Vikipedio eowiki https://eo.wikipedia.org/wiki/Vikipedio:%C4%88efpa%C4%9Do MediaWiki 1.47.0-wmf.23 first-letter Aŭdvidaĵo Specialaĵo Diskuto Uzanto Uzanto-Diskuto Vikipedio Vikipedia diskuto Dosiero Dosiero-Diskuto MediaWiki MediaWiki-Diskuto Ŝablono Ŝablono-Diskuto Helpo Helpo-Diskuto Kategorio Kategorio-Diskuto Portalo Portala diskuto Projekto Projekta diskuto TimedText TimedText talk Modulo Modulo-Diskuto Event Event talk Topic 0 1770 9490982 9471353 2026-10-09T21:36:21Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9490982 wikitext text/x-wiki {{Informkesto lando | nomoenlokalingvo = Republik Indonesia | eonomo = Respubliko de Indonezio | flago = [[Dosiero:Flag of Indonesia (physical version).svg|150px|border|Flago de Indonezio]] | blazono = [[Dosiero:Coat of Arms of Indonesia Garuda Pancasila.svg|center|100px|Blazono de Indonezio]] | nacia himno = [[Indonesia Raya]] | nacia devizo = Bhinneka Tunggal Ika'' (en la antikva [[java lingvo|java]]) <br /> en Esperanto "unueco en diverseco" | lokigo-bildo = [[Dosiero:Indonesia (orthographic projection).svg|270px|Situo]] | lingvoj = <!--[[indonezia]], [[Java lingvo|java]] kaj aliaj--> | lingvoj falde = jes | ĉefurbo = [[Ĝakarto]] | religio = [[islamismo]] (80%), [[kristanismo]] (8%): [[protestantismo]] (5%) kaj [[katolikismo]] (3%), [[hinduismo]] (2%), [[budhismo]] (1%) kaj aliaj (9%) | km2 = 1904570 | km2-komento=la 16-a plej granda | akvo = 4.85 | loĝantoj = indonezianoj | loĝantaro = | loĝantaro-jaro= | loĝdenso = | valuto = [[indonezia rupio]] | valuta kodo = IDR | horzono = pluraj +7 al +9 | ttt = id | landkodo = RI | tel = +62 | politika sistemo = [[Prezidenta respubliko]] | ŝtatestro = Prezidanto [[Prabowo Subianto]] | ĉefministro = Prezidanto [[Joko Widodo]] | nacia tago = [[17-a de aŭgusto]] | sendependeco = [[1945]] | esperanto-asocio = mankas (vidu la tekston pri [[Indonezia Esperanto-Societo]] respektive [[Centro de Esperanto-Studoj]]) | kesteroj = {{Informkesto geografiaĵo|insularo |subŝablono = jes |priskribo de bildo= |regiono-ISO = ID |mapo lokumilo = iso |mapo1 lokumilo = |zomo = 3 |longo = |larĝo = |plej alta = |plej alta leviĝo = |parenco = Sudĉina maro |parenco1 = Pacifiko |parenco_tipo = Akvejo |ĉefaj insuloj = Sumatro, Javo, Celebeso, partoj de insuloj Borneo kaj Nov-Gvineo }} }}<!--fino de la ekstera informkesto --> '''Indonezio'''<ref name="PIV">[https://vortaro.net/#Indonezio_kd Indonezio] en [[PIV]] ĉe Vortaro.net.</ref> estas [[Insulaj ŝtatoj|insula ŝtato]] en [[Sud-Orienta Azio]] lime al [[Oceanio]], kaj inter la [[Hinda Oceano]] kaj la [[Pacifika Oceano]], kiu etendiĝas sur kelke da pli grandaj insuloj – [[Sumatro]], [[Javo]], [[Celebeso]], partoj de insuloj [[Borneo]] kaj [[Nov-Gvineo]] – kaj sur miloj de pli malgrandaj insuloj (krom aliaj la "insuloj de spico" – [[Molukoj]]). Entute temas pri pli ol 17 000 insuloj. Indonezio estas la plej granda [[insula lando]] de la mondo kaj la [[Listo de landoj laŭ areo|14a plej granda lando laŭ areo]], je 1 904 569&nbsp;km². Kun ĉirkaŭ 267 milionoj da personoj, ĝi estas la [[Listo de landoj laŭ loĝantaro|4-a plej loĝata lando]] en la mondo kaj la plej loĝata lando kun majoritato de [[Islamo|islamanoj]]. Javo, nome la plej loĝata insulo de la mondo, estas hejmo de pli ol la duono de la tutlanda loĝantaro. La [[suverena ŝtato]] estas [[Prezidenta sistemo|prezidenta]], [[konstitucia respubliko]] kun elektita [[Parlamento]]. Ĝi havas [[Provinco|34 provincojn]], el kiuj kvin havas [[Aŭtonomeco|specialajn statusojn]]. La landa ĉefurbo, nome [[Jakarta]], estas la du plej loĝata [[urba areo]] en la mondo. La lando kunhavas [[landlimo]]jn kun [[Papuo-Nov-Gvineo]], [[Orienta Timoro]], kaj la [[Orienta Malajzio|orienta parto]] de [[Malajzio]]. Aliaj najbaraj landoj estas [[Singapuro]], [[Vjetnamio]], [[Filipinoj]], [[Aŭstralio]], [[Palaŭo]], kaj de [[Barato]] [[Andamanoj kaj Nikobaroj]]. Spite ties grandan loĝantaron kaj tre dense loĝataj regionoj, Indonezio havas vastajn areojn de naturo kiuj subtenas unu el la [[Megadiversaj landoj|plej altaj niveloj de biodiverseco]]. La [[indonezia arkipelago]] estis tre valora regiono por [[komerco]] ekde almenaŭ la 7a jarcento kiam [[Ŝriviĝajo]] kaj poste [[Maĝapahito]] komercis kun entoj el kontinenta [[Ĉinio]] kaj el la [[Hinda subkontinento]]. Lokaj regantoj laŭgrade absorbis eksterlandajn influojn ekde fruaj jarcentoj kaj [[Hinduismo|Hinduaj]] kaj [[Budhismo|Budhismaj]] regnoj floris. [[Sunaismo|Sunaismaj]] komercistoj kaj [[Sufiismo|Sufiismaj]] fakuloj alportis [[Islamo]]n, dum eŭropanoj enkondukis [[kristanismo]]n pere de [[koloniismo]]. Kvankam foje interrompitaj pro la interveno de la [[Portugala Imperio|portugaloj]], [[Franca Imperio|francoj]] kaj [[Brita Imperio|britoj]], la [[Nederlanda Hindio#Historio de nederlanda ĉeesto|nederlandanoj]] estis la plej hegemonia [[Nederlanda Imperio|kolonia povo]] dum multo el sia 350-jara ĉeesto en la [[arkipelago]]. La koncepto de "Indonezio" kiel [[nacio-ŝtato]] aperis komence de la 20-a jarcento<ref>Robert Elson, ''The idea of Indonesia: A history'' (2008) pp 1–12</ref> kaj la lando proklamis sian sendependecon en 1945. Tamen nur en 1949 Nederlando agnoskis la suverenecon de Indonezio post armita kaj diplomata [[konflikto]] inter ambaŭ. Indonezio konsistas el centoj da diversaj indiĝenaj [[Etna grupo|etnaj]] kaj [[Aŭstronezia lingvaro|lingvaj grupoj]], el kiuj la plej granda estas la [[Javanoj]]. Oni disvolvigis unuigan identecon el la moto ''Bhinneka Tunggal Ika'' ("[[Unueco en diverseco]]" laŭvorte, "multaj, sed unu"), difinitan per unu [[nacia lingvo]], etna diverseco, [[religia plurismo]] ene de islam-majoritata loĝantaro, kaj historio de [[koloniismo]] kaj [[ribelo]] kontraŭ tiu. La [[ekonomio de Indonezio]] estas la [[Listo de landoj laŭ MEP (ĝenerale)|16a plej granda]] en la mondo laŭ [[Malneta enlanda produkto|MEP]] kaj la 7a enkalkulante la [[Aĉetpovo|aĉetopovon]]. La lando estas membro de kelkaj multflankaj organizoj, kiel [[Unuiĝintaj Nacioj]], [[Monda Komerca Organizo]], [[Internacia Monfonduso]], [[G20]], kaj fonda membro de la [[Movado de Nealiancitaj Landoj]], de la [[ASEAN|Asocio de Sudorientaziaj Nacioj]], de la [[Azi-Pacifika Ekonomia Kunlaborado]], de la [[Orientazia Pintokunveno]], de la [[Azia Infrastrukturinvesta Banko]], kaj de la [[Organizo de Islama Kunlaborado]]. == Etimologio == La nomo ''Indonesia'' (Indonezio) derivas el la [[Antikva greka|grekaj]] {{lang|grc-Latn|[[wikt:Indo-|Indos]]}} ({{lang|grc|Ἰνδός}}) kaj {{lang|grc-Latn|nesos}} ({{lang|grc|νῆσος}}), kun la signifo "hindiaj insuloj".<ref name="EcoSeas1">{{Cite book|last1=Tomascik|first1=Tomas|last2=Mah|first2=Anmarie Janice|last3=Nontji|first3=Anugerah|last4=Moosa|first4=Mohammad Kasim|title=The Ecology of the Indonesian Seas – Part One|publisher=Periplus Editions|year=1996|location=Hong Kong|isbn=978-962-593-078-7 }}</ref> Fakte la nomo "Hindio" estas referenco al [[Suda Azio]] aŭ [[Hinda subkontinento]], sed el eŭropcentrisma perspektivo la koncepto povis esti etendiĝita orienten kaj ne okcidenten, kie [[Islamo]] kaj la [[araba lingvo]] jam havigis referencojn. Aliflanke la kultura kaj religia influo de Hindio kaj Hinduismo ja atingis multajn lokojn de la nuna Indonezio antaŭ la alveno de Islamo. La nomo Indonezio datas el la 18a jarcento, tio estas multe antaŭ la formado de sendependa Indonezio kaj eĉ de ties koncepto.<ref name="indoety">{{Cite web|url=http://www.pikiran-rakyat.com/cetak/0804/16/0802.htm|title=The origin of Indonesia's name|last=Anshory|first=Irfan|publisher=Pikiran Rakyat|lang=id|date=16a de aŭgusto 2004|accessdate=15a de decembro 2006|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061215190155/http://www.pikiran-rakyat.com/cetak/0804/16/0802.htm|archivedate=15a de decembro 2006|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2020-10-10|arkivurl=https://web.archive.org/web/20061215190155/http://www.pikiran-rakyat.com/cetak/0804/16/0802.htm|arkivdato=2006-12-15}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.pikiran-rakyat.com/cetak/0804/16/0802.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2020-10-10 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20061215190155/http://www.pikiran-rakyat.com/cetak/0804/16/0802.htm |arkivdato=2006-12-15 }}</ref> En 1850, George Windsor Earl, angla [[etnologio|etnologo]], proponis la terminojn ''Indunesians'' —kaj, lian preferon, ''Malayunesians''—por la loĝantoj de la "Hindia Arkipelago" aŭ [[Malaja insularo|Malaja Arkipelago]]".{{sfn|Earl|1850|p=119}} En la sama verko unu el liaj studentoj, nome James Richardson Logan, uzis ''Indonesia'' kiel sinonimo por ''Hindia Arkipelago''.<ref>{{Citaĵo el gazeto|titolo=The Ethnology of the Indian Archipelago: Embracing Enquiries into the Continental Relations of the Indo-Pacific Islanders|familia nomo=Logan|persona nomo=James Richardson|jaro=1850|gazeto=Journal of the Indian Archipelago and Eastern Asia|volumo=4|paĝoj=252–347}}</ref>{{sfn|Earl|1850|pp=254, 277–278}} Tamen, nederlandaj fakuloj verkantaj en orient-hindaj publikaĵoj malemis uzi ''Indonesia''; ili preferis la esprimojn ''Malaja Arkipelago'' ({{lang-nl|Maleische Archipel}}); ''[[Nederlanda Hindio]]'' ({{lang|nl|Nederlandsch Oost Indië}}), populare {{lang|nl|Indië}}; ''Oriento'' ({{lang|nl|de Oost}}); kaj {{lang|nl|Insulinde}}.<ref name="Kroef">{{Cite journal|title=The Term Indonesia: Its Origin and Usage|journal=Journal of the American Oriental Society|first=Justus M|last=van der Kroef|volume=71|issue=3|pages=166–171|year=1951|doi=10.2307/595186|jstor=595186 | issn = 0003-0279 }}</ref> Post 1900, ''Indonesia'' iĝis pli ofta en akademiaj cirkloj ekster [[Nederlando]], kaj indiĝenaj naciistaj grupoj adoptis ĝin por politika esprimo.<ref name="Kroef" /> [[Adolf Bastian]], de la Universitato de Berlino, popularigis la nomon pere de sia verko ''Indonesien oder die Inseln des Malayischen Archipels, 1884–1894''. La unua indiĝena fakulo kiu uzis la nomon estis [[Ki Haĝar Devantara]] kiam en [[1913]] li establis gazetaroficejon en Nederlando, nome ''Indonesisch Pers-bureau''.<ref name="indoety" /> == Historio == [[Dosiero:Srivijayan Expansion.gif|eta|dekstra| Ekspansio de la [[Imperio Ŝriviĝaja]], starte en [[Palembang]] en la [[7-a jarcento]], ekspansie tra [[Sumatro]], la [[Malaja Duoninsulo]], [[Javo]], [[Kamboĝo]] kaj kiel "Malaju Dharmasraja" en la [[13-a jarcento]].]] Oni supozas, ke unuaj loĝantoj de indoneziaj insuloj devenis el [[Barato]] aŭ [[Birmo]]. En la jaro [[1890]] estis sur [[Javo]] malkovritaj skeletkorprestaĵoj de la t.n. [[java homo]], kies aĝo estis taksita preskaŭ al miliono da jaroj. Daŭra loĝigo de la hodiaŭa Indonezio estas datita en tempon ĉirkaŭ 3000 jaroj a.K., kiam ĉi tien venadis almigrintoj el suda [[Ĉinio]] kaj [[Sud-Orienta Azio]]. Parolantoj de [[Aŭstronezia lingvaro|aŭstroneziaj lingvoj]], kiuj formis la majoritaton de la nuntempa loĝantaro, migris al Sudorienta Azio el kio estas nune [[Tajvano]]. Ili alvenis al la arkipelago 2000 jarojn a.K. kaj premis la indiĝenajn [[Melanezio|melanezianojn]] plej orienten.<ref>Taylor 2003, pp. 5–7.</ref> Bonaj kondiĉoj por la kultivo de [[rizkampo]]j allogis alvenintojn el Ĉinio kaj Hindio. La unuaj almigrintoj el Barato venis en Indonezion komence de nia erao. En tiu epoko jam [[komerco]] estis grava aktiveco por la lokanoj.<ref>Taylor 2003, pp. 3, 9–11, 13–15, 18–20, 22–23.</ref><ref>Vickers 2005, pp. 18–20, 60, 133–134.</ref> En la [[7-a jarcento|7-a]] ĝis la [[11-a jarcento]]j ĉi tie dominis ŝtato [[Ŝriviĝajo]] kaj kultura influo de [[Barato]], nome de [[hinduismo]] kaj [[budhismo]];<ref>Taylor 2003, pp. 22–26.</ref><ref>Ricklefs 1991, p. 3.</ref> en la [[13-a jarcento|13-a]] ĝis [[16-a jarcento]]j floris hinduisma ŝtato [[Maĝapahito]] kies influo etendiĝis al multo de la nuntempa Indonezio. Tiu periodo estas ofte referencata kiel "Ora Epoko" de la historio de Indonezio.<ref>Lewis, Peter (1982). "The next great empire". Futures. 14 (1): 47–61. doi:10.1016/0016-3287(82)90071-4.</ref> La plej fruaj pruvoj de [[islamo|islamigitaj]] loĝantaroj en la arkipelago datas el la 13a jarcento en norda Sumatro.<ref>Ricklefs 1991, pp. 3–14.</ref> Aliaj partoj de la insularo iom post iom adoptis Islamon, kaj ĝi estis jam la dominanta religio en Javo kaj Sumatro fine de la 16a jarcento. Islamo ĝenerale superiris kaj miksiĝis kun la ekzistintaj kulturaj kaj religiaj influoj, kiuj formis la hegemonian formon de Islamo en Indonezio, partikulare en Javo.<ref>Ricklefs 1991, pp. 12–14.</ref> === Kolonia epoko === Ekde fino de la [[16-a jarcento]] datiĝas [[Nederlando|nederlanda]] ekspansio, kiu rapide forŝovis portugalojn: [[1621]] establo de [[Batavio]] ([[Ĝakarto]]), [[1641]] konkero de Malako disde [[Portugalio]], pro kio [[Nederlando]] akiris en la regiono potenceman monopolon, sed devis fronti multajn ribelojn. Ĝis duono de la [[18-a jarcento]] nederlandanoj pere de [[Nederlanda Orient-hinda Kompanio]] subpremis vicon da ribeloj, kiel tiuj de Diponegoro en Javo, de Tuanku Imam Bonjol en Sumatro, Pattimura en Molukoj ktp., kaj konkeris plimulton da teritorio de [[Javo]] (ili lasis ĉi tie nur du memstarajn sultanlandojn) kaj plimulton de pli malgrandaj insuloj, sur kiuj ili enpraktikigis [[Unukultivo|unukultivojn]] de [[spico]]. Dum la [[Napoleonaj militoj]] dumtempe [[Britio|britoj]] alternis nederlandanojn ([[1801]] – [[1814]]). En la paso de la [[19-a jarcento|19-a]] kaj komence de la [[20-a jarcento]] nederlandanoj devis alfronti al nova vico de ribeloj, sed samtempe ili finis koloniigadon de la ceteraj insuloj ([[Nederlanda orienta Hindio]]). === Moderna epoko === [[Dosiero:Indonesia declaration of independence 17 August 1945.jpg|eta|maldekstre|[[Sukarno]], akompanata de [[Mohammad Hatta]] (dekstre), deklaranta la sendependigon de Indonezio.]] En la jaroj [[1941]] – [[1945]] la lando estis okupita de [[Japanio]] kaj kiam finiĝis la [[dua mondmilito]]. Indonezio estis la unua lando, kiu deklaris (en 1955) sian sendependecon post la Dua Mondmilito.Samjare ĝi gastigis la [[Bandunga Konferenco|Bandung-konferencon]] kiu estis la unua mondkongreson sen la Okcidento<ref>(nl) [https://www.goodreads.com/book/show/55253543-revolusi?from_search=true&from_srp=true&qid=gHo2Lc0vzi&rank=2 David Van Reybrouck, Revolusi,] Goodreads</ref>. Eĉ unuigita nederlanda-brita interveno jam ne plu kapablis repacigi la reziston. Post longdaŭraj traktadoj ([[1946]] – [[1949]], kiam krom alia en [[1947]] estiĝis federacio [[Unuiĝintaj Ŝtatoj de Indonezio]] enkadre de [[Nederlanda-Indonezia Unio]]), fine la lando proklamis sian plenan sendependecon en la jaro [[1949]] kiel federacia ''Respubliko de Unuiĝintaj Ŝtatoj de Indonezio''. Sed en la jaro [[1950]] estis akceptita dumtempa konstitucio kaj la lando unuigita en ''Respublikon Indonezio'' (plenigita per [[plebiscito]] en [[1963]]). Kontraŭe Indonezio ne sukcesis malhelpi kreigon de [[Malajzio]], kies teritorion ĝi pretendis ([[1963]] – [[1966]] [[bojkoto]] de [[Unuiĝintaj Nacioj]] elflanke de Indonezio). {{Ĉefartikolo|Indonezia amasmurdaro je 1965–1966}} En la jaro [[1966]] okazis klopodo de militista [[puĉo]], kiu estis atribuita al komunistoj en dubinda situacio. Ties rezulto estis likvido de pli ol 1 miliono da maldekstremaj loĝantoj kaj proklamo de armea [[diktaturo]] fare de generalo [[Suharto]]. En la jaro [[1975]] Indonezio – post la respektiva proklamo de sendependeco disde Portugalio – invadis la teritorion de [[Orienta Timoro]], sed plimulto de la tieaj loĝantoj ne konsentis kun tiu ĉi interveno, kiu ankaŭ ne estis akceptita de la [[internacia komunumo]]. Sekvis gerila milito kaj finfine en 1999 tiu teritorio ricevis suverenecon kaj akcepton de la internacia komunumo. Alia separisma konflikto okazis dum jaroj en [[Aĉeo]], kiu finis post la [[cunamo]] de la [[Tertremo en Hinda Oceano en 2004]] kiu mortigis 130 000 indonezianojn.<ref>[https://www.theguardian.com/world/2005/aug/15/indonesia.tsunami20041 "Indonesia signs Aceh peace deal".] [[The Guardian]]. 15a de aŭgusto 2005. Arkivita el la originalo la 16an de novembro 2018. Alirita la 11an de oktobro 2020.</ref> == Geografio kaj naturo == [[Dosiero:Bukit Lawang, orangutans (6785217748).jpg|eta|dekstre|upright|alt=A mother orangutan with her offspring|Eble [[orangutano]]j estas inter la plej minacataj kaj konataj bestoj el Indonezio. Tie patrino kun ido.]] Indonezio najbaras kun tre apartaj landoj kiel [[Malajzio]] kaj [[Papuo-Nov-Gvineo]]. Indonezio, la ampleksa insularo kondukanta tra [[ekvatoro]] kaj etendiĝanta inter du [[oceano]]j – [[Hinda oceano]] kaj [[Pacifiko]]-, logis dum jarcentoj pro sia riĉeco kaj varia naturo multajn alvenintojn, de [[misiisto]]j ĝis [[pirato]]j. Tiu ĉi grandega insularo estas la plej granda en la mondo kaj ĝi ensumigas 17 508 insulojn (el tio pli ol 6000 loĝataj). Tra la tuta Indonezio, de okcidenta marbordo de [[Sumatro]] tra [[Javo]], [[Balio]], [[Nusa Tengaru]] kaj insuloj [[Bando]] kaj [[Malako]], tiriĝas zono de aktivaj kaj estingiĝintaj [[vulkano]]j ĝis marbordo de nordorienta [[Sulaveso]]. Pli ol du trionojn de la areo de la lando kovras [[arbaro]]j kaj [[ĝangalo]]j, nur 10 % de la lando estas prilaborata, nome kiel [[plugebla tero]]. Indonezio estas riĉa je varieco de [[faŭno]] kaj [[flaŭro]]. La insularo estas hejmo de [[elefanto]]j, [[tigro]]j, [[leopardo]]j kaj la fame konataj [[orangutano]]j. Akvajn [[testudo]]jn eblas trovi en ĉirkaŭaĵo de Balio kaj la plej grandan floron de la mondo ''Rafleksion'' nome sur Sumatro. Insuloj [[Papuo]], [[Javo]], [[Kalimantano]], [[Sulaveso]] kaj [[Sumatro]] havas naciajn parkojn, kiel ekzemple la [[Nacia Parko Komodo]] – ŝirmanta [[Komoda varano|komodan varanon]]. Sed la unika naturo kaj pluv-[[praarbaro]]j malaperas per kapturniĝa rapideco pro la forta produktado de [[ligno]] kaj kroma [[senarbarigo]] cele al ekkultivigo de novaj teroj, ĉefe por produktado de [[palmoleo]]. === Klimato kaj vetero === Indonezio etendiĝas en la ĉirkaŭaĵo de [[ekvatoro]], tial ties mezproksima temperaturo {{GdC|31}} estas la sama kiel en la tempo de sekeco ([[majo]] ĝis [[septembro]]), tiel ankaŭ en tempo de [[musono|musonaj]] pluvoj ([[oktobro]] ĝis [[aprilo]]). La temperaturo sinkas kun supermara alteco kaj direkte al enlando. == Administra divido == {{Ĉefartikolo|Administra divido de Indonezio}} Laŭ stato komence de la jaro [[2013]] la ŝtato administre dividiĝas en 34 partojn, inkluzive de 31 [[provinco]]j (''Provinsi-Provinsi'', unuope: ''Provinsi'' aŭ ''Propinsi-Propinsi'', unuope ''Propinsi''), du specialaj regionoj (''daerah-daerah Istimewa'', unuope: ''daerah Istimewa'') kaj la ĉefurba distrikto (''daerah khusus ibukota'') [[Ĝakarto]]. Dum la lastaj jaroj, iuj novaj provincoj estis disigitaj de ekzistantaj (en 2003 ''[[Okcidenta Papuo]]'', en 2004 ''[[Okcidenta Sulaveso]]'' kaj ''[[Riau-insuloj]]'', kaj en 2012 ''[[Norda Kalimantano]]''). La indonezia registaro daŭre planas starigi pliajn novajn provincojn. {{Center|{{Mapo de Indonezio laŭ provincoj}}}} == Politiko == [[Dosiero:Joko Widodo 2019 official portrait.jpg|eta|dekstre|230px|[[Joko Widodo]] estas la nuna prezidento.]] Indonezio estas [[respubliko]] kun prezidenta sistemo. La [[Prezidento]] de Indonezio estas la [[ŝtatestro]] kaj [[ĉefministro]], [[ĉef-komandanto]] de la Indoneziaj Armitaj Fortoj (''Tentara Nasional Indonesia'', TNI), kaj la reganto de la landa registaro kaj de la eksterlanda politiko. La prezidento povas funkcii dum maksimumo de du sinsekvaj kvinjara regotempoj.<ref>(2002), ''The fourth Amendment of 1945 Indonesia Constitution'', Chapter III – The Executive Power, Article 7.</ref> La plej alta reprezentanta institucio je tutlanda nivelo estas la Popola Konsultasembleo (''Majelis Permusyawaratan Rakyat'', MPR). Ties ĉefaj funkcioj estas subteni kaj reformi la konstitucion, enpovigi la prezidenton,<ref>Chapter II, Article 3, 3rd Clause of the 1945 Constitution.</ref><ref name="UUD45">{{Cite web|url=http://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---ed_protect/---protrav/---ilo_aids/documents/legaldocument/wcms_174556.pdf|title=The 1945 Constitution of the Republic of Indonesia|publisher=International Labour Organization|accessdate=11a de oktobro 2017|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171011113409/http://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---ed_protect/---protrav/---ilo_aids/documents/legaldocument/wcms_174556.pdf|archivedate=11a de oktobro 2017|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2020-10-11|arkivurl=https://web.archive.org/web/20171011113409/http://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---ed_protect/---protrav/---ilo_aids/documents/legaldocument/wcms_174556.pdf|arkivdato=2017-10-11}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20171011113409/http://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---ed_protect/---protrav/---ilo_aids/documents/legaldocument/wcms_174556.pdf |date=2017-10-11 }} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---ed_protect/---protrav/---ilo_aids/documents/legaldocument/wcms_174556.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2020-10-11 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20171011113409/http://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/---ed_protect/---protrav/---ilo_aids/documents/legaldocument/wcms_174556.pdf |arkivdato=2017-10-11 }}</ref> kaj formaligi skizojn de ŝtata politiko. La MPR estas komponata de du ĉambroj; nome la Popola Reprezentanta Konsilio (''Dewan Perwakilan Rakyat'', DPR), kun 575 membroj, kaj la Regiona Reprezentanta Konsilio (''Dewan Perwakilan Daerah'', DPD), kun 136.<ref name="INAlegis">{{Cite web|url=https://australiaindonesiacentre.org/app/uploads/2018/09/Guide-to-the-2019-Presidential-Elections-Kevin-Evans.pdf|title=Guide to the 2019 Indonesian Elections|last=Evans|first=Kevin|publisher=Australia-Indonesia Centre|date=2019|accessdate=30a de julio 2019|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190417120111/https://australiaindonesiacentre.org/app/uploads/2018/09/Guide-to-the-2019-Presidential-Elections-Kevin-Evans.pdf|archivedate=17a de aprilo 2019|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2020-10-11|arkivurl=https://web.archive.org/web/20181204151452/https://australiaindonesiacentre.org/app/uploads/2018/09/Guide-to-the-2019-Presidential-Elections-Kevin-Evans.pdf|arkivdato=2018-12-04}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190417120111/https://australiaindonesiacentre.org/app/uploads/2018/09/Guide-to-the-2019-Presidential-Elections-Kevin-Evans.pdf |date=2019-04-17 }} {{Citaĵo el la reto |url=https://australiaindonesiacentre.org/app/uploads/2018/09/Guide-to-the-2019-Presidential-Elections-Kevin-Evans.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2020-10-11 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20190417120111/https://australiaindonesiacentre.org/app/uploads/2018/09/Guide-to-the-2019-Presidential-Elections-Kevin-Evans.pdf |arkivdato=2019-04-17 }}</ref> La DPR aprobas leĝaron kaj kontrolas la plenuman branĉon. La DPD estas nova ĉambro por aferoj de regiona administrado.<ref name="UUD45" /><ref>Chapter VIIA, Article 22D of the 1945 Constitution.</ref> == Demografio kaj kulturo == En Indonezio vivas pli ol 300 originaj variaj [[etno]]j, kiuj konservas sian propran [[kulturo]]n kaj ankaŭ ili uzas sian propran [[lingvo]]n. Tial la registaro realigis ofican lingvon la [[indonezia lingvo|indonezian]] (Bahasa Indonesia), kies bazon kreas [[malaja lingvo|malajzia]] plenigita per lokaj lingvoj kaj [[dialekto]]j. Kutime estas uzataj apud ĝi lokaj lingvoj (la [[java lingvo|java]], la [[sunda lingvo|sunda]] ktp.) Ĉefa [[religio]] estas [[islamo]], sed en absolute alia kaj moderigita aspekto, ol kia estas konata en [[Arabio|arabaj landoj]]. La turisma Balio estas denove eksplicite [[hinduismo|hinduisma]]. Per "tramiksado" de unuopaj etnoj kaj religioj estiĝis en Indonezio certa kodekso de konduto – "'''Adat'''", kiu influas ĉiutagan vivon de la loĝantoj. Danke al ĝi oni konservas ĉi tie tradicion de firmaj valoroj, respekto kaj estimo al centoj da [[dio]]j kaj dietoj. Inter ĉefaj tradiciaj metioj apartenas [[batiko|batikado]] de [[ŝtofo]]j per tradiciaj modeloj, tekstado de ŝtofoj kaj [[silko]] kaj produktado de [[arĝento|arĝentaj]] [[juvelo]]j. Konataj estas ankaŭ multaj tradiciaj [[marioneto|marionetaj]] prezentadoj, inter ili la pupoteatro [[Vajango]], kaj kolorigitaj dancprezentoj kun [[hipnoto|hipnota]] [[muziko]] kaj interesaj kostumoj. Indonezianoj estas kontentaj kaj feliĉaj, eĉ kiam ili devas alfronti al malfacilaĵoj kaj ili estas konataj pro sia natura gastameco kaj amika konduto. === Grandaj urboj === [[Dosiero:Central Jakarta.JPG|eta|250px|dekstra|Ĉefvojo en [[Ĝakarto]].]] * [[Ĝakarto]] * [[Surabajo]] * [[Bandungo]] * [[Medano]] * [[Malang]] * [[Jogjakarto]] === Etnoj === Estas plej grandaj etnoj rilataj al grandaj insuloj, kiel la jenaj: * 45% [[javanoj]], * 14% sunda, * 7,5% madura, * 7,5% marborda malaja, * 3'58% [[batakoj]] * 26% aliaj Krome estas aliaj pli malgrandaj etnaj grupoj, fremdevenaj indonezianoj, kiel [[ĉinoj]], [[araboj]], hindoj, eŭropdevenuloj, japanoj, koreoj, pakistananoj ktp. Krome estas tre diversaj popoloj aŭ apartaj [[tribo]]j en Indonezio, ĉefe en [[Papuo]], foje nur kun centoj da membroj, inter kiuj la jenaj: [[danioj]], [[jalioj]], kimjaloj, [[korovajoj]], [[kombajoj]], kopkakaoj, [[asmatoj]], damaloj kaj aliaj. === Religioj === * [[islamismo]] 80% * [[kristanismo]] 8% ([[protestantismo]] 5% [[katolikismo]] 3%) * [[hinduismo]] 2% * [[budhismo]] 1% * aliaj 9% === Muziko === [[Dosiero:Waldjinah met Orkes Keroncong Bintang Surakarta Tong Tong Fair.jpg|maldekstra|eta|Kronĉonga muzika grupo.]] [[Kronĉongo]] estas speco de muziko el Indonezio. Ĝi normale uzas voĉon, fluton, violonon, kontrabason kaj du unikajn malgrandajn gitarojn; nome la ĉako kaj la ĉuko. === Festoj === Danke al granda kvanto de diversaj [[etno]]j en Indonezio oni povas sperti festojn dum la tuta jaro. Inter la plej konataj apartenas la soleno de [[Nova jaro]] '''Caka''' sur [[Balio]] ([[marto]] – [[aprilo]]), kiam oni verŝas en [[maro]]jn kaj [[rivero]]jn templaj [[ikono]]j kaj la sono de [[tamburo]]j akompanas malbonon reen en la mondon de [[spirito]]j. En la paso de festotago '''Galungan''' [[dio]]j descendas sur Balio teren, por ke ili partoprenu la festotagojn kaj gajecon. Menciindas ankaŭ dramaj solenoj de [[Pasko]] en la distrikto Larantuko sur insulo [[Floreso (Indonezio)|Floreso]], vipaj dueloj en Rutengo, sur la sama insulo, kaj funebraj festotagoj '''Torajano''' en la centra [[Sulaveso]]. Ĉar la plimulto de la loĝantoj estas [[muslimo|islamanoj]], la plimulto de la festotagoj estas influitaj de la [[luna kalendaro]]. === Sporto === [[Silato]] (aŭ ''silat'') estas kolektiva vorto por klaso de indiĝena [[luktarto]] el geo-kultura areo de Sudorienta Azio kiu enhavas plej el Nusantara, nome la Indonezia Arkipelago, aŭ Malaja insularo kaj la tuton de la Malaja Duoninsulo. Origine disvolviĝinta en tio kio nune estas Indonezio, Duoninsula Malajzio, suda Tajlando, kaj Singapuro, ĝi estis tradicie ankaŭ praktikita en Brunejo, Vjetnamio kaj suda Filipinio. Estas centoj da diferencaj stiloj (''aliran'') kaj skoloj (''perguruan'') sed ili tendencas kerni ĉe frapoj, artikolukto, ĵetoj, klingohavaj armiloj, aŭ kombinoj de tiuj. === Kutimoj === La tempozonoj estas [[GMT]]/[[UTC]] + 7 horoj ([[Sumatro]], [[Javo]], Okcidenta kaj Centra [[Kalimantano]]), GMT/UTC + 8 horoj ([[Balio]], [[sudorientaj insuloj (Indonezio)|sudorientaj insuloj]], Suda, Orienta kaj Norda [[Kalimantano]], [[Sulaveso]]), kaj GMT/UTC + 9 horoj ([[Okcidenta Nov-Gvineo]] kaj [[Molukoj]]). [[Dosiero:Indonesian Rupiah (IDR) banknotes2009.jpg|eta|250px|Specimenoj de bankbiletoj de [[indonezia rupio]].]] En Indonezio estas uzata [[metra sistemo]]. Elektra [[tensio]] estas 123-230 [[Volto|V]], 50 [[Herco|Hz]]. La oficiala [[monunuo]] en Indonezio estas [[indonezia rupio]] (1 IDR). Deviga interŝanĝo de [[valuto]]j ne ekzistas. Senproblema estas regule interŝanĝo de [[usona dolaro|usonaj dolaroj]], ceterajn mondajn monunuojn eblas interŝanĝi nur en grandaj urboj, ĉe ĉiu preta mono validas, ke estas postulataj sole novaj monbiletoj kun ŝirma strieto. Interŝanĝo de [[ĉeko]]j kun loka monunuo estas senproblema, sed kompare kun la preta [[mono]] neavantaĝa. [[Trinkmono]] ne estas en Indonezio kutima, tamen malgranda trinkmono dum pagado estos bonvenigata. En luksaj [[hotelo]]j kaj [[restoracio]]j trinkmono estas kutime alkalkulita al la prezo (proksimume 10%). Oni uzas la trinkmonon por dungitaj ŝoforoj kaj [[ĉiĉerono]]j, ĝentile estas lasi malgrandan mon-donacon vizitante [[moskeo]]n, [[templo]]n aŭ [[sanktejo]]n. En grandaj urboj estas [[superbazaro]]j, aĉetcentrejoj kaj vendejdomoj kun firme fiksitaj [[prezo]]j. == Ekonomio == La [[ekonomio]] de Indonezio estas la plej granda en [[Sudorienta Azio]], la [[Listo de landoj laŭ MEP (ĝenerale)|16a plej granda]] en la mondo laŭ [[Malneta enlanda produkto|MEP]] kaj la 7a enkalkulante la aĉetopovon. Indonezio estas membro de la [[Grupo de la 20 (industriaj kaj sojlaj landoj)|Grupo de la 20]] kaj [[sojlolando]], inter evolulando kaj evoluiĝintaj landoj.<ref>[https://g20.org/en/Pages/home.aspx] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20201010170939/https://g20.org/en/Pages/home.aspx|date=2020-10-10}}, g20.org. Alirita la 6an de oktobro 2009.</ref> Indonezio dependas el landa merkato kaj el la registara [[buĝeto]]; la centra registaro posedas 141 [[entrepreno]]jn. Ankaŭ la administrado de prezoj de gamo de bazaj [[varo]]j (kiel [[rizo]] kaj [[elektro]]) ludas gravan rolon en la merkata ekonomio de Indonezio. Tamen, ekde la 1990-aj jaroj, la majoritato de la ekonomio estis kontrolita de indoneziaj privatuloj kaj de eksterlandaj kompanioj.<ref>[https://web.archive.org/web/20170805150236/http://www.kemenperin.go.id/artikel/5901/Ketika-Swasta-Mendominasi "Kemenperin – Ketika Swasta Mendominasi".] Arkivita el la originalo la 5an de aŭgusto 2017. Alirita la 10an de oktobro 2020.</ref><ref>[https://surabaya.tribunnews.com/2015/03/03/80-persen-industri-indonesia-disebut-dikuasai-swasta "80 Persen Industri Indonesia Disebut Dikuasai Swasta".] 3a de marto 2015. Alirita la 10an de oktobro 2020.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170805142750/http://www.kemenperin.go.id/artikel/11614/Pengelola-Kawasan-Industri-Didominasi-Swasta "Kemenperin – Pengelola Kawasan Industri Didominasi Swasta".] Arkivita el la originalo la 5an de aŭgusto 2017. Alirita la 10an de oktobro 2020.</ref> En 2012, Indonezio anstataŭis [[Barato]]n kiel la due plej rapida kreskanta ekonomio en la grupo de [[G-20]], malantaŭ nur [[Ĉinio]]. Ekde tiam, la ĉiujara kresko malrapidiĝis kaj fluktuis je ĉirkaŭ 5%.<ref>[https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.KD.ZG?end=2016&locations=ID&start=2006 "GDP growth (annual %)".] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181118121413/https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.KD.ZG?end=2016&locations=ID&start=2006 |date=2018-11-18 }} data.worldbank.org. Arkivita el la originalo la 5an de aŭgusto 2017. Alirita la 10an de oktobro 2020.</ref> [[Dosiero:Oil palm plantation in Cigudeg-03.jpg|eta|dekstra|Vasta [[plantejo]] por produktado de [[palmoleo]]. Nuntempe, Indonezio estas la plej granda produktanto de palmoleo.]] [[Agrikulturo]] estas ŝlosila sektoro kiu kontribuis je 14.43% al la MEP.<ref>{{cite news|title=Satu Dekade, Kontribusi Pertanian terhadap PDB Menurun|author=Estu Suryowati|date=12a de aŭgusto 2014|newspaper=Kompas|url=http://bisniskeuangan.kompas.com/read/2014/08/12/105145826/Satu.Dekade.Kontribusi.Pertanian.terhadap.PDB.Menurun|language=id}}</ref> Nuntempe, estas ĉirkaŭ 30% de la terareo uzata por agrikulturo kaj ĝi laborigas ĉirka 49 milionojn da personoj (41% el la totala laborforto).<ref name="IndoInvest">{{Citaĵo el la reto|url=http://www.indonesia-investments.com/id/budaya/ekonomi/ikhtisar-struktur-ekonomi/pertanian/item378|titolo=Pertanian di Indonesia (Agriculture in Indonesia)|alirdato=5a de decembro 2015|verko=Indonesia Investments|arkivurl=https://web.archive.org/web/20230324224759/https://www.indonesia-investments.com/id/budaya/ekonomi/ikhtisar-struktur-ekonomi/pertanian/item378|arkivdato=2023-03-24}}</ref> Unuarangaj agrikulturaj produktoj estas rizo, [[manioko]] ([[tapioko]]), arakidoj, [[kaŭĉuko]], [[kakao]], [[kafo]], [[palmoleo]], [[kopro]]; kortobirdoj, bovoj, porkoj, kaj ovoj. La produktado de [[palmoleo]] estas kerna por la ekonomio ĉar Indonezio estas la plej granda produktanto kaj konsumanto de tiu produkto, kiu havigas ĉirkaŭ duonon de la tutmonda peto.<ref name="POForests">{{cite news|url=https://www.theguardian.com/global-development/2013/sep/11/indonesia-palm-oil-destroy-forests|title=Can Indonesia increase palm oil output without destroying its forest?|author=McClanahan, Paige|newspaper=The Guardian|date=11a de septembro 2013|accessdate=17a de septembro 2013|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130917140332/http://www.theguardian.com/global-development/2013/sep/11/indonesia-palm-oil-destroy-forests|archivedate=17a de septembro 2013}}</ref> Plantejoj en la lando etendiĝis tra 6 milionoj da hektaroj en 2007,<ref>{{Cite web|url=http://www.greenpeace.org.uk/forests/palm-oil|title=Palm Oil|publisher=Greenpeace|accessdate=26a de septembro 2013|url-status=live|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130926154501/http://www.greenpeace.org.uk/forests/palm-oil|archivedate=26a de septembro 2013}}</ref> kaj estis replantada plano por aldonaj 4.7 milionoj por plibonigi la produktadon por 2017.<ref>{{Cite web|url=http://www.blackseagrain.net/novosti/indonesia-to-replant-4-7m-hectares-of-palm-oil-plantation|title=Indonesia to replant 4.7m hectares of palm oil plantation|publisher=UkrAgroConsult|date=30a de aŭgusto 2017|accessdate=27a de septembro 2017|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170927113223/http://www.blackseagrain.net/novosti/indonesia-to-replant-4-7m-hectares-of-palm-oil-plantation|archivedate=27a de septembro 2017|titolo=Arkivita kopio|alirdato=2020-10-10|arkivurl=https://web.archive.org/web/20170927113223/http://www.blackseagrain.net/novosti/indonesia-to-replant-4-7m-hectares-of-palm-oil-plantation|arkivdato=2017-09-27}} {{Citaĵo el la reto |url=http://www.blackseagrain.net/novosti/indonesia-to-replant-4-7m-hectares-of-palm-oil-plantation |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2020-10-10 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20170927113223/http://www.blackseagrain.net/novosti/indonesia-to-replant-4-7m-hectares-of-palm-oil-plantation |arkivdato=2017-09-27 }}</ref> Estas multaj negativaj sociaj kaj mediaj efikoj de la produktado de palmoleo en Sudorienta Azio. == Esperanto == === Asocioj === En Indonezio ekzistas [[Indonezia Esperanto-Asocio]] (IEA), refondita en 2013 kaj ekde 2015 landa asocio de [[UEA]]. La asocio estis unuafoje fondita en 1952, sed estis trudita al longa paŭzo, ĉirkaŭ de 1965 al 2009, pro la lokaj politikaj kondiĉoj kaj ankaŭ pro la morto de sia fondistino, [[Datoe Toemenggoeng]]. Ekde 2009 novaj klopodoj, al kiuj kontribuis ankaŭ la flandra esperantistino [[Heidi Goes]], preparis la refondiĝon okazintan en 2013.<ref>{{citaĵo el la reto |url=http://www.esperanto.or.id/eo/asociolauj/ |titolo=Historio de IEA |verko=IEA |alirdato=2020.06.27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20200627181049/http://www.esperanto.or.id/eo/asociolauj/ |arkivdato=2020-06-27 }}</ref><ref name=HG>{{citaĵo el la reto |url=https://www.academia.edu/15410856/The_Esperanto_movement_in_the_Dutch_East_Indies_and_Indonesia |titolo=The Esperanto movement in the Dutch East Indies and Indonesia |aŭtoro=H.Goes |lingvo=en |verko=Wacana |dato=2015 |alirdato=2020.06.27}}</ref> La retejo de IEA estas: [http://www.esperanto.or.id/eo/ www.esperanto.or.id] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161209185340/http://www.esperanto.or.id/eo/ |date=2016-12-09 }} (en tri lingvoj: esperanto, indonezia, angla). Iuj listoj pri naciaj Esperanto-asocioj mencias ankaŭ ke en Indonezio ekzistas [[Indonezia Esperanto-Societo]] kaj Centro de Esperanto-Studoj. Ambaŭ estis provizoraj nomoj uzitaj antaŭ la refondiĝo de Indonezia Esperanto-Asocio. Pli precize, Indonezia Esperanto-Societo estis fondita en 1990, kiel klopodo revivigi la Indonezian Esperanto-Asocion; ĝi daŭris ĝis 2007, sed funkciis malkontinue.<ref name=HG/> === Kongresoj === En [[1960]] la Indonezia Esperanto-Asocio okazigis konferencon en Ĝakarta (la intenco estis okazigi veran kongreson, sed mankis la permeso).<ref name=HG/> En [[2013]] okazis en [[Bogor]] la Indonezia Esperanto-Kongreso, kie IEA estis refondita.<ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://www.sites.google.com/site/esperantoenindonezio/kongreso |titolo=La unua Indonezia Esperanto-Kongreso |verko=Esperanto en Indonezio |alirdato=2020.06.27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20200927131710/https://www.sites.google.com/site/esperantoenindonezio/kongreso |arkivdato=2020-09-27 }}</ref> En [[2016]] kaj en [[2018]] okazis du [[Trilanda Esperanto-Kongreso|Trilandaj Esperanto-Kongresoj]]. La partoprenantaj landoj estis Indonezio, [[Aŭstralio]] kaj [[Novzelando]]. Ambaŭ kongresoj okazis en Indonezio, la unua en [[Bandung]], la dua en [[Bekasi]].<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://aea.esperanto.org.au/2016-kongresa-raporto/?lang=eo |titolo=Raporto pri la trilanda kongreso 2016 |alirdato=2016.03.29 |verko=Aŭstralia Esperanto-Asocio}}</ref><ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.esperanto.or.id/eo/?s=trilanda+kongreso |titolo=Raporto de Dua Trilanda Kongreso en Bekasi, Indonezio -- Trilanda Kongreso de Esperanto |verko=IEA |alirdato=2020.06.27 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20200628084457/http://www.esperanto.or.id/eo/?s=trilanda+kongreso |arkivdato=2020-06-28 }}</ref> En [[2025]] [[Tutmonda Esperantista Junulara Organizo]] (TEJO) okazigos la 81-an [[Internacia Junulara Kongreso|Internacian Junularan Kongreson]] (IJK) en Indonezio. == Vidu ankaŭ == {{Portalo Indonezio}} * [[Borobuduro]] * [[Ibu Pertivi (personigo)]] * [[Indonezia lingvo]] * [[Kalimantano]] * [[Listo de urboj de Indonezio]] * [[Listo de vulkanoj de Indonezio]] * [[Papuo Barato]] * [[Prambanano]] * [[Respubliko de la Sud-Molukoj]] == Fontoj kaj notoj == {{Referencoj|2}} == Bibliografio == {{Refbegin}} * Earl, George Windsor (1850). "On the Leading Characteristics of the Papuan, Australian and Malay-Polynesian Nations". Journal of the Indian Archipelago and Eastern Asia (JIAEA). 4. * Friend, T. (2003). [https://archive.org/details/indonesiandestin00theo Indonesian Destinies.] Harvard University Press. ISBN 0-674-01137-6. * Ricklefs, Merle Calvin (1991). A history of modern Indonesia since c. 1300 (2nd ed.). Basingstoke; Stanford, CA: Palgrave; Stanford University Press. ISBN 0-333-57690-X. * Ricklefs, Merle Calvin (2001). [https://books.google.com/books?id=0GrWCmZoEBMC A history of modern Indonesia since c. 1200 (3a eld.).] Basingstoke; Stanford, CA: Palgrave; Stanford University Press. ISBN 978-0-8047-4480-5. * Schwarz, A. (1994). [https://archive.org/details/nationinwaitingi00schw A Nation in Waiting: Indonesia in the 1990s.] Westview Press. ISBN 1-86373-635-2. * Taylor, Jean Gelman (2003). [https://archive.org/details/indonesia00jean Indonesia: Peoples and Histories.] New Haven and London: Yale University Press. ISBN 0-300-10518-5. * Vickers, Adrian (2005). [https://archive.org/details/historyofmoderni00adri A History of Modern Indonesia.] Cambridge University Press. ISBN 0-521-54262-6. * Witton, Patrick (2003). Indonesia. Melbourne: Lonely Planet. ISBN 978-1-74059-154-6. {{Refend}} == Vidu ankaŭ == [[Nusantaro (urbo)]], novplanita ĉefurbo anstataŭ Ĝakarto [[Wawasan Nusantara]] aŭ Indonezia Insulara Vizio [[Ekonomio de Indonezio]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|commons=Indonesia|commonscat=Indonesia|n=Portalo:Indonezi|ReVo=indonezi}} === En Esperanto === * {{ueavikio|{{paĝonomo}}|{{paĝonomo}}}} {{eo}} * http://sites.google.com/site/esperantoenindonezio/ {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130308091705/https://sites.google.com/site/esperantoenindonezio/ |date=2013-03-08 }} Esperanto en Indonezio * http://www.indonesia.go.id{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120203203120/http://indonesia.go.id/ |date=2012-02-03 }} <!-- Nacia Portalo de Respubliko de Indonezio --> * Bulard, Martine kaj Beyer, Marie. [https://eo.mondediplo.com/article2536.html Minacoj por islamo laŭ la indonezia modelo]. 'Le Monde Diplomatique', aŭgusto 2017. === Alilingve === * [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/indonesia/ Indonezio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210413004319/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/indonesia |date=2021-04-13 }} en [[Monda faktolibro de CIA]] * [https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-pacific-14921238 Indonesia] el [[BBC News]] * [http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=ID Key Development Forecasts for Indonesia] el International Futures * [http://www.setneg.go.id/ Ministerio de Ŝtato] indonezie * [http://www.bps.go.id/ Statistikoj, Indonezio] * [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/ID.html Chief of State and Cabinet Members] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20141012020339/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/ID.html |date=2014-10-12 }} * [https://web.archive.org/web/20090426085755/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/indonesia.htm Indonesia] ''UCB Libraries GovPubs'' * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/286480/Indonesia Indonesia] ''[[Encyclopædia Britannica]]'' * [http://www.indonesia.travel/ Oficiala retejo de Indonezia Turismo] {{G20-Ŝtatoj}} {{Ŝtatoj en Azio}} {{Administra divido de Indonezio}} * {{Tradukita|lingvo= en |artikolo=Indonesia |revizio=982719555}} {{Havenda artikolo|Indonezio}} [[dosiero:Bali banner Sunset.jpg|775px]] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Indonezio| ]] [[Kategorio:Landoj en Sud-Orienta Azio]] [[Kategorio:Respublikoj]] [[Kategorio:Insulaj landoj]] [[Kategorio:Membroj de la Organizaĵo de Islama Kunlaboro]] [[Kategorio:Membroj de la Unuiĝintaj Nacioj]] [[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1945]] 6y3a5hdl4ovq5ce9x916gmh4wxx50ut 0 2104 9490939 9459424 2026-10-09T16:43:03Z Arbarulo 135469 9490939 wikitext text/x-wiki {{Informkesto filozofo |regiono = |erao = |koloro = lightsteelblue |bilda nomo = Immanuel Kant (painted portrait).jpg |bilda larĝo = 210px |priskribo de bildo = Kant sur pentrita portreto |nomo = Immanuel Kant |naskiĝo = {{dato|22|aprilo|1724}} |morto = {{dato|12|februaro|1804}} |Loko de naskiĝo = [[Kenigsbergo]], [[Prusio]] |Loko de morto = [[Kenigsbergo]], [[Prusio]] |skolo tradicio = kantismo, [[klerismo]] |ĉefaj interesoj = [[sciteorio]], [[metafiziko]], [[etiko]], [[logiko]], [[paco]] |noteblaj ideoj = |influoj = |influis = |signaturo = Immanuel Kant signature.svg |kesta larĝo = }} '''Immanuel KANT''' ([[1724]] - [[1804]]) esperantigita '''Emanuelo Kantio'''<ref name="Emanuelo">https://vortaro.net/#Emanuelo_kd</ref><ref name="Kantio">http://vortaro.net/#Kantio_kd</ref> estis [[germanoj|germana]] [[filozofo]] kaj [[metafiziko|metafizikisto]] el [[Kenigsbergo]], kiu floris dum la [[1780-aj jaroj]]. Kantiismo<ref name="Kantio"/> estas la respondo al la [[skeptikismo]] de [[Hume]], kaj li ellaboris la filozofian bazon de la nova scienca [[mondbildo]]. Unu el liaj plej famaj frazoj estas: "Kuraĝu scii, arigu vian kuraĝon por uzi vian [[intelekto]]n". La ĉefa verko de Kant estas la "kritika trilogio": ''[[Kritiko de pura racio]]'' (1781), ''[[Kritiko de Praktika Racio|Kritiko de praktika racio]]'' (1788) kaj ''[[Kritiko de la juĝo|Kritiko de juĝo]]'' (1790). En la unua li filozofas pri la naturo de [[scio]], precipe scienca scio, en la dua pri [[moralo]] kaj la profundaj demandoj pri [[Dio]], [[Libera volo|libereco de la volo]] kaj [[senmorteco]] de la [[animo]], kaj en la tria pri nocio de laŭceleco ([[teleologio]]). Kant argumentis ke homa [[konscio]] kreas la strukturon de homa sperto de la vivo; tiu kialo estas la fonto de [[moralo]]; ke la [[estetika sperto]] estas disinteresita (ne deantaŭe havanta propran celon); ke [[tempo]] kaj [[spaco]] estas homaj formoj de [[observado]] kaj ke estas neeble scii ĉu ili ekzistas "per si mem"; kaj supozis, ke la mondo tia, kia ĝi estas per si mem, ne estas submetita al la kategoriaj konceptoj, sur kiuj la [[homaro]] dependigas la mondon. Kant estas vidita kiel kaŭzinta per sia verkado la "kopernikan revolucion" en [[filozofio]], simila al la [[scienca revolucio]] iniciatita de [[Koperniko]]. La filozofia pensado de Kant restis grandega influo en nuntempa filozofio ankaŭ, precipe en la kampoj de [[metafiziko]], [[epistemologio]], [[etiko]], [[politika teorio]], kaj [[estetiko]]. == Biografio == Immanuel Kant naskiĝis en 1724 en [[Königsberg]], Prusio (ekde 1946 nome nuntempa [[Kaliningrado]], [[Kaliningrada Oblasto]], [[Rusia Federacio|Rusio]]), la kvara el naŭ filoj (nur kvar el ili atingis maturaĝon). Baptita 'Emanuel', li ŝanĝis sian nomon al 'Immanuel'<ref>Kuehn, Manfred. ''Kant: a Biography''. Cambridge University Press, 2001, p. 26</ref> post lerni [[hebrea]]n. En sia tuta vivo, li neniam vojaĝis pli ol dek mejlojn for de Königsberg.<ref>Lewis, Rick. 2005. 'Kant 200 Years On'. ''Philosophy Now''. No. 49.</ref> Lia patro, Johann Georg Kant (1682-1746), estis germana selisto de [[Klaipėda|Memel]], tiutempe la plej nordorienta grandurbo de Prusio (nuntempa [[Klaipėda]], [[Litovio]]). Lia patrino, Anna Regina Reuter (1697-1737), estis naskita en [[Nurenbergo]].<ref> {{Citaĵo el la reto||url=http://www.koenigsberg-is-dead.de/I_Cosmopolis.html |titolo=Cosmopolis |eldonisto=Koenigsberg-is-dead.de|dato=23a de Aprilo 2001|alirdato={{FormatoDato|2009-07-24}}}} La nomo de la patrino de Kant estas foje erare menciita kiel Anna Regina Porter. </ref> La patra avo de Kant, Hans Kant,<ref> {{Citaĵo el libro | lasta = Paulsen | unua = Friedrich | titolo = Immanuel Kant: His Life and Doctrine | url = http://books.google.com/books?id=tGMdAAAAMAAJ | others = James Edwin Creighton, Albert Lefevre | publisher = C. Scribner's Sons | publication-date = 1902 | page = 27 | accessdate = 2014-03-13 | quote = Kant's grandfather, Hans Kant (also Kand, not Cant), was a harness-maker at Memel [...] }} </ref> estis elmigrinta el [[Skotlando]] al [[Orienta Prusio]], kaj lia patro daŭre literumis sian familian nomon "Cant".<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://www.csudh.edu/phenom_studies/western/lect_9.html |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2014-07-09 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20120802174813/http://www.csudh.edu/phenom_studies/western/lect_9.html |arkivdato=2012-08-02 }}</ref> En sia junaĝo, Kant estis solida, kvankam malsensacia, studento. Li estis edukita en [[Pietismo|Pietisma]] domanaro kiu substrekis intensan religian sindonemon, personan humilecon, kaj laŭvortan interpreton de la [[Biblio]]. Kant ricevis severan edukon - striktan, puneman, kaj disciplineman - kiu preferis la [[latina]]n kaj kristanisman instruon super [[matematiko]] kaj [[scienco]].<ref>Biografia informaro fontita el: Kuehn, Manfred. ''Kant: a Biography''. Cambridge University Press, 2001. ISBN 0-521-49704-3 nome normiga biografio de Kant en angla. </ref> Malgraŭ sia edukado en religiema domanaro kaj daŭre konservanta dikredon, li estis skeptika pri [[religio]] en pli posta vivo; diversaj komentistoj etikedis lin agnostika.<ref>"While this sounds skeptical, Kant is only agnostic about our knowledge of metaphysical objects such as God. And, as noted above, Kant's agnosticism leads to the conclusion that we can neither affirm nor deny claims made by traditional metaphysics." Andrew Fiala, J. M. D. Meiklejohn, ''Critique of Pure Reason'' – Introduction, paĝo xi. </ref><ref>The Popular Encyclopedia of Apologetics: Surveying the Evidence for the Truth of Christianity, 2008, Harvest House Publishers isbn=9780736920841, Ed Hindson, Ergun Caner, Edward J. Verstraete, paĝo 82, citaĵo=It is in this sense that modern atheism rests heavily upon the skepticism of David Hume and the agnosticism of Immanuel Kant.</ref><ref> {{Citaĵo el libro||titolo=I Don't Have Enough Faith to Be an Atheist |url=https://archive.org/details/idonthaveenoughf00geis_0 |jaro=2004|eldoninto=Crossway|ISBN=9781581345612|paĝoj=[https://archive.org/details/idonthaveenoughf00geis_0/page/60 59]–60|author1=Norman L. Geisler|author2=Frank Turek|ĉapitro=Kant's Agnosticism: Should We Be Agnostic About It? |citaĵo=Immanuel Kant's impact has been even more devastating to the Christian worldview than David Hume's. For if Kant's philosophy is right, then there is no way to know anything about the real world, even empirically verifiable things!}} </ref><ref> {{Citaĵo el libro||titolo=Light of Truth and Fire of Love: A Theology of the Holy Spirit|url=https://archive.org/details/lightoftruthfire0000badc|jaro=1997|eldoninto=Wm. B. Eerdmans Publishing|ISBN=9780802842886|aŭtoro=Gary D. Badcock|alirdato={{FormatoDato|2012-08-16}}|paĝo=[https://archive.org/details/lightoftruthfire0000badc/page/113 113]|citaĵo=Kant has no interest in prayer or worship, and is in fact agnostic when it comes to such classical theological questions as the doctrine of God or of the Holy Spirit.}} </ref><ref> {{Citaĵo el libro||titolo=Why I Am a Christian: Leading Thinkers Explain Why They Believe |url=https://archive.org/details/whyiamchristianl0000unse |jaro=2006|eldoninto=Baker Books|ISBN=9780801067129|redaktinto=Norman L. Geisler, Paul K. Hoffman|alirdato={{FormatoDato|2012-08-16}}|paĝo=[https://archive.org/details/whyiamchristianl0000unse/page/45 45]|ĉapitro=The Agnosticism of Immanuel Kant}} </ref><ref> {{Citaĵo el libro||titolo=Encyclopedia of Catholicism|url=https://archive.org/details/encyclopediaofca0000flin|jaro=2007|eldoninto=Infobase Publishing|ISBN=9780816075652|aŭtoro=Frank K. Flinn|alirdato={{FormatoDato|2012-08-16}} |paĝo=[https://archive.org/details/encyclopediaofca0000flin/page/10 10]|citaĵo=Following Locke, the classic agnostic claims not to accept more propositions than are warranted by empirical evidence. In this sense an agnostic appeals to Immanuel Kant (1724–1804), who claims in his Critique of Pure Reason that since God, freedom, immortality, and the soul can be both proved and disproved by theoretical reason, we ought to suspend judgement about them.}} </ref> La oftaj [[mito]]j koncerne la personajn manieraĵojn de Kant estas listigitaj, klarigitaj, kaj refutitaj en la enkonduko de Goldthwait al lia traduko de ''Beobachtungen über das Gefühl des Schönen und Erhabenen''.<ref>Kant, Immanuel. ''Observations on the Feeling of the Beautiful and Sublime''. Trad. John T. Goldthwait. Presaĵoj de Universitato de Kalifornio, 1961, 2003. ISBN 0-520-24078-2 </ref> Estas ofte asertite, ke Kant vivis tre striktan kaj antaŭvideblan vivon, kondukante al la ofte ripetita rakonto ke najbaroj alĝustigus siajn horloĝojn kongrue kun liaj ĉiutagaj iradoj. Li neniam geedziĝis, sed ne ŝajnis malhavi fruktodonan societan vivon - li estis populara [[instruisto]] kaj modeste sukcesa [[verkisto]] eĉ antaŭ eklaborado pri siaj plej gravaj filozofiaj verkoj. === La juna akademiulo === [[Dosiero:Immanuelkant.JPG|eta|Statuo de Kant en [[Belo Horizonte]], Brazilo.]] Kant montris grandan facilpercepton por studo en frua aĝo. Li unue sekvis la ''Collegium Fredericianum'' kaj poste eniris ĉe la [[Universitato de Königsberg]] (kie li pasigos sian tutan karieron) en 1740, en la aĝo de 16 jaroj.<ref>''The American International Encyclopedia'' (New York: J.J. Little & Ives, 1954), Vol. IX.</ref> Li studis la filozofion de [[Gottfried Leibniz]] kaj [[Christian Wolff]] sub Martin Knutzen, nome [[Raciismo|raciisto]] kiu ankaŭ konis evoluojn en britaj filozofio kaj scienco kaj kiu prezentis Kant al la nova matematika fiziko de [[Isaac Newton]]. Knutzen malemigis Kant disde la teorio de antaŭ-establita harmonio, kiun li rigardis kiel "la kusenon por la maldiligenta menso". Li ankaŭ malemigis la junan akademiulon disde [[ideismo]], kiun la plej multaj filozofoj en la [[18-a jarcento]] rigardis per negativa lumo. (La teorio de transcenda idealismo kiun Kant evoluigos en la ''Kritiko de Pura Racio'' ne estas tradicia ideismo, t.e. la ideo, ke realeco estas sole mensa. Fakte, Kant produktis argumentojn kontraŭ tradicia ideismo en la dua parto de la Kritiko de Pura Racio.) La bato kaj posta morto de lia patro en 1746 interrompis liajn studojn. Kant iĝis guvernisto en la pli malgrandaj urboj ĉirkaŭantaj Königsberg, sed daŭrigis sian sciencan esploradon. En 1747, li publikigis sian unuan filozofian laboron, ''Gedanken von der wahren Schätzung der lebendigen Kräfte'' (Pensoj pri la vera ĉirkaŭkalkulo de vivaj fortoj). === Fruaj verkoj === Kant estas plej konata pro sia laboro en la filozofio de [[etiko]] kaj [[metafiziko]], sed li faris signifajn kontribuojn al aliaj disciplinoj. Li faris gravan astronomian eltrovaĵon, nome eltrovaĵon pri la naturo de la [[rotacio de la Tero]], pro kiu li ricevis la Berlinan Akademio-Premion en [[1754]]. En la ''Allgemeine Naturgeschichte und Theorie des Himmels'' (1755), Kant aranĝis la [[Suna nebulozo|Nebulastran hipotezon]], laŭ kiu li deduktis ke la [[Sunsistemo]] formiĝis de granda nubo de gaso, nome [[nebulozo]]. Li tiel provis klarigi la ordon de la sunsistemo, vidita antaŭe de [[Isaac Newton|Neŭtono]] kiel estado trudita de la komenco fare de [[dio]]. Kant ankaŭ ĝuste deduktis, ke la [[Lakta vojo]] estas granda disko de [[stelo]]j, kiujn li teoriadis kiel ankaŭ formitaj de (multe pli granda) turniĝanta nubo de gaso. Li plue proponis la eblecon, ke aliaj nebulozoj ankaŭ eble estos simile grandaj kaj malproksimaj diskoj de steloj. Tiuj postuloj malfermis novajn horizontojn por [[astronomio]]: por la unua fojo etendante astronomion preter la sunsistemo al galaksiaj kaj ekstergalaksiaj niveloj.<ref>George Gamow, ''One, Two, Three... Infinity'', pp. 300ff. Viking Press, 1954</ref> [[Dosiero:Immanuel Kant.jpg|eta|maldekstre|150px|Immanuel Kant.]] De tiu punkto antaŭen, Kant kontaktis ĉiam plie filozofiajn temojn, kvankam li daŭre verkis pri la [[scienco]]j dum sia vivo. En la komenco de la [[1760-aj jaroj]], Kant produktis serion de gravaj verkoj en filozofio. ''Die falsche Spitzfindigkeit der vier syllogistischen Figuren erwiesen'' (La falsa subtileco de la kvar silogismaj figuroj), verko pri [[logiko]], estis publikigita en 1762. Du pliaj verkoj ekaperis la sekvan jaron: nome ''Provo enkonduki la koncepton de negativaj magnitudoj en filozofio'' kaj ''Der einzig mögliche Beweisgrund zu einer Demonstration des Daseins Gottes'' (La nura ebla argumento en subteno de manifestacio de la konebleco pri la ekzisto de Dio). En 1764, Kant verkis ''Beobachtungen über das Gefühl des Schönen und Erhabenen'' (Observoj pri la sento de belo kaj sublimo) kaj poste estis duaranga post [[Moses Mendelssohn]] en Berlinakademia Premiokonkurso per sia ''Enketo pri la distingeco de principoj de natura teologio kaj moralo'' (ofte referencata kiel "La Premioeseo"). En 1770, en la aĝo de 45, Kant estis finfine nomumita Profesoro pri Logiko kaj Metafiziko ĉe la [[Universitato de Königsberg]]. Kant verkis sian inaŭguran disertaĵon en defendo de tiu nomumo. Tiu laboro vidis la aperon de pluraj centraj temoj de lia matura laboro, inkluzive de la distingo inter la kapabloj de intelekta penso kaj prudenta akceptemo. Ne observi tiun distingon estus fari la eraron de subrepcio, kaj, kiel li diras en la lasta ĉapitro de la disertaĵo, nur en evitado de tiu eraro faras metafizikan laboron. La temo kiu ĝenis Kant estis centra al tio, kiun dudeka-jarcentaj akademiuloj nomis "la [[filozofio de menso]]". La florado de la [[naturscienco]]j kondukis al kompreno pri kiel datenoj atingas la [[cerbo]]n. Sunlumo povas fali al malproksima objekto, post kio [[lumo]] estas reflektita de diversaj partoj de la objekto en maniero kiel montras la surfacajn trajtojn ([[koloro]], [[teksturo]], ktp.) de la objekto. La lumo atingas la okulon de homa observanto, pasas tra la [[korneo]], estas enfokusigita per la [[lenso]] sur la [[retino]] kie ĝi formas bildon similan al tio formita per lumo pasanta tra pinglotruo en [[senluma kamero]]. La retinaj ĉeloj venontaj sendas impulsojn tra la vidnervo kaj poste ili formas en la cerbo mapadon de la vidaj ecoj de la malproksima objekto. La interna mapado ne estas la ekstera aĵo mapita, kaj onia kredo ke ekzistas sencohava rilato inter la ekstera objekto kaj la mapado en la cerbo dependas de ĉeno de rezonado kiu ne estas plene blokita. Sed la necerteco stimulita per tiuj konsideroj, la necertecoj levitaj per optikaj iluzioj, misperceptoj, iluzioj, ktp., estas ne la fino de la problemoj. Kant vidis, ke la menso ne povis funkcii kiel malplena ujo kiu simple ricevas datenojn de la ekstero. Io devas esti donanta ordon al la alvenantaj datenoj. Bildoj de eksteraj objektoj devas esti konservitaj en la sama sekvenco laŭ kiu ili estis ricevitaj. Tiu ordonado okazas tra la intuicio de la menso pri [[tempo]]. La samaj konsideroj validas por la funkcio de la menso de konsistigado de spaco por ordigado de mapadoj de vidaj kaj tuŝaj signaloj alvenantaj per la jam priskribitaj ĉenoj de fizika kaŭzado. Estas ofte konsiderite, ke Kant estis malfrua disvolvigisto, kiu iĝis grava filozofo nur en la mezo de siaj 50aj jaroj post malaprobado de siaj pli fruaj opinioj. Dum estas vero ke Kant verkis siajn plej bonegajn verkojn relative malfrue en vivo, ekzistas emo subtaksi la valoron de liaj pli fruaj verkoj. Lastatempa Kant-studado dediĉis pli da atento al tiuj "antaŭ-kritikaj" skribaĵoj kaj agnoskis gradon da kontinueco kun lia matura laboro.<ref>Cf., ekzemple, Susan Shell, ''The Embodiment of Reason'' (Chicago, 1996)</ref> == La muta jardeko == [[Dosiero:Kant Kaliningrad.jpg|eta|Statuo de Immanuel Kant en [[Kaliningrado]] ([[Königsberg]]), Rusio. Kopio fare de Harald Haacke el la originalo de [[Christian Daniel Rauch]] perdita en 1945.]] En la aĝo de 46, Kant estis establita akademiulo kaj ĉiam pli influa filozofo. Multe estis atendita de li. En korespondado kun sia eks-studento kaj amiko Markus Herz, Kant akceptis, ke en la ''Inaŭgura Disertaĵo'', li ne respondecis pri la rilato kaj ligo inter oniaj prudentaj kaj intelektaj kapabloj - li devis klarigi kiel oni kombinas sensan scion kun argumentita sciaro, tiuj estantaj ligitaj sed per tre malsamaj procezoj. Li ankaŭ interkonsentis kun [[David Hume]] je vekado de li for el "dogma dormeto" (ĉirkaŭ 1771).<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://hardproblem.ru/wp-content/uploads/2010/06/Vasilyev-The-Origin.pdf |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2014-07-10 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140321144106/http://hardproblem.ru/wp-content/uploads/2010/06/Vasilyev-The-Origin.pdf |arkivdato=2014-03-21 }}</ref> Hume deklaris, ke sperto konsistas nur el sekvencoj de sentoj, bildoj aŭ sonoj. Ideoj kiaj ekzemple "tialo", boneco, aŭ objektoj ne estis evidentaj en sperto, do kial oni kredas je la realeco de tiuj? Kant sentis, ke [[racio]] povis forigi tiun skeptikon, kaj li atribuis ĝin al solvado de tiuj problemoj. Li ne publikigis ajnan laboron en filozofio dum la venontaj dek unu jaroj. Kvankam emo al akompanado kaj konversacio kun aliaj, Kant izolis sin. Li rezistis la provojn fare de amikoj elporti lin for el lia izoliteco. En 1778, en respondo al unu el tiuj ofertoj de iama lerninto, Kant skribis: {{Citaĵo|Ĉiu ŝanĝo igas min timigita, eĉ se ĝi ofertas la plej grandan promeson de plibonigado al mia kondiĉo, kaj mi estas persvadita per tiu mia natura instinkto, ke mi devas preni atenton, se mi deziras, ke la fadenoj, kiun la Fido spinas estas tiel maldika kaj malforta en mia kazo por esti turnaditaj al iu longo. Mian bonegan dankon al miaj bondezirantoj kaj amikoj, kiuj pensas tiel bonkore pri mi por entrepreni mian socian bonfarton, sed en la sama tempo plej humilan peton protekti min en mia nuna kondiĉo for de iu tumulto.<ref>Christopher Kul-Want kaj Andrzej Klimowski, ''Introducing Kant'' (Cambridge: Icon Books, 2005). ISBN 1-84046-664-2</ref>}} Kiam Kant eliris el sia silento en 1781, la rezulto estis la ''Kritiko de pura racio''. Kvankam nun unuforme agnoskita kiel unu el la plej bonegaj verkoj en la historio de filozofio, tiu Kritiko estis plejparte ignorita dum sia komenca publikigo. La libro estis longa, pli ol 800 paĝoj en la origina germana eldono, kaj verkita en interplektita stilo. Ĝi ricevis malmultajn recenzojn, kaj tiuj donis neniun signifon al la laboro. Ĝia denseco faris ĝin, kiam [[Johann Gottfried Herder]] metis ĝin en leteron al [[Johann Georg Hamann]], "harditan nukson fendetiĝita", obskurita per "ĉiu tiu peza flugaraneaĵo".<ref>''Ein Jahrhundert deutscher Literaturkritik'', vol/. III, ''Der Aufstieg zur Klassik in der Kritik der Zeit'' (Berlin, 1959), p. 315; kiel citita en Gulyga, Arsenij. ''Immanuel Kant: His Life and Thought.'' Trad., Marijan Despaltović. Boston: Birkhäuser, 1987.</ref> Ĝia ricevado staris en ekstrema kontrasto al la laŭdo kiun Kant ricevis por pli fruaj verkoj, kiaj ekzemple lia ''Premioeseo'' kaj pli mallongaj verkoj kiuj antaŭis la unuan Kritikon. Tiuj bon-ricevitaj kaj legeblaj terpecoj inkludas unun sur la [[tertremo en Lisbono]], kiu estis tiel populara ke ĝi estis vendita laŭ paĝoj.<ref>Gulyga, Arsenij. ''Immanuel Kant: His Life and Thought.'' Trans., Marijan Despaltović. Boston: Birkhäuser, 1987 pp. 28–9.</ref> Antaŭ la ŝanĝo dokumentita en la unua Kritiko, liaj libroj vendiĝis bone, kaj ĉe la tempo kiam li publikigis ''Beobachtungen über das Gefühl des Schönen und Erhabenen'' en 1764 li fariĝis populara verkinto.<ref>Gulyga, Arsenij. ''Immanuel Kant: His Life and Thought.'' Trans., Marijan Despaltović. Boston: Birkhäuser, 1987, p. 62.</ref> Kant estis seniluziigita pro la ricevo de la unua Kritiko. Rekonante la bezonon klarigi la originan disertaĵon, Kant verkis la verkon ''Prolegomeno al futura metafiziko'' en 1783 kiel resumo de siaj ĉefaj opinioj. Baldaŭ poste, la amiko de Kant, nome Johann Friedrich Schultz (1739-1805) (profesoro pri matematiko) publikigis ''Erläuterungen ūber des Herrn Professor Kant Critik der reinen Vernunft'' (Kōnigsberg, 1784), kio estis konciza sed tre preciza komentaĵo pri ''Raciokritiko'' de Kant. La reputacio de Kant iom post iom plialtiĝis tra la [[1780-aj jaroj]], ekfunkciigitaj per serio da gravaj verkoj: la eseo de 1784, "Respondo al la demando: Kio estas klerismo?"; la "Preparlaboro de la metafiziko de moralo" de 1785) (lia unua laboro pri moralfilozofio); kaj, de 1786, la ''Metafizika fundamento de naturscienco''. Sed la famo de Kant finfine alvenis de neatendita fonto. En 1786, [[Karl Reinhold]] komencis publikigi serion da publikaj leteroj pri la Kant-ana filozofio. En tiuj leteroj, Reinhold enkadrigis la filozofion de Kant kiel respondo al la centra intelekta konflikto de la epoko: la [[Panteismo]]-Disputo. [[Friedrich Jacobi]] akuzis la ĵus forpasintan [[G. E. Lessing]] (eminenta dramisto kaj filozofia eseisto) je [[Spinozismo]]. Tia akuzo, identa al [[ateismo]], estis forte neita fare de la amiko de Lessing nome [[Moses Mendelssohn]], kaj amara publika disputo ekestis inter ties partianoj. La konflikto iom post iom [[eskaliĝo|eskaladis]] en ĝeneralan diskuton pri la valoroj de la [[klerismo]] kaj la valoro de [[racio]] mem. Reinhold asertis en siaj leteroj, ke ''Raciokritiko'' de Kant povis solvi tiun disputon defendante la aŭtoritaton kaj saltegojn de racio. La leteroj de Reinhold fariĝis vaste legitaj kaj igis Kant la plej fama filozofo de lia epoko. === Matura laboro === [[Dosiero:DBP - 250 Jahre Immanuel Kant - 90 Pfennig - 1974.jpg|eta|maldekstre|[[Poŝtmarko]] de [[Okcidenta Germanio]], 1974, rememora de la 250a jariĝo de la nasko de Kant.]] Kant publikigis duan eldonon de la ''[[Kritiko de Pura Racio|Kritiko de pura racio]]'' (''[[Kritik der reinen Vernunft]]'') en 1787, tre reviziinte la unuajn partojn de la libro. Plej el lia sekva laboro fokusiĝis sur aliaj areoj de filozofio. Li daŭre evoluigis sian moralfilozofion, precipe en la verkoj de 1788 nome ''[[Kritiko de Praktika Racio|Kritiko de praktika racio]]'' (konata ankaŭ kiel dua ''Kritiko'') kaj de 1797 nome ''Die Metaphysik der Sitten'' (Metafiziko de moralo). La verko de 1790 ''Kritik der Urteilskraft'' (tria ''Kritiko'' aŭ [[Kritiko de la juĝo|Juĝokritiko]]) aplikis la Kant-an sistemon al estetiko kaj [[teleologio]]. En 1792, la provo de Kant publikigi la duan el la kvar pecoj de ''Die Religion innerhalb der Grenzen der bloßen Vernunft'' (Religio ene de la limoj de Pura Racio), en la gazeto ''Berlinische Monatsschrift'', renkontis kun opozicio fare de la cenzura komisiono de la Reĝo, kiu estis establita tiun saman jaron en la kunteksto de la [[Franca Revolucio]] de [[1789]].<ref name="DerridaKantCensorship"/> Kant tiam aranĝis havi ĉiujn kvar pecojn publikigitajn kiel libro, tra la filozofia sekcio ĉe la [[Universitato de Jena]] por eviti la bezonon de teologia [[cenzuro]].<ref name="DerridaKantCensorship">Derrida ''Vacant Chair'' p. 44.</ref> Kant ricevis tiam faman atentigon fare de la reĝo,<ref name="DerridaKantCensorship"/> pro tiu ago de malobeado. Kiam li tamen publikigis duan eldonon en 1794, la cenzuristo estis tiom kolera ke li atingis reĝan ordonon kiu postulis, ke Kant neniam publikigu aŭ eĉ parolu publike pri [[religio]].<ref name="DerridaKantCensorship"/> Kant tiam publikigis sian respondon al la atentigo de la Reĝo kaj klarigis sin, en la antaŭparolo de ''La konflikto de la fakultatoj''.<ref name="DerridaKantCensorship"/> Li ankaŭ verkis kelkajn duon-popularajn eseojn pri [[historio]], [[religio]], [[politiko]] kaj aliaj temoj. Tiuj verkoj estis bone ricevitaj fare de la samtempuloj de Kant kaj konfirmis lian superan statuson en 18a-jarcenta filozofio. Ekzistis pluraj [[gazeto]]j dediĉitaj sole al defendado kaj kritikado de la Kant-ana filozofio. Sed malgraŭ lia sukceso, filozofiaj tendencoj moviĝis en alia direkto. Multaj el la plej gravaj disĉiploj de Kant (inkluzive de Reinhold, [[Jakob Sigismund Beck|Beck]] kaj Fichte) transformis la Kant-anan pozicion en ĉiam pli radikalajn formojn de ideismo. La progresemaj stadioj de revizio de la instruo de Kant markis la aperon de Germana Ideismo. Kant kontraŭbatalis tiujn evoluojn kaj publike kondamnis Fichte per malferma letero en [[1799]].<ref name = "Fichte">{{citaĵo el la reto|1=|url=http://www.korpora.org/Kant/aa12/370.html|titolo=Open letter by Kant denouncing Fichte's Philosophy (in German)|eldonisto=Korpora.org|dato=|alirdato={{FormatoDato|2009-07-24}}|arkivurl=https://web.archive.org/web/20110719150635/http://www.korpora.org/Kant/aa12/370.html|arkivdato=2011-07-19}}</ref> Ĝi estis unu el liaj finaj agadoj klarigantaj sintenon en filozofiaj demandoj. En 1800 studento de Kant nomita [[Gottlob Benjamin Jäsche]] (1762-1842) publikigis manlibron de logiko kiun instruistoj nomigis ''Logik'', kiun li preparis laŭ la peto de Kant. Jäsche preparis la ''Logik'' utiligantan kopion de [[lernolibro]] pri [[logiko]] de Georg Friedrich Meier titole ''Auszug aus der Vernunftlehre'', en kiu Kant skribis abundajn notojn kaj komentadojn. La ''Logik'' estis konsiderita de fundamenta graveco al la filozofio de Kant, kaj ties kompreno. La granda 19ajarcenta logikisto Charles Sanders Peirce rimarkis, en nekompleta recenzo de la angla traduko de Thomas Kingsmill Abbott de la enkonduko al la ''Logik'', ke "la tuta filozofio de Kant atakas sian logikon."<ref>Peirce, C.S., ''Collected Papers of Charles Sanders Peirce'', v.1, (HUP, 1960), 'Kant and his Refutation of Idealism' p. 15 </ref> Ankaŭ, [[Robert S. Hartman|Robert Schirokauer Hartman]] kaj Wolfgang Schwarz, skribis en la enkonduko de la tradukistoj al ilia angla traduko de la ''Logik'', "Ĝia graveco kuŝas ne nur en sia signifo por la Raciokritiko, kies dua parto estas revortigo de fundamentaj dogmoj de la Logiko, sed en sia pozicio ene de la tutaĵo de la laboro de Kant."<ref>Kant, Immanuel, ''Logic'', G.B. Jäsche (ed), R.S. Hartman, W. Schwarz (tradukistoj), Indianapolis, 1984, p. xv.</ref> La sano de Kant, delonge malbona, turniĝis plej malbona kaj li mortiĝis ĉe Königsberg la 12an de februaro 1804, eldirinte "Es ist gut" ("Ĝi estas bona") antaŭ mortiĝo.<ref>Karl Vorländer, ''Immanuel Kant: Der Mann und das Werk'', Hamburg: Meiner, 1992, p. II 332.</ref> Lia nefinita fina laboro estis publikigita kiel ''Opus Postumum''. == Filozofiaj verkoj == === 1781: Kritiko de Pura Racio === [[Dosiero:Kaliningrad 05-2017 img05 Kant Island.jpg|altdekstre|eta|230px|Tombo de Kant en [[Kaliningrado]], 2017.]] Kant esploris la naturon de racia scio, [[scio]] sur la bazo de la [[fakto]]j de la [[mondo]] raportitaj de la [[senso]]j, kaj oniaj raciaj [[penso]]j pri tiaj faktoj. Laŭ Kant, la faktoj, eĉ kun la helpo de [[racio]], estas sensencaj, nekompreneblaj. La [[menso]], tamen, povas komprenigi la mondon per la sensoj, ĉar ĝi aplikis la ideojn de [[spaco]] kaj [[tempo]], [[ideo]]j kiuj ne estas la produkto de fakto aŭ racio, sed estas interpreto de la menso. Senso sen interpreto estas sensenca. Sed eĉ tia [[sistemo]] de racia scio — fakto, racio, antaŭjuĝa interpreto — estas tro limigita: ĝi nur povas kompreni kaj scii la ŝajnaĵojn de la mondo, kiun Kant nomis ''[[fenomeno]]j''. La vera [[realo]], aĵoj kiel ili vere estas en si mem, sendepende de nia scio, li nomis ''[[noumeno]]j''. Inter la [[noumeno]]j, la tri plej gravaj estas [[dio]], la libereco de la volo kaj la senmorteco de la animo. Ĉi tiuj restas ekster la scipotenco de racia scio, de [[scienco]]. Ekzemple, scienco, laŭ Kant, povas nek pruvi nek malpruvi la ekzistecon de Dio. Kant montras la raciajn difektojn de antaŭaj pruvoj de Dio (precipe tiu de [[Anselmo]], [[Tomaso de Akvino]] kaj [[Kartezio]]). Simile, la libereco de la volo kaj la senmorteco de la animo estas aferoj ekster la atingo de scienco, nun kaj por ĉiam. Ĉi tiujn tri problemojn de [[metafiziko]] — Dio, libereco kaj senmorteco — Kant traktas en sia sekva kritiko, ''Kritiko de praktika racio''. === 1788: Kritiko de praktika racio === [[Dosiero:KantLecturing.jpg|maldekstre|eta|250px|Immanuel Kant, lekciante al rusiaj oficiroj — de I. Sojockina / V. Gracov, Kant-a Muzeo, [[Kaliningrado]].]] Kiel la filozofio de [[Kartezio]] komenciĝas per "Mi pensas...", tiu de Kant komenciĝas per "Mi devas...". Kie sensa kaj racia scio estas kondiĉa, limigita, specifa kaj malcerta, morala devo estas senkondiĉa, necesa kaj universala. Plue, morala devo estas rekte malkaŝita al la menso, per la voĉo de konscienco, ne malrekte per longa ĉeno de rezonado. Tial ĝi estas la certa fundamento de filozofio. La principo, el kiu la moralo de Kant fluas, estas la [[kategoria imperativo|senkondiĉa ordono]]: :''Agu kvazaŭ la leĝo, laŭ kiu vi agas, fariĝus leĝo universala.'' Ekzemple, "Ne ŝtelu" estas morala devo, ĉar se ĉiuj ŝtelas, ĉiuj efektive havas nenion, ĉar havado fariĝus malebla. La ordono aplikiĝas ne nur al homoj, sed al iu ajn inteligenta, racia estaĵo ([[eksterterano]]j, [[roboto]]j, ktp). De sia moralo, de praktika racio, Kant povis pruvi tion, kion li ne povis pruvi per pura racio, kiel implicitan en la naturo de moralo: ==== Libereco de volo ==== "Mi devas" kunportas, ke mi povas fari aŭ ne fari ion. Sen tia libereco, "Mi devas" kaj moralo ĝenerale fariĝus absurda. ==== Senmorteco de la animo ==== Ĉar la animo ne povas plenumi la moralan devon en la nuna, karna, limigita vivo, tio implicas la ekzistecon de vivo por la animo post la morto de la korpo. ==== Ekzisteblo de Dio ==== Moralo implicas, unue, iun tute perfektan bonon kaj, due, leĝodonanton. Tiu estas Dio. Kvankam Kant estis [[kristano]] kaj kredis, ke [[kristanismo]] estas la plej vera religio, lia interpreto estis tre abstrakta kaj racia, emfazinte ĝian moralon kaj foriginte multe de ĝia historia esprimo. Ekzemple, Kant komprenis la [[Triunuo]]n (Patro, Filo kaj Sankta Spirito) kiel etikan aserton, ne kiel kosmologian aserton. == Influoj == Kant estis influita de [[Christian Wolff (filozofo)|Christian Wolff]], [[Leibniz|Lejbnico]], [[Neŭtono]], [[Hume]] kaj [[Rousseau]]. Kant rekte influis [[Hegelo]]n kaj aliajn de la skolo de germana [[idealismo]], ankaŭ la post-Kant-ajn francajn idealistojn [[Charles Renouvier]] kaj [[Octave Hamelin]]. [[Novkantismo]] (en [[germana]]: ''Neukantianismus'') estis revivigo de la [[filozofio]] de Immanuel Kant. Pli specife, ĝi estis influita de la kritiko al la Kant-a filozofio fare de [[Arthur Schopenhauer]] per sia verko ''[[Die Welt als Wille und Vorstellung]]'' (1818-1819), same kiel de aliaj post-Kant-aj filozofoj kiel [[Jakob Friedrich Fries]] kaj [[Johann Friedrich Herbart]]. == Konceptoj == === Juĝo === {{Ĉefartikolo|Juĝo (filozofio)}} La '''juĝo''' korespondas laŭ Immanuel Kant al la unuigo de [[objekto|predikato]] kaj [[subjekto]] pere de kopulo: li distingas do: # ''analizaj juĝoj'' (ĉiam ''[[Apriore|aprioraj]]'') # ''[[Aposteriore|aposterioraj sintezaj juĝoj]]'' (aŭ empiriaj) # ''aprioraj sintezaj juĝoj'' (aŭ [[scienco|sciencaj]]) ==== Aprioraj analizaj juĝoj ==== La ''aprioraj analizaj juĝoj'' estas kompreneblaj kaj ne devenas de la sperto (ili estas ĝuste ''aprioraj''); ekzemple, en “la korpoj estas vastecaj” la predikato atribuita al la subjekto ''korpoj'' diras nenion pli ol tion jam konatan, la vasteco estas jam implica en la nocio “korpo”, kaj ne necesas sperto por formuli tiun propozicion. Tiu tipo de [[juĝo]] tial ''ne permesas antaŭeniri''. ==== Aposterioraj sintezaj juĝoj ==== La ''aposterioraj sintezaj'' male, diras ion kompare kun tio kion oni jam konas, sed nur devenas el la persona [[sperto]]: ili do estas utiligeblaj en la scienca medio. Ekzemple, en “rozo ruĝa” la kvalito "''ruĝa''" ne implicas en la subjekto “rozo” sed estas specifaĵo kiu ne povas havi universalan valoron ĉar ĝi dependas de fakta konstato. ==== Aprioraj sintezaj juĝoj ==== La ''aprioraj sintezaj juĝoj'' estas male kapablaj antaŭenigi la sciencon. Ili “predikas” ion kio ne estas implicita en la difino de la subjekto, sed atribuas tiun predikaton baziĝante sur objektiva kalkulo, kiu ne venas el la persona sperto, kaj pro tio ĝuste tute fidinda. La “matematikaj” juĝoj, laŭ Kant, liveras ekzemplon de tiu aparta tipo de juĝo:<br /> 7 + 5 = 12. <br /> Tiu juĝo estas sinteza ĉar ne konstateblas en la numero 12 la 7 aŭ 5; tial “atingi la rezulton” signifas progresi. Tiu operacio valoras unuverse, ne estas empirie referencata al aparta kazo: ĝi do estas "apriora". Estonta metafiziko, laŭ Kant, devos esti bazita sur tiu lastaj aprioraj juĝoj, la unikaj kapablaj kreskigi la sciencon. === Estetikaj juĝoj === Kant utiligas la terminon "juĝo" ankaŭ por la [[estetiko|estetika]] medio. Ekzemple, la fakto ke oni juĝas "bela" vidon aŭ spektaklon de la [[naturo]], estas reale juĝformo. Kiel en la [[Kritiko de pura racio]], ankaŭ en tiu okazo temas pri unuigo de predikato al subjekto, en kiu la subjekto pri kiu oni parolas estas la "mi" nome la aŭtoro mem de tiu unuigo: li ne kunligas A al B, sed ligas A kun [[mi (filozofio)|mi]]. Temas pri la tieldirita reflekta juĝo, per kiu la [[intelekto]] reflektas kvazaŭ [[spegulo]] la eksteran realon ene de tiu ena. (Vidu: [[Kritiko de la juĝo]]). === Kritikismo === {{Ĉefartikolo|Kritikismo (filozofio)|Kritiko de pura racio}} '''Kritikismo''' estas [[Filozofio|filozofia]] fluo kiu sin proponas studi kaj juĝi problemojn pri la filozofia [[scio]] ilin dispartigante laŭelementaj problemoj, por provi ilin solvi.<ref>La etimologio, fakte, devenas el la [[greka lingvo|greka]] verbo ''krino'', kiu signifas «dispartigi, analizi, juĝi».</ref> Ĝi tiel mallarĝigas la esplorkampon de la filozofio, sed opinias samtempe akiri pli altan certecon pri la verkonformeco de la asertoj kiuj estas faritaj en sia eno.<br /> La metodo ĉi-okaze utiligita por kritiki aŭ analizi la [[racio]]n pere de la racio mem, por ke estu malkovritaj la limoj kaj oni povu juĝi pravigitaj aŭ nepravigitaj iuj el la principoj kiujn ĝi kutimas afirmi, estas ĝuste la kritikismo. Kritikismo, fakte, estis difinita ankaŭ '''filozofio de la limo''', ĉar ĝi emas limigi aŭ ĉirkaŭlimigi la eblojn de la homa scio, spite ke ĝi sukcesas nur albordiĝi al sciformoj pli certaj. Kritikismo, lastcele, estas analizo pri la homa racio, kiu fariĝas samtempe juĝisto kaj akuzito en la provo malkovri kion ĝi reale sukcesas scii kaj aserti kun certeco.<ref>Andrea Gentile, ''Ai confini della ragione. La nozione di «limite» nella filosofia trascendentale di Kant'', Edizioni Studium, Roma 2003 ISBN 88-382-3929-0.</ref> La plej fama filozofa elstarulo de tiu filozofia fluo estas Immanuel Kant, kiu uzis la [[metaforo]]n de [[kolombo]] por ilustri kiel, laŭ lia vidpunkto, la limoj altruditaj al la [[intelekto]] estas reale konstituantoj de la eblon mem moviĝi kaj scii: {{Citaĵo|La leĝera kolombo, dum en la libera flugo fendas la aeron kiu ĝin malalcelas, povus imagi ke al ĝi sukcesus plirapide flugi en senaera spaco. Tiel [[Platono]] forlasis la sensan mondon ĉar ĝi metas tro malvastajn limojn al la intelekto; kaj sin lanĉis sur la flugiloj de la ideoj, tra la vakua spaco de la pura intelekto...|[[Kritiko de Pura Racio|Kritiko de pura racio]]}} == Bildaro == <gallery> Dosiero:Immanuel Kant (portrait).jpg|Immanuel KANT (1724-1804). Dosiero:Immanuel Kant.jpg|Immanuel KANT. Dosiero:Critique of Judgment, German title page.jpg|''Kritik der Urteilskraft''. Dosiero:Critique of Practical Reason (German edition).jpg|''Kritik der praktischen Vernunft''. Dosiero:Kant-KdrV-1781.png|''Kritik der reinen Vernunft''. </gallery> == Verkaro == * 1746: ''Gedanken von der wahren Schätzung der lebendigen Kräfte'' (Pensoj pri la vera taksado de vivaj fortoj) * 1755: ''Allgemeine Naturgeschichte und Theorie des Himmels'' (Ĝenerala naturhistorio kaj teorio de la ĉielo) * 1755: ''Meditationum quarundam de igne succincta delineatio'' (Disertacio pri fajro) * 1755: ''Neue Erhellung der ersten Grundsätze metaphysischer Erkenntnisse (Habilitation: Principiorum primorum cognitionis metaphysicae nova dilucidatio)'' (Nova klarigo de la unuaj bazoj de metafizikaj konoj) * 1755: ''Von den Bewohnern der Gestirne'' ([[Pri la loĝantoj de aliaj steloj (Kant)|Pri la loĝantoj de aliaj steloj]]) * 1756: ''Metaphysicae cum geometria iunctae usus in philosophia naturalis, cuius specimen I. continet monadologiam physicam'' (Latina disertacio, nomata ankaŭ mallonge ''Fizika monadologio'') * 1756: ''Neue Anmerkungen zur Erläuterung der Theorie der Winde'' (Novaj rimarkoj pri la klarigo de la teorio de la ventoj. * 1762: ''Die falsche Spitzfindigkeit der vier syllogistischen Figuren'' (La malbona spriteco de la kvar silogistaj figuroj) * 1763: ''Versuch, den Begriff der negativen Größen in der Weltweisheit einzuführen'' (Provo enkonduki la terminon de negativaj grandoj en la mondsaĝecon) * 1763: ''Untersuchung über die Deutlichkeit der Grundsätze der natürlichen Theologie und Moral'' (Esploro pri la klareco de la fundamento de la naturaj teologio kaj moralo) * 1763: ''Der einzig mögliche Beweisgrund zu einer Demonstration des Daseins Gottes'' (La sole ebla pruvaĵo pri demonstracio de la esto de Dio) * 1764: ''Beobachtungen über das Gefühl des Schönen und Erhabenen'' (Observoj pri la sento de belo kaj sublimo) * 1764: ''Versuch über die Krankheiten des Kopfes'' (Provo pri la malsanoj de la kapo) * 1766: ''Träume eines Geistersehers, erläutert durch Träume der Metaphysik'' (Revoj de spiritvidanto, klarigitaj per revoj de la metafiziko) * 1770: ''Über die Form und die Prinzipien der sinnlichen und intelligiblen Welt'' (Latina disertacio: ''De mundi sensibilis atque intelligibilis forma et principiis''; Pri la formo kaj principoj de la sensa kaj komprenebla mondo) * 1775: ''Über die verschiedenen Rassen der Menschen'' (Pri la diversaj rasoj de homoj) * 1781: 1-a eldono de ''Kritik der reinen Vernunft'' ([[Kritiko de Pura Racio]]) * 1783: ''Prolegomena zu einer jeden künftigen Metaphysik, die als Wissenschaft wird auftreten können'' (Prolegomena pri ĉiu onta metafiziko, kiu povintus aperi kiel scienco) * 1784: ''Idee zu einer allgemeinen Geschichte in weltbürgerlicher Absicht'' (Ideo pri ĝenerala historio pro mondcivitana intenco) * 1784: ''Beantwortung der Frage: Was ist Aufklärung'' (Respondo al la demando: Kio estas klerismo) – libere atingebla ĉe [http://www.digbib.org/Immanuel_Kant_1724/Was_ist_Aufklaerung DigBib.Org] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20061008071239/http://www.digbib.org/Immanuel_Kant_1724/Was_ist_Aufklaerung |date=2006-10-08 }} kaj [[wikisource:de:Beantwortung der Frage: Was ist Aufklärung|Wikisource]] * 1785: ''Grundlegung zur Metaphysik der Sitten'' (Fundamento pri la metafiziko de etiko) * 1786: ''Metaphysische Anfangsgründe der Naturwissenschaft'' (Metafizikaj ekkialoj de naturscienco) * 1786: ''Mutmaßlicher Anfang der Menschengeschichte'' (Verŝajna komenciĝo de la homa historio) * 1787: 2-a, tre pligrandigita eldono de la ''Kritik der reinen Vernunft'' (Kritiko de absoluta racio) * 1788: ''Kritik der praktischen Vernunft'' ([[Kritiko de Praktika Racio]]) * 1790: ''Kritik der Urteilskraft'' (Kritiko de juĝkapablo) * 1793: ''Die Religion innerhalb der Grenzen der bloßen Vernunft'' (La religio ene de la limoj de nura racio) * 1793: ''Über den Gemeinspruch: Das mag in der Theorie richtig sein, taugt aber nicht für die Praxis'' (Pri la kutima diraĵo: Tio povintus esti ĝusta laŭteorie, sed ne taŭgas praktike) * 1794: ''Das Ende aller Dinge'' (La fino de ĉiuj aĵoj) * 1795: ''Zum ewigen Frieden'' ([[Al Eterna Paco]]). Filozofia plano * 1797: ''Die Metaphysik der Sitten'' (La metafiziko de etiko) * 1797: ''Über ein vermeintliches Recht, aus Menschenliebe zu lügen'' (Pri supozita rajto, mensogi pro homamo) * 1798: ''Der Streit der Fakultäten'' (La disputo de la fakultatoj) * 1798: ''Anthropologie in pragmatischer Hinsicht'' (Antropologio el pragmata vidpunkto) * 1800: ''Logik'' (Logiko) – verkita de la disĉiplo [[Gottlob Benjamin Jäsche]] laŭ prelegoj de Kant * 1802: ''Physische Geographie'' (Fizika geografio) – verkita de la disĉiplo Rink laŭ prelegoj de Kant * 1803: ''Über die Pädagogik'' (Pri pedagogio) – verkita de la disĉiplo Rink laŭ prelegoj de Kant ==Referencoj== {{Referencoj|3}} ==Literaturo== * Andreas Dorschel, ''Die idealistische Kritik des Willens: Versuch über die Theorie der praktischen Subjektivität bei Kant und Hegel'', Hamburg: Meiner, 1992 (Schriften zur Transzendentalphilosophie 10). ISBN 3-7873-1046-0. * Giovanni B. Sala, La Cristologia nella "Religione nei limiti della semplice ragione" di Kant, en ''Rivista di Filosofia Neo-Scolastica'', 96, 2-3, 2004, pp.&nbsp;235–305. * Karl Vorländer, ''Immanuel Kant. Der Mann und das Werk'' (Immanuel Kant. La viro kaj la laboro), Leipzig: Meiner, 1924, 3. eldono Hamburg: Meiner, 1992, nova eldono Wiesbaden: Fourier, 2003 === En angla === * Broad, C.D. Kant: An Introduction. Cambridge University Press, 1978. ISBN 0-521-21755-5, 0-521-29265-4 * Gardner, Sebastian. Kant and the Critique of Pure Reason. Routledge, 1999. ISBN 0-415-11909-X * Martin, Gottfried. Kant's Metaphysics and Theory of Science. Greenwood Press, 1955 ISBN 978-0-8371-7154-8 * Palmquist, Stephen. Kant's System of Perspectives: an architectonic interpretation of the Critical philosophy. Lanham, MD: University Press of America, 1993. ISBN 0-8191-8927-8 * Seung, T.K. 2007. Kant: a Guide for the Perplexed. London: Continuum. ISBN 0-8264-8580-4 * Satyananda Giri. Kant. Durham, CT: Strategic Publishing Group, 2010. ISBN 978-1-60911-686-6 * Scruton, Roger. Kant: a Very Short Introduction. Oxford University Press, 2001. ISBN 0-19-280199-6 * Uleman, Jennifer. An Introduction to Kant's Moral Philosophy. Cambridge University Press, 2010. ISBN 978-0-521-13644-0 * Luchte, James. Kant's Critique of Pure Reason. Bloomsbury Publishing, 2007. ISBN 978-0-8264-9322-4 * [[Gilles Deleuze|Deleuze, Gilles]]. Kant's Critical Philosophy: The Doctrine of the Faculties. The Athlone Press, 1983. ISBN 0-485-11249-3 == Vidu ankaŭ == * [[Liberalismo]] * [[Kosmopolitismo]] * [[Etiko]] * [[Paco]] * [[Klerismo]] * [[Morala imperativo]] * [[Racio]] * [[David Hume]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=kanti|ReVo titolo=Kantio}} * http://www.hkbu.edu.hk/~ppp/Kant.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20091026015538/http://www.hkbu.edu.hk/~ppp/Kant.html |date=2009-10-26 }} <!-- _Kant_ sur la TTT --> * http://www1.uni-bremen.de/~kr538/kantpaed.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070709143051/http://www1.uni-bremen.de/~kr538/kantpaed.html |date=2007-07-09 }} <!-- _Über_ Pedagogio --> * http://gutenberg.spiegel.de/autoren/kant.htm <!-- Project Gutenberg --> * http://www.intratext.com/Catalogo/Autori/AUT216.HTM <!-- Verkoj de Immanuel Kant --> {{Bibliotekoj}} {{Leginda|jaro=2021 |monato=4 |tago=10}} {{Havenda artikolo}} {{Vivtempo|Kant, Immanuel}} [[Kategorio:Immanuel Kant| ]] [[Kategorio:Germanaj filozofoj]] [[Kategorio:Universitato de Königsberg]] 11zn9irk710fdfss0j8hy2zi0rckqfm 0 2457 9491008 9452992 2026-10-10T00:36:15Z LilyKitty 25129 de kreiva verkado 9491008 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Printing3 Walk of Ideas Berlin.JPG|eta|Skulptaĵo rememoriga al [[Johannes Gutenberg]] per montro de verkoj el famekonataj verkistoj, Berlino.]] [[Dosiero:Old book bindings.jpg|eta|dekstra|250px|Kelkaj malnovaj libroj.]] [[Dosiero:Liji.jpg|eta|300px|La [[Libro de Ritoj]] (en [[ĉina]]: 禮記; en [[pinjino]]: Lǐjì), nome antikva ĉina teksto. Kelkaj difinoj de literaturo konsideras ĝin por inkludi ĉiujn skribitajn verkojn.]] '''Literaturo''' estas la tuto de skribaĵoj, [[prozo|prozaj]] kaj [[verso|versaj]], kiuj havas socikulturan aŭ [[estetiko|estetikan]] valoron. La vorto ''literaturo'' povas aŭ signifi la tutan [[mondo|mondan]] literaturon, aŭ nur la literaturon de unu specifa [[kulturo]] aŭ [[fako]]. Literaturo estas tre disputata koncepto. Laŭ iu vidpunkto, ĉefe en ĝermanlingvaj landoj, literaturo ne nur enhavas la verkaron de la ''[[arto|arta]] literaturo'' (la [[beletro]]n), sed ankaŭ la tuton de la intelektaj [[verko]]j, kiuj koncernas la vivon kaj kulturon de iu [[nacio]] aŭ [[epoko]]. Tiele [[literaturaj verkoj]] povas esti [[historio|historiaj]], [[biografio|biografiaj]], [[filozofio|filozofiaj]], [[scienco|sciencaj]], [[politiko|politikaj]], kaj aliaj. En [[Latinidaj lingvoj|latinidaj landoj]], oni preferas nomi per la termino '''bibliografio''' tiun koncepton de literaturo kaj rezervas nomon '''literaturo''' al ''beletro''. '''Literaturo''', en sia plej larĝa senco, estas ĉiu ajn verkita verko; [[Etimologio|etimologie]] la termino derivas el la [[latina]] ''literatura/litteratura'' "verkaĵo formita per literoj", kvankam kelkaj difinoj inkludas [[parola literaturo|parolitajn aŭ kantitajn tekstojn]]. Pli precize, ĝi estas verkaĵo kiu posedas literaturajn meriton kaj intencon, kaj lingvaĵon kiu fonas literaturecon, kontraŭe al [[ĉiutaga lingvo]]. Literaturo povas esti klasita laŭ ĉu ĝi estas [[fikcio]] aŭ [[nefikcio]], kaj ĉu ĝi estas [[poezio]] aŭ [[prozo]]; ĝi povas esti krome distingita laŭ ĉefaj formoj kiaj [[romano]], [[novelo]], [[rakonto]] aŭ [[teatro]]; kaj verkoj estas ofte kategoriigitaj laŭ historiaj periodoj, aŭ laŭ sia alproksimiĝo al iaj [[Estetiko|estetikaj]] karakteroj aŭ intencoj ([[ĝenro]]). Prenita por signifi nur skribajn verkojn, literaturo unue estis produktita fare de kelkaj el la plej fruaj civilizoj de la mondo – tiuj de [[antikva Egipto]] kaj [[Sumerio]] – jam la 4-a jarmilo a.K.; prenita por inkludi ĉu parolitajn aŭ kantitajn tekstojn, ĝi eĉ pli frue originis, kaj kelkaj el la unuaj skribaj verkoj eble estis bazitaj sur jam-ekzistanta parola tradicio. Ekde kiam urbaj kulturoj kaj socioj formiĝis, ekzistis proliferado en la formoj de literaturo. Evoluoj en [[Presarto|pres-tekniko]] permesis ke literaturo estu distribuita kaj travivita sur senprecedenca skalo, kio kulminis en la [[21-a jarcento]] per [[elektronika literaturo]]. ==Difinoj== [[Dosiero:Naguib Mahfouz HR.jpg|eta|dekstra|220px|Skiza portreto de [[Naguib Mahfouz]], unu el ĉefaj verkistoj de [[araba literaturo]], nome egipta.]] [[Duncan Charters]] en sia artikolo ''Kial valoras legi literaturon en Esperanto?'', surbaze de la opinioj esprimitaj fare de lernantoj el liaj kursoj pri hispana literaturo, komentas diversajn ideojn rilatajn al la graveco legi literaturon.<ref name="Roterdamo 2010, pp. 761-768">[[Duncan Charters]], ''Kial valoras legi literaturon en Esperanto?'', en [[La arto labori kune: festlibro por Humphrey Tonkin]], Roterdamo, 2010, UEA (ISBN 978-92-9017-113-3). pp. 761-768.</ref> Tiukadre li havigas jenan komenton: {{Citaĵo|Pri la difino de literaturo aŭ literatura verko ne ekzistas definitive akceptitaj deklaroj kaj dividolimoj. Kaj tute normale, ĉar verko neliteratura povas evidentigi belan kaj rimarkindan uzadon de la lingvo, eĉ tiun lingvan koherecon, kiu karakterizas literaturverkojn. Aliflanke verko, celanta agnoskon kiel literaturaĵo, povas tiel lami ke la verkinto neniel rajtigis sin al Parnasa sidejo. Eĉ se tiu atentigas, kiel klarigis en antaŭparolo ŝajne sinpravigema anonima hispana verkisto deksesjarcenta, ke eĉ la plej malbona verko tamen certe enhavas ion, kio indas la atenton de iu leganto.|p. 762.}} En [[Hispanio]], ĝis la [[17-a jarcento]], tio kio aktuale estas nomita «literaturo» male estis nomita kiel ''[[poezio]]'' aŭ ''elokvento''. Dum la [[Hispana Ora Jarcento]], ''poezio'' estas komprenata kiel ajna literatura inventaĵo, apartenanta al ajna ĝenro kaj ne nepre en [[verso]], kaj tiel oni subkomprenis tri fundamentajn tipojn de "poezio/literaturo": nome la [[liriko]] (propra de la [[kanto]], en verso), la [[epiko]] (propra de la [[rakonto]], en longa verso aŭ prozo) kaj la [[dramo]] (en [[dialogo]])<ref>[https://www.caracteristicas.co/siglo-de-oro/ «10 Características del Siglo de Oro».] Alirita la 30an de Aprilo 2021.</ref>. Komence de la [[18-a jarcento]] oni ekuzis la vorton «literaturo» por referenci al aro de aktiveco kiu uzis la skribadon kiel esprimrimedo. Meze de tiu sama jarcento, [[Gotthold Ephraim Lessing|Lessing]] publikigis ''Briefe die neueste Literatur betreffend'', kie li uzas la terminon «literaturo» por referenci al aro de literaturaj verkoj. Fine de la 18-a jarcento, la signifo de la termino "literaturo" specializiĝis, limige al la literaturaj verkoj de agnoskita estetika kvalito. Tiu koncepto estas trovebla en la verko de [[Jean-François Marmontel|Marmontel]], ''Eléments de littérature'' (1787), kaj en la obra de [[Madame de Staël]], ''De la littérature considérée dans ses rapports avec les institutions sociales.'' [[Dosiero:Lord Byron in Albanian dress.jpg|eta|maldekstra|230px|[[Lord Byron]] en albana vestaĵo.]] En [[Anglio]], en la [[18-a jarcento]], la vorto «literaturo» ne referencis nur al verkoj de kreiva kaj imagopova karaktero, sed ĝi enhavis ankaŭ la aron de verkoj produktitaj de la kleraj klasoj: tie estis loko por el la [[filozofio]] ĝis la [[eseo]]j, tra la [[letero]]j kaj evidente la [[poezio]]. Temas pri socio en kiu la [[romano]] havis malbonan reputacion, kaj oni pridubis ĉu ĝi devas aparteni al la literaturo. Pro tio [[Terry Eagleton|Eagleton]] sugestis, ke la kriterioj por difini la literaturan ''korpuson'' en Anglio en la 18-a jarcento estas ideologiaj, limigitaj al valoroj kaj plaĉoj de klera klaso. En tiea koncepto ne estis loko por la surstrataj [[balado]]j nek por la romancoj (amaferoj), nek por la teatraĵoj. En la lastaj jardekoj de la 18-a jarcento aperis nova limigo en la kultura diskurso de la angla socio. Eagleton rakontas, ke aperis la vorto «poezio» kiel produkto de la homa kreivo en opozicio al la [[utilismo|utilisma]] [[ideologio]] de la komenco de la [[Industria Revolucio|industria epoko]]. Tia difino estas trovebla en la verko ''A Defence of poetry'' (1821) de [[Percy Bysshe Shelley|Shelley]]. En Anglio en la epoko de la [[Romantikismo]], la termino «literaturisto» estis sinonimo de «viziisto» aŭ «kreivema». Sed tiu kompreno ankoraŭ havis ideologiajn nuancojn, kiel en la kazoj de [[William Blake|Blake]] kaj [[Percy Bysshe Shelley|Shelley]], por kiuj tio transformiĝis en politika idearo, kies celo estis transformi la socion pere de la valoroj kiuj kristaliĝas en [[arto]]. Pri la prozaj verkoj, ili ne havis la forton aŭ la enradikigon de la poezio; la socio konsideris ilin kiel produktaĵo vulgara al kiu mankas inspirpovo. === La literaturo estas difinita per sia literatureco === [[Dosiero:Don Quixote.jpg|190px|eta|dekstre|[[Alonso Quijano|Don Quijote]] kaj [[Sancho Panza]], roluloj de ''[[Don Quijote de la Mancha]]''.]] Serĉe al la difino de la konceptoj «literaturo» kaj «literatura», aperis la fako de la [[teorio de la literaturo]], kiu komencis per la limigo de ties studobjekto: nome la "literaturo". Ne estas ununura difino de la termino, ĉar tio dependas de la literatura kritikisto kiu difinas ĝin, same kiel de la epoko kaj de la kunteksto en kiu la verko estas produktita. Tamen, la unuaj fakuloj kiuj okupiĝis pri la studo de tiu fako estas la nomataj russaj formalistoj. Komence de la 20-a jarcento, la [[rusa formalismo]] interesiĝis por la literatura fenomeno, kaj esploris pri la trajtoj kiuj difinas kaj karakterizas tiujn literaturajn tekstojn, tio estas, pri la ''literatureco'' de la verko. [[Roman Jakobson]] proponis, ke la literaturo, komprenita kiel literatura mesaĝo, havas partikularaĵojn tiel ke tiuj faras ĝin diferenca disde aliaj esprimtipoj; tiu speciala intereso por la formo estas tio kion Jakobson nomas «poezia funkcio», per kiu la atento de la verkinto venas al la formo de la mesaĝo (aŭ, kio estas samo, estas «volo de [[stilo]]» aŭ de stiligo de la lingvo fare de la verkisto). Fakte, estas determinataj lingvaj produktoj kies baza funkcio estas havigi literaturan [[plezuro]]n, plaĉon por la naturo [[estetiko|estetika]], produktita per la [[beleco]], rilate al la aristotela pensaro. La lingvo kombinas en siaj plej simplajn elementojn du tipojn de rimedoj: ripetoj ajnatipaj, ritmaj rimedoj kaj semantika enhavo, tio estas, [[analogio]]j, unuflanke, kaj aliflanke, devojiĝoj de la normo, por malproksimiĝi de la komuna parolmaniero, por okazigi rarecon, plinovigi: nome la nomata "anomalio"; tiel oni impresas la imagopovon kaj la memoron kaj oni altiras la atenton al la formo de la mesaĝo, al la pekuliara esprimformo. De ambaŭ tendencoj, la ritma aŭ ripetema estas populiga, dum la dua, male estas de aristokratema karaktero. [[Dosiero:Cortázar.jpg|eta|maldekstra|220px|[[Julio Cortázar]] en [[1967]].]] La ''literaturo lingvaĵo'' estus stiligita kun partikulara esenco, dediĉita al la longdaŭreco; tre diference de la esprimoj de la komuna ĉiutaga lingvaĵo, dediĉita al la tuja konsumo. La literaturo, aliflanke, postulas tradicie elteneblan apogon: ''El Ingenioso Hidalgo Don Quijote de La Mancha'' ne estus estinta verkita se ne estus ekzistintaj antaŭe la [[Kavalira libro|kavaliraj libroj]]. [[Wolfgang Kayser]], meze de la 20-a jarcento, proponis ŝanĝi la terminon «literaturo» per tiu de ''Belles Lettres'' ([[Beletro]]), diferencigante ĝin de la parolo kaj de la eksterliteraturaj tekstoj, en la senco ke la literatur–poeziaj tekstoj estas strukturita aro de frazoj kiuj portas same strukturitan aron de signifoj, en kiu la signifoj referencas al realaĵoj sendependaj de la parolanto, kaj tiel oni kreas proprajn objektivecon kaj unuecon. === La termino literaturo kaj ties adjektoj === [[Dosiero:Gabriel Garcia Marquez.jpg|eta|dekstre|210px|[[Gabriel García Márquez]] (2002).]] Raúl H. Castagnino, en sia libro ''¿Qué es la literatura?'' (Kio estas literaturo?), pridemandas sin pri la koncepto de literaturo kaj pri kiel ĝi etendiĝas al realaĵoj kiel la verkado, la [[historio]], la [[didaktiko]], la oratorado kaj la kritiko. Laŭ Castagnino, la vorto "literaturo" akiras foje la valoron de kolektiva referenco kiam ĝi estas uzata por nomi la aron de produktoj de nacio, epoko aŭ tendenco; aŭ temas pri teorio aŭ pri meditado pri la literatura verko; aŭ estas la aro de sciaro akirita pere de la studo de la literaturaj produktoj. Aliaj konceptoj, kiel tiu de [[Paul Verlaine]], indikas al literaturo kiel io superflua kaj banaligita, kio estas necesa por la pura estetika kreado. Poste, Claude Mauriac proponis la terminon "aliteraturo" (senliteraturo) kontraste al «literaturo» en la pejorativa senco havigita de Verlaine. Ĉiuj tiuj specifigoj faras la literaturon propono kiu dependas de la perspektivo ekde kie oni rigardas. Tiel, Castagnino konkludas, ke la klopodoj limigi la signifon de «literaturo», pli ol unu difino, konstituas aron de limigaj kaj specifigaj adjektaĵoj. Se oni konsideras la literaturon laŭ ties «etendo kaj enhavo», la literaturo povus esti universala, se ĝi enhavas la verkaron de ĉiuj tempoj kaj lokoj; se oni limigas ĝin al la literatura verkaro de [[lando]] partikulare, ĝi estas nacia literaturo, plej ofte ligita al specifa [[lingvo]], sed ne ĉiam. La produktaĵoj, ĝenerale skribaj, de unuopa aŭtoro, kiu havante konscion de [[aŭtoro]], de kreanto de literatura teksto, laŭkutime subskribas sian verkon, formas parton de la klera literaturo, dum la sennomaj produktaĵoj frukto de la kolektiveco kaj de la parola dissendo, kvankam foje kolektitaj poste skribe, kunformas la korpuson de la popola aŭ tradicia literaturo. Laŭ la «objekto», la literaturo estas preskriba se ĝi serĉas normojn kaj ĝeneralajn principojn; «histori-kritika» se la fokuso de ties studo estas genealogia; «kompara», se oni aientas samtempe al la ekzamene de verkoj de diversaj aŭtoroj, epokoj, temaroj aŭ historiaj, geografiaj kaj kulturaj kuntekstoj; «engaĝiĝinta» se ĝi adoptas sintenojn aktivulecajn antaŭ la socio aŭ la ŝtato; «pura» se ĝi proponas sin nur kiel estetika objekto; «alicela», se ties celo ne estas la estetika plezuro sed male ĝi estas je la servo de eksterliteraturaj interesoj. [[Dosiero:Yukio Mishima.jpg|maldekstre|eta|190px|[[Jukio Miŝima]] en 1956.]] Laŭ la «esprimaj kaj proceduraj rimedoj», Castagnino proponas, ke la literaturo havas kiel formoj por esprimivo la verson kaj la prozon kaj ties realigoj montriĝas en universalaj [[Literatura ĝenro|literaturaj ĝenroj]], kiuj troveblas, pli malpli disvolvigitaj, en ajna kulturo; «lirika», «eposa» kaj «drama». Montroj de [[liriko]] estas tiuj kiuj esprimas personajn sentojn; de [[eposo]], estas tiuj kiuj konstituas esprimon de kolektiva sento manifestata pere de rakontoj stiloj, kaj de [[Teatro|dramo]], estas tiuj kiuj objektivigas la individuajn sentojn kaj problemojn komunikante ilin tra rekta dialogo fare de roluloj kiuj povas esrpimi tion sur scenejo. Al tiuj klasikaj literaturaj ĝenroj eblus aldoni krome la [[Didaktiko|didaktikan]] aŭ [[eseo]]jn. La teoriulo Juan José Saer, inter multaj aliaj, postulas, ke la literaturo estas [[fikcio]]; tio estas, ĉio legata kiel literaturo ne havu rektan referencon kun la reala mondo real.<ref>Saer, Juan José ''El concepto de ficción''.</ref> Tio literatura ekzistas nur rilate al la teksto en kiu ĝi aperas. Sed la literaturo, kvankam tio ŝajnas paradoksa, estas en la fono vera, en la senco, ke ties aŭtenteco estas bazita sur sia agnosko kiel fikcio kaj se oni parolas pri la realo, tio okazas ekde la fikcio, pli evidente ekzemple en la [[historia romano]]. Saer asertas krome, «ke la [[vero]] ne estas necese malo de la fikcio», kaj ke kiam oni decidas por la praktiko de la fikcio oni ne faras tion kun la konfuziga celo manipuli la veron. Pri la hierarkia dependo inter vero kaj fikcio, laŭ kiu la unua posedus pozitivecon pli ampleksan ol la dua, tio estas certe «simpla morala fantasto». [[Dosiero:Kafka1906.jpg|eta|180px|[[Franz Kafka]].]] La literatura fenomeno estis ĉiam en konstanta evoluo kaj transformo, tiel ke la kriterio de aparteno de difinita verko al literaturo povas varii laŭlonge de la [[historio]], dum same varias la koncepto de «literatura arto». Tiel, antikva [[kroniko]] kiu estis iam verkita kiel montro de la vera realo, hodiaŭ povas esti legata kiel fikcia verko, serĉe de distro, aventuro aŭ [[emocio]]. Male iama poeziaĵo eposa, verkita por plialtigi la senton de aparteno al kolektiveco, do kun preskaŭ politika sinteno, povas esti legata hodiaŭ kiel didaktiva verko por lerni pri la historiaj cirkonstancoj. Rigardinte el tiu vidpunkto, la literaturo estas [[arto]], nome aktiveco de artaj radikoj kiuj uzas kiel esprimrimedo la lingvon, la parolon, kiu ricevas vivon pere de la verkaĵoj mem. Kiel arto, literatura teksto estas des pli literatura, ju pli ĝi apartiĝas el profito, utileco aŭ ajna intereso. Temas pri iela modifo de la realo, plej ofte manipulante la lingvaĵon, ordigante ĝin laŭ preciza sistemo kiu rezultu en estetika emocio. === Barthes: la literaturo kiel praktiko de verkado === Para [[Roland Barthes|Barthes]] la literaturo estas nek aron da verkoj, nek intelekta kategorio, sed praktiko mem de [[skribo]]. Ĉu kiel skribpraktiko ĉu kiel teksto, la literaturo estas for de la instituciita povo ĉar en ĝi okazas translokigo de la lingvaj strukturoj, en kiu funkcias tri potencoj: nome "matezo", "mimezo" (arta imitado de la realo) kaj "semiozo" (signifo, enhavo).<ref>Barthes, ''Lección Inaugural'', pp. 120-124.</ref> Ĉar la literaturo estas plimultigo de sciaroj, ĉiu scio havas nerektan lokon kiu ebligas [[dialogo]]n kun sia tempo. Same kiel ĉe la scienco, en kies randoj moviĝas la literaturo, ĉiam frue aŭ malfrue rilate al tiu: «La scienco estas vasta, la vivo estas subtila, kaj por korekti tiun distancon estas interesa la literaturo». [[Dosiero:Bona Soldato SVEJK en Humenne.JPG|170px|eta|maldekstra|Statuo de brava soldato Švejk, laŭ fama verko de [[Jaroslav Hašek]] ĉe stacidomo en [[Humenné]] - [[Slovakio]], kie Švejk estis dum la milito.]] Aliflanke, la sciaro kiu movigas la literaturo estas nek kompleta nek fina. La literaturo diras nur, ke ĝi scias ion, estas la forta cemento de la lingvo, en kiu oni reproduktas la diversecon de [[sociolekto]]j kio konstituas limigitan lingvon aŭ nula grado, atinginte el la literaturo, el la skribpraktiko, senfinan meditadon, aktivecon de signoj. === Tzvetan Todorov: komenco de moderna kategoriigo=== Studi la literaturecon kaj ne la literaturon markis la aperon de la unua moderna tendenco en la studoj priliteraturaj: nome la [[rusa formalismo]]. Tiu grupo de fakuloj, inter kiuj [[Tzvetan Todorov]], redifinis la esplorobjekton, kiu ne pretis anstataŭi la fokuson al transcendeco. Male, oni studis, ne la verkon, sed la trajtojn de la literatura diskurso kiuj ebligis ĝin. Tiel, la studoj priliteraturaj povis iĝi scienco de la literaturo kiel oni konas ĝin aktuale. Por kompreni la funkciadon de la literatura diskurso oni devas serĉi ĝin en precizaj verkoj. Por izoligi tiun analizkampon oni devas difini du aspektojn: nome la senco kaj la interpretado. La senco estas la eblo eniri en kunrilato kun aliaj elementoj de tiu sama verko kaj en ties totaleco. Aliflanke, la interpretado estas diferenca depende de la personeco de la kritikisto kaj de ties ideologia sinteno, kaj krome ĝi varias ankaŭ laŭ la epoko kaj kunteksto de produktado de la verko; alivorte, la elemento estas inkludita en sistemo, kiu ne estas tiu de la verko, sed tiu de la kritikisto-leganto. === M. A. Garrido Gallardo: la termino “literaturo” === [[Dosiero:Germaine de Staël by Vladimir Borovikovsky.png|eta|Madame de Staël en 1812, pentraĵo de Vladimir Borovikovskij.]] Sekve al Barthes kaj Todorov, Garrido Gallardo ĝisdatigis la difinon de la termino “literaturo”<ref>Garrido Gallardo, Miguel Ángel (30a de decembro 2009). [http://revistadeliteratura.revistas.csic.es/index.php/revistadeliteratura/article/view/87/97 «/Literatura/ Investigaciones sobre el campo entre poesía».] Revista de literatura 71 (142): 379-406. ISSN 1988-4192. doi:10.3989/revliteratura.2009.v71.i142.87. Konsultita la 19an de aprilo 2020.</ref> kiel ''Arto de la parolo opozicie al la aliaj artoj'' (la pentrarto, la muziko ktp.). Aktuale, tiu estas ties plej klara senco, kiu naskiĝis fine de la 18-a jarcento kaj estis disvolvigita en la verkaro de [[Mme. de Staël]], ''De la Littérature'' (1800); kaj kiel ''Arto de la parolo opozicie al la funkciaj uzoj de la lingvo''. Tiuj konceptoj korespondas al limigo inter la kreivaj verkoj (“poezio” en la etimologia senco) kaj la aliaj skribaĵoj kiuj postulas statuson apartan kiel sciencaj. En strikta senco, kiel kreiva verko per la lingvo, la termino ''literaturo'' estas la vorto de la 19-a kaj 20-a jarcentoj por signifi tiun realecon. Antaŭe ĝi estis nomita ''poezio''. Ties pluigo en la cifereca mondo de la 21-a jarcento estas foje nomata ''ciberliteraturo'' aŭ ''ciferliteraturo'' kaj jam ne plu estas ''literaturo'' mem: ĝi havas diferencajn komunikajn kondiĉojn. Ĉiuokaze, aktuale, la literaturo plue estas kultura fenomeno tre grava, ĉar ĝi plutenas en sendorma stato la materialojn de la “poezio” kaj survivas plue kun la “ciberliteraturo”, en bonfarta stato. == Evoluo == En antikvaj tempoj, popoloj havis nur parolan [[tradicio]]n, poste [[rakonto]]j kaj versaĵoj estis skribitaj. La unuaj verkaĵoj havis mitologian aŭ religian enhavon. Kiam oni komencis [[Presarto|presadon]], literaturo akiris pli privatan karakteron kaj fariĝis rimedo por esploro kaj esprimo de emocioj kaj homaj rilatoj. Por legi pri evoluo de literaturo, vidu apartajn ĉapitrojn: :[[Literaturo#Literaturo laŭ regionoj|Ĉapitroj pri literaturo de diversaj regionoj]] :[[Literaturo#Literaturo laŭ lingvo|Ĉapitroj pri literaturo de diversaj lingvoj]] == Specoj poezio kaj prozo == [[Dosiero:Calligramme.jpg|eta|maldekstre|220px|Ekzemplo de [[kaligramo]] de [[Guillaume Apollinaire]]. Tiuj estas tipo de poemo en kiu la skribitaj vortoj estas aranĝitaj tiele ke ili produktas vidan bildon.]] Oni distingas du specojn de literatura arto: kaj [[poezio]] kaj [[prozo]]. '''Poezio''' estas arto komuniki [[emocio]]jn per [[verso]]j, do per la [[muziko]] de la parolo, obeante iajn [[metriko (poezio)|metrikajn]] kaj priformajn [[regulo]]jn. '''Prozo''' estas ordinara parolo ne aranĝita laŭ versmezuro. La prozo pli konformas al ĉiutaga parolado ol la poezio. [[Antikveco|Antikvaj]] verkoj estis skribita versforme, ĉar kiam la homoj ne ankoraŭ regis skribadon, la poezia maniero helpis la memoron daŭre konservi la tekstojn; la prozo estas pli nova etapo. Nur en 18-a ĝis 19-a [[jarcento]]j ili egaliĝis laŭ valoro. Por pli da specoj, vidu: :[[Literaturo#Literaturo laŭ formo|Ĉapitroj pri diversaj literaturaj specoj]] === Poezio === {{Ĉefartikolo|Poezio}} [[Poezio]] estas formo de literatura arto kiu uzas estetikajn kaj ritmajn kvalitojn de lingvo por elvoki signifojn aldone al, aŭ anstataŭe, banala ŝajna signifo.<ref name=oedpoetry>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.oed.com/view/Entry/146552|titolo=poetry, n.|alirdato=13a de Februaro 2014|verko=Oxford English Dictionary|eldoninto=OUP}}</ref> Poezio estis tradicie distingita de prozo memstare enkadriĝita en verso. Tiu distingo estas komplika ĉar ekzistas variaj hibridaj formoj kiaj proza poemo<ref name=prosepoemaap>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.poets.org/viewmedia.php/prmMID/5787|titolo=Poetic Form: Prose Poem|alirdato=15a de Februaro 2014|verko=Poets.org|eldoninto=Academy of American Poets}}</ref> kaj ''prosimetrum'',<ref name="Preminger, ''The New Princeton Encyclopedia of Poetry and Poetics'', 981">Preminger, ''The New Princeton Encyclopedia of Poetry and Poetics'', 981</ref> kaj pli ĝenerale pro la fakto ke ankaŭ prozo povas posedi ritmon.<ref name="Preminger, ''The New Princeton Encyclopedia of Poetry and Poetics'', 979">Preminger, ''The New Princeton Encyclopedia of Poetry and Poetics'', 979</ref> Prozo estas gisita en frazoj, poezio en linioj; la sintakso de prozo estas diktita per signifado, dum tio de poezio estas tenita trans metro aŭ la vidaj aspektoj de la poemo.<ref name="Preminger, ''The New Princeton Encyclopedia of Poetry and Poetics'', 938–9">Preminger, ''The New Princeton Encyclopedia of Poetry and Poetics'', 938–9</ref> Antaŭ la 19a jarcento, poezio estis ofte komprenita por esti io metita en metrikaj linioj; sekve, en 1658 difino de poezio estas "ajna speco de subjekto konsistanta el ritmo aŭ versoj".<ref name=oedpoetry /> Eventuale kiel rezulto de la influo de [[Aristotelo]] (lia ''Poetiko''), "poezio" antaŭ la deknaŭa jarcento estis kutime malpli teknika nomo por verso ol normiga kategorio da fiktiva aŭ retorika arto.<ref name="Ross, 406">Ross, "The Emergence of "Literature": Making and Reading the English Canon in the Eighteenth Century", 398</ref> Kiel formo ĝi povas dati de antaŭ [[legopovo]], kie la plej fruaj verkoj estas kunmetitaj ene kaj daŭrigitaj per parola tradicio;<ref>{{Citaĵo el libro|titolo=Oral poetry: its nature, significance, and social context|familia nomo=Finnegan|persona nomo=Ruth H.|jaro=1977|eldoninto=Indiana University Press|paĝo=66}}</ref><ref name=magoun>{{Citaĵo el gazeto|url=http://www.jstor.org/stable/2847021|titolo=Oral-Formulaic Character of Anglo-Saxon Narrative Poetry|alirdato=13a de Februaro 2014|familia nomo=Magoun, Jr.|persona nomo=Francis P.|jaro=1953|gazeto=Speculum|volumo=28|numero=3|COI=10.2307/2847021|paĝoj=446–67}}</ref> tial ĝi konsistigas la plej fruan ekzemplon de literaturo. === Prozo === {{Ĉefartikolo|Prozo}} [[Dosiero:Miguel de Cervantes (1605) El ingenioso hidalgo Don Quixote de la Mancha.png|eta|''El ingenioso hidalgo Don Quixote de la Mancha'' (1605) estas unu el la plej gravaj fruaj prozaj verkoj, fame konata tutmonde kaj tradukita en Esperanton.]] [[Prozo]] ({{Lang-la|prosa}}, greke ''πроза'') estas ordinara parolo aranĝita nek laŭ versmezuro nek laŭ drama formo, t.e. ne nur beletro senversa (normala rakontado), sed ankaŭ tekstoj instruaj, fakaj, ĵurnalistaj. La difino de prozo estas iusence negativa, kiel tio, kio ne estas [[poezio]]. Tial ne estas facile analizi la diversajn specojn de prozo. Laŭ la celo de aŭtoro eblas plej facile distingi inter [[beletro|beletra]] kaj utileca prozoj; beletro esence sekvas [[arto|artajn]] celojn similajn al tiuj de poezio, dum ke utileca prozo emfazas la enhavon de teksto kaj ĝian komunikadon. Komunaĵoj de tiuj du kampoj povas okazi en [[propagando]] kaj [[varbado]]. Pro la kontraŭeco de prozo al poezio la adjektivo "proza" akiris la kromsignifon "senpoezia", "ordinara". En la antikva kaj mezepoka tempoj oni ne diferencigis inter beletra kaj faka stilo, sed ankaŭ nun kelkaj ĝenroj staras sur la dislimo de [[beletro]] kaj [[ĵurnalismo]]. == Literaturo kiel socia procezo == Lastatempe, ankaŭ estas akceptite ke la koncepto pri ''Literaturo'' estas socia [[procezo]], en kiu partoprenas diversaj institucioj kaj perantoj (nome, [[universitato]]j, [[lernejo]]j, [[instruisto]]j, [[eldonejo]]j, politikistoj, ''literaturaj'' konkursoj, librovendejoj, kritikistoj, [[revuo]]j, ĵurnaloj, ktp). Interveno de tiuj perantoj legitimas verkojn, klasifikante ilin en la kategorion ''literaturo''. Sekve, la studo de la tiel nomataj ''literaturaj (ĉef)verkoj'', estas ankaŭ la studo de la politikaj, sociologiaj, filozofiaj kondiĉoj, kiuj unuflanke kreis ilin; kaj aliflanke legas kaj rekomendas ilin. La esplorado de signifo de la ''literaturaj'' verkoj estas des pli kompleksa, ĉar la interpretado de unu sama verko varias historie kaj socie. Tio parte klarigas la maleblon doni ĝustan difinon al la vorto ''literaturo''. Estante produkto de longa kaj kompleksa socia [[procezo]], literaturo estas rezulto de reciproka influo de interesoj de sociaj sektoroj (aŭ tavoloj, grupoj) per legitimantaj institucioj, kiuj reprezentas ilin.<br /> Pro tio ĉi, en avangardaj literatursciencaj sektoroj, oni preferas la adjektivan uzon de la vorto ''literaturo'' anstataŭ ĝia substantivo. Sekve oni aludas al ''literatura teorio'', ne al ''teorio de la literaturo''. Tio montras la rekonon ke ''literaturo'' ne estas reala objekto, sed tre dinamika, aktiva procezo, al kiu oni aludas per la adjektivo '''literatura'''. En tiu ĉi skemo, ankaŭ la ''literaturaj'' ĝenroj estas rezulto de la samaj [[procezo]]j, kiuj kreas ''literaturajn'' objektojn. [[Duncan Charters]] en sia artikolo ''Kial valoras legi literaturon en Esperanto?'', surbaze de la opinioj esprimitaj fare de lernantoj el liaj kursoj pri hispana literaturo, komentas diversajn ideojn rilatajn al la graveco legi literaturon. Inter allogaĵoj listiĝas la granda vivvarieco, vasta perspektivo, eblo revivigi historion, montro de vivdefioj, la diverseco de komprenaj niveloj ("sama literatura verko povas komuniki tute malsamajn sentojn al diversaj legantoj"), la atentigo al sociaj problemoj ktp. Pri la [[Esperanta literaturo]] oni emfazas la gravecon de ties "esprimiva kapablo", nome la kvalito de tradukoj ebligas la superon super tradukoj al aliaj lingvoj. Oni montras la partikularecon, ke en Esperantujo tre ofte novbakitaj lernantoj jam deziras verki, eĉ literature.<ref name="Roterdamo 2010, pp. 761-768"/> [[Literatura rondo]] aŭ verkista grupo aŭ asocio, bando aŭ fako estas grupo de poetoj, verkistoj, kreivuloj kaj intelektuloj, kiuj flegas kaj konservas kreajn kaj sociajn ligojn inter ili. Kutime ekzistas vasta konsento inter la membroj pri la enhavo kaj formalaj metodoj por literatura kaj poezia kreado, kaj ofte ĉi tiu interkonsento ankaŭ estas formulita kiel manifesto, laŭ kiu la membroj de la grupo kreas. La membroj de la literatura grupo kutime traktas ne nur literaturon sed ankaŭ rilatajn temojn kiel plastan arton, filozofion, psikologion kaj similajn. == Literaturo kiel scienca celo == * [[Literaturteorio]], '''Literatura teorio''' aŭ '''Teorio de la literaturo''' estas la sistema studo de la naturo de literaturo kaj de la metodoj [[Literatura kritiko|analizi literaturon]].<ref name="Culler 1997, p.1">Culler 1997, p. 1</ref> Tamen, literaturistaj fakuloj jam ekde la 19a jarcento ofte inkludis — aldone al, aŭ eĉ anstataŭ literaturteorio striktasence — konsiderojn de intelektula historio, [[morala filozofio]], kaj aliajn interfakajn temojn kiuj estas elstaraj al la maniero kiel homoj interpretas signifon.<ref name="Culler 1997, p.1"/> En [[homa scienco]], la lasta stilo de fakularo estas elkreskaĵo de kritika teorio kaj estas ofte nomata simple "teorio".<ref>Searle, John. (1990) "The Storm Over the University", The New York Review of Books, 6a de decembro, 1990.</ref> Kiel konsekvenco, la termino "teorio" iĝis [[ombreltermino]] por vario de fakulaj alproksimiĝoj al legado de tekstoj. Multaj el tiuj alproksimiĝoj estas formitaj de variaj tendencoj de eŭropaj [[filozofio]] kaj [[sociologio]]. * [[Literaturscienco]] estas la ĝenerala scienca okupiĝo pri literaturo. Laŭ vasta kompreno ĝi ampleksas subfakojn kiel literatura historio, literatura kritiko, literaturinterpretado, literaturteorio kaj tekstkritiko. * [[Literatura kritiko]] estas la studo, pritaksado kaj interpretado de literaturo. Moderna literatura kritiko estas ofte informata de la literatura teorio, kio estas la filozofa studo de ties metodoj kaj celoj. Kvankam ambaŭ aktivaĵoj estas tre proksime rilataj, literaturaj [[kritikisto]]j estas ne ĉiam, kaj certe ne estis, teoriistoj. == Aliaj artikoloj pri literaturo == === Literaturo laŭ regionoj === :[[Afrika literaturo]] - [[Barata literaturo]] - [[Eŭropa literaturo]] - [[Islama literaturo]] - [[Latinamerika literaturo]] - [[Nordamerika literaturo]] === Literaturo laŭ lingvo === :[[Anglalingva literaturo|Angla]] - [[Arablingva literaturo|Araba]] - [[Armenlingva literaturo|Armena]] - [[Beloruslingva literaturo|Belorusa]] - [[Bengallingva literaturo|Bengala]] - [[Ĉeĥlingva literaturo|Ĉeĥa]] - [[Ĉinlingva literaturo|Ĉina]] - [[Danlingva literaturo|Dana]] - [[Esperantlingva literaturo|Esperanta]] - [[Eŭsklingva literaturo|Eŭska]] - [[Finnlingva literaturo|Finna]] - [[Franclingva literaturo|Franca]] - [[Frislingva literaturo|Frisa]] - [[Germanlingva literaturo|Germana]] - [[Greklingva literaturo|Greka]] - [[Klasika literaturo|Helena]] - [[Hispanlingva literaturo|Hispana]] - [[Hungarlingva Literaturo|Hungara]] - [[Irlanda literaturo|Irlanda]] - [[Islandlingva literaturo|Islanda]] - [[Itallingva literaturo|Itala]] - [[Japanlingva literaturo|Japana]] - [[Kartvellingva literaturo|Kartvela]] - [[Katalunlingva literaturo|Kataluna]] - [[Keĉulingva literaturo|Keĉua]] - [[Kornvallingva literaturo|Kornvala]] - [[Klasika literaturo|Latina]] - [[Malajallingva literaturo|Malajala]] - [[Nederlandlingva literaturo|Nederlanda]] - [[Norena literaturo|Norena]] - [[Norveglingva literaturo|Norvega]] - [[Okcitanlingva literaturo|Okcitana]] - [[Pensilvanigermana literaturo|Pensilvanigermana]] - [[Perslingva literaturo|Persa]] - [[Pollingva literaturo|Pola]] - [[Portugallingva literaturo|Portugala]] - [[Rumanlingva literaturo|Rumana]] - [[Ruslingva literaturo|Rusa]] - [[Samelingva literaturo|Samea]] - [[Skotgaela literaturo|Skotgaela]] - [[Slovaklingva literaturo|Slovaka]] - [[Slovenlingva literaturo|Slovena]] - [[Svedlingva literaturo|Sveda]] - [[Turklingva literaturo|Turka]] - [[Urdua poezio]] - [[Vjetnamlingva literaturo|Vjetnama]] === Literaturo laŭ formo aŭ ĝenro ([[Literaturaj ĝenroj]]) === ==== [[Prozo]] ==== :[[Artikolo (periodaĵo)|Artikolo]] - [[Dramo]] - [[Eseo]] - [[Fabelo]] - [[Legendo]] - [[Mito]] - [[Novelo]] - [[Publicista Verko]] - [[Romano]] - [[Ŝlosilromano]] ==== [[Poezio]] ==== : [[Poemo|Epopeo]] - [[Poemo|Eposo]] - [[Fablo]] - [[Hajko]] - [[Kaligramo]] - [[Limeriko]] - [[Poemo]] - [[Renko]] - [[Romanco]] - [[Soneto]] - [[Tankao]] - [[Verso]] ==== Apartaj specoj ==== Apartan specon de literaturaĵoj prezentas koncizaj eldiraĵoj, montrantaj homajn pensojn pri diversaj valoroj de la vivo. :[[Aforismo]] - [[Devizo]] - [[Maksimo]] - [[Moto]] - [[Proverbo]] - [[Sentenco]] === Literaturo laŭ rimedoj === :[[Esprimmanieroj]] - [[Figuroj]] - [[Parolfiguroj]] - [[Sonfiguroj]] - [[Vortfiguroj]] - [[Rimo]] === Literaturo laŭ enhavoj === :[[Biografio]]j - Ĉiutaga literaturo - Fakliteraturo aŭ Scienca literaturo - [[Fantasto]] - [[Historiaj romanoj]] - [[Krimliteraturo]] - [[Literaturo de rezisto]] - [[Magia realismo]]- [[Memoroj]] - [[Militliteraturo]] - [[Porinfana literaturo]] - [[Proleta literaturo]] - [[Psikologia romano|Psikologiaj romanoj]] - Romantika literaturo aŭ Amafera literaturo - [[Sciencfikcio]] - [[Taglibroj]]- [[Vojaĝlibroj]] - [[Veturliteraturo]] === Literaturo laŭ skoloj === {{Ĉefartikolo|Literatura movado}} :[[Dadaismo]] - [[Klasikismo]] - [[Kreadismo]] - [[Magia realismo]] - [[Romantisma literaturo]] - [[Simbolismo (literatura skolo)|Simbolismo]] - [[Superrealismo]] === Literaturo laŭ famo === :[[Ĉefverkoj de literaturo]] - [[Baza legolisto]] (kompilita de William Auld) - [[Literaturpremioj]] === Literaturo laŭ distribuo === :[[Parola literaturo]] - [[Elektronika literaturo]] - [[Ilustrita manuskripto|Manuskripta literaturo]] - [[Presarto|Presita literaturo]] - [[Samizdato]] - [[Interreto|Rete publikigita literaturo]] === Famaj verkistoj === Vidu ĉe [[:Kategorio:Verkistoj|Verkistoj]]. === Diverse === :[[Listo de fikciuloj]] - [[Fikciaj lokoj]] - [[Serio Oriento-Okcidento]] :[[Eldonejo]]j - [[ISBN]] - [[Librovendejo]]j :[[Reĝa Societo de Literaturo]] === Premioj === * [[Internacia Premio Neustadt de Literaturo]] * [[Literatura Premio Mao Dun]] * [[Nobel-premio pri literaturo]] * [[Premio Booker]] * [[Premio Cervantes]] * [[Premio Goncourt]] * [[Premio Médicis]] * [[Premio Nadal]] * [[Premio Planeta]] * [[Premio Pulitzer]] == Referencoj == {{Referencoj|2}} ==Literaturo== * Aguiar e Silva, Vítor Manuel. Teoría de la literatura. Madrid: Editorial Gredos, S.A., 1972. pp.&nbsp;10–13. * Aullón de Haro, P., Idea de la Literatura y Teoría de los Géneros literarios, Salamanca: Universidad de Salamanca, 2016. * Peter Barry. Beginning Theory: An Introduction to Literary and Cultural Theory. ISBN 0-7190-6268-3. * Barthes, Roland. Placer del texto y lección inaugural. México: Siglo XXI, 1986. * Castagnino, Raúl H. ¿Qué es la literatura? La abstracción «Literatura, naturaleza y funciones de lo literario». Buenos Aires: Editorial Nova, 1992. * Jonathan Culler. (1997) Literary Theory: A Very Short Introduction. Oxford: Oxford University Press. ISBN 0-19-285383-X. * Terry Eagleton. Literary Theory: An Introduction. ISBN 0-8166-1251-X. * Miguel Ángel Garrido Gallardo, Lubomir Dolezel et alii. El lenguaje literario. Vocabulario crítico. Madrid: Editorial Síntesis, 2009. * The Johns Hopkins Guide to Literary Theory and Criticism. ISBN 0-8018-4560-2. * Kayser, Wolfgang. Interpretación y análisis de la obra literaria. Hispanlingva versio de María D. Mouton kaj Valentín García Yebra. Madrid: Editorial Gredos, 1992. * Todorov, Tzvetan. Theorie de la littérature. Textes des formalistes ruses présentés et traduits par Tzvetan Todorov. París: Aux [[Éditions du Seuil]], 1965 * Wellek, R. kaj A. Warren. Teoría de la literatura. Madrid: Gredos, 1959. == Vidu ankaŭ == {{Projektoj|q=Literaturo|n=Kategorio:Literaturo|s=Kategorio:Literaturo|ReVo=litera}} {{Portalo Literaturo}} * [[Skribarto]] * [[Kreiva verkado]] * [[La Enciklopedio de la Monda Literaturo]] * [[Lingvo]] * [[Teatro]] * [[Verkisto]] == Eksteraj ligiloj == * [http://kontakto.tejo.org/2016/02/literaturo-la-temo-de-la-cefartikoloj.html Literaturo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190129064140/http://kontakto.tejo.org/2016/02/literaturo-la-temo-de-la-cefartikoloj.html |date=2019-01-29 }}, [[Kontakto (revuo)|Kontakto]], 2016:1 * [https://stanobelov.blogspot.com/p/libroj.html Artikoloj pri libroj] {{eo}} * {{Tradukita|lingvo= es |artikolo=Literatura|revizio=135201804}} {{Leginda|2023|1|11}} {{Havenda artikolo|Literaturo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Literaturo| ]] g7r5dxdbh9ycdvfkth2vi7s1kk43kap 0 2727 9490943 9433963 2026-10-09T16:45:28Z Arbarulo 135469 9490943 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo|priskribo de bildo=Komenco de la [[Allegro]] en la unua [[Movimento (muziko)|movimento]]<br> de la [[pianosonato]] op. 27 numero 1 en [[E-bemola maĵoro]] de [[Beethoven]].}} [[Dosiero:Naxi Musicians I.jpg|eta|dekstre|Ĉinaj muzikistoj, t.n. ''Naxi'']] [[Dosiero:Vielle.jpg|eta|Mezepoka muzikisto en [[manuskripto]] de la [[14-a jarcento]]]] [[Dosiero:Fujaro blovado detalo.jpg|eta|dekstre|[[Fujaro]], slovaka ligna blovinstrumento, apartenas al monda kultura heredaĵo de [[UNESCO]] <ref name=UNESCO>{{Citaĵo el la reto | url = http://www.unesco.org/culture/ich/index.php?RL=00099&topic=desc | titolo = Fujara and its music | alirdato = 2012-07-18 | dato = | eldonisto = [[UNESCO]] | lingvo = angle }}</ref>]] '''Muziko''' ([[greka lingvo|greke]] μουσική (τέχνη) - ''musiké (téĥne) - arto de la [[muzoj]]'', en la [[latina lingvo|latina]] ''(ars) musica'' jam kun malpligranda signifo ''sonarto, sonaĵo, muzika prezentaĵo'') estas arta aŭ amuza ordo de [[sono]]j. La nuntempa difino de muziko estas grande kritikita, sed kutime ofertita kiel serio de organizitaj sonoj kaj [[silento]]j, tempa en naturo kaj ĝenerale havanta iun gradon de [[ritmo]] kaj [[melodio]]. [[Harmonio]] estas kutime aldonita. La ĉefaj komponantoj de muziko estas [[tonalto]] (respondeca pri melodio kaj harmonio), ritmo ([[Takto (muziko)|takto]], [[Mezuro (muziko)|mezuro]] kaj [[Artikulacio (muziko)|artikulacio]]), [[Dinamiko (muziko)|dinamiko]], nuanco-[[Sonkoloro]] kaj teksturo-[[Tonmetado]]. La koncepto de muziko evoluis el ties origino en la [[Antikva Grekio]], en kiu ĝi kunigis sendistinge poezion, muzikon kaj dancon kiel unueca arto. Dum la lastaj jardekoj iĝis pli kaj pli kompleksa la difino pri kio estas kaj kio ne estas muziko, ĉar elstaraj komponistoj en la kadro de diversaj artaj proksimaj spertoj faris verkojn kiuj, eĉ se ili povas esti konsiderataj muzikaj, rompas la limojn de la difino de tiu arto. La muziko, kiel ĉiu arta montro, estas kultura produkto kun multaj celoj, inter aliaj, okazigi {{N|estetika sperto}} en la aŭskultanto, esprimi sentojn, [[emocio]]jn, cirkonstancojn, pensojn aŭ ideojn, kaj pli kaj pli, plenumi gravan terapeŭtan funkcion pere de la [[muzikoterapio]]. La verko, la stilo, la graveco kaj eĉ la difino de la muziko mem varias laŭ la kulturo kaj sociaj kuntekstoj. La muziko inkluzivas diversajn verkojn, de zorge organizitaj verkoj, tra muzika [[Improvizado (muziko)|improvizo]] ĝis alegoriaj (tute [[Hazarda muziko|hazardaj]]) formoj. == Elementoj de la muziko == [[Dosiero:Greek Hypophrygian enharmonic genus.png|eta|Ekzemplo de la [[Gamo|skaloj]] de la [[antikva Grekio]] estas la hipofrigia okto de ĝenro [[Enharmonio|enharmonia]] (en ''mi''). Jam ekzistis la fundamenta koncepto de [[okto]]. La [[Muziknoto|noto]] varias laŭ la [[harmonio]] ''(αρμονία)'', transskribitaj kiel grekaj [[modalo]]j. La [[polifonio]] kaj vario de [[Blovinstrumento|blovaj]], [[Kordinstrumento|kordaj]] kaj [[Membranofono|membranaj]] instrumentoj, estis dokumentata en multnombraj gravuraĵoj kaj desegnoj.]] La muziko enhavas du fundamentajn elementojn: nome la akustika materialo kaj la intelekta ideo. Ambaŭ ne estas supermetitaj iel ajn kiel formo kaj enhavo, sed male ili kombiniĝas, en muziko, por formi unuecan figuron. Por iĝi vehiklo de la intelekta ideo, la akustika materialo devas trapasi preparadon antaŭmuzikan, pere de procezo de elekto kaj ordigo. <ref>Michels, 1985.</ref> La strukturo de la sono, la skalo de harmoniaj sonoj, jam montras ordigon kiu antaŭdestinas ĉion por esti la vehiklo de la intelekta intenco. Cele al antaŭa ĝenerala kompreno, ene de la akustika materialo por la organizado de la muziko, estas diversaj klasigoj, ene de kiuj la plej ofta en akademiaj medioj estas tiu kiu dividas la muzikon en melodio, harmonio kaj ritmo.<ref>[http://dle.rae.es/?id=Q9MHl5m Definición de música,] en [[Real Academia Española|RAE]] Alirita la 26an de Junio 2021.</ref> La maniero laŭ kiu tiuj konceptoj estas difinitaj kaj aplikitaj varis el kulturo al kulturo (estas ankaŭ variaĵoj laŭ la tempopaso kaj laŭlonge de la historio). * La [[melodio]] estas serio de sonoj —konceptitaj ene de partikulara sonmedio— kiuj sonas sinsekve unu post alia (horizontala konceptigo), perceptita kun identeco kaj propra senco. Ankaŭ la [[silento]]j formas parton de la strukturo de la melodio, metante paŭzojn al la «melodia diskurso». La rezulto estas kiel frazo bone konstruita semantike kaj gramatike. Estas disputeble — tiukadre — ĉu dodekafonia sekvenco povus esti konsiderata melodio aŭ ne. Kiam estas du aŭ pliaj samtempaj melodioj, la rezulto estas nomita [[kontrapunkto]]. * La [[harmonio]], laŭ vertikala konceptigo de la sonoreco, kaj kies baza unuo estas la [[Akordo (muziko)|akordo)]] aŭ [[trisono]], regulas la konsonecon inter sonoj kiuj sonas samtempe kaj ties ligo kun najbaraj sonoj. * La [[ritmo]], estas la fina rezulto de la antaŭe menciitaj elementoj, foje kun variaĵoj tre notindaj, sed per tre ĝenerala konstato temas pri kapablo generi kontraston en muziko; tio estas okazigita per la diversaj dinamikoj, tembroj, teksturoj kaj sonoj. En la praktiko tio referencas al la [[Akcento (muziko)|akcentado]] de la sono kaj al la tempa distanco kiu estas inter la komenco kaj la fino de tiu, aŭ alivorte, al ties daŭrado. * La [[Artikulacio (muziko)|artikulacio]], referencas al kiel sono estas plenumita, same kiel al la transiro inter du (aŭ pliaj) notoj. Inter la variaj formoj de artikulacio prilaboritaj laŭlonge de la historio, elstaras ĉefe la ''[[legato]]'', la ''[[staccato]]'', la ''[[portato]]'', la ''[[tenuto]]'', la akcento, la ''[[marcato]]'' kaj la ''[[fermato]]''. Aliflanke, la intelekta ideo (oni povas inkludi tion kion oni noma nuntempe cerbo-korpo-menso) transformas la akustikan materialon en arton, kaj tiel la muziko akiras historion, ligante sin al la tempo kaj iĝante sentempa. La aligo de akustika materialo ampleksigita en la 20-a jarcento, produktis foje informajn malfacilaĵojn, pro manko de ĝusta sistemo de antaŭa malmiskompreno, kaj tio okazas ĉar aliaj elementoj estas atentitaj por analizi kaj studi la fenomenon de la muziko, kiaj estas la formo, la instrumentaro, la teksturo ktp. El ĉiuj tiuj elementoj, originiĝas novaj principoj de ordigo kaj ebloj de komponado.<ref> Michels, 1985. </ref> == Muzikiloj == {{Ĉefartikolo|Muzikilo}} [[Dosiero:2002-dmuseum-musik002-800.jpg|maldekstre|eta|250px|Kelkaj popolaj instrumentoj.]] Ĉiu kulturo ĉirkaŭ la mondo inventis formon de muziko uzante ĝin por servi multajn diversajn celojn - ĝi povas esti parto de religia rito, ĝi povas esti parto de [[festo]]j, ĝi povas esti formo de [[rakonto]], de [[distro]] aŭ ĝi povas esti formo de arta esprimo. Kvankam materialoj el kiuj oni produktas muzikinstrumentojn en la mondo varias vaste de loko al loko, ili povas esti subdividitaj en pluraj bazaj kategorioj kiuj klasifikas instrumentojn surbaze de la sonoj kiujn ili faras. '''Muzika instrumento''' (aŭ muzikinstrumento aŭ pli simple, muzikilo) estas ilo fabrikita por fari muzikon. Kompreneble, iu ajn objekto povanta produkti [[sono]]n povas esti uzita kiel muzikilo, sed iĝas vera muzik-instrumento, nur se oni sufiĉe ofte uzas ĝin tiel. Ekzemplo sufiĉe fama estas la [[kulero]]j (fakte trapasante bastoneton inter du opoziciantaj kuleroj) en kristnaskaj popolkantoj en kelkaj eŭropaj regionoj, aŭ [[botelo]], arte gravurita, frotante sur ĝin bastoneton. Oni kutime kategoriigas muzikilojn tiel: * '''[[Blovinstrumento]]j''' ** [[Latuna blovinstrumento|Latunaj blovinstrumentoj]] ** [[Anĉa blovinstrumento|Anĉaj blovinstrumentoj]] * '''[[Frapinstrumento]]j''' * '''[[Kordinstrumento]]j''' == Historio == {{Ĉefartikolo|Historio de muziko}} === Prahistoria muziko === [[Dosiero:Flûte paléolithique (musée national de Slovénie, Ljubljana) (9420310527).jpg|eta|La [[Fluto de Divje Babe|fluto]] el osto trovita en Divje Babe ([[Slovenio]]), kun pli ol 40 000 jaroj de antikveco.]] La [[Muziko en la Prahistorio|prahistoria muziko]] estas malfacile analizebla kaj oni povas nur skizi teoriojn sur la bazo de la trovitaĵoj en la arkeologiaj kuŝejoj de la [[Paleolitiko]]. Ofte oni malkovras [[fluto]]jn ĉizitajn en ostoj en kiuj oni estis traboritaj flankaj truoj; oni supozas, ke la uzantoj blovis el pinto kiel por la [[ŝakuhaĉo]] [[Japanio|japana]]. Oni supozas, ke la [[fluto de Divje Babe]], ĉizita en la femuro de urso de kavernoj, havas almenaŭ 40 000 jarojn de antikveco. Oni rekuperis instrumentojn kiel la fluto de sep truoj kaj variajn tipojn de [[kordinstrumento|kordinstrumentoj]], kiel la [[ravanastro]], de la arkeologiaj kuŝejoj de la [[Induso-civilizacio]].<ref> Massey, Reginald kaj Massey, Jamila, ''The Music of India'' [https://books.google.com/books?id=yySNDP9XVggC&pg=PA11] 1996, Abhinav Publications, ISBN 978-81-7017-332-8 p. 11 angle</ref> [[Barato]] havas unu de la muzikaj tradicioj plej antikvaj de la mondo; la referencoj al la [[Hindia klasika muziko|hinda klasika muziko]] (''marga'') aperas jam en la [[Vedoj]], antikvaj skribaĵoj de la [[hindua]] tradicio.<ref name="brown"> Brown, REm (1971) ''India's Music'' en Readings in Ethnomusicology</ref> La plej antikva kaj plej granda kolekto de prahistoriaj muzikinstrumentoj estis trovitaj en [[Ĉinio]] kaj datas el inter la jaroj 7000 kaj 6600 a.K.<ref name="wilkinson"> Wilkinson, Endymion, ''Chinese history'', Harvard University Asia Center, 2000. </ref> La «hurita himno al Nikkal», trovita en tabuletoj el argilo dateblaj proksimume el 1400 a.K., estas la muzika peco skribita kaj konservata.<ref> Stolba, K. Marie, ''The Development of Western Music: A History'', 2a eldono, Madison, Brown & Benchmark Publishers, 1995, p. 2. </ref><ref> West, Martin Litchfield, ''The Babylonian Musical Notation and the Hurrian Melodic Texts'', Music and Letters, volumo 75, numero 2a, Majo 1994, 161-179 pp.</ref> === Muziko de Antikva Egiptio === {{Ĉefartikolo|Muziko de Antikva Egiptio}} [[Dosiero:Egyptian_lute_players_001.jpg|maldekstra|eta|Ludistoj de [[liuto]] kaj duoblaj tubaj flutoj sur [[murpentraĵo]] en la [[Tebo (Egiptio)|teba]] tombo de Nebamun, [[nobelo]] de la 18a dinastio de la [[Nova Imperio de Egiptio|Nova Reĝlando]], ĉ. 1350 a.K.]] '''Egipta muziko''' ĉiam estis grava parto de egipta kulturo. La plej fruaj muzikaj instrumentoj devenas de la [[Egipta antaŭdinastia periodo|pradinastia periodo]], sed evidenteco estas pli forte atestita dum la [[Malnova imperio de Egiptio|Malnova Imperio]] kiam oni ludis [[harpo]]jn, [[fluto]]jn kaj [[klarneto]]jn. [[Frapinstrumento]]j, [[liro (muzikilo)|liroj]] kaj [[liuto]]j estis aldonitaj al muzikaj grupoj en la [[Meza Imperio de Egiptio|Meza Imperio]]. [[Cimbalo]]j ofte akompanas kanton kaj dancon. Eĉ, kaj eble speciale, en la kulturo kaj la ĉiutaga vivo de antikvaj antaŭteknologiaj [[Civilizo|civilizoj]], la ludado de muziko estis plena parto de la vivo de la popolo, esenca trajto de la egipta socio asociita kun ĉiaj festoj kaj grava en diversaj agadoj. Sed ĝia ĉefa partopreno estis en la [[Egipta templo|temploj]] dum la ritoj dediĉitaj al diversaj dioj. La antikvaj egiptoj atribuis al diino Bat la [[Kreo|kreadon]] de muziko. La [[kulto]] al ''Bat'' estis kunfandita kun tiu de la [[diino]] ''[[Hatoro]]'', kiu reprezentis muzikon, dancon, ĝojon, amon, seksecon kaj patrinan prizorgon. Ankaŭ la diino ''Meret'' estis enkorpiĝo de muziko, ordigis la kosmon per siaj kantoj kaj ''Tot'' prizorgis la [[Harmonio (muziko)|harmonion]] de la muzikaj sonoj. Kiel en aliaj komunumoj, muziko ankaŭ estis konsiderata komunikilo kun la [[Mortinto|mortintoj]], kaj eĉ taŭga kiel [[Terapio|terapia]] [[kuracilo]]: fakte, la [[Egiptaj hieroglifoj|hieroglifa signo]] kiu signifas muzikon estas la sama kiel, tiu por (bon)[[farto]] kaj por ĝojo. === Muziko de Antikva Grekio === {{Ĉefartikolo|Muziko de Antikva Grekio}} [[Dosiero:Apollo_black_bird_AM_Delphi_8140.jpg|eta|La Kilikso de Apolono kun la testud-ŝela (''celis'') [[Liro (muzikilo)|liro]], sur trinkuja taso de la 5-a jarcento a.K. (''[[kilikso]]'').]] '''La muziko de la antikva Grekio''' estis [[arto]], kiu ĉeestis en ĉiuj sociaj eventoj: en festoj, en funebraj kaj religiaj ceremonioj, en [[teatro]], en popularaj okazaĵoj, antaŭ bataloj aŭ per baladoj en prezentadoj de [[Epopeo|epopeaj]] [[Poemo|poemoj]]. Oni konsideris, ke danke al muziko estis atingita la harmonio kaj de la psiko kaj de la [[animo]], kaj eblas konscii pli klare pri la neperfektaĵoj en la naturo kaj en la artoj. En sia verko “[[Respubliko (Platono)|Respubliko]]” [[Platono]] dediĉis ĉapitron en kiu li donis al muziko esceptan edukan valoron. Tio reliefiĝis en la graveco de la [[Muzikpedagogio|muzika edukado]] al infanoj kaj knaboj per kiu la greka socio stimulis la guston por la beleco kaj harmonio, kiel io rilata al la racia flanko de la animo. [[Apolono]] estis elstare konsiderata la [[dio]] de muziko kaj harmonio. Grekoj konsideris, ke muziko havis sian originon en la Dioj. La Naŭ [[Muzoj]], filinoj de la Dio [[Zeŭso]], estis protektantinoj precipe de penso kaj artoj. [[Eŭterpo]] reprezentis muzikon. Ŝi, kune kun siaj fratinoj, okupis elstaran lokon en la mita universo de la naturo kaj la vivo de la homoj. La muzoj prezidis penson, inspiron, sciencon kaj ĝenerale ĉian manifestiĝon de la spirito. Ili ordigis [[Ĥaoso (mitologio)|kaoson]] kaj subtenis la [[Universo|Universon]] kiel harmonian elementon. Muzikistoj kaj kantistoj adoptis la ekzemplojn de la muzoj, iliajn [[Melodio|melodiojn]] kaj kantojn, kiuj aludante la eksterordinaran potencon de la muzoj, povis interveni eĉ en mensaj [[Patologio|patologioj]] kiel klarigis Platono, [[Pitagoro]], [[Aristotelo]] kaj [[Sokrato]]. Ankaŭ la '[[Invento|inventoj]]' aŭ 'trovoj' de ĉiuj [[Muzika instrumento|muzikinstrumentoj]] estis atribuitaj al la dioj. La prezentado de muziko estis integrita al multaj malsamaj reĝimoj de greka [[rakontarto]] kaj arto rilataj al [[Greka Mitologio|mitologio]], inkluzive dramon kaj poezion, kaj ekzistas granda nombro da malnovgrekaj [[mito]]j rilataj al muziko kaj muzikistoj. Laŭ la greka mitologio: [[Amfiono]] lernis muzikon de [[Hermeso]] kaj poste per ora liro konstruis [[Tebo (Grekio)|Tebon]] movante la ŝtonojn en la lokon per la sono de sia ludado; [[Orfeo]], la majstro-muzikisto kaj liristo, ludis tiel magie, ke li povis trankviligi sovaĝajn bestojn. Ne mirigas do, ke muziko estis ĉiea ĉe la [[Pitiaj ludoj|Pitiaj Ludoj]], [[Antikvaj Olimpiaj Ludoj|Olimpikoj]], religiaj ceremonioj, libertempaj agadoj, kaj eĉ la komencoj de dramo kiel elkreskaĵo de la [[Ditirambo|ditiramboj]] faritaj honore al [[Dionizo]]. === Antikva Romio === [[Dosiero: MosaicoVerdiales.jpg|eta|maldekstre|Trio de muzikistoj ludantaj [[auloso]]n, ''cymbala'', kaj timpantamburon (mozaikon de [[Pompejo]]).]] La muziko de la [[Antikva Romio]] estis parto de la [[Romio|romia kulturo]] el la plej pratempoj. La kantoj (''carmen'') estis integra parto de preskaŭ ĉiuj sociaj eventoj.<ref> Habinek, 2005, passim. </ref> La ''Carmen saeculare'' de [[Horacio]], por ekzemplo, estis mendita de [[Aŭgusto Cezaro]] kaj ludita de koruso de geinfanoj en la ''Ludi saeculares'' de la 17 a.K.<ref> Naerebout, Frederick G., (2009) ĉapitro ''Dance in the Roman Empire and Its Discontents'' en "Ritual Dynamics and Religious Change in the Roman Empire. Proceedings of the Eighth Workshop of the International Network Impact of Empire", Heidelberg, 5a-7a de Julio 2007, p. 146. </ref> La muziko estis ofta en funebroj kaj la ''tibia'' (la greka ''auloso''), ligno-blova instrumento, estis ludita dum oferoj por protekti sin el malicaj influoj.<ref> Ginsberg-Klar, Maria E. (1981) ''The Archaeology of Musical Instruments in Germany during the Roman Period'', en gazeto "World Archaeology", volumo 12a, numero 3a, 313-320 pp.</ref> Sub la influo de la antikva greka teorio, oni supozis, ke la muziko respegulis la ordon de la kosmo kaj estis asociata partikulare kun la [[matematiko]] kaj la ĝenerala sciaro.<ref> Habinek, 2005, pp. 90 kaj ss. </ref> La [[Etruskoj|etruska]] muziko faris fruan influon sur tiu de romianoj. Dum la [[Romia Imperio|imperia periodo]], la romianoj portis sian muzikon al siaj provincoj, dum la tradicioj de [[Malgranda Azio]], [[Nordafriko]] kaj [[Gaŭlio]] iĝis parto de la romia kulturo.<ref> Scott, J. E. (1957] ĉapitro "Roman Music" en ''The New Oxford History of Music'', volumo 1a, Ancient and Oriental Music, Oxford, Oxford University Press, p. 404.</ref> La muziko akompanis [[Romia kulturo|spektaklojn kaj eventojn sur ''arena'']], kaj estis parto de la formo de spektaklaj artoj nomita [[pantomimo]] (''pantomimus''), frua formo de rakonta [[baleto]] kiu kombinis esprimivan [[danco]]n, [[Instrumenta muziko|instrumentan muzikon]] kaj kantitan [[libreto]]n.<ref> Franklin, James L., Jr. (1987) ''Pantomimists at Pompeii: Actius Anicetus and His Troupe'', en gazeto "American Journal of Philology", volumo 108, numero 1a, pp. 95-107.</ref> === En Azio === [[Dosiero:Raja Ravi Varma, Galaxy of Musicians.jpg|eta|dekstre|Virinoj el Barato vestitaj per regionaj vestoj ludantaj varion de popolaj muzikinstrumentoj el diversaj partoj de Hindio.]] La [[Induso-civilizacio|hindia klasika muziko]] (''marga'') estas unu de la muzikaj tradicioj plej antikvaj de la mondo.<ref> Nidel, 2005, p. 219. </ref> La [[Induso-civilizacio|Indusvala civilizacio]] produktis skulptaĵojn kiuj montras [[danco]]jn<ref> Kahn, 2005, p. 98. </ref> kaj antikvajn [[muzikinstrumento]]jn, kiel la [[fluto]] de sep truoj. Oni rekuperis variajn tipojn de [[kordinstrumento]]j kaj [[tamburo]]j el [[Harapo]] kaj [[Mohenĝo-daro]] pere de elfosaĵoj faritaj de Mortimer Wheeler.<ref> Kahn, 2005, p. 11. </ref> La [[Rigvedo]] havas elementojn de la nuntempa barata muziko, kun [[muzika notacio]] por indiki la [[Mezuro (muziko)|metrikon]] kaj la manieron kanti.<ref> Nidel, 2005, p. 10. </ref> La hindia klasika muziko estas monofonia kaj estas bazatas sur unusola melodia linio ''raga'', organizata ritme pere de ''talas''. La verko ''Silappadhikaram'' de la tamila poeto [[Ilango Adigal]] havigas informon pri kiel oni povas formi novajn skalojn pere de la modala ŝanĝo de la [[Toniko (muziko)|toniko]] de skalo jam ekzistanta.<ref> Rajagopal, Geetha (2009). [https://books.google.com/books?id=SgVPAQAAIAAJ Music rituals in the temples of South India, Volume 1] (en angla). D. K. Printworld. pp. 111-112. ISBN 978-81-246-0538-7. </ref> La hindia nuntempa muziko estas tre influita de la tradicia persa muziko kaj de la [[Muziko de Afganio|afganaj]] mogoloj. La [[karnatika muziko]], populara en la sudaj ŝtatoj, estas grandparte por adorado; la plej parto de la kantoj estas direktitaj al la hinduismaj diaĵoj. Estas ankaŭ multaj kantoj kiuj emfazas [[amo]]n kaj aliajn sociajn temojn. La [[Ĉina muziko|klasika ĉina muziko]], la tradicia arto aŭ la muziko de la kortego de Ĉinio, havas historion kiu datas el ĉirkaŭ tri mil jaroj. Ĝi havas siajn proprajn unikajn sistemojn de muzika notacio, same kiel siajn [[Agordo (muziko)|agordadon]] kaj muzikan tonon, instrumentojn kaj muzikajn stilojn aŭ [[Muzika ĝenro|muzikajn ĝenrojn]]. La ĉina muziko estas [[Kvintona gamo|kvintona]]-[[Diatona gamo|diatona]], kun skalo de dek du notoj ĝis uni [[okto]] (5 + 7 = 12) same kiel la muziko de eŭropa influo. === Mezepoka muziko === {{Ĉefartikolo|Mezepoka muziko}} [[Dosiero:European and Islamic musicians in 13th century playing stringed instruments.jpg|maldekstre |eta|Kristano kaj islamano ludas [[liuto]]jn en miniaturo el la verko ''Cantigas de Santa Maria'' de [[Alfonso la 10-a (Kastilio)]].]] '''Mezepoka muziko''' estas muziko de Eŭropo en la [[Mezepoko]]. Tiu ĉi epoko ampleksas la periodon de la falo de la Romia Imperio (476) kaj la papo-tempo de [[Gregorio la 1-a|Gregorio la Granda]] ([[6-a jarcento]]) ĝis proksimume la komenco de la dekkvina jarcento, kvankam oni devas koncedi, ke fiksi la finon de la mezepoko kaj la komencon de la [[Renesanco]] estas arbitre. Cetere, tio ĉi ekskludas la muzikon de la [[Bizanca imperio]], kiu havis grandparte apartan disvolviĝon. Estis kaj religia kaj sekulara muzikoj, kvankam el la sekulara muziko de la frua mezepoko preskaŭ nenio transvivis. Krome la rekonstruado de frua muziko, speciale muziko el antaŭ la [[12-a jarcento]], ĉiam enhavas elementon de konjekto, ĉar notacio disvolviĝis relative malfrue. La frua parto de tiu ĉi muzikperiodo estas markita de la tre malrapida graviĝo kaj disvolviĝo de [[polifonio]] kaj [[kontrapunkto]]. La [[goliardo]]j estis vojaĝantaj poeto-muzikistoj en la Eŭropo de la deka jarcento ĝis la mezo de la dektria, kaj tial ilia tradicio dividis iom da tempo kun la tradicio de [[trobadoro]]j kaj ''trouvères''. La plej multaj estis scienculoj aŭ ekleziuloj, kaj ili verkis kaj kantis en la latina, malsimile al la trobadoroj, ''trouvères'', kaj ''Minnesanger'', kiuj uzis la nacilingvon. Kvankam multaj el la poemoj transvivis, tre malmulta muziko restas. Ili eble influis — eĉ decide — la tradicion de trobadoroj kaj ''trouvères''. La plej multaj el iliaj poemoj estas sekularaj, kaj kvankam pluraj el iliaj kantoj glorigas religiajn idealojn, aliaj estas malkaŝe profanaj, traktantaj ebriecon, diboĉadon, kaj amoremon. La [[Trobadoraĵo|trobadora muziko]] disvolviĝis en [[suda Francio]], [[Katalunio]] kaj [[norda Italio]], kaj disvastiĝis al kortegoj de Eŭropo je la fino de la [[12-a jarcento]]. La trobadoroj estis muzik-komponistoj kaj interpretistoj de lirika poezio kiu naskiĝis en la koro de la [[Okcitanio|okcitana]] nobelaro. La trobadora movado disvastiĝis en la kortegoj de [[Italio]], [[Hispanio]], kaj [[Francio]], kaj poste tra la tuta Eŭropo. La trobadoroj fariĝis gravaj aktoroj en socia kaj kultura vivo, ĝis tia grado, ke ili restas hodiaŭ esencaj figuroj de la Mezepoko. == Klasika muziko == {{Ĉefartikolo|Klasika muziko}} '''Klasika muziko''' estas muzikstilo, kiu aperis en Eŭropo en la dua jarmilo post Kristo, pli precize de la 11a jarcento ĝis hodiaŭ.<ref>“Classical”, The Oxford Concise Dictionary of Music, editoro Michael Kennedy, (Oksfordo, 2007), Oxford Reference Online. Trovita la 23an de Julio 2007</ref> Tamen, la plej konataj epokeroj de la klasika muziko komenciĝas ekde la [[16a jarcento]]. '''Klasika muziko''' estas [[altkultura muziko]] produktita aŭ enradikita en la tradicioj de [[Okcidenta civilizo#Muziko|okcidenta muziko]], inkludante kaj [[Religia muziko|liturgian]] (religian) kaj [[nereligia muziko|nereligian]] muzikon. Ĉar simila termino estas uzata ankaŭ por referenci al la periodo de 1750-1820 (nome [[Klasika epoko (eŭropa muziko)|klasika epoko]]), tiu ĉapitro temas pri la larĝa tempoperiodo de ĉirkaŭ la 11a jarcento al la nuntempo, kio inkludas la klasikan epokon kaj variajn aliajn epokojn.<ref name="Music 2007">"Classical", ''The Oxford Concise Dictionary of Music'', eld. Michael Kennedy, (Oxford, 2007), ''Oxford Reference Online''. Alirita la 23an de Julio, 2007.</ref> La centraj normoj de tiu tradicio iĝis kodigitaj inter 1550 kaj 1900, kio estas konata kiel [[komunpraktika periodo]]. La ĉefaj tempodividoj de klasika muziko estas jenaj: la periodo de [[antikva muziko]], kio inkludas la epokojn de la [[Mezepoka muziko|mezepoka]] (500–1400) kaj de la [[Renesanca muziko|renesanca]] (1400–1600) muzikoj; la komunpraktika periodo, kio inkludas la epokojn de la [[Baroka muziko|baroka]] (1600–1750), [[Klasika epoko (eŭropa muziko)|klasikisma]] (1750–1820), kaj de la [[Romantikisma muziko|romantikisma]] (1804–1910) muzikoj; kaj la muziko de la [[Klasika muziko de la 20-a jarcento|20-a jarcento]] (1901–2000) kiu inkludas la [[modernismo (muziko)|modernisman]] (1890–1930) kiu koincidas el la fino de la 19a jarcento, la [[alta modernismo|altmodernisman]] (meze de la 20a jarcento), kaj [[Nuntempa klasika muziko|nuntempan]] aŭ [[Postmoderna muziko|postmodernan]] (1975–2015) muzikojn.<!--Many sources say the Postmodern Era began around 1930; more importantly, who claims it is identical with the "contemporary" era, and ended in 2015?--> === Eklezia muziko kaj religia muziko === {{Ĉefartikolo|Eklezia muziko|Religia muziko}} [[Dosiero:Gregory I - Antiphonary of Hartker of Sankt Gallen.jpg|eta|rekta|[[Gregorio la 1-a]] diktanta la gregoriajn ĥoralojn.]] '''Eklezia muziko''' (novvorto sakralmuziko laŭ la [[latina]] ''musica sacra'') estas kanta kaj instrumenta muziko, kiu estas destinata por prezentado en eklezia diservo. Tipaj eklezimuzikaj formoj estas [[meso]]j kaj [[moteto]]j same kiel [[ĥoralo]]j kaj unuvoĉaj ekleziaj kantoj. Ĥoralpreludoj por [[orgeno]] kaj aliaj instrumentmuzikaj formoj de diversaj instrumentistaroj, kiuj pentras la fonon de la kultaj agadoj en diservo, ankaŭ apartenas al eklezia muziko. De la eklezia muziko estas distingenda ĝenerala [[religia muziko]], kiu ne estas destinita por diserva prezentado. Ekzemploj por tiaspecaj religiaj muzikverkoj estas la oratorioj de [[Händel]], la psalmosimfonioj de [[Liszt]] kaj [[Igor Stravinski]] aŭ ''Ein deutsches Requiem'' de [[Brahms]]. Male la [[pasiono]]j de Bach estas rigardataj kiel eklezia muziko, ĉar tiuj ĉi ekestis por la uzo en la pasiona liturgio. Sakrala muziko aŭ '''religia muziko''' estas male al profana muziko tia, kiu estas komponita resp. ludata por religiaj okazoj aŭ sub religia influo. En la kristanismo tio ampleksas la eklezian muzikon, ekstere ekz. la [[Budhismo|budhisman]] muzikon. En naturreligioj sakrala muziko estas rimedo por komuniki kun la gedioj ([[ŝamanismo]]). Kantado kaj ritaj dancoj devas kaŭzi magian deklamadon. En [[judismo]], [[kristanismo]], [[hinduismo]] kaj [[budhismo]] komuna kantado devas peri komunuman senton kaj religiajn enhavojn. La muziko servas al la celebrado de ekleziaj ceremonioj. === Renesanca muziko === {{Ĉefartikolo|Renesanca muziko}} [[Dosiero:Cristóbal de Morales by James Caldwall.jpg|eta|maldekstre|[[Cristóbal de Morales]].]] '''Renesanca muziko''' estas [[klasika muziko]] verkita dum la [[Renesanco]], proksimume inter 1400 kaj 1600. Difini la finon de la periodo estas multe pli facile ol difini la komencon, ĉar okazis neniaj revoluciaj moviĝoj en muzika pensado je la komenco de la 15-a jarcento respondantaj al la subita disvolviĝo de stiloj okaze de la [[Baroka muziko|baroka]] epoko ĉirkaŭ 1600, kaj la ŝanĝiĝado, per kiu muziko akiris "renesancajn" trajtojn, estis malrapida. La pliiĝanta dependado de la intervalo de trito kiel konsonanco estas unu el la pli rimarkeblaj trajtoj de frurenesanca eŭropa arta muziko (en la [[mezepoko]], tritoj estis rigardataj kiel disonancoj). [[Polifonio]], estinte aktuala jam de la 12-a jarcento, pli kaj pli kompleksiĝis per altgrade memstaraj voĉoj tra la tuta 14-a jarcento; la komenco de la 15-a jarcento montris simpligadon, kaj la voĉoj ofte strebis al glateco. Tio estis farebla pro multe plivastigitaj voĉaj registroj en muziko — en la mezepoko, la malvastaj registroj bezonigis oftajn partokrucojn, kio ankaŭ devigis verki tre multe kontrastantajn partojn. Ĉirkaŭ la fino de la 15-a jarcento, polifonia sankta muziko (ekzempligita per la mesoj de [[Johannes Ockeghem|Ockeghem]] kaj [[Jacob Obrecht|Obrecht]]) ankoraŭfoje kompleksiĝis, en maniero respondanta al la okulfrapa detalo en la tiutempa pentrarto; tion sekvis en la frua 16-a jarcento ankoraŭ alia moviĝo al simpligado, kiel oni povas observi en la verkado de [[Josquin Des Prez|Josquin]], kaj poste de [[Giovanni Pierluigi da Palestrina|Palestrina]], kiu tiam enparte reagis al la striktigoj de la [[Koncilio de Trento]] malaprobantaj tro kompleksan polifonion pro ties malhelpado al kompreno de la teksto. En la malfrua 16-a jarcento, estis kelkaj gravaj, kontrastantaj emoj. En sekulara muziko, aparte en la madrigalo, estis emo al komplekseco kaj eĉ ekstrema kromateco (ekzempligita en la madrigaloj de [[Luzzasco Luzasschi|Luzzaschi]], [[Luca Marenzio|Marenzio]], kaj [[Carlo Gesualdo|Gesualdo]]). Dume, komenciĝante en [[Florenco]], okazis klopodo revivigi la dramajn kaj muzikajn formojn de Antikva Grekio, uzante kiel rimedon [[monodio]]n, formon de deklamata muziko super simpla akompano; pli ekstreman kontraston kontraŭ la antaŭa polifonia stilo estus malfacile trovi; ankaŭ tio estis, almenaŭ je la komenco, sekulara emo. En [[Venecio]], de ĉirkaŭ 1550 ĝis ĉirkaŭ 1610, disvolviĝis impona plurĥora stilo, kiu donis al Eŭropo iom de la plej granda, plej belsona muziko komponita ĝis tiu tempo, per pluraj ĥoroj de kantistoj, latunaj blovinstrumentoj, kaj kordinstrumentoj en diversaj spaclokoj en la [[Baziliko de Sankta Marko (Venecio)|Baziliko de sankta Marko]]. Tiuj ĉi pluraj revolucioj disvastiĝis tra Eŭropo en la sekvantaj kelkaj jardekoj, komencante en Germanio kaj poste transirante al Hispanio, Francio kaj Anglio iom poste, indikante la komencon de tio, kion oni nun nomas la [[Baroka muziko|baroka]] muzika epoko. === Baroka muziko === {{Ĉefartikolo|Baroka muziko}} [[Dosiero:Baschenis - Musical Instruments.jpg|eta|dekstra|260px|''Muzikinstrumentoj'', pentraĵo de [[Evaristo Baschenis]], meze de 17-a jarcento, plena baroka epoko.]] '''Baroka muziko''' estas okcidenta [[klasika muziko]] el la [[Baroko|baroka]] epoko, post la epoko de [[renesanca muziko]] kaj antaŭ la aparta [[klasika epoko (eŭropa muziko)|klasika epoko]] en muziko. Tio ĉi ampleksas proksimume la tempoperiodon ekde [[Claudio Monteverdi]] (1567–1643) ĝis [[Johann Sebastian Bach]] (1685–1750). Baroka muziko konsistigas gravan parton de la verkaro de klasika muziko kaj estas vaste prezentata kaj ĝuata. Inter la grandaj komponistoj el la frua baroko troviĝas Monteverdi, [[Heinrich Schütz]] (1585–1672), kaj [[Girolamo Frescobaldi]] (1583–1643). En la meza baroko la plej influaj komponistoj estas [[Jean-Baptiste Lully]] (1632–1687), [[Arcangelo Corelli]] (1653–1713), [[Dietrich Buxtehude]] (1637–1707), kaj [[Henry Purcell]] (1659–1693). En la malfrua baroko, la ĉefaj figuroj inkluzivas Bach (1685–1750), [[Georg Friedrich Händel]] (1685–1759), [[Georg Philipp Telemann]] (1681–1767), [[Domenico Scarlatti]] (1685–1757), [[Antonio Vivaldi]] (1678–1741), kaj [[Jean-Philippe Rameau]] (1683–1764). === Klasikismo === {{Ĉefartikolo|Klasika epoko (eŭropa muziko)}} [[Dosiero:Mozart Symphony 40 G minor - 1 Molto allegro.oga|eta|''Molto allegro'' (I) de la Simfonio no. 40 de Mozart. Kun tutmonda sonata formo, la unuaj dek unu sekundoj ekzempligas la tipan akompanatan kaj simetrian melodion de Klasikismo.]] La '''klasika epoko''' en [[Okcidenta mondo|okcidenta]] muziko okazis en granda parto de la [[18-a jarcento]], kaj en la frua [[19-a jarcento]]. Kvankam la esprimon ''[[klasika muziko]]'' oni uzas kiel ĝeneralan terminon, kiu signifas ''ĉiajn'' specojn de muziko en tiu ĉi tradicio, ĝi malpli ofte povas signifi ankaŭ tiun ĉi apartan epokon interne de tiu tradicio. Kiel limdatojn por la periodo oni ofte citas la jarojn 1750 kaj 1820, sed estis konsiderinda komuntempo je ambaŭ flankoj kun la antaŭa kaj posta periodoj, same kiel okaze de ĉiuj muzikaj epokoj. Kaj iuj fontoj eĉ mencias 1730 kiel la komencan jaron. La klasika periodo venis inter la [[Baroka muziko|baroka]] kaj [[Klasika muziko#Fruromantika muziko (Komenco de la 19-a jarcento)|romantika]] periodoj. Inter ĝiaj [[komponisto]]j troviĝis [[Joseph Haydn]], [[Muzio Clementi]], [[Jan Ladislav Dusík]], kaj [[Carl Philipp Emanuel Bach]], sed verŝajne la plej konataj komponistoj el tiu ĉi periodo estas [[Wolfgang Amadeus Mozart]] kaj [[Ludwig van Beethoven]] — Beethoven listiĝas ankaŭ kiel aŭ romantika komponisto, aŭ komponisto, kiu estis parto de la transiro al la romantikismo. === Romantikisma muziko === {{Ĉefartikolo|Romantikisma muziko}} [[Dosiero:Robert Schumann 1839.jpg|eta|maldekstre|[[Robert Schumann]].]] Kiel '''muziko de la romantismo''' aŭ '''romantikismo''' (de malnovfranca ''romance'', poeziaĵo, romano) oni nomas la dominan stiltendencon de la [[muziko de la 19-a jarcento]]. La plej gravaj ecoj de romantikisma muziko estas la emfazo de sentoplena esprimo, la dissolvo de la klasikaj formoj, la pliampleksigo de la tradicia [[harmoniscienco|harmoniko]] samkiel la asociado de la muziko kun ekstermuzikaj, ofte literaturaj ideoj ([[programmuziko]]). La [[orkestro]]n oni ĉiame pliampleksigis, por unuflanke atingi kolorecajn fajnaĵojn, aliflanke per uzado de ĉiuj disponeblaj rimedoj ebligi pli kaj pli grandiozajn impresojn. Krome oni enprenis ĉiam pli ofte elementojn de la [[popolmuziko]], parte en la kadro de la [[realismo]], parte kaŭzitaj per la naciaj skoloj de malgrandaj landoj. Kutime oni distingas inter tri fazoj de la romantikismo, kvankam en la literaturo la ekzaktaj rilatoj ne estas unuecaj. Inter romantikismaj komponistoj menciindas ekzemple [[Ludwig van Beethoven]], [[Gaetano Donizetti]], [[Niccolò Paganini]], [[Franz Schubert]], [[Carl Maria von Weber]], [[Johannes Brahms]], [[Anton Bruckner]], [[Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij]], [[Antonín Dvořák]], [[Edvard Grieg]], [[Franz Liszt]], [[Modest Mussorgski]], [[Giuseppe Verdi]], [[Gustav Mahler]], [[Giacomo Puccini]] inter multaj aliaj. == [[Popola muziko]] == {{Ĉefartikolo|Popola muziko}} [[Dosiero:Indian village musicians.jpg|eta|Baratanoj ĉiam distingis inter klasika kaj popola muziko, kvankam en la pasinto eĉ klasika barata muziko uziĝis por neverkita transmisio de repertorio.]] '''Popola muziko''' estas tradicia muziko de [[popolo]] aŭ alia [[etno|etna grupo]]. Alia termino estas ''etna muziko'', kiu tamen en multaj muzik-vendejoj signifas "triamondan muzikon" aŭ "indiĝenan muzikon". La popola muziko longe estis la muziko de la [[plebo]], dum la [[aristokratio]] aŭskultadis klasikan. Hodiaŭ en multaj socioj la popola muziko malaperis, forpelate de popo kaj similaĵoj, kaj popolmuziko sole pluvivas kiel kuriozaĵo aŭ turisma afero. === Muziko kiel komunikilo === Muziko estas konsiderata ofte kiel pura cellibera arto, tamen oni uzas ĝin tre ofte celspecife: ekzemple por vekigi certajn [[emocio]]jn (ekzemple en [[reklamo]], [[filmmuziko]]), por pliklarigi enhavon transdonita per alia ilo ([[voĉo]], [[teksto]], [[bildo]]), por terapiaj celoj ([[muzikoterapio]]), ktp. Ankaŭ la kombino kun aliaj artoj estas tre kutimaj pri muziko, ekzemple kun [[poezio]] ([[kanzono]], [[opero]], [[popmuziko]], ktp.) aŭ [[danco]] ([[baleto]]). Pro tiu komunika funkcio oni nomas muzikon ankaŭ "''universala lingvo''". * [[Filmmuziko]] * [[Opero]] * [[Opereto]] * [[Muzikalo]] * [[Vodevilo]] === Moderntempaj popularaj ĝenroj === {{Div col|cols=4}} * [[Alternativa rokmuziko]] * [[Bambuko]] * [[Bluso]] * [[Bugio]] * [[Elektronika muziko]] * [[Bugio]] * [[Gospelo]] * [[Hazarda muziko]] * [[Hiphopo]] * [[Soulo]] * [[Ĵazo]] * [[Konkreta muziko]] * [[Kontreo]] * [[Metalroko]] * [[Novepoka muziko]] * [[Pop-muziko]] * [[Punko]] * [[Regeo]] * [[Repo]] * [[Rok-muziko]] * [[Sambo (muziko)|Sambo]] * [[Skao]] {{Div col end}} === Muziko laŭ regiono aŭ lingvo === [[Dosiero:Armenian Musicians.jpg|eta|dekstra|[[Kulturo de Armenio#Muziko|Armenaj muzikistoj]]]] {{Div col|cols=2}} * [[Muziko de Afganio|Afgana muziko]] * [[Afrikusona muziko]] * [[Araba muziko]] * [[Kulturo de Armenio#Muziko|Armena muziko]] * [[Azerbajĝana muziko]] * [[Brazilaj muzikoj]] * [[Ĉilia muziko]] * [[Ĉeĥa muziko]] * [[Esperanto-muziko]] * [[Muzikgrupoj (germanlingvaj)|Germanlingvaj muzikgrupoj]] * [[Hindia muziko]] ([[Bangladeŝo|Bangladeŝa]], [[Barato|Barata]], [[Pakistano|Pakistana]]) * [[Irana muziko]] * [[Itala muziko]] * [[Jida muziko]] * [[Kaĵuna muziko]] ([[Luiziano]]) * [[Karnatika muziko]] * [[Klezmero]] * [[Kolombia muziko]] * [[Kuba muziko]] * [[Pola muziko]] * [[Skandinavia muziko]] * [[Uzbeka muziko]] {{Div col end}} == Muzikaj terminaro, teorio kaj simboloj == [[Akustiko]] - [[Arĉa kvarteto]] - [[Bemolo]] - [[Ĉambromuziko]] - [[Dieso]] - [[Gamo]] - [[Harmonio]] - [[Intervalo (muziko)|Intervalo]] - [[Kanto]] - [[Kanzono]] - [[Klavarskribo]] - [[Klefo]] - [[Komponado]] - [[Konĉerto]] - [[Kontrapunkto]] - [[Melakarto]] - [[Modalo (muziko)|Modalo]] - [[Muzikaĵo]] - [[Ritmo]] - [[Simfonio]] - [[Muzika skalo|Skaloj]] - [[Naturtono]]j - [[Registro (muziko)|Registro]] - [[Solfeĝo]] - [[Ŝruto]] - [[Takto]] - [[Taktsilabo]]j - [[Tonalo]] - [[Toniko (muziko)|Toniko]] - [[Tono]] - [[Tononomo]]j - [[Tonsilabo]]j == Muzikaj ĝenroj kaj kategorioj == * [[Muzikteorio]] * [[Sonata formo]] * [[Eklezia muziko]] * [[Konkreta muziko]] * [[Elektronika muziko]] === Kantaj ĝenroj === * [[Francaj kanzonoj]] === Naciaj himnoj === {{Ĉefartikolo|Nacia himno}} Preskaŭ ĝenerale [[Patriotismo|patriotisma]] muziko, kiu estas agnoskita kiel oficiala kanto de [[ŝtato]]. [[Dosiero:William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - Song of the Angels (1881).jpg|eta|dekstra|250px|''La [[kanto]] de la [[anĝelo]]j'' (pentraĵo de [[William Bouguereau]] —[[19a jarcento]]—).]] == Bildaro == <gallery> Dosiero:Lippi, Filippino - Allegory of Music (Erato) - Gemäldegalerie Berlin.jpg|Alegorio de Muziko, de [[Filippino Lippi]]. Dosiero:Lorenzo Lippi 001.jpg|Alegorio de Muziko, de Lorenzo Lippi. Dosiero:Gerrit van Honthorst - Het Concert.jpg|La Koncerto. Dosiero:Balen Minerva among the Muses (detail).jpg|[[Atena]] ''(Minerva)'' kaj la [[Eŭterpo|Naŭ Muzoj]] inspiraj. El la vorto «[[muzo]]» devenas «muziko». Dosiero:Paris_psaulter_gr139_fol1v.jpg|''[[Davido]] komponante [[Psalmaro|psalmojn]]'', bizanca manuskripto, ĉirkaŭ 960 ([[Konstantinopolo]]). Dosiero:Caruso with phonograph2.jpg|[[Enrico Caruso]] kun [[gramofono]]. Dosiero:Louis Armstrong NYWTS.jpg|[[Louis Armstrong]]. Dosiero:LPG (1438319199).jpg|[[La Perdita Generacio]] dum Oranĝa Renkontiĝo 2007. </gallery> == Muziko kaj muzikistoj en Esperanto == {{Ĉefartikolo|Esperanto-muziko}} [[Dosiero:Kajto.jpg|eta|maldekstra|La kvarmembra [[Nederlando|nederlanda]] [[muzikgrupo]] [[Kajto]] koncentriĝas pri [[Frisujo|frisa]] [[popola muziko]], [[maristo|maristaj]] kantoj kaj [[Kanono (muziko)|kanonoj]].]] Ekde la komenco de la socia vivo en Esperantujo jam aperis plej diversaj agadoj koncerne al muziko kaj kanto. Dum kongresoj kaj aliaj eventoj estis oftaj la prezentado de muzikaj pecoj kaj partikulare de kantado. El praaj tempoj populariĝis la [[Himno de Esperanto]], poemo verkita de [[Ludoviko Zamenhofo]] kutime kantata je melodio de [[Félicien Menu de Ménil]], kiu estas ludita kaj kantata solene en Universalaj Kongresoj. Tiuokaze el lastaj jardekoj estas normalaj la organizadoj de programeroj, kiel "Nacia Vespero", kun granda parto de prezentado de muziko de la gastiganta lando, kaj "Internacia Vespero", kun granda parto de prezentado de muziko de la plej diversaj landoj. [[Marjorie Boulton]], en sia mikspota libro [[Faktoj kaj fantazioj]], dediĉas ĝian 20an ĉapitron "Iom pri muziko kaj muzikistoj" al komentoj pri ambaŭ temoj; poste ŝi rakontas anekdotojn pri diversaj muzikistoj, kiel [[Händel]], [[Wagner]] kaj [[Liszt]].<ref>[[Marjorie Boulton]], [[Faktoj kaj fantazioj, progresiga libro]], [[Universala Esperanto-Asocio]], [[Roterdamo]], 1984, dua eldono 1993. Paĝoj 167-172.</ref> Inter aliaj aferoj, ŝi listigas nomojn de tre diversaj [[muzikinstrumento]]jn, nome [[violono]], [[aldo]], [[violonĉelo]], [[kontrabaso]], [[fluto]], [[hobojo]], [[klarneto]], [[fagoto]], [[tubjo]], [[trumpeto]], [[trombono]], [[tamburo]], [[timpano]]j, [[cimbalo]]j, [[fortepiano]], [[orgeno]], [[gitaro]], [[banĝo]], [[saksofono]], [[akordiono]], [[citro]], [[harpo]], [[liro]], [[liuto]], [[sistro]], [[klaviceno]] propraj el klasika muziko de Okcidento kaj el [[Antikveco]]. Sed ŝi mencias ankaŭ muzikinstrumentojn el aliaj kulturoj, kiel [[balalajko]], [[guzlo]], tamtamo, [[ukulelo]], rago, ŝanajo, [[vinao]], [[sitaro]], [[bivo]], [[kotoo]], [[ŝamiseno]], [[didĝeriduo]] ktp.<ref>Boulton, 1984, paĝo 168.</ref> Ŝi dediĉas unu paĝon al komentoj pri la gravo de esperantistoj kiuj laboras por muziko.<ref>Boulton, 1984, paĝo 169.</ref><br /> [[Dosiero:Jomo.jpg|eta|[[JoMo]].]] Atentindaj estas ankaŭ la esearo kompilita de [[Dimitar Terziev]] ''Esperanto kaj muziko'', Sofia: MEL, 1992, kaj la libreto de la belga esperantisto [[Eddy Raats]] ''La vivo de orkestromuzikisto / La arĉinstrumentoj'', Embres-et-Castelmaure: MAS, 2018. Limigitaj al certa regiono estas jenaj verkoj: [[Edwin Grobe]], ''Notoj pri nuntempa usonindiana muziko'', Tempe: Arizona Stelo, 1994. Kaj Jany Quiñones Valdés, ''Panoramo de kuba popola muziko'', Embres-et-Castelmaure: MAS, 2017. En la lastaj jaroj estas spekteblaj en [[Jutubo]] centoj da muzikaj filmetoj, en kiuj Esperanto ludas gravan rolon, el simpla aldono de esperantlingvaj subtekstoj, al tre profesiaj registroj de muziko en Esperanto, ĉu kiel tradukoj de eksteresperantaj muzikpecoj, ĉu kiel prezento de tute esperantaj ludoj. Tre ofte la registroj okazis kadre de esperantaj eventoj, en kiuj la ludoj estis montritaj. Muzikaj [[ĝenro]]j en Esperanto inkluzivas [[populara muziko|popularajn]] kaj [[popola muziko|popolajn]] kantojn, [[rokmuziko]]n, [[kabaredo]]n, kantojn por soloistoj kaj [[ĥoro]], kaj [[opero]]n. Popularaj [[komponisto]]j kaj artistoj, inter aliaj [[Elvis Costello]] kaj [[Michael Jackson]], registris en Esperanto, verkis [[orkestro|orkestraĵojn]] inspiritajn de la lingvo, aŭ uzis ĝin en siaj propagandaj materialoj. Kelkaj kantoj el la [[Muzikalbumo|albumo]] ''Esperanto'' de [[Time Warner]], kiu eldoniĝis – pure Esperante – en [[Hispanujo]] en Novembro [[1996]], atingis altajn rangojn en hispanaj [[muzikaĵrangolistoj]]. Klasikaj orkestraĵoj kaj ĥorverkoj kun Esperanto-teksto inkluzivas ''La Koro Sutro'' de [[Lou Harrison]] kaj la ''Simfonion n-ro 1 Esperanto'' de [[David Gaines]] (ambaŭ el [[Usono]]). En [[Francujo|franca]] [[Tuluzo]] ekzistas muzikeldonejo [[Vinilkosmo]], specialiĝanta al produktado de Esperanta muziko. Tiun eblas trovi ankaŭ enrete, inkluzive kelkajn retejojn dediĉitajn al Esperanta [[karaokeo]]<ref name="Ĝisdate pri Esperanto"> [https://uea.org/pdf/ghisdate/ghisdate_esperanta.pdf Ĝisdate pri Esperanto.] [[Universala Esperanto‑Asocio]] (2009-12-14). “La lingvo estis malpermesita, kaj ĝiaj uzantoj persekutataj [...] de Hitler, por kiu ĝi estis lingvo de judoj [...] Zamenhof, kreinto de la lingvo, estis judo”. </ref>. Diversaj muzikpecoj troveblas en la interreto, ekzemple historie ĉe [[MusicExpress|musicexpress.com.br]] kaj daŭre ĉe [[Spotify]]<ref>[https://play.spotify.com/user/lapingvino/playlist/7wl5YqHlVren57JMLkGhSs Listo de Esperanto-muziko en Spotify]</ref>, Deezer<ref>[http://www.deezer.com/playlist/1083760081 Listo de Esperanto-muziko en Deezer]</ref>, ĉe la interreta radio ''last.fm'' <ref>Aŭskultu muzikpecojn esperante ĉe [http://www.last.fm/user/alcomaro/library/playlists/2g9sv_saluton_esperanto ''last.fm''] (radia interretpaĝo)</ref>, la ''publika kantaro'' <ref>Tekstoj kaj akordoj de multaj [http://www.muenster.de/~kunar/publika_kantaro.htm muzikpecoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20151104172646/http://www.muenster.de/~kunar/publika_kantaro.htm |date=2015-11-04 }} (ĉe la retpaĝaro de Gunnar R. Fischer)</ref> kaj la [[Kantaro-Vikio]]. Vidu ankaŭ la liston de ĉirkaŭ 300 [[Esperanto-muzikalbumoj]] kaj la ĉapitron [[Kanto#Esperantlingvaj kantistoj|Esperantlingvaj kantistoj]]. En 2018 estis la premiero de la opero ''Sternenhoch'' (Ŝternenhoĥ) en Esperanto prezentita en la Nacia Teatro en Prago. Temas pri la unua opero en la historio, kies muziko estis komponita rekte laŭ teksto en Esperanto, farita de Miroslav Malovec (en 2018). == Literaturo pri muziko == ''The [[New Grove Dictionary of Music]] and Musicians'' estas [[enciklopedia vortaro]] pri muziko kaj [[muzikisto]]j. Kun la german-lingva ''[[Die Musik in Geschichte und Gegenwart]]'', ĝi estas unu el la plej grandaj referencverkoj pri okcidenta muziko. Origine publikigita laŭ la titolo ''A Dictionary of Music and Musicians'', kaj poste kiel ''Grove's Dictionary of Music and Musicians'', ĝi trapasis kelkajn eldonojn ekde la 19a jarcento kaj estas amplekse uzata. En ĵusaj jaroj ĝi estis disponebligita kiel elektronika rimedo nome ''Grove Music Online'', kiu estas nune grava parto de ''Oxford Music Online''. == Vidu ankaŭ == * [[Muzika instrumento]] * [[Muzikologio]] * [[Muziketnologio]] * [[Tonsilabo]]j * [[Turneo]] * [[Degenerita muziko]] * [[Eklezia muziko]] * [[Orkestro]] * [[Esperanto-muziko]] * [[Esperanto-muzikalbumoj]] == Notoj == {{Referencoj|2}} == Bibliografio == === En Esperanto === * Alfredo Aragón. ''Muzika terminaro''. São Paulo: Associação Paulista de Esperanto, 2013. 100p. * [[André Cherpillod]]. ''Muzika leksikono''. Courgenard: La Blanchetière, 2013. 61 p. Recenzo de Tobiasz Kubisiowski "Terminologia ĥaoso en alfabeta ordo" en revuo ''Esperanto'', 1346(5), Majo 2020. p. 107. === Alilingva === * Colles, Henry Cope (1978). ''The Growth of Music: A Study in Musical History'', 4th ed., London: Oxford University Press. ISBN 0-19-316116-8 ([http://books.google.com/books?id=PrkNAAAAIAAJ&printsec=frontcover reta eldono de 1913] ĉe Google Books) * Aaron Copland. ''Como escuchar música''. Fondo de Cultura Económica. ISBN 9789681641511. * Habinek, Thomas (2005). ''The World of Roman Song: From Ritualized Speech to Social Order'' (en angla). Baltimore: Johns Hopkins University Press. ISBN 9780801881053. * Harwood, Dane (1976). "Universals in Music: A Perspective from Cognitive Psychology" en ''Ethnomusicology'' 20 (3): 521–33. doi:10.2307/851047. * Kahn, Charles (2005). ''World History: Societies of the Past''(en angla). Portage & Main Press. ISBN 9781553790457. * Peter Kivy (2001). ''Nuevos ensayos sobre la comprensión musical''. Paidós. ISBN 978-84-493-1742-2. * Ulrich Michels (1985). ''Atlas de música''. Alianza Editorial. ISBN 84-206-6999-7. * Nidel, Richard O. (2005). ''World Music: The Basics''. Routledge. ISBN 9780415968003. * Small, Christopher (1977). ''Music, Society, Education''. John Calder Publishers, London. ISBN 0-7145-3614-8 * Eugenio Trías (2007). ''El canto de las sirenas: argumentos musicales''. Galaxia Gutenberg. ISBN 978-84-8109-701-6. == Eksteraj ligiloj == === En Esperanto === * [http://www.esperanto.es/jspui/bitstream/11013/4313/1/Muzika%20Terminaro_Butler-Merrick_1960.pdf Muzika Terminaro.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140107175732/http://www.esperanto.es/jspui/bitstream/11013/4313/1/Muzika%20Terminaro_Butler-Merrick_1960.pdf |date=2014-01-07 }} * [https://bertilow.com/roko/index.html Muzika terminaro] – Roko kaj Popo, Popularmuzika Terminaro en Esperanto - de [[Bertilo Wennergren]] * [https://www.eventoj.hu/steb/vortaroj/aragon_muzika-terminaro_kunkovrilo.pdf Muzika terminaro] – MUZIKA TERMINARO Alfronto al la tutmonda problemo pri kaoso en muzika skribado, kompara analizo de PIV2 kaj la proponata muzika terminaro - de Alfredo Aragón, 2013 * [https://www.eventoj.hu/steb/vortaroj/muzika-terminaro-jarlibro-1944.pdf Muzika terminaro] - de M. C. Butler kaj F. Merrick – el jarlibro IEL-1944 (represo 1960) === Alilingve === * [http://www.music-web.org/ The Music-Web Music Encyclopedia] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170729042731/http://www.music-web.org/ |date=2017-07-29 }}, pri muzikistoj, komponistoj kaj muzikamantoj * [http://dolmetsch.com/musictheorydefs.htm Dolmetsch free online music dictionary], reta vortaro * [http://www.naxos.com/education/glossary.asp Musical Terms] – reta vortaro el Naxos * [http://www.uned.es/dpto_fil/revista/polemos/articulos/MA_Quintana_On%20Hermeneutical%20Ethics%20&%20Education%20(Internet)2.doc "On Hermeneutical Ethics and Education: Bach als Erzieher"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130727175845/http://www.uned.es/dpto_fil/revista/polemos/articulos/MA_Quintana_On%20Hermeneutical%20Ethics%20%26%20Education%20%28Internet%292.doc |date=2013-07-27 }}, artikolo de Prof. Miguel Ángel Quintana Paz kie li klarigas la historion de diferencaj rigardoj pri muziko en okcidentaj socioj, ekde Antikva Grekio al nuntempe. * [http://www.bsmny.org/features Monthly Online Features From Bloomingdale School of Music] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160529130844/http://www.bsmny.org/features |date=2016-05-29 }}, vario de muzikaj temoj por ampleksa aŭdantaro * [http://www.musicfoundations.org/pages/3/index.htm Arts and Music Uplifting Society towards Transformation and Tolerance] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200117111909/http://www.musicfoundations.org/pages/3/index.htm |date=2020-01-17 }} Artikoloj por stimuli la popolan konscion pri pac-plibonigaj, transformaj, komunikadaj, edukaj kaj povakcelaj de muziko. * [http://www.scientificamerican.com/podcast/episode.cfm?id=musical-chills-related-to-brain-dop-11-01-09 Scientific American, ''Musical Chills Related to Brain Dopamine Release''] {{Projektoj|commonscat=Music|wikiquote=muziko|wikinewscat=Muziko|s=Kategorio:Muziko|ReVo=muzik}} {{Portalo Muziko}} * {{Tradukita|lingvo= es |artikolo=Música |revizio=139327010}} {{Havenda artikolo|Muziko}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Muziko| ]] 4auuo04abqqpb6pakc732n30hafe0od 0 4134 9490833 9469729 2026-10-09T13:19:01Z RG72 11847 /* Religio */ 9490833 wikitext text/x-wiki {{Geokesto2 | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Tjumeno | devena_nomo = | alia_nomo = {{Lang-ru|Тюмень}} | kategorio = urbo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Тюмень | moto = | kromnomo = | kromnomo_tipo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Крестовоздвиженская церковь (Тюмень)-2.jpg | dosiero_grandeco = 300px | dosiero_priskribo = Vido al la urbo <!-- *** Simboloj *** --> | flago = Flag of Tyumen (Tyumen oblast).png | blazono = Wapen Tjoemen.png <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Rusio | lando_tipo = | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Urala federacia regiono | regiono_tipo = | distrikto = Tjumena provinco | distrikto_tipo = Provinco | municipo = | municipo_tipo = | histregiono_faldo = | histregiono = | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono3 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = Tjumena provinco | parto = | limo = | rivero = [[Turo (rivero, Rusio)|Turo]] | rivero1 = | memorindaĵo_faldo = 1 | memorindaĵo = Kajo de rivero Turo | memorindaĵo1 = Gilova bosko | memorindaĵo2 = [[Placo de la 400-a datreveno de Tjumeno]] | memorindaĵo3 = [[Placo de Memoro (Tjumeno)|Placo de Memoro]] | memorindaĵo_tipo = | ŝoseo = [[Transsiberia fervojo]] | ŝoseo_tipo = Fervojo | konstruaĵo_faldo = 1 | konstruaĵo = [[Strato Respubliko (Tjumeno)|Strato Respubliko]] | konstruaĵo1 = [[Strato Lenin (Tjumeno)|Strato Lenin]] | konstruaĵo2 = [[Kolora bulvardo (Tjumeno)|Kolora bulvardo]] | konstruaĵo3 = Tekutjev-bulvardo | konstruaĵo_tipo = Stratoj | montaro = <!-- *** Situo *** --> | situo = Tjumeno | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = 102 | lat_d = 57 | lat_m = 09 | lat_s = 00 | lat_NS = N | long_d = 65 | long_m = 32 | long_s = 00 | long_EW = E <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 698.5 | areo_rondumo = 1 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 872100 | loĝantaro_dato = 2025 | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1586 | establita_tipo = Fondita | establita1 = | establita1_tipo = | dato = | urbestro = Maksim Afanasjev | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Moskva tempo|MT]] | utc_offset =+5 | poŝtkodo = 6250xx | areo_kodo = (+7)3452 | areo_kodo_tipo = | kodo = | kodo_tipo = ISO 3166-2:RU | kodo1 = 72, 172 | kodo1_tipo = [[Aŭtokodoj en Rusio|Aŭtokodoj]] | kodo2 = 71 401 | kodo2_tipo = OKATO <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = | libera_tipo = | libera1 = | libera1_tipo = <!-- *** Mapoj *** --> | mapo = | mapo_fono = | mapo_priskribo = Situa mapo de Tjumeno | mapo_lokumilo = Tjumeno | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = Situo enkadre de Tjumena provinco | mapo1_lokumilo = Tjumena provinco | mapo2 = Map of Russia (2014–2022) - Tyumen Oblast.svg | mapo2_priskribo = Situo de Tjumena provinco enkadre de Rusio | mapo2_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://www.tyumen-city.ru/ www.tyumen-city.ru] | commons = Tyumen <!-- *** Notoj *** --> | notoj = {{maplink|frame=yes|plain=yes|type=shape|stroke-width=2|stroke-color=#000000|zoom=10|frame-align=center |frame-lat={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |frame-long={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |frame-width=260}} |sen banderolo= jes }} '''Tjumeno''' aŭ '''Tjumenj''' ({{lang-ru|Тюмень}}) estas [[urbo]] en [[Siberio]], [[Rusio]], kaj estas la ĉefurbo de [[Tjumena provinco]]. Ĝi situas laŭ la rivero [[Turo (rivero, Rusio)|Turo]] ({{lang|ru|Тура}}) (kiu enfluas en riveron [[Tobolo]]n ({{lang|ru|Тобол}})). La {{daton|1|1|2025}} en la urbo loĝis {{unuo|872100}} homoj<ref name="872 mil"/>. == Etimologio == Lingvisto Aleksandr Konstantinoviĉ Matvejev konsideris realisma supozon, ke la nomo devenas de la tjurka vorto "tjumjan" aŭ la mongola vorto "tjumen" kun signifo "dek mil, multege". Li atentigis ke tiaj toponimoj ekzistis en pluraj lokoj, inkluzive en Nord-Kaŭkazio, do evidente temas pri grava kaj ofta signifo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Географические названия Урала: Краткий топонимический словарь |lasta = Матвеев |unua = А. К. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1987 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Средн.-Урал. кн. изд-во |loko = Свердловск |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 172–174 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. == Historio == {{ĉefartikolo|Historio de Tjumeno}} Tjumeno estis la unua rusa urbo en [[Siberio]], fondita en la {{daton|29|6|1586}} laŭ la ordono de la caro [[Fjodor la 1-a Ivanoviĉ (Rusio)|Feodor la 1-a]] sur la dekstra bordo de rivero Turo, ĉe enfluejo de rivero Tjumenko, apud la detruita [[Tataroj|tatara]] urbo [[Ĉimgi-Tura]]. En 1593 vojevodoj Jurij Bulgakov kaj Bogdan Vasiljev konstruigis tie lignan fortikaĵon kun turoj kaj antaŭurbo. La kremlo enhavis ok turojn, la Kristnaskan kaj Nikolan preĝejojn, salan, grenajn kaj alkoholan stokejojn, trezorejon, gardejojn, malliberejon, privatajn domojn kaj sidejojn de administracio. Tie loĝis ankaŭ veturigistoj ({{lang-ru|ямщики}}), kiuj tamen poste translokiĝis al siaj plugataj teroj malantaŭ rivero Tjumenko, kie en 1605 formiĝis la veturigista kvartalo ({{lang-ru|Ямская слобода}}). Trans rivero Turo formiĝis la tatara-buĥara kvartalo, kie origine loĝis negocistoj el Meza Azio. En 1616 apud la veturigista kvartalo, sur kabo ĉe enfluejo de rivero Babarinko estis fondita vira monaĥejo. Ĝis 1622 ĝi ne havis propran preĝejon. En tiu periodo sur bordo de Turo estis fondita ankaŭ virina monaĥejo kun la Elija-preĝejo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Первые русские города Сибири |lasta = Кочедамов |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1978 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Стройиздат |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 88-89 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Komence de la 17-a jarcento en Tjumeno troviĝis {{unuo|570}} kortoj, el kiuj ĉirkaŭ 50 situis ekster la fortikaĵaj muroj. En la urbo loĝis {{unuo|1600}}—{{unuo|1700}} homoj. Fortikaĵo havis murojn nur de la flankoj direktitaj al rivero Tjumenko kaj la kampo dum la bordo de rivero Turo ne estis protektita ĝis 1630 kiam vojevodo Pron Izmajlov konstruigis muron ankaŭ tie. Aŭtune 1635 al Tjumeno venis taĉmento el 500 strelecoj, kiuj konstruis por si antaŭurbon ekster la fortikaĵaj muroj. En 1640-1642 vojevodo princo Grigorij Barjatinskij unuafoje konstruigis murojn ankaŭ trans rivero Turo, protektinte la tataran kvartalon kaj novaperintan kvartalon de rusaj ledfaristoj. En 1668 la ekstera fortikaĵo forbrulis, do oni konstruis novan muron, kiu ĉirkaŭis pli vastan areon proksimume je {{unuo|400|metrojn}} for. Al antaŭurbo estis translokita la [[preĝejo de la Savinto (Tjumeno)]] dum en la urbo mem oni konstruis novan preĝejon kun kvarnivela sonorilturo. Tamen la nova muro protektis nur la plej atakeblajn lokojn dum kruta bordo de Turo restis ne protektita je distanco {{unuo|730|metroj}}. La virina monaĥejo ekde nun situis ene de la muroj<ref name="koĉed89">{{citaĵo el libro |titolo = Первые русские города Сибири |lasta = Кочедамов |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1978 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Стройиздат |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 89 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1687 en la fortikaĵo okazis incendio, do oni devis rekonstrui la damaĝitan muron kaj plurajn konstruaĵojn. Samjare oni destinis lokon por la Sofia korto, kie gastis pastraro venanta el Tobolsko. Komence de oktobro 1695 plia incendio detruis la Sofian korton, virinan monaĥejon, preĝejon de Savinto, Triunuo, [[Preĝejo de Mikaelo la Ĉefanĝelo (Tjumeno)|Ĉefanĝelan]], plurajn konstruaĵojn kaj 604 kortojn. Tiutempe en Tjumeno loĝis {{unuo|2750}} homoj<ref name="koĉed89"/>. Post tio la Siberia prikazo ekkonsideris eblecon de brika konstruado. Oni planis konstrui brikan kremlon, sed fine aperis nur la brika [[Anunciacia katedralo (Tjumeno)|Anunciacia katedralo]] sur la bordo de Turo. En julio 1705 dum incendio forbrulis {{unuo|729}} el {{unuo|776}} kortoj, la fortikaĵa muro kun la Savinta kaj Ornata turoj, [[Dipatrina-Kristnaska monaĥejo (Tjumeno)|virina monaĥejo]], ĉiuj preĝejoj kaj sidejo de metropolito. En 1709 vojevodo Daniil Kopjev konstruigis novan muron, direktitan al kampo. Regula urboplanado verŝajne aperis en 1635, kiam al Tjumeno venis 500 strelecoj, konstruintaj siajn domojn en antaŭurbo ({{lang-ru|посад}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Первые русские города Сибири |lasta = Кочедамов |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1978 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Стройиздат |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 16 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1593-1596 la Tjumena kremlo jam havis muron el 106 trabaĵoj ({{lang-ru|городня}}) kaj 8 turoj. La Savinta ({{lang-ru|Спасская}}) kaj la Georga ({{lang-ru|Егорьевская}}) turoj estis travetureblaj. La muro sekvis laŭlonge de la bordo de la rivero Tjumenko kaj baris la kabon dum la bordo de la rivero Turo restis malfermita. La muro estis 3,2 metrojn alta kaj havis 4 turojn direktitajn al la kampo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Первые русские города Сибири |lasta = Кочедамов |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1978 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Стройиздат |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 61-62 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La rekonstruita post tiu incendio urbo bone impresis vizitantojn, inter kiuj estis skota vojaĝanto John Bell<ref name="koĉed90-91">{{citaĵo el libro |titolo = Первые русские города Сибири |lasta = Кочедамов |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1978 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Стройиздат |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 90-91 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. {{Citaĵo|La urbo Tjumeno estas bela kaj havas sufiĉe bonajn fortikaĵojn. Stratoj en ĝi estas vastaj kaj domoj estas konstruitaj laŭ rekta linio.|John Bell. Travels from St. Petersburg, in Russia, to diverse parts of Asia.<ref name="koĉed90-91"/>}} En 1728 estis konstruita nova ponto trans Tjumenko: 20 metrojn alta, 10 metrojn larĝa kaj 176 metrojn longa ĝi anstataŭigis la malnovan ponton, kiu iris suben kaj poste supren kaj estis malfacile traveturebla pro sia kruteco, speciale vintre. Ĝi sin apogis sur aron da trabaroj, kiuj altiĝis de sur rivero Tjumeno kaj havis truojn por tralasi ĝian fluon. En 1731 oni konstruis novan eksteran muron. En 1741 suma longeco de kremlaj muroj estis {{unuo|547|metroj}}. De la kremlo ĝis la ekstera muro estis {{unuo|1172|metroj}} se mezuri laŭ bordo de Tjumenko. En la kremlo restis kelkaj administraj sidejoj, stokejoj kaj la Anunciacia preĝejo. En la antaŭurbo ekde 1724 funkciis doganejo, naŭ drinkejoj, gastokorto, ses paroĥaj preĝejoj. En la urbo loĝis ĉirkaŭ {{unuo|4160}} homoj. En Tjumeno estis {{unuo|982}} kortoj, el kiuj {{unuo|593}} troviĝis en la fortikaĵo, {{unuo|247}} en la veturigista kvartalo kaj {{unuo|142}} trans rivero Turo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Первые русские города Сибири |lasta = Кочедамов |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1978 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Стройиздат |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 91 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En [[februaro 2020]] apud Tjumeno estis [[:n:Rusio evakuis siajn civitanojn el Uhano|lokitaj por kvaranteno]] 144 homoj, evakuitaj el [[Vuhano]] ([[Ĉinio]]) dum la [[pandemio de KOVIM-19]]. Post la fino de la dusemajna kvaranteno oni konfirmis [[:n:Ukrainio renkontis siajn evakuitojn el Uhano per barikadoj kaj ŝtonoj|mankon de infektitoj]] inter la evakuitoj. == Geografio == [[Dosiero:Административные округа Тюмени.jpg|eta|Administraj distriktoj de Tjumeno: 1 — la Orienta, 2 — Kalinin, 3 — Lenin, 4 — la Centra.]] La urbo situas sur ebenaĵo kaj estas dividita je kvar partoj per riveroj Turo, Tjumenko kaj la [[Transsiberia fervojo]], kiuj iras tra ĝi de okcidento al oriento. La centra parto, limigita per riveroj Turo (norde) kaj Tjumenko (okcidente) kaj la fervojo (sude) formiĝis la unua kaj inkludas ĉefajn administrajn, edukajn, distrajn kaj komercajn areojn. Norde de la rivero Turo troviĝas Transriverejo ({{lang-ru|Зарека}}), origine prikonstruita per privataj lignaj domoj, sed ekde la 1990-aj jaroj ĉiam pli aktive transformiĝanta je modernaj loĝkvartaloj. Okcidente de la rivero Tjumenko troviĝas Transtjumenko ({{lang-ru|Затюменка}}), malnova areo prikonstruita duone de privataj lignaj domoj kaj duone de pluretaĝaj loĝdomoj. Sude de la fervojo situas areo, kiu ne havas komunan nomon kaj formiĝis ekde la 1930-aj jaroj, kiam apud la fervoja stacidomo aperis la unuaj domoj de fervojistoj. Nun tio estas rapide kreskanta areo, prikonstruata de pluretaĝaj domoj. La urbo dividiĝas je kvar administraj distriktoj: la Centra ({{lang-ru|Центральный}}), Kalinin ({{lang-ru|Калининский}}), Lenin ({{lang-ru|Ленинский}}) kaj la Orienta ({{lang-ru|Восточный}}). La Centra distrikto okupas okcidentan parton de la centra areo kaj Transriverejon, Kalinin distrikto okupas Transtjumenkon kaj okcidentan parton de la transfervoja areo, Lenin distrikto okupas orientan parton de la centra kaj transfervoja areo kaj la Orienta distrikto okupas la plej novajn kaj aktive kreskantajn kvartalojn en sud-orienta parto de la transfervoja areo. [[Kazarovo]] (ruse Казарово; tatare Кырынкүл, Kirinkul) estas mikrodistrikto (kvartalo) de Tjumeno, eksa vilaĝo en Tjumena distrikto (Tjumena provinco); antaŭe ĝi nomiĝis Kazarov-Jurtoj (ruse Юрты Казаровские, Jurti Kazarovskije); loĝantoj origine estis siberiaj tataroj. La urbo vastiĝas ĉefe en la orienta (en Transiverejo kaj la transfervoja parto) kaj suda direktoj, kie sur iam kultivitaj kampoj kreskas novaj kvartaloj de pluretaĝaj domoj. La centra parto de la urbo ne plu vastiĝas, ĉar okcidente ĝi estas limigita per rivero Tjumenko, oriente per industria zono, norde per la rivero Turo kaj sude per la fervojo. Okcidente de la urbo estas konstruataj novaj vilaĝoj, kie en propraj domoj loĝas plejparte urbanoj, do Transtjumenko mem ne multe kreskas. La samaj vilaĝoj aŭ kvartaloj rande de malnovaj vilaĝoj kreskas ankaŭ je ĉiuj aliaj direktoj je distanco ĝis 30&nbsp;km for de la urbo. Oriente, inter la rivero Turo kaj la fervojo troviĝas industria zono, kiu daŭre kreskas. [[Dosiero:XXth-conference-of-Gazprom's-young-scientists_97.jpg|eta|maldekstre|Strato Respubliko.]] La ĉefa strato de la urbo estas [[Respubliko strato (Tjumeno)|strato Respubliko]], kiu etendiĝas je 11&nbsp;km tra la tuta urbo de nord-okcidento al sud-oriento. Ĝi komenciĝas ĉe la fondoloko de la urbo ĉe enfluejo de rivero Tjumeno al Turo kaj iras tra la tuta centra areo sur la dekstra bordo de Turo. Samloke komenciĝas la dua laŭ graveco strato en la urbocentro — [[Strato Lenin (Tjumeno)|strato Lenin]], kiu iras paralele al strato Respubliko dum 2,5&nbsp;km tra la tuta historia urbocentro. Oni planas komplete rekonstrui ĝin surbaze de plej modernaj arkitekturaj solvoj por faciligi promenadon kaj doni al la strato unuecan aspekton. Grandan transportan signifon havas strato Melnikaite ({{lang-ru|Мельникайте}}), kiu iras de nordo al sudo, kruciĝante kun strato Respubliko pli-malpli ĉe ties mezo, kaj ligas Transriverejon, la centran kaj la transfervojan areojn. Ĝi laŭplane transformiĝas je la strato kun senhalta trafiko, kie veturiloj sekvos laŭ ses vojstrioj, evitante haltojn danke al konstruataj viaduktoj kaj supervojaj pasejoj. Gravas ankaŭ strato Permjakov ({{lang-ru|Пермякова}}), kiu komenciĝas en orienta parto de la centra areo kaj ligas ĝin kun la transfervoja parto. [[Dosiero:Тюмень 1920-х годов.jpg|eta|Mapo de Tjumeno. La 1920-aj jaroj.]] En Transriverejo la plej gravaj veturejoj estas stratoj Druĵbi ({{lang-ru|Дружбы}}, do ''Amikeco'') kaj strato Tobolskij trakt ({{lang-ru|Тобольский тракт}}, do ''Tobolska landvojo''), el kiuj la unua iras de sudo al nordo kaj la dua de okcidento al oriento, poste transformiĝante je ŝoseo al [[Tobolsko]]. En Transtjumenko la plej gravaj estas stratoj Jamskaja kaj Lunaĉarskij, kiuj iras de nordo suden paralele unu al la alia. En la transfervoja parto plej gravas stratoj 30 Let Pobedi ({{lang-ru|30 лет Победы}}, do ''30 jaroj de la Venko'') kaj strato Ŝirotnaja ({{lang-ru|Широтная}}, do ''Latituda''), kiuj iras de okcidento al oriento — la unua tuj sude de la fervojo kaj la dua paralele al ĝi 1&nbsp;km pli sude, markante limon de la urbo, kiu ekzistis ĝis la 1990-aj jaroj. Akvejoj en Tjumeno konsistas ĉefe el lagoj, parto de kiuj estas artefaritaj, formiĝintaj kiel fosaĵoj post elpreno de argilo por brikfarado (ĉefe en la centra areo). La plej granda rivero estas Turo, trans kiu iras unu piedira kaj pluraj aŭtomobilaj pontoj, kies nombro daŭre kreskas. Sur la dekstra bordo estas konstruita 3&nbsp;km longa [[Kajo de rivero Turo|kajo]] — la sola en Rusio, kiu havas promenejojn en kvar niveloj. En 2021 malfermiĝis kajo ĉe la maldekstra bordo, {{unuo|916|m}} longa. La rivero Tjumenko, ĉe kies enfluejo en Turo estis fondita la urbo, origine estis malgranda kaj pro aktiva prikonstruado de ĉebordaj areoj, kaj poluado per forĵetakvoj kaj rubaĵoj, transformiĝis je senviva akvejo, tre magra kaj grandparte fluanta subtere. Ĝi formis grandajn ravenojn, kiuj iras tra la historia urboparto kaj estas poiomete prikonstruataj kaj ebenigataj. Pro aktiva poluado, naĝado estas permesita nur en kelkaj lagoj kaj riveretoj rande de la urbo, kies listo estas ĉiujare publikigata de la aŭtoritatoj. [[Dosiero:Riverkajo en Tjumeno 46.jpg|eta|maldekstre|Kajo de rivero Turo.]] En la urbo ekzistas dekoj da skvaroj kaj parkoj, plejparte bone aranĝitaj por vizitado, sportumado, familia ripozado kaj infanludoj. En la centra areo la plej rimarkindaj estas la skvaroj [[Historia skvaro (Tjumeno)|Historia]], [[Skvaro de Nemcov (Tjumeno)|Nemcov]], Lerneja, Eksterurba, Jakov Neumojev kaj la urba arbaro [[Gilova bosko]] kun areo 78 hektaroj. Oni planas aldoni al Gilova bosko pliajn areojn norde kaj krei la plej grandan parkon en Eŭropo kun areo pli ol 600 hektaroj. En Transriverejo la plej rimarkinda estas la bosko de Jurij Gagarin, kiu estas natura kaj historia rezervejo, havas areon je 105 hektaroj kaj etendiĝas laŭlonge de strato Tobolskij trakt. En la transfervoja parto plej rimarkindas la skvaro Komsomola, bone adaptita por familia ripozado. Ĉe la okcidenta urborando troviĝas la eko-parko Zatjumenskij, kiu havas statuson de natura rezervejo kaj areon je 77 hektaroj. Ĝi estas adaptita por subĉiela sportumado, infanludoj, biciklado, sketado kaj aliaj libertempaj aktivadoj. Ĉe nord-okcidenta urborando, en Transriverejo troviĝas granda arbaro, preskaŭ tute okupita je feriejoj. Placoj troviĝas plejparte en la centra areo. La plej grandaj estas [[Placo de la 400-a datreveno de Tjumeno]], kie okazas ĉefaj urbaj festoj, kaj [[Placo de Memoro (Tjumeno)|Placo de Memoro]], sur kiu okazas patriotaj kaj militaj eventoj. Rimarkindas ankaŭ [[Placo de Unueco kaj Konsento]], [[Historia placo (Tjumeno)|Historia placo]] kaj la Centra placo. La du plej grandaj bulvardoj ankaŭ troviĝas en la centra areo — [[Kolora bulvardo (Tjumeno)|Kolora bulvardo]] kaj [[Tekutjev-bulvardo]], el kiuj la unua servas kiel ĉefa amuzejo kun pluraj amuziloj kaj [[spektoradego]]. == Loĝantaro == === Nombro === {{Demografio2 |titolo= Tjumeno de 1624 ĝis 2025 |1624<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Строительство в Тюмени в в XVI–XVIII веках // Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея. Вып. 3 |lasta = Кочедамов |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = https://www.russianlaw.net/files/art/kochedamov/tumen.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 1963 |eldonejo = <!-- eldoninta kompanio: Flandra Esperanto‑Ligo --> |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 87 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = В Тюмени в 11624 году жило 479 человек, плативших оброк |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>| 479 |1741<ref>Kalkulite: 982 kortoj po 3,26 homoj (koeficiento 1,3)</ref>| 4 160 |1856<ref name="moj gorod">{{citaĵo el la reto | url = http://www.mojgorod.ru/tjumensk_obl/tjumen/ | titolo = Тюмень | titolo-aldono = | alirdato = 2021-04-06 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Мой Город: Народная энциклопедия городов и регионов России | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://archive.today/20160612011203/http://www.mojgorod.ru/tjumensk_obl/tjumen/ | arkivdato = 2016-06-12 | citaĵo = }}</ref>| 11 200 |1859| 13 186 |1868| 14 408 |1869| 13 824 |1897| 29 500 |1912| 32 236 |1913<ref name="moj gorod"/>| 39 200 |1923<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Краткая промышленная характеристика городов и поселений городского типа. - 1926. - (Труды Центрального Статистического управления; Т. 27, Вып.2) |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = http://elib.shpl.ru/ru/nodes/10884-vyp-2-kratkaya-promyshlennaya-harakteristika-gorodov-i-poseleniy-gorodskogo-tipa-1926-trudy-tsentralnogo-statisticheskogo-upravleniya-t-27-vyp-2#mode/inspect/page/378/zoom/6 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = Труды Центрального Статистического управления |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 1926 |eldonejo = <!-- eldoninta kompanio: Flandra Esperanto‑Ligo --> |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 368 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>| 43 426 |1926| 50 340 |1931<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Административно-территориальное деление Союза ССР : [Районы и города СССР на 1931 год |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = http://istmat.info/files/uploads/17630/sssr_ad-ter_delenie_1931_rsfsr.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 1931 |eldonejo = Власть Советов |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = XXX |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>| 57 970 |1933<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Административно-территориальное деление Союза ССР. На 15 июля 1934 года |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = http://istmat.info/files/uploads/53487/adm._delenie_sssr_1934.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 1934 |eldonejo = Власть Советов |loko = |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = XXX |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>| 64 600 |1939<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_pop_39_3.php | titolo = Всесоюзная перепись населения 1939 г. Численность городского населения СССР по городским поселениям и внутригородским районам | titolo-aldono = | alirdato = 2021-04-06 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = La Instituto pri demografio de la Nacia Esplora Universitato Supera Lernejo de Ekonomiko | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Demoscope Weekly | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20131224034020/http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_pop_39_3.php | arkivdato = 2013-12-24 | citaĵo = }}</ref>| 79 205 |1956<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Народное хозяйство СССР в 1956 г. (Статистический сборник). Государственное статистическое издательство |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = http://istmat.info/files/uploads/17165/narhoz_sssr_1956_svodnyy.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1956 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = <!-- eldoninta kompanio: Flandra Esperanto‑Ligo --> |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = <!-- loko de la fonta informo --> |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>| 125 000 |1959<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus59_reg2.php | titolo = Всесоюзная перепись населения 1959 г. Численность городского населения РСФСР, ее территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу | titolo-aldono = | alirdato = 2021-04-06 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = La Instituto pri demografio de la Nacia Esplora Universitato Supera Lernejo de Ekonomiko | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Demoscope Weekly | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://archive.today/20130416190723/http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus59_reg2.php | arkivdato = 2013-04-16 | citaĵo = }}</ref>| 150 195 |1962<ref name="moj gorod"/>| 174 000 |1967<ref name="moj gorod"/>| 240 000 |1970<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus70_reg2.php | titolo = Всесоюзная перепись населения 1970 г. Численность городского населения РСФСР, ее территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу | titolo-aldono = | alirdato = 2021-04-06 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = La Instituto pri demografio de la Nacia Esplora Universitato Supera Lernejo de Ekonomiko | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Demoscope Weekly | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://archive.today/20130416191822/http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus70_reg2.php | arkivdato = 2013-04-16 | citaĵo = }}</ref>| 268 526 |1973<ref name="moj gorod"/>| 299 000 |1975<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Российский статистический ежегодник |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Соколин В. Л. |aliaj = |url = http://istmat.info/files/uploads/41385/rossiyskiy_statisticheskiy_ezhegodnik_1998_g.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 1998 |eldonejo = <!-- eldoninta kompanio: Flandra Esperanto‑Ligo --> |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = 5894760305 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = <!-- loko de la fonta informo --> |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>| 330 000 |1976<ref name="sbor1994">{{citaĵo el libro |titolo = Российский статистический ежегодник |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = http://istmat.info/files/uploads/18276/stat._ezh._rf_1994_demografiya.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 1994 |eldonejo = <!-- eldoninta kompanio: Flandra Esperanto‑Ligo --> |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = <!-- loko de la fonta informo --> |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>| 330 000 |1979<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus79_reg2.php | titolo = Всесоюзная перепись населения 1979 г. Численность городского населения РСФСР, ее территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу | titolo-aldono = | alirdato = 2021-04-06 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = La Instituto pri demografio de la Nacia Esplora Universitato Supera Lernejo de Ekonomiko | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Demoscope Weekly | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://archive.today/20130417034856/http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus79_reg2.php | arkivdato = 2013-04-17 | citaĵo = }}</ref>| 358 992 |1982<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Народное хозяйство СССР. 1922-1982: Юбилейный статистический ежегодник |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = http://istmat.info/files/uploads/15623/narodnoe_hozyaystvo_sssr_1922-1982.pdf |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1982 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Финансы и статистика |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = <!-- loko de la fonta informo --> |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>| 387 000 |1985| 430 000 |1986<ref name="sbor1994"/>| 432 000 |1987<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Народное хозяйство СССР за 70 лет: Юбилейный статистический ежегодник |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = http://alcdata.narod.ru/USSR_70_1987 |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1987 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Финансы и статистика |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = <!-- loko de la fonta informo --> |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>| 456 000 |1989| 476 869 |1990<ref name="stat">{{citaĵo el la reto | url = https://rosinfostat.ru/naselenie-tyumeni/ | titolo = Население города Тюмень | titolo-aldono = | alirdato = 2021-04-06 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Rosinfostat.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20210416173612/https://rosinfostat.ru/naselenie-tyumeni/ | arkivdato = 2021-04-16 | citaĵo = }}</ref>| 486 000 |1991<ref name="stat"/>| 494 000 |1992<ref name="stat"/>| 496 000 |1993<ref name="stat"/>| 493 000 |1994<ref name="stat"/>| 491 000 |1995<ref name="stat"/>| 492 000 |1996<ref name="stat"/>| 495 000 |1997<ref name="stat"/>| 499 000 |1998<ref name="stat"/>| 500 000 |1999<ref name="stat"/>| 503 800 |2000<ref name="stat"/>| 503 400 |2001<ref name="stat"/>| 500 200 |2002<ref name="stat"/>| 510 720 | 2003<ref name="stat"/> | 510 700 |2004<ref name="stat"/>| 510 300 |2005<ref name="stat"/>| 538 300 |2006<ref name="stat"/>| 542 500 |2007<ref name="stat"/>| 549 900 |2008<ref name="stat"/>| 560 000 | 2009<ref name="stat"/> | 570 350 |2010<ref name="stat"/>| 581 900 |2011<ref name="stat"/>| 581 800 |2012<ref name="stat"/>| 609 700 |2013<ref name="stat"/>| 634 200 |2014<ref name="stat"/>| 679 900 |2015<ref name="stat"/>| 697 040 |2016<ref name="stat"/>| 720 600 |2017<ref name="stat"/>| 744 600 |2018<ref name="stat"/>| 768 400 |2019<ref name="stat"/>| 788 700 |2020<ref name="stat"/>| 807 300 |2021<ref name="816 mil">{{citaĵo el la reto | url = http://www.tyumen-city.ru/gorodtumeny/naselenie | titolo = Население | titolo-aldono = | alirdato = 2021-04-06 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Administracio de Tjumeno | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20210413203002/http://www.tyumen-city.ru/gorodtumeny/naselenie/ | arkivdato = 2021-04-13 | citaĵo = }}</ref>| 816 800 |2022<ref name="828 mil">{{citaĵo el la reto | url = https://www.tyumen-city.ru/gorodtumeny/naselenie | titolo = Население | titolo-aldono = | alirdato = 2022-04-10 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Administracio de Tjumeno | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220316050134/https://www.tyumen-city.ru/gorodtumeny/naselenie | arkivdato = 2022-03-16 | citaĵo = }}</ref>| 828 600 |2023<ref name="855 mil">{{citaĵo el la reto | url = https://www.tyumen-city.ru/gorodtumeny/naselenie | titolo = Население | titolo-aldono = | alirdato = 2023-11-27 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Administracio de Tjumeno | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20231123023313/https://www.tyumen-city.ru/gorodtumeny/naselenie/ | arkivdato = 2023-11-23 | citaĵo = }}</ref>| 855 600 |2024<ref name="861 mil">{{citaĵo el la reto | url = https://www.tyumen-city.ru/gorodtumeny/naselenie | titolo = Население | titolo-aldono = | alirdato = 2024-04-02 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Administracio de Tjumeno | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20231123023313/https://www.tyumen-city.ru/gorodtumeny/naselenie/ | arkivdato = 2023-11-23 | citaĵo = }}</ref>| 861 100 |2025<ref name="872 mil">{{citaĵo el la reto | url = https://www.tyumen-city.ru/gorodtumeny/naselenie | titolo = Население | titolo-aldono = | alirdato = 2025-03-20 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Administracio de Tjumeno | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220316050134/https://www.tyumen-city.ru/gorodtumeny/naselenie | arkivdato = 2022-03-16 | citaĵo = }}</ref>| 872 100 }} === Etnoj === Laŭ la censo en 2010 en la urbo loĝis reprezentantoj de jenaj etnoj<ref name="etno">{{citaĵo el la reto | url = http://tumstat.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/tumstat/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ | titolo = Итоги: Тюменьстат | titolo-aldono = | alirdato = 2013-10-04 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20190307025047/http://tumstat.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/tumstat/ru/census_and_researching/census/national_census_2010/score_2010/ | arkivdato = 2019-03-07 | citaĵo = }}</ref>. {|class="wikitable sortable" |-style="background:#ddd;" !Etno !Nombro, homoj (%) |- |[[rusoj]] | align="right" |{{unuo|448186}} (74,4 %) |- |[[tataroj]] | align="right" |{{unuo|53984}} (16,1 %) |- |[[ukrainoj]] | align="right" |{{unuo|9312}} (1,7 %) |- |[[azeroj]] | align="right" |{{unuo|6153}} (1,1 %) |- |[[armenoj]] | align="right" |{{unuo|5226}} (0,9 %) |- |[[germanoj]] | align="right" |{{unuo|3480}} (0,6 %) |- |[[kazaĥoj]] | align="right" |{{unuo|2971}} (0,5 %) |- |[[ĉuvaŝoj]] | align="right" |{{unuo|2792}} (0,5 %) |- |[[belorusoj]] | align="right" |{{unuo|2224}} (0,4 %) |- |[[taĝikoj]] | align="right" |{{unuo|2024}} (0,4 %) |- |aliaj | align="right" |{{unuo|18071}} (3,4 %) |- |Sume | align="right" |{{unuo|554423}} |} Mankas datumoj pri etna aparteno de {{unuo|50323}} homoj<ref name="etno"/>. === Dinamiko === En [[2021]] Tjumeno estis agnoskita la dua plej rapide kreskanta urbo en Eŭropo, kun loĝantaro kreskanta averaĝe je 1,88% jare<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://www.visualcapitalist.com/fastest-growing-cities-in-europe/ | titolo = The Fastest Growing Cities in Europe | titolo-aldono = | alirdato = 2021-09-22 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Iman Ghosh | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2021-09-02 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Visual Capitalist | paĝoj = | lingvo = en | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20210912202301/https://www.visualcapitalist.com/fastest-growing-cities-in-europe/ | arkivdato = 2021-09-12 | citaĵo = }}</ref>. En 2020 loĝantaro de la urbo kreskis je {{unuo|9516}} homoj kaj atingis {{unuo|816800}} homoj. Dum tiu jaro en Tjumeno naskiĝis {{unuo|11037}} infanoj (98,0% de 2019) kaj mortis {{unuo|8039}} (122,2%). [[Fekundindico]] por {{unuo|1000}} homoj en 2020 malkreskis je 3,5% (en Rusio ĝenerale je 3,0%) kaj egalas al 9,8. [[Mortindico]] por {{unuo|1000}} homoj en 2020 kreskis je 20,7% kaj atingis 9,9 (en Rusio ĝenerale ĝi kreskis je 17,9% kaj atingis 14,5). Konsiderante ambaŭ indicojn [[natura kresko]] malaltiĝis je 36,0% kaj konsistigis {{unuo|2998}} homoj (en Rusio ĝenerale okazis malkresko je {{unuo|688700}} homoj)<ref name="ciferoj">{{citaĵo el la reto | url = http://invest.tyumen-city.ru/podderzhka/slovo-i-delo/ | titolo = Тюмень в цифрах | titolo-aldono = | alirdato = 2021-04-07 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Investa portalo de la urbo Tjumeno | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20210412125921/http://invest.tyumen-city.ru/podderzhka/slovo-i-delo/ | arkivdato = 2021-04-12 | citaĵo = }}</ref>. Migrada kresko en 2020 malaltiĝis je 53,2% ĝis {{unuo|6518}} homoj, inkluzive de: regiona migrado — {{unuo|4822}} homoj (78,5% de 2019), interregiona migrado — {{unuo|1831}} homoj (81,5%), migrado el la [[Komunumo de Sendependaj Ŝtatoj]] — {{unuo|60}} homoj (1,2%). Okazis malkresko pro elmigrado de civitanoj de la aliaj landoj je {{unuo|195}} homoj (en 2019 okazis kresko je {{unuo|412}})<ref name="ciferoj"/>. En 2021 en la urbo naskiĝis {{unuo|11039}} infanoj. Natura kresko estis {{unuo|1622}} homoj, migrada kresko — {{unuo|10377}}, inkluzive de {{unuo|4858}} alvenintoj el Tjumena provinco<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/gorod/2022/04/05/70743713/ | titolo = Теперь город-миллионник? Росстат в очередной раз пересчитал всех тюменцев | titolo-aldono = | alirdato = 2022-04-10 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Анастасия Малышкина | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2022-04-05 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220405052125/https://72.ru/text/gorod/2022/04/05/70743713/ | arkivdato = 2022-04-05 | citaĵo = }}</ref>. La {{daton|1|1|2024}} en Tjumeno loĝis {{unuo|861096}} homoj. Natura kresko ekde 2023 estis {{unuo|2584}}, migrada kresko {{unuo|2894}}<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://www.tumen.kp.ru/online/news/5716134/ | titolo = Еще не миллион: население в Тюмени достигло 861 тысячи человек | titolo-aldono = Численность населения в Тюмени на 1 января 2024 года составила 861 096 человек | alirdato = 2024-04-03 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Серафима Краснова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2024-03-14 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Komsomolskaja Pravda]] | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20240403062207/https://www.tumen.kp.ru/online/news/5716134/ | arkivdato = 2024-04-03 | citaĵo = }}</ref>. Laŭ datumoj de [[Unuiĝintaj Nacioj]], en 2024 en la Tjumena aglomeraĵo (do la urbo mem kaj apudaj setlejoj) loĝis {{unuo|916862}} homoj<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://worldpopulationreview.com/world-cities/tyumen-population | titolo = Tyumen Population 2024 | titolo-aldono = | alirdato = 2024-04-03 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = World Population Review | paĝoj = | lingvo = en | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20240121055229/https://worldpopulationreview.com/world-cities/tyumen-population | arkivdato = 2024-01-21 | citaĵo = }}</ref>. == Klimato == La tjumena klimato ĝenerale estas la modera kontinenta (transira formo de la modera kontinenta al la kontinenta). Sedimentaĵoj malabundas, averaĝe 480&nbsp;mm jare, ĉefe somere. Vetero ofte kaj draste ŝanĝiĝas. Minimuma temperaturo je -52.4 ⁰C estis registrita la {{daton|17|2|1951}}, la somera maksimumo estis +44.5 ⁰C. {{Informkesto jara klimato |nomo = Tjumeno<ref>[http://www.pogodaiklimat.ru/climate/28367.htm Погода и климат (Vetero kaj klimato)] {{ru}}</ref> <!-- Plej altaj monataj temperaturoj (&nbsp;{{GdC|}}), ekde januaro (01) ĝis decembro (12) --> |altatemp01 = -10.7 |altatemp02 = -8.1 |altatemp03 = 0.1 |altatemp04 = 9.4 |altatemp05 = 17.7 |altatemp06 = 23.3 |altatemp07 = 24.5 |altatemp08 = 21.2 |altatemp09 = 14.7 |altatemp10 = 7.3 |altatemp11 = -3.5 |altatemp12 = -9.1 <!-- Averaĝaj monataj temperaturoj (&nbsp;{{GdC|}}), ekde januaro (01) ĝis decembro (12) --> |avtemp01 = -15 |avtemp02 = -18.3 |avtemp03 = 4.3 |avtemp04 = 7.7 |avtemp05 = 11.3 |avtemp06 = 17.1 |avtemp07 = 18.8 |avtemp08 = 15.8 |avtemp09 = 9.6 |avtemp10 = 3.1 |avtemp11 = -7 |avtemp12 = -12 <!-- Plej malaltaj monataj temperaturoj (&nbsp;{{GdC|}}), ekde januaro (01) ĝis decembro (12) --> |malaltatemp01 = -19.2 |malaltatemp02 = -18.1 |malaltatemp03 = -10.3 |malaltatemp04 = -1.3 |malaltatemp05 = 5.4 |malaltatemp06 = 11.3 |malaltatemp07 = 13.6 |malaltatemp08 = 11.1 |malaltatemp09 = 5.4 |malaltatemp10 = -0.4 |malaltatemp11 = -10.4 |malaltatemp12 = -16.9 <!-- Absolutaj plej altaj monataj temperaturoj (&nbsp;{{GdC|}}), kaj rilataj jaroj, ekde januaro (01) ĝis decembro (12) --> |absaltatemp01 = 5.6 |jaroabsaltatemp01 = |absaltatemp02 = 6 |jaroabsaltatemp02 = |absaltatemp03 = 23.1 |jaroabsaltatemp03 = |absaltatemp04 = 25.7 |jaroabsaltatemp04 = |absaltatemp05 = 28.9 |jaroabsaltatemp05 = |absaltatemp06 = 37.2 |jaroabsaltatemp06 = |absaltatemp07 = 40.5 |jaroabsaltatemp07 = |absaltatemp08 = 37.4 |jaroabsaltatemp08 = |absaltatemp09 = 35.2 |jaroabsaltatemp09 = |absaltatemp10 = 30.1 |jaroabsaltatemp10 = |absaltatemp11 = 18.8 |jaroabsaltatemp11 = |absaltatemp12 = 11.7 |jaroabsaltatemp12 = <!-- Absolutaj plej malaltaj monataj temperaturoj (&nbsp;{{GdC|}}), kaj rilataj jaroj, ekde januaro (01) ĝis decembro (12) --> |absmalaltatemp01 = -46.2 |jaroabsmalaltatemp01 = |absmalaltatemp02 = -50.4 |jaroabsmalaltatemp02 = |absmalaltatemp03 = -29.4 |jaroabsmalaltatemp03 = |absmalaltatemp04 = -19.5 |jaroabsmalaltatemp04 = |absmalaltatemp05 = -7.2 |jaroabsmalaltatemp05 = |absmalaltatemp06 = 0.9 |jaroabsmalaltatemp06 = |absmalaltatemp07 = 2.5 |jaroabsmalaltatemp07 = |absmalaltatemp08 = -1.4 |jaroabsmalaltatemp08 = |absmalaltatemp09 = -5.6 |jaroabsmalaltatemp09 = |absmalaltatemp10 = -22.7 |jaroabsmalaltatemp10 = |absmalaltatemp11 = -29 |jaroabsmalaltatemp11 = |absmalaltatemp12 = -48.2 |jaroabsmalaltatemp12 = }} == Kulturo == [[Dosiero:Tjumena provinca teatro de dramo kaj komedio.jpg|eta|La Tjumena Provinca Drama Teatro.]] [[Dosiero:Tjumena muzeo de Ivan Slovcov.jpg|eta|maldekstra|La Tjumena Provinca Muzeo de Ivan Slovcov.]] En la urbo funkcias pluraj teatroj: la Tjumena Provinca Drama Teatro (sur la [[Placo de la 400-a datreveno de Tjumeno]]), la pupteatro (inter stratoj [[Placo de la 400-a datreveno de Tjumeno|Respubliko]] kaj [[Strato Lenin (Tjumeno)|Lenin]]), la junulara teatro de V. S. Zagorujko "Angaĵement" en la transfervoja parto, la junulara teatra centro Kosmos (en strato Respubliko). Haveblas la filharmonio, urba simfonia orkestro kaj ok kulturdomoj<ref name="ciferoj"/>, inter kiuj rimarkindas Neftjanik (Naftisto), Ĵeleznodoroĵnik (Fervojisto) kaj Stroitel (Konstruisto), ankaŭ nomata la Domo de Naciaj Kulturoj, ĉar tie sidas etnaj komunumoj kaj okazas respektivaj eventoj. Sur [[Kolora bulvardo (Tjumeno)|Kolora bulvardo]] tutjare funkcias la [[Tjumena Ŝtata Cirko]]. Koncertoj kaj konkursoj okazas ankaŭ en la eventejo Zolotije Vorota Sibiri ({{lang-ru|Золотые ворота Сибири}}, do ''Oraj Pordoj de Siberio''), la Sportpalaco kaj en aliaj ejoj. La Tjumena Provinca Muzeo de Ivan Slovcov sidas en granda konstruaĵo en la urbocentro kaj havas plurajn filiojn, inter kiuj menciindas la [[Malnova Urbodomo (Tjumeno)|Malnova Urbodomo]] ĉe strato Lenin, la Kontoro de Vaporŝipejo ({{lang-ru|Контора пароходства}}) sur la [[Kajo de rivero Turo]], la arkeologia muzejo-rezervejo ĉe la lago Andrejevskoje eksterurbe kaj la plurmedia muzeo "Rusio — Mia Historio" en la urbocentro. Porinfanaj kaj junularaj eventoj ofte okazas en Domo de Junpioniroj ({{lang-ru|Дом пионеров}}) ĉe strato Lenin, en Domo de Juna Teknikisto kaj la Centro de Turismo kaj Loka Historio (ĉiuj en la centra areo). [[Dosiero:Birdolibro 02.jpg|eta|Legohalo de la Tjumena Provinca Scienca Biblioteko.]] [[Dosiero:Libra foiro sur placo de Suno (Tjumeno) 01.jpg|eta|maldekstre|Librofoiro sur la Placo de Suno.]] 27 municipaj bibliotekoj funkcias en ĉiuj urbopartoj<ref name="ciferoj"/>, inkluzive de la urba biblioteko kaj la junulara biblioteko. Haveblas ankaŭ la provinca infana biblioteko kaj la Tjumena Provinca Scienca Biblioteko de Dmitrij Mendelejev. Tiu lasta estis komplete rekonstruita en 2009 kaj perfekte ekipita per plej modernaj teknikaĵoj. Ĝi estas samtempe filio de la cifereca Prezidanta Biblioteko de Boris Jelcin — la unua en Rusio. Ĉiu altlernejo, teknikumo, profesia lernejo aŭ mezlernejo ankaŭ havas propran bibliotekon. Ĉe strato Pervomajskaja troviĝas la Centro de Literaturo kaj Loka Historio, kiu estas filio de la urba biblioteko kaj servas kiel ekspoziciejo pri la fama verkisto [[Vladislav Krapivin]], naskiĝinta en Tjumeno, vendejo de libroj de lokaj aŭtoroj kaj renkontiĝejo por lokaj verkistoj, poetoj kaj historiistoj. Funkcias pluraj librovendejoj, inter kiuj dominas tiuj de la tutlanda ĉeno ''Ĉitaj-Gorod'' ({{lang-ru|Читай-Город}}, do ''Legu-Urbo''). La plej granda loka librovendejo estas ''Znanije'' ({{lang-ru|Знание}}, do ''Scio''), kie haveblas la plej granda elekteblo de lokaj eldonaĵoj. En la aĉetcentroj [[Goodwin (Tjumeno)|Goodwin]] kaj [[Premier (Tjumeno)|Premier]] staras bretaroj, kie eblas lasi aŭ preni senpage librojn kadre de [[librokruciĝo]]. En la sovetia epoko ekzistis pluraj kinejoj, kiuj sidis en apartaj konstruaĵoj, sed en la 1990-aj ĉiuj ili kolapsis, estis fermitaj kaj plejparte detruitaj aŭ adaptitaj por aliaj celoj. En la urbo tamen funkcias pluraj kinejoj, kiuj troviĝas en aĉetcentroj kaj proponas vastan gamon de filmoj. Kutime ĉiu kinejo havas kelkajn halojn kaj kafejon. == Edukado == [[Dosiero:Infanĝardeno N 135 en strato Volodarskij (Tjumeno).jpg|eta|Infanĝardeno N 135.]] [[Dosiero:Bebovartejo en Tjumeno 02.jpg|eta|maldekstre|Infanĝardeno N 183.]] Infanĝardenoj funkcias en ĉiu kvartalo, escepte de tiuj novaj kie foje necesas atendi kelkajn jarojn ĝis ilia apero. Normale temas pri aparta duetaĝa konstruaĵo kun vasta ĉirkaŭbarita tereno, enhavanta diversajn amuzilojn kaj destinita por promenado de infanoj. Lokoj en infanĝardenoj malsufiĉas, do ofte patrinoj registriĝas en atendovico tuj post naski la bebon kaj la vico venas kial la bebo havas tri jarojn. Ekzistas ankaŭ pli ol 10 privataj infanĝardenoj. En la urbo funkcias ĉirkaŭ cent mezlernejoj, kies nombro en lastaj jaroj formale malkreskis, ĉar pluraj lernejoj estas unuigataj por redukti administran personaron kaj tiel malaltigi elspezojn. Normale mezlernejo situas en aparta konstruaĵo, du ĝis tri etaĝojn alta, kun propra sprothalo, foje kun naĝejo kaj apuda tereno adaptita por sportumado kaj komunaj aranĝoj. Ĉiujare estas konstruataj po kelkaj novaj lernejoj, ĉefe en novaj kvartaloj aŭ anstataŭ tiuj malnovaj, tiukaze detruataj. Ekzistas kelkaj lernejoj por handikapuloj, adaptitaj al specifaj bezonoj de respektiva grupo, rilataj al aŭda, via aŭ alia handikapo. Iuj lernejoj havas specialiĝon, do pli atentas la anglan lingvon, matematikon aŭ aliajn fakojn. La urbo estas dividita je sektoroj, distribuitaj inter lernejoj. Laŭleĝe lernejo devas akcepti ĉiujn infanojn, registritajn en ĝia areo; infanoj el aliaj areoj akcepteblas nur se haveblos vakaj lokoj en respektivaj klasoj. Ĉiu lernejo havas retejon, kie estas publikigataj tiuj kaj aliaj informoj. La gepatroj povas kontroli hejmajn taskojn, poentojn kaj aliajn aferojn rilatajn al lernado de siaj infanoj per Interreto. Funkcias reto da lernejaj busoj, kiuj ĉiutage transportas al la urbo kaj reen infanojn el apudaj vilaĝoj, kies gepatroj deziras ke iliaj infanoj frekventu urbajn lernejojn. [[Dosiero:Lernejo N 25 (Tjumeno).jpg|eta|Lernejo N 25.]] [[Dosiero:Republic Street 9, Tyumen (2026-05-02).jpg|eta|maldekstre|Ĉefsidejo de la Tjumena Ŝtata Universitato.]] Ekzistas pluraj fakaj lernejoj, kie eblas jam post la naŭa lernojaro de mezlernejo ricevi profesion, kutime laboristan. Ĉiuj lernejoj estas antaŭnelonge riparitaj kaj bone ekipitaj, kaj havas proprajn sidejojn, kutime tri aŭ kvar etaĝojn altajn. La lernado estas senpaga por tiuj, kiuj sukcesis abiturientiĝi kadre de municipa kvoto. Sed la konkurso estas alta kaj foje superas tiun en altlernejoj. Same okazas en teknikumoj, kiuj preparas fakulojn por ligna, maŝinkonstrua kaj aliaj industrioj. Ĉiu lernejo havas propran retejon. En la urbo funkcias ses ŝtataj altlernejoj. La [[Tjumena Ŝtata Universitato]] estas klasika universitato, kreita surbaze de la Tjumena Agrikultura-Pedagogia Instituto, establita en 1930<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://www.utmn.ru/o-tyumgu/tyumgu-today/istoriya/ | titolo = История ТюмГУ | titolo-aldono = | alirdato = 2021-01-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = La [[Tjumena Ŝtata Universitato]] | paĝoj = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20201013153726/https://www.utmn.ru/o-tyumgu/tyumgu-today/istoriya/ | arkivdato = 2020-10-13 | citaĵo = }}</ref>. Ĝi konsistas el 14 institutoj, kies sidejoj situas plejparte en la historia urbocentro. En la universitato studas pli ol 20 mil studentoj, el kiuj 2500 estas eksterlandanoj, venintaj el 35 landoj<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://www.utmn.ru/o-tyumgu/tyumgu-today/tyumgu-v-tsifrakh/ | titolo = ТюмГУ в цифрах | titolo-aldono = | alirdato = 2021-01-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = La [[Tjumena Ŝtata Universitato]] | paĝoj = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20200923094452/https://www.utmn.ru/o-tyumgu/tyumgu-today/tyumgu-v-tsifrakh/ | arkivdato = 2020-09-23 | citaĵo = }}</ref>. Por {{J|eksterlanda studento}} estis konstruita komforta amasloĝejo, ankaŭ situanta en la historia urbocentro. La universitato havas propran liceon. [[Dosiero:Ĉefsidejo de la Tjumena Industria Universitato.jpg|eta|La Tjumena Industria Universitato.]] [[Dosiero:Tjumena Agrikultura Universitato 02.jpg|eta|maldekstre|Tjumena Agrikultura Universitato.]] La [[Tjumena Industria Universitato]] estis establita en 1963 kiel la Tjumena Industria Instituto, poste alinomita je la Tjumena Naftogasa Universitato kaj en 2016 ricevis la nunan nomon<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://www.tyuiu.ru/university/history/ | titolo = История вуза | titolo-aldono = | alirdato = 2021-01-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = La [[Tjumena Industria Universitato]] | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20201031060541/https://www.tyuiu.ru/university/history/ | arkivdato = 2020-10-31 | citaĵo = }}</ref>. Ĝi havas sep institutojn kaj kvar filiojn, kolegion kaj liceon. En la universitato studas pli ol 32 mil studentoj, inkluzive de 1500 eksterlandanoj. La universitato preparas fakulojn por la naftogasa industrio, konstruado, maŝinkonstruado, transporto ktp. Ĝiaj sidejoj situas plejparte en la urbocentro. La [[Tjumena Agrikultura Universitato de Norda Transuralio]] estis fondita kiel la Tjumena Agrikultura Instituto en 1959 surbaze de la Tjumena Agrikultura Teknikumo, establita en 1919. En 1995 ĝi ŝanĝis la nomon al la Tjumena Ŝtata Agrikultura Akademio kaj en 2012 ricevis la aktualan nomon. Ĝi havas ses institutojn. La ĉefsidejo situas en la domo N 7 en [[Strato Respubliko (Tjumeno)|strato Respubliko]], unu el plej belaj en la urbo, origine konstruitan por la [[Tjumena Aleksandra Reala Lernejo]]. Ĝi havas ankaŭ plurajn aliajn konstruaĵojn, kiuj plejparte situas ĉe la okcidenta urborando. Tie troviĝas ankaŭ du amasloĝejoj, stadiono, naĝejo, skia bazo kaj agrikulturaj kampoj de la universitato. [[Dosiero:Medicina universitato en Tjumeno 05.jpg|eta|La Tjumena Ŝtata Medicina Universitato.]] [[Dosiero:Дом Некрасова с торговыми лавками, построен в 1885 году (Тюмень)..jpg|eta|maldekstre|La Tjumena Ŝtata Instituto de Kulturo.]] La [[Tjumena Ŝtata Instituto de Kulturo]] estis fondita en 1991 kaj plurfoje ŝanĝis sian nomon. Nun ĝi konsistas el kolegio de la artoj kaj tri fakultatoj: de muziko, teatro kaj koreografio; dezajno, vidaj artoj kaj arkitekturo; sociala-kulturaj teknologioj. La instituto preparas artistojn, aktorojn, muzikistojn, fakulojn por la turisma, distra kaj aliaj industrioj. Ĝia ĉefsidejo troviĝas en la impona historia domo N 19 en strato Respubliko kaj la aliaj estas dismetitaj tra la urbocentro. La [[Tjumena Ŝtata Medicina Universitato]] estis fondita en 1963 kiel instituto, en 1995 ricevis statuson de akademio kaj en 2011 iĝis la universitato<ref name="tgmu">{{citaĵo el la reto | url = https://www.tyumsmu.ru/about/history_of_university/ | titolo = История ТюмГМУ | titolo-aldono = | alirdato = 2021-01-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = La [[Tjumena Ŝtata Medicina Universitato]] | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20201026223236/https://www.tyumsmu.ru/about/history_of_university/ | arkivdato = 2020-10-26 | citaĵo = }}</ref>. En ĝi studas 5000 studentoj, inkluzive 100 eksterlandanojn<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://www.tyumsmu.ru/about/university_today/ | titolo = Тюменский ГМУ сегодня | titolo-aldono = | alirdato = 2021-01-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = La [[Tjumena Ŝtata Medicina Universitato]] | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20201026213527/https://www.tyumsmu.ru/about/university_today/ | arkivdato = 2020-10-26 | citaĵo = }}</ref>. Preskaŭ ĉiuj konstruaĵoj situas kompakte en la urbocentro, ĉirkaŭ la skvaro de Aleksandr Moisejenko, kiu estis ĝia rektoro en 1970-1976<ref name="tgmu"/>. En la ĉefsidejo funkcias ankaŭ universitata kliniko, fondita en 1996 kaj vizitebla por ĉiuj dezirantoj<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://klinika.tyumsmu.ru/o-klinike/ | titolo = О клинике | titolo-aldono = | alirdato = 2021-01-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = La [[Tjumena Ŝtata Medicina Universitato]] | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://archive.today/20210116120549/https://klinika.tyumsmu.ru/o-klinike/ | arkivdato = 2021-01-16 | citaĵo = }}</ref>. [[Dosiero:Placo de la 400-a datreveno de Tjumeno en 2019 12.jpg|eta|Studentoj de la Tjumena Supera Milita-Inĝeniera Lernejo dum la Venkotago.]] [[Dosiero:Архитектурный Университет.jpg|eta|maldekstre|La Arkitektura Instituto.]] La [[Tjumena Supera Milita-Inĝeniera Lernejo de marŝalo de la inĝenieraj trupoj A. I. Proŝlakov]] formiĝis surbaze de la Tallina Milita-Infanteria Lernejo, establita en 1940. Plurfoje reorganizita, en 2004 ĝi ricevis la nunan nomon<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tvviku.mil.ru/O_vuze/Istoriya | titolo = История | titolo-aldono = | alirdato = 2021-01-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = La [[Tjumena Supera Milita-Inĝeniera Lernejo de marŝalo de la inĝenieraj trupoj A. I. Proŝlakov]] | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://archive.today/20210116121021/https://tvviku.mil.ru/O_vuze/Istoriya | arkivdato = 2021-01-16 | citaĵo = }}</ref>. Ekde 2010 ĝi preparas ankaŭ militistojn por armeoj de 34 landoj, ĉefe por tiuj el [[Afriko]] kaj [[Proksima Oriento]]<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tvviku.mil.ru/Mezhdunarodnoe-sotrudnichestvo | titolo = Международное сотрудничество | titolo-aldono = | alirdato = 2021-01-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = La [[Tjumena Supera Milita-Inĝeniera Lernejo de marŝalo de la inĝenieraj trupoj A. I. Proŝlakov]] | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20210121042922/https://tvviku.mil.ru/Mezhdunarodnoe-sotrudnichestvo | arkivdato = 2021-01-21 | citaĵo = }}</ref>. La lernejo situas en Transtjumenko sur granda ĉirkaŭbarita areo kaj havas ekzercejon ĉe lago Andrejevskoje ĉe la orienta urborando. La studentoj partoprenas en ĉiutaga parado okaze de la [[Venkotago]], inkluzive tiujn eksterlandajn, kiuj marŝas en uniformoj de siaj armeoj kaj sub iliaj standardoj. Funkcias ankaŭ pluraj sportaj kaj kvin artaj lernejoj<ref name="ciferoj"/>, infanaj kaj junularaj kluboj. == Religio == [[Dosiero:Знаменский собор (Тюмень).jpg|eta|La Oranta katedralo.]] [[Dosiero:Monaĥejo de Sankta Triunuo (Tjumeno) 02.jpg|eta|maldekstre|La [[Monaĥejo de Sankta Triunuo (Tjumeno)|Monaĥejo de Sankta Triunuo]].]] En la urbo tradicie estas prezentitaj ĉiuj mondreligioj, kion simbolas [[Preĝejo de Sankta Jozefo (Tjumeno)|strato Lenin]], ĉe kiu komence de la 20-a jarcento funkciis unu romkatolika kaj du ortodoksaj preĝejoj, [[Tjumena moskeo (strato Lenin)|moskeo]] kaj sinagogo. Plejparto de la kredantoj estas ortodoksuloj, anoj de la [[Rusa Ortodoksa Eklezio]]. Je ilia dispono estas du monaĥejoj (la vira [[Monaĥejo de Sankta Triunuo (Tjumeno)|monaĥejo de Sankta Triunuo]] kaj la virina [[Monaĥinejo de Naskiĝo de Dipatrino (Tjumeno)|monaĥinejo de Naskiĝo de Dipatrino (Tjumeno)]]), pluraj preĝejoj kaj kapeloj. La katedralo estas la [[Oranta katedralo (Tjumeno)|Oranta preĝejo]], situanta en la historia urbocentro. En aliaj ortodoksaj preĝejoj menciindas ankaŭ la [[Preĝejo de Mikaelo la Ĉefanĝelo (Tjumeno)|Preĝejo de Mikaelo la Ĉefanĝelo]] kaj la [[Preĝejo de la Savinto (Tjumeno)|Preĝejo de la Savinto]], situantaj ĉe strato Lenin, kaj la [[Anunciacia preĝejo (Tjumeno)|Anunciacia preĝejo]], konstruita en la 2000-aj jaroj en la novaj kvartaloj de la transfervoja areo. Romkatolikoj estas ĉefe [[poloj]] — posteuloj de ekzilitoj de la cara epoko. Diservoj okazas en la [[Preĝejo de Sankta Jozefo (Tjumeno)|Preĝejo de Sankta Jozefo]] ĉe strato Lenin. Pastroj kaj monaĥinoj, laborantaj tie, tradicie venas el [[Pollando]]. Kresko de la [[armena diasporo]] kaŭzis multiĝon de adeptoj de la [[Armena Apostola Eklezio]], do en 2019 en nord-okcidenta parto de Transriverejo komenciĝis konstruado de la armena preĝejo de [[Mesrop Maŝtoc]]. Funkcias ankaŭ diversaj protestantaj eklezioj, kiuj havas proprajn preĝdomojn. [[Dosiero:RU_Tyumen_Kostel_v2.JPG|eta|La preĝejo de Sankta Jozefo.]] [[Dosiero:Тюменская синагога.jpg|eta|maldekstre|La sinagogo.]] Islama komunumo tradicie konsistis el [[tataroj]] (volgaj kaj siberiaj), al kiuj dum la sovetia epoko aldoniĝis [[baŝkiroj]], venintaj por partopreni kreadon de la [[Okcidentsiberia naftogasa komplekso]] kaj ekde la [[disfalo de Sovetunio]] en 1991 amase venas islamanoj el [[Meza Azio]] ([[taĝikoj]], [[uzbekoj]], [[kazaĥoj]], [[kirgizoj]]) kaj [[Kaŭkazio]] ([[azeroj]], [[ĉeĉenoj]], [[inguŝoj]], ktp). Tio grave ŝanĝis la komunumon, al kiu aldoniĝis granda [[Ŝijaismo|ŝijaisma]] elemento kaj kiu plurloke disiĝis je du partoj — lokanoj (tataroj kaj baŝkiroj) kaj alvenintoj. Tiuj ĉi partioj ofte kverelas, akuzante unu la alian: lokanoj nomas alvenintojn ekstremistoj kaj tiuj reciproke nomas ilin malfideluloj. Funkcias pluraj moskeoj. En [[majo 2018]] oni anoncis konstruadon de la nova ĉefmoskeo fine de [[Strato Respubliko (Tjumeno)|strato Respubliko]]. Ĝi havos preĝohalon por {{unuo|1500}} homoj kaj klerigan centron, kie studos [[imamo]]j. Tio estos la plej granda moskeo en [[Tjumena provinco]]<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://ng72.ru/news/view/29-05-2018-na-ulice-respubliki-v-tyumeni-postroyat-sobornuyu-mechet-na-1500-posetiteley | titolo = На улице Республики в Тюмени построят соборную мечеть на 1500 посетителей | titolo-aldono = | alirdato = 2019-06-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2018-05-29 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = NG72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20200223214721/https://ng72.ru/news/view/29-05-2018-na-ulice-respubliki-v-tyumeni-postroyat-sobornuyu-mechet-na-1500-posetiteley | arkivdato = 2020-02-23 | citaĵo = }}</ref><ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.vsluh.ru/news/realty/330797 | titolo = На ул. Республики построят самую большую мечеть в Тюменской области | titolo-aldono = | alirdato = 2019-06-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Елена Познахарёва | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2018-05-31 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20191030184827/http://www.vsluh.ru/news/realty/330797 | arkivdato = 2019-12-30 | citaĵo = }}</ref>. [[Judoj]] malmultas kaj preĝas en [[Sinagogo de Tjumeno|sinagogo]], situanta en la historia urbocentro, kelkdek metrojn for de strato Lenin. Ĝi estis malfermita en 1912, fermita en 1930 kaj malfermita denove en 2001. Ekde [[2011]] en la urbo ekzistas ankaŭ [[Ĥasidismo|ĥasidisma]] komunumo<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://www.gosrf.ru/news/28336/ | titolo = Главный раввин Тюменской области рассказал о своей работе в общине | titolo-aldono = | alirdato = 2022-06-01 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Лилия Фрайзингер | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2017-03-09 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Регионов России | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://archive.ph/wip/JXpSw | arkivdato = 2022-06-01 | citaĵo = }}</ref>. En [[2022]] oni anoncis konstruadon ĝis [[2027]] de la duetaĝa Juda kultura-kleriga centro kun areo {{unuo|2140|m|2}}, kiu devos aperi en apudaj kvartaloj kaj enhavi interalie ĥasidisman sinagogon<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://stmegi.com/posts/93839/ravvin-tyumeni-sogrevat-evreyskie-serdtsa-v-sibiri/ | titolo = Раввин Тюмени: согревать еврейские сердца в Сибири | titolo-aldono = | alirdato = 2022-06-01 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2021-11-17 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = STMEGI | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://archive.today/20220601114449/https://stmegi.com/posts/93839/ravvin-tyumeni-sogrevat-evreyskie-serdtsa-v-sibiri/ | arkivdato = 2022-06-01 | citaĵo = }}</ref><ref>{{citaĵo el la reto | url = https://stmegi.com/posts/98248/v-tyumeni-postroyat-evreyskiy-kulturnyy-tsentr-/ | titolo = В Тюмени построят еврейский культурный центр | titolo-aldono = | alirdato = 2022-06-01 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2022-05-06 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = STMEGI | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220601120748/https://stmegi.com/posts/98248/v-tyumeni-postroyat-evreyskiy-kulturnyy-tsentr-/ | arkivdato = 2022-06-01 | citaĵo = }}</ref><ref>{{citaĵo el la reto | url = https://nashgorod.ru/news/city/26-02-2022/v-tsentre-tyumeni-postroyat-evreyskiy-tsentr-i-dva-torgovo-razvlekatelnyh-kompleksa | titolo = В центре Тюмени построят Еврейский центр и два торгово-развлекательных комплекса | titolo-aldono = | alirdato = 2022-06-01 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2022-02-26 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Nashgorod.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220226105826/https://nashgorod.ru/news/city/26-02-2022/v-tsentre-tyumeni-postroyat-evreyskiy-tsentr-i-dva-torgovo-razvlekatelnyh-kompleksa | arkivdato = 2022-02-26 | citaĵo = }}</ref>. Ekde la 1990-aj jaroj ekzistas ankaŭ komunumoj de [[vajŝnavoj]], rusaj paganoj kaj diversaj sektoj, kiuj okupas marĝenajn poziciojn. == Sporto == [[Dosiero:Sportejo La Centra (Tjumeno) 05.jpg|eta|Sportejo ''La Centra''.]] [[Dosiero:Atletikejo en strato Jamskaja (Tjumeno).jpg|eta|maldekstra|Atletikejo ĉe strato Lunaĉarskij.]] En la urbo funkcias pluraj sportejoj kaj sportaj kluboj, regule okazas sportaj konkursoj, inkluzive de naciaj kaj internaciaj. Plej popularaj estas futbalo, futsalo, volejbalo, basketbalo, glacihokeo, naĝado, kurado, marŝado, skiado, fitneso kaj diversaj luktosportoj. La urbo havas profesiajn teamojn: Tjumen (futbalo, futsalo, volejbalo) kaj Rubin (glacihokeo). Haveblas ankaŭ amatora rugbea teamo Dinamo-Tjumen. [[Dosiero:Instituto pri Arkitekturo, Dezajno kaj Vidaj Artoj 02.jpg|eta|Subĉiela ludkampo.]] [[Dosiero:Venkotago en Tjumeno (2011) 03.jpg|eta|maldekstra|Stafeto sur strato Respubliko.]] Inter plej rimarkindaj sportejoj menciindas stadiono la Centra ({{lang-ru|Центральный}}), samnoma atletika sportejo, Sportpalaco, la Centro de Ĵudo, komplekso Zodĉij kun 50-metra naĝejo, atletikejo ĉe strato Lunaĉarskij, la Tenisa centro ĉe strato Fjodorov, naĝejo de la Tjumena Ŝtata Universitato, la Centro de Olimpika Rezervo, glacihokiejo Junost ({{lang-ru|Юность}}, do ''Junularo''). Ekzistas ankaŭ pluraj malpli grandaj stadionoj, sportejoj, sportlernejoj, sportaj sekcioj, areoj por subĉiela sportumado, sportejoj de edukaj kaj komercaj organizaĵoj. Fitnes-centroj ekzistas en ĉiu kvartalo kaj en multaj aĉetcentroj. En multaj kortoj, parkoj kaj ĉe mezlernejoj haveblas ludejoj por futbalo, volejbalo, basketbalo, foje por glacihokeo. Ĉirkaŭ la urbo troviĝas pluraj ripozejoj kaj feriejoj, kiuj proponas vastan gamon de eblecoj por sportumado, inkluzive de marŝado, kurado, naĝado, piedpilkaj ludoj, skiado, biciklado ktp. Apud la urbo troviĝas granda biatlona centro Perlo de Siberio ({{lang-ru|Жемчужина Сибири}}), kie regule okazs altnivelaj konkuroj. Ĉe la okcidenta urborando sur kampoj okazas aŭtaj konkuroj. Aŭtune ĉiujare okazas maratono, por kio oni fermas kelkajn centrajn stratojn; same okazas foje por [[Stafeto (sporto)|stafeto]]. Dum la Urbotago fine de julio okazas pluraj subĉielaj sportaj eventoj kiel montgrimpado laŭ specialaj muroj, levado de pezaĵoj ktp. Sufiĉe popularas ankaŭ [[vintra naĝado]], kies ŝatantoj havas propran klubon kaj aranĝas diversajn konkurojn kaj regulan naĝadon en lagoj. == Medicino == [[Dosiero:Kliniko de Niginskij 02.jpg|eta|La kliniko de Evgenij Niginskij.]] [[Dosiero:Polikliniko N 3 (Tjumeno).jpg|eta|maldekstra|Polikliniko N 3.]] En la urbo funkcias pluraj municipaj poliklinikoj, kiuj troviĝas en ĉiu urboparto; ilia nombro konstante kreskas, ĉefe pro konstruado de la novaj ejoj en novaj kvartaloj. Ili akceptas ĉiujn pacientojn, registritajn en respektiva areo, kadre de la nacia sanasekura sistemo, do senpage. Iuj servoj, ne inkluzivitaj en ĝeneralan liston, estas pagendaj. Funkcias ankaŭ municipaj stomatologiaj kaj infanaj poliklinikoj, same senpagaj. Gravedulinojn akceptas virinaj konsultejoj, kiuj observas ilian staton ekde gravediĝo ĝis akuŝo, kio kutime okazas en unu el municipaj akuŝejoj. Pli komplikaj akuŝoj okazas en la perinatala centro ĉe strato Daudelnaja, kiu malfermiĝis en 2006. Ĝi havas modernan ekipaĵaron kaj fakulojn, kio ebligas savi eĉ tre etajn frunaskitojn. Ekzistas ankaŭ privataj klinikoj, prizorgantaj gravedulinojn kaj proponantaj akuŝajn servojn. La plej granda el ili estas la perinatala centro Patrino kaj Bebo ({{lang-ru|Мать и дитя}}), kiu malfermiĝis en 2019 kaj estis konstruita kun subteno de la provinca registaro. Kelkaj klinikoj proponas ankaŭ servon pri eksterkorpa koncipo, kiu ebligas gravediĝi al virinoj, malsukcesintaj fari tion per natura vojo. Tiuj ĉi centroj estas privataj, sed parton de pacientoj ili akceptas kadre de la municipa kontrakto, do senpage. [[Dosiero:ФЦН (Тюмень) 2019.jpg|eta|La Federacia Neŭrokirurgia Centro.]] [[Dosiero:Дом-памятник. Здесь размещались штабы.JPG|eta|maldekstre|La haŭta-venerologia dispanserio.]] Paralele funkcias multege da privataj klinikoj, inkluzive de stomatologiaj, infanaj ktp. Ili troviĝas preskaŭ en ĉiu kvartalo kaj varias de etaj ejoj kun kelkaj ĉambroj ĝis pluretaĝaj poliklinikoj kun moderna aparataro. Ofte tie konsultas libertempe kuracistoj el municipaj klinikoj kaj hospitaloj aŭ instruistoj de la Tjumena Ŝtata Medicina Universitato. El privataj klinikoj menciindas Doktoro Arbitajlo ({{lang-ru|Доктор Арбитайло}}), nomita laŭ ĝia fondinto kaj posedanto kaj havanta plurajn filiojn tra la urbo, bone ekipitajn kaj kun komforta priservado. Famas ankaŭ la kliniko de Evgenij Niginskij, nomita laŭ ĝia fondinto kaj direktoro dum 20 jaroj. Origine ĝi nomiĝis Geologo, ĉar apartenis al la geologia organizaĵo kaj priservis ĝiajn kunlaborantojn. Nun ĝi estas posedaĵo de akciula kompanio, establita de la registaro de [[Jamala-Neneca aŭtonoma distrikto]] kaj plu akceptas pacientojn el tiu regiono, sed ankaŭ ĉiujn dezirantojn — kontraŭ pago aŭ kadre de sanasekuraj kontraktoj. Propran klinikon havas ankaŭ la Tjumena Ŝtata Medicina Universitato. Ĉiuj klinikoj kaj hospitaloj havas retejojn, per kiuj eblas registriĝi por vizito al elektita kuracisto. En municipaj klinikoj atendado povas daŭri kelkajn tagojn aŭ eĉ semajnojn, en tiuj privataj kutime eblas viziti kuraciston en la sama aŭ sekva tago. En privataj klinikoj oni povas laŭplaĉe trapasi iujn ajn ekzamenojn kaj esplorojn, ankaŭ rapide. Funkcias pluraj sendependaj laboratorioj, kiuj ebligas fari ekzamenojn de urino kaj sango. Ekzamenado kutime daŭras unu tagon, maksimume kelkajn (se oni faras tion en Moskvo) kaj rezultoj venas retpoŝte. [[Dosiero:Strato Melniĉnaja (Tjumeno) 04.jpg|eta|La osteopatia kliniko Osteomed.]] [[Dosiero:Kliniko Doktoro Arbitajlo en strato Minskaja 02.jpg|eta|maldekstra|Kliniko Doktoro Arbitajlo en strato Minskaja.]] Provincaj hospitaloj havas plurajn konstruaĵojn kaj estas grupigitaj en tri lokoj: N 1 ĉe strato Kotovskij kaj en vilaĝo Patruŝevo ĉe la suda urborando kaj N 2 ĉe strato Melnikaite. Tiu lasta plej ofte servas kiel deĵora hospitalo, akceptanta urĝajn pacientojn, dum hospitalo en Patruŝevo, konstruita en la 1990-aj jaroj, estas la plej moderna kaj bone ekipita. Ĉe strato Komsomolskaja situas infekta hospitalo, ĉe strato 50 jaroj de Oktobro — infana hospitalo. En vilaĝo Patruŝevo funkcias ankaŭ la Federacia Neŭrokirurgia Centro kaj iom norde situas la provinca psikiatria hospitalo kaj la provinca buroo de juĝa-meidinca ekspertizo, plenumanta nekroskopiojn. Ekzistas ankaŭ specifaj hospitaloj por malliberuloj kaj senhejmuloj. Specifaj malsanoj estas kuracataj en la provincaj oftalmologia, haŭta-venerologia, neŭrologia, narkologia, kontraŭtuberkuloza dispanserioj. La onkologia hospitalo estis en 2014 alinomita al la Medicina Urbo. Haveblas ankaŭ [[hospico]], rehabilita centro kaj aliaj specialaj organizaĵoj. La kardiologia centro en strato Melnikaite estas parto de la [[Akademio pri Sciencoj de Rusio]] kaj havas grandan klinikon, kiu akceptas pacientojn surbaze de municipaj kontraktoj, tiuj sanasekuraj aŭ kontraŭ pago. Krom konsultado ĝi plenumas ankaŭ komplikajn operaciojn ĉe la koro, manipulante ilojn enigitajn je arterioj. [[Dosiero:Bogadelnja (Tjumeno) 02.jpg|eta|Kliniko por senhejmuloj Bogadelnja.]] [[Dosiero:Strato Respubliko en Tjumeno 2019 09.jpg|eta|maldekstra|Apoteko en strato Respubliko.]] Apotekoj abundegas kaj haveblas preskaŭ en ĉiu domo, foje kelkope. Plejparto de la kuraciloj aĉeteblas sen receptoj, sed foje ankaŭ ilin oni vendas libere (krom tiuj narkotikaj). Per specialaj serĉiloj eblas trovi necesan kuracilon kaj rezervi ĝin en respektiva apoteko. Ĉirkaŭ la urbo kaj urborande funkcias pluraj sanatorioj, proponantaj kuracadon per medicinaj proceduroj, fizikaj akitvadoj, salubriga ŝlimo, minerala akvo kaj freŝa aero. Privataj kaj foje ankaŭ municipaj klinikoj proponas ankaŭ servojn de tradicia medicino kiel [[homeopatio]], kuracherboj, [[ĉina tradicia medicino]], [[osteopatio]], diversaj masaĝoj ktp. Funkcias municipa kaj pluraj privataj veterinaraj klinikoj, proponantaj vastan gamon da servoj, inkluzive operaciadon. == Sekureco == La urbo estas sufiĉe sekura. En januaro — marto [[2022]] por ĉiuj 100 mil loĝantoj de Tjumena provinco estis registritaj {{unuo|5748}} krimoj (Moskvo — {{unuo|35425}}, Sankt-Peterburgo — {{unuo|19394}})<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://crimestat.ru/offenses_rate | titolo = Рейтинг регионов | titolo-aldono = | alirdato = 2022-05-12 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = la Ĝenerala Prokurorejo de Rusio | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220404191340/http://crimestat.ru/offenses_rate | arkivdato = 2022-04-04 | citaĵo = }}</ref>. == Vidindaĵoj == [[Gilova bosko]] (ruse Гилёвская роща) estas la [[parko]] forme de urba [[arbaro]] en Tjumeno. Ĝi situas en la orienta parto de la urbo, plejparte ĉirkaŭita de industria zono. Ĝia areo estas 78,84 hektaroj. Vizitado estas libera kaj senpaga. La [[Malnova Urbodomo (Tjumeno)|malnova urbodomo]] konata kiel la Urba Dumao estis la sidejo de la urba administracio, en 1922 transformita je muzeo. Ĝi situas ĉe la komenco de strato Lenin. [[Gastokorto (Tjumeno)|Gastokorto]] estas longa duetaĝa konstruaĵo, kiu situas komence de strato Respubliko. Ĝi estis konstruita en 1848 por gastoj, kiel oni nomis aliurbajn negocistojn, venintajn por vendi siajn varojn. Tie okazis foiroj kaj ĉiutaga vendado. Poste la ejo estis transformita je militkomisarejo kaj altlernejo. La [[Preĝejo de Sankta Jozefo (Tjumeno)|Preĝejo de Sankta Jozefo]] situas en strato Lenin N 7. Ĝi estis konstruita en 1903-1906 de la pola komunumo kun subteno de la urba administracio. En la sovetia periodo la ejo estis uzita por nereligiaj celoj, en 1998 la preĝejo estis redonita al la katolika komunumo kaj nun funkcias. La [[Preĝejo de Mikaelo la Ĉefanĝelo (Tjumeno)|preĝejo de Mikaelo la Ĉefanĝelo]] situas ĉe strato Lenin kaj estas posedaĵo de la [[Rusa Ortodoksa Eklezio]] kaj funkcias kiel paroĥa preĝejo. La [[Preĝejo de la Savinto (Tjumeno)|Preĝejo de la Savinto]] kombinas la siberian barokon de la fino de la 18-a jarcento kaj la kvazaŭrusan stilon de la komenco de la 20-a jarcento. La [[Sinagogo de Tjumeno]] estas uzata de la komunumo de progresema judismo "Madregot" kaj de aliaj judaj organizoj. La [[Skvaro de Siberiaj Katoj]] (ruse сквер сибирских кошек) estis nomita omaĝe al katoj, senditaj en 1944 de Tjumeno al [[Leningrado]] por restarigi lokan katan populacion, malaperintan dum la sieĝo en la [[Dua Mondmilito]]. == Ekonomio == Ekonomio de la urbo estas diversflanka. Rolo de produktantaj industrioj en la 1990-aj jaroj malkreskis pro fermo kaj bankroto de multaj fabrikoj. Samtempe kreskis graveco de servosektoro, edukado, scienca esplorado kaj inĝenierado. La urbo estas la komerca, industria, transporta kaj scienca-inĝenierada centro de Tjumena provinco. === Okupiteco === Averaĝa nombro de laborantoj en mezaj kaj grandaj organizaĵoj de Tjumeno kreskis en 2020 je 1,5% ĝis {{unuo|201900}} homoj. Pliaj {{unuo|10700}} homoj laboris partotempe aŭ kontrakte. Nombro de la oficiale registritaj senlaboruloj kreskis 6,9-oble ĝis {{unuo|14197}} homoj, kio konsistigas 2,96% de la loĝantaro<ref name="ciferoj"/>. === Konstruado === La konstruado estas grave evoluinta en Tjumeno. En la urbo agadas pluraj konstruaj firmaoj, inkluzive tutlandajn kaj internaciajn. Loka kompanio ''Brusnika'' (origine: ''Partnjor-Invest'') kreskis ĝis nacia nivelo kaj estas inter plej grandaj en Rusio<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tyumen.brusnika.ru/company/history/ | titolo = Брусника: История | titolo-aldono = | alirdato = 2021-04-07 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Brusnika | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20210507165400/https://tyumen.brusnika.ru/company/history/ | arkivdato = 2021-05-07 | citaĵo = }}</ref>. Loka agentejo pri nemoveblaĵoj ''Etaĵi'' ({{lang-ru|Этажи}}, do ''Etaĝoj'') estas unu el plej grandaj agentejoj en Rusio kaj agadas tutlande<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://promo.domclick.ru/top-agency | titolo = Топ-20 агентств недвижимости России | titolo-aldono = | alirdato = 2021-04-07 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Sberbanko]] | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20210628075805/https://promo.domclick.ru/top-agency | arkivdato = 2021-06-28 | citaĵo = }}</ref>. Eks-guberniestro de [[Tjumena provinco]] Vladimir Jakuŝev estis en 2018–2020 ministro pri konstruado de Rusio<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.kremlin.ru/catalog/persons/218/biography | titolo = Якушев, Владимир Владимирович | titolo-aldono = | alirdato = 2021-04-07 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Prezidento de Rusio]] | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20210409125859/http://kremlin.ru/catalog/persons/218/biography | arkivdato = 2021-04-09 | citaĵo = }}</ref>. En 2020 en la urbo estis finkonstruitaj {{unuo|997300}} m² de la suma areo de loĝdomoj, inkluzive de {{unuo|855100}} m² en plurapartamentaj domoj kaj {{unuo|142210}} m² en individuaj domoj. Kompare al 2019 okazis malkresko je 8,5%. Konstruado de individuaj domoj kreskis je 45,8%, ili okupas 14,3% de la suma konstruado de loĝejoj<ref name="ciferoj"/>. === Hoteloj === [[Dosiero:Hotelo Hilton Double Tree (Tjumeno) junio 2020.jpg|eta|Hotelo Hilton Double Tree.]] En la urbo funkcias multaj hoteloj. Inter la plej grandaj kaj komfortaj menciindas la 4-stelaj ''Hilton DoubleTree'', [[Magellan (Tjumeno)#Hotelo|Mercure Tyumen Centre]] kaj ''Spasskaja'' (ano de la internacia reto ''[[Best Western]]''). Ekzistas ankaŭ lokaj 4-stelaj hoteloj kiel ''Evrazija'' (Eŭrazio), ''Remezov'', ''Green House'' kaj hotelo ''LetoLeto'' (SomeroSomero) ĉe la samnoma akvoparko, kiu proponas senpagan aliron al la gastoj. Inter la plej grandaj 3-stelaj hoteloj menciindas ''Vostok'' kaj ''Neftjanik''. Krome haveblas abundo da pli simplaj hoteloj, hosteloj kaj apartamentaroj. === Manĝejoj === {{ĉefartikolo|Manĝejoj en Tjumeno}} [[Dosiero:Tyumen Maksimich.JPG|eta|maldekstra|La restoracio Maksimiĉ.]] Tjumeno havas tre evoluintan [[Manĝejoj en Tjumeno|manĝejan infrastrukturon]], reprezentantan ĉiujn tipojn kaj nivelojn de manĝejoj. La {{daton|1|1|2019}} en la urbo funkciis {{unuo|1991}} manĝejoj, kiuj sume havis {{unuo|88197}} sidlokojn<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.tyumen-city.ru/vlast/administration/departaments/uptru/napravlenya/stats/ | titolo = Статистические данные развития потребительского рынка: Торговля | titolo-aldono = | alirdato = 2019-10-12 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2019 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = La administracio de Tjumeno | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20190401084648/http://www.tyumen-city.ru/vlast/administration/departaments/uptru/napravlenya/stats/ | arkivdato = 2019-04-01 | citaĵo = }}</ref>. La plej fama estas la loka restoracia reto Maxim ({{lang-ru|Максим}}), fondita en [[1992]]<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://maxim-rest.ru/o-kompanii/o-kompanii/ | titolo = О компании | titolo-aldono = | alirdato = 2019-10-13 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Maxim | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20190424122059/https://maxim-rest.ru/o-kompanii/o-kompanii/ | arkivdato = 2019-04-24 | citaĵo = }}</ref>. Ĝi havas plurajn restoraciojn, kafejojn, dolĉaĵejojn, burgerejon kaj estas aprezata de kuirartaj kritikistoj. Ĉiuj manĝejoj de la reto havas anglalingvajn menuojn. En la urbaj manĝejoj dominas la [[eŭropa kuirarto]] (speciale popularas tiu [[itala kuirarto|itala]]), tre popularas la [[kartvela kuirarto]]<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://yandex.ru/turbo?text=https%3A%2F%2Fura.news%2Farticles%2F1036261666&d=1&fyandex=1 | titolo = Украина поменяла Сибири диету | titolo-aldono = | alirdato = | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2014-03-25 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Ura.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>, gravan rolon ludas la [[japana kuirarto|japana]] kaj [[uzbeka kuirarto]]j. Haveblas manĝejoj, proponantaj ankaŭ pladojn de aliaj etnaj kuirartoj: la [[Rusa kuirarto|rusa]], [[Ukraina kuirarto|ukraina]], [[Germana kuirarto|germana]], [[Hispana kuirarto|hispana]], [[Ĉeĥa kuirarto|ĉeĥa]], [[Armena kuirarto|armena]], [[Azera kuirarto|azera]], [[Burjata kuirarto|burjata]], ktp. Haveblas [[Halalo|halalaj]] manĝejoj, speciale apud la [[placo de Unueco kaj Konsento]], ĉe kiu troviĝas la [[Centra merkato (Tjumeno)|Centra merkato]]. Funkcias gejaj drinkejoj, kiuj tamen ofte fermiĝas, do prefere serĉeblas per [[Foursquare]] aŭ similaj retejoj. === Vendejoj === [[Dosiero:Aĉetcentro Tyumen City Mall 07.jpg|eta|La aĉetcentro Tyumen City Mall.]] La {{daton|1|1|2021}} en la urbo funkciis {{unuo|5215}} vendejoj, inkluzive de {{unuo|1937}} nutraĵvendejoj, {{unuo|1968}} ne-nutraĵaj vendejoj, {{unuo|149}} miksitaj kaj {{unuo|1161}} provizoraj vendejoj. Suma areo de la nemoveblaj vendejoj estis {{unuo|1349900}} m², do {{unuo|1653}} m² por {{unuo|1000}} homoj, superante minimuman normon 2,1-oble<ref name="ciferoj"/>. Funkcias [[Oportuna butiko|oportunaj vendejoj]] de plej grandaj naciaj vendoretoj kiel Pjatjoroĉka, Magnit, Monetka, kies nombro daŭre kreskas. Ĉiuj manĝaĵvendejoj kaj plejparto de aliaj vendejoj funkcias de la 9-a (foje la 10-a) matene ĝis la 8-a (foje la 10-a) vespere, sen paŭzoj kaj ripoztagoj. Ĉie akcepteblas kartoj de la ĉefaj pagsistemoj kiel [[Visacard|Visa]] kaj [[Mastercard]], kreskas nombro de akceptiloj de la rusia pagsistemo Mir, la ĉina [[UnionPay]], la japana [[JCB]] kaj la usona [[American Express]]. Plej ofte oni povas pagi ankaŭ per telefono aŭ inteligentaj horloĝoj. [[Dosiero:Voyage_(Tjumeno)_02.jpg|eta|maldekstra|La aĉetcentro Voyage.]] Ĉiam pli grandan rolon ludas aĉetcentroj, kies nombro daŭre kreskas. La plej grandaj (po 100 mil m²) estas [[Kristall (Tjumeno)|Kristall]], situanta en la transfervoja areo, kaj [[Tyumen City Mall]], situanta en Transriverejo. Inter malpli grandaj aĉetcentroj (averaĝe po 30 mil m²) rimarkindas: en la centra areo — [[Goodwin (Tjumeno)|Goodwin]], [[Premier (Tjumeno)|Premier]], [[Voyage (Tjumeno)|Voyage]], [[Magellan (Tjumeno)|Magellan]], [[CUM (Tjumeno)|CUM]], Kalinka kaj Centralnij; en Transriverejo — Tyumen City Mall, Panama kaj Alebaŝevskij; en la transfervoja areo — Kristall, Solneĉnij, Kolumb, Favorit, Matrjoŝka kaj [[Metro Cash & Carry]]. Krome en apartaj konstruaĵoj funkcias pluraj grandaj superbazaroj [[Auchan]], la rusiaj Okej kaj Lenta, kiujn kutime apudas pluraj malpli grandaj vendejoj. El bazaroj menciindas la [[Centra merkato (Tjumeno)|Centra merkato]] ĉe strato Lenin, Miĥajlovskij en la transfervoja parto, Alebaŝevskij kaj Severnij en Transriverejo. Pluraj specialaj budoj proponas glaciaĵojn, gazetojn, florojn, fruktojn kaj legomojn. Multas bakejoj, proponantaj freŝan panon kaj bakaĵojn. La plej ĉipa estas la sesetaĝa aĉetcentro Centralnij, situanta apud la Centra merkato. La plej luksaj estas la aĉetcentroj CUM kaj Kalinka. La plej bona bazaro estas konsiderata Miĥajlovskij. Ĉiuj aĉetcentroj havas proprajn parkumejojn, plej ofte subĉielajn. Plej multaj el ili enhavas kinejojn kaj aliajn amuzejojn. Funkcias oficialaj vendejoj de ĉiuj plej popularaj aŭtomobilaj markoj. Ankaŭ haveblas ricevejoj kaj mendoŝrankoj de popularaj interretaj vendejoj kiel Ozon.ru, Wildberries kaj aliaj. == Transporto == {{ĉefartikolo|Transporto en Tjumeno}} [[Dosiero:Terminal_airport_roshino.jpg|eta|La Internacia Flughaveno Roŝĉino.]] === Aŭtomobila transporto === ==== Ŝoseoj ==== Tra la urbo sekvas jenaj federaciaj ŝoseoj: '''M12''' [[Ekaterinburgo]] — Tjumeno: venas de okcidento, apud la urbo nomiĝas Moskovskij trakt (Moskva landvojo); {{vojo|RUS|PV|401}} Tjumeno — flughaveno Roŝĉino; {{vojo|RUS|PV|402}} Tjumeno — [[Jalutorovsko]] — [[Iŝimo]] — [[Omsko]]: venas de sud-oriento, apud la urbo nomiĝas Jalutorovskij trakt (Jalutorovska landvojo); {{vojo|RUS|PV|404}} Tjumeno — [[Ĥanti-Mansijsko]]: venas de oriento; iras tra [[Tobolsko]], [[Surguto]], [[Neftejugansko]]; apud la urbo ĝi nomiĝas Tobolskij trakt (Tobolska landvojo). Krome tra la urbo sekvas pluraj regionaj ŝoseoj. Busoj al aliaj urboj kaj vilaĝoj ekas de la Tjumena busa stacidomo. [[Dosiero:Vokzal-tyumen-2.JPG|eta|maldekstre|[[Tjumenj (stacidomo)|Fervoja stacidomo]] en Tjumeno.]] ==== Stratoj ==== Veturejoj de la urbo plurfoje estis agnoskitaj inter la plej bonaj en Rusio. Ĉiujare okazas granda riparado kaj rekonstruado, inkluzive de larĝigo koste de piedirejoj kaj verdaĵoj. Funkcias pluraj pontoj, [[viadukto]]j kaj [[vojnodo]]j, kaj ĉiujare estas konstruataj pliaj. Ekzistas kelkaj subteraj kaj pluraj superteraj pasejoj. La semaforoj ĉe stratkruciĝoj estas agorditaj tiel, ke dum verda lumo por piedirantoj aŭtoj sur ambaŭ stratoj staras senmove. Parkumejoj estas ĉefe surteraj kaj senpagaj. Tamen ekde [[2016]] aperis reto de pagendaj parkumejoj kaj ekde novembro 2021 parkumado en la urbocentro iĝis pagenda<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.tyumendoc.ru/files/informer/file/2021/10/616e86ef10348.pdf | titolo = Постановление Администрации города Тюмени от 18.10.2021 № 215-пк «О внесении изменений в постановление Администрации города Тюмени от 25.04.2016 № 102-пк» | titolo-aldono = | alirdato = 2022-02-14 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2021-10-22 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Administracio de Tjumeno | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220214052422/http://www.tyumendoc.ru/files/informer/file/2021/10/616e86ef10348.pdf | arkivdato = 2022-02-14 | citaĵo = }}</ref>. Oni povas pagi per pagmaŝinoj en parkumejo, SMS, retejo aŭ poŝtelefona aplikaĵo ''Tjumenskij parking'' (Tjumena prakumejo)<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tmparking.ru/en/ | titolo = Тюменский паркинг | titolo-aldono = | alirdato = 2019-03-27 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskij parking | paĝoj = | lingvo = en | lingvo2= ru | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20190327091127/https://tmparking.ru/en/ | arkivdato = 2019-03-27 | citaĵo = }}</ref>. La [[Elektra aŭto|elektraj aŭtoj]] rajtas parkumi senpage. Funkcias multaj ŝarĝejoj por benzinaj, dizelaj kaj gasaj aŭtoj, kaj kelkaj ŝarĝejoj por elektraj aŭtoj. === Aviado === En la urbo funkcias du flughavenoj. La internacia flughaveno Roŝĉino havas federacian statuson kaj troviĝas 13&nbsp;km okcidente de la urbo. Ĝi estis malfermita en [[1968]], funkcias tutdiurne kaj nun estas grave ampleksigata. La flughaveno Pleĥanovo troviĝas ĉe suda rando de la urbo kaj servas kiel bazejo de flugkompanio [[Utair]], kiu specialiĝas pri helikopteroj kaj lokaj aviadiloj [[Antonov An-2|An-2]]. [[Dosiero:Haltejo Placo de la 400-a datreveno de Tjumeno.jpg|eta|Bushaltejo ĉe strato Respubliko.]] === Fervojo === Tjumeno estas nodo de la [[Transsiberia fervojo]], de kie ekas ĝia branĉo al Tobolsko, Surguto, Niĵnevartovsko. Krome de Tjumeno iras fervojaj linioj al Ekaterinburgo, [[Nov-Urengojo]], Niĵnevartovsko, Omsko. La fervojo venis al Tjumeno el Ekaterinburgo en [[1885]] kaj etendiĝis al Omsko en [[1911]]–[[1913]]. La nuntempa [[Tjumenj (stacidomo)|fervoja stacidomo]] estis konstruita en [[1974]] kaj grave rekonstruita en [[2003]]–[[2010]]. === Urba transporto === [[Dosiero:Buso LIAZ 6213 en strato Respubliko (Tjumeno).jpg|eta|maldekstre|Buso [[LiAZ-6213]] en strato Respubliko.]] Publika transporto de la urbo konsistas en kelkcent busoj kaj [[Marŝrutko|itineraj taksioj]], kiuj navedas laŭ 124 itineroj (vintre — 109) sume longaj je {{unuo|619.58|km}}<ref name="statistiko2023">{{citaĵo el la reto | url = https://www.tyumen-city.ru/vlast/administration/struktura-administracii-goroda-tumeni/departaments/departament-dorojnoi-infrastrukturi-i-transporta/passajirskii-transport-obsego-polyzovanii/ | titolo = Пассажирский транспорт общего пользования | titolo-aldono = | alirdato = 2023-04-17 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskij transport | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230417063011/https://www.tyumen-city.ru/vlast/administration/struktura-administracii-goroda-tumeni/departaments/departament-dorojnoi-infrastrukturi-i-transporta/passajirskii-transport-obsego-polyzovanii/ | arkivdato = 2023-04-17 | citaĵo = }}</ref>. De printempo ĝis aŭtuno nombro de la itineroj estas pli granda, ĉar aldoniĝas tiuj eksterurbaj aŭ urborandaj, kiuj celas [[Daĉo|daĉajn]] vilaĝetojn, do kutime funkcias nur somere, kiam urbanoj prizorgas legomojn kaj fruktojn ĉe siaj somerdomoj. La {{daton|1|1|2023}} funkciis {{unuo|1461}} haltejoj, ĉiujare ilia nombro kreskas je 30–50. Por publika transporto estas destinitaj 22&nbsp;km da [[buskoridoro]]j. Ĉiuj busoj havas aŭtomatajn soninformilojn pri haltoj, 50% havas elektronikajn informtabulojn, 65,7% estas malaltplankaj, adaptitaj al bezonoj de handikapuloj<ref name="statistiko2023"/>. La veturado ekde [[januaro 2023]] kostas 30 rublojn (29 se pagi per karto)<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tgt72.ru/news/2022/12/12/s-1-yanvarya-2023-izmenyatsya-tarify-na-perevozku-/ | titolo = С 1 января 2023 изменятся тарифы на перевозку в общественном транспорте | titolo-aldono = | alirdato = 2023-04-17 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2022-12-12 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskij transport | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230417051944/https://tgt72.ru/news/2022/12/12/s-1-yanvarya-2023-izmenyatsya-tarify-na-perevozku-/ | arkivdato = 2023-04-17 | citaĵo = }}</ref>. Oni povas pagi kontante, per bankokarto aŭ per speciala transporta karto al konduktoroj. Ekde [[2013]] funkcias aplikaĵo ''Тюмень. Транспорт'' (Tjumeno. Transporto), kiu uzeblas en poŝtelefonoj surbaze de [[Android]] [https://play.google.com/store/apps/details?id=com.tgt.transport&hl=ru&gl=RU] kaj [[iOS]] [https://apps.apple.com/ru/app/%D1%82%D1%8E%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%8C-%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82/id726980713]. Per ĝi oni povas vidi ĉiujn itineron kaj haltejojn, spuri enrete ĉiun buson kaj prognozi ĝian alvenon surbaze de ĝia horaro kaj enreta spurado. Oni povas ricevi tiujn informojn ankaŭ per retejo de la municipa transporta kompanio ''Tjumengortrans''. Krome tra la urbo trafikas kelkcent itineraj taksioj, kiuj interligas ĉefe urborandojn kaj maldense loĝatajn urbopartojn. [[Trolebusa transporto en Tjumeno|Trolebusoj]] trafikis en Tjumeno de [[1970]] ĝis [[2009]], sed fine estis komplete forigitaj kiel arkaikaj kaj malefikaj. == Esperanto-movado == En Tjumeno ekzistas [[esperantista klubo "Revo"|Esperanto-klubo "Revo"]]. Konataj esperantistoj: * [[Aleksandr Kalaŝnikov]] * [[Pavel Veselov]] * [[Mansur Mamkin]] * [[Vladimir Zibenkes]] * [[Stanislavo Belov]] * [[Maria Lisandra Gonzalez Hurtado]] == Referencoj == {{referencoj|3}} == Vidu ankaŭ == * [[2120 Tjumenio]] * [[Tjumenj (stacidomo)]] * [[Trolebusa transporto en Tjumeno]] * [[Grigorij Sijatvinda]] == Eksteraj ligiloj == {{projektoj|commons=Category:Tyumen|n=Kategorio:Tjumeno|q=Tjumeno}} * [http://tyumen-city.ru Urba retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210428231613/http://tyumen-city.ru/ |date=2021-04-28 }} {{ru}} * [https://visittyumen.ru/en/ Turismaj informoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210407131535/https://visittyumen.ru/en/ |date=2021-04-07 }} {{en}}, {{ru}} * [https://tmparking.ru/en/ Tjumena parkumejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190327091127/https://tmparking.ru/en/ |date=2019-03-27 }} {{en}}, {{ru}} * [https://tgt72.ru/ Publika transporto en Tjumeno] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190327085919/https://tgt72.ru/ |date=2019-03-27 }} {{ru}} * [https://stanobelov.blogspot.com/p/tjumeno.html Artikoloj pri Tjumeno] {{eo}} {{Urboj de Tjumena provinco}} {{Unua}} [[Kategorio:Tjumeno| ]] [[Kategorio:Urboj de Tjumena provinco]] bcsohc10dxpxkk2oswb0jut19ampysf 0 4195 9491044 9439178 2026-10-10T05:05:24Z Sj1mor 12103 9491044 wikitext text/x-wiki {{Informkesto lando | nomoenlokalingvo = République togolaise | eonomo = Togolando | flago = [[Dosiero:Flago-de-Togolando.svg|150ra|Flago de Togolando]] | blazono = [[Dosiero:Emblem of Togo.svg|150ra]] | nacia himno = Terre de nos aïeux<br /> <small>Lando de niaj prapatroj</small> | nacia devizo = Travail, liberté, patrie<br /> <small>Laboro, libereco, hejmlando</small> | lokigo-bildo = [[Dosiero:Location Togo AU Africa.svg|250ra|Situo]] | oficiala lingvo = [[Franca lingvo|franca]] | lingvoj = [[Evea lingvo|evea]], Kabiyè | ĉefurbo = [[Lomeo]], <br /> <small>{{koord|6|7|N|1|13|E}}</small> | religio = [[Animismo]], [[Kristianismo]], [[Islamo]] | km2 = 56 785 | akvo = | loĝantoj = Kwa, Gur | loĝantaro = 7 154 237 (2013) | loĝdenso = 125,9 | vivlongeco = 52,6 | valuto = [[Afrika franko]] | valuta kodo = XOF | horzono = +0 | ttt = tg | landkodo = TGO, TG | tel = 228 | politika sistemo = [[respubliko]] | ŝtatestro = [[Faure Gnassingbé]] | ĉefministro = [[Victoire Tomegah Dogbé]] | nacia tago = [[27-a de aprilo]] | sendependeco = [[27-a de aprilo]] [[1960]] | de kiu = [[Francio]] | esperanto-asocio = [[Unuiĝo Togolanda por Esperanto]] | MEP = [[Usona dolaro|$]] 3 685 Mio. | MEP jaro = 2012 | MEP pokapa = [[Usona dolaro|$]] 584 }} '''Togolando'''<ref name="PIV">[https://vortaro.net/#Togolando_kd Togolando] en [[PIV]] ĉe Vortaro.net.</ref> (aŭ malofte '''Togolo'''<ref name="PIV"/>, {{lang-fr|Togo}}) estas ŝtato en Okcidenta [[Afriko]]. Ĝi limas okcidente al [[Ganao]], norde al [[Burkina Faso]] oriente al [[Benino]] kaj sude al la [[Gvinea Golfo]]. Ĝia ĉefurbo estas [[Lomeo]]. En la lando estas grava lago nome [[Lago Togolanda]]. En konstitucia reformo en 2024 la lando iris el [[prezidanta sistemo]] al [[parlamentarismo]]. Do forto de la prezidanto malkreskis. Nun la ĉefministro havas grandan politikan forton. Antaŭ la [[unua mondmilito]] Togolando estis kolonio de germana regno de [[Vilhelmo la 2-a]]. Post la milito Germanio perdis krom Togolando ĉiujn el siaj kolonioj. Dum la [[Dua Mondmilito]] ĝi estis okupita de [[Francio]] kaj de [[Britio]]. En [[1956]] Angla Togolando unuiĝis kun [[Ganao]], sed Franca Togolando deklaris sendependecon en [[1960]]. == Geografio == [[Dosiero:Togo Topography.png|eta|maldekstra|Topografio de Togo]] Togolando havas areon egalan al 56.785&nbsp;km² kaj estas unu el la plej malgrandaj ŝtatoj en Afriko. En nord-suda direkto ĝi longas 550&nbsp;km, en orient-okcidenta direkto ĝi larĝas nur inter 50 kaj 140&nbsp;km. El la tuta areo 16 % estas [[arbaro]]j, 25 % kulturebla [[kampo (agrikulturo)|kampo]] kaj 3,5 % [[paŝtejo]]. La marbordo de Togolando en Gvinea Golfo longas 56&nbsp;km kaj konsistas el [[laguno]]j (ekzemple [[Lago Togolanda]]) kun sablaj [[plaĝo]]j. Ek de la marbordo la Ouatchi-[[plataĵo]] etendiĝas ĝis la pli alta [[altebenaĵo]]. La [[Montaro Atokara]] estas arbara regiono kiu dividas la sudan de la nordan malaltan parton de la lando kiuj estas precipe [[savano|savanaj]]. La plej alta monto en Togolando estas [[Monto Agou]] kun altitudo egala al 986&nbsp;m. La plej longa rivero estas [[Mono (rivero)|Mono]], kiu longas proksimume 400&nbsp;km. Ĝi fluas de nordo al sudo, laŭ 50&nbsp;km ĝi estas ŝipirebla. === Klimato === La klimato estas tropika, kun karaktero de savano kaj meza temperaturo de {{GdC|30}} en la nordo, kaj kun du pluvosezonoj en la sudo: la unua de aprilo ĝis julio, kaj la dua de oktobro ĝis novembro. == Teritoria organizado == Togolando estas organizita en kvin regionoj, kiuj estas la jenaj: el sude norden [[Ĉemaro (Togolando)|Ĉemaro]] aŭ ''Maritime'' en la franca, [[Altebenaĵo (regiono)|Altebenaĵo]] aŭ ''Plateaux'' en la franca, [[Centra Regiono (Togolando)|Centra Regiono]] aŭ ''Centrale'' en la franca, [[Kara (regiono)|Kara]] kaj [[Savanoj (regiono)|Savanoj]]. Tiuj kvin regionoj siavice subdividiĝas en 30 prefekturoj aŭ subregionoj. == Historio == Oni scias tre malmulte de la periodo antaŭ la alveno de la [[Portugalo]]j en 1490. Inter la 11-a kaj la 16-a jarcento, diversaj tribuoj ([[Ewe]], [[Mina]]) atingis la regionon kaj| lokiĝis precipe en la marbordaj lokoj. Dum la sekvaj du jarcentoj la regiono iĝi grava por la komercado de [[sklavo]]j. Post pakto kontraktita en 1884 de germana reprezentanto kun la reganto [[Mlapa la 3-a]] la lando iĝis [[protektorato]] de la [[Germana Imperio]] kun la nomo [[Germana Togolando]]. En 1905 Togolando iĝis germana [[kolonio]] kun la nomo Togolando. La germanoj enkondukis modernajn teknikojn de kultivado de [[kakao]], [[kafo]] kaj [[kotono]] kaj evoluigis la substrukturon. Samtempe ili despote kontrolis la loĝantaron. Dum la [[unua mondmilito]] la etaj germanaj trupoj kapitulacis post kelkaj semajnoj fronte al la britoj kaj francoj, kiu dividis la landon en brita kaj [[Franca Togolando|franca parto]]. En 1957 la brita parto unuiĝis kun la nuna [[Ganao]], dum la franca parto iĝis aŭtonoma respubliko dependanta de Francio. La [[Franca Togolando]] akiris sendependecon la 27-a de aprilo 1960 kun la nomo de Togo, kaj Sylvanus Olympio estis elektita kiel unua prezidento. Olimpio estis murdita post puĉo de militistoj en januaro 1963. Poste la lando estis regata de Nicolas Grunitzky ĝis 1967, kiam okazis ne-sanga ŝtatrenverso komandita de Eyadéma Gnassingbé. Gnassingbé starigis unupartian diktatorecan reĝimon kaj regis dum 38 ĝis sia morto la 5-an de februaro 2005. [[Dosiero:Faure Gnassingbé 29112006.jpg|eta|maldekstra|Nuna prezidento de Togo: Faure Gnassingbé la 29-a de novembro 2006]] Post la morto de Eyadéma Gnassingbé li filo Faure Gnassingbé, eksa-ministro por publika laboroj, [[minekspluato]] kaj telekomunikado, estis enoficigita kiel prezidento de la parlamento sub premo de la armeo. Okazis protest-manifestacioj kiuj estis perforte subprimitaj. Pro internacia premo Faure Gnassingbé rezignis la 25-an de februaro, kaj akceptis elektadon en aprilo de la sama jaro. Laŭ oficialaj rezultoj, li venkis la elektadon kun pli ol 60% de la voĉoj, sed lia opozicianto Emmanuel Bob-Akitani denuncis [[fraŭdo]]n kaj deklaris sin gajninto kun 70% de la totalo de voĉoj. Dum la tumultoj post la elektoj 100 homojn estis mortigitaj. Ankaŭ en la balotoj de 2010 kaj 2015 Faure Gnassingbé oficiale venkis kaj li daŭre regas la landon. == Politiko == {{Ĉefartikolo|Prezidanto de Togolando}} Togolando estas [[parlamenta respubliko]] ekde 2024, kiam prezidentforta sistemo de Togolando estis ŝanĝita al parlamenta. La ŝtatestro estas la prezidento de la lando, ek de 2005 Faure Gnassingbé, reelektita en 2010 kaj 2015. La estro de la registaro estas la [[ĉefministro]], ek de 2012 Kwesi Ahoomey-Zunu. La [[parlamento]] havas nur unu ĉambron, la Nacia Asembleo (Assemblée Nationale), kun 81 membroj. La juĝopovo orientiĝas je la franca sistemo. La antaŭa [[konstitucio]] estis enkondukita la 27-an de septembro 1992 kaj reviziita en 2002. Togolando apartenas al la [[AKP-ŝtatoj]], internacia organizaĵo de momente 77 nacioj el la regionoj [[Afriko]], [[Karibio]] kaj la [[Pacifika Oceano]]. Historia politika dokumento por la modelo de politika kunlaboro de la [[AKP-ŝtatoj]] kun la [[Eŭropa Unio]] estas la [[Konvencio de Lomeo]], kiu estis subskribita en la ĉefurbo de Togo, kaj inter la jaroj [[1975]] kaj [[2000]] tre influis la interŝtatan politikon. == Loĝantaro == La lando havas preskaŭ sep milionojn da loĝantoj<ref name=":0">Massimo Ripani, ''[https://www.esperanto.be/fel/publika/012009p.php Sekreta dulingvismo en Afriko, Monato]'', 2-a majo 2017, konsultita la 7-an de majo 2017.</ref>, kiuj apartenas al diversaj afrikaj etnoj. La meza vivodaŭro egalas al 58 jaroj. La loĝantaro kreskas je 2,7 % jare, 42% havas malpli ol 15 jarojn kaj 2,7% pli ol 65 jarojn (laŭ datenoj de 2008)<ref name="cia">CIA – The World Factbook: ''[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/to.html Togo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200831041904/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/to.html |date=2020-08-31 }}''</ref>. La plej grandaj urboj de Togolando estas [[Lomeo]] 760.000 loĝantoj, [[Sokodé]] 117.811 loĝantoj, [[Kara (Togolando)|Kara]] 104.207 loĝantoj, [[Kpalimé]] 95.974 loĝantoj. Ekzistas forta migrado de la kamparo al la urboj, kie la senlaboreco daŭre kreskas. Tial multaj junuloj klopodas elmigri eksterlanden al Eŭropo aŭ norda Ameriko por trovi laboron. === Etnoj === La loĝantaro de Togolando konsistas el multaj etnaj kaj lingvaj grupoj, la plej malgrandaj el ili havas nur kelk-centojn da anoj. La plej gravaj etnaj grupoj estas la [[Eveoj]] ( ~ 40%) en la sudo kaj la [[Kabijeoj]] ( ~ 16%) en la mezo kaj nordo. Malplimultoj estas la [[Tembaoj]], la [[Akebuoj]] (13,2 %) la [[Gurmaoj]] (9,7 %) kaj la [[Joruboj]] (6,8 %). Proksimume 1% de la loĝantaro devenas el Eŭropo aŭ aliaj landoj ekster Afriko. Pli detale, inter la etnoj de Togolando troveblas <!-- Nepre lasu tiun liston, ĉar gravas ke la artikoloj pri unuopaj etnoj estu vikipedie ligitaj --> {{Div col|cols = 5}} * [[Adangbeoj]] * [[Adeleoj]] * [[Akanoj]] * [[Akebuoj]] * [[Akposoj]] * [[Anufoj]] * [[Aĝaoj]] * [[Bisaoj]] * [[Eveoj]] * [[Fonoj]] * [[Gaoj]] * [[Gurmaoj]] * [[Haŭsoj]] * [[Ifeoj]] * [[Joruboj]] * [[Kabijeoj]] * [[Konkombaoj]] * [[Kplangoj]] * [[Kraĉioj]] * [[Kusaloj]] * [[Lamaoj]] * [[Lelemioj]] * [[Mamprusioj]] * [[Naŭdmoj]] * [[Nkonjaoj]] * [[Ntruboj]] * [[Sombaoj]] * [[Tembaoj]] * [[Togo-restetnoj]] {{Div col end}} === Lingvoj === [[Oficiala lingvo]] estas la [[franca lingvo|franca]]. La nombron de la lokaj lingvoj oni taksas inter 30 kaj 42<ref name=":0" />. Du inter ili, la [[Evea lingvo|evea]] (Ewe) kaj [[Kabijea lingvo|kabijea]] lingvoj, estas rekonataj kiel oficialaj, kaj la evea fakte estas plej uzata kiel nacia pontolingvo<ref>Koffitche Koufionou, Organizante la Internacian Junularan Kongreson 2017, Kontakto, 277 (2017:1), [[Tutmonda Esperantista Junulara Organizo|TEJO]], p. 23</ref>. Estas uzataj multaj afrikaj lingvoj, inter kiuj multaj [[dialekto]]j de la [[evea lingvo]] kaj de la [[kabijea lingvo]]. En la sudo de la lando estas uzataj lingvoj apartenantaj al la [[gbea lingvaro]] kaj en la nordo lingvoj apartenantaj al la [[gura lingvaro]]. Alia eŭropa lingvo parolita nur en kelkaj regionoj estas la [[germana lingvo|germana]]. ==== Esperanto ==== {{Ĉefartikolo|Esperanto en Togolando}} Esperanto en Togolando estas reprezentita de [[Unuiĝo Togolanda por Esperanto]] kun rilatoj al [[UEA]], kaj ties junulara sekcio [[Junulara Organizo de Togolandaj Esperantistoj]] kun rilatoj al [[TEJO]]. En aŭgusto 2017 en [[Aneho]] okazis la [[IJK 2017|73a Internacia Junulara Kongreso]], la unua IJK en Afriko.<ref>{{citaĵo el la reto|url=https://tejo.org/ijk-2017-en-togolando/|titolo=IJK 2017 en Togolando!|alirdato=2017-02-28|aŭtoro=Juliana Evandro|aŭtoroligilo=|kunaŭtoroj=|dato=2016-08-27|formato=|verko=|eldoninto=[[Tutmonda Esperantista Junulara Organizo]]|paĝoj=|lingvo=|arkivurl=|arkivdato=|citaĵo=}}</ref> == Religioj == 51% de la Togolandanoj estas [[animismo|animistoj]]. La dua plej granda religia grupo estas la [[kristanismo|kristanoj]] (29% el kiuj 21% [[katolikismo|katolikoj]], 7% [[protestantismo|Protestantoj]] kaj 1% de aliaj kristanaj religioj). Unu el la 3-a jarmilo en Togolando kreskantaj kristanaj grupoj estas [[konservativa lestadianismo]]. La restanta parto de la popolo (~20%) havas [[islamo|islaman]] kredon.<ref>https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/to.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20200831041904/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/to.html |date=2020-08-31 }} CIA Factbook - paĝo kiu rilatas al Togo</ref> == Ekonomio == [[Dosiero:Togo_Product_Exports_(2019).svg|eta|Proporcia reprezento de eksportataj produktoj de Togolando, 2019]] Togolando eksportas [[fosfato]]n, [[kakao]]n, [[kafo]]n kaj [[kotono]]n. Proksimume 65% de la popolo laboras en [[agrikulturo]]. Inter la produktitaj [[manĝaĵoj]] estas [[ignamo]], [[manioko]], [[maizo]], [[Milio (cerealo)|milio]], [[ternukso]]j kaj [[sorgo]]. La agrikulturo kontribuas kun 39% al la [[MEP]] kaj la [[industrio]] kun 21% (valoroj el 2003). Ĝenerale dirita, la ekonomio de Togolando estas evoluanta. La plej multaj el la loĝantoj vivtenas el agrikulturo por memkonsumo. Moderna industrio preskaŭ ne ekzistas kaj la ĉefa eksportprodukto estas [[fosfato]]j. La fosfatoj en Togolando havas la plej altan mineralan enhavon en la mondo. La branĉoj de agrikulturo estas [[kakao]], [[kafo]], [[batato]], [[kotono]], [[Milio (cerealo)|milio]], [[sorgo]] kaj [[rizo]]. La industrioj estas fosfatoj, teksaĵoj kaj nutraĵprilaborado. La evoluo de la ekonomio estas malfacila kaj la kialoj de tio estas la malabundeco de fekunda tero, malalta indico de edukado kaj alta natura reproduktado. Kvankam la ĉefurbo Loma havas la potencialon esti internacia komerca centro, tamen la potencialo ne estas utiligita kaj hodiaŭ la ĉefurbo estas la centro de [[Kontrabando|kontrabandado]], ĉefe al najbara [[Ganao]]. La [[malneta enlanda produkto]] sumiĝas al ĉirkaŭ 7,3 miliardoj da dolaroj kaj la [[MEP]] pokape: ĉirkaŭ 1500 dolaroj. La jara kresko estas ĉirkaŭ 3,5% kaj la [[inflacio]] estas ĉirkaŭ 2,5%. Importado estas ĉirkaŭ 450 milionoj da dolaroj kaj eksportado ĉirkaŭ 336 milionoj da dolaroj. == Socio == {{Ĉefartikolo|GLAT-rajtoj en Togolando}} Lesboj, gejoj, ambaŭseksemuloj kaj transseksuloj ([[GLAT]]) en Togolando havas leĝajn problemojn, kiujn ne-GLAT-aj civitanoj ne havas. Vira kaj virina samseksa seksa aktiveco estas kontraŭleĝa en Togolando. == Sporto == Teamo de '''Togolando''' en 2006 unuafoje partoprenis la [[Futbala Mondpokalo 2006|Futbalan Mondpokalon]], kiu okazis en Germanio. == Referencoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Delfeno Tietti, Seneliro, [[Monato (gazeto)|Monato]], [[Antverpeno]], julio 1993, nº 7, paĝo 8. Pri situacio en Togolando en 1993. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|n=Kategorio:Togolando|s=Kategorio:Togolando|ReVo=togo.T0olando}} * (eo) {{ueavikio|Togolando}} * (eo) [https://www.youtube.com/watch?v=hUJ-Y40ZHHQ Togolando, el la vidpunktoj socia, ekonomia, politika kaj turisma], filmeto de Koufionou Koffitche. {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Togolando| ]] [[Kategorio:Administraj unuoj fonditaj en 1960]] 7juzip1dewc8tqisny9m5fqe7oitplp 0 6303 9491069 9310497 2026-10-10T06:05:15Z Tirolischleioans 254019 /* Mortoj */ 9491069 wikitext text/x-wiki {{KalendaroJunio}} {{junio}} La '''19-a de junio''' estas la 170-a tago de la jaro (la 171-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 195 tagoj restas. Je la 19-a de junio okazis, interalie: ==Eventoj== * [[325]]: [[Kredo Nicea]] estis aprobita ĉe la [[Unua koncilio de Niceo]] * [[1097]]: [[Unua krucmilito]]: kruckavaliroj marŝante tra [[Ruma sultanlando]] konkeris [[İznik|Niceon]], la ĉefurbon de [[selĝukoj]] * [[1205]]: Venko de pola [[armeo]] kontraŭ armeo de [[Kieva Regno]], kiu estis frakasita en [[batalo]] de [[Zawichost]] * [[1306]]: Venko de angla armeo super la skota en batalo de Methven (apud Perth, [[Skotlando]]) * [[1391]]: Armeo de [[Timur]] venkis armeon de [[Ora Hordo]] gvidatan de [[Toktamiŝo]] en la batalo apud rivero Kondurĉa (inter [[Samara (urbo)|Samara]] kaj [[Ĉistopol]]) * [[1431]]: [[Altaj majstroj de la Ordeno de germanaj kavaliroj|Alta majstro]] de la [[ordeno de germanaj kavaliroj]] Paul Bellitzer von Russdorff aliancis kun litova grandduko [[Švitrigaila]], kio kaŭzis eksplodon de pola-kruckavalira milito (1431-35) * [[1454]]: [[Dektrijara milito]]: [[socia tavolo|sociaj tavoloj]] kaj urboj de Malsupra Prusio omaĝis al pola reĝo [[Kazimiro la 4-a (Pollando-Litovio)|Kazimiro la 4-a]] * [[1697]]: Oni egaligis rajtojn de la [[Krono de la Regno de Pollando]] kaj [[Grandduklando Litovio]] * [[1699]]: [[Mikaelo Korybut Wiśniowiecki]] iĝis reĝo de Pollando * [[1768]]: [[Bara Konfederacio]]: rusa armeo konkeris [[Bar (Ukrainio)|Bar]] * [[1809]]: [[Dieto (asembleo)|Dieto]] de [[Porvoo]] fondis [[Grandprinclando Finnlando|Grandprinclandon Finnlando]] * [[1815]]: [[Taktiko|Taktika]] venko de franca armeo kaj [[strategio|strategia]] de la prusa, en la batalo de [[Wavre (Belgio)|Wavre]] * [[1831]]: [[Novembra ribelo]] kontraŭ [[Rusia imperio]]: venko de rusaj trupoj en tri bataloj en la [[distrikto Łuków]], [[distrikto Lubartów]] kaj apud [[Vilno]] * [[1846]]: [[Usono]]: unua oficiale registrita [[basbalo|basballudo]] uzanta modernajn regulojn estis ludita en [[Hoboken (Nov-Ĵerzejo)|Hoboken]] * [[1865]]: Pli ol du jarojn post la [[Emancipiga Proklamo]], sklavoj en [[Galveston (Teksaso)]] finfine informiĝis pri sia libereco. La datreveno ([[Juneteenth]]) oficiale fariĝis federacia feritago en Usono ekde 2021 * [[1867]]: [[Imperiestro de Meksiko]] [[Maksimiliano (Meksiko)|Maksimiliano]] estis [[pafekzekutado|pafekzekutita]] dum franca interveno en [[Santiago de Querétaro]] - prezidento [[Benito Juárez]] malkonsentis [[forpardono]]n, malgraŭ peto de [[Giuseppe Garibaldi]] kaj [[Victor Hugo]] * [[1875]]: [[Hercegovino]]: [[Otomana Imperio|kontraŭturka]] ribelo komenciĝis * [[1894]]: [[Ugando]] proklamiĝis kiel brita [[protektorato]] * [[1900]]: [[Fondaĵo]] [[Nobel]] registriĝis * [[1910]]: En la usona urbo [[Spokane (Vaŝingtonio)|Spokane]] oni la unuan fojon festis la [[Tago de patro|Tagon de Patro]] * [[1912]]: Starigo de la 8 hora labortago en [[Usono]] * [[Unua mondmilito]] ** [[1917]]: Apud tunizia [[Bizerto]] franca [[submarŝipo]] ''Ariane'' estis torpedita kaj sinkigita de la germana samklasa unuo ''SM UC-22'' - 21 skipanoj pereis; brita reĝa dinastio [[Saksio-Koburgo kaj Gotao (dinastio)|Saksio-Koburgo kaj Gotao]] alinomiĝis al [[Windsor]]; en [[Unuiĝinta Reĝlando de Granda Britio kaj Irlando]] kun ŝanĝo de voĉdona leĝo, la [[virina balotrajto|virinaj balotrajtoj]] estis enkondukotaj la 6-an de februaro 1918 * [[1920]]: Litova registaro sub gvido de [[Kazys Grinius]] ekfunkciis * [[1921]]: [[Zigfrīds Anna Meierovics]] iĝis ĉefministro de Latvio * [[1922]]: [[Dua Pola Respubliko]]: taĉmentoj de Pola Soldataro eniris al atribuita al Pollando, rezulte de [[Tria Silezia Ribelo]], parto de [[Supra Silezio]] * [[1924]]: [[Somera Olimpiko 1924|Somera Olimpiko]]: finna atleto [[Paavo Nurmi]] atingis mondrekordojn de 1500 m kaj 5000 m * [[1926]]: En Granda Teatro de [[Varsovio]] okazis [[prapremiero]] de la [[opero]] ''Reĝo [[Roĝero la 2-a (Sicilio)|Roĝero]]'' de [[Karol Szymanowski]] * [[1932]]: [[Somera Olimpiko 1932|Somera Olimpiko]]: pola [[atleto]] [[Janusz Kusociński]] akiris mondrekordon en [[longdistanca kuro]] de 3000 m (8:18,8 s) * [[1934]]: En Usono [[Federacia Komisiono pri Komunikado]] establiĝis kiel centra aŭtoritato reguliganta [[telefono|telefonan]], [[telegrafo|telegrafan]] kaj radian trafikon * [[1939]]: Rusa poetino [[Marina Cvetajeva]] revenis de eksterlande al [[Moskvo]] * [[Dua mondmilito]] ** [[1940]]: [[Germana okupado de Pollando]]: nokte de la 18-a/19-a de junio s/s "[[Chorzów]]" forlasis Francion kun [[trezoro]]j de [[Vavelo]]; [[Okcidenta Fronto (Dua Mondmilito)|Okcidenta Fronto]]: germanoj okupis [[Nancy]], [[Cherbourg]], [[Rennes]], [[Vichy]] kaj transiris [[Luaro]]n ** [[1941]]: Lasta antaŭ [[Operaco Barbaroso|atako de Germanio al Sovetunio]] amasa [[deporto]] orienten de "malamikaj elementoj" kaj iliaj [[familio]]j el [[Orientaj Limregionoj]]; [[belorusoj|belorusaj]] elmigrintoj loĝantaj en [[Germanio]] kaj en [[Ĝenerala Gubernio]] fondis en [[Berlino]] la Belorusan Nacian Centron kaj formis Korpuson de la Belorusa Memdefeno ** [[1942]]: [[Protektorato Bohemio kaj Moravio]]: germanoj ekzekutis eks-ĉefministron [[Alois Eliáš]]; nokte [[brita aerarmeo|RAF]] atakis [[Emden]] ** [[1943]]: [[Operaco Reinhardt]]: germanoj pafmortigis ĉirkaŭ 500 [[judoj]]n dum likvido de [[geto]] en [[Zbaraĵ|Zbaraż]]; en [[Varsovio]] [[Gestapo]] murdis [[Jan Piekałkiewicz]], delegiton de la [[pola ekzila registaro]] por la lando; [[Pola Rezistomovado]]: en [[Minska regiono]] [[partizanoj|partizana]] taĉmento de [[Pola Enlanda Armeo]] frakasis germanan garnizonon; sovetaj [[partizano]]j transiris al Dekstraborda [[Ukrainio]] komencante batalon kontraŭ germanaj okupantoj ** [[1944]]: [[Orienta Fronto (Dua mondmilito)|Orienta Fronto]]: kadre de preparoj al soveta ofensivo [[belorusoj|belorusaj]] partizanoj komencis dutagan detruon de [[fervoja trako]] malfronte de germana Grupiĝo "Mezo"; [[Itala kampanjo|Itala Fronto]]: usona 5-a Armeo konkeris [[Perugia]]; [[Kampanjo de Marianoj kaj Palaŭo]]: aer-mara [[Batalo de la Filipina Maro]] komenciĝis * [[1945]]: [[Ĉeĥoslovakio]]: nokte de la 18-a/19-a de junio soldatoj [[Masakro ĉe Přerov|masakris ĉe Přerov]] 265 [[karpataj germanoj|karpatajn germanojn]] kaj [[hungaroj]]n; prezidento [[Edvard Beneš]] eldonis dekreton por subpremi [[Nacisocialisma Germana Laborista Partio|naziajn]] krimojn kaj [[kunlaborismo|kunlaboristojn]] en la popolaj [[tribunalo]]j * [[1946]]: [[Edvard Beneš]] unuanime reelektiĝis prezidento de [[Ĉeĥoslovaka socialisma respubliko]] * [[1948]]: [[Sokol-movado]]: la 11-a Amaskunveno iĝis manifestiĝo de la malkontento de la ĝenerala publiko pri la komunisma [[reĝimo]] — ĝi daŭris ĝis la 27-a de junio * [[1949]]: [[Katolika eklezio]] instrukciis la pastraron en Ĉeĥoslovakio legi [[Paŝtistaj epistoloj|paŝtistan leteron]] dum [[diservo]]j, en kiu la eklezio rakontas al la fideluloj sian opozicion al politikaj evoluoj post la komunista [[puĉo]] — aŭtoritatoj malpermesis tion; [[Pola Popola Respubliko]]: en [[Varsovio]] komenciĝis montra proceso de pola politikisto kaj verkisto Adam Doboszyński, mortkondamnita kaj ekzekutita * [[1953]]: En malliberejo en [[Nov-Jorkio]] oni ekzekutis la geedzojn [[Ethel kaj Julius Rosenberg]], kondamnitajn pro [[spionado]] pri la [[atombombo]] favore al [[Sovetunio]] * [[1958]]: [[Ĥabarovska regiono]] (Sovetunio): urbo [[Amursko]] estis fondita * [[1961]]: [[Kuvajto]] sendependiĝis (de [[Britio]]) * [[1963]]: [[Tero|Teren]] revenis, post 3 tagoj, la unua [[kosmonaŭto|kosmonaŭtino]] [[Valentina Tereŝkova]] * [[1963]]: Unua [[Festivalo]] de Pola Kanto komenciĝis en [[Opole]] - gajnita de [[Ewa Demarczyk]] kaj Bohdan Łazuka (kun pli ol 100 [[kantisto]]j) * [[1963]]: En [[Romo]] komenciĝis [[konklavo]] dum kiu [[kardinalo]]j elektis [[Paŭlo la 6-a|Paŭlon la 6-a]] * [[1967]]: [[Pola Popola Respubliko]]: dum alparolo al kongreso de [[sindikato]]j ŝtatestro [[Władysław Gomułka]] nomis [[judo]]jn loĝantajn en Pollando ''[[kvina kolono]]'' * [[1970]]: [[Kosmonaŭto]]j de [[Sojuz 9]] [[Andrijan Nikolajev]] kaj Vitali Sevastjanov starigis novan rekordon por la plej longa flugo en la [[kosma spaco]] * [[1972]]: En [[Nacia Muzeo en Varsovio]] oni inaŭguris konstantan [[ekspozicio]]n ''[[Fresko]]j de Faras'' (proksime al [[Ŭadi Halfa]] - nun inundita de [[Naserlago]]), malkovritajn de arkeologo [[Kazimierz Michałowski]] * [[1976]]: Nupto de la sveda reĝo [[Karolo la 16-a Gustavo (Svedio)|Karolo la 16-a Gustavo]] kun germanino [[Silvia (Svedio)|Silvia Renate Sommerlath]] * [[1978]]: En Usono Jim Davis komencis publikigi [[bildostrio]]n ''[[Garfield]]'' * [[1983]]: Solena [[kronado]] de kvar bildoj de [[Dipatrino]] sur [[Jasna Góra]] fare de la papo * [[1988]]: Papo [[Johano Paŭlo la 2-a]] [[kanonizo|kanonizis]] 117 [[vjetnamoj|vjetnamajn]] [[martiro]]jn - murdataj en la jaroj 1745-1862 * [[1988]]: En [[Minsko]] okazis [[manifestacio]] memore al la viktimoj de [[stalinismo|stalinismaj]] [[reprezalio]]j en [[Belorusa SSR]] * [[1991]]: Lastaj soldatoj de la [[Sovetia Armeo]] forlasis [[Hungario]]n * [[1995]]: [[Unua Ĉeĉenia milito]]: teroristo [[Ŝamil Basajev]] kun sia taĉmento forlasis nokte malsanulejon en [[Budjonnovsk]] (Rusio), kie ili ostaĝigis ĉirkaŭ {{nombro|2000}} malsanulojn kaj kuracistojn * [[1996]]: [[komunista krimo|Krimaj procesoj]] kontraŭ eventoj de la [[13-a de januaro]] 1991 en [[Litovio]] estis direktitaj al la regiona juĝejo de [[Vilno]] rilate al 48 akuzitoj * [[1997]]: [[Sejmo (Pollando)|Pola parlamento]] voĉdonis pri fondo de [[Universitato en Bjalistoko]] * [[1999]]: [[Pollando]]: en [[Katowice]] estis inaŭgurita monumento al [[Wojciech Korfanty]] * [[1999]]: [[Torino]] estis elektita por [[Vintra Olimpiko 2006]] * [[2000]]: En [[kontenero]] de [[ŝarĝaŭto]] en [[Dovero (Anglio)|Dovero]] oni trovis 58 korpojn de sufokiĝintaj ĉinaj [[migrado|elmigrintoj]] * [[2003]]: [[Rumana lingvo]]: lokigita versio de [[Rumanlingva Vikipedio]] estis lanĉita ([[arkivo|arkivigita]]) * [[2004]]: Malkovro de [[asteroido]] [[99942 Apophis|Apophis]], minacanta al [[Tero|teranoj]] * [[2006]]: [[Norvegio]]: malfermo de la [[Tutmonda semkripto en Svalbard]] * [[2006]]: Portreto de "Ora Adelo" de aŭstra pentristo [[Gustav Klimt]] estis vendita kontraŭ 135 milionojn da [[usona dolaro|usonaj dolaroj]] * [[2008]]: Oficiala fino de la difinado de [[ŝtatlimo]] inter [[Belorusio]] kaj [[Litovio]] * [[2008]]: [[Ĉeĥlingva Vikipedio]] superis 100 000 artikolojn malfruvespere * [[2010]]: [[Stokholmo]]: nupto de la sveda kronprincino [[Viktoria (Svedio)|Viktoria]] kun [[Princo Daniel|Daniel Westling]] en la [[Katedralo Sankta Nikolao de Stokholmo]] * [[2012]]: [[Google]]: [[Google Maps]] lanĉis novajn bildojn en sia servo [[Google Street View]] * [[2013]]: [[Somalio]]: dum terorista atako al la sidejo de [[Unuiĝintaj Nacioj]] en [[Mogadiŝo]] 22 personoj pereis kaj 20 vundiĝis * [[2014]]: Reĝo de Hispanio [[Johano Karlo la 1-a (Hispanio)|Johano Karlo la 1-a]] abdikis favore al sia filo [[Filipo la 6-a (Hispanio)|Filipo la 6-a]] * [[2014]]: [[Ĉilio]]: sur [[monto]] Cerro Armazones, centre de [[Atakama-Dezerto]], oni komencis konstrui la plej grandan en la mondo [[teleskopo]]n (E-ELT), projektitan de [[Eŭropa suda observatorio]] * [[2017]]: En [[Varsovio]] okazis konsultiĝo de la [[ĉefministro]]j de [[Visegrada grupo]] kaj [[Benelukso]] * [[2017]]: [[Briteliro]] - oficialaj interparoloj komenciĝis * [[2018]]: Gorilino ''[[Koko (gorilo)|Koko]]'' formortis en Usono * [[2019]]: [[Pollando]]: prezidento [[Andrzej Duda]] unuafoje enmanigis 14 medalojn ''Virtus et Fraternitas'' al [[ukrainoj]], poloj, judoj, [[kazaĥoj]] kaj [[hungaroj|hungaro]] pro helpo al polaj viktimoj de [[totalismo|totalismaj]] [[militkrimo]]j ==Naskiĝoj== * [[1566]]: [[Jakobo la 1-a (Anglio)|Jakobo la 1-a]], reĝo de Anglio kaj Skotlando (m. [[1625]]) * [[1623]]: [[Blaise Pascal]], franca filozofo, matematikisto, fizikisto (m. [[1623]]) * [[1764]]: [[José Gervasio Artigas]], [[nacia heroo]] de Urugvajo (m. [[1850]]) * [[1782]]: [[Félicité Robert de Lamennais]], franca pastro, filozofo, publicisto (m. [[1854]]) * [[1785]]: [[Friedrich Carl Christian von Poseck]], germana forstisto kaj ĉambristo (m. [[1850]]) * [[1792]]: [[Gustav Schwab]], germana verkisto, pastoro kaj publicisto (m. [[1850]]) * [[1800]]: [[Juan José Flores]], ekvadora generalo, unua prezidento (m. [[1864]]) * [[1828]]: [[Mór Than]], hungara pentristo (m. [[1899]]) * [[1840]]: [[Ferdinand Schmidt (fotisto)|Ferdinand Schmidt]], germana fotisto kaj [[fotoĵurnalismo|fotoĵurnalisto]] (m. [[1909]]) * [[1854]]: [[Alfredo Catalani]], itala komponisto (m. [[1893]]) * [[1861]]: [[José Rizal]], filipina kuracisto, verkisto kaj [[nacia heroo]] (m. [[1896]]) * [[1865]]: [[Grafo Árvéd Teleki]], hungara, rumania hungara fakverkisto pri agrikulturo, politikisto (m. [[1942]]) * [[1866]]: [[Paul Bräunlich]], germana teologo kaj verkisto (m. [[1946]]) * [[1871]]: [[Alajos Szokolyi]], hungara [[atleto]], bienulo, arkivisto, kuracisto (m. [[1932]]) * [[1880]]: [[Ernest Edward Yelland]], angla [[kontoro|kontoristo]], prezidanto de [[Londona Esperanto-Klubo]], tradukisto (m. nekonata) * [[1881]]: [[František Gellner]], ĉeĥa verkisto, poeto kaj [[karikaturisto]] (m. [[1914]]) * [[1885]]: [[August Oskar Bünemann]], germana [[komercisto]] kaj [[poligloto]], pioniro en la vegetara, liberpensa, pacifista kaj socialista movadoj, fondinto kaj plurjara redaktoro de la revuo "[[vegetarismo|Vegetarano]]", kunlaboranto de la ''[[Enciklopedio de Esperanto]]'', tradukisto (m. [[1958]]) * [[1886]]: [[Rudolf Kremlička]], ĉeĥa pentristo kaj grafikisto (m. [[1932]]) * [[1895]]: [[Adrian Lindley Trevor Cole]], aŭstralia piloto, [[flug-aso]] (m. [[1966]]) * [[1897]]: [[Sándor Szathmári]], hungara teknikisto kaj [[Esperanto-verkisto]], konata de la verkoj ''[[Vojaĝo al Kazohinio]]'', ''[[Maŝinmondo kaj aliaj noveloj]]'', ''[[Perfekta civitano]]'', tradukisto (m. [[1974]]) * [[1898]]: [[Mihály Eisemann]], hungara komponisto, dirigento (m. [[1966]]) * [[1902]]: [[Frigyes Bán]], hungara reĝisoro kaj scenaristo (m. [[1969]]) * [[1905]]: [[Jiří Voskovec]], ĉeĥa aktoro (m. [[1981]]) * [[1906]]: [[Ernst Boris Chain]], brita [[biokemiisto]] Nobelpremiita (m. [[1979]]) * [[1909]]: [[Osamu Dazai]], japana verkisto (m. [[1948]]) * [[1909]]: [[Tadeusz Wittlin]], pola juristo, malliberulo de [[gulago]], verkisto kaj publicisto (m. [[1998]]) * [[1913]]: [[Mária Gyurkovics]], hungara operkantistino (soprano) (m. [[1973]]) * [[1919]]: [[Tibor Kádár (n. 1919)|Tibor Kádár]], rumania hungara pentristo kaj grafikisto (m. [[1962]]) * [[1919]]: [[Arnošt Baláš]], [[ĉeĥa esperantisto]] el [[Brno]], gvidanto de [[Esperanto-klubo]], redaktoro kaj kompilisto (m. [[1997]]) * [[1919]]: [[Klára Garas]], hungara arthistoriistino (m. [[2017]]) * [[1922]]: [[Aage Niels Bohr]], dana Nobelpremiita fizikisto (m. [[2009]]) * [[1924]]: [[Vasil Bykaŭ]], [[belorusa literaturo|belorusa verkisto]] kaj tradukisto (m. [[2003]]) * [[1924]]: [[Luděk Kopřiva]], ĉeĥa aktoro (m. [[2004]]) * [[1926]]: [[Hallgrímur Sæmundsson]], islanda poeto, aktivulo de [[Islanda Esperanto-Asocio]], [[Honoraj membroj de UEA|Honora membro de UEA]], kunlaboranto de "[[La Tradukisto]]" populariganta [[Islanda literaturo|islandan literaturon]] (m. [[2013]]) * [[1927]]: [[György Bánffy (aktoro)|György Bánffy]], hungara aktoro, reĝisoro, politikisto (m. [[2010]]) * [[1927]]: [[John Rapley]], angla [[esperantisto]], [[UEA]]-oficisto, aktivulo de [[Londona Esperanto-Klubo]], [[SAT]] kaj [[Kvinpetalo]] (m. [[2007]]) * [[1930]]: [[Gena Rowlands]], usona aktorino (m. [[2024]]) * [[1931]]: [[László Versényi]], hungara aktoro, [[voĉaktoro]] (m. [[2016]]) * [[1934]]: [[János Pusztai]], rumania hungara verkisto (m. [[2014]]) * [[1935]]: [[Márta Herczegh]], hungara [[dancisto|dancistino]] * [[1936]]: [[Ferenc Bács]], rumania hungara/hungara aktoro kaj [[voĉoaktoro]] (m. [[2019]]) * [[1937]]: [[André Glucksmann]], franca filozofo, [[politika scienco|politika sciencisto]] kaj verkisto (m. [[2015]]) * [[1938]]: [[Karl Moik]], aŭstra furorkantisto, moderigisto, amuzigisto (m. [[2015]]) * [[1940]]: [[Mária Miklóssy]], rumania hungara pentristino * [[1941]]: [[Václav Klaus]], ĉefministro kaj prezidento de Ĉeĥio * [[1944]]: [[Chico Buarque]], brazila muzikisto, scenaristo kaj verkisto * [[1945]]: [[Aung San Suu Kyi]], birma [[opozicio (politiko)|opozicia]] agantino, [[Nobel-premio pri paco|pacpremiitino de Nobel]] * [[1945]]: [[Radovan Karadžić]], serba [[psikiatrio|psikiatro]], poeto, prezidento de [[Serba Respubliko]], kondamnita pro [[militkrimo]]j * [[1947]]: [[Salman Rushdie]], barata verkisto * [[1951]]: [[Ajman az-Zaŭahiri]], egipta kuracisto, gvidanto de [[al-Kaida]] (m. [[2022]]) * [[1957]]: [[Anna Lindh]], sveda politikistino kaj [[ministro pri eksterlandaj aferoj]] (m. [[2003]]) * [[1959]]: [[Christian Wulff]], [[prezidanto de Germanio]] * [[1961]]: [[Bidhya Devi Bhandari]], prezidentino de [[Nepalo]] * [[1962]]: [[Paula Abdul]], usona kantistino, dancistino kaj [[koreografio|koreografino]] * [[1964]]: [[Boris Johnson]], ĉefministro de la [[Unuiĝinta Reĝlando]] * [[1970]]: [[Rahul Gandhi]], barata politikisto, prezidanto de [[Kongresa Partio]] * [[1972]]: [[Robin Tunney]], usona aktorino * [[1972]]: [[Jean Dujardin]], franca aktoro * [[1974]]: [[Rossella Erra]], itala televida personaĵo * [[1978]]: [[Zoë Saldaña]], usona aktorino ==Mortoj== * [[1027]]: [[Sankta Romualdo]], itala nobelo, [[abato]], sanktulo (n. ĉirkaŭ [[951]]) * [[1312]]: [[Piers Gaveston]], favorato de [[Eduardo la 2-a (Anglio)]] (n. ĉirkaŭ 1284) * [[1517]]: [[Luca Pacioli]], itala matematikisto, franciskana monaĥo (m. [[1445]]) * [[1542]]: [[Leo Jud]], svisa [[teologo]], [[protestantismo|protestanta]] [[reformacio|reformaciulo]] (n. [[1482]]) * [[1554]]: [[Sixtus Birck]], germana dramisto kaj historiisto de [[eklezio]] (n. [[1501]]) *[[1631]]: [[Andreas Wilke]], germana klasika filologo kaj lernejestro * [[1650]]: [[Matthäus Merian]], svis-germana grafikisto kaj [[eldonisto]] (n. [[1593]]) * [[1714]]: [[Christian Juncker]], germana pedagogo kaj historiisto (n. [[1668]]) * [[1747]]: [[Alessandro Marcello]], itala poeto, filozofo, matematikisto kaj komponisto (n. [[1669]]) * [[1747]]: [[Nader Ŝaho]], [[ŝaĥo]] de [[Irano]] (n. [[1688]]) * [[1770]]: [[Diego de Torres y Villarroel]], hispana verkisto, matematikisto (n. [[1694]]) * [[1808]]: [[Alexander Dalrymple]], skota geografo, teoriulo pri ''[[Terra Australis]]'' (n. [[1737]]) * [[1820]]: [[Joseph Banks]], angla [[natura historio|naturalisto]] kaj botanikisto (n. [[1743]]) * [[1832]]: [[Samuel Galton]], angla armilfabrikisto, [[kvakerismo|kvakero]] (n. [[1753]]) * [[1865]]: [[Evangelos Zappas]], greka majoro, entreprenisto, filantropo, partoprenanto de la [[greka milito de sendependiĝo]] (n. [[1800]]) * [[1867]]: [[Maksimiliano (Meksiko)|Maksimiliano]], aŭstria [[arkiduko]], imperiestro de Meksiko (n. [[1832]]) * [[1873]]: [[Ernst John]], germana komercisto kaj pentristo (n. [[1793]]) * [[1884]]: [[Juan Bautista Alberdi]], argentina diplomato, kunaŭtoro de [[Argentina Konstitucio]] (n. [[1810]]) * [[1884]]: [[Carl Heinrich Ferdinand Streichhan]], germana arĥitekto (n. [[1814]]) * [[1908]]: [[Adolf Röbling]], germana entreprenisto (n. [[1835]]) * [[1909]]: [[Lajos Abafi]], hungara literaturhistoriisto, libroeldonisto, bibliografo, papiliesploristo (n. [[1856]]) * [[1910]]: [[Tytus Babczyński]], pola matematikisto kaj fizikisto (n. [[1830]]) * [[1915]]: [[Sergej Tanejev]], rusa komponisto, aŭtoro de lernolibro pri [[kontrapunkto]], [[esperantisto]], disĉiplo de [[Pjotr Iljiĉ Ĉajkovskij]] (n. [[1856]]) * [[1925]]: [[Aleksandr Postnikov]], [[kapitano]] de la Ruĝa Gvardio kaj [[rusa esperantisto]] reviviginta gazeton "[[Ruslanda Esperantisto]]", fondinto de la [[Universala Ligo]] (n. [[1890]]) * [[1928]]: [[Nora Bayes]], usona [[amuzo|amuzigistino]], kantistino kaj aktorino (n. [[1880]]) * [[1931]]: [[Samu Börtsök]], hungara, rumania hungara pentristo (n. [[1881]]) * [[1937]]: [[James Matthew Barrie]], skota romanisto (n. [[1860]]) * [[1941]]: [[Jacques Camescasse]], franca kontisto, kunfondinto de [[framasonismo|framasona]] [[loĝio]] "Esperanto", membro de [[LKK]] por [[UK 1914]], [[Delegito de UEA]], tradukisto (n. [[1869]]) * [[1942]]: [[Adolf Franke]], germana geologo kaj paleontologo (n. [[1860]]) * [[1943]]: [[Jan Piekałkiewicz]], pola ekonomikisto, aganto de popola movado, Landa Delegito de Registaro en [[Ekzilo]] (n. [[1892]]) * [[1945]]: [[Stefan Mazurkiewicz]], pola matematikisto (n. [[1888]]) * [[1947]]: [[Ferenc Futurista]], ĉeĥa aktoro kaj skulptisto (n. [[1891]]) * [[1949]]: [[Franz Kandolf]], germana animzorganto kaj verkisto (n. [[1886]]) * [[1951]]: [[József Egry]], hungara pentristo (n. [[1883]]) * [[1951]]: [[Angelos Sikelianos]], greka lirika poeto kaj teatra verkisto (n. [[1884]]) * [[1953]]: [[Ethel kaj Julius Rosenberg|Julius Rosenberg]], usona spiono por Sovetunio] (n. [[1918]]) * [[1964]]: [[Hans Moser]], aŭstra aktoro (n. [[1880]]) *[[1965]]: [[Hermann Paschold]], germana pentristo * [[1973]]: [[István Dimény]], rumania hungara verkisto kaj ĵurnalisto (n. [[1913]]) * [[1977]]: [[Olave Baden-Powell]], angla pionirino de virina [[skoltismo]] (n. [[1889]]) * [[1977]]: [[Ali Ŝariati]], irana religia sociologo (n. [[1933]]) * [[1979]]: [[László Passuth]], hungara verkisto pri historio kaj tradukisto (n. [[1900]]) * [[1980]]: [[Antal Büchl]], rumania hungara lokhistoriisto (n. [[1908]]) * [[1985]]: [[Ilka Gedő]], hungara pentristino, grafikistino kaj tradukistino (n. [[1921]]) * [[1985]]: [[Gusztáv Cseh]], rumania hungara grafikisto (n. [[1934]]) * [[1986]]: [[Michel Colucci]], franca aktoro kaj komediisto, iniciatinto de la [[Restoracioj de l' koro]] (n. [[1944]]) * [[1989]]: [[Betti Alver]], estona sovetia poetino kaj tradukistino (n. [[1906]]) * [[1993]]: [[William Golding]], angla verkisto Nobelpremiita (n. [[1911]]) * [[1994]]: [[Rudolf Firkušný]], ĉeĥa-usona pianisto (n. [[1912]]) * [[1996]]: [[Edgár Balogh]], rumania hungara verkisto, redaktoro (n. [[1906]]) * [[2006]]: [[Alfred Mock]], germana filozofo kaj katolika pastro (n. [[1908]]) * [[2007]]: [[Zoltán Szabó]], rumania hungara lingvisto, profesoro (n. [[1927]]) * [[2007]]: [[Klausjürgen Wussow]], germana aktoro kaj populara televidaktoro (n. [[1929]]) * [[2009]]: [[Dalibor Brozović]], kroata lingvisto kaj [[slavistiko|slavisto]], membro de [[Academia Europaea]], prezidanto de [[Kroata Esperanto-Ligo]], prezidanto de [[Loka Kongresa Komitato|LKK]] dum [[UK 2001]] (n. [[1927]]) * [[2010]]: [[János Horkai]], hungara aktoro kaj voĉaktoro (n. [[1924]]) * [[2013]]: [[Gyula Horn]], ĉefministro de Hungario malferminta la [[fera kurteno|feran kurtenon]] (n. [[1932]]) * [[2016]]: [[Anton Jelĉin]], usona aktoro (n. [[1989]]) * [[2019]]: [[Ádám Horváth]], hungara televizia reĝisoro kaj profesoro (n. [[1930]]) * [[2020]]: [[Carlos Ruiz Zafón]], hispana verkisto (n. [[1964]]) * [[2024]]: [[Jan Cremer]], nederlanda verkisto (n. [[1940]]) ==Specialaj tagoj kaj festoj== * [[Liturgia jaro|Festoj kaj rememoroj]] en [[Katolika Eklezio]]: ** [[Gervasio kaj Protasio]], martiroj el [[Milano]] ** [[Sankta Romualdo]], itala [[abato]], fondinto de [[romualdanoj]] * [[Urugvajo]]: festo de Konstitucia Tago * [[Juneteenth]]: [[subŝtatoj de Usono|subŝtata]] festo de [[Afrik-usonanoj|afrikdevenaj usonanoj]], ekde 2021 federacia festotago * Monda Tago de [[Serpoĉela anemio]] ==Tagoj de [[semajno]]== La '''19-a de junio''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]]; * [[Merkredo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]]; * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]]. {{Projektoj}} [[Kategorio:Junio]] [[Kategorio:19-a de junio| ]] [[Kategorio:19-a tago de la monato|#06]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#0619]] faf85hg31hle2qxgcmosyb1yr7rsucm 0 8991 9491067 9450847 2026-10-10T06:04:44Z Tirolischleioans 254019 /* Naskiĝoj */ 9491067 wikitext text/x-wiki {{KalendaroJulio}} {{julio}} La '''5-a de julio''' estas la 186-a tago de la jaro (la 187-a en superjaroj) laŭ la [[Gregoria kalendaro]]. 179 tagoj restas. Je la 5-a de julio okazis, interalie: == Eventoj == * [[518]]: [[Justino la 1-a]] iĝis [[imperiestro]] de [[Orient-Romia Imperio]] * [[649]]: [[Marteno la 1-a]] papiĝis * [[767]]: [[Konstanteno la 2-a (kontraŭpapo)|Konstanteno la 2-a]] iĝis kontraŭpapo <!-- bonvolu ne aldoni ĉi tien Cirilon kaj Metodion en 863, ĉar je tiu ekzakta tago ili NE alvenis al Granda Moravio. --> * [[1044]]: [[listo de regantoj de Hungario|Reĝo de Hungario]] [[Samuel Aba]] post batalo estis murdita * [[1294]]: [[Celesteno la 5-a]] iĝis papo * [[1503]]: Reĝo de Bohemio kaj Hungario [[Vladislao la 2-a Jogajlido]] eldonis mandaton kontraŭ [[unueco de fratoj]] * [[1600]]: [[Respubliko de Ambaŭ Nacioj]]: [[fondaĵo|fondaĵa]] akto por [[Akademio de Zamość]] - plenumita de [[Jan Zamoyski]] * [[1601]]: Okdekjara milito: komenciĝis [[Sieĝo de Ostendo]] * [[1626]]: Albordiĝo en [[Baltijsk]] de [[Gustavo la 2-a Adolfo (Svedio)]] kaj ties armeo dum pola-sveda milito 1625-1629 * [[1687]]: [[Isaac Newton]] publikigis verkon ''[[Philosophiae Naturalis Principia Mathematica]]'' * [[1770]]: [[Rusa Imperia Mararmeo]] atakas la [[Otomana Imperio|Otomanan]] proksime al la havenurbo [[Çeşme]] — la [[marbatalo]] finiĝis per detruo de la otomana floto * [[1778]]: [[Milito de bavara sukcedo]]: prusa armeo transiris la nordorientan [[landlimo]]n de [[Bohemio]] * [[1792]]: [[Francisko la 1-a (Aŭstrio)|Francisko la 1-a]] iĝis imperiestro de [[Sankta Romia Imperio]] * [[1793]]: [[Milito de Vendée]]: venko de ribelantoj super armeo de la [[Unua Respubliko de Francio]] en batalo de Châtillon ([[Nova Akvitanio]]) * [[1811]]: [[Sendependigo de Hispanameriko]]: [[Venezuelo]] sendependiĝis de [[Hispana Imperio]] kiel la unua el [[Sudameriko]] kaj el [[hispanaj kolonioj]] * [[1830]]: [[Francio]] invadis [[Alĝerio]]n * [[1845]]: [[Supra Silezio]]: en [[Pszczyna]] aperis unua eldono de "Tygodnik Polski" (Pola Semajnrevuo) * [[1854]]: Rezulte de [[incendio]] de [[muzeo]] en [[Filadelfio]] damaĝis t.n. [[Turko (maŝino)|mekanika turko]], aŭ [[mistifiko]], maŝino ludanta [[ŝako]]n, kies aŭtoro estis [[Wolfgang von Kempelen]] * [[1859]]: Malkovro de la atolo [[Midvejinsuloj]] * [[1865]]: William Booth fondis la [[Savarmeo]]n * [[1884]]: [[Kameruno]] fariĝis [[Germanaj kolonioj|germana kolonio]] * [[1890]]: [[Antonio Cánovas del Castillo]] la kvinan fojon iĝis ĉefministro de Hispanio * [[1900]]: [[Sudetoj]]: [[meteologio|meteologia]] [[observatorio]] sur [[Śnieżka]] ([[Gigantmontaro]]) komencis agadon * [[1902]]: Defendanta sin kontraŭ [[seksatenco]] 11-jara italino [[Maria Goretti]] estis 14 fojojn vundita de [[tranĉilo]], pro kio ŝi mortis venontan tagon - [[kanonizo|kanonizita]] de [[Pio la 12-a]] * [[1905]]: En [[Prago]], post longaj [[disputo]]j, precipe kun la ĉefepiskopo de Prago, oni metis la fundamentan ŝtonon por la monumento al [[Jan Hus]] en la [[Malnovurba Placo]] * [[1914]]: [[Formortintaj bestoj|Formortinta birdo]] [[fekaŭo]] vidata lastfoje en [[Nov-Zelando]]; germana imperiestro [[Vilhelmo la 2-a (Germana Regno)|Vilhelmo la 2-a]] sendis fidelecan deklaron al [[Francisko Jozefo la 1-a (Aŭstrio)|Francisko Jozefo la 1-a]], instigante la [[Habsburga monarkio|Habsburgan monarkion]] deklari militon al [[Serbio]], per kiu eksplodas la [[Unua Mondmilito]] * [[1916]]: Franca satira semajngazeto "[[Le Canard enchaîné|La Katenita Anaso]]" komencis regule aperadi * [[1920]]: [[Pola-Soveta Milito|Soveta-Pola Milito]]: batalo apud Głębokie ([[Vicebska regiono]]) okazis — ambaŭflanke mortfalis po ĉirkaŭ 15 000 soldatoj * [[1921]]: [[Silezio]]: [[Tria Silezia Ribelo]] finiĝis per venko de [[poloj]] - [[Konferenco de grandambasadoroj]] disdividis [[Silezio]]n * [[1922]]: [[Batalo de Dublino (1922)|Batalo de Dublino]] finiĝis per malvenko de [[IRA (Irlando)|IRA]] * [[1932]]: [[António de Oliveira Salazar]] iĝis [[listo de ĉefministroj de Portugalio|ĉefministro de Portugalio]] * [[1937]]: Alĝera futbalista klubo [[USM Alger]] fondiĝis * [[1940]]: [[Eksterordinara Ekstermiga Agado]]: apud [[Zagórz]] en [[Antaŭkarpatio]] germanaj soldatoj pafmortigis 112 malliberulojn de [[Sanok]]; [[Britio]] kaj la [[Reĝimo de Vichy]] rompis diplomatiajn rilatojn; [[Mediteraneo]]: ferdekaj [[atakaviadilo]]j de [[aviadilŝipo]] "Eagle" sinkigis apud [[Tobruk]] italan [[destrojero]]n ''Zeffiro'' kaj [[Komerca ŝipo|komercan ŝipon]] ''Manzon'' * [[1941]]: [[Operaco Barbaroso]]: [[Wehrmacht]] atingis la riveron [[Dnepro]], la [[Ruĝa Armeo]] en Okcidenta Sovetunio estis frakasita; Superulo pri sekureco de [[Tria Regno]] ordonis transdonadi ĉiujn [[aliancanoj|aliancajn]] [[paraŝuto|paraŝutistojn]] al [[Gestapo]] kaj trakti ilin kiel "[[spionado|spionoj]], [[sabotado|sabotistoj]] kaj [[terorismo|teroristoj]]"; [[Batalo de Atlantiko]]: itala [[submarŝipo]] ''Michele Bianchi'' estis sinkigita apud franca marbordo de la brita submarŝipo ''HMS Tigris'' - pereis la tuta 53-persona skipo; [[Krakovo]]: germana polico arestis kaj deportis al [[Berlino]] gvidanton de la [[Organizo de Ukrainaj Naciistoj]] [[Stepan Bandera]]; [[Peruo]]-[[Ekvadoro]]: komenco de la milito * [[1942]]: [[Arkta Oceano]]: konvojo QP-13 revenanta de [[Arĥangelsko]] dum [[nebulo]] perdis sur la propra [[mino|min]]-kampo en [[Dania Markolo]] 5 ŝipojn kaj unu minŝipon * [[1943]]: [[Volinia masakro]]: ukrainaj naciistoj murdis en Ludwikówka (nun Мислівка, Mislivka en [[Rivna provinco]]) 54 polojn, kaj en Łyczki (nun Лички, Luĉki, distrikto [[Lucko]]) 7 kaj 1 ukraininon; [[Holokaŭsto]]: de [[Varsovio]] al [[koncentrejo]] [[Bergen-Belsen]] foriris transporto kun 1226 [[judoj]] kun civitaneco de neŭtralaj ŝtatoj; ene de [[Pola Enlanda Armeo]] oni kreis gvidantaron de [[Pola Partizana Ŝtato|subtera batalado]]; [[Marbatalo]] de Golfo Kula (apud [[Kolombangara]]) komenciĝis - [[taktiko|taktika]] venko de japana ŝiparo kontraŭ la usona; post morto de [[Władysław Sikorski|W. Sikorski]] ĉefministrecon de [[pola ekzila registaro|ekzila registaro]] transprenis [[Stanisław Mikołajczyk|S. Mikołajczyk]], kaj [[Kazimierz Sosnkowski|K. Sosnkowski]] estis nomumita [[Polaj Armitaj Fortoj en Okcidento|armea]] ĉefkomandanto; [[Aliancana invado de Sicilio|aliancanaj invadantoj]] eknavigis al [[Sicilio]] * [[1944]]: [[brigado]] de la [[Pola Enlanda Armeo]] en vilaĝo Santoka ([[Vilnius (subdistrikto)|Vilnius]]) komencis tritagan batalon kun retiriĝantaj germanaj taĉmentoj; [[Francis Gabreski]] pafe alterigis sian rekordan 28-an germanan aviadilon; [[Kampanjo de Italio|Itala Fronto]]: pola 3-a Infanteria Divizio el [[Orientaj Limregionoj]] konkeris [[Badia]] * [[1945]]: La germana urbo [[Stettin]] estis oficiale transdonita de soveta komandanto al la pola [[administracio]] (krom [[akvovojo]] sur [[Odro]], [[haveno]] kaj nordaj kvartaloj); [[Usono]] ([[Britio]] unu tagon poste) laŭ postuloj de la [[konferenco de Jalto]] malrekonis la [[pola ekzila registaro|polan ekzilan registaron]] kaj agnoskis Provizoran Registaron de Nacia Unueco; [[ĝenerala striko]] en [[Torino]] * [[1946]]: [[Stalinismo]]: [[dekreto]] pri enkonduko de [[cenzuro]] en Popola Pollando por direkti [[propagando]]n; en [[Parizo]] oni unuafoje prezentis [[bankostumo]]n [[bikino]] * [[1948]]: Brita ministro pri [[sano]] [[Aneurin Bevan]] lanĉis [[Nacia Prisana Servo de Britio|Nacian Prisanan Servon de Britio]] * [[1950]]: [[Korea milito]]: unua kunpuŝiĝo de la usona kaj nordkorea armeoj; du jarojn post [[Historio de Israelo|fondo de Ŝtato Israelo]] [[Kneset]] akceptis [[Leĝo de Reveno|leĝon de reveno]] laŭ kiu ĉiu [[judoj|judo]] povas ĉiumomente [[Alija|reveni al Israelo]] kaj akiri tiean civitanecon * [[1953]]: [[Pollando]]: oni likvidis taĉmenton de la lasta formacio de Nacia Militista Unuiĝo aginta en [[distrikto Mławski]] — 1300-persona polica traserĉo en vilaĝo Niedziałki pafmortigis 7-personan patrolon aginta norde de [[Mazovio]] * [[1954]]: [[Elvis Presley]] komencis sian unuan komercan registradon ĉe [[Sun Records|Sun Studios]] en [[Memphis (Tenesio)|Memphis]] * [[1958]]: [[Karakorumo]]: usona ekspedicio kiel unua grimpis [[Gaŝerbrum 1]] * [[1960]]: Nacia konferenco de la [[Komunista Partio de Ĉeĥoslovakio]] komenciĝis, ĉe kiu estis dirite, ke [[socialismo]] sukcese estis konstruita * [[1962]]: [[Alĝerio]] sendependiĝis (de [[Francio]]) * [[1965]]: [[Maria Callas]] finis sian karieron kiel operkantisto kun lasta apero en ''[[Tosca]]'' * [[1966]]: [[Projekto Apollo]]: senskipa [[testo]]-[[flugo]] kun uzo de [[Saturn (raketo)|Saturn]], neformale nomata kiel Apollo 2 * [[1968]]: [[Praga printempo 1968|Praga printempo]]: oni publikigis manifeston "[[Du mil vortoj]]" de [[Ludvík Vaculík]] kun akra kritiko de la [[Komunista Partio de Ĉeĥoslovakio]] * [[1969]]: [[Belorusa SSR]] ([[Sovetunio]]): malfermo de la [[Ĥatinj (Belorusio)|Ĥatinj]]-monumentaro * [[1970]]: [[Ontario]]: 109 personoj pereis en [[katastrofo]] de fluganta de [[Montrealo]] ĝis [[Los-Anĝeleso]] aviadilo [[Douglas DC-8]] de aerlinio [[Air Canada]] en [[Bramptono]] * [[1975]]: [[Kabo-Verdo]] sendependiĝis (de [[Portugalio]]) * [[1977]]: Generalo [[Muhammad Zia-ul-Hak]] faligis en armea [[puĉo]] [[ĉefministro de Pakistano|ĉefministron de Pakistano]] [[Zulfikar Ali Bhutto]] * [[1978]]: [[Kazaĥio]]: apud Arkalik ([[Provinco Kostanajo]]) teralteriĝis [[Mirosław Hermaszewski]] – unusola polo, kiu flugis [[ekstertero|ekstertere]] (en [[kosmoŝipo]] "[[Sojuz]] 30") * [[1986]]: [[Malvarma Milito]]: en [[Moskvo]] komenciĝis [[Ludoj de Bona Volo]] * [[1990]]: [[Václav Havel]] la duan fojon iĝis [[listo de prezidentoj de Ĉeĥoslovakio|prezidento de Ĉeĥoslovakio]] * [[1992]]: En Varsovia [[katedralo]] oni solene entombigis postrestaĵojn de [[Ignacy Jan Paderewski]] * [[1994]]: Usona firmao [[Amazon.com]] fondiĝis; prezidento de [[Palestina aŭtonomio]] [[Jasir Arafat]] unuan fojon alvenis al [[Cisjordanio]] - al la urbo [[Jeriĥo]]; [[infanlaboro]] malpermesita en [[Ĉinio]] * [[1995]]: [[Konstitucio de Armenio]] estas alprenita * [[1996]]: Ŝafino [[Dolly (ŝafino)|''Dolly'']] naskiĝis per [[klonado]], kiel la unua [[mamuloj|mamulo]] * [[1998]]: [[Japanio]] lanĉis [[kosmosondilo]]n ''Nozomi'' al [[Marso (planedo)|Marso]]; en [[Alĝerio]] ekvalidis severa leĝo pri [[arabigo]] * [[1999]]: Ĉeĥa Rekognoska Kompanio eniris [[Kosovo]]n, komencante sian partoprenon en la misio de [[KFOR]] * [[2003]]: [[Moskvo]]: du [[ĉeĉenoj|ĉeĉenaj]] islamistoj [[sinmortigo|sinmortige]] bombatencis antaŭ koncerto ĉe biletkasoj en aviadilejo [[Tuŝino]] — 16 personoj pereis, ĉirkaŭ 60 estis vunditaj * [[2004]]: [[Indonezio]] organizas unuan senperan prezidentan elekton en sia historio - [[Susilo Bambang Yudhoyono]] estos elektita prezidento en la dua etapo la 20-an de septembro * [[2009]]: [[Bulgario]]: [[Konservismo|konservisma]] politika partio [[GERB]] venkis en parlamenta balotado; [[Ŝinĝango]]: tumulto de [[Urumĉio]] - pli ol 180 personoj mortis, pli ol 800 vundiĝis; [[anglosaksoj|anglosaksa]] [[trezoro de Staffordshire]] estis malkovrita * [[2012]]: En [[Londono]] ekfunkciis [[nubskrapulo]] [[Shard London Bridge]] * [[2014]]: [[Milito]] en [[Donecka Baseno]]: ukraina armeo reakiris kontrolon pri [[Slavjansko]] kaj [[Kramatorsko]] * [[2015]]: [[Grekoj]] reĵetis [[referendumo|referendume]] [[financoj|financan]] interkonsenton proponitan de [[Eŭropa Komisiono]], [[Eŭropa Centra Banko]] kaj [[Internacia Mona Fonduso]] * [[2017]]: Rezolucio pri proklamo de 2020 Internacia Jaro pri [[Sano]] de [[Planto]]j - iniciato proponita de [[Finnlando]] en 2015 * [[2018]]: En protesto kontraŭ [[Direktivo (Eŭropa Unio)|Direktivo]] de [[Eŭropa Unio]] pri [[Aŭtorrajto kaj kopirajtaj monopoloj|aŭtorrajtoj]] en [[cifereca]] [[merkato]] estis "malheligitaj" kelkaj lingvaj versioj de [[Vikipedio]] (de la 3–a ĝis la 5-a de julio) * [[2022]]: [[Internacia Matematika Unio]] atribuis [[Medalo Fields|Medalon Fields]] al [[matematikisto]]j el [[Francio]], [[Usono]], [[Britio]] kaj [[Ukrainio]] ([[Maryna Viazovska]]) dum Internacia Kongreso de Matematikistoj en [[Helsinko]]; [[Invado de Rusio en Ukrainion (2022)|Invado de Rusio en Ukrainion]]: En la tuta [[Ukrainio]] frumatene okazis duhora kontraŭraketa alarmo; [[Ukrainio]] informis pri 1600 neidentigitaj korpoj; registaro de [[Kimrio]] destinis 35 mln da [[Brita pundo|pundoj]] por armea apogo de Ukrainio akceptante en familioj 3 mil ukrainajn [[rifuĝinto]]jn, kaj registaro de [[Skotlando]] 65 mln kun preteco akcepti rifuĝintojn; [[Finnlando]] kaj [[Svedio]] subskribis aliĝan protokolon al [[NATO]]; [[Japanio]] donas al Ukrainio 17 mln da [[eŭro]]j kiel helpon por eksporti [[greno]]n; [[Belorusio|Belorusaj]] regopovoj per pezaj movmaŝinoj detruis en Mikuliŝki polan [[tombejo]]n de soldatoj de [[Pola Enlanda Armeo]] batalantaj en [[Operaco "Ostra Brama"]] == Naskiĝoj == * [[1029]]: [[Al-Mustansir Billah]], [[kalifo]] de [[Fatima kaliflando]] (m. [[1094]]) * [[1480]]: [[Filipo de Palatinato]], germana [[princepiskopo]] de [[Elekto-Palatinato]] (m. [[1541]]) * [[1522]]: [[Margareta de Parmo]], dukino de Parmo kaj Piaĉenco (m. [[1586]]) *[[1562]]: [[Andreas Wilke]], germana klasika filologo kaj lernejestro * [[1709]]: [[Étienne de Silhouette]], franca nobelo, ministro pri [[financoj]] (m. [[1767]]) * [[1717]]: [[Petro la 3-a (Portugalio)|Petro la 3-a]], reĝo de Portugalio (m. [[1786]]) * [[1735]]: [[August Ludwig von Schlözer]], germana [[historio|historiisto]] (m. [[1809]]) * [[1755]]: [[Sarah Siddons]], kimra aktorino (m. [[1831]]) * [[1764]]: [[János Lavotta]], hungara komponisto kaj violonisto (m. [[1820]]) * [[1772]]: [[Alajos Joakim Szekér]], hungara franciskano kaj verkisto (m. [[1810]]) * [[1783]]: [[Charles-Louis Havas]], franca publicisto, fondinto de [[novaĵagentejo]] [[Agence France-Presse]], pioniro de [[reklamo]] (m. [[1858]]) * [[1794]]: [[Maurits Hansen]], norvega verkisto, poeto, pedagogo (m. [[1842]]) * [[1794]]: [[Sylvester Graham]], usona [[nutrado|nutristo]] (m. [[1851]]) * [[1795]]: [[Benjamin Morrell]], usona [[balenĉasado|balenĉasisto]] kaj esploristo (m. [[1839]]) * [[1801]]: [[David Farragut]], [[admiralo]] de [[usona mararmeo]] (m. [[1870]]) * [[1802]]: [[Pavel Naĥimov]], rusa admiralo (m. [[1855]]) * [[1806]]: [[Blanka Teleki]], hungara politikistino (m. [[1862]]) * [[1810]]: [[P. T. Barnum]], usona entreprenisto kaj cirkartisto (m. [[1891]]) * [[1812]]: [[Adelbert von Keller]], germana filologo kaj eldonisto (m. [[1883]]) * [[1820]]: [[William John Macquorn Rankine]], skota inĝeniero kaj fizikisto (m. [[1872]]) * [[1826]]: [[Emil Einert]], germana historiisto (m. [[1896]]) * [[1837]]: [[Jenő Zichy]], hungara politikisto kaj [[orientalisto]] (m. [[1906]]) * [[1849]]: [[William Thomas Stead]], angla ĵurnalisto, [[teozofo]], pacisto kaj filantropo, redaktanta esperantlingvan raportan kolumnon en "[[The Review of Reviews]]" (m. [[1912]]) * [[1850]]: [[Jenő Kvassay]], hungara [[hidrologo]] (m. [[1919]]) * [[1853]]: [[Tivadar Csontváry Kosztka]], hungara pentristo (m. [[1919]]) * [[1853]]: [[Cecil Rhodes]], brita [[koloniigo|kolonia]] politikisto] (m. [[1902]]) * [[1857]]: [[Clara Zetkin]], germana feminisma politikistino (m. [[1933]]) * [[1859]]: [[Alfred Michaux]], franca advokato konanta [[planlingvo]]n [[Novlatino (Courtonne)|Novlatino]], sukcesiginta [[UK 1905]] dum kiu li gastigis [[L.L. Zamenhof]], membro de [[Akademio por Interlingua]] (m. [[1937]]) * [[1872]]: [[Édouard Herriot]], ĉefministro de Francio (m. [[1957]]) * [[1879]]: [[Wanda Landowska]], pola [[klavicenistino]] kaj pianistino (m. [[1959]]) * [[1880]]: [[Jan Kubelík]], ĉeĥa violonisto kaj komponisto (m. [[1940]]) * [[1885]]: [[Blas Infante]], hispana politikisto, verkisto kaj muzikologo (m. [[1936]]) * [[1886]]: [[Béla Hankó]], hungara zoologo kaj [[iĥtiologio|iĥtiologo]] (m. [[1959]]) * [[1886]]: [[Felix Timmermans]], flandra verkisto (m. [[1947]]) * [[1886]]: [[Willem Drees]], ĉefministro de Nederlando, [[socialdemokrato]], esperantisto, membro de la [[Honora Patrona Komitato de UEA]] (m. [[1988]]) * [[1887]]: [[Gabriella Bartók]], hungara poetino (m. [[1967]]) * [[1887]]: [[Antónia Csíkos]], hungara pentristino (m. [[1987]]) * [[1889]]: [[Jean Cocteau]], franca verkisto kaj artisto (m. [[1963]]) * [[1891]]: [[Tin Ujević]], kroata poeto, eseisto kaj tradukisto (m. [[1955]]) * [[1895]]: [[Gordon Jacob]], angla komponisto kaj dirigento (m. [[1984]]) *[[1899]]: [[Hermann Kirchner]], germana inĝeniero kaj entreprenisto subterkonstruada * [[1904]]: [[Franciszek Machalski]], pola [[iranistiko|iranisto]] (m. [[1979]]) * [[1904]]: [[Ernst Mayr]], german-usona ornitologo kaj [[evoluismo|evoluisto]] (m. [[2005]]) * [[1907]]: [[István Nagy (dirigento)|István Nagy]], rumania hungara dirigento, pedagogo (m. [[1983]]) * [[1907]]: [[Maria Wardasówna]], pola verkistino kaj [[piloto|pilotino]] (m. [[1986]]) * [[1907]]: [[Gyula Zathureczky]], hungara ĵurnalisto, redaktoro (m. [[1987]]) * [[1911]]: [[Georges Pompidou]], ĉefministro kaj prezidento de Francio (m. [[1974]]) * [[1914]]: [[Annie Fischer]], hungara pianistino kaj komponistino (m. [[1995]]) * [[1915]]: [[Hendrik de Roover]], belga esperantisto, [[Delegito de UEA]] pri [[instruado]] kaj [[naturismo]], sekretario de [[Belga Esperanto-Federacio|Belga E-Federacio]], estrarano de [[La Verda Stelo (Antverpeno)|La Verda Stelo]] en [[Antverpeno (urbo)|Antverpeno]], donacanto al [[Flandra Esperanto-Ligo|FEL]] (m. [[2000]]) * [[1915]]: [[Zoltán Makra]], hungara ĵurnalisto, redaktoro * [[1919]]: [[Ferenc Endrényi]], hungara arkivisto kaj historiisto (m. [[1979]]) * [[1925]]: [[Jean Raspail]], franca verkisto kaj esploristo (m. [[2020]]) * [[1926]]: [[Salvador Jorge Blanco]], prezidento de [[Dominika Respubliko]] (m. [[2010]]) * [[1928]]: [[Éva Szánthó (Szántó)]], rumania hungara farmakologino * [[1928]]: [[Pierre Mauroy]], ĉefministro de Francio (m. [[2013]]) * [[1932]]: [[Gyula Horn]], ĉefministro de Hungario (m. [[2013]]) * [[1934]]: [[Piroska Pálfalvi]], rumania hungara instruistino, lernolibroverkistino * [[1940]]: [[Chuck Close]], usona fotorealisma pentristo kaj fotisto * [[1941]]: [[Barbara Frischmuth]], aŭstra verkistino, tradukistino kaj [[orientalisto]] * [[1954]]: [[Attila Kósa-Kiss]], rumania hungara meteologo, [[Amatora astronomio|amatora astronomo]] * [[1955]]: [[László Levente Vass]], hungara poeto (m. [[1979]]) * [[1956]]: [[Horacio Cartes]], prezidento de [[Paragvajo]] * [[1956]]: [[Péter Eckstein-Kovács]], rumania hungara juristo, politikisto * [[1957]]: [[Emese Egyed]], rumania hungara poetino, literaturhistoriino, universitata profesorino * [[1958]]: [[Veronica Guerin]], irlanda ĵurnalistino (m. [[1996]]) * [[1968]]: [[Akamatsu Ken]], japana [[mangao|mangaverkisto]] * [[1974]]: [[Csongor Könczei]], hungara etnografo, popoldancfakulo * [[1975]]: [[Hernán Crespo]], argentina-itala futbalisto * [[1976]]: [[Nuno Gomes]], portugala futbalisto * [[1977]]: [[Csongor Lőrincz]], hungara literaturhistoriisto kaj profesoro * [[1979]]: [[Amélie Mauresmo]], franca tenisistino * [[1980]]: [[Eva Green]], franca aktorino kaj manekeno * [[1982]]: [[Alberto Gilardino]], itala futbalisto * [[1989]]: [[Dejan Lovren]], kroata futbalisto * [[1989]]: [[Franz Semper]], germana manpilkisto == Mortoj == * [[1044]]: [[Samuel Aba]], [[listo de regantoj de Hungario|reĝo de Hungario]] (n. ĉirkaŭ [[990]]) * [[1468]]: [[Alfonso de Kastilio]], hispana reĝido (n. [[1453]]) * [[1522]]: [[Antonio de Nebrija]], hispana [[humanisto]] kaj filologo (n. [[1441]]) * [[1539]]: [[Antonio Maria Zaccaria]], itala kuracisto, teologo kaj ordenfondinto, sanktulo (n. [[1502]]) * [[1626]]: [[Stefan Fadinger]], aŭstra kamparano kaj ribelulo (n. ĉirkaŭ [[1585]]) * [[1731]]: [[José de Antequera y Castro]], hispana politikisto en [[Hispanameriko]] (n. [[1689]]) * [[1746]]: [[György Ambrózy (predikisto)|György Ambrózy]], slovaka-hungara predikisto, luterana episkopo, teologo, verkisto (n. [[1694]]) * [[1753]]: [[Karl Franz Buddeus]], germana juristo kaj politikisto (n. [[1695]]) * [[1762]]: [[Jakob Adlung]], germana orgenisto, komponisto, muzika verkisto kaj instrumentkonstruisto (n. [[1699]]) * [[1772]]: [[Heinrich Friedrich Hölderlin]], germana administristo (n. [[1736]]) * [[1822]]: [[György Bánffy (guberniestro)|György Bánffy]], hungara guberniestro de [[Transsilvanio]] (n. [[1746]]) * [[1826]]: [[Joseph Proust]], franca kemiisto kaj apotekisto (n. [[1754]]) * [[1826]]: [[Stamford Raffles]], brita politikisto, fondinto de [[Singapuro]] (n. [[1781]]) * [[1832]]: [[Ludwig Robert]], germana verkisto (n. [[1778]]) * [[1833]]: [[Joseph Nicéphore Niépce]], franca inventisto (n. [[1765]]) * [[1894]]: [[Austen Henry Layard]], angla diplomato, arkeologo kaj vojaĝisto (n. [[1817]]) * [[1908]]: [[Károly Than]], hungara kemiisto kaj profesoro (n. [[1834]]) * [[1920]]: [[Max Klinger]], germana artisto (n. [[1857]]) * [[1933]]: [[Lajos Szini]], hungara verkisto, redaktoro (n. [[1891]]) * [[1934]]: [[Benjamin Kiesewetter]], germana entreprenisto kaj politikisto (n. [[1853]]) * [[1938]]: [[Otto Bauer]], aŭstra politikisto, filozofo, ekonomikisto (n. [[1881]]) * [[1940]]: [[Carl Einstein]], germana-juda ekspresionisto, verkisto, arthistoriisto, anarkiisto kaj kritikisto (n. [[1885]]) * [[1940]]: [[Hugó Preisz]], hungara kuracisto, bestkuracisto, patologo, profesoro (n. [[1860]]) * [[1948]]: [[Georges Bernanos]], franca verkisto (n. [[1888]]) * [[1950]]: [[Jenő Cholnoky]], hungara geografo, verkisto, hidrologo, vojaĝisto, profesoro (n. [[1870]]) *[[1951]]: [[August Ludwig]], germana luterana pastoro, abelisto kaj dialektpoeto * [[1957]]: [[Mihály Baja]], hungara reformita pastro, poeto (n. [[1879]]) * [[1966]]: [[George de Hevesy]], hungara kemiisto Nobelpremiita (n. [[1885]]) * [[1969]]: [[Walter Gropius]], germana arkitekto, fondinto de [[Bauhaus]] (n. [[1883]]) * [[1969]]: [[Viktor Gertler]], hungara reĝisoro, scenaristo, instruisto kaj profesoro (n. [[1901]]) * [[1969]]: [[Tom Mboya]], kenja sindikatisto, politikisto, ministro (n. [[1930]]) * [[1973]]: [[Franciszek Tokarz]], pola pastro, profesoro, esploristo de la [[hinda filozofio|hinda]] kaj [[ĉina filozofio|ĉina]] filozofioj, [[orientalisto]], poligloto kaj [[esperantisto]], lekciisto en [[Katolika Universitato de Lublin "Johano Paŭlo la 2-a"|universitato de Lublin]], popularigata de [[Studenta Orientalisma Esperanto-Rondo]] en [[Lublin]] (n. [[1897]]) * [[1975]]: [[Otto Skorzeny]], aŭstra oficiro de [[Waffen-SS]], kies paraŝutistoj liberigis [[Mussolini]] (n. [[1908]]) * [[1980]]: [[István Kun (pentristo)|István Kun]], hungara pentristo kaj pedagogo (n. [[1908]]) * [[1981]]: [[Gerő Finta]], rumania hungara poeto kaj tradukisto (n. [[1889]]) * [[1983]]: [[Harry James]], usona ĵaza [[trumpetisto]] (n. [[1916]]) * [[1984]]: [[Don Elliott]], usona [[flugilkornisto]], [[vibrafonisto]], kantisto, komponisto (n. [[1926]]) * [[1997]]: [[Miguel Najdorf]], pola-argentina [[ŝakisto]] (n. [[1910]]) * [[2006]]: [[Kenneth Lay]], usona firmaa estro de [[Enron]] (n. [[1942]]) * [[2011]]: [[Zsuzsa Hadházy]], rumania hungara ĵurnalistino, redaktorino, poeto (n. [[1952]]) * [[2012]]: [[Hans Katschthaler]], aŭstra politikisto kaj pedagogo (n. [[1933]]) * [[2016]]: [[Werner Schinko]], germana grafikisto, pentristo, libro-ilustristo (n. [[1929]]) * [[2017]]: [[Joachim Meisner]], germana kardinalo de [[Elektoepiskopujo Kolonjo]] (n. [[1933]]) * [[2018]]: [[Claude Lanzmann]], franca ĵurnalisto, verkisto, kinisto, kaj kin-produktoro (n. [[1925]]) * [[2021]]: [[Raffaella Carrà]], itala aktorino kaj kantistino (n. [[1943]]) == Specialaj tagoj kaj festoj == * [[Liturgia jaro|Festoj kaj rememoroj]] en [[Katolika Eklezio]]: sankta [[Antonio Maria Zaccaria]], itala kuracisto, teologo, [[sacerdoto]], fondinto de [[barnabitoj]]; [[Maria Goretti]], itala virgulino kaj martiro * [[Ĉeĥio]] kaj [[Slovakio]]: ŝtata festo de sanktaj [[Cirilo kaj Metodo]] (kiuj komencis sian kristanan mision en [[Grandmoravia imperio]] en printempo de [[863]]) * [[Manksinsulo]]: Tago de [[Tynwald]] * Tago de sendependiĝo: [[Venezuelo]] ([[1811]]), [[Alĝerio]] ([[1962]]), [[Kabo-Verdo]] ([[1975]]) * [[Zambio]]: Tago de Unueco * [[Armenio]]: Festo de [[Konstitucio]] * ĉiujare: [[Kurado]] de [[nudismo|nuduloj]], de 2002 en [[Pamplono]] == Tagoj de [[semajno]] == La '''5-a de julio''' estas (laŭ [[gregoria kalendaro]]): * [[Dimanĉo]] en jaroj: [[1587]] [[1592]] [[1598]] [[1609]] [[1615]] [[1620]] [[1626]] [[1637]] [[1643]] [[1648]] [[1654]] [[1665]] [[1671]] [[1676]] [[1682]] [[1693]] [[1699]] [[1705]] [[1711]] [[1716]] [[1722]] [[1733]] [[1739]] [[1744]] [[1750]] [[1761]] [[1767]] [[1772]] [[1778]] [[1789]] [[1795]] [[1801]] [[1807]] [[1812]] [[1818]] [[1829]] [[1835]] [[1840]] [[1846]] [[1857]] [[1863]] [[1868]] [[1874]] [[1885]] [[1891]] [[1896]] [[1903]] [[1908]] [[1914]] [[1925]] [[1931]] [[1936]] [[1942]] [[1953]] [[1959]] [[1964]] [[1970]] [[1981]] [[1987]] [[1992]] [[1998]] [[2009]] [[2015]] [[2020]] [[2026]] [[2037]] [[2043]] [[2048]] [[2054]] [[2065]] [[2071]] [[2076]] [[2082]] [[2093]] [[2099]]; * [[Lundo]] en jaroj: [[1582]] [[1593]] [[1599]] [[1604]] [[1610]] [[1621]] [[1627]] [[1632]] [[1638]] [[1649]] [[1655]] [[1660]] [[1666]] [[1677]] [[1683]] [[1688]] [[1694]] [[1700]] [[1706]] [[1717]] [[1723]] [[1728]] [[1734]] [[1745]] [[1751]] [[1756]] [[1762]] [[1773]] [[1779]] [[1784]] [[1790]] [[1802]] [[1813]] [[1819]] [[1824]] [[1830]] [[1841]] [[1847]] [[1852]] [[1858]] [[1869]] [[1875]] [[1880]] [[1886]] [[1897]] [[1909]] [[1915]] [[1920]] [[1926]] [[1937]] [[1943]] [[1948]] [[1954]] [[1965]] [[1971]] [[1976]] [[1982]] [[1993]] [[1999]] [[2004]] [[2010]] [[2021]] [[2027]] [[2032]] [[2038]] [[2049]] [[2055]] [[2060]] [[2066]] [[2077]] [[2083]] [[2088]] [[2094]]; * [[Mardo]] en jaroj: [[1583]] [[1588]] [[1594]] [[1605]] [[1611]] [[1616]] [[1622]] [[1633]] [[1639]] [[1644]] [[1650]] [[1661]] [[1667]] [[1672]] [[1678]] [[1689]] [[1695]] [[1701]] [[1707]] [[1712]] [[1718]] [[1729]] [[1735]] [[1740]] [[1746]] [[1757]] [[1763]] [[1768]] [[1774]] [[1785]] [[1791]] [[1796]] [[1803]] [[1808]] [[1814]] [[1825]] [[1831]] [[1836]] [[1842]] [[1853]] [[1859]] [[1864]] [[1870]] [[1881]] [[1887]] [[1892]] [[1898]] [[1904]] [[1910]] [[1921]] [[1927]] [[1932]] [[1938]] [[1949]] [[1955]] [[1960]] [[1966]] [[1977]] [[1983]] [[1988]] [[1994]] [[2005]] [[2011]] [[2016]] [[2022]] [[2033]] [[2039]] [[2044]] [[2050]] [[2061]] [[2067]] [[2072]] [[2078]] [[2089]] [[2095]]; * [[Merkredo]] en jaroj: [[1589]] [[1595]] [[1600]] [[1606]] [[1617]] [[1623]] [[1628]] [[1634]] [[1645]] [[1651]] [[1656]] [[1662]] [[1673]] [[1679]] [[1684]] [[1690]] [[1702]] [[1713]] [[1719]] [[1724]] [[1730]] [[1741]] [[1747]] [[1752]] [[1758]] [[1769]] [[1775]] [[1780]] [[1786]] [[1797]] [[1809]] [[1815]] [[1820]] [[1826]] [[1837]] [[1843]] [[1848]] [[1854]] [[1865]] [[1871]] [[1876]] [[1882]] [[1893]] [[1899]] [[1905]] [[1911]] [[1916]] [[1922]] [[1933]] [[1939]] [[1944]] [[1950]] [[1961]] [[1967]] [[1972]] [[1978]] [[1989]] [[1995]] [[2000]] [[2006]] [[2017]] [[2023]] [[2028]] [[2034]] [[2045]] [[2051]] [[2056]] [[2062]] [[2073]] [[2079]] [[2084]] [[2090]]; {{projektoj}} * [[Ĵaŭdo]] en jaroj: [[1584]] [[1590]] [[1601]] [[1607]] [[1612]] [[1618]] [[1629]] [[1635]] [[1640]] [[1646]] [[1657]] [[1663]] [[1668]] [[1674]] [[1685]] [[1691]] [[1696]] [[1703]] [[1708]] [[1714]] [[1725]] [[1731]] [[1736]] [[1742]] [[1753]] [[1759]] [[1764]] [[1770]] [[1781]] [[1787]] [[1792]] [[1798]] [[1804]] [[1810]] [[1821]] [[1827]] [[1832]] [[1838]] [[1849]] [[1855]] [[1860]] [[1866]] [[1877]] [[1883]] [[1888]] [[1894]] [[1900]] [[1906]] [[1917]] [[1923]] [[1928]] [[1934]] [[1945]] [[1951]] [[1956]] [[1962]] [[1973]] [[1979]] [[1984]] [[1990]] [[2001]] [[2007]] [[2012]] [[2018]] [[2029]] [[2035]] [[2040]] [[2046]] [[2057]] [[2063]] [[2068]] [[2074]] [[2085]] [[2091]] [[2096]]; * [[Vendredo]] en jaroj: [[1585]] [[1591]] [[1596]] [[1602]] [[1613]] [[1619]] [[1624]] [[1630]] [[1641]] [[1647]] [[1652]] [[1658]] [[1669]] [[1675]] [[1680]] [[1686]] [[1697]] [[1709]] [[1715]] [[1720]] [[1726]] [[1737]] [[1743]] [[1748]] [[1754]] [[1765]] [[1771]] [[1776]] [[1782]] [[1793]] [[1799]] [[1805]] [[1811]] [[1816]] [[1822]] [[1833]] [[1839]] [[1844]] [[1850]] [[1861]] [[1867]] [[1872]] [[1878]] [[1889]] [[1895]] [[1901]] [[1907]] [[1912]] [[1918]] [[1929]] [[1935]] [[1940]] [[1946]] [[1957]] [[1963]] [[1968]] [[1974]] [[1985]] [[1991]] [[1996]] [[2002]] [[2013]] [[2019]] [[2024]] [[2030]] [[2041]] [[2047]] [[2052]] [[2058]] [[2069]] [[2075]] [[2080]] [[2086]] [[2097]]; * [[Sabato]] en jaroj: [[1586]] [[1597]] [[1603]] [[1608]] [[1614]] [[1625]] [[1631]] [[1636]] [[1642]] [[1653]] [[1659]] [[1664]] [[1670]] [[1681]] [[1687]] [[1692]] [[1698]] [[1704]] [[1710]] [[1721]] [[1727]] [[1732]] [[1738]] [[1749]] [[1755]] [[1760]] [[1766]] [[1777]] [[1783]] [[1788]] [[1794]] [[1800]] [[1806]] [[1817]] [[1823]] [[1828]] [[1834]] [[1845]] [[1851]] [[1856]] [[1862]] [[1873]] [[1879]] [[1884]] [[1890]] [[1902]] [[1913]] [[1919]] [[1924]] [[1930]] [[1941]] [[1947]] [[1952]] [[1958]] [[1969]] [[1975]] [[1980]] [[1986]] [[1997]] [[2003]] [[2008]] [[2014]] [[2025]] [[2031]] [[2036]] [[2042]] [[2053]] [[2059]] [[2064]] [[2070]] [[2081]] [[2087]] [[2092]] [[2098]]. [[Kategorio:5-a de julio| ]] [[Kategorio:Julio|05]] [[Kategorio:5-a tago de la monato|#07]] [[Kategorio:Tagoj de la jaro|#0705]] g3rbwt7ntpb0heu43uv6m8bx33jwmfg 0 10306 9490885 9342495 2026-10-09T15:36:40Z Roberto 609 /* Recenzoj */ 9490885 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} {{Unua}} '''Amy Louise BRIGGS''' (mortis la {{daton|8|januaro|1945}} en [[Leeds]])<ref>[https://anno.onb.ac.at/cgi-content/anno-plus?aid=e0w&datum=1945&page=34 ''Esperanto Internacia'' 1945, paĝo 34].</ref> estis [[Anglujo|angla]] instruistino kiu instruas ankaŭ Esperanton en sia (privata) knabinlernejo. Ŝi verkis multe da ĉarmaj teatraĵetoj por infanoj, kun vera kompreno de [[infana psikologio]]. Aparte eliris: ''Cindrulino, kaj aliaj teatraĵetoj'' en [[1920]]. Ŝi tradukis la verkon ''Sonĝo de Someromeza Nokto'' de [[William Shakespeare]], aperanta en [[1921]]. Louise Briggs kunlaboris al ''Literaturo'', kaj ''[[Literatura Mondo]]''. ==Verkoj== *''Cindrulino kaj aliaj teatraĵetoj por infanoj''. ;Tradukoj *''Sonĝo de Someromeza Nokto'' de [[William Shakespeare]], [[1921]]. ===Recenzoj=== Pri ''Sonĝo de Someromeza Nokto'' {{citaĵo|La versoj de tiu traduko memorigas ofte al tiuj de [[Hamlet]], de D-ro Zamenhof. Ŝajnas al mi, ke ni ne povas fari pli grandan laŭdon de tiu lerta kaj bela traduko.|[[Belga Esperantisto]] n071-072 (jan-feb 1921)}} ---- Pri ''Cindrulino kaj aliaj teatraĵetoj por infanoj'' {{citaĵo|En la kvar teatrajetoj titolitaj: Cindrulino, Neĝblankulino kaj la sep viretoj, La dormanta Belulino, Belulino kaj la Besto, la aŭtorino lerte aranĝis la rilatajn ĉie konatajn fabelojn por esti prezentataj de geknaboj. Tiuj porinfanaj drametoj plaĉos al la aktoretoj kiel al la geparencaj aŭdantaroj; ili estos bonega rimedo por, instruinte Esperanton al infanoj, kutimigi ilin al flua senpena parolo de nia lingvo. Tiel ankaŭ utilos la du vivaj monologoj por knabinoj: La perfido de Lilio, kaj La perdita rubando, ĉe l’ fino de l' broŝuro. La tuto estas nepre korekta kaj neniel riproĉinda laŭ lingva kaj laŭ presa vidpunktoj.|[[Georges Stroele|G.S.]] Esperanto n241 sep 1920}} {{citaĵo|En korekta kaj delikata lingvo, nia samideanino transverkis por teatra ludado de infanoj, kelkajn el la plej belaj feaj [[rakonteto]]j kiuj ĉarmis niajn infanajn jarojn : [[Cindrulino]], [[Neĝblankulino]], [[La dormanta belulino]], [[La belulino kaj la besto]], krom du monologetoj. Jen estas unu el la plej belaj [[libreto]]j de nia Esperantista tutmonda literaturo. Estas veraj perletoj, kiuj estas onega materialo por propagandi kaj amigi Esperanton de la gemalgranduletoj kaj sekve de ties parencoj kaj amikoj. |[[Leon Paul Charles Cogen|L . COGEN]]. [[Belga Esperantisto]] n071-072 (jan-feb 1921)}} == Eksteraj ligiloj == * [https://www.eventoj.hu/steb/gxenerala_naturscienco/enciklopedio-1/encikl.htm ''Enciklopedio de Esperanto''/B] en sia originala formo en la Interreto * [https://www.eventoj.hu/steb/gxenerala_naturscienco/enciklopedio-1/enciklopedio-de-esperanto-1933.pdf ''Enciklopedio de Esperanto''] en elŝutebla versio (PDF). == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Briggs, Louise}} [[Kategorio:Anglaj esperantistoj]] [[Kategorio:Mortintoj en 1945]] 0nlyemfsl879t0n455rontfqi2g6wgk 0 10430 9491043 9200176 2026-10-10T05:05:12Z Tirolischleioans 254019 9491043 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo | nomo = Johanna Spyri | dosiero = Johanna-spyri.jpg | grandeco de dosiero = | priskribo = | pseŭdonimo = | naskonomo = Johanna Louise Heusser | dato de naskiĝo = {{naskiĝdato|1827|6|12}} | loko de naskiĝo = [[Hirzel]] {{Svislando}} | dato de morto = {{Mortodato kaj aĝo|1901|7|7|1827|6|12}} | loko de morto = [[Zuriko]] {{Svislando}} | profesio = [[Verkisto|Verkistino]] | nacieco = [[Svislando|Svisa]] | etno = | civitaneco = | edukado = | alma_mater = | aktivaj jaroj = | ĝenro = [[Porinfana literaturo]] | temo = | movado = | notindaj verkoj = ''[[Heidi]]'' | edzo/ino = | partnero = | infanoj = | rilatoj = | influoj = | influituloj = | premioj = | subskribo = | ttt = | montri portalon = }} '''Johanna SPYRI''' [johana ŝpiri], origine: '''Johanna HEUSSER''' (naskiĝis {{naskiĝdato|1827|6|12}} en [[Hirzel]] apud [[Zuriko]], mortis {{mortodato|1901|7|7}} en Zuriko) estas [[Svislando|svisa]] [[verkisto|verkistino]]. Ŝia verkaro konsistas ĉefe el porinfanaj rakontoj, kiuj sentimentale idealige priskribas la simplan vivon de la homoj en la montaro kaj celas peri al la legantoj piecon kaj amon al la naturo. Precipe la rakontoj pri [[Heidi]] [hajdi], knabino vivanta en la svisa montaro, estas tradukitaj al multaj lingvoj kaj plurfoje filmigitaj. Laŭ aliaj opinioj ĉiuj libroj de Johanna Spyri kritike rigardas [[Svislando]]n kaj la vivkondiĉojn de la homoj dum la frua epoko de industriiĝo. La verkistino precipe interesiĝis pri la sorto de infanoj kaj junaj virinoj, tial la plejmulto de ŝiaj libroj estas subtitolitaj "Historioj por infanoj kaj tiaj, kiuj amas infanojn". Tial ŝiaj tekstoj havas ne nur literaturan sed ankaŭ soci-historian valoron. == Vivo == [[Dosiero:Spyri Handschrift.jpg|eta|200px|dekstre|<small>Manskribo de Spyri (letero al la patrino)</small>]] Johanna Spyri<ref>[https://www.hs-augsburg.de/~harsch/germanica/Chronologie/19Jh/Spyri/spy_intr.html Biografio de Johanna Spyri en la retejo de Biblioteca Augustana, konsultita 2016-01-30]</ref><ref>[https://de.wikipedia.org/wiki/Johanna_Spyri Partoj de tiu ĉi teksto baziĝas sur traduko de la teksto el la germanlingva vikipedio. Konsultu ties artikolhistorion.]</ref><ref>[http://www.fembio.org/biographie.php/frau/biographie/johanna-spyri/ Biografio de Johanna Spyri en la retejo FemBio, konsultita 2016-01-30]</ref> estis la kvara de ses infanoj de la kuracisto Johann Jakob Heusser kaj de la poetino Meta Heusser-Schweizer. Ŝia pli aĝa frato Jakob Christian Heusser estis geologo kaj mineralogo. Ŝi pasis sian junecon en Hirzel, vilaĝo sur pasejo de Zimmerberg super la [[Lago de Zuriko]] en [[Kantono Zuriko]]. En la aĝo de dek kvin jaroj ŝi transloĝiĝis al sia onklino al Zuriko, kie ŝi vizitis la lernejon. En la somero 1844 ŝi por du jaroj iris al internulejo en [[Yverdon]], por lerni la francan lingvon. Jaron poste ŝi revenis kaj vivis ĝis la aĝo de 25 en Hirzel. Ŝi instruis siajn pli junajn gefratojn kaj helpis al la patrino pri la dommastrumado. En la jaro 1851 ŝi fianĉiĝis al la zurika juristo kaj redaktisto Bernhard Spyri (1821–1884), kiu apartenis al la proksima amikaro de [[Richard Wagner]] en [[Zuriko]]. La geedziĝo okazis la 9-an de septembro 1852 en la preĝejo [[Wollishofen]]. La unua loĝejo de la paro troviĝis ĉe Stadelhoferstrato 22 en la tiel nomita "Kleiner Baumwollenhof". En la jaro 1855 naskiĝis la [[sola infano]] de Johanna Spyri, ŝia filo Bernhard Diethelm. Dum sia gravedeco Johanna Spyri travivis profundan depresion, de kiu ŝi suferis dum multaj jaroj. En septembro la familio translokiĝis al la domo "Zum liegenden Hirschli" ĉe Hirschengraben 10. Tri jarojn poste Bernhard Spyri akiris la domon "Bremerhaus" ĉe Hirschengraben 6. Post kiam li estis nomumita urboskribisto de Zuriko (postenon, kiun iam okupis la konata verkisto [[Gottfried Keller]]), la familio en la jaro 1868 translokiĝis al la urbodomo ĉe Kratzplatz. La geedza vivo de la familio Spyri estis laŭ diversaj Spyri-biografoj ne vere feliĉa. Johanna Spyri abomenis la dommastruman laboron kaj ŝia edzo, Bernhard Spyri, multe laboris kaj ofte forestis. Stabilecon donis al Johanna Spyri en tiu tempo ŝia intima amikeco kun Betsy Meyer, la fratino de [[Conrad Ferdinand Meyer]].<ref>[https://www.hs-augsburg.de/~harsch/germanica/Chronologie/19Jh/Spyri/spy_brief.html Letero de Johanna Spyri al Betsy Meyer, Retejo de la Biblioteca Augustana, konsultita 2016-01-30]</ref> Tiun rilaton priskribas imprese la vortoj en unu el la leteroj de Johanna Spyri, kiu tekstas: "Liebe Betsy, findest Du wohl Zeit, mir einige Worte zu sagen? Ich harre mit Sehnsucht darauf; laß mich nicht zu lange allein ohne Dich, Du weißt die Lücke die Du mir machst." (Kara Betsy, ĉu vi eventuale trovas tempon, diri al mi kelkajn vortojn? Mi atendadis kun sopiro al tio; ne lasu min tro longe sole sen vi, vi konas la breĉon, kion vi tiel en mi faras). Alia grava amikino de Johanna Spyri estis la konata feministino [[Camille Vidart]], kiu tradukis ŝian verkon Heidi al la franca lingvo. Dum Johanna Spyri mem restis kaptita en sia konservema vivo, tiuj rilatoj kun tiuj revoluciemaj feministinoj estis parto de ŝia vivo.<ref>Regine Schindler en NZZ Libro "Pfarrherren, Dichterinnen, Forscher" (Pastroj, poetinoj, esploristoj), volumo 5: "Johanna Spyri (1827-1901)"</ref> === Tempo en Bremeno === [[Dosiero:Geburtshaus von Johanna Spyri in Hirzel (Zurich).jpg|eta|200px|dekstre|<small>Naskiĝdomo de Johanna Spyri en Hirzel</small>]] La patrino de Johanna Spyri estis parenca kun la [[Bremeno|bremena]] civitano Johann Wichelhausen, krome tra sia edzo ŝi havis amikan rilaton kun la bremena juristo Hans Heinrich Spöndlin (1812–1872) kaj la pastoro de la preĝejo de nia sinjorino, Cornelius Rudolph Vietor (1814–1897). Tiu lasta kuraĝigis, kiel unua, Johannan Spyrin al skribado. Ŝi vizitadis lin en Bremen, kaj Cornelius Vietor ofte restadis en Zuriko kaj donis siajn filinojn dum unu jaro al la gardado de la familio Spyri. Pastoro Vietor igis ŝin presigi kaj publikigi kelkajn de ŝiaj rakontoj pere de la presejoj Hilgerloh kaj poste C.E. Müller. Ŝia unua rakonto "Ein Blatt auf Vrony’s Grab" (Folio sur la tombejo de Vronjo) aperis en la jaro 1871 en Bremen kaj fariĝis granda sukceso. Temas pri malfacile digestebla rakonto de virino, kiu suferas kaj estas mistraktata de sia drinkema edzo kaj tamen preĝante akceptas tiun sorton, kiel al ŝi konsilis la sinjoro pastro. Sekvis en Bremen la rakontoj "Nach dem Vaterhaus" (Post la patra domo), "Aus früheren Tagen" (El pli fruaj tagoj), "Ihrer keins vergessen" (Ne forgesi unu de ili) kaj "Verirrt und gefunden" (Perdiĝinta kaj retrovita). La rakontoj aperis sub la [[pseŭdonimo]] J.S. kaj ne estis tre sukcesaj. === Sinjorino Urboskribistino === [[Dosiero:Spyri Wohnhaus.jpg|eta|200px|dekstre|<small>La loĝdomo de Johanna Spyri apud Zeltweg en Zuriko</small>]] En la jaro 1875 la "Sinjorino Urboskribistino" estis vokita al la kontrolkomisiono de la tiel nomita "Supera Filinlernejo en Zuriko" (Höhere Töchterschule, hodiaŭ Kantona Lernejo Hottingen - la unua zurika mezlernejo, kiu pretigis virinojn al universitato), kie ŝi laboris ĝis 1892. Ŝia unua infanlibro "Heimathlos" (Senhejmulo) enhavis la rakontojn "Am Silser- und am Gardasee" (Apud la Lagoj de Sils kaj de Garda) kaj "Wie Wiseli’s Weg gefunden wird" (Kiel estas trovata la vojo de Wisenjo) kaj aperis en la jaro 1878 ĉe [[F. A. Perthes (eldonejo)|F. A. Perthes]] en Gotha. Kiel aŭtorino ne estis indikita Johanna Spyri, sed "de la verkistino de 'Folio sur la tombo de Vronjo'". Unuan fojon aperis sur la kovrilo la rimarko "Historio por infanoj kaj ankaŭ por tiaj, kiuj ŝatas la infanojn", kio poste troveblas sur preskaŭ ĉiuj eldonoj de Johanna Spyri. === Sukceso kun Heidi === Ĵus antaŭ kristnasko 1879 aperis ankaŭ en la eldonejo F. A. Perthes en Gotha la libro "La migro- kaj lernojaroj de Heidi", kiu tuj fariĝis tiel granda sukceso, ke ĝi permesis al Johanna Spyri tre komfortan vivofinon. En 1881 sekvis la dua volumo "Heidi povas apliki, kion ŝi lernis". La libro Heidi estis tradukita en pli ol 50 lingvojn kaj aperis pluraj filmoj pri la libro. En la jaro 1884 Johanna Spyri perdis en la sama jaro unue sian filon kaj poste sian edzon. Ŝi tiam translokiĝis post tiu sortobato en la jaro 1885 dum jaro al la domo ĉe Bahnhofstrato 48, angulo Augustinergasse kaj poste al la domoj de Escher ĉe Zeltweg 9, kie ŝi loĝis ĝis sia morto en la 7-an de julio 1901. Kiam ŝi, antaŭ sia morto en la jaro 1901, malsaniĝis de kancero, ŝi lasis sin trakti de la unua svisa kuracistino [[Marie Heim-Vögtlin]]. La tombo de Johanna Spyri troviĝas sur la tombejo Sihlfeld en Zuriko. === Duobla vivo === Por ŝia ĉirkaŭaĵo Johanna Spyri fakte estis ĉiam nur la Sinjorino Urboskribisto, kiu plenumigis sian oficon en la kontrolkomisiono de la Supera Filinlernejo kaj helpantino en sociaj institucioj. Dank' al siaj enspezoj el la Heidi-libroj ŝi povis havi senzorgan vivon kaj pagi servistaron. Tamen ŝia verkado okazis kvazaŭ sekrete kaj sur la unuaj eldonoj de ŝiaj libroj eĉ ne aperis ŝia nomo. En tio ŝi similis sian patrinon Meta Heusser, kiu ankaŭ nur kaŝe verkis. Nur en siaj leteroj al Conrad Ferdinand Meyer ŝi de tempo al tempo aludis al sia verkistina laboro.<ref>Regine Schindler en [[Neue Zürcher Zeitung]]: [http://www.nzz.ch/article7ggjn-1.452649 Vor hundert Jahren starb Johanna Spyiri - Frau Stadtschreiber und Dichterin im Verborgenen (Antaŭ cent jaroj mortis Johanna Spiri - Sinjorino Urboskribisto kaj poetino kaŝiĝinta)] 2001-07-07</ref> === Familio === [[Dosiero:Bernhard Spyri.jpg|eta|100px|dekstre|<small>Bernhard Spyri, edzo</small>]] [[Dosiero:Bernhard Diethelm Spyri.jpg|eta|100px|dekstre|<small>Bernhard Diethelm Spyri, filo</small>]] Ŝia edzo '''Bernhard Spyri''', estis la filo de Johann Bernhard Spyri el [[Amlikon]], fariĝis 1844 civitano de Hirzel kaj 1854 civitano de Zuriko, kaj naskiĝis la 21-an de septembro 1821. Li estis juristo, advokato kaj redaktoro de la "Eidgenössischen Zeitung" (Ĵurkomunuma Gazeto). Li estis dufoje membro de la kantona konsilio de Zuriko kaj de 1859 ĝis 1868 Jura konsilisto de la urbo Zuriko. Bernhard Spyri mortis la 19-an de decembro 1884 en Zuriko.<ref> Regine Schindler: ''Johanna Sypri, Spurensuche.'' (Johanna Spyri, spurserĉado)</ref> Ŝia unika filo '''Bernhard Diethelm Spyri''' naskiĝis la 17-an de aŭgusto 1855 en Zuriko, studis juron en Zuriko, [[Leipzig|Lepsiko]] kaj [[Göttingen|Gottingeno]]. Post la studo li fariĝis sekretario de la komercista societo en Zuriko. Pro kuracrestadoj en [[Davos]] kaj aliaj lokoj li regule devis interrompi sian studadon. 1881/1882 li vojaĝis al Argentino al sia onklo Christian Heusser, la frato de lia patrino. 1883/1884 li kuracrestadis apud la [[Majora Lago]] kaj en [[Pizo (Italio)|Pizo]]. La 3-an de majo 1884 li mortis pro [[tuberkulozo]]. == Takso de ŝia verko == Johanna Spyri en sia verko luktas por la rajtoj de virinoj kaj infanoj kaj kritike observas la socian situacion de Svislando dum la industriiĝo en la 19-a jarcento. Johanna Spyri tamen ne predikas la retiriĝon al la bela Alpopaŝtejo, kiel oni kelkfoje, pere de la merkatigo de la Heidi-mito, volas kredigi la publikon. Tion eble faras la Alponĉjo, kiu retiriĝas al la Alpopaŝtejo sammaniere kiel la modernaj junuloj ekde la 1960-aj jaro, kiel rimarkigas Jud en sia svisa literaturhistorio.<ref>[http://literatur.geschichte-schweiz.ch/johanna-spyri-heidi.html Schweizerische Literaturgeschichte, Johanna Spyri, Retejo de Markus Jud, Lucerno, konsultita 2016-01-30]</ref>, dume Heidi ja igas la Alponĉjon reveni al la homoj en la vilaĝeto Doerfli kaj reintegriĝi al la socio. Johanna Spyri certe meritas esti nomita kune kun la du aliaj gravaj svisaj verkistoj kaj pedagogoj [[Jean-Jacques Rousseau]] (fakte ĝenevano) kaj [[Johann Heinrich Pestalozzi]], sed fakte ŝi devus esti menciita kiel la plej grava el la tri. Grandan influon precipe la romano de Heidi havis en Japanio, sed Heidi en Japanio ofte estas reduktita al naiva bildo de belaj montoj, simpla kampara vivo kaj natureco. La bildo de Heidi, kiel ĝi disvastiĝis en Japanio vaste influis la idearon, kiun japanoj kutime havas pri Svislando. En Japanio aperis ĝis nun 123 diversaj eldonoj de Heidi de 72 malsamaj tradukistoj, 28 bildlibroj kaj 21 [[mangao]]j.<ref>Heidi in Japan (Heidi en Japanio) en [https://de.wikipedia.org/wiki/Heidi_in_Japan germanlingva Vikipedio]</ref> Aparte rimarkinda estas, ke la unua kompleteldono de la verkaro de Johanna Spyri aperis 1962 en japana lingvo. === Folio sur la tombo de Vronjo === La unua verko de Johanna Spyri "Folio sur la tombo de Vronjo" (germana originaltitolo "Ein Blatt auf Vrony's Grab") estas pensiga eseo pri renkonto kun infana amikino de la aŭtorino apud la mortlito. La verko komenciĝas kiam la aŭtorino staras apud la tombo de Vronjo kaj metas folion sur la tombo, sur kiu staras la vortoj: "Por la ripozo, liteto en la tero." La aŭtorino rakontas poste, kiel ŝi en la infaneco pasigis gajajn tagojn kun la knabino rigardante al la neĝokampoj sur la Alpoj. Poste ŝi perdis la junulinon el la okuloj, kaj rerenkontiĝas kun ŝi, kiam ŝi alvenis al malsanulejo, kie la aŭtorino mem vizitadis malsanulinojn kaj rekonis la virinon vundita de la mistraktado fare de ŝia edzo. Pro la sopiro eskapi el la monotona vivo de la zurika vilaĝo Vronjo edziniĝis al ĉarpentisto, kiu evidentiĝis drinkema ludomaniulo, kiu mistraktis sian edzinon. Post konsilo de la pastro Vronjo silente eltenis la suferon, kaj trovis finfine sian feliĉon en la morto en malsanulejo. - Tiu pensiga rakonto famigis la junan aŭtorinon. Ke malantaŭ Vronjo troviĝas reala amikino de la aŭtorino estas tre verŝajne. La nomo Vronjo memorigas al la alpa neĝokampo "Ĝardeno de Vronjo", kie fontas la glaĉero [[Glärnischfirn]], videbla ek de Hirzel. Laŭ la legendo sub la glaĉerkampo troviĝas la alpopaŝtejo de ammalfeliĉa Vronjo. Estas ja al tiu neĝokampo, al kiu sopire rigardadis la du amikinoj, la konekto do estas evidenta. === Heidi === {{Ĉefartikolo|Heidi}} Per la verko "La migro- kaj lernojaroj de Heidi", kiu aperis en la jaro 1880, Johanna Spyri fariĝis mondkonata. Laŭdire la motivo de la unua volumo de la rakonto fontas el la verko de [[Hermann Adam von Kamp]], kiu aperis en la 1830-aj jaroj sub la titolo "Adelaide, das Mädchen vom Alpengebirge" (Adelaide, la knabino de la alpmontaro). La rakonto pri svisa orfino, kiu vivas sur alpopaŝtejo ĉe la avo, Alponĉjo, kaj de sia onklino, Dete, kontraŭvole estis portita al senjora domo en Frankfurto, kie la [[hejmsopiro]] ŝin preskaŭ mortigas, konkeris rapide la korojn de la homoj kaj estis tradukita al multaj lingvoj. La sukceson kompletigis la dua volumo aperinte en la jaro 1881. == Listo de verkoj<ref>[http://gutenberg.spiegel.de/autor/johanna-spyri-562 Vivo kaj verko de Johanna Spyri] en la retejo Projekt Gutenberg (konsultita 2016-02-01)</ref> == * ''Ein Blatt auf Vronys Grab'' (1871 - Folio sur la tombo de Vronjo)<ref>[http://www.e-rara.ch/sikjmc/id/5287470 Titolregistriĝo en la biblioteko de la Svisa Instituto por Infan- kaj Junularmedioj kaj ligilo al la verko (konsultita 2016-01-31)]{{404|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ''Nach dem Vaterhause'' (1872 - Al la patra domo) * ''Ihrer keins vergessen'' (1872 - Ne forgesi unu el ili) * ''Verirrt und fefunden'' (1872 - Perdiĝinta kaj retrovita) * ''Aus früheren Tagen'' (1873 - El pli fruaj tagoj) * ''Heimathlos'' (1878 - Senhejmulo) <ref>[http://gutenberg.spiegel.de/buch/heimatlos-685/1 Heimatlos en la retejo de Projekt Gutenberg (konsultita 2016-02-01)]</ref> * ''Aus Nah und Fern'' (1879 - De proksime kaj fore) * ''Verschollen, nicht vergessen'' (1879 - Malaperinta, ne forgesita) * ''[[Heidi#Unua_volumo|Heidi's Lehr- und Wanderjahre]]'' (1880 - La migro- kaj lernojaroj de Heidi) * ''Im Rhonetal'' (1880 - En Rodanvalo) * ''Aus unserem Lande'' (1881 - El nia lando) * ''Am Sonntag'' (1881 - Dimanĉe) * ''[[Heidi#Dua volumo| Heidi kann brauchen, was es gelernt hat]]'' (1881 - Heidi povas apliki, kion ŝi lernis) * ''Ein Landaufenthalt von Onkel Titus'' (1881 - Kamparrestado de Onklo Titus) * ''Kurze Geschichten für Kinder und auch für Solche, welche die Kinder lieb haben'' (1882 - Etaj historioj por infanoj kaj ankaŭ por tiaj, kiuj amas infanojn'' * ''Zwei Volksschriften'' (1882 - Du popolskribaĵoj) * ''Wo Gritlis Kinder hingekommen sind'' (1883 - Kien venis la infanoj de Gritli) <ref>[https://books.google.ch/books?id=U0xKaaOd8goC&pg=PT1&lpg=PT1&dq=Biografie+%22Johanna+Spyri%22&source=bl&ots=uRh5l0c7GM&sig=eO5RSMYS3qTYExvMAJwSHZAX8TU&hl=eo&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=Biografie%20%22Johanna%20Spyri%22&f=false "Wo Gritlis Kinder hingekommen sind" - la komplete verko en Google Books (konsultita 2016-02-01)]</ref> * ''Gritlis Kinder kommen weiter'' (1884 – La infanoj de Gritli progresas) * ''Aus dem Leben eines Advocaten'' (1885 – El la vivo de advokato) * ''Kurze Geschichten für Kinder und auch für Solche, welche die Kinder lieb haben'' (1882 - Etaj historioj por infanoj kaj ankaŭ por tiaj, kiuj amas infanojn (dua volumo)'' * ''Was soll denn aus ihr werden? Eine Erzählung für junge Mädchen'' (1887 – Kio fariĝu el ŝi? Rakonto por junaj knabinoj) * ''Artur und Squirrel'' (1888 – Arturo kaj Skvirelo) * ''Aus den Schweizer Bergen'' (1888 – El la svisaj montoj) * ''Was aus ihr geworden ist. Eine Erzählung für junge Mädchen'' (1889 – Kio fariĝis el ŝi. Rakonto por junaj knabinoj) * ''Einer vom Hause Lesa'' (1890 – Unu de la Domo Lesa) * ''Cornelli wird erzogen'' (1890 – Cornelli estas edukita) * ''Volksschriften von Johanna Spyri. Zweiter Band'' (1891 – Popolskribaĵoj, dua volumo) * ''Schloss Wildenstein'' (1892 – Kastelo Wildenstein) * ''Die Stauffer-Mühle'' (1901- La Stauffer-Muelilo) Post la morto aperis ek de 1931 en kajeroj de Schweizerisches Jugendsschriftwerk (Svisa junularverkaĵo): * ''Was Sami mit den Vögeln singt'' (Kion Sami kantas kun la birdoj) * ''Wer Gott zum Freunde hat'' (Kiu havas dion kia amiko) * ''Allen zum Trost'' (Por ĉiuj kiel konsolo) * ''Lauris Krankheit'' (La malsano de Laŭris) * ''Vom This, der doch etwas wird'' (Pri This, kiu tamen fariĝos io) == La verko de Johanna Spyri en Esperanto == [[Dosiero:2016-03-30-Heidi (Foto Dietrich Michael Weidmann).jpg|eta|200px|dekstra|Dietrich Michael Weidmann kun la Esperanto-eldono de "La migro- kaj lernojaroj de Heidi"]] Spite al la granda signifo de Johanna Spyri eĉ en la [[Svisa Antologio]] ŝi entute ne estis menciita. Daŭris ĝis la 21-a jarcento, kiam finfine tiu manko estis konstatita kaj komencita la traduko de Heidi. * ''La migro- kaj lernojaroj de Heidi'' aperis la 31-an de marto 2016 (en la eldonejo [[Allsprachendienst Esperanto GmbH]], tradukita de [[Dietrich Michael Weidmann]])<ref>{{Citaĵo el la reto |url=http://informejo.com/heidi-auf-esperanto---heidi-en-esperanto.html |titolo='''Heidi en Esperanto''', Blogo de Didi Weidmann, konsultita 2015-12-21 |alirdato=2015-12-21 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20160128161207/http://informejo.com/heidi-auf-esperanto---heidi-en-esperanto.html |arkivdato=2016-01-28 }}</ref> kaj * ''Heidi povas apliki, kion ŝi lernis'' estas anoncita por la 2-a de julio. == Notoj kaj referencoj == {{Referencoj}} <!-- Helpo : http://eo.wikipedia.org/wiki/Helpo:Referencoj kaj piednotoj --> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.myswitzerland.com/de-ch/johanna-spyri-museum-die-welt-von-heidis-erschafferin.html Retejo de la Johanna-Spyri-Muzeo en Hirzel] * [http://www.sikjm.ch/bibliothek-spyri-archiv/johanna-spyri-archiv/ Retejo de la Johanna-Sypri-Arkivo en Zuriko] * [http://www.helveticat.ch/search/query?term_1=Johanna+Spyri&locale=de&theme=Helveticat Verkoj de kaj pri Johanna Sypri en la Svisa Nacia Biblioteko] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160201033622/http://www.helveticat.ch/search/query?term_1=Johanna+Spyri&locale=de&theme=Helveticat |date=2016-02-01 }} * [https://portal.dnb.de/opac.htm?query=118616455&method=simpleSearch Verkoj pri kaj de Johanna Spyri en Germana Nacia Biblioteko] {{Leginda|2016|03|08}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Spyri, Johanna}} [[Kategorio:Svisaj verkistoj]] [[Kategorio:Germanlingvaj verkistoj]] [[Kategorio:Zurikanoj]] [[Kategorio:Verkistinoj]] oc7s42ytymdex0pqzn3nk8tpeffodis 0 13435 9491031 9480352 2026-10-10T04:18:51Z Tirolischleioans 254019 /* Gravuloj rilataj al la urbo */ 9491031 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|bildo=Gotha.JPG|bildo-larĝeco = 300px|regiono-ISO=DE-TH |situo sur mapo=Gotha|situo de=Situa mapo de Gotha |situo sur mapo2=Centra Gotha|situo de2=Situa mapo de Centra Gotha }} '''Gotha''' {{prononco|'''go:'''ta}}, esperantigite ankaŭ '''''Gotao''''', estas urbo en la [[federacia lando (Germanio)|germana federacia lando]] [[Turingio]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Turingio||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Turingio|{{#invoke:Wikidata|claim|P439}}}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². == Faktoj == * '''Situo:''' 50°57' NO, 10°41' OR * '''Horzono:''' [[GMT]]+1h (+2h de aprilo ĝis oktobro) == Historio == Unue menciita estis Gotha en 775 sub la nomo ''villa Gotaha''. Tiam [[Karolo la 1-a]] donacis la lokon al la [[Abatejo Hersfeld]]. Inter 1180 kaj 1190 ĝi fariĝis ''urbo''. En la 15-a kaj la 16-a jarcento la loĝantoj komercadis ĉefe per [[greno]], produktoj arbaraj kaj [[izatido]]. Ekde 1572 la urbo apartenis al la [[Duklando Saksio-Koburgo kaj Gotao|Duklando Saksio-Koburgo]], dum 1640-1918 tie ĉi rezidis la dukoj de [[Saksio-Gotha]]. Gotha famiĝis dum jarcentoj pro sia lernejo ''[[Ernestinum (Gotha)|Gymnasium illustre]]''. En 1798 okazis en Gotao la [[Unua astronoma kongreso eŭropa]]. Fama estas ankaŭ la multo da imponaj vilaoj, ekz. de [[Vilao Kuhnreuter]]. Ĉe la krepusko de [[Turniĝo]] en aŭtuno 1989 gravis kiel okazigejo de rondaj tabloj kaj civitanaj formumoj la protestantisma [[Preĝejo Repaciĝo (Gotao)|Preĝejo Repaciĝo]]. == Historio industria == En 1767 malfermiĝis la fabrikoj de porcelanaĵoj. En 1785 [[Justus Perthes]] fondis eldonejon geografian, kiu baldaŭ ekfamiĝis, kaj en kiu aperis fine de 1879 ankaŭ la mondkonata romano [[Heidi]] de la svisa verkistino [[Johanna Spyri]]. Finiĝas en Gotao la arkitektura majstroverko ''[[Leinakanalo]]''. == Geografio == Sudokcidente de la urbo troviĝas la montaro ''[[Boxberg (Gotha)|Boxberg]]'' kiu servas kiel ripozumaero. En la 1920-aj jaroj estiĝis en la sudo de Gotao la belega [[Am schmalen Rain (ĝardena urbo)|ĝardenurbo ''Am schmalen Rain'']] kiu eĉ hodiaŭ urboplanade kaj -evoluige gravas. == Politikaĵoj == * En 1875 unuiĝis - post la akcepto de la t.n. [[Programo de Gotha]] - en la gastejo [[Tivoli (Gotha)|Tivoli]] maldekstraj partioj de Bebel/Liebknecht kaj de Lasalle. * En 1917 fondiĝis tie ĉi la Sendependa Socialdemokrata Partio de Germanio ''(Unabhängige Sozialdemokratische Partei Deutschlands - USPD)''. * La 7-an de aprilo 1946 unuiĝis en Gotha la landaj organizoj de la Komunista Partio de Germanio kaj de la SPD kaj nome ŝanĝiĝis en Socialistan Unuecan Partion de Germanio [[Sozialistische Einheitspartei Deutschlands]]. Ĉeestis kaj [[Wilhelm Pieck]] kaj [[Otto Grotewohl]]. == Vidindaĵoj == === Religiaj === * [[Aŭgustenana kirko (Gotha)|Aŭgustenana kirko]] * [[Ĉeftombejo de Gotha]] * [[Preĝejo Sankta Bonifaco (Gotha)|Kirko Sankta Bonifaco]], katolika * [[Preĝejo frederika]] * [[Preĝejo Sankta Heleno (Siebleben)]] * [[Preĝejo Sankta Margareta (Gotha)|Preĝejo Sankta Margareta]] (centra foirejo) * [[Preĝejo Repaciĝo (Gotao)|Preĝejo Repaciĝo]], en la norduesta urborando * rondiro ''[[Juda vivo en Gotha]]'' * [[Tombejo malnova de Gotha|Tombejo malnova (spuroj)]] * [[Tombejo meza de Gotha]] * [[Tombejo supra de Gotha]] === Kasteloj kaj similaĵoj === * [[Kastelo Friedenstein]] (kun muzeoj kaj kirko) * [[Kastelo Friedrichsthal]] kun oranĝerio * [[Kastelo Mönchhof (Siebleben)]] * [[Kastelparko Gotha]] * [[Oranĝerio de Gotha]] * [[Tekasteleto]] * [[Vintra palaco (Gotha)|Vintra palaco/biblioteko]] === Aliaj === * [[Burĝa turo]] * [[Cranach-domo (Gotha)|Cranach-domo kun Wasserkunst]] * [[Ĝardendomo Frankenberg (Gotha)|Ĝardendomo Frankenberg]] * [[Am schmalen Rain (ĝardena urbo)|Am schmalen Rain]] * [[Leinakanalo]] * [[Popoldomo Zum Mohren]], pereinta * [[Tivoli (Gotha)]] * [[Urbodomo malnova (Gotha)|Urbodomo malnova]] == Servoj == {{div col|2}} * [[Arnoldi-lernejo]], gimnazio * [[Artoforumo de Gotha]] (Kunstforum) * [[Akvario Gotaa]] (parko) * [[Ĉefstacidomo de Gotao]] * [[ernestinum (Gotha)|Ernestinum]], gimnazio * [[Hipodromo Boxberg]] * [[Löffler-lernejo]] * [[Maria Hospitalo (Gotha)|Maria Hospitalo]] * [[Muzeo pri asekuroj (Gotha)|Muzeo pri asekuroj]] * [[Municipa Naĝejo (Gotao)|Municipa Naĝejo]] * [[Reyher-lernejo]]j, elementa kaj meza * [[Turingia filharmonio Gotao-Eisenach]] * [[Zoologia ĝardeno de Gotha]] {{div col end}} == Gravuloj rilataj al la urbo == {{Div col|cols = 2}} * [[Abba Gregorius]], leksikografo * [[Adolf Bube]], arkivisto kaj poeto * [[Adolf Stieler]], geografo kaj kartografo * [[Albert von Bamberg]], gimnaziestro * [[Aleksej Barŝeviĉ]], koncertmajstro * [[Alwin Langenhan]], asekurkompaniulo * [[Andreas Kieling]], reĝisoro * [[Andreas Reyher]], pedagogo * [[August Petermann]], kartografo * [[August Wilhelm Iffland]], aktoro * [[Aŭgusto (Saksio-Gotao-Altenburg)]], duko * [[Bernardo la 1-a (Saksio-Meiningen)]], duko * [[Carl Christian Friedrich Glenck]], entreprenisto * [[Carl Friedrich Maelzer]], entreprenisto * [[Caspar Hofmann]], kuracisto kaj profesoro * [[Caspar Schmalkalden]], kartografo * [[Christian Ferdinand Schulze]], filologo * [[Christian Heinrich Wehmeyer]], ĝardenisto * [[Conrad Ekhof]], teatrulo * [[Cyriacus Lindemann]], lernejestro * [[Dirk Kollmar]], bierfaristo kaj sportklubprezidanto * [[Dirk Oschmann]], literaturhistoriisto * [[Dorette Spohr]], harpistino * [[Eduard Adolf Jacobi]], lernejestro * [[Eduard Wilhelm Sievers]], literaturhistoriisto * [[Ernesto la 1-a (Saksio-Gotha-Altenburg)|Ernesto la 1-a]], duko * [[Ernesto la 1-a (Saksio-Koburgo kaj Gotao)]], duko * [[Ernesto la 2-a (Saksio-Koburgo kaj Gotao)]], duko * [[Ernesto la 2-a (Saksujo-Gotao-Altenburgo)]], duko * [[Ernesto Ludoviko la 1-a (Saksio-Meiningen)|Ernesto Ludoviko]], duko * [[Ernst Anding]], astronomo * [[Ernst Friedrich von Schlotheim]], paleobotanikisto * [[Ernst Wilhelm Arnoldi]], ekonomipolitikisto * [[Frederiko la 1-a (Saksio-Gotha-Altenburg)|Frederiko la 1-a]], duko * [[Friederike Bognár]], aktorino * [[Friedrich Adolf Wandersleb]], muzikisto * [[Friedrich Andreas Stroth]], lernejestro * [[Friedrich August Ukert]], geografo kaj historiisto * [[Friedrich Christian Kries]], instruisto * [[Friedrich Christoph Perthes]], eldonisto * [[Friedrich Jacobs]], filologo * [[Friedrich Ludwig Andreas Regel]], instruisto * [[Friedrich Melchior Grimm]], verkisto * [[Friedrich von Schlichtegroll]], numismatikisto * [[Friedrich Wilhelm Döring]], filologo * [[Friedrich Wilhelm Eugen Döll]], skulptisto * [[Friedrich Wilhelm Gotter]], verkisto * [[Fritz Appunn]], muzikisto *[[Georg Heß]], instruisto * [[Gilbert Jakubczyk-Liberman]], prestidigitisto * [[Giovanni Andrea Galletti]], operkantisto * [[Gotardo de Hildesheim]], sanktulo * [[Gottfried Christoph Sommer]], hebreisto * [[Gustav Adolf von Gotter]], diplomato * [[Hans Adam von Studnitz]], teatra intendanto * [[Hans Dominik]], verkisto * [[Heinrich Credner]], geologo * [[Heinrich Georges]], bibliotekisto/filologo * [[Henriko (Saksio-Römhild)]], duko * [[Hermann Credner]], geologo * [[Herrmann Julius Meyer]], eldonisto * [[Hugo Gräf]], politikisto * [[Hugo Mairich]], inĝeniero * [[János Ferenc Zách]], astronomo * [[Joachim Marquardt]], filologo kaj lernejestro * [[Johann Adolph Jacobi]], predikisto * [[Johann Andreas Danz]], orientalisto * [[Johann August von Hellfeld]], jurscienculo * [[Johann Ehrenfried Freund]], mecenato * [[Johann Elias Reichardt]], orientalisto * [[Johann Erhard Straßburger]], arkitekto * [[Johann Franz Buddeus]], teologo * [[Johann Friedrich Salomon Kaltwasser]], filologo * [[Johann Georg August Galletti]], instruisto * [[Johann Georg Keil]], verkisto * [[Johann Gottfried Geißler]], lernejestro kaj bibliotekisto * [[Johann Heinrich Möller]], orientalisto * [[Johann Heinrich Traugott Müller]], lernejestro * [[Johann Kaspar Steube]], instruisto kaj oficiro * [[Johann Ludwig Böhner]], komponisto kaj pianisto * [[Johann Michael Heusinger]], teologo kaj historiisto * [[Johann Siebold]], medicinisto * [[Johano Ernesto (Saksio-Eisenach)]], duko * [[Johano Frederiko la 2-a (Saksio)]], duko * [[Johano Kazimiro (Saksio-Koburgo)]], duko * [[Joseph Kürschner]], eldonisto * [[Joseph Meyer]], eldonisto * [[Josias Friedrich Löffler]], teologo * [[Julius Bertuch]], arĥitekto * [[Julius Hopf]], juristo * [[Julius von Plänckner]], regimentestro * [[Jürgen Möller]], historiisto * [[Justus Perthes]], eldonisto * [[Karl Ernst Georges]], filologo kaj instruisto * [[Karl Franz Buddeus]], vickanceliero * [[Karl Otto Beetz]], lernejestro * [[Kurd Laßwitz]], verkisto * [[Ludwig Bohnstedt]], arkitekto * [[Luise Dorothea (Sachsen-Meiningen)]], dukino * [[Max Wagner]], komponisto * [[Nikolaus Gromann]], arkitekto * [[Oskar Gründler]], pedagogo * [[Otto Keil]], artisto * [[Otto Liebetrau]], urbestro * [[Paul Stegmüller]], arkitekto * [[Pauline Gotter]] * [[Peter Andreas Hansen]], astronomo * [[Raphael Kühner]], filologo * [[Rudolf Ehwald]], bibliotekisto * [[Rudolph Zacharias Becker]], eldonisto kaj verkisto * [[Sigrid Damm]], literaturfakulino * [[Tobias Pfeifer-Helke]], muzeestro * [[Valentin Rost]], instruisto * [[Wilhelm Pabst]], paleontologo * [[Wilhelm Pertsch]], orientalisto * [[Wolf Christoph Zorn von Plobsheim]], arĥitekto {{Div col end}} == Gotha kaj Esperanto == En la 1909-a jaro okazis en Gotha la [[Germana Esperanto-Kongreso|4-a Germana Esperanto-Kongreso]]. Kable aŭdeblis en Gotha inter 2012 kaj 2021 ''[[Turingio Internacia]]'', la ĉiumonata Esperanto-radielsendo de [[Radio FREI]]. == Vidu ankaŭ == * [[Saksio-Koburgo kaj Gotao (lando)]] * [[Saksio-Koburgo kaj Gotao (dinastio)]] * [[Distrikto Gotha]] * [[Tramtransporto en Gotha]] * [[Turingia Arbarfervojo]] * [[Muzeaj Leonoj]] == Eksteraj ligiloj == * [http://www.bildarchivaustria.at/Pages/ImageDetail.aspx?p_iBildID=10858690 Bildkarto okaze de la 4-a Germana Esperanto-kongreso en Gotha] * [http://www.gotha.de Oficiala retejo] ({{de}}) * [http://english.gotha.de Retejo angla] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060424044039/http://english.gotha.de/ |date=2006-04-24 }} * [http://public-transport.net/bim/Gotha.htm Tramo en Gotha] * [http://www.landkreis-gotha.de Oficiala retejo de la distrikto Gotha] {{Projektoj}} {{Distrikto Gotha}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Gotha|!]] [[Kategorio:Iamaj eksterdistriktaj urboj de Turingio]] m0rl1a7q4fa610md9pl3kz8cjkm4m9w 0 16095 9491101 9285228 2026-10-10T10:42:44Z Kani 670 9491101 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} '''Bando''' estas ne tre bone difinita termino por [[grupo]] de homoj, kiuj kuniras aŭ kunagas. Ofte la vorto havas malŝatan konotacion (asociadon), kaj ĝi estas uzata en ne tro pozitiva senco por rilati al socie ne akceptataj grupoj: '''krimula bando''', '''terorisma bando'''. Oni aplikas la vorton ankaŭ en pozitiva senco al muzikistaro: '''muzika bando'''. Tiu povas esti blovinstrumenta bando, kiu ludas ofte liberaere kaj prefere marŝmuzikon; alia formo estas muzikistaro de almenaŭ tri personoj, kiuj ludas ĵazon, rokmuzikon ktp. Etimologie, ĝi devenas de la [[ĝermana]] "band" (grupo), kiu siavice devenas de band (bendo), per kio ekzemple militista grupo distingiĝis. ==Historiaj bandoj== * ''[[18th Street Gang]]'' * ''[[Camorra]]'' * ''[[Jakuza]]'' * [[Jud-usona organizita krimo]] * ''[[Mara Salvatrucha]]'' * [[Rusa mafio]] * [[Triado]] ==Vidu ankaŭ== * [[Gangstero]] {{projektoj|ReVo=band}} [[Kategorio:Bandoj| ]] puxilaed4cqq9deiluck9mfkruq0o6l 9491102 9491101 2026-10-10T10:45:21Z Kani 670 9491102 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo |dosiero=The Hermanos de Pistoleros Latinos hand signals.jpg}} '''Bando''' estas ne tre bone difinita termino por [[grupo]] de homoj, kiuj kuniras aŭ kunagas. Ofte la vorto havas malŝatan konotacion (asociadon), kaj ĝi estas uzata en ne tro pozitiva senco por rilati al socie ne akceptataj grupoj: '''krimula bando''', '''terorisma bando'''. Oni aplikas la vorton ankaŭ en pozitiva senco al muzikistaro: '''muzika bando'''. Tiu povas esti blovinstrumenta bando, kiu ludas ofte liberaere kaj prefere marŝmuzikon; alia formo estas muzikistaro de almenaŭ tri personoj, kiuj ludas ĵazon, rokmuzikon ktp. Etimologie, ĝi devenas de la [[ĝermana]] "band" (grupo), kiu siavice devenas de band (bendo), per kio ekzemple militista grupo distingiĝis. ==Historiaj bandoj== * ''[[18th Street Gang]]'' * ''[[Camorra]]'' * ''[[Jakuza]]'' * [[Jud-usona organizita krimo]] * ''[[Mara Salvatrucha]]'' * [[Rusa mafio]] * [[Triado]] ==Vidu ankaŭ== * [[Gangstero]] {{projektoj|ReVo=band}} [[Kategorio:Bandoj| ]] cppqnn3xfp2659f4d0e9cvr7lbg0hu4 9491103 9491102 2026-10-10T10:45:41Z Kani 670 9491103 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo |bildo=The Hermanos de Pistoleros Latinos hand signals.jpg}} '''Bando''' estas ne tre bone difinita termino por [[grupo]] de homoj, kiuj kuniras aŭ kunagas. Ofte la vorto havas malŝatan konotacion (asociadon), kaj ĝi estas uzata en ne tro pozitiva senco por rilati al socie ne akceptataj grupoj: '''krimula bando''', '''terorisma bando'''. Oni aplikas la vorton ankaŭ en pozitiva senco al muzikistaro: '''muzika bando'''. Tiu povas esti blovinstrumenta bando, kiu ludas ofte liberaere kaj prefere marŝmuzikon; alia formo estas muzikistaro de almenaŭ tri personoj, kiuj ludas ĵazon, rokmuzikon ktp. Etimologie, ĝi devenas de la [[ĝermana]] "band" (grupo), kiu siavice devenas de band (bendo), per kio ekzemple militista grupo distingiĝis. ==Historiaj bandoj== * ''[[18th Street Gang]]'' * ''[[Camorra]]'' * ''[[Jakuza]]'' * [[Jud-usona organizita krimo]] * ''[[Mara Salvatrucha]]'' * [[Rusa mafio]] * [[Triado]] ==Vidu ankaŭ== * [[Gangstero]] {{projektoj|ReVo=band}} [[Kategorio:Bandoj| ]] is6arehla5kebnsbtnua7yogt020sy5 9491105 9491103 2026-10-10T10:52:33Z Kani 670 9491105 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo |bildo=The Hermanos de Pistoleros Latinos hand signals.jpg}} '''Bando''' estas ne tre bone difinita termino por [[grupo]] de homoj, kiuj kuniras aŭ kunagas. Ofte la vorto havas malŝatan konotacion (asociadon), kaj ĝi estas uzata en ne tro pozitiva senco por rilati al socie ne akceptataj grupoj: '''krimula bando''', '''terorisma bando'''. Oni aplikas la vorton ankaŭ en pozitiva senco al muzikistaro: '''muzika bando'''. Tiu povas esti blovinstrumenta bando, kiu ludas ofte liberaere kaj prefere marŝmuzikon; alia formo estas muzikistaro de almenaŭ tri personoj, kiuj ludas ĵazon, rokmuzikon ktp. Etimologie, ĝi devenas de la [[ĝermana]] "band" (grupo), kiu siavice devenas de band (bendo), per kio ekzemple militista grupo distingiĝis. Kiam tiu dua signifo rilatas al la revoluciema [[rok-muziko]] de la dua duono de la 20-a jarcento, iel oni kunigas ambaŭ signifojn. Krimbandoj estas gravaj defioj por la ordo en la plej diversaj ŝtatoj, ĉar ofte ili iĝas tiom potencaj ke ili povas superi la fortojn de la propra ŝtato aŭ ili povas kondiĉigi la politikon de tiuj, ekzemple en latinamerikaj landoj ([[Haitio]], [[Salvadoro]], ktp.). En pluraj landoj la agado de tiaj bandoj rilatas ĉefe al [[drogotrafiko]], sed ne nur. ==Historiaj bandoj== * ''[[18th Street Gang]]'' * ''[[Camorra]]'' * ''[[Jakuza]]'' * [[Jud-usona organizita krimo]] * ''[[Mara Salvatrucha]]'' * [[Rusa mafio]] * [[Triado]] ==Vidu ankaŭ== * [[Gangstero]] {{projektoj|ReVo=band}} [[Kategorio:Bandoj| ]] jmqli3vsdahp8tjngeh447eycdv8hy8 0 17062 9490902 8593428 2026-10-09T15:47:36Z Sj1mor 12103 9490902 wikitext text/x-wiki '''Duonkonduktaj aparatoj''' estas elektronikaj komponantoj kiuj ekspluatas la [[elektroniko|elektronikajn]] ecojn de [[duonkonduktaĵoj]], precipe [[silicio]], [[germaniumo]] kaj [[galia arsenido]]. Tiu ĉi klaso de aparato anstataŭis [[Termojona aparato|termojonajn aparatojn]], tiel kiel [[Elektrona tubo|vakutubojn]], en plejmultaj aplikaĵoj. Ili utiligas elektran konduktecon en la solida stato mala al la [[vakua stato]] aŭ la [[gasa stato]]. Duonkonduktaj aparatoj disponeblas en apartaj unuoj, aŭ en [[integrita cirkvito|integritaj cirkvitoj]] kiuj entenas multaj apartaj cirkvitaj elementoj. konstrukcio de integritaj cirkvitoj dependas de la bazaj konceptoj de [[aparata fiziko]]. Plej multaj el tiuj aparatoj dependas de kondukteco de majoritataj portantoj. Sed kelkaj regas la konduktadon de minoritataj portantoj. Aliaj konceptoj el aparata fiziko estas [[benda strukturo]] de duonkonduktaĵo, la [[bendbreĉo|benda breĉo]], [[benda tordado]], ktp... Sed por konstrukcii integrita cirkvito, oni devas kompreni la funkcio de la apartaj unuoj tiel kiel [[diodo]], solidstata [[kondensilo]], kamp-efika kaj dupolusa junta [[transistoro]]j, kaj la medodoj de fabrikado de duonkonduktaĵaj aparatoj tiel kiel [[fotolitografio]], [[jona enplantado]], [[kemia vapora deponado]], kaj [[epitaksia deponado]]. Ekzemploj de duonkonduktaĵaj aparatoj: * [[Diodo]]j: ** Zeneraj diodoj ** Lavangaj diodoj ** Lum-elsendaj diodoj (LED) ** Fotodiodoj ** Schottky-aj diodoj ** Klakaj diodoj ** Tunelaj diodoj ** Siliciaj Regitaj Rektifiloj ** Diakoj ** Triakoj * [[Transistoro]]j ** Dupolusaj juntaj transistoroj ** Fototransistoroj ** Kamp-Efikaj transistoroj ** MOSKED-aj transistoroj ** KMOS-aj transistoroj * [[Tiristoro]]j ** Fototiristoroj ** GTO-tiristoroj ** IGC-tiristoroj {{Projektoj}} == Vidu ankaŭ == [[Kategorio:Elektra inĝenierarto]] s4azjrhr24yebxy6i62espiyxikqd4w 0 17098 9490872 9490406 2026-10-09T15:05:15Z VolodimirSvjatoslaviĉ 244109 /* */ 9490872 wikitext text/x-wiki '''Listo de ukrainaj esperantistoj''' * [[Nadija Hordijenko Andrianova]] * [[Anatolo Koch]] * [[Vladimir Kornilov]] * [[Aleksandr Koroleviĉ]] * [[Orest Kuzjma]] * [[Vladimir Savviĉ Kuzmiĉ]] * [[Mikelo T. Popov]] * [[Nikolaj Stepanoviĉ Potapĉik]] * [[Andreo Rogov]] * [[Vasil Stanoviĉ]] * [[Mikaelo Ternavski]] * [[Miĥail VAIL]] * [[Eŭgeno Miĥalski]] * [[Miĥajlo Jurkiv]] * [[Volodimir Pacjurko]] * [[Eŭheno Kovtonjuk]] * [[Viktor Pajuk]] * [[Volodimir Hordijenko]] * [[Semen Vajnblat]] * [[Mikaelo Lineckij]] * [[Oleksandr Krasuckij]] * [[Petro Palivoda]] [[Kategorio:Ukrainaj esperantistoj| ]] [[Kategorio:Listoj de esperantistoj laŭ nacieco|Ukrainiaj]] [[Kategorio:Listoj pri Ukrainio]] diasqdy848thlr8g1gow9mtplwli6lg 0 18385 9490858 9482581 2026-10-09T13:57:45Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9490858 wikitext text/x-wiki {{Unua|kat=ne}} {{informkesto Esperanto-libro | titolo = Himnaro Esperanta | aŭtoro = Montagu Christie Butler | eldonjaro = 1910 | reeldono = 1921 | eldonurbo = [[Londono]] <ref> La bildo rilatas al la eldono de 1954.</ref> | eldoninto = Brita Esperanto-Asocio | paĝoj = 111 | isbn = | bildo = 1954 Himnaro Esperanta 1.jpg }} '''''Himnaro Esperanta''''' <ref>[[Petro Stojan]] 1929 : ''[[Bibliografio de Internacia Lingvo]]'', numero 4439, paĝo 382.</ref> estas Esperanta [[kantaro]] kompilita de [[Montagu Christie Butler]]. La unua eldono de [[1910]] estis 111-paĝa, la dua eldono de [[1921]] 147-paĝa. == Enhavo == La libro enhavas 211 da [[poezio|poeziaj]] tekstoj uzeblaj de ĉiu [[kristano]] dum la [[diservo]]j. Antaŭ la eldoniĝo de ''[[Adoru Kantante]]'' en [[1971]], ''Himnaro Esperanta'' (la kvina eldono de [[1965]]/[[1966|66]] de Butler estis la plej ampleksa Esperantlingva kristana kantaro. Krom centoj da tekstoj, ĝi enhavas ankaŭ kelkajn gravajn, aliloke malfacile troveblajn [[muzikaĵo]]jn. == Recenzoj == {{Citaĵo|Kvara kaj kompleta eldono de 236 himnoj kaj kantikoj. Tiu kolekto ĝojigas ne nur la spiriton sed ankaŭ la orelon. |1954, [[Historio de Esperanto (Courtinat)|Historio de Esperanto]] III, paĝo 1146}} {{citaĵo|Ĉi tiu nova eldono enhavas 236 himnojn (en 1907: 26; en 1910: 104; en 1921: 212) kaj estas destinita por ĉiu [[kristano]]. Al ni la elekto de la himnoj ŝajnas tute laŭdinda, kiam krome la lingvo (iam estas originalaĵoj) impresas bonega kaj ofte kvazaŭ perfekta. Komposto, preso kaj bindo estas senriproĉaj.|[[Belga Esperantisto]] - Numero 330, Februaro, 1955}} == Bildaro == <Gallery> Dosiero:1954 Himnaro Esperanta 2.jpg|Titolpaĝo pri la kvara eldono, 1954. </Gallery> == Referencoj == {{referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Portalo|Literaturo|Muziko}} *[https://web.archive.org/web/20230502124808/https://hymnary.org/hymn/Himn1966/page/1 Himnaro Esperanta] ĉe hymnary.org *[https://www.eventoj.hu/steb/gxenerala_naturscienco/enciklopedio-1/encikl.htm ''Enciklopedio de Esperanto''/H] en sia originala formo en la Interreto * [https://arkivo.esperanto-france.org/s/slipo.php?n=S3666&r=ne Katalogo de] Biblioteko Hippolyte Sebert * [https://explore.rero.ch/fr_CH/nj/result?se=Himnaro+Esperanta&submit=&fd=any&pr=contains&ex=0&so=rank Katalogo de]{{404|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[CDELI]] * [https://search.onb.ac.at/primo-explore/search?query=any,contains,Himnaro%20Esperanta&tab=default_tab&search_scope=ONB_gesamtbestand&vid=ONB&lang=de_DE&offset=0&fromRedirectFilter=true Katalogo de] [[Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj]] * [https://anet.be/record/opacehc/c:lvd:15138685/E Katalogo de] [[Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience]] * [https://epo.librarything.com/catalog/Erfgoedbib?&deepsearch=himnaro%20esperanta Katalogo "Erfgoedbib"] en ''[[LibraryThing]]'' * [http://biblioteko.esperanto.cat/cgi-bin/koha/opac-search.pl?q=Himnaro+Esperanta&branch_group_limit= Katalogo de] {{404|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[Kataluna Esperanto-Asocio]] * [https://reprobi.erasmo.it/Opac/search?tit=Himnaro%20Esperanta&tit_stc=0&orderby=1&odoc=s Katalogo de] [[Nacia Biblioteko de Esperanto]] * [https://lib.uva.nl/discovery/search?query=any,contains,Himnaro%20Esperanta&tab=Everything&search_scope=DN_and_CI_and_PURE&vid=31UKB_UAM1_INST:UVA&offset=0 Katalogo de] [[Universitato de Amsterdamo]] [[Kategorio:Esperanto-kantaroj]] [[Kategorio:Verkoj el la esperantlingva tradukliteraturo]] [[Kategorio:Verkoj el la originala esperantlingva literaturo]] [[Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1921]] [[Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1954]] [[Kategorio:Esperanto-libroj aperintaj en 1965]] [[Kategorio:Antverpena Fikcio-libraro]] [[Kategorio:Katalogo de Biblioteko Hippolyte Sebert]] [[Kategorio:Katalogo de CDELI]] [[Kategorio:Katalogo de Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj]] [[Kategorio:Katalogo de Heredaĵbiblioteko Hendrik Conscience]] [[Kategorio:Katalogo de Kataluna Esperanto-Asocio]] [[Kategorio:Katalogo de Nacia Biblioteko de Esperanto]] [[Kategorio:Katalogo de Universitato de Amsterdamo]] i9grqpo6v5x2vt0yh3kctr7eagfjrdn 0 19236 9491110 9481333 2026-10-10T11:00:17Z Kani 670 9491110 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Nuclear fission.svg|eta|210px|Ekzemplo de nuklea fisio de uranio-235: [[neŭtrono]] aliĝas al nukleo de uranio-235 kaj igas ĝin malstabila uranio-236 kiu putriĝas en du novajn kaj pli stabilajn elementojn - [[bario]] kaj [[kriptono]].]] [[Dosiero:Kernspaltung.gif|eta|210px|Nuklea fisio]] [[Dosiero:Uranium-235 fission product-en.svg|eta|250px|Relativa ofteco de diversaj [[masnumero]]j en produktoj de fisio de ²³⁵U]] En la [[partikla fiziko]], la '''fisio''' (ankaŭ nomata ''kernofendado'' aŭ ''nuklea fendiĝo'') estas fizika reago en kiu [[atomkerno]] fendiĝas en pli malgrandajn nukleojn dum elsendado de neŭtronoj. Ĉi tiu fenomeno okazas en la kernoj de pezaj elementoj kaj estas akompanata de liberigo de multe da energio, kiu estas elsendita en formo de [[kineta energio]] de la fisiaj produktoj kaj [[Gama-radiado|gamaradioj]]. La procezo povas estas [[spontanea fisio|spontanea]] ĉe kelkaj [[izotopo]]j, sed tio estas escepto. Ĝenerale, la fisio estas okazigita per [[nuklea reakcio]], en kiu unu [[fisiebla]] nukleo estas bombardata per [[neŭtrono]]j. Se la energio estas adekvata, la nukleo absorbas la neŭtronon, kaj post malstabila stato, ĝi fendiĝas, kaj la rezulto estas la kreado de du aŭ tri pli malgrandaj kernoj, plus la elsendo de aliaj [[Joniga radiado|radiadoj]], ĉefe pliaj neŭtronoj kaj [[gama-radiado]]. Ankaŭ produktiĝas granda kvanto da [[energio]], kio klarigas ĝian uzon en [[atomcentralo]]j aŭ en [[atombombo|armiloj]] (vidu artikolon [[atomeksplodo]]). En la tipa procezo de fisio, la nombro da elirintaj neŭtronoj estas egala aŭ pli granda ol tiuj produktintaj la unuan reakcion, kio permesas la daŭrigo de la procezo. Oni tiam parolas pri [[ĉenreakcio]]. La rezultantaj kernoj, aŭ [[fisiprodukto]]j, havas eksceson de neŭtronoj, kaj do estas [[radioaktiveco|radioaktivaj]]. Ili konsistigas parton de la [[reziduo]] de la atomcentraloj. Tipa ekzemplo de tiu reakcio estas jena: Neŭtrono + ²³⁵U → fisiproduktoj + pliaj neŭtronoj + energio Aliaj [[nuklido]]j kiuj suferas fision estas ²³⁸U kaj izotopoj de [[plutonio]] kaj [[torio]]. ==Fiziko== === Mekanismo === Younes and Loveland define fission as, "...a collective motion of the protons and neutrons that make up the nucleus, and as such it is distinguishable from other phenomena that break up the nucleus. Nuclear fission is an extreme example of large-[[amplitude]] collective motion that results in the division of a parent nucleus into two or more fragment nuclei. The fission process can occur spontaneously, or it can be induced by an incident particle." The energy from a fission reaction is produced by its [[fission products]], though a large majority of it, about 85 percent, is found in fragment [[kinetic energy]], while about 6 percent each comes from initial neutrons and gamma rays and those emitted after [[beta decay]], plus about 3 percent from [[neutrino]]s as the product of such decay.<ref name=ww/>{{rp|21–22,30}} [[File:UFission.gif|250px|right|thumb|A visual representation of an induced nuclear fission event where a slow-moving neutron is absorbed by the nucleus of a uranium-235 atom, which fissions into two fast-moving lighter elements (fission products) and additional neutrons. Most of the energy released is in the form of the kinetic velocities of the fission products and the neutrons.]] [[File:ThermalFissionYield.svg|thumb|300px|[[Fission product yield]]s by mass for [[thermal neutron]] fission of [[uranium-235]], [[plutonium-239]], a combination of the two typical of current nuclear power reactors, and [[uranium-233]], used in the [[thorium cycle]]]] ====Radioactive decay==== Nuclear fission can occur without neutron bombardment as a type of radioactive decay. This type of fission is called [[spontaneous fission]], and was first observed in 1940.<ref name=ww/>{{rp|22}} ====Nuclear reaction==== During induced fission, a compound system is formed after an incident particle fuses with a target. The resultant excitation energy may be sufficient to emit neutrons, or gamma-rays, and nuclear scission. Fission into two fragments is called binary fission, and is the most common [[nuclear reaction]]. Occurring least frequently is [[ternary fission]], in which a third particle is emitted. This third particle is commonly an [[Alpha particle|α particle]].<ref name=ww/>{{rp|21–24}} Since in nuclear fission, the nucleus emits more neutrons than the one it absorbs, a [[chain reaction]] is possible.<ref name=rr/>{{rp|291,296}} Binary fission may produce any of the fission products, at 95±15 and 135±15 [[Dalton (unit)|daltons]]. One example of a binary fission event in the most commonly used [[fissile nuclide]], {{chem|235|U}}, is given as: <math>\ {}^{235}\mathrm{U} + \mathrm{n} \longrightarrow {}^{236}\mathrm{U}^{*} \longrightarrow {}^{95}\mathrm{Sr} + {}^{139}\mathrm{Xe} + 2\ \mathrm{n} + 180\ \mathrm{MeV}</math> However, the binary process happens merely because it is the most probable. In anywhere from two to four fissions per 1000 in a nuclear reactor, ternary fission can produce three positively charged fragments (plus neutrons) and the smallest of these may range from so small a charge and mass as a proton ([[Atomic number|''Z'']]&nbsp;=&nbsp;1), to as large a fragment as [[argon]] (''Z''&nbsp;=&nbsp;18). The most common small fragments, however, are composed of 90% helium-4 nuclei with more energy than alpha particles from alpha decay (so-called "long range alphas" at ~16 [[megaelectronvolt]]s (MeV)), plus helium-6 nuclei, and tritons (the nuclei of [[tritium]]). Though less common than binary fission, it still produces significant helium-4 and tritium gas buildup in the fuel rods of modern nuclear reactors.<ref>S. Vermote, et al. (2008) [https://books.google.com/books?id=6IkykKNob6gC&pg=PA259 "Comparative study of the ternary particle emission in 243-Cm (nth,f) and 244-Cm(SF)"] in ''Dynamical aspects of nuclear fission: proceedings of the 6th International Conference.'' J. Kliman, M. G. Itkis, S. Gmuca (eds.). World Scientific Publishing Co. Pte. Ltd. Singapore. {{ISBN|9812837523}}.</ref> Bohr and Wheeler used their [[liquid drop model]], the packing fraction curve of [[Arthur Jeffrey Dempster]], and Eugene Feenberg's estimates of nucleus radius and surface tension, to estimate the mass differences of parent and daughters in fission. They then equated this mass difference to energy using Einstein's [[mass-energy equivalence]] formula. The stimulation of the nucleus after neutron bombardment was analogous to the vibrations of a liquid drop, with [[surface tension]] and the [[Coulomb force]] in opposition. Plotting the sum of these two energies as a function of elongated shape, they determined the resultant energy surface had a saddle shape. The saddle provided an energy barrier called the critical energy barrier. Energy of about 6 MeV provided by the incident neutron was necessary to overcome this barrier and cause the nucleus to fission.<ref name=ww/>{{rp|10–11}}<ref>{{cite journal |last1=Dempster |first1=A.J. |title=The Atomic Masses of the Heavy Elements |url=https://journals.aps.org/pr/abstract/10.1103/PhysRev.53.64 |journal=Physical Review |publisher=American Physical Society |access-date=9 October 2023 |date=1938|volume=53 |issue=1 |pages=64–75 |doi=10.1103/PhysRev.53.64 |bibcode=1938PhRv...53...64D |url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Feenberg |first1=eugene |title=On the Shape and Stability of Heavy Nuclei |url=https://journals.aps.org/pr/abstract/10.1103/PhysRev.55.504.2 |journal=Physical Review |publisher=American Physical Society |access-date=9 October 2023 |date=1939|volume=55 |issue=5 |pages=504–505 |doi=10.1103/PhysRev.55.504.2 |bibcode=1939PhRv...55..504F |url-access=subscription }}</ref> According to John Lilley, "The energy required to overcome the barrier to fission is called the ''activation energy'' or ''fission barrier'' and is about 6 MeV for [[Mass number|''A'']]&nbsp;≈&nbsp;240. It is found that the activation energy decreases as A increases. Eventually, a point is reached where activation energy disappears altogether...it would undergo very rapid spontaneous fission."<ref name="jl">{{cite book |last1=Lilley |first1=John |title=Nuclear Physics: Principles and Application |date=2001 |publisher=John Wiley & Sons, Ltd |isbn=9780471979364 |pages=7–9,13–14,38–43,265–267}}</ref> [[Maria Goeppert Mayer]] later proposed the [[nuclear shell model]] for the nucleus. The nuclides that can sustain a fission chain reaction are suitable for use as [[nuclear fuel]]s. The most common nuclear fuels are ²³⁵U (the isotope of uranium with [[mass number]] 235 and of use in nuclear reactors) and [[Plutonium-239|²³⁹Pu]] (the isotope of plutonium with mass number 239). These fuels break apart into a bimodal range of chemical elements with atomic masses centering near 95 and 135 daltons ([[fission products]]). Most nuclear fuels undergo spontaneous fission only very slowly, decaying instead mainly via an [[alpha particle|alpha]]-[[beta particle|beta]] [[decay chain]] over periods of [[millennium|millennia]] to [[eon (geology)|eons]]. In a nuclear reactor or nuclear weapon, the overwhelming majority of fission events are induced by bombardment with another particle, a neutron, which is itself produced by prior fission events. [[Fissionable]] isotopes such as uranium-238 require additional energy provided by [[fast neutron]]s (such as those produced by nuclear fusion in [[thermonuclear weapons]]). While ''some'' of the neutrons released from the fission of {{chem|238|U}} are fast enough to induce another fission in {{chem|238|U}}, ''most'' are not, meaning it can never achieve criticality. While there is a very small (albeit nonzero) chance of a thermal neutron inducing fission in {{chem|238|U}}, [[neutron absorption]] is orders of magnitude more likely. ===Energetics=== ====Input==== [[File:Stdef2.png|150px|right|thumb|The stages of binary fission in a liquid drop model. Energy input deforms the nucleus into a fat "cigar" shape, then a "peanut" shape, followed by binary fission as the two lobes exceed the short-range [[nuclear force]] attraction distance, and are then pushed apart and away by their electrical charge. In the liquid drop model, the two fission fragments are predicted to be the same size. The nuclear shell model allows for them to differ in size, as usually experimentally observed.]] Fission [[Nuclear cross section|cross sections]] are a measurable property related to the probability that fission will occur in a nuclear reaction. Cross sections are a function of incident neutron energy, and those for {{chem|235|U}} and {{chem|239|Pu}} are a million times higher than {{chem|238|U}} at lower neutron energy levels. Absorption of any neutron makes available to the nucleus binding energy of about 5.3&nbsp;MeV. {{chem|238|U}} needs a fast neutron to supply the additional 1&nbsp;MeV needed to cross the critical energy barrier for fission. In the case of {{chem|235|U}} however, that extra energy is provided when {{chem|235|U}} adjusts from an odd to an even mass. In the words of Younes and Lovelace, "...the neutron absorption on a {{chem|235|U}} target forms a {{chem|236|U}} nucleus with excitation energy greater than the critical fission energy, whereas in the case of ''n'' + {{chem|238|U}}, the resulting {{chem|239|U}} nucleus has an excitation energy below the critical fission energy."<ref name=ww/>{{rp|25–28}}<ref name=rr/>{{rp|282–287}}<ref>{{cite journal |last1=Bohr |first1=N. |title=Resonance in Uranium and Thorium Disintegrations and the Phenomenon of Nuclear Fission |url=https://journals.aps.org/pr/abstract/10.1103/PhysRev.55.418.2 |journal=Physical Review |publisher=American Physical Society |access-date=9 October 2023 |date=1939|volume=55 |issue=4 |pages=418–419 |doi=10.1103/PhysRev.55.418.2 |bibcode=1939PhRv...55..418B |url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite book |title=Energy Alternatives|first1=Tom|last1=Giebultowicz|chapter=Essential cross sections |chapter-url=https://eng.libretexts.org/Sandboxes/jhalpern/Energy_Alternatives/04%3A_Nuclear_Power/4.06%3A_Controlling_the_Fission_Chain_Reaction-_Nuclear_Reactors/4.6.01%3A_Essential_Cross_Sections |via=LibreTexts Library |date=July 2022 |access-date=9 October 2023}}</ref> About 6&nbsp;MeV of the fission-input energy is supplied by the simple binding of an extra neutron to the heavy nucleus via the strong force; however, in many fissionable isotopes, this amount of energy is not enough for fission. Uranium-238, for example, has a near-zero fission cross section for neutrons of less than 1&nbsp;MeV energy. If no additional energy is supplied by any other mechanism, the nucleus will not fission, but will merely absorb the neutron, as happens when {{chem|238|U}} absorbs slow and even some fraction of fast neutrons, to become {{chem|239|U}}. The remaining energy to initiate fission can be supplied by two other mechanisms: one of these is more kinetic energy of the incoming neutron, which is increasingly able to fission a [[fissionable]] heavy nucleus as it exceeds a kinetic energy of 1&nbsp;MeV or more (so-called fast neutrons). Such high energy neutrons are able to fission {{chem|238|U}} directly (see [[thermonuclear weapon]] for application, where the fast neutrons are supplied by nuclear fusion). However, this process cannot happen to a great extent in a nuclear reactor, as too small a fraction of the fission neutrons produced by any type of fission have enough energy to efficiently fission {{chem|238|U}}. (For example, neutrons from thermal fission of {{chem|235|U}} have a [[mean]] energy of 2&nbsp;MeV, a [[median]] energy of 1.6&nbsp;MeV, and a [[mode (statistics)|mode]] of 0.75&nbsp;MeV,<ref>{{cite book |last1=Byrne |first1=James |title=Neutrons, nuclei, and matter: an exploration of the physics of slow neutrons |url=https://books.google.com/books?id=njUjm4Rkg9UC&pg=PA259 |date=2011 |publisher=Dover Publications |location=Mineola, N.Y |isbn=978-0-486-48238-5 |edition=Dover |page=259}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Kauffman |first1=Andrew |last2=Herminghuysen |first2=Kevin |last3=Van Zile |first3=Matthew |last4=White |first4=Susan |last5=Hatch |first5=Joel |last6=Maier |first6=Andrew |last7=Cao |first7=Lei R. |title=Review of research and capabilities of 500 kW research reactor at the Ohio State University |journal=Annals of Nuclear Energy |date=October 2024 |volume=206 |article-number=110647 |doi=10.1016/j.anucene.2024.110647 |quote=Consequently, the fast neutron energy spectrum of FBF is at above 0.4 eV, with an average of 2.0 MeV and the median energy of 1.6 MeV.|doi-access=free |bibcode=2024AnNuE.20610647K }}</ref> and the energy spectrum for fast fission is similar.{{citation needed|date=November 2024}}) Among the heavy [[actinide]] elements, however, those isotopes that have an odd number of neutrons (such as ²³⁵U with 143 neutrons) bind an extra neutron with an additional 1 to 2&nbsp;MeV of energy over an isotope of the same element with an even number of neutrons (such as ²³⁸U with 146 neutrons). This extra binding energy is made available as a result of the mechanism of [[Semi-empirical mass formula#Pairing term|neutron pairing effects]], which itself is caused by the [[Pauli exclusion principle]], allowing an extra neutron to occupy the same nuclear orbital as the last neutron in the nucleus. In such isotopes, therefore, no neutron kinetic energy is needed, for all the necessary energy is supplied by absorption of any neutron, either of the slow or fast variety (the former are used in moderated nuclear reactors, and the latter are used in [[fast-neutron reactor]]s, and in weapons). According to Younes and Loveland, "Actinides like {{chem|235|U}} that fission easily following the absorption of a thermal (25 meV) neutron are called ''fissile'', whereas those like {{chem|238|U}} that do not easily fission when they absorb a thermal neutron are called ''fissionable''."<ref name=ww/>{{rp|25}} ==Funkciado== Fisio povas okazi sen neŭtronbombado kiel speco de [[radiaktiva disfalo]]. Tiu speco de fisio (nomita [[spontanea fisio]]) estas malofta krom en kelkaj pezaj [[izotopo]]j. En realigitaj atomaparatoj, esence fisio okazas kiel "nuklea reago" - bombad-movita procezo kiu rezultas de la kolizio de du [[Subatoma partiklo|subatomaj partikloj]]. En nukleaj reagoj, subatoma partiklo kolizias kun atomkerno kaj kaŭzas ŝanĝojn al ĝi. Nukleaj reagoj estas tiel movitaj per la mekaniko de bombado, ne preter la relative konstanta eksponenta atomdisfalo kaj duoniĝotempo karakterizaĵo de spontaneaj radioaktivaj procezoj. Multaj specoj de [[nuklea reago|nukleaj reagoj]] estas nuntempe konataj. Fisio devias grave de aliaj specoj de nukleaj reagoj, en tio ke ĝi povas esti plifortigita kaj foje kontrolita per atomĉenreakcio (unu speco de ĝenerala ĉenreakcio). En tia reago, liberaj [[neŭtrono]]j liberigitaj per ĉiu fisiokazaĵo ankoraŭ povas ekigi pli da okazaĵoj, kiuj en victurno liberigas pli da neŭtronoj kaj kaŭzas pli da fisioj. La kemia elemento izotopoj kiuj povas daŭrigi fisian ĉenreakcion estas nomitaj nukleaj fueloj, kaj laŭdire estas fendeblaj. La plej oftaj nukleaj fueloj estas 235U (la izotopo de [[uranio]] kun atompezo de 235 kaj de uzo en [[nuklea reaktoro|nukleaj reaktoroj]]) kaj 239Pu (la izotopo de [[plutonio]] kun atompezo de 239). Tiuj fueloj krevas dise en dumodalan vicon da kemiaj elementoj kun atompezcentrado proksime de 95 kaj 135 u (fisiproduktoj). La plej multaj nukleaj fueloj spertas spontanean fision nur tre malrapide, kadukiĝante anstataŭe plejparte per alfa-beta disfala vico dum periodoj de [[jarmilo]]j al [[eono]]j. En nuklea rektoro aŭ atombombo, la superforta plimulto de fisiokazaĵoj estas okazigita per bombado kun alia partiklo, neŭtrono, kiu estas sinproduktita per antaŭaj fisiokazaĵoj. Fisioj en fendeblaj fueloj estas la rezulto de la [[atomenergio]] produktita kiam fendebla nukleo kaptas neŭtronon. Tiu energio, rezultiĝante el la neŭtronasimilado, estas rezulto de la alloga nuklea forto aganta inter la neŭtrono kaj [[nukleo]]. Ĝi estas sufiĉe por misformi la nukleon en duoble-loba "guton", ĝis la punkto ke atomfragmentoj superas la distancojn ĉe kiuj la nuklea forto povas teni du grupojn de ŝarĝitaj nukleonoj kune kaj, kiam tio okazas, la du fragmentoj kompletigas sian apartigon kaj tiam estas movitaj pli malproksime dise per siaj reciproke fiaj pagendaĵoj, en procezo kiu iĝas nemaligebla kun pli granda distanco. Simila procezo okazas en fisieblaj izotopoj (kiel ekzemple urani-granda), sed por fisio, tiuj izotopoj postulas kroman energion disponigitan per rapidaj neŭtronoj (kiel ekzemple tiuj produktitaj per fuzio en termonukleaj armiloj). La likvaĵa gutmodelo de la atomkerno antaŭdiras egal-grandajn fisiproduktojn kiel rezulto de atomdeformado. La pli sofistika atomŝelmodelo estas necesa por mekanike klarigi la itineron al la pli energie favora rezulto, en kiu unu fisiprodukto estas iomete pli malgranda ol la alia. Teorio de la fisio bazita sur ŝelmodelo estis formulita fare de [[Maria Goeppert Mayer]]. La plej ofta fisioprocezo estas binara fisio, kaj ĝi produktas la fisiproduktojn supre, ĉe 95±15 kaj 135±15 u. Tamen, la binara procezo okazas simple ĉar ĝi estas la plej verŝajna. En ie ajn de 2 ĝis 4 fisioj per 1000 en nuklea rektoro, procezo de ternara fisio produktas tri pozitive ŝargitajn fragmentojn (kaj plie neŭtronoj) kaj la plej malgranda el tiuj povas gami de tiom eta aĵo kiel [[protono]] (Z 1), ĝis same granda fragmento kiel [[argono]] (Z 18). La plej oftaj malgrandaj fragmentoj, aliflanke, estas kunmetitaj de 90% nukleoj de [[heliumo]] kun pli da energio ol alfa-partikloj de alfa-kadukiĝo (tielnomitaj "longdistancaj alfaoj" ĉe 16 MeV), kaj plie heliumnukleoj, kaj tritonoj (la nukleoj el [[tricio]]). La ternara procezo estas malpli ofta, sed daŭre finas produkti signifan helium-trician gasamasiĝon en la fuelstangoj de modernaj nukleaj reaktoroj. == Historio == [[Dosiero:Otto Hahn (Nobel).jpg|eta|maldekstre|180px|[[Otto Hahn]] estis nur unu el pluraj pioniroj pri fizio.]] La procezo de fisio estis renkontita plurfoje dum la esploroj pri [[kernenergio]] dum la tridekaj jaroj de la 20-a jarcento, sed ili ne estis ĝuste interpretitaj ĝis [[1939]], fare de [[Otto Hahn]], [[Fritz Strassmann]] kaj aliaj en [[Berlino]]. Fisio de pezaj elementoj estis malkovrita precize la 17-an de decembro 1938 fare de germana Otto Hahn kaj lia asistanto Fritz Strassmann, kaj klarigita teorie en januaro 1939 fare de [[Lise Meitner]] kaj ŝia nevo [[Otto Robert Frisch]]. Frisch nomis la procezon de analogeco kun biologia fisio de vivantaj [[ĉelo]]j. Ĝi estas eksoterma reago kiu povas liberigi grandajn kvantojn de [[energio]] kaj same elektromagnetan ondon kaj kiel kineta energio de la fragmentoj (varmigante la grocan materialon kie fisio okazas). En ordo por fisio por produkti energion, la totala ligoenergio de la rezultaj elementoj devas esti malpli negativa (pli alta energio) ol tiu de la startelemento. Tre baldaŭ sekvis diversaj aliaj esploroj, kaj estis agnoskita la ebleco ĝin uzi por diversaj aplikoj, inter ili militaj. En [[Usono]], [[Enrico Fermi]] gvidis la konstruon de la unua [[atomreaktoro]]. [[Spontanea fisio]] estis malkovrita en 1940 fare de Fljorov, Petrĵak kaj Kurĉatov en Moskvo, kiam ili decidis konfirmi ke, sen bombado de neŭtronoj, la fisiofteco de uranio estis efektive nekonsiderinda, kiel antaŭdirite de Niels Bohr; fakte ĝi ne estis. Malmultaj jaroj poste eksplodis la unua [[atombombo]], bazita en la fenomeno (A-bombo: oni ne konfuzu ĝin kun la H-bombo, bazita en la procezo de [[fuzio]]). Nuklea fisio, aŭ pli ĝuste, nuklea fisia [[Ĉena reakcio|ĉenreakcio]], estas la bazo por funkciado de [[Nuklea reaktoro|nuklea rektoro]], en kiu nuklea fisio estas farita en malrapida kaj kontrolita maniero, kaj de [[atombombo]], en kiu nuklea fisio estas farita pleje rapide. Bomboj de tiu tipo estis ĵetitaj sur [[Japana Imperio|Japanio]], [[Atoma bombado de Hiroŝima kaj Nagasaki|Hiroŝimo kaj Nagasako]] ĉe la fino de [[Dua Mondmilito]] fare de [[Usono]]. En la [[1950-aj jaroj]] komenciĝis la paca uzo de la fisio, kaj la konstruado de la unuaj [[atomcentraloj]]. === Atombomboj === {{Ĉefartikolo|Atombombo}} [[Dosiero:Trinity explosion.jpg|eta|250px]] '''Atombombo''' aŭ '''nuklea bombo''' estas [[bombo]] funkcianta per la [[energio]] produktita de la fisio aŭ [[fuzio]] de [[atomo|atomaj]] [[kerno]]j, t.e. de [[kernenergio]] (aŭ: [[nuklea energio]] aŭ [[atomenergio|atom-energio]]). La ĝusta nomo devus esti '''nuklea bombo''', ĉar fakte la energio estas originata en procezoj en la nukleo de la atomoj (atomkernoj), kaj ne en la atomo kiel tuto. La uzo estas malsama laŭ lingvoj, kaj en Esperanto la nomo atombombo pli enradikiĝis en nefaka literaturo. Kelkfoje la vorto ''atombombo'' estas uzata nur por la armiloj kiuj uzas la nuklean fision, la t.n. ''A-bomboj'', dum tiuj uzantaj la fuzion ricevas la nomon ''H-bomboj'' (hidrogenaj bomboj). La granda detrukapablo de la atomarmiloj estas produktata de la liberigo de energio, ĉefe meĥanika (pro la eksplodo) aŭ terma. La elsendo de [[joniga radiado]] estas sekundara, kvankam ĝi havas longdaŭrajn efikojn. La unua atombombo estis konstruita de [[Usono]] dum la [[Dua mondmilito]]. Kiam estis malkovrita la [[nuklea fisio]], en [[1939]], la sciencistoj rimarkis, ke ĝi ebligis la militan uzon. La milita situacio, kaj la timo, ke la [[naziismo|nazia]] reĝimo en [[Germanio]] povus disvolvi la armilon antaŭe, okazigis la sisteman esploron, per la kreado de la [[Projekto Manhattan]]. La unuan bombon oni test[[Atomeksplodo|eksplodigis]] la [[16-a de julio|16-an de julio]] [[1945]] je la kvina kaj duono en la [[dezerto]] de [[Alamogordo]] en [[Nov-Meksiko]]. Nur kelkajn horojn, post kiam evidentiĝis, ke "la bombo funkciis", la usona [[krozoŝipo]] USS Indianapolis forlasis la havenon de [[San-Francisko]]. Ĝia celo estis la insulo Tinian en la [[Pacifiko]]. En ĝia ŝipkelo troviĝis "Little Boy", la urania bombo, kiu la {{daton|6|aŭgusto|1945}} detruos [[Hiroŝimo]]n. {{Ĉefartikolo|Atoma bombado de Hiroŝima kaj Nagasaki}} Ĝis nun nur unu [[ŝtato]] faligis atombombon kontraŭ loĝataj urboj. Tiu estis [[Usono]], en [[1945]], en la finaj tagoj de la [[Dua mondmilito]], kontraŭ la [[Japanujo|japanaj]] urboj [[Hiroŝimo]] ([[6-a de aŭgusto|la 6-an de aŭgusto]] je la okaj kaj kvarono), kaj [[Nagasako]] ([[9-a de aŭgusto|la 9-an]]). Usono elektis uzi la bombojn por eviti eventualan invadon de la Japana ĉefinsulo, kaj la multcentoj da miloj da mortoj kiuj nepre sekvus. == Vidu ankaŭ == * [[Spontanea fisio]] * [[Fuzio]] * [[Akumuliĝa radiado]] * [[Nuklea energio]] * [[Nuklea centralo]] * [[Nuklea reaktoro]] ==Notoj== {{Referencoj}} ==Bibliografio== * [https://web.archive.org/web/20140319145623/http://energy.gov/sites/prod/files/2013/06/f2/h1019v1.pdf DOE Fundamentals Handbook: Nuclear Physics and Reactor Theory Volume 1 (PDF).] [[U.S. Department of Energy]]. Januaro 1993. Arkivita el la originalo (PDF) en 2014-03-19. Alirita en 2012-01-03. * [https://web.archive.org/web/20131203041437/http://energy.gov/sites/prod/files/2013/06/f2/h1019v2.pdf DOE Fundamentals Handbook: Nuclear Physics and Reactor Theory Volume 2 (PDF).] U.S. Department of Energy. Januaro 1993. Arkivita el la originalo (PDF) en 2013-12-03. Alirita en 2012-01-03. * Bulgac, Aurel; Jin, Shi; Stetcu, Ionel (2020). [https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fphy.2020.00063/full "Nuclear Fission Dynamics: Past, Present, Needs, and Future".] Frontiers in Physics. 8: 63. arXiv:1912.00287. Bibcode:2020FrP.....8...63B. doi:10.3389/fphy.2020.00063. {{Havenda artikolo|Fisio}} {{Projektoj|ReVo=fisi}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Atoma fiziko]] kpf1zk07ux0tq6i8lqzed1g5wf9k0dp 9491113 9491110 2026-10-10T11:02:32Z Kani 670 /* Input */ 9491113 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Nuclear fission.svg|eta|210px|Ekzemplo de nuklea fisio de uranio-235: [[neŭtrono]] aliĝas al nukleo de uranio-235 kaj igas ĝin malstabila uranio-236 kiu putriĝas en du novajn kaj pli stabilajn elementojn - [[bario]] kaj [[kriptono]].]] [[Dosiero:Kernspaltung.gif|eta|210px|Nuklea fisio]] [[Dosiero:Uranium-235 fission product-en.svg|eta|250px|Relativa ofteco de diversaj [[masnumero]]j en produktoj de fisio de ²³⁵U]] En la [[partikla fiziko]], la '''fisio''' (ankaŭ nomata ''kernofendado'' aŭ ''nuklea fendiĝo'') estas fizika reago en kiu [[atomkerno]] fendiĝas en pli malgrandajn nukleojn dum elsendado de neŭtronoj. Ĉi tiu fenomeno okazas en la kernoj de pezaj elementoj kaj estas akompanata de liberigo de multe da energio, kiu estas elsendita en formo de [[kineta energio]] de la fisiaj produktoj kaj [[Gama-radiado|gamaradioj]]. La procezo povas estas [[spontanea fisio|spontanea]] ĉe kelkaj [[izotopo]]j, sed tio estas escepto. Ĝenerale, la fisio estas okazigita per [[nuklea reakcio]], en kiu unu [[fisiebla]] nukleo estas bombardata per [[neŭtrono]]j. Se la energio estas adekvata, la nukleo absorbas la neŭtronon, kaj post malstabila stato, ĝi fendiĝas, kaj la rezulto estas la kreado de du aŭ tri pli malgrandaj kernoj, plus la elsendo de aliaj [[Joniga radiado|radiadoj]], ĉefe pliaj neŭtronoj kaj [[gama-radiado]]. Ankaŭ produktiĝas granda kvanto da [[energio]], kio klarigas ĝian uzon en [[atomcentralo]]j aŭ en [[atombombo|armiloj]] (vidu artikolon [[atomeksplodo]]). En la tipa procezo de fisio, la nombro da elirintaj neŭtronoj estas egala aŭ pli granda ol tiuj produktintaj la unuan reakcion, kio permesas la daŭrigo de la procezo. Oni tiam parolas pri [[ĉenreakcio]]. La rezultantaj kernoj, aŭ [[fisiprodukto]]j, havas eksceson de neŭtronoj, kaj do estas [[radioaktiveco|radioaktivaj]]. Ili konsistigas parton de la [[reziduo]] de la atomcentraloj. Tipa ekzemplo de tiu reakcio estas jena: Neŭtrono + ²³⁵U → fisiproduktoj + pliaj neŭtronoj + energio Aliaj [[nuklido]]j kiuj suferas fision estas ²³⁸U kaj izotopoj de [[plutonio]] kaj [[torio]]. ==Fiziko== === Mekanismo === Younes and Loveland define fission as, "...a collective motion of the protons and neutrons that make up the nucleus, and as such it is distinguishable from other phenomena that break up the nucleus. Nuclear fission is an extreme example of large-[[amplitude]] collective motion that results in the division of a parent nucleus into two or more fragment nuclei. The fission process can occur spontaneously, or it can be induced by an incident particle." The energy from a fission reaction is produced by its [[fission products]], though a large majority of it, about 85 percent, is found in fragment [[kinetic energy]], while about 6 percent each comes from initial neutrons and gamma rays and those emitted after [[beta decay]], plus about 3 percent from [[neutrino]]s as the product of such decay.<ref name=ww/>{{rp|21–22,30}} [[File:UFission.gif|250px|right|thumb|A visual representation of an induced nuclear fission event where a slow-moving neutron is absorbed by the nucleus of a uranium-235 atom, which fissions into two fast-moving lighter elements (fission products) and additional neutrons. Most of the energy released is in the form of the kinetic velocities of the fission products and the neutrons.]] [[File:ThermalFissionYield.svg|thumb|300px|[[Fission product yield]]s by mass for [[thermal neutron]] fission of [[uranium-235]], [[plutonium-239]], a combination of the two typical of current nuclear power reactors, and [[uranium-233]], used in the [[thorium cycle]]]] ====Radioactive decay==== Nuclear fission can occur without neutron bombardment as a type of radioactive decay. This type of fission is called [[spontaneous fission]], and was first observed in 1940.<ref name=ww/>{{rp|22}} ====Nuclear reaction==== During induced fission, a compound system is formed after an incident particle fuses with a target. The resultant excitation energy may be sufficient to emit neutrons, or gamma-rays, and nuclear scission. Fission into two fragments is called binary fission, and is the most common [[nuclear reaction]]. Occurring least frequently is [[ternary fission]], in which a third particle is emitted. This third particle is commonly an [[Alpha particle|α particle]].<ref name=ww/>{{rp|21–24}} Since in nuclear fission, the nucleus emits more neutrons than the one it absorbs, a [[chain reaction]] is possible.<ref name=rr/>{{rp|291,296}} Binary fission may produce any of the fission products, at 95±15 and 135±15 [[Dalton (unit)|daltons]]. One example of a binary fission event in the most commonly used [[fissile nuclide]], {{chem|235|U}}, is given as: <math>\ {}^{235}\mathrm{U} + \mathrm{n} \longrightarrow {}^{236}\mathrm{U}^{*} \longrightarrow {}^{95}\mathrm{Sr} + {}^{139}\mathrm{Xe} + 2\ \mathrm{n} + 180\ \mathrm{MeV}</math> However, the binary process happens merely because it is the most probable. In anywhere from two to four fissions per 1000 in a nuclear reactor, ternary fission can produce three positively charged fragments (plus neutrons) and the smallest of these may range from so small a charge and mass as a proton ([[Atomic number|''Z'']]&nbsp;=&nbsp;1), to as large a fragment as [[argon]] (''Z''&nbsp;=&nbsp;18). The most common small fragments, however, are composed of 90% helium-4 nuclei with more energy than alpha particles from alpha decay (so-called "long range alphas" at ~16 [[megaelectronvolt]]s (MeV)), plus helium-6 nuclei, and tritons (the nuclei of [[tritium]]). Though less common than binary fission, it still produces significant helium-4 and tritium gas buildup in the fuel rods of modern nuclear reactors.<ref>S. Vermote, et al. (2008) [https://books.google.com/books?id=6IkykKNob6gC&pg=PA259 "Comparative study of the ternary particle emission in 243-Cm (nth,f) and 244-Cm(SF)"] in ''Dynamical aspects of nuclear fission: proceedings of the 6th International Conference.'' J. Kliman, M. G. Itkis, S. Gmuca (eds.). World Scientific Publishing Co. Pte. Ltd. Singapore. {{ISBN|9812837523}}.</ref> Bohr and Wheeler used their [[liquid drop model]], the packing fraction curve of [[Arthur Jeffrey Dempster]], and Eugene Feenberg's estimates of nucleus radius and surface tension, to estimate the mass differences of parent and daughters in fission. They then equated this mass difference to energy using Einstein's [[mass-energy equivalence]] formula. The stimulation of the nucleus after neutron bombardment was analogous to the vibrations of a liquid drop, with [[surface tension]] and the [[Coulomb force]] in opposition. Plotting the sum of these two energies as a function of elongated shape, they determined the resultant energy surface had a saddle shape. The saddle provided an energy barrier called the critical energy barrier. Energy of about 6 MeV provided by the incident neutron was necessary to overcome this barrier and cause the nucleus to fission.<ref name=ww/>{{rp|10–11}}<ref>{{cite journal |last1=Dempster |first1=A.J. |title=The Atomic Masses of the Heavy Elements |url=https://journals.aps.org/pr/abstract/10.1103/PhysRev.53.64 |journal=Physical Review |publisher=American Physical Society |access-date=9 October 2023 |date=1938|volume=53 |issue=1 |pages=64–75 |doi=10.1103/PhysRev.53.64 |bibcode=1938PhRv...53...64D |url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Feenberg |first1=eugene |title=On the Shape and Stability of Heavy Nuclei |url=https://journals.aps.org/pr/abstract/10.1103/PhysRev.55.504.2 |journal=Physical Review |publisher=American Physical Society |access-date=9 October 2023 |date=1939|volume=55 |issue=5 |pages=504–505 |doi=10.1103/PhysRev.55.504.2 |bibcode=1939PhRv...55..504F |url-access=subscription }}</ref> According to John Lilley, "The energy required to overcome the barrier to fission is called the ''activation energy'' or ''fission barrier'' and is about 6 MeV for [[Mass number|''A'']]&nbsp;≈&nbsp;240. It is found that the activation energy decreases as A increases. Eventually, a point is reached where activation energy disappears altogether...it would undergo very rapid spontaneous fission."<ref name="jl">{{cite book |last1=Lilley |first1=John |title=Nuclear Physics: Principles and Application |date=2001 |publisher=John Wiley & Sons, Ltd |isbn=9780471979364 |pages=7–9,13–14,38–43,265–267}}</ref> [[Maria Goeppert Mayer]] later proposed the [[nuclear shell model]] for the nucleus. The nuclides that can sustain a fission chain reaction are suitable for use as [[nuclear fuel]]s. The most common nuclear fuels are ²³⁵U (the isotope of uranium with [[mass number]] 235 and of use in nuclear reactors) and [[Plutonium-239|²³⁹Pu]] (the isotope of plutonium with mass number 239). These fuels break apart into a bimodal range of chemical elements with atomic masses centering near 95 and 135 daltons ([[fission products]]). Most nuclear fuels undergo spontaneous fission only very slowly, decaying instead mainly via an [[alpha particle|alpha]]-[[beta particle|beta]] [[decay chain]] over periods of [[millennium|millennia]] to [[eon (geology)|eons]]. In a nuclear reactor or nuclear weapon, the overwhelming majority of fission events are induced by bombardment with another particle, a neutron, which is itself produced by prior fission events. [[Fissionable]] isotopes such as uranium-238 require additional energy provided by [[fast neutron]]s (such as those produced by nuclear fusion in [[thermonuclear weapons]]). While ''some'' of the neutrons released from the fission of {{chem|238|U}} are fast enough to induce another fission in {{chem|238|U}}, ''most'' are not, meaning it can never achieve criticality. While there is a very small (albeit nonzero) chance of a thermal neutron inducing fission in {{chem|238|U}}, [[neutron absorption]] is orders of magnitude more likely. ===Energetics=== ====Input==== [[File:Stdef2.png|150px|right|thumb|The stages of binary fission in a liquid drop model. Energy input deforms the nucleus into a fat "cigar" shape, then a "peanut" shape, followed by binary fission as the two lobes exceed the short-range [[nuclear force]] attraction distance, and are then pushed apart and away by their electrical charge. In the liquid drop model, the two fission fragments are predicted to be the same size. The nuclear shell model allows for them to differ in size, as usually experimentally observed.]] Fission [[Nuclear cross section|cross sections]] are a measurable property related to the probability that fission will occur in a nuclear reaction. Cross sections are a function of incident neutron energy, and those for {{chem|235|U}} and {{chem|239|Pu}} are a million times higher than {{chem|238|U}} at lower neutron energy levels. Absorption of any neutron makes available to the nucleus binding energy of about 5.3&nbsp;MeV. {{chem|238|U}} needs a fast neutron to supply the additional 1&nbsp;MeV needed to cross the critical energy barrier for fission. In the case of {{chem|235|U}} however, that extra energy is provided when {{chem|235|U}} adjusts from an odd to an even mass. In the words of Younes and Lovelace, "...the neutron absorption on a {{chem|235|U}} target forms a {{chem|236|U}} nucleus with excitation energy greater than the critical fission energy, whereas in the case of ''n'' + {{chem|238|U}}, the resulting {{chem|239|U}} nucleus has an excitation energy below the critical fission energy."<ref name=ww/>{{rp|25–28}}<ref name=rr/>{{rp|282–287}}<ref>{{cite journal |last1=Bohr |first1=N. |title=Resonance in Uranium and Thorium Disintegrations and the Phenomenon of Nuclear Fission |url=https://journals.aps.org/pr/abstract/10.1103/PhysRev.55.418.2 |journal=Physical Review |publisher=American Physical Society |access-date=9 October 2023 |date=1939|volume=55 |issue=4 |pages=418–419 |doi=10.1103/PhysRev.55.418.2 |bibcode=1939PhRv...55..418B |url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite book |title=Energy Alternatives|first1=Tom|last1=Giebultowicz|chapter=Essential cross sections |chapter-url=https://eng.libretexts.org/Sandboxes/jhalpern/Energy_Alternatives/04%3A_Nuclear_Power/4.06%3A_Controlling_the_Fission_Chain_Reaction-_Nuclear_Reactors/4.6.01%3A_Essential_Cross_Sections |via=LibreTexts Library |date=July 2022 |access-date=9 October 2023}}</ref> About 6&nbsp;MeV of the fission-input energy is supplied by the simple binding of an extra neutron to the heavy nucleus via the strong force; however, in many fissionable isotopes, this amount of energy is not enough for fission. Uranium-238, for example, has a near-zero fission cross section for neutrons of less than 1&nbsp;MeV energy. If no additional energy is supplied by any other mechanism, the nucleus will not fission, but will merely absorb the neutron, as happens when {{chem|238|U}} absorbs slow and even some fraction of fast neutrons, to become {{chem|239|U}}. The remaining energy to initiate fission can be supplied by two other mechanisms: one of these is more kinetic energy of the incoming neutron, which is increasingly able to fission a [[fissionable]] heavy nucleus as it exceeds a kinetic energy of 1&nbsp;MeV or more (so-called fast neutrons). Such high energy neutrons are able to fission {{chem|238|U}} directly (see [[thermonuclear weapon]] for application, where the fast neutrons are supplied by nuclear fusion). However, this process cannot happen to a great extent in a nuclear reactor, as too small a fraction of the fission neutrons produced by any type of fission have enough energy to efficiently fission {{chem|238|U}}. (For example, neutrons from thermal fission of {{chem|235|U}} have a [[mean]] energy of 2&nbsp;MeV, a [[median]] energy of 1.6&nbsp;MeV, and a [[mode (statistics)|mode]] of 0.75&nbsp;MeV,<ref>{{cite book |last1=Byrne |first1=James |title=Neutrons, nuclei, and matter: an exploration of the physics of slow neutrons |url=https://books.google.com/books?id=njUjm4Rkg9UC&pg=PA259 |date=2011 |publisher=Dover Publications |location=Mineola, N.Y |isbn=978-0-486-48238-5 |edition=Dover |page=259}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Kauffman |first1=Andrew |last2=Herminghuysen |first2=Kevin |last3=Van Zile |first3=Matthew |last4=White |first4=Susan |last5=Hatch |first5=Joel |last6=Maier |first6=Andrew |last7=Cao |first7=Lei R. |title=Review of research and capabilities of 500 kW research reactor at the Ohio State University |journal=Annals of Nuclear Energy |date=October 2024 |volume=206 |article-number=110647 |doi=10.1016/j.anucene.2024.110647 |quote=Consequently, the fast neutron energy spectrum of FBF is at above 0.4 eV, with an average of 2.0 MeV and the median energy of 1.6 MeV.|doi-access=free |bibcode=2024AnNuE.20610647K }}</ref> and the energy spectrum for fast fission is similar.{{citation needed|date=November 2024}}) Among the heavy [[actinide]] elements, however, those isotopes that have an odd number of neutrons (such as ²³⁵U with 143 neutrons) bind an extra neutron with an additional 1 to 2&nbsp;MeV of energy over an isotope of the same element with an even number of neutrons (such as ²³⁸U with 146 neutrons). This extra binding energy is made available as a result of the mechanism of [[Semi-empirical mass formula#Pairing term|neutron pairing effects]], which itself is caused by the [[Pauli exclusion principle]], allowing an extra neutron to occupy the same nuclear orbital as the last neutron in the nucleus. In such isotopes, therefore, no neutron kinetic energy is needed, for all the necessary energy is supplied by absorption of any neutron, either of the slow or fast variety (the former are used in moderated nuclear reactors, and the latter are used in [[fast-neutron reactor]]s, and in weapons). According to Younes and Loveland, "Actinides like {{chem|235|U}} that fission easily following the absorption of a thermal (25 meV) neutron are called ''fissile'', whereas those like {{chem|238|U}} that do not easily fission when they absorb a thermal neutron are called ''fissionable''."<ref name=ww/>{{rp|25}} ====Fisiproduktoj==== After an incident particle has fused with a parent nucleus, if the excitation energy is sufficient, the nucleus breaks into fragments. This is called scission, and occurs at about 10⁻²⁰ seconds. The fragments can emit prompt neutrons at between 10⁻¹⁸ and 10⁻¹⁵ seconds. At about 10⁻¹¹ seconds, the fragments can emit gamma rays. At 10⁻³ seconds β decay, β-[[delayed neutron]]s, and gamma rays are emitted from the [[decay product]]s.<ref name=ww/>{{rp|23–24}} Typical fission events release about two hundred million [[electronvolt|eV]] (200&nbsp;MeV) of energy for each fission event. The exact isotope which is fissioned, and whether or not it is fissionable or fissile, has only a small impact on the amount of energy released. This can be easily seen by examining the curve of [[binding energy]] (image below), and noting that the average binding energy of the actinide nuclides beginning with uranium is around 7.6&nbsp;MeV per nucleon. Looking further left on the curve of binding energy, where the fission products cluster, it is easily observed that the binding energy of the fission products tends to center around 8.5&nbsp;MeV per nucleon. Thus, in any fission event of an isotope in the actinide mass range, roughly 0.9&nbsp;MeV are released per nucleon of the starting element. The fission of ²³⁵U by a slow neutron yields nearly identical energy to the fission of ²³⁸U by a fast neutron. This energy release profile holds for thorium and the various minor actinides as well.<ref name=ENS>{{cite web |author=Marion Brünglinghaus |url=http://www.euronuclear.org/info/encyclopedia/n/nuclear-fission.htm |title=Nuclear fission |publisher=European Nuclear Society |access-date=2013-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130117002723/http://www.euronuclear.org/info/encyclopedia/n/nuclear-fission.htm |archive-date=2013-01-17 |url-status=dead }}</ref> [[File:Bucky1.gif|thumb|right|Animation of a [[Coulomb explosion]] in the case of a cluster of positively charged nuclei, akin to a cluster of fission fragments. [[Hue]] level of color is proportional to (larger) nuclei charge. Electrons (smaller) on this time-scale are seen only stroboscopically and the hue level is their kinetic energy.]] When a [[uranium]] nucleus fissions into two daughter nuclei fragments, about 0.1 percent of the mass of the uranium nucleus<ref name="bulletin1950">Hans A. Bethe (April 1950), [https://books.google.com/books?id=Mg4AAAAAMBAJ&pg=PA99 "The Hydrogen Bomb"], ''Bulletin of the Atomic Scientists'', p. 99.</ref> appears as the fission energy of ~200&nbsp;MeV. For uranium-235 (total mean fission energy 202.79&nbsp;MeV<ref name="KopMikSin2004">{{cite journal |arxiv=hep-ph/0410100 |doi=10.1134/1.1811196 |last1=V |first1=Kopeikin |last2=L |first2=Mikaelyan and |last3=V |first3=Sinev |title=Reactor as a Source of Antineutrinos: Thermal Fission Energy |journal=Physics of Atomic Nuclei |volume=67 |issue=10 |page=1892 |year=2004|bibcode=2004PAN....67.1892K |s2cid=18521811 }}</ref>), typically ~169&nbsp;MeV appears as the kinetic energy of the daughter nuclei, which fly apart at about 3% of the speed of light, due to [[Coulomb's law|Coulomb repulsion]]. Also, an average of 2.5&nbsp;neutrons are emitted, with a [[mean]] kinetic energy per neutron of ~2&nbsp;MeV (total of 4.8&nbsp;MeV).<ref>These fission neutrons have a wide energy spectrum, ranging from 0 to 14&nbsp;MeV, with a mean of 2&nbsp;MeV and a [[mode (statistics)|mode]] of 0.75&nbsp;MeV. See Byrne, op. cite.</ref> The fission reaction also releases ~7&nbsp;MeV in prompt gamma ray [[photon]]s. The latter figure means that a nuclear fission explosion or criticality accident emits about 3.5% of its energy as gamma rays, less than 2.5% of its energy as fast neutrons (total of both types of radiation ~6%), and the rest as kinetic energy of fission fragments (this appears almost immediately when the fragments impact surrounding matter, as simple heat).<ref>{{cite web |url = https://ke.army.mil/bordeninstitute/published_volumes/nuclearwarfare/chapter1/chapter1.pdf |title = NUCLEAR EVENTS AND THEIR CONSEQUENCES by the Borden institute..."approximately '''82%''' of the fission energy is released as kinetic energy of the two large fission fragments. These fragments, being massive '''and highly charged particles''', interact readily with matter. They transfer their energy quickly to the surrounding weapon materials, which rapidly become heated" |archive-url=https://web.archive.org/web/20170125171152/https://ke.army.mil/bordeninstitute/published_volumes/nuclearwarfare/chapter1/chapter1.pdf |archive-date=25 January 2017 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.oektg.at/wp-content/uploads/02-Nuclear-Engineering-Overview1.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20180515201022/http://www.oektg.at/wp-content/uploads/02-Nuclear-Engineering-Overview1.pdf |title=''Nuclear Engineering Overview'' The various energies emitted per fission event pg 4. ''"167&nbsp;MeV"'' is emitted by means of the repulsive electrostatic energy between the 2 daughter nuclei, which takes the form of the "kinetic energy" of the fission products, this kinetic energy results in both later blast and thermal effects. ''"5&nbsp;MeV"'' is released in prompt or initial gamma radiation, ''"5&nbsp;MeV"'' in prompt neutron radiation (99.36% of total), ''"7&nbsp;MeV"'' in delayed neutron energy (0.64%) and ''"13&nbsp;MeV"'' in beta decay and gamma decay(residual radiation) |archive-date=May 15, 2018 |publisher=Technical University Vienna }}</ref> Some processes involving neutrons are notable for absorbing or finally yielding energy — for example neutron kinetic energy does not yield heat immediately if the neutron is captured by a uranium-238 atom to breed plutonium-239, but this energy is emitted if the plutonium-239 is later fissioned. On the other hand, so-called [[delayed neutrons]] emitted as radioactive decay products with half-lives up to several minutes, from fission-daughters, are very important to [[nuclear reactor physics|reactor control]], because they give a characteristic "reaction" time for the total nuclear reaction to double in size, if the reaction is run in a "[[delayed criticality|delayed-critical]]" zone which deliberately relies on these neutrons for a supercritical chain-reaction (one in which each fission cycle yields more neutrons than it absorbs). Without their existence, the nuclear chain-reaction would be [[prompt critical]] and increase in size faster than it could be controlled by human intervention. In this case, the first experimental atomic reactors would have run away to a dangerous and messy "prompt critical reaction" before their operators could have manually shut them down (for this reason, designer [[Enrico Fermi]] included radiation-counter-triggered control rods, suspended by electromagnets, which could automatically drop into the center of [[Chicago Pile-1]]). If these delayed neutrons are captured without producing fissions, they produce heat as well.<ref>{{cite web|url=http://www.kayelaby.npl.co.uk/atomic_and_nuclear_physics/4_7/4_7_1.html|title=Nuclear Fission and Fusion, and Nuclear Interactions|publisher=National Physical Laboratory|access-date=2013-01-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20100305114800/http://www.kayelaby.npl.co.uk/atomic_and_nuclear_physics/4_7/4_7_1.html|archive-date=2010-03-05|url-status=dead}}</ref> ==Funkciado== Fisio povas okazi sen neŭtronbombado kiel speco de [[radiaktiva disfalo]]. Tiu speco de fisio (nomita [[spontanea fisio]]) estas malofta krom en kelkaj pezaj [[izotopo]]j. En realigitaj atomaparatoj, esence fisio okazas kiel "nuklea reago" - bombad-movita procezo kiu rezultas de la kolizio de du [[Subatoma partiklo|subatomaj partikloj]]. En nukleaj reagoj, subatoma partiklo kolizias kun atomkerno kaj kaŭzas ŝanĝojn al ĝi. Nukleaj reagoj estas tiel movitaj per la mekaniko de bombado, ne preter la relative konstanta eksponenta atomdisfalo kaj duoniĝotempo karakterizaĵo de spontaneaj radioaktivaj procezoj. Multaj specoj de [[nuklea reago|nukleaj reagoj]] estas nuntempe konataj. Fisio devias grave de aliaj specoj de nukleaj reagoj, en tio ke ĝi povas esti plifortigita kaj foje kontrolita per atomĉenreakcio (unu speco de ĝenerala ĉenreakcio). En tia reago, liberaj [[neŭtrono]]j liberigitaj per ĉiu fisiokazaĵo ankoraŭ povas ekigi pli da okazaĵoj, kiuj en victurno liberigas pli da neŭtronoj kaj kaŭzas pli da fisioj. La kemia elemento izotopoj kiuj povas daŭrigi fisian ĉenreakcion estas nomitaj nukleaj fueloj, kaj laŭdire estas fendeblaj. La plej oftaj nukleaj fueloj estas 235U (la izotopo de [[uranio]] kun atompezo de 235 kaj de uzo en [[nuklea reaktoro|nukleaj reaktoroj]]) kaj 239Pu (la izotopo de [[plutonio]] kun atompezo de 239). Tiuj fueloj krevas dise en dumodalan vicon da kemiaj elementoj kun atompezcentrado proksime de 95 kaj 135 u (fisiproduktoj). La plej multaj nukleaj fueloj spertas spontanean fision nur tre malrapide, kadukiĝante anstataŭe plejparte per alfa-beta disfala vico dum periodoj de [[jarmilo]]j al [[eono]]j. En nuklea rektoro aŭ atombombo, la superforta plimulto de fisiokazaĵoj estas okazigita per bombado kun alia partiklo, neŭtrono, kiu estas sinproduktita per antaŭaj fisiokazaĵoj. Fisioj en fendeblaj fueloj estas la rezulto de la [[atomenergio]] produktita kiam fendebla nukleo kaptas neŭtronon. Tiu energio, rezultiĝante el la neŭtronasimilado, estas rezulto de la alloga nuklea forto aganta inter la neŭtrono kaj [[nukleo]]. Ĝi estas sufiĉe por misformi la nukleon en duoble-loba "guton", ĝis la punkto ke atomfragmentoj superas la distancojn ĉe kiuj la nuklea forto povas teni du grupojn de ŝarĝitaj nukleonoj kune kaj, kiam tio okazas, la du fragmentoj kompletigas sian apartigon kaj tiam estas movitaj pli malproksime dise per siaj reciproke fiaj pagendaĵoj, en procezo kiu iĝas nemaligebla kun pli granda distanco. Simila procezo okazas en fisieblaj izotopoj (kiel ekzemple urani-granda), sed por fisio, tiuj izotopoj postulas kroman energion disponigitan per rapidaj neŭtronoj (kiel ekzemple tiuj produktitaj per fuzio en termonukleaj armiloj). La likvaĵa gutmodelo de la atomkerno antaŭdiras egal-grandajn fisiproduktojn kiel rezulto de atomdeformado. La pli sofistika atomŝelmodelo estas necesa por mekanike klarigi la itineron al la pli energie favora rezulto, en kiu unu fisiprodukto estas iomete pli malgranda ol la alia. Teorio de la fisio bazita sur ŝelmodelo estis formulita fare de [[Maria Goeppert Mayer]]. La plej ofta fisioprocezo estas binara fisio, kaj ĝi produktas la fisiproduktojn supre, ĉe 95±15 kaj 135±15 u. Tamen, la binara procezo okazas simple ĉar ĝi estas la plej verŝajna. En ie ajn de 2 ĝis 4 fisioj per 1000 en nuklea rektoro, procezo de ternara fisio produktas tri pozitive ŝargitajn fragmentojn (kaj plie neŭtronoj) kaj la plej malgranda el tiuj povas gami de tiom eta aĵo kiel [[protono]] (Z 1), ĝis same granda fragmento kiel [[argono]] (Z 18). La plej oftaj malgrandaj fragmentoj, aliflanke, estas kunmetitaj de 90% nukleoj de [[heliumo]] kun pli da energio ol alfa-partikloj de alfa-kadukiĝo (tielnomitaj "longdistancaj alfaoj" ĉe 16 MeV), kaj plie heliumnukleoj, kaj tritonoj (la nukleoj el [[tricio]]). La ternara procezo estas malpli ofta, sed daŭre finas produkti signifan helium-trician gasamasiĝon en la fuelstangoj de modernaj nukleaj reaktoroj. == Historio == [[Dosiero:Otto Hahn (Nobel).jpg|eta|maldekstre|180px|[[Otto Hahn]] estis nur unu el pluraj pioniroj pri fizio.]] La procezo de fisio estis renkontita plurfoje dum la esploroj pri [[kernenergio]] dum la tridekaj jaroj de la 20-a jarcento, sed ili ne estis ĝuste interpretitaj ĝis [[1939]], fare de [[Otto Hahn]], [[Fritz Strassmann]] kaj aliaj en [[Berlino]]. Fisio de pezaj elementoj estis malkovrita precize la 17-an de decembro 1938 fare de germana Otto Hahn kaj lia asistanto Fritz Strassmann, kaj klarigita teorie en januaro 1939 fare de [[Lise Meitner]] kaj ŝia nevo [[Otto Robert Frisch]]. Frisch nomis la procezon de analogeco kun biologia fisio de vivantaj [[ĉelo]]j. Ĝi estas eksoterma reago kiu povas liberigi grandajn kvantojn de [[energio]] kaj same elektromagnetan ondon kaj kiel kineta energio de la fragmentoj (varmigante la grocan materialon kie fisio okazas). En ordo por fisio por produkti energion, la totala ligoenergio de la rezultaj elementoj devas esti malpli negativa (pli alta energio) ol tiu de la startelemento. Tre baldaŭ sekvis diversaj aliaj esploroj, kaj estis agnoskita la ebleco ĝin uzi por diversaj aplikoj, inter ili militaj. En [[Usono]], [[Enrico Fermi]] gvidis la konstruon de la unua [[atomreaktoro]]. [[Spontanea fisio]] estis malkovrita en 1940 fare de Fljorov, Petrĵak kaj Kurĉatov en Moskvo, kiam ili decidis konfirmi ke, sen bombado de neŭtronoj, la fisiofteco de uranio estis efektive nekonsiderinda, kiel antaŭdirite de Niels Bohr; fakte ĝi ne estis. Malmultaj jaroj poste eksplodis la unua [[atombombo]], bazita en la fenomeno (A-bombo: oni ne konfuzu ĝin kun la H-bombo, bazita en la procezo de [[fuzio]]). Nuklea fisio, aŭ pli ĝuste, nuklea fisia [[Ĉena reakcio|ĉenreakcio]], estas la bazo por funkciado de [[Nuklea reaktoro|nuklea rektoro]], en kiu nuklea fisio estas farita en malrapida kaj kontrolita maniero, kaj de [[atombombo]], en kiu nuklea fisio estas farita pleje rapide. Bomboj de tiu tipo estis ĵetitaj sur [[Japana Imperio|Japanio]], [[Atoma bombado de Hiroŝima kaj Nagasaki|Hiroŝimo kaj Nagasako]] ĉe la fino de [[Dua Mondmilito]] fare de [[Usono]]. En la [[1950-aj jaroj]] komenciĝis la paca uzo de la fisio, kaj la konstruado de la unuaj [[atomcentraloj]]. === Atombomboj === {{Ĉefartikolo|Atombombo}} [[Dosiero:Trinity explosion.jpg|eta|250px]] '''Atombombo''' aŭ '''nuklea bombo''' estas [[bombo]] funkcianta per la [[energio]] produktita de la fisio aŭ [[fuzio]] de [[atomo|atomaj]] [[kerno]]j, t.e. de [[kernenergio]] (aŭ: [[nuklea energio]] aŭ [[atomenergio|atom-energio]]). La ĝusta nomo devus esti '''nuklea bombo''', ĉar fakte la energio estas originata en procezoj en la nukleo de la atomoj (atomkernoj), kaj ne en la atomo kiel tuto. La uzo estas malsama laŭ lingvoj, kaj en Esperanto la nomo atombombo pli enradikiĝis en nefaka literaturo. Kelkfoje la vorto ''atombombo'' estas uzata nur por la armiloj kiuj uzas la nuklean fision, la t.n. ''A-bomboj'', dum tiuj uzantaj la fuzion ricevas la nomon ''H-bomboj'' (hidrogenaj bomboj). La granda detrukapablo de la atomarmiloj estas produktata de la liberigo de energio, ĉefe meĥanika (pro la eksplodo) aŭ terma. La elsendo de [[joniga radiado]] estas sekundara, kvankam ĝi havas longdaŭrajn efikojn. La unua atombombo estis konstruita de [[Usono]] dum la [[Dua mondmilito]]. Kiam estis malkovrita la [[nuklea fisio]], en [[1939]], la sciencistoj rimarkis, ke ĝi ebligis la militan uzon. La milita situacio, kaj la timo, ke la [[naziismo|nazia]] reĝimo en [[Germanio]] povus disvolvi la armilon antaŭe, okazigis la sisteman esploron, per la kreado de la [[Projekto Manhattan]]. La unuan bombon oni test[[Atomeksplodo|eksplodigis]] la [[16-a de julio|16-an de julio]] [[1945]] je la kvina kaj duono en la [[dezerto]] de [[Alamogordo]] en [[Nov-Meksiko]]. Nur kelkajn horojn, post kiam evidentiĝis, ke "la bombo funkciis", la usona [[krozoŝipo]] USS Indianapolis forlasis la havenon de [[San-Francisko]]. Ĝia celo estis la insulo Tinian en la [[Pacifiko]]. En ĝia ŝipkelo troviĝis "Little Boy", la urania bombo, kiu la {{daton|6|aŭgusto|1945}} detruos [[Hiroŝimo]]n. {{Ĉefartikolo|Atoma bombado de Hiroŝima kaj Nagasaki}} Ĝis nun nur unu [[ŝtato]] faligis atombombon kontraŭ loĝataj urboj. Tiu estis [[Usono]], en [[1945]], en la finaj tagoj de la [[Dua mondmilito]], kontraŭ la [[Japanujo|japanaj]] urboj [[Hiroŝimo]] ([[6-a de aŭgusto|la 6-an de aŭgusto]] je la okaj kaj kvarono), kaj [[Nagasako]] ([[9-a de aŭgusto|la 9-an]]). Usono elektis uzi la bombojn por eviti eventualan invadon de la Japana ĉefinsulo, kaj la multcentoj da miloj da mortoj kiuj nepre sekvus. == Vidu ankaŭ == * [[Spontanea fisio]] * [[Fuzio]] * [[Akumuliĝa radiado]] * [[Nuklea energio]] * [[Nuklea centralo]] * [[Nuklea reaktoro]] ==Notoj== {{Referencoj}} ==Bibliografio== * [https://web.archive.org/web/20140319145623/http://energy.gov/sites/prod/files/2013/06/f2/h1019v1.pdf DOE Fundamentals Handbook: Nuclear Physics and Reactor Theory Volume 1 (PDF).] [[U.S. Department of Energy]]. Januaro 1993. Arkivita el la originalo (PDF) en 2014-03-19. Alirita en 2012-01-03. * [https://web.archive.org/web/20131203041437/http://energy.gov/sites/prod/files/2013/06/f2/h1019v2.pdf DOE Fundamentals Handbook: Nuclear Physics and Reactor Theory Volume 2 (PDF).] U.S. Department of Energy. Januaro 1993. Arkivita el la originalo (PDF) en 2013-12-03. Alirita en 2012-01-03. * Bulgac, Aurel; Jin, Shi; Stetcu, Ionel (2020). [https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fphy.2020.00063/full "Nuclear Fission Dynamics: Past, Present, Needs, and Future".] Frontiers in Physics. 8: 63. arXiv:1912.00287. Bibcode:2020FrP.....8...63B. doi:10.3389/fphy.2020.00063. {{Havenda artikolo|Fisio}} {{Projektoj|ReVo=fisi}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Atoma fiziko]] 1m89g8zsfz2fk65ghfi2kuuop2nkt4z 9491115 9491113 2026-10-10T11:13:10Z Kani 670 /* Mekanismo */ 9491115 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Nuclear fission.svg|eta|210px|Ekzemplo de nuklea fisio de uranio-235: [[neŭtrono]] aliĝas al nukleo de uranio-235 kaj igas ĝin malstabila uranio-236 kiu putriĝas en du novajn kaj pli stabilajn elementojn - [[bario]] kaj [[kriptono]].]] [[Dosiero:Kernspaltung.gif|eta|210px|Nuklea fisio]] [[Dosiero:Uranium-235 fission product-en.svg|eta|250px|Relativa ofteco de diversaj [[masnumero]]j en produktoj de fisio de ²³⁵U]] En la [[partikla fiziko]], la '''fisio''' (ankaŭ nomata ''kernofendado'' aŭ ''nuklea fendiĝo'') estas fizika reago en kiu [[atomkerno]] fendiĝas en pli malgrandajn nukleojn dum elsendado de neŭtronoj. Ĉi tiu fenomeno okazas en la kernoj de pezaj elementoj kaj estas akompanata de liberigo de multe da energio, kiu estas elsendita en formo de [[kineta energio]] de la fisiaj produktoj kaj [[Gama-radiado|gamaradioj]]. La procezo povas estas [[spontanea fisio|spontanea]] ĉe kelkaj [[izotopo]]j, sed tio estas escepto. Ĝenerale, la fisio estas okazigita per [[nuklea reakcio]], en kiu unu [[fisiebla]] nukleo estas bombardata per [[neŭtrono]]j. Se la energio estas adekvata, la nukleo absorbas la neŭtronon, kaj post malstabila stato, ĝi fendiĝas, kaj la rezulto estas la kreado de du aŭ tri pli malgrandaj kernoj, plus la elsendo de aliaj [[Joniga radiado|radiadoj]], ĉefe pliaj neŭtronoj kaj [[gama-radiado]]. Ankaŭ produktiĝas granda kvanto da [[energio]], kio klarigas ĝian uzon en [[atomcentralo]]j aŭ en [[atombombo|armiloj]] (vidu artikolon [[atomeksplodo]]). En la tipa procezo de fisio, la nombro da elirintaj neŭtronoj estas egala aŭ pli granda ol tiuj produktintaj la unuan reakcion, kio permesas la daŭrigo de la procezo. Oni tiam parolas pri [[ĉenreakcio]]. La rezultantaj kernoj, aŭ [[fisiprodukto]]j, havas eksceson de neŭtronoj, kaj do estas [[radioaktiveco|radioaktivaj]]. Ili konsistigas parton de la [[reziduo]] de la atomcentraloj. Tipa ekzemplo de tiu reakcio estas jena: Neŭtrono + ²³⁵U → fisiproduktoj + pliaj neŭtronoj + energio Aliaj [[nuklido]]j kiuj suferas fision estas ²³⁸U kaj izotopoj de [[plutonio]] kaj [[torio]]. ==Fiziko== === Mekanismo === Younes kaj Loveland difinas fision kiel "...kolektivan moviĝon de la protonoj kaj neŭtronoj konsistigantaj la nukleon; tial ĝi distingiĝas de aliaj fenomenoj, kiuj disrompas la nukleon. Nuklea fisio estas ekstrema ekzemplo de kolektiva moviĝo kun granda [[amplitudo]], kiu rezultigas la disiĝon de gepatra nukleo en du aŭ plurajn fragmentajn nukleojn. La fisia procezo povas okazi spontanee aŭ esti induktita de alvenanta partiklo." La energio el fisia reakcio devenas de ĝiaj fisiaj produktoj; tamen la granda plimulto de ĝi – ĉirkaŭ 85 procentoj – troviĝas en la [[kineta energio]] de la fragmentoj, dum po ĉirkaŭ 6 procentoj devenas de la komencaj neŭtronoj kaj gama-radioj (kaj tiuj elsenditaj post [[Beta-radiado|beta-disfalo]]), kaj plie ĉirkaŭ 3 procentoj devenas de neŭtrinoj kiel produkto de tia disfalo.<ref name=ww/>{{rp|21–22,30}} [[File:UFission.gif|250px|right|thumb|Vida prezento de evento de induktita nuklea fisio, en kiu malrapidmovanta [[neŭtrono]] estas absorbata de la nukleo de [[atomo]] de [[uranio]]-235- kiu fisionas en du rapidmovantajn pli malpezajn elementojn (fisioproduktojn) kaj kromajn neŭtronojn. La plejparto de la liberigita energio aperas kiel la kineta energio de la fisioproduktoj kaj la neŭtronoj.]] [[File:ThermalFissionYield.svg|thumb|240px|Masaj rendimentoj de fisiaj produktoj por la fisio per termaj neŭtronoj de [[uranio]]-235, [[plutonio]]-239, kombinaĵo de ambaŭ (tipa por nunaj nukleaj energireaktoroj) kaj uranio-233 (uzata en la [[torio|toria ciklo]]).]] ====Radioaktiva disfalo==== Nuklea fisio povas okazi sen neŭtrona bombardado kiel speco de radioaktiva disfalo. Ĉi tiu speco de fisio nomiĝas [[spontanea fisio]], kaj estis unuafoje observita en 1940.<ref name=ww/>{{rp|22}} ====Nuklea reago==== During induced fission, a compound system is formed after an incident particle fuses with a target. The resultant excitation energy may be sufficient to emit neutrons, or gamma-rays, and nuclear scission. Fission into two fragments is called binary fission, and is the most common [[nuclear reaction]]. Occurring least frequently is [[ternary fission]], in which a third particle is emitted. This third particle is commonly an [[Alpha particle|α particle]].<ref name=ww/>{{rp|21–24}} Since in nuclear fission, the nucleus emits more neutrons than the one it absorbs, a [[chain reaction]] is possible.<ref name=rr/>{{rp|291,296}} Binary fission may produce any of the fission products, at 95±15 and 135±15 [[Dalton (unit)|daltons]]. One example of a binary fission event in the most commonly used [[fissile nuclide]], {{chem|235|U}}, is given as: <math>\ {}^{235}\mathrm{U} + \mathrm{n} \longrightarrow {}^{236}\mathrm{U}^{*} \longrightarrow {}^{95}\mathrm{Sr} + {}^{139}\mathrm{Xe} + 2\ \mathrm{n} + 180\ \mathrm{MeV}</math> However, the binary process happens merely because it is the most probable. In anywhere from two to four fissions per 1000 in a nuclear reactor, ternary fission can produce three positively charged fragments (plus neutrons) and the smallest of these may range from so small a charge and mass as a proton ([[Atomic number|''Z'']]&nbsp;=&nbsp;1), to as large a fragment as [[argon]] (''Z''&nbsp;=&nbsp;18). The most common small fragments, however, are composed of 90% helium-4 nuclei with more energy than alpha particles from alpha decay (so-called "long range alphas" at ~16 [[megaelectronvolt]]s (MeV)), plus helium-6 nuclei, and tritons (the nuclei of [[tritium]]). Though less common than binary fission, it still produces significant helium-4 and tritium gas buildup in the fuel rods of modern nuclear reactors.<ref>S. Vermote, et al. (2008) [https://books.google.com/books?id=6IkykKNob6gC&pg=PA259 "Comparative study of the ternary particle emission in 243-Cm (nth,f) and 244-Cm(SF)"] in ''Dynamical aspects of nuclear fission: proceedings of the 6th International Conference.'' J. Kliman, M. G. Itkis, S. Gmuca (eds.). World Scientific Publishing Co. Pte. Ltd. Singapore. {{ISBN|9812837523}}.</ref> Bohr and Wheeler used their [[liquid drop model]], the packing fraction curve of [[Arthur Jeffrey Dempster]], and Eugene Feenberg's estimates of nucleus radius and surface tension, to estimate the mass differences of parent and daughters in fission. They then equated this mass difference to energy using Einstein's [[mass-energy equivalence]] formula. The stimulation of the nucleus after neutron bombardment was analogous to the vibrations of a liquid drop, with [[surface tension]] and the [[Coulomb force]] in opposition. Plotting the sum of these two energies as a function of elongated shape, they determined the resultant energy surface had a saddle shape. The saddle provided an energy barrier called the critical energy barrier. Energy of about 6 MeV provided by the incident neutron was necessary to overcome this barrier and cause the nucleus to fission.<ref name=ww/>{{rp|10–11}}<ref>{{cite journal |last1=Dempster |first1=A.J. |title=The Atomic Masses of the Heavy Elements |url=https://journals.aps.org/pr/abstract/10.1103/PhysRev.53.64 |journal=Physical Review |publisher=American Physical Society |access-date=9 October 2023 |date=1938|volume=53 |issue=1 |pages=64–75 |doi=10.1103/PhysRev.53.64 |bibcode=1938PhRv...53...64D |url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Feenberg |first1=eugene |title=On the Shape and Stability of Heavy Nuclei |url=https://journals.aps.org/pr/abstract/10.1103/PhysRev.55.504.2 |journal=Physical Review |publisher=American Physical Society |access-date=9 October 2023 |date=1939|volume=55 |issue=5 |pages=504–505 |doi=10.1103/PhysRev.55.504.2 |bibcode=1939PhRv...55..504F |url-access=subscription }}</ref> According to John Lilley, "The energy required to overcome the barrier to fission is called the ''activation energy'' or ''fission barrier'' and is about 6 MeV for [[Mass number|''A'']]&nbsp;≈&nbsp;240. It is found that the activation energy decreases as A increases. Eventually, a point is reached where activation energy disappears altogether...it would undergo very rapid spontaneous fission."<ref name="jl">{{cite book |last1=Lilley |first1=John |title=Nuclear Physics: Principles and Application |date=2001 |publisher=John Wiley & Sons, Ltd |isbn=9780471979364 |pages=7–9,13–14,38–43,265–267}}</ref> [[Maria Goeppert Mayer]] later proposed the [[nuclear shell model]] for the nucleus. The nuclides that can sustain a fission chain reaction are suitable for use as [[nuclear fuel]]s. The most common nuclear fuels are ²³⁵U (the isotope of uranium with [[mass number]] 235 and of use in nuclear reactors) and [[Plutonium-239|²³⁹Pu]] (the isotope of plutonium with mass number 239). These fuels break apart into a bimodal range of chemical elements with atomic masses centering near 95 and 135 daltons ([[fission products]]). Most nuclear fuels undergo spontaneous fission only very slowly, decaying instead mainly via an [[alpha particle|alpha]]-[[beta particle|beta]] [[decay chain]] over periods of [[millennium|millennia]] to [[eon (geology)|eons]]. In a nuclear reactor or nuclear weapon, the overwhelming majority of fission events are induced by bombardment with another particle, a neutron, which is itself produced by prior fission events. [[Fissionable]] isotopes such as uranium-238 require additional energy provided by [[fast neutron]]s (such as those produced by nuclear fusion in [[thermonuclear weapons]]). While ''some'' of the neutrons released from the fission of {{chem|238|U}} are fast enough to induce another fission in {{chem|238|U}}, ''most'' are not, meaning it can never achieve criticality. While there is a very small (albeit nonzero) chance of a thermal neutron inducing fission in {{chem|238|U}}, [[neutron absorption]] is orders of magnitude more likely. ===Energetics=== ====Input==== [[File:Stdef2.png|150px|right|thumb|The stages of binary fission in a liquid drop model. Energy input deforms the nucleus into a fat "cigar" shape, then a "peanut" shape, followed by binary fission as the two lobes exceed the short-range [[nuclear force]] attraction distance, and are then pushed apart and away by their electrical charge. In the liquid drop model, the two fission fragments are predicted to be the same size. The nuclear shell model allows for them to differ in size, as usually experimentally observed.]] Fission [[Nuclear cross section|cross sections]] are a measurable property related to the probability that fission will occur in a nuclear reaction. Cross sections are a function of incident neutron energy, and those for {{chem|235|U}} and {{chem|239|Pu}} are a million times higher than {{chem|238|U}} at lower neutron energy levels. Absorption of any neutron makes available to the nucleus binding energy of about 5.3&nbsp;MeV. {{chem|238|U}} needs a fast neutron to supply the additional 1&nbsp;MeV needed to cross the critical energy barrier for fission. In the case of {{chem|235|U}} however, that extra energy is provided when {{chem|235|U}} adjusts from an odd to an even mass. In the words of Younes and Lovelace, "...the neutron absorption on a {{chem|235|U}} target forms a {{chem|236|U}} nucleus with excitation energy greater than the critical fission energy, whereas in the case of ''n'' + {{chem|238|U}}, the resulting {{chem|239|U}} nucleus has an excitation energy below the critical fission energy."<ref name=ww/>{{rp|25–28}}<ref name=rr/>{{rp|282–287}}<ref>{{cite journal |last1=Bohr |first1=N. |title=Resonance in Uranium and Thorium Disintegrations and the Phenomenon of Nuclear Fission |url=https://journals.aps.org/pr/abstract/10.1103/PhysRev.55.418.2 |journal=Physical Review |publisher=American Physical Society |access-date=9 October 2023 |date=1939|volume=55 |issue=4 |pages=418–419 |doi=10.1103/PhysRev.55.418.2 |bibcode=1939PhRv...55..418B |url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite book |title=Energy Alternatives|first1=Tom|last1=Giebultowicz|chapter=Essential cross sections |chapter-url=https://eng.libretexts.org/Sandboxes/jhalpern/Energy_Alternatives/04%3A_Nuclear_Power/4.06%3A_Controlling_the_Fission_Chain_Reaction-_Nuclear_Reactors/4.6.01%3A_Essential_Cross_Sections |via=LibreTexts Library |date=July 2022 |access-date=9 October 2023}}</ref> About 6&nbsp;MeV of the fission-input energy is supplied by the simple binding of an extra neutron to the heavy nucleus via the strong force; however, in many fissionable isotopes, this amount of energy is not enough for fission. Uranium-238, for example, has a near-zero fission cross section for neutrons of less than 1&nbsp;MeV energy. If no additional energy is supplied by any other mechanism, the nucleus will not fission, but will merely absorb the neutron, as happens when {{chem|238|U}} absorbs slow and even some fraction of fast neutrons, to become {{chem|239|U}}. The remaining energy to initiate fission can be supplied by two other mechanisms: one of these is more kinetic energy of the incoming neutron, which is increasingly able to fission a [[fissionable]] heavy nucleus as it exceeds a kinetic energy of 1&nbsp;MeV or more (so-called fast neutrons). Such high energy neutrons are able to fission {{chem|238|U}} directly (see [[thermonuclear weapon]] for application, where the fast neutrons are supplied by nuclear fusion). However, this process cannot happen to a great extent in a nuclear reactor, as too small a fraction of the fission neutrons produced by any type of fission have enough energy to efficiently fission {{chem|238|U}}. (For example, neutrons from thermal fission of {{chem|235|U}} have a [[mean]] energy of 2&nbsp;MeV, a [[median]] energy of 1.6&nbsp;MeV, and a [[mode (statistics)|mode]] of 0.75&nbsp;MeV,<ref>{{cite book |last1=Byrne |first1=James |title=Neutrons, nuclei, and matter: an exploration of the physics of slow neutrons |url=https://books.google.com/books?id=njUjm4Rkg9UC&pg=PA259 |date=2011 |publisher=Dover Publications |location=Mineola, N.Y |isbn=978-0-486-48238-5 |edition=Dover |page=259}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Kauffman |first1=Andrew |last2=Herminghuysen |first2=Kevin |last3=Van Zile |first3=Matthew |last4=White |first4=Susan |last5=Hatch |first5=Joel |last6=Maier |first6=Andrew |last7=Cao |first7=Lei R. |title=Review of research and capabilities of 500 kW research reactor at the Ohio State University |journal=Annals of Nuclear Energy |date=October 2024 |volume=206 |article-number=110647 |doi=10.1016/j.anucene.2024.110647 |quote=Consequently, the fast neutron energy spectrum of FBF is at above 0.4 eV, with an average of 2.0 MeV and the median energy of 1.6 MeV.|doi-access=free |bibcode=2024AnNuE.20610647K }}</ref> and the energy spectrum for fast fission is similar.{{citation needed|date=November 2024}}) Among the heavy [[actinide]] elements, however, those isotopes that have an odd number of neutrons (such as ²³⁵U with 143 neutrons) bind an extra neutron with an additional 1 to 2&nbsp;MeV of energy over an isotope of the same element with an even number of neutrons (such as ²³⁸U with 146 neutrons). This extra binding energy is made available as a result of the mechanism of [[Semi-empirical mass formula#Pairing term|neutron pairing effects]], which itself is caused by the [[Pauli exclusion principle]], allowing an extra neutron to occupy the same nuclear orbital as the last neutron in the nucleus. In such isotopes, therefore, no neutron kinetic energy is needed, for all the necessary energy is supplied by absorption of any neutron, either of the slow or fast variety (the former are used in moderated nuclear reactors, and the latter are used in [[fast-neutron reactor]]s, and in weapons). According to Younes and Loveland, "Actinides like {{chem|235|U}} that fission easily following the absorption of a thermal (25 meV) neutron are called ''fissile'', whereas those like {{chem|238|U}} that do not easily fission when they absorb a thermal neutron are called ''fissionable''."<ref name=ww/>{{rp|25}} ====Fisiproduktoj==== After an incident particle has fused with a parent nucleus, if the excitation energy is sufficient, the nucleus breaks into fragments. This is called scission, and occurs at about 10⁻²⁰ seconds. The fragments can emit prompt neutrons at between 10⁻¹⁸ and 10⁻¹⁵ seconds. At about 10⁻¹¹ seconds, the fragments can emit gamma rays. At 10⁻³ seconds β decay, β-[[delayed neutron]]s, and gamma rays are emitted from the [[decay product]]s.<ref name=ww/>{{rp|23–24}} Typical fission events release about two hundred million [[electronvolt|eV]] (200&nbsp;MeV) of energy for each fission event. The exact isotope which is fissioned, and whether or not it is fissionable or fissile, has only a small impact on the amount of energy released. This can be easily seen by examining the curve of [[binding energy]] (image below), and noting that the average binding energy of the actinide nuclides beginning with uranium is around 7.6&nbsp;MeV per nucleon. Looking further left on the curve of binding energy, where the fission products cluster, it is easily observed that the binding energy of the fission products tends to center around 8.5&nbsp;MeV per nucleon. Thus, in any fission event of an isotope in the actinide mass range, roughly 0.9&nbsp;MeV are released per nucleon of the starting element. The fission of ²³⁵U by a slow neutron yields nearly identical energy to the fission of ²³⁸U by a fast neutron. This energy release profile holds for thorium and the various minor actinides as well.<ref name=ENS>{{cite web |author=Marion Brünglinghaus |url=http://www.euronuclear.org/info/encyclopedia/n/nuclear-fission.htm |title=Nuclear fission |publisher=European Nuclear Society |access-date=2013-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130117002723/http://www.euronuclear.org/info/encyclopedia/n/nuclear-fission.htm |archive-date=2013-01-17 |url-status=dead }}</ref> [[File:Bucky1.gif|thumb|right|Animation of a [[Coulomb explosion]] in the case of a cluster of positively charged nuclei, akin to a cluster of fission fragments. [[Hue]] level of color is proportional to (larger) nuclei charge. Electrons (smaller) on this time-scale are seen only stroboscopically and the hue level is their kinetic energy.]] When a [[uranium]] nucleus fissions into two daughter nuclei fragments, about 0.1 percent of the mass of the uranium nucleus<ref name="bulletin1950">Hans A. Bethe (April 1950), [https://books.google.com/books?id=Mg4AAAAAMBAJ&pg=PA99 "The Hydrogen Bomb"], ''Bulletin of the Atomic Scientists'', p. 99.</ref> appears as the fission energy of ~200&nbsp;MeV. For uranium-235 (total mean fission energy 202.79&nbsp;MeV<ref name="KopMikSin2004">{{cite journal |arxiv=hep-ph/0410100 |doi=10.1134/1.1811196 |last1=V |first1=Kopeikin |last2=L |first2=Mikaelyan and |last3=V |first3=Sinev |title=Reactor as a Source of Antineutrinos: Thermal Fission Energy |journal=Physics of Atomic Nuclei |volume=67 |issue=10 |page=1892 |year=2004|bibcode=2004PAN....67.1892K |s2cid=18521811 }}</ref>), typically ~169&nbsp;MeV appears as the kinetic energy of the daughter nuclei, which fly apart at about 3% of the speed of light, due to [[Coulomb's law|Coulomb repulsion]]. Also, an average of 2.5&nbsp;neutrons are emitted, with a [[mean]] kinetic energy per neutron of ~2&nbsp;MeV (total of 4.8&nbsp;MeV).<ref>These fission neutrons have a wide energy spectrum, ranging from 0 to 14&nbsp;MeV, with a mean of 2&nbsp;MeV and a [[mode (statistics)|mode]] of 0.75&nbsp;MeV. See Byrne, op. cite.</ref> The fission reaction also releases ~7&nbsp;MeV in prompt gamma ray [[photon]]s. The latter figure means that a nuclear fission explosion or criticality accident emits about 3.5% of its energy as gamma rays, less than 2.5% of its energy as fast neutrons (total of both types of radiation ~6%), and the rest as kinetic energy of fission fragments (this appears almost immediately when the fragments impact surrounding matter, as simple heat).<ref>{{cite web |url = https://ke.army.mil/bordeninstitute/published_volumes/nuclearwarfare/chapter1/chapter1.pdf |title = NUCLEAR EVENTS AND THEIR CONSEQUENCES by the Borden institute..."approximately '''82%''' of the fission energy is released as kinetic energy of the two large fission fragments. These fragments, being massive '''and highly charged particles''', interact readily with matter. They transfer their energy quickly to the surrounding weapon materials, which rapidly become heated" |archive-url=https://web.archive.org/web/20170125171152/https://ke.army.mil/bordeninstitute/published_volumes/nuclearwarfare/chapter1/chapter1.pdf |archive-date=25 January 2017 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.oektg.at/wp-content/uploads/02-Nuclear-Engineering-Overview1.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20180515201022/http://www.oektg.at/wp-content/uploads/02-Nuclear-Engineering-Overview1.pdf |title=''Nuclear Engineering Overview'' The various energies emitted per fission event pg 4. ''"167&nbsp;MeV"'' is emitted by means of the repulsive electrostatic energy between the 2 daughter nuclei, which takes the form of the "kinetic energy" of the fission products, this kinetic energy results in both later blast and thermal effects. ''"5&nbsp;MeV"'' is released in prompt or initial gamma radiation, ''"5&nbsp;MeV"'' in prompt neutron radiation (99.36% of total), ''"7&nbsp;MeV"'' in delayed neutron energy (0.64%) and ''"13&nbsp;MeV"'' in beta decay and gamma decay(residual radiation) |archive-date=May 15, 2018 |publisher=Technical University Vienna }}</ref> Some processes involving neutrons are notable for absorbing or finally yielding energy — for example neutron kinetic energy does not yield heat immediately if the neutron is captured by a uranium-238 atom to breed plutonium-239, but this energy is emitted if the plutonium-239 is later fissioned. On the other hand, so-called [[delayed neutrons]] emitted as radioactive decay products with half-lives up to several minutes, from fission-daughters, are very important to [[nuclear reactor physics|reactor control]], because they give a characteristic "reaction" time for the total nuclear reaction to double in size, if the reaction is run in a "[[delayed criticality|delayed-critical]]" zone which deliberately relies on these neutrons for a supercritical chain-reaction (one in which each fission cycle yields more neutrons than it absorbs). Without their existence, the nuclear chain-reaction would be [[prompt critical]] and increase in size faster than it could be controlled by human intervention. In this case, the first experimental atomic reactors would have run away to a dangerous and messy "prompt critical reaction" before their operators could have manually shut them down (for this reason, designer [[Enrico Fermi]] included radiation-counter-triggered control rods, suspended by electromagnets, which could automatically drop into the center of [[Chicago Pile-1]]). If these delayed neutrons are captured without producing fissions, they produce heat as well.<ref>{{cite web|url=http://www.kayelaby.npl.co.uk/atomic_and_nuclear_physics/4_7/4_7_1.html|title=Nuclear Fission and Fusion, and Nuclear Interactions|publisher=National Physical Laboratory|access-date=2013-01-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20100305114800/http://www.kayelaby.npl.co.uk/atomic_and_nuclear_physics/4_7/4_7_1.html|archive-date=2010-03-05|url-status=dead}}</ref> ==Funkciado== Fisio povas okazi sen neŭtronbombado kiel speco de [[radiaktiva disfalo]]. Tiu speco de fisio (nomita [[spontanea fisio]]) estas malofta krom en kelkaj pezaj [[izotopo]]j. En realigitaj atomaparatoj, esence fisio okazas kiel "nuklea reago" - bombad-movita procezo kiu rezultas de la kolizio de du [[Subatoma partiklo|subatomaj partikloj]]. En nukleaj reagoj, subatoma partiklo kolizias kun atomkerno kaj kaŭzas ŝanĝojn al ĝi. Nukleaj reagoj estas tiel movitaj per la mekaniko de bombado, ne preter la relative konstanta eksponenta atomdisfalo kaj duoniĝotempo karakterizaĵo de spontaneaj radioaktivaj procezoj. Multaj specoj de [[nuklea reago|nukleaj reagoj]] estas nuntempe konataj. Fisio devias grave de aliaj specoj de nukleaj reagoj, en tio ke ĝi povas esti plifortigita kaj foje kontrolita per atomĉenreakcio (unu speco de ĝenerala ĉenreakcio). En tia reago, liberaj [[neŭtrono]]j liberigitaj per ĉiu fisiokazaĵo ankoraŭ povas ekigi pli da okazaĵoj, kiuj en victurno liberigas pli da neŭtronoj kaj kaŭzas pli da fisioj. La kemia elemento izotopoj kiuj povas daŭrigi fisian ĉenreakcion estas nomitaj nukleaj fueloj, kaj laŭdire estas fendeblaj. La plej oftaj nukleaj fueloj estas 235U (la izotopo de [[uranio]] kun atompezo de 235 kaj de uzo en [[nuklea reaktoro|nukleaj reaktoroj]]) kaj 239Pu (la izotopo de [[plutonio]] kun atompezo de 239). Tiuj fueloj krevas dise en dumodalan vicon da kemiaj elementoj kun atompezcentrado proksime de 95 kaj 135 u (fisiproduktoj). La plej multaj nukleaj fueloj spertas spontanean fision nur tre malrapide, kadukiĝante anstataŭe plejparte per alfa-beta disfala vico dum periodoj de [[jarmilo]]j al [[eono]]j. En nuklea rektoro aŭ atombombo, la superforta plimulto de fisiokazaĵoj estas okazigita per bombado kun alia partiklo, neŭtrono, kiu estas sinproduktita per antaŭaj fisiokazaĵoj. Fisioj en fendeblaj fueloj estas la rezulto de la [[atomenergio]] produktita kiam fendebla nukleo kaptas neŭtronon. Tiu energio, rezultiĝante el la neŭtronasimilado, estas rezulto de la alloga nuklea forto aganta inter la neŭtrono kaj [[nukleo]]. Ĝi estas sufiĉe por misformi la nukleon en duoble-loba "guton", ĝis la punkto ke atomfragmentoj superas la distancojn ĉe kiuj la nuklea forto povas teni du grupojn de ŝarĝitaj nukleonoj kune kaj, kiam tio okazas, la du fragmentoj kompletigas sian apartigon kaj tiam estas movitaj pli malproksime dise per siaj reciproke fiaj pagendaĵoj, en procezo kiu iĝas nemaligebla kun pli granda distanco. Simila procezo okazas en fisieblaj izotopoj (kiel ekzemple urani-granda), sed por fisio, tiuj izotopoj postulas kroman energion disponigitan per rapidaj neŭtronoj (kiel ekzemple tiuj produktitaj per fuzio en termonukleaj armiloj). La likvaĵa gutmodelo de la atomkerno antaŭdiras egal-grandajn fisiproduktojn kiel rezulto de atomdeformado. La pli sofistika atomŝelmodelo estas necesa por mekanike klarigi la itineron al la pli energie favora rezulto, en kiu unu fisiprodukto estas iomete pli malgranda ol la alia. Teorio de la fisio bazita sur ŝelmodelo estis formulita fare de [[Maria Goeppert Mayer]]. La plej ofta fisioprocezo estas binara fisio, kaj ĝi produktas la fisiproduktojn supre, ĉe 95±15 kaj 135±15 u. Tamen, la binara procezo okazas simple ĉar ĝi estas la plej verŝajna. En ie ajn de 2 ĝis 4 fisioj per 1000 en nuklea rektoro, procezo de ternara fisio produktas tri pozitive ŝargitajn fragmentojn (kaj plie neŭtronoj) kaj la plej malgranda el tiuj povas gami de tiom eta aĵo kiel [[protono]] (Z 1), ĝis same granda fragmento kiel [[argono]] (Z 18). La plej oftaj malgrandaj fragmentoj, aliflanke, estas kunmetitaj de 90% nukleoj de [[heliumo]] kun pli da energio ol alfa-partikloj de alfa-kadukiĝo (tielnomitaj "longdistancaj alfaoj" ĉe 16 MeV), kaj plie heliumnukleoj, kaj tritonoj (la nukleoj el [[tricio]]). La ternara procezo estas malpli ofta, sed daŭre finas produkti signifan helium-trician gasamasiĝon en la fuelstangoj de modernaj nukleaj reaktoroj. == Historio == [[Dosiero:Otto Hahn (Nobel).jpg|eta|maldekstre|180px|[[Otto Hahn]] estis nur unu el pluraj pioniroj pri fizio.]] La procezo de fisio estis renkontita plurfoje dum la esploroj pri [[kernenergio]] dum la tridekaj jaroj de la 20-a jarcento, sed ili ne estis ĝuste interpretitaj ĝis [[1939]], fare de [[Otto Hahn]], [[Fritz Strassmann]] kaj aliaj en [[Berlino]]. Fisio de pezaj elementoj estis malkovrita precize la 17-an de decembro 1938 fare de germana Otto Hahn kaj lia asistanto Fritz Strassmann, kaj klarigita teorie en januaro 1939 fare de [[Lise Meitner]] kaj ŝia nevo [[Otto Robert Frisch]]. Frisch nomis la procezon de analogeco kun biologia fisio de vivantaj [[ĉelo]]j. Ĝi estas eksoterma reago kiu povas liberigi grandajn kvantojn de [[energio]] kaj same elektromagnetan ondon kaj kiel kineta energio de la fragmentoj (varmigante la grocan materialon kie fisio okazas). En ordo por fisio por produkti energion, la totala ligoenergio de la rezultaj elementoj devas esti malpli negativa (pli alta energio) ol tiu de la startelemento. Tre baldaŭ sekvis diversaj aliaj esploroj, kaj estis agnoskita la ebleco ĝin uzi por diversaj aplikoj, inter ili militaj. En [[Usono]], [[Enrico Fermi]] gvidis la konstruon de la unua [[atomreaktoro]]. [[Spontanea fisio]] estis malkovrita en 1940 fare de Fljorov, Petrĵak kaj Kurĉatov en Moskvo, kiam ili decidis konfirmi ke, sen bombado de neŭtronoj, la fisiofteco de uranio estis efektive nekonsiderinda, kiel antaŭdirite de Niels Bohr; fakte ĝi ne estis. Malmultaj jaroj poste eksplodis la unua [[atombombo]], bazita en la fenomeno (A-bombo: oni ne konfuzu ĝin kun la H-bombo, bazita en la procezo de [[fuzio]]). Nuklea fisio, aŭ pli ĝuste, nuklea fisia [[Ĉena reakcio|ĉenreakcio]], estas la bazo por funkciado de [[Nuklea reaktoro|nuklea rektoro]], en kiu nuklea fisio estas farita en malrapida kaj kontrolita maniero, kaj de [[atombombo]], en kiu nuklea fisio estas farita pleje rapide. Bomboj de tiu tipo estis ĵetitaj sur [[Japana Imperio|Japanio]], [[Atoma bombado de Hiroŝima kaj Nagasaki|Hiroŝimo kaj Nagasako]] ĉe la fino de [[Dua Mondmilito]] fare de [[Usono]]. En la [[1950-aj jaroj]] komenciĝis la paca uzo de la fisio, kaj la konstruado de la unuaj [[atomcentraloj]]. === Atombomboj === {{Ĉefartikolo|Atombombo}} [[Dosiero:Trinity explosion.jpg|eta|250px]] '''Atombombo''' aŭ '''nuklea bombo''' estas [[bombo]] funkcianta per la [[energio]] produktita de la fisio aŭ [[fuzio]] de [[atomo|atomaj]] [[kerno]]j, t.e. de [[kernenergio]] (aŭ: [[nuklea energio]] aŭ [[atomenergio|atom-energio]]). La ĝusta nomo devus esti '''nuklea bombo''', ĉar fakte la energio estas originata en procezoj en la nukleo de la atomoj (atomkernoj), kaj ne en la atomo kiel tuto. La uzo estas malsama laŭ lingvoj, kaj en Esperanto la nomo atombombo pli enradikiĝis en nefaka literaturo. Kelkfoje la vorto ''atombombo'' estas uzata nur por la armiloj kiuj uzas la nuklean fision, la t.n. ''A-bomboj'', dum tiuj uzantaj la fuzion ricevas la nomon ''H-bomboj'' (hidrogenaj bomboj). La granda detrukapablo de la atomarmiloj estas produktata de la liberigo de energio, ĉefe meĥanika (pro la eksplodo) aŭ terma. La elsendo de [[joniga radiado]] estas sekundara, kvankam ĝi havas longdaŭrajn efikojn. La unua atombombo estis konstruita de [[Usono]] dum la [[Dua mondmilito]]. Kiam estis malkovrita la [[nuklea fisio]], en [[1939]], la sciencistoj rimarkis, ke ĝi ebligis la militan uzon. La milita situacio, kaj la timo, ke la [[naziismo|nazia]] reĝimo en [[Germanio]] povus disvolvi la armilon antaŭe, okazigis la sisteman esploron, per la kreado de la [[Projekto Manhattan]]. La unuan bombon oni test[[Atomeksplodo|eksplodigis]] la [[16-a de julio|16-an de julio]] [[1945]] je la kvina kaj duono en la [[dezerto]] de [[Alamogordo]] en [[Nov-Meksiko]]. Nur kelkajn horojn, post kiam evidentiĝis, ke "la bombo funkciis", la usona [[krozoŝipo]] USS Indianapolis forlasis la havenon de [[San-Francisko]]. Ĝia celo estis la insulo Tinian en la [[Pacifiko]]. En ĝia ŝipkelo troviĝis "Little Boy", la urania bombo, kiu la {{daton|6|aŭgusto|1945}} detruos [[Hiroŝimo]]n. {{Ĉefartikolo|Atoma bombado de Hiroŝima kaj Nagasaki}} Ĝis nun nur unu [[ŝtato]] faligis atombombon kontraŭ loĝataj urboj. Tiu estis [[Usono]], en [[1945]], en la finaj tagoj de la [[Dua mondmilito]], kontraŭ la [[Japanujo|japanaj]] urboj [[Hiroŝimo]] ([[6-a de aŭgusto|la 6-an de aŭgusto]] je la okaj kaj kvarono), kaj [[Nagasako]] ([[9-a de aŭgusto|la 9-an]]). Usono elektis uzi la bombojn por eviti eventualan invadon de la Japana ĉefinsulo, kaj la multcentoj da miloj da mortoj kiuj nepre sekvus. == Vidu ankaŭ == * [[Spontanea fisio]] * [[Fuzio]] * [[Akumuliĝa radiado]] * [[Nuklea energio]] * [[Nuklea centralo]] * [[Nuklea reaktoro]] ==Notoj== {{Referencoj}} ==Bibliografio== * [https://web.archive.org/web/20140319145623/http://energy.gov/sites/prod/files/2013/06/f2/h1019v1.pdf DOE Fundamentals Handbook: Nuclear Physics and Reactor Theory Volume 1 (PDF).] [[U.S. Department of Energy]]. Januaro 1993. Arkivita el la originalo (PDF) en 2014-03-19. Alirita en 2012-01-03. * [https://web.archive.org/web/20131203041437/http://energy.gov/sites/prod/files/2013/06/f2/h1019v2.pdf DOE Fundamentals Handbook: Nuclear Physics and Reactor Theory Volume 2 (PDF).] U.S. Department of Energy. Januaro 1993. Arkivita el la originalo (PDF) en 2013-12-03. Alirita en 2012-01-03. * Bulgac, Aurel; Jin, Shi; Stetcu, Ionel (2020). [https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fphy.2020.00063/full "Nuclear Fission Dynamics: Past, Present, Needs, and Future".] Frontiers in Physics. 8: 63. arXiv:1912.00287. Bibcode:2020FrP.....8...63B. doi:10.3389/fphy.2020.00063. {{Havenda artikolo|Fisio}} {{Projektoj|ReVo=fisi}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Atoma fiziko]] h26831jy3f0a3tl5xr6dxzrox9q5ml0 9491116 9491115 2026-10-10T11:14:02Z Kani 670 /* Radioaktiva disfalo */ 9491116 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Nuclear fission.svg|eta|210px|Ekzemplo de nuklea fisio de uranio-235: [[neŭtrono]] aliĝas al nukleo de uranio-235 kaj igas ĝin malstabila uranio-236 kiu putriĝas en du novajn kaj pli stabilajn elementojn - [[bario]] kaj [[kriptono]].]] [[Dosiero:Kernspaltung.gif|eta|210px|Nuklea fisio]] [[Dosiero:Uranium-235 fission product-en.svg|eta|250px|Relativa ofteco de diversaj [[masnumero]]j en produktoj de fisio de ²³⁵U]] En la [[partikla fiziko]], la '''fisio''' (ankaŭ nomata ''kernofendado'' aŭ ''nuklea fendiĝo'') estas fizika reago en kiu [[atomkerno]] fendiĝas en pli malgrandajn nukleojn dum elsendado de neŭtronoj. Ĉi tiu fenomeno okazas en la kernoj de pezaj elementoj kaj estas akompanata de liberigo de multe da energio, kiu estas elsendita en formo de [[kineta energio]] de la fisiaj produktoj kaj [[Gama-radiado|gamaradioj]]. La procezo povas estas [[spontanea fisio|spontanea]] ĉe kelkaj [[izotopo]]j, sed tio estas escepto. Ĝenerale, la fisio estas okazigita per [[nuklea reakcio]], en kiu unu [[fisiebla]] nukleo estas bombardata per [[neŭtrono]]j. Se la energio estas adekvata, la nukleo absorbas la neŭtronon, kaj post malstabila stato, ĝi fendiĝas, kaj la rezulto estas la kreado de du aŭ tri pli malgrandaj kernoj, plus la elsendo de aliaj [[Joniga radiado|radiadoj]], ĉefe pliaj neŭtronoj kaj [[gama-radiado]]. Ankaŭ produktiĝas granda kvanto da [[energio]], kio klarigas ĝian uzon en [[atomcentralo]]j aŭ en [[atombombo|armiloj]] (vidu artikolon [[atomeksplodo]]). En la tipa procezo de fisio, la nombro da elirintaj neŭtronoj estas egala aŭ pli granda ol tiuj produktintaj la unuan reakcion, kio permesas la daŭrigo de la procezo. Oni tiam parolas pri [[ĉenreakcio]]. La rezultantaj kernoj, aŭ [[fisiprodukto]]j, havas eksceson de neŭtronoj, kaj do estas [[radioaktiveco|radioaktivaj]]. Ili konsistigas parton de la [[reziduo]] de la atomcentraloj. Tipa ekzemplo de tiu reakcio estas jena: Neŭtrono + ²³⁵U → fisiproduktoj + pliaj neŭtronoj + energio Aliaj [[nuklido]]j kiuj suferas fision estas ²³⁸U kaj izotopoj de [[plutonio]] kaj [[torio]]. ==Fiziko== === Mekanismo === Younes kaj Loveland difinas fision kiel "...kolektivan moviĝon de la protonoj kaj neŭtronoj konsistigantaj la nukleon; tial ĝi distingiĝas de aliaj fenomenoj, kiuj disrompas la nukleon. Nuklea fisio estas ekstrema ekzemplo de kolektiva moviĝo kun granda [[amplitudo]], kiu rezultigas la disiĝon de gepatra nukleo en du aŭ plurajn fragmentajn nukleojn. La fisia procezo povas okazi spontanee aŭ esti induktita de alvenanta partiklo." La energio el fisia reakcio devenas de ĝiaj fisiaj produktoj; tamen la granda plimulto de ĝi – ĉirkaŭ 85 procentoj – troviĝas en la [[kineta energio]] de la fragmentoj, dum po ĉirkaŭ 6 procentoj devenas de la komencaj neŭtronoj kaj gama-radioj (kaj tiuj elsenditaj post [[Beta-radiado|beta-disfalo]]), kaj plie ĉirkaŭ 3 procentoj devenas de neŭtrinoj kiel produkto de tia disfalo.<ref name=ww/>{{rp|21–22,30}} [[File:UFission.gif|250px|right|thumb|Vida prezento de evento de induktita nuklea fisio, en kiu malrapidmovanta [[neŭtrono]] estas absorbata de la nukleo de [[atomo]] de [[uranio]]-235- kiu fisionas en du rapidmovantajn pli malpezajn elementojn (fisioproduktojn) kaj kromajn neŭtronojn. La plejparto de la liberigita energio aperas kiel la kineta energio de la fisioproduktoj kaj la neŭtronoj.]] [[File:ThermalFissionYield.svg|thumb|240px|Masaj rendimentoj de fisiaj produktoj por la fisio per termaj neŭtronoj de [[uranio]]-235, [[plutonio]]-239, kombinaĵo de ambaŭ (tipa por nunaj nukleaj energireaktoroj) kaj uranio-233 (uzata en la [[torio|toria ciklo]]).]] ====Radioaktiva disfalo==== Nuklea fisio povas okazi sen neŭtrona bombardado kiel speco de radioaktiva disfalo. Ĉi tiu speco de fisio nomiĝas [[spontanea fisio]], kaj estis unuafoje observita en 1940.<ref name=ww> Younes, Walid; Loveland, Walter (2021). ''An Introduction to Nuclear Fission''. Springer. pp. 28–30. ISBN 9783030845940.</ref>{{rp|22}} ====Nuklea reago==== During induced fission, a compound system is formed after an incident particle fuses with a target. The resultant excitation energy may be sufficient to emit neutrons, or gamma-rays, and nuclear scission. Fission into two fragments is called binary fission, and is the most common [[nuclear reaction]]. Occurring least frequently is [[ternary fission]], in which a third particle is emitted. This third particle is commonly an [[Alpha particle|α particle]].<ref name=ww/>{{rp|21–24}} Since in nuclear fission, the nucleus emits more neutrons than the one it absorbs, a [[chain reaction]] is possible.<ref name=rr/>{{rp|291,296}} Binary fission may produce any of the fission products, at 95±15 and 135±15 [[Dalton (unit)|daltons]]. One example of a binary fission event in the most commonly used [[fissile nuclide]], {{chem|235|U}}, is given as: <math>\ {}^{235}\mathrm{U} + \mathrm{n} \longrightarrow {}^{236}\mathrm{U}^{*} \longrightarrow {}^{95}\mathrm{Sr} + {}^{139}\mathrm{Xe} + 2\ \mathrm{n} + 180\ \mathrm{MeV}</math> However, the binary process happens merely because it is the most probable. In anywhere from two to four fissions per 1000 in a nuclear reactor, ternary fission can produce three positively charged fragments (plus neutrons) and the smallest of these may range from so small a charge and mass as a proton ([[Atomic number|''Z'']]&nbsp;=&nbsp;1), to as large a fragment as [[argon]] (''Z''&nbsp;=&nbsp;18). The most common small fragments, however, are composed of 90% helium-4 nuclei with more energy than alpha particles from alpha decay (so-called "long range alphas" at ~16 [[megaelectronvolt]]s (MeV)), plus helium-6 nuclei, and tritons (the nuclei of [[tritium]]). Though less common than binary fission, it still produces significant helium-4 and tritium gas buildup in the fuel rods of modern nuclear reactors.<ref>S. Vermote, et al. (2008) [https://books.google.com/books?id=6IkykKNob6gC&pg=PA259 "Comparative study of the ternary particle emission in 243-Cm (nth,f) and 244-Cm(SF)"] in ''Dynamical aspects of nuclear fission: proceedings of the 6th International Conference.'' J. Kliman, M. G. Itkis, S. Gmuca (eds.). World Scientific Publishing Co. Pte. Ltd. Singapore. {{ISBN|9812837523}}.</ref> Bohr and Wheeler used their [[liquid drop model]], the packing fraction curve of [[Arthur Jeffrey Dempster]], and Eugene Feenberg's estimates of nucleus radius and surface tension, to estimate the mass differences of parent and daughters in fission. They then equated this mass difference to energy using Einstein's [[mass-energy equivalence]] formula. The stimulation of the nucleus after neutron bombardment was analogous to the vibrations of a liquid drop, with [[surface tension]] and the [[Coulomb force]] in opposition. Plotting the sum of these two energies as a function of elongated shape, they determined the resultant energy surface had a saddle shape. The saddle provided an energy barrier called the critical energy barrier. Energy of about 6 MeV provided by the incident neutron was necessary to overcome this barrier and cause the nucleus to fission.<ref name=ww/>{{rp|10–11}}<ref>{{cite journal |last1=Dempster |first1=A.J. |title=The Atomic Masses of the Heavy Elements |url=https://journals.aps.org/pr/abstract/10.1103/PhysRev.53.64 |journal=Physical Review |publisher=American Physical Society |access-date=9 October 2023 |date=1938|volume=53 |issue=1 |pages=64–75 |doi=10.1103/PhysRev.53.64 |bibcode=1938PhRv...53...64D |url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Feenberg |first1=eugene |title=On the Shape and Stability of Heavy Nuclei |url=https://journals.aps.org/pr/abstract/10.1103/PhysRev.55.504.2 |journal=Physical Review |publisher=American Physical Society |access-date=9 October 2023 |date=1939|volume=55 |issue=5 |pages=504–505 |doi=10.1103/PhysRev.55.504.2 |bibcode=1939PhRv...55..504F |url-access=subscription }}</ref> According to John Lilley, "The energy required to overcome the barrier to fission is called the ''activation energy'' or ''fission barrier'' and is about 6 MeV for [[Mass number|''A'']]&nbsp;≈&nbsp;240. It is found that the activation energy decreases as A increases. Eventually, a point is reached where activation energy disappears altogether...it would undergo very rapid spontaneous fission."<ref name="jl">{{cite book |last1=Lilley |first1=John |title=Nuclear Physics: Principles and Application |date=2001 |publisher=John Wiley & Sons, Ltd |isbn=9780471979364 |pages=7–9,13–14,38–43,265–267}}</ref> [[Maria Goeppert Mayer]] later proposed the [[nuclear shell model]] for the nucleus. The nuclides that can sustain a fission chain reaction are suitable for use as [[nuclear fuel]]s. The most common nuclear fuels are ²³⁵U (the isotope of uranium with [[mass number]] 235 and of use in nuclear reactors) and [[Plutonium-239|²³⁹Pu]] (the isotope of plutonium with mass number 239). These fuels break apart into a bimodal range of chemical elements with atomic masses centering near 95 and 135 daltons ([[fission products]]). Most nuclear fuels undergo spontaneous fission only very slowly, decaying instead mainly via an [[alpha particle|alpha]]-[[beta particle|beta]] [[decay chain]] over periods of [[millennium|millennia]] to [[eon (geology)|eons]]. In a nuclear reactor or nuclear weapon, the overwhelming majority of fission events are induced by bombardment with another particle, a neutron, which is itself produced by prior fission events. [[Fissionable]] isotopes such as uranium-238 require additional energy provided by [[fast neutron]]s (such as those produced by nuclear fusion in [[thermonuclear weapons]]). While ''some'' of the neutrons released from the fission of {{chem|238|U}} are fast enough to induce another fission in {{chem|238|U}}, ''most'' are not, meaning it can never achieve criticality. While there is a very small (albeit nonzero) chance of a thermal neutron inducing fission in {{chem|238|U}}, [[neutron absorption]] is orders of magnitude more likely. ===Energetics=== ====Input==== [[File:Stdef2.png|150px|right|thumb|The stages of binary fission in a liquid drop model. Energy input deforms the nucleus into a fat "cigar" shape, then a "peanut" shape, followed by binary fission as the two lobes exceed the short-range [[nuclear force]] attraction distance, and are then pushed apart and away by their electrical charge. In the liquid drop model, the two fission fragments are predicted to be the same size. The nuclear shell model allows for them to differ in size, as usually experimentally observed.]] Fission [[Nuclear cross section|cross sections]] are a measurable property related to the probability that fission will occur in a nuclear reaction. Cross sections are a function of incident neutron energy, and those for {{chem|235|U}} and {{chem|239|Pu}} are a million times higher than {{chem|238|U}} at lower neutron energy levels. Absorption of any neutron makes available to the nucleus binding energy of about 5.3&nbsp;MeV. {{chem|238|U}} needs a fast neutron to supply the additional 1&nbsp;MeV needed to cross the critical energy barrier for fission. In the case of {{chem|235|U}} however, that extra energy is provided when {{chem|235|U}} adjusts from an odd to an even mass. In the words of Younes and Lovelace, "...the neutron absorption on a {{chem|235|U}} target forms a {{chem|236|U}} nucleus with excitation energy greater than the critical fission energy, whereas in the case of ''n'' + {{chem|238|U}}, the resulting {{chem|239|U}} nucleus has an excitation energy below the critical fission energy."<ref name=ww/>{{rp|25–28}}<ref name=rr/>{{rp|282–287}}<ref>{{cite journal |last1=Bohr |first1=N. |title=Resonance in Uranium and Thorium Disintegrations and the Phenomenon of Nuclear Fission |url=https://journals.aps.org/pr/abstract/10.1103/PhysRev.55.418.2 |journal=Physical Review |publisher=American Physical Society |access-date=9 October 2023 |date=1939|volume=55 |issue=4 |pages=418–419 |doi=10.1103/PhysRev.55.418.2 |bibcode=1939PhRv...55..418B |url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite book |title=Energy Alternatives|first1=Tom|last1=Giebultowicz|chapter=Essential cross sections |chapter-url=https://eng.libretexts.org/Sandboxes/jhalpern/Energy_Alternatives/04%3A_Nuclear_Power/4.06%3A_Controlling_the_Fission_Chain_Reaction-_Nuclear_Reactors/4.6.01%3A_Essential_Cross_Sections |via=LibreTexts Library |date=July 2022 |access-date=9 October 2023}}</ref> About 6&nbsp;MeV of the fission-input energy is supplied by the simple binding of an extra neutron to the heavy nucleus via the strong force; however, in many fissionable isotopes, this amount of energy is not enough for fission. Uranium-238, for example, has a near-zero fission cross section for neutrons of less than 1&nbsp;MeV energy. If no additional energy is supplied by any other mechanism, the nucleus will not fission, but will merely absorb the neutron, as happens when {{chem|238|U}} absorbs slow and even some fraction of fast neutrons, to become {{chem|239|U}}. The remaining energy to initiate fission can be supplied by two other mechanisms: one of these is more kinetic energy of the incoming neutron, which is increasingly able to fission a [[fissionable]] heavy nucleus as it exceeds a kinetic energy of 1&nbsp;MeV or more (so-called fast neutrons). Such high energy neutrons are able to fission {{chem|238|U}} directly (see [[thermonuclear weapon]] for application, where the fast neutrons are supplied by nuclear fusion). However, this process cannot happen to a great extent in a nuclear reactor, as too small a fraction of the fission neutrons produced by any type of fission have enough energy to efficiently fission {{chem|238|U}}. (For example, neutrons from thermal fission of {{chem|235|U}} have a [[mean]] energy of 2&nbsp;MeV, a [[median]] energy of 1.6&nbsp;MeV, and a [[mode (statistics)|mode]] of 0.75&nbsp;MeV,<ref>{{cite book |last1=Byrne |first1=James |title=Neutrons, nuclei, and matter: an exploration of the physics of slow neutrons |url=https://books.google.com/books?id=njUjm4Rkg9UC&pg=PA259 |date=2011 |publisher=Dover Publications |location=Mineola, N.Y |isbn=978-0-486-48238-5 |edition=Dover |page=259}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Kauffman |first1=Andrew |last2=Herminghuysen |first2=Kevin |last3=Van Zile |first3=Matthew |last4=White |first4=Susan |last5=Hatch |first5=Joel |last6=Maier |first6=Andrew |last7=Cao |first7=Lei R. |title=Review of research and capabilities of 500 kW research reactor at the Ohio State University |journal=Annals of Nuclear Energy |date=October 2024 |volume=206 |article-number=110647 |doi=10.1016/j.anucene.2024.110647 |quote=Consequently, the fast neutron energy spectrum of FBF is at above 0.4 eV, with an average of 2.0 MeV and the median energy of 1.6 MeV.|doi-access=free |bibcode=2024AnNuE.20610647K }}</ref> and the energy spectrum for fast fission is similar.{{citation needed|date=November 2024}}) Among the heavy [[actinide]] elements, however, those isotopes that have an odd number of neutrons (such as ²³⁵U with 143 neutrons) bind an extra neutron with an additional 1 to 2&nbsp;MeV of energy over an isotope of the same element with an even number of neutrons (such as ²³⁸U with 146 neutrons). This extra binding energy is made available as a result of the mechanism of [[Semi-empirical mass formula#Pairing term|neutron pairing effects]], which itself is caused by the [[Pauli exclusion principle]], allowing an extra neutron to occupy the same nuclear orbital as the last neutron in the nucleus. In such isotopes, therefore, no neutron kinetic energy is needed, for all the necessary energy is supplied by absorption of any neutron, either of the slow or fast variety (the former are used in moderated nuclear reactors, and the latter are used in [[fast-neutron reactor]]s, and in weapons). According to Younes and Loveland, "Actinides like {{chem|235|U}} that fission easily following the absorption of a thermal (25 meV) neutron are called ''fissile'', whereas those like {{chem|238|U}} that do not easily fission when they absorb a thermal neutron are called ''fissionable''."<ref name=ww/>{{rp|25}} ====Fisiproduktoj==== After an incident particle has fused with a parent nucleus, if the excitation energy is sufficient, the nucleus breaks into fragments. This is called scission, and occurs at about 10⁻²⁰ seconds. The fragments can emit prompt neutrons at between 10⁻¹⁸ and 10⁻¹⁵ seconds. At about 10⁻¹¹ seconds, the fragments can emit gamma rays. At 10⁻³ seconds β decay, β-[[delayed neutron]]s, and gamma rays are emitted from the [[decay product]]s.<ref name=ww/>{{rp|23–24}} Typical fission events release about two hundred million [[electronvolt|eV]] (200&nbsp;MeV) of energy for each fission event. The exact isotope which is fissioned, and whether or not it is fissionable or fissile, has only a small impact on the amount of energy released. This can be easily seen by examining the curve of [[binding energy]] (image below), and noting that the average binding energy of the actinide nuclides beginning with uranium is around 7.6&nbsp;MeV per nucleon. Looking further left on the curve of binding energy, where the fission products cluster, it is easily observed that the binding energy of the fission products tends to center around 8.5&nbsp;MeV per nucleon. Thus, in any fission event of an isotope in the actinide mass range, roughly 0.9&nbsp;MeV are released per nucleon of the starting element. The fission of ²³⁵U by a slow neutron yields nearly identical energy to the fission of ²³⁸U by a fast neutron. This energy release profile holds for thorium and the various minor actinides as well.<ref name=ENS>{{cite web |author=Marion Brünglinghaus |url=http://www.euronuclear.org/info/encyclopedia/n/nuclear-fission.htm |title=Nuclear fission |publisher=European Nuclear Society |access-date=2013-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130117002723/http://www.euronuclear.org/info/encyclopedia/n/nuclear-fission.htm |archive-date=2013-01-17 |url-status=dead }}</ref> [[File:Bucky1.gif|thumb|right|Animation of a [[Coulomb explosion]] in the case of a cluster of positively charged nuclei, akin to a cluster of fission fragments. [[Hue]] level of color is proportional to (larger) nuclei charge. Electrons (smaller) on this time-scale are seen only stroboscopically and the hue level is their kinetic energy.]] When a [[uranium]] nucleus fissions into two daughter nuclei fragments, about 0.1 percent of the mass of the uranium nucleus<ref name="bulletin1950">Hans A. Bethe (April 1950), [https://books.google.com/books?id=Mg4AAAAAMBAJ&pg=PA99 "The Hydrogen Bomb"], ''Bulletin of the Atomic Scientists'', p. 99.</ref> appears as the fission energy of ~200&nbsp;MeV. For uranium-235 (total mean fission energy 202.79&nbsp;MeV<ref name="KopMikSin2004">{{cite journal |arxiv=hep-ph/0410100 |doi=10.1134/1.1811196 |last1=V |first1=Kopeikin |last2=L |first2=Mikaelyan and |last3=V |first3=Sinev |title=Reactor as a Source of Antineutrinos: Thermal Fission Energy |journal=Physics of Atomic Nuclei |volume=67 |issue=10 |page=1892 |year=2004|bibcode=2004PAN....67.1892K |s2cid=18521811 }}</ref>), typically ~169&nbsp;MeV appears as the kinetic energy of the daughter nuclei, which fly apart at about 3% of the speed of light, due to [[Coulomb's law|Coulomb repulsion]]. Also, an average of 2.5&nbsp;neutrons are emitted, with a [[mean]] kinetic energy per neutron of ~2&nbsp;MeV (total of 4.8&nbsp;MeV).<ref>These fission neutrons have a wide energy spectrum, ranging from 0 to 14&nbsp;MeV, with a mean of 2&nbsp;MeV and a [[mode (statistics)|mode]] of 0.75&nbsp;MeV. See Byrne, op. cite.</ref> The fission reaction also releases ~7&nbsp;MeV in prompt gamma ray [[photon]]s. The latter figure means that a nuclear fission explosion or criticality accident emits about 3.5% of its energy as gamma rays, less than 2.5% of its energy as fast neutrons (total of both types of radiation ~6%), and the rest as kinetic energy of fission fragments (this appears almost immediately when the fragments impact surrounding matter, as simple heat).<ref>{{cite web |url = https://ke.army.mil/bordeninstitute/published_volumes/nuclearwarfare/chapter1/chapter1.pdf |title = NUCLEAR EVENTS AND THEIR CONSEQUENCES by the Borden institute..."approximately '''82%''' of the fission energy is released as kinetic energy of the two large fission fragments. These fragments, being massive '''and highly charged particles''', interact readily with matter. They transfer their energy quickly to the surrounding weapon materials, which rapidly become heated" |archive-url=https://web.archive.org/web/20170125171152/https://ke.army.mil/bordeninstitute/published_volumes/nuclearwarfare/chapter1/chapter1.pdf |archive-date=25 January 2017 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.oektg.at/wp-content/uploads/02-Nuclear-Engineering-Overview1.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20180515201022/http://www.oektg.at/wp-content/uploads/02-Nuclear-Engineering-Overview1.pdf |title=''Nuclear Engineering Overview'' The various energies emitted per fission event pg 4. ''"167&nbsp;MeV"'' is emitted by means of the repulsive electrostatic energy between the 2 daughter nuclei, which takes the form of the "kinetic energy" of the fission products, this kinetic energy results in both later blast and thermal effects. ''"5&nbsp;MeV"'' is released in prompt or initial gamma radiation, ''"5&nbsp;MeV"'' in prompt neutron radiation (99.36% of total), ''"7&nbsp;MeV"'' in delayed neutron energy (0.64%) and ''"13&nbsp;MeV"'' in beta decay and gamma decay(residual radiation) |archive-date=May 15, 2018 |publisher=Technical University Vienna }}</ref> Some processes involving neutrons are notable for absorbing or finally yielding energy — for example neutron kinetic energy does not yield heat immediately if the neutron is captured by a uranium-238 atom to breed plutonium-239, but this energy is emitted if the plutonium-239 is later fissioned. On the other hand, so-called [[delayed neutrons]] emitted as radioactive decay products with half-lives up to several minutes, from fission-daughters, are very important to [[nuclear reactor physics|reactor control]], because they give a characteristic "reaction" time for the total nuclear reaction to double in size, if the reaction is run in a "[[delayed criticality|delayed-critical]]" zone which deliberately relies on these neutrons for a supercritical chain-reaction (one in which each fission cycle yields more neutrons than it absorbs). Without their existence, the nuclear chain-reaction would be [[prompt critical]] and increase in size faster than it could be controlled by human intervention. In this case, the first experimental atomic reactors would have run away to a dangerous and messy "prompt critical reaction" before their operators could have manually shut them down (for this reason, designer [[Enrico Fermi]] included radiation-counter-triggered control rods, suspended by electromagnets, which could automatically drop into the center of [[Chicago Pile-1]]). If these delayed neutrons are captured without producing fissions, they produce heat as well.<ref>{{cite web|url=http://www.kayelaby.npl.co.uk/atomic_and_nuclear_physics/4_7/4_7_1.html|title=Nuclear Fission and Fusion, and Nuclear Interactions|publisher=National Physical Laboratory|access-date=2013-01-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20100305114800/http://www.kayelaby.npl.co.uk/atomic_and_nuclear_physics/4_7/4_7_1.html|archive-date=2010-03-05|url-status=dead}}</ref> ==Funkciado== Fisio povas okazi sen neŭtronbombado kiel speco de [[radiaktiva disfalo]]. Tiu speco de fisio (nomita [[spontanea fisio]]) estas malofta krom en kelkaj pezaj [[izotopo]]j. En realigitaj atomaparatoj, esence fisio okazas kiel "nuklea reago" - bombad-movita procezo kiu rezultas de la kolizio de du [[Subatoma partiklo|subatomaj partikloj]]. En nukleaj reagoj, subatoma partiklo kolizias kun atomkerno kaj kaŭzas ŝanĝojn al ĝi. Nukleaj reagoj estas tiel movitaj per la mekaniko de bombado, ne preter la relative konstanta eksponenta atomdisfalo kaj duoniĝotempo karakterizaĵo de spontaneaj radioaktivaj procezoj. Multaj specoj de [[nuklea reago|nukleaj reagoj]] estas nuntempe konataj. Fisio devias grave de aliaj specoj de nukleaj reagoj, en tio ke ĝi povas esti plifortigita kaj foje kontrolita per atomĉenreakcio (unu speco de ĝenerala ĉenreakcio). En tia reago, liberaj [[neŭtrono]]j liberigitaj per ĉiu fisiokazaĵo ankoraŭ povas ekigi pli da okazaĵoj, kiuj en victurno liberigas pli da neŭtronoj kaj kaŭzas pli da fisioj. La kemia elemento izotopoj kiuj povas daŭrigi fisian ĉenreakcion estas nomitaj nukleaj fueloj, kaj laŭdire estas fendeblaj. La plej oftaj nukleaj fueloj estas 235U (la izotopo de [[uranio]] kun atompezo de 235 kaj de uzo en [[nuklea reaktoro|nukleaj reaktoroj]]) kaj 239Pu (la izotopo de [[plutonio]] kun atompezo de 239). Tiuj fueloj krevas dise en dumodalan vicon da kemiaj elementoj kun atompezcentrado proksime de 95 kaj 135 u (fisiproduktoj). La plej multaj nukleaj fueloj spertas spontanean fision nur tre malrapide, kadukiĝante anstataŭe plejparte per alfa-beta disfala vico dum periodoj de [[jarmilo]]j al [[eono]]j. En nuklea rektoro aŭ atombombo, la superforta plimulto de fisiokazaĵoj estas okazigita per bombado kun alia partiklo, neŭtrono, kiu estas sinproduktita per antaŭaj fisiokazaĵoj. Fisioj en fendeblaj fueloj estas la rezulto de la [[atomenergio]] produktita kiam fendebla nukleo kaptas neŭtronon. Tiu energio, rezultiĝante el la neŭtronasimilado, estas rezulto de la alloga nuklea forto aganta inter la neŭtrono kaj [[nukleo]]. Ĝi estas sufiĉe por misformi la nukleon en duoble-loba "guton", ĝis la punkto ke atomfragmentoj superas la distancojn ĉe kiuj la nuklea forto povas teni du grupojn de ŝarĝitaj nukleonoj kune kaj, kiam tio okazas, la du fragmentoj kompletigas sian apartigon kaj tiam estas movitaj pli malproksime dise per siaj reciproke fiaj pagendaĵoj, en procezo kiu iĝas nemaligebla kun pli granda distanco. Simila procezo okazas en fisieblaj izotopoj (kiel ekzemple urani-granda), sed por fisio, tiuj izotopoj postulas kroman energion disponigitan per rapidaj neŭtronoj (kiel ekzemple tiuj produktitaj per fuzio en termonukleaj armiloj). La likvaĵa gutmodelo de la atomkerno antaŭdiras egal-grandajn fisiproduktojn kiel rezulto de atomdeformado. La pli sofistika atomŝelmodelo estas necesa por mekanike klarigi la itineron al la pli energie favora rezulto, en kiu unu fisiprodukto estas iomete pli malgranda ol la alia. Teorio de la fisio bazita sur ŝelmodelo estis formulita fare de [[Maria Goeppert Mayer]]. La plej ofta fisioprocezo estas binara fisio, kaj ĝi produktas la fisiproduktojn supre, ĉe 95±15 kaj 135±15 u. Tamen, la binara procezo okazas simple ĉar ĝi estas la plej verŝajna. En ie ajn de 2 ĝis 4 fisioj per 1000 en nuklea rektoro, procezo de ternara fisio produktas tri pozitive ŝargitajn fragmentojn (kaj plie neŭtronoj) kaj la plej malgranda el tiuj povas gami de tiom eta aĵo kiel [[protono]] (Z 1), ĝis same granda fragmento kiel [[argono]] (Z 18). La plej oftaj malgrandaj fragmentoj, aliflanke, estas kunmetitaj de 90% nukleoj de [[heliumo]] kun pli da energio ol alfa-partikloj de alfa-kadukiĝo (tielnomitaj "longdistancaj alfaoj" ĉe 16 MeV), kaj plie heliumnukleoj, kaj tritonoj (la nukleoj el [[tricio]]). La ternara procezo estas malpli ofta, sed daŭre finas produkti signifan helium-trician gasamasiĝon en la fuelstangoj de modernaj nukleaj reaktoroj. == Historio == [[Dosiero:Otto Hahn (Nobel).jpg|eta|maldekstre|180px|[[Otto Hahn]] estis nur unu el pluraj pioniroj pri fizio.]] La procezo de fisio estis renkontita plurfoje dum la esploroj pri [[kernenergio]] dum la tridekaj jaroj de la 20-a jarcento, sed ili ne estis ĝuste interpretitaj ĝis [[1939]], fare de [[Otto Hahn]], [[Fritz Strassmann]] kaj aliaj en [[Berlino]]. Fisio de pezaj elementoj estis malkovrita precize la 17-an de decembro 1938 fare de germana Otto Hahn kaj lia asistanto Fritz Strassmann, kaj klarigita teorie en januaro 1939 fare de [[Lise Meitner]] kaj ŝia nevo [[Otto Robert Frisch]]. Frisch nomis la procezon de analogeco kun biologia fisio de vivantaj [[ĉelo]]j. Ĝi estas eksoterma reago kiu povas liberigi grandajn kvantojn de [[energio]] kaj same elektromagnetan ondon kaj kiel kineta energio de la fragmentoj (varmigante la grocan materialon kie fisio okazas). En ordo por fisio por produkti energion, la totala ligoenergio de la rezultaj elementoj devas esti malpli negativa (pli alta energio) ol tiu de la startelemento. Tre baldaŭ sekvis diversaj aliaj esploroj, kaj estis agnoskita la ebleco ĝin uzi por diversaj aplikoj, inter ili militaj. En [[Usono]], [[Enrico Fermi]] gvidis la konstruon de la unua [[atomreaktoro]]. [[Spontanea fisio]] estis malkovrita en 1940 fare de Fljorov, Petrĵak kaj Kurĉatov en Moskvo, kiam ili decidis konfirmi ke, sen bombado de neŭtronoj, la fisiofteco de uranio estis efektive nekonsiderinda, kiel antaŭdirite de Niels Bohr; fakte ĝi ne estis. Malmultaj jaroj poste eksplodis la unua [[atombombo]], bazita en la fenomeno (A-bombo: oni ne konfuzu ĝin kun la H-bombo, bazita en la procezo de [[fuzio]]). Nuklea fisio, aŭ pli ĝuste, nuklea fisia [[Ĉena reakcio|ĉenreakcio]], estas la bazo por funkciado de [[Nuklea reaktoro|nuklea rektoro]], en kiu nuklea fisio estas farita en malrapida kaj kontrolita maniero, kaj de [[atombombo]], en kiu nuklea fisio estas farita pleje rapide. Bomboj de tiu tipo estis ĵetitaj sur [[Japana Imperio|Japanio]], [[Atoma bombado de Hiroŝima kaj Nagasaki|Hiroŝimo kaj Nagasako]] ĉe la fino de [[Dua Mondmilito]] fare de [[Usono]]. En la [[1950-aj jaroj]] komenciĝis la paca uzo de la fisio, kaj la konstruado de la unuaj [[atomcentraloj]]. === Atombomboj === {{Ĉefartikolo|Atombombo}} [[Dosiero:Trinity explosion.jpg|eta|250px]] '''Atombombo''' aŭ '''nuklea bombo''' estas [[bombo]] funkcianta per la [[energio]] produktita de la fisio aŭ [[fuzio]] de [[atomo|atomaj]] [[kerno]]j, t.e. de [[kernenergio]] (aŭ: [[nuklea energio]] aŭ [[atomenergio|atom-energio]]). La ĝusta nomo devus esti '''nuklea bombo''', ĉar fakte la energio estas originata en procezoj en la nukleo de la atomoj (atomkernoj), kaj ne en la atomo kiel tuto. La uzo estas malsama laŭ lingvoj, kaj en Esperanto la nomo atombombo pli enradikiĝis en nefaka literaturo. Kelkfoje la vorto ''atombombo'' estas uzata nur por la armiloj kiuj uzas la nuklean fision, la t.n. ''A-bomboj'', dum tiuj uzantaj la fuzion ricevas la nomon ''H-bomboj'' (hidrogenaj bomboj). La granda detrukapablo de la atomarmiloj estas produktata de la liberigo de energio, ĉefe meĥanika (pro la eksplodo) aŭ terma. La elsendo de [[joniga radiado]] estas sekundara, kvankam ĝi havas longdaŭrajn efikojn. La unua atombombo estis konstruita de [[Usono]] dum la [[Dua mondmilito]]. Kiam estis malkovrita la [[nuklea fisio]], en [[1939]], la sciencistoj rimarkis, ke ĝi ebligis la militan uzon. La milita situacio, kaj la timo, ke la [[naziismo|nazia]] reĝimo en [[Germanio]] povus disvolvi la armilon antaŭe, okazigis la sisteman esploron, per la kreado de la [[Projekto Manhattan]]. La unuan bombon oni test[[Atomeksplodo|eksplodigis]] la [[16-a de julio|16-an de julio]] [[1945]] je la kvina kaj duono en la [[dezerto]] de [[Alamogordo]] en [[Nov-Meksiko]]. Nur kelkajn horojn, post kiam evidentiĝis, ke "la bombo funkciis", la usona [[krozoŝipo]] USS Indianapolis forlasis la havenon de [[San-Francisko]]. Ĝia celo estis la insulo Tinian en la [[Pacifiko]]. En ĝia ŝipkelo troviĝis "Little Boy", la urania bombo, kiu la {{daton|6|aŭgusto|1945}} detruos [[Hiroŝimo]]n. {{Ĉefartikolo|Atoma bombado de Hiroŝima kaj Nagasaki}} Ĝis nun nur unu [[ŝtato]] faligis atombombon kontraŭ loĝataj urboj. Tiu estis [[Usono]], en [[1945]], en la finaj tagoj de la [[Dua mondmilito]], kontraŭ la [[Japanujo|japanaj]] urboj [[Hiroŝimo]] ([[6-a de aŭgusto|la 6-an de aŭgusto]] je la okaj kaj kvarono), kaj [[Nagasako]] ([[9-a de aŭgusto|la 9-an]]). Usono elektis uzi la bombojn por eviti eventualan invadon de la Japana ĉefinsulo, kaj la multcentoj da miloj da mortoj kiuj nepre sekvus. == Vidu ankaŭ == * [[Spontanea fisio]] * [[Fuzio]] * [[Akumuliĝa radiado]] * [[Nuklea energio]] * [[Nuklea centralo]] * [[Nuklea reaktoro]] ==Notoj== {{Referencoj}} ==Bibliografio== * [https://web.archive.org/web/20140319145623/http://energy.gov/sites/prod/files/2013/06/f2/h1019v1.pdf DOE Fundamentals Handbook: Nuclear Physics and Reactor Theory Volume 1 (PDF).] [[U.S. Department of Energy]]. Januaro 1993. Arkivita el la originalo (PDF) en 2014-03-19. Alirita en 2012-01-03. * [https://web.archive.org/web/20131203041437/http://energy.gov/sites/prod/files/2013/06/f2/h1019v2.pdf DOE Fundamentals Handbook: Nuclear Physics and Reactor Theory Volume 2 (PDF).] U.S. Department of Energy. Januaro 1993. Arkivita el la originalo (PDF) en 2013-12-03. Alirita en 2012-01-03. * Bulgac, Aurel; Jin, Shi; Stetcu, Ionel (2020). [https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fphy.2020.00063/full "Nuclear Fission Dynamics: Past, Present, Needs, and Future".] Frontiers in Physics. 8: 63. arXiv:1912.00287. Bibcode:2020FrP.....8...63B. doi:10.3389/fphy.2020.00063. {{Havenda artikolo|Fisio}} {{Projektoj|ReVo=fisi}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Atoma fiziko]] gavwbkauko7a7r2xorotvdl9z7facnc 9491118 9491116 2026-10-10T11:19:12Z Kani 670 /* Nuklea reago */ 9491118 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Nuclear fission.svg|eta|210px|Ekzemplo de nuklea fisio de uranio-235: [[neŭtrono]] aliĝas al nukleo de uranio-235 kaj igas ĝin malstabila uranio-236 kiu putriĝas en du novajn kaj pli stabilajn elementojn - [[bario]] kaj [[kriptono]].]] [[Dosiero:Kernspaltung.gif|eta|210px|Nuklea fisio]] [[Dosiero:Uranium-235 fission product-en.svg|eta|250px|Relativa ofteco de diversaj [[masnumero]]j en produktoj de fisio de ²³⁵U]] En la [[partikla fiziko]], la '''fisio''' (ankaŭ nomata ''kernofendado'' aŭ ''nuklea fendiĝo'') estas fizika reago en kiu [[atomkerno]] fendiĝas en pli malgrandajn nukleojn dum elsendado de neŭtronoj. Ĉi tiu fenomeno okazas en la kernoj de pezaj elementoj kaj estas akompanata de liberigo de multe da energio, kiu estas elsendita en formo de [[kineta energio]] de la fisiaj produktoj kaj [[Gama-radiado|gamaradioj]]. La procezo povas estas [[spontanea fisio|spontanea]] ĉe kelkaj [[izotopo]]j, sed tio estas escepto. Ĝenerale, la fisio estas okazigita per [[nuklea reakcio]], en kiu unu [[fisiebla]] nukleo estas bombardata per [[neŭtrono]]j. Se la energio estas adekvata, la nukleo absorbas la neŭtronon, kaj post malstabila stato, ĝi fendiĝas, kaj la rezulto estas la kreado de du aŭ tri pli malgrandaj kernoj, plus la elsendo de aliaj [[Joniga radiado|radiadoj]], ĉefe pliaj neŭtronoj kaj [[gama-radiado]]. Ankaŭ produktiĝas granda kvanto da [[energio]], kio klarigas ĝian uzon en [[atomcentralo]]j aŭ en [[atombombo|armiloj]] (vidu artikolon [[atomeksplodo]]). En la tipa procezo de fisio, la nombro da elirintaj neŭtronoj estas egala aŭ pli granda ol tiuj produktintaj la unuan reakcion, kio permesas la daŭrigo de la procezo. Oni tiam parolas pri [[ĉenreakcio]]. La rezultantaj kernoj, aŭ [[fisiprodukto]]j, havas eksceson de neŭtronoj, kaj do estas [[radioaktiveco|radioaktivaj]]. Ili konsistigas parton de la [[reziduo]] de la atomcentraloj. Tipa ekzemplo de tiu reakcio estas jena: Neŭtrono + ²³⁵U → fisiproduktoj + pliaj neŭtronoj + energio Aliaj [[nuklido]]j kiuj suferas fision estas ²³⁸U kaj izotopoj de [[plutonio]] kaj [[torio]]. ==Fiziko== === Mekanismo === Younes kaj Loveland difinas fision kiel "...kolektivan moviĝon de la protonoj kaj neŭtronoj konsistigantaj la nukleon; tial ĝi distingiĝas de aliaj fenomenoj, kiuj disrompas la nukleon. Nuklea fisio estas ekstrema ekzemplo de kolektiva moviĝo kun granda [[amplitudo]], kiu rezultigas la disiĝon de gepatra nukleo en du aŭ plurajn fragmentajn nukleojn. La fisia procezo povas okazi spontanee aŭ esti induktita de alvenanta partiklo." La energio el fisia reakcio devenas de ĝiaj fisiaj produktoj; tamen la granda plimulto de ĝi – ĉirkaŭ 85 procentoj – troviĝas en la [[kineta energio]] de la fragmentoj, dum po ĉirkaŭ 6 procentoj devenas de la komencaj neŭtronoj kaj gama-radioj (kaj tiuj elsenditaj post [[Beta-radiado|beta-disfalo]]), kaj plie ĉirkaŭ 3 procentoj devenas de neŭtrinoj kiel produkto de tia disfalo.<ref name=ww/>{{rp|21–22,30}} [[File:UFission.gif|250px|right|thumb|Vida prezento de evento de induktita nuklea fisio, en kiu malrapidmovanta [[neŭtrono]] estas absorbata de la nukleo de [[atomo]] de [[uranio]]-235- kiu fisionas en du rapidmovantajn pli malpezajn elementojn (fisioproduktojn) kaj kromajn neŭtronojn. La plejparto de la liberigita energio aperas kiel la kineta energio de la fisioproduktoj kaj la neŭtronoj.]] [[File:ThermalFissionYield.svg|thumb|240px|Masaj rendimentoj de fisiaj produktoj por la fisio per termaj neŭtronoj de [[uranio]]-235, [[plutonio]]-239, kombinaĵo de ambaŭ (tipa por nunaj nukleaj energireaktoroj) kaj uranio-233 (uzata en la [[torio|toria ciklo]]).]] ====Radioaktiva disfalo==== Nuklea fisio povas okazi sen neŭtrona bombardado kiel speco de radioaktiva disfalo. Ĉi tiu speco de fisio nomiĝas [[spontanea fisio]], kaj estis unuafoje observita en 1940.<ref name=ww> Younes, Walid; Loveland, Walter (2021). ''An Introduction to Nuclear Fission''. Springer. pp. 28–30. ISBN 9783030845940.</ref>{{rp|22}} ====Nuklea reakcio==== During induced fission, a compound system is formed after an incident particle fuses with a target. The resultant excitation energy may be sufficient to emit neutrons, or gamma-rays, and nuclear scission. Fission into two fragments is called binary fission, and is the most common [[nuclear reaction]]. Occurring least frequently is [[ternary fission]], in which a third particle is emitted. This third particle is commonly an [[Alpha particle|α particle]].<ref name=ww/>{{rp|21–24}} Since in nuclear fission, the nucleus emits more neutrons than the one it absorbs, a [[chain reaction]] is possible.<ref name=rr/>{{rp|291,296}} Binary fission may produce any of the fission products, at 95±15 and 135±15 [[Dalton (unit)|daltons]]. One example of a binary fission event in the most commonly used [[fissile nuclide]], {{chem|235|U}}, is given as: <math>\ {}^{235}\mathrm{U} + \mathrm{n} \longrightarrow {}^{236}\mathrm{U}^{*} \longrightarrow {}^{95}\mathrm{Sr} + {}^{139}\mathrm{Xe} + 2\ \mathrm{n} + 180\ \mathrm{MeV}</math> However, the binary process happens merely because it is the most probable. In anywhere from two to four fissions per 1000 in a nuclear reactor, ternary fission can produce three positively charged fragments (plus neutrons) and the smallest of these may range from so small a charge and mass as a proton ([[Atomic number|''Z'']]&nbsp;=&nbsp;1), to as large a fragment as [[argon]] (''Z''&nbsp;=&nbsp;18). The most common small fragments, however, are composed of 90% helium-4 nuclei with more energy than alpha particles from alpha decay (so-called "long range alphas" at ~16 [[megaelectronvolt]]s (MeV)), plus helium-6 nuclei, and tritons (the nuclei of [[tritium]]). Though less common than binary fission, it still produces significant helium-4 and tritium gas buildup in the fuel rods of modern nuclear reactors.<ref>S. Vermote, et al. (2008) [https://books.google.com/books?id=6IkykKNob6gC&pg=PA259 "Comparative study of the ternary particle emission in 243-Cm (nth,f) and 244-Cm(SF)"] in ''Dynamical aspects of nuclear fission: proceedings of the 6th International Conference.'' J. Kliman, M. G. Itkis, S. Gmuca (eds.). World Scientific Publishing Co. Pte. Ltd. Singapore. {{ISBN|9812837523}}.</ref> Bohr and Wheeler used their [[liquid drop model]], the packing fraction curve of [[Arthur Jeffrey Dempster]], and Eugene Feenberg's estimates of nucleus radius and surface tension, to estimate the mass differences of parent and daughters in fission. They then equated this mass difference to energy using Einstein's [[mass-energy equivalence]] formula. The stimulation of the nucleus after neutron bombardment was analogous to the vibrations of a liquid drop, with [[surface tension]] and the [[Coulomb force]] in opposition. Plotting the sum of these two energies as a function of elongated shape, they determined the resultant energy surface had a saddle shape. The saddle provided an energy barrier called the critical energy barrier. Energy of about 6 MeV provided by the incident neutron was necessary to overcome this barrier and cause the nucleus to fission.<ref name=ww/>{{rp|10–11}}<ref>{{cite journal |last1=Dempster |first1=A.J. |title=The Atomic Masses of the Heavy Elements |url=https://journals.aps.org/pr/abstract/10.1103/PhysRev.53.64 |journal=Physical Review |publisher=American Physical Society |access-date=9 October 2023 |date=1938|volume=53 |issue=1 |pages=64–75 |doi=10.1103/PhysRev.53.64 |bibcode=1938PhRv...53...64D |url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Feenberg |first1=eugene |title=On the Shape and Stability of Heavy Nuclei |url=https://journals.aps.org/pr/abstract/10.1103/PhysRev.55.504.2 |journal=Physical Review |publisher=American Physical Society |access-date=9 October 2023 |date=1939|volume=55 |issue=5 |pages=504–505 |doi=10.1103/PhysRev.55.504.2 |bibcode=1939PhRv...55..504F |url-access=subscription }}</ref> According to John Lilley, "The energy required to overcome the barrier to fission is called the ''activation energy'' or ''fission barrier'' and is about 6 MeV for [[Mass number|''A'']]&nbsp;≈&nbsp;240. It is found that the activation energy decreases as A increases. Eventually, a point is reached where activation energy disappears altogether...it would undergo very rapid spontaneous fission."<ref name="jl">{{cite book |last1=Lilley |first1=John |title=Nuclear Physics: Principles and Application |date=2001 |publisher=John Wiley & Sons, Ltd |isbn=9780471979364 |pages=7–9,13–14,38–43,265–267}}</ref> [[Maria Goeppert Mayer]] later proposed the [[nuclear shell model]] for the nucleus. The nuclides that can sustain a fission chain reaction are suitable for use as [[nuclear fuel]]s. The most common nuclear fuels are ²³⁵U (the isotope of uranium with [[mass number]] 235 and of use in nuclear reactors) and [[Plutonium-239|²³⁹Pu]] (the isotope of plutonium with mass number 239). These fuels break apart into a bimodal range of chemical elements with atomic masses centering near 95 and 135 daltons ([[fission products]]). Most nuclear fuels undergo spontaneous fission only very slowly, decaying instead mainly via an [[alpha particle|alpha]]-[[beta particle|beta]] [[decay chain]] over periods of [[millennium|millennia]] to [[eon (geology)|eons]]. In a nuclear reactor or nuclear weapon, the overwhelming majority of fission events are induced by bombardment with another particle, a neutron, which is itself produced by prior fission events. [[Fissionable]] isotopes such as uranium-238 require additional energy provided by [[fast neutron]]s (such as those produced by nuclear fusion in [[thermonuclear weapons]]). While ''some'' of the neutrons released from the fission of {{chem|238|U}} are fast enough to induce another fission in {{chem|238|U}}, ''most'' are not, meaning it can never achieve criticality. While there is a very small (albeit nonzero) chance of a thermal neutron inducing fission in {{chem|238|U}}, [[neutron absorption]] is orders of magnitude more likely. ===Energetics=== ====Input==== [[File:Stdef2.png|150px|right|thumb|The stages of binary fission in a liquid drop model. Energy input deforms the nucleus into a fat "cigar" shape, then a "peanut" shape, followed by binary fission as the two lobes exceed the short-range [[nuclear force]] attraction distance, and are then pushed apart and away by their electrical charge. In the liquid drop model, the two fission fragments are predicted to be the same size. The nuclear shell model allows for them to differ in size, as usually experimentally observed.]] Fission [[Nuclear cross section|cross sections]] are a measurable property related to the probability that fission will occur in a nuclear reaction. Cross sections are a function of incident neutron energy, and those for {{chem|235|U}} and {{chem|239|Pu}} are a million times higher than {{chem|238|U}} at lower neutron energy levels. Absorption of any neutron makes available to the nucleus binding energy of about 5.3&nbsp;MeV. {{chem|238|U}} needs a fast neutron to supply the additional 1&nbsp;MeV needed to cross the critical energy barrier for fission. In the case of {{chem|235|U}} however, that extra energy is provided when {{chem|235|U}} adjusts from an odd to an even mass. In the words of Younes and Lovelace, "...the neutron absorption on a {{chem|235|U}} target forms a {{chem|236|U}} nucleus with excitation energy greater than the critical fission energy, whereas in the case of ''n'' + {{chem|238|U}}, the resulting {{chem|239|U}} nucleus has an excitation energy below the critical fission energy."<ref name=ww/>{{rp|25–28}}<ref name=rr/>{{rp|282–287}}<ref>{{cite journal |last1=Bohr |first1=N. |title=Resonance in Uranium and Thorium Disintegrations and the Phenomenon of Nuclear Fission |url=https://journals.aps.org/pr/abstract/10.1103/PhysRev.55.418.2 |journal=Physical Review |publisher=American Physical Society |access-date=9 October 2023 |date=1939|volume=55 |issue=4 |pages=418–419 |doi=10.1103/PhysRev.55.418.2 |bibcode=1939PhRv...55..418B |url-access=subscription }}</ref><ref>{{cite book |title=Energy Alternatives|first1=Tom|last1=Giebultowicz|chapter=Essential cross sections |chapter-url=https://eng.libretexts.org/Sandboxes/jhalpern/Energy_Alternatives/04%3A_Nuclear_Power/4.06%3A_Controlling_the_Fission_Chain_Reaction-_Nuclear_Reactors/4.6.01%3A_Essential_Cross_Sections |via=LibreTexts Library |date=July 2022 |access-date=9 October 2023}}</ref> About 6&nbsp;MeV of the fission-input energy is supplied by the simple binding of an extra neutron to the heavy nucleus via the strong force; however, in many fissionable isotopes, this amount of energy is not enough for fission. Uranium-238, for example, has a near-zero fission cross section for neutrons of less than 1&nbsp;MeV energy. If no additional energy is supplied by any other mechanism, the nucleus will not fission, but will merely absorb the neutron, as happens when {{chem|238|U}} absorbs slow and even some fraction of fast neutrons, to become {{chem|239|U}}. The remaining energy to initiate fission can be supplied by two other mechanisms: one of these is more kinetic energy of the incoming neutron, which is increasingly able to fission a [[fissionable]] heavy nucleus as it exceeds a kinetic energy of 1&nbsp;MeV or more (so-called fast neutrons). Such high energy neutrons are able to fission {{chem|238|U}} directly (see [[thermonuclear weapon]] for application, where the fast neutrons are supplied by nuclear fusion). However, this process cannot happen to a great extent in a nuclear reactor, as too small a fraction of the fission neutrons produced by any type of fission have enough energy to efficiently fission {{chem|238|U}}. (For example, neutrons from thermal fission of {{chem|235|U}} have a [[mean]] energy of 2&nbsp;MeV, a [[median]] energy of 1.6&nbsp;MeV, and a [[mode (statistics)|mode]] of 0.75&nbsp;MeV,<ref>{{cite book |last1=Byrne |first1=James |title=Neutrons, nuclei, and matter: an exploration of the physics of slow neutrons |url=https://books.google.com/books?id=njUjm4Rkg9UC&pg=PA259 |date=2011 |publisher=Dover Publications |location=Mineola, N.Y |isbn=978-0-486-48238-5 |edition=Dover |page=259}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Kauffman |first1=Andrew |last2=Herminghuysen |first2=Kevin |last3=Van Zile |first3=Matthew |last4=White |first4=Susan |last5=Hatch |first5=Joel |last6=Maier |first6=Andrew |last7=Cao |first7=Lei R. |title=Review of research and capabilities of 500 kW research reactor at the Ohio State University |journal=Annals of Nuclear Energy |date=October 2024 |volume=206 |article-number=110647 |doi=10.1016/j.anucene.2024.110647 |quote=Consequently, the fast neutron energy spectrum of FBF is at above 0.4 eV, with an average of 2.0 MeV and the median energy of 1.6 MeV.|doi-access=free |bibcode=2024AnNuE.20610647K }}</ref> and the energy spectrum for fast fission is similar.{{citation needed|date=November 2024}}) Among the heavy [[actinide]] elements, however, those isotopes that have an odd number of neutrons (such as ²³⁵U with 143 neutrons) bind an extra neutron with an additional 1 to 2&nbsp;MeV of energy over an isotope of the same element with an even number of neutrons (such as ²³⁸U with 146 neutrons). This extra binding energy is made available as a result of the mechanism of [[Semi-empirical mass formula#Pairing term|neutron pairing effects]], which itself is caused by the [[Pauli exclusion principle]], allowing an extra neutron to occupy the same nuclear orbital as the last neutron in the nucleus. In such isotopes, therefore, no neutron kinetic energy is needed, for all the necessary energy is supplied by absorption of any neutron, either of the slow or fast variety (the former are used in moderated nuclear reactors, and the latter are used in [[fast-neutron reactor]]s, and in weapons). According to Younes and Loveland, "Actinides like {{chem|235|U}} that fission easily following the absorption of a thermal (25 meV) neutron are called ''fissile'', whereas those like {{chem|238|U}} that do not easily fission when they absorb a thermal neutron are called ''fissionable''."<ref name=ww/>{{rp|25}} ====Fisiproduktoj==== After an incident particle has fused with a parent nucleus, if the excitation energy is sufficient, the nucleus breaks into fragments. This is called scission, and occurs at about 10⁻²⁰ seconds. The fragments can emit prompt neutrons at between 10⁻¹⁸ and 10⁻¹⁵ seconds. At about 10⁻¹¹ seconds, the fragments can emit gamma rays. At 10⁻³ seconds β decay, β-[[delayed neutron]]s, and gamma rays are emitted from the [[decay product]]s.<ref name=ww/>{{rp|23–24}} Typical fission events release about two hundred million [[electronvolt|eV]] (200&nbsp;MeV) of energy for each fission event. The exact isotope which is fissioned, and whether or not it is fissionable or fissile, has only a small impact on the amount of energy released. This can be easily seen by examining the curve of [[binding energy]] (image below), and noting that the average binding energy of the actinide nuclides beginning with uranium is around 7.6&nbsp;MeV per nucleon. Looking further left on the curve of binding energy, where the fission products cluster, it is easily observed that the binding energy of the fission products tends to center around 8.5&nbsp;MeV per nucleon. Thus, in any fission event of an isotope in the actinide mass range, roughly 0.9&nbsp;MeV are released per nucleon of the starting element. The fission of ²³⁵U by a slow neutron yields nearly identical energy to the fission of ²³⁸U by a fast neutron. This energy release profile holds for thorium and the various minor actinides as well.<ref name=ENS>{{cite web |author=Marion Brünglinghaus |url=http://www.euronuclear.org/info/encyclopedia/n/nuclear-fission.htm |title=Nuclear fission |publisher=European Nuclear Society |access-date=2013-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130117002723/http://www.euronuclear.org/info/encyclopedia/n/nuclear-fission.htm |archive-date=2013-01-17 |url-status=dead }}</ref> [[File:Bucky1.gif|thumb|right|Animation of a [[Coulomb explosion]] in the case of a cluster of positively charged nuclei, akin to a cluster of fission fragments. [[Hue]] level of color is proportional to (larger) nuclei charge. Electrons (smaller) on this time-scale are seen only stroboscopically and the hue level is their kinetic energy.]] When a [[uranium]] nucleus fissions into two daughter nuclei fragments, about 0.1 percent of the mass of the uranium nucleus<ref name="bulletin1950">Hans A. Bethe (April 1950), [https://books.google.com/books?id=Mg4AAAAAMBAJ&pg=PA99 "The Hydrogen Bomb"], ''Bulletin of the Atomic Scientists'', p. 99.</ref> appears as the fission energy of ~200&nbsp;MeV. For uranium-235 (total mean fission energy 202.79&nbsp;MeV<ref name="KopMikSin2004">{{cite journal |arxiv=hep-ph/0410100 |doi=10.1134/1.1811196 |last1=V |first1=Kopeikin |last2=L |first2=Mikaelyan and |last3=V |first3=Sinev |title=Reactor as a Source of Antineutrinos: Thermal Fission Energy |journal=Physics of Atomic Nuclei |volume=67 |issue=10 |page=1892 |year=2004|bibcode=2004PAN....67.1892K |s2cid=18521811 }}</ref>), typically ~169&nbsp;MeV appears as the kinetic energy of the daughter nuclei, which fly apart at about 3% of the speed of light, due to [[Coulomb's law|Coulomb repulsion]]. Also, an average of 2.5&nbsp;neutrons are emitted, with a [[mean]] kinetic energy per neutron of ~2&nbsp;MeV (total of 4.8&nbsp;MeV).<ref>These fission neutrons have a wide energy spectrum, ranging from 0 to 14&nbsp;MeV, with a mean of 2&nbsp;MeV and a [[mode (statistics)|mode]] of 0.75&nbsp;MeV. See Byrne, op. cite.</ref> The fission reaction also releases ~7&nbsp;MeV in prompt gamma ray [[photon]]s. The latter figure means that a nuclear fission explosion or criticality accident emits about 3.5% of its energy as gamma rays, less than 2.5% of its energy as fast neutrons (total of both types of radiation ~6%), and the rest as kinetic energy of fission fragments (this appears almost immediately when the fragments impact surrounding matter, as simple heat).<ref>{{cite web |url = https://ke.army.mil/bordeninstitute/published_volumes/nuclearwarfare/chapter1/chapter1.pdf |title = NUCLEAR EVENTS AND THEIR CONSEQUENCES by the Borden institute..."approximately '''82%''' of the fission energy is released as kinetic energy of the two large fission fragments. These fragments, being massive '''and highly charged particles''', interact readily with matter. They transfer their energy quickly to the surrounding weapon materials, which rapidly become heated" |archive-url=https://web.archive.org/web/20170125171152/https://ke.army.mil/bordeninstitute/published_volumes/nuclearwarfare/chapter1/chapter1.pdf |archive-date=25 January 2017 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.oektg.at/wp-content/uploads/02-Nuclear-Engineering-Overview1.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20180515201022/http://www.oektg.at/wp-content/uploads/02-Nuclear-Engineering-Overview1.pdf |title=''Nuclear Engineering Overview'' The various energies emitted per fission event pg 4. ''"167&nbsp;MeV"'' is emitted by means of the repulsive electrostatic energy between the 2 daughter nuclei, which takes the form of the "kinetic energy" of the fission products, this kinetic energy results in both later blast and thermal effects. ''"5&nbsp;MeV"'' is released in prompt or initial gamma radiation, ''"5&nbsp;MeV"'' in prompt neutron radiation (99.36% of total), ''"7&nbsp;MeV"'' in delayed neutron energy (0.64%) and ''"13&nbsp;MeV"'' in beta decay and gamma decay(residual radiation) |archive-date=May 15, 2018 |publisher=Technical University Vienna }}</ref> Some processes involving neutrons are notable for absorbing or finally yielding energy — for example neutron kinetic energy does not yield heat immediately if the neutron is captured by a uranium-238 atom to breed plutonium-239, but this energy is emitted if the plutonium-239 is later fissioned. On the other hand, so-called [[delayed neutrons]] emitted as radioactive decay products with half-lives up to several minutes, from fission-daughters, are very important to [[nuclear reactor physics|reactor control]], because they give a characteristic "reaction" time for the total nuclear reaction to double in size, if the reaction is run in a "[[delayed criticality|delayed-critical]]" zone which deliberately relies on these neutrons for a supercritical chain-reaction (one in which each fission cycle yields more neutrons than it absorbs). Without their existence, the nuclear chain-reaction would be [[prompt critical]] and increase in size faster than it could be controlled by human intervention. In this case, the first experimental atomic reactors would have run away to a dangerous and messy "prompt critical reaction" before their operators could have manually shut them down (for this reason, designer [[Enrico Fermi]] included radiation-counter-triggered control rods, suspended by electromagnets, which could automatically drop into the center of [[Chicago Pile-1]]). If these delayed neutrons are captured without producing fissions, they produce heat as well.<ref>{{cite web|url=http://www.kayelaby.npl.co.uk/atomic_and_nuclear_physics/4_7/4_7_1.html|title=Nuclear Fission and Fusion, and Nuclear Interactions|publisher=National Physical Laboratory|access-date=2013-01-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20100305114800/http://www.kayelaby.npl.co.uk/atomic_and_nuclear_physics/4_7/4_7_1.html|archive-date=2010-03-05|url-status=dead}}</ref> ==Funkciado== Fisio povas okazi sen neŭtronbombado kiel speco de [[radiaktiva disfalo]]. Tiu speco de fisio (nomita [[spontanea fisio]]) estas malofta krom en kelkaj pezaj [[izotopo]]j. En realigitaj atomaparatoj, esence fisio okazas kiel "nuklea reago" - bombad-movita procezo kiu rezultas de la kolizio de du [[Subatoma partiklo|subatomaj partikloj]]. En nukleaj reagoj, subatoma partiklo kolizias kun atomkerno kaj kaŭzas ŝanĝojn al ĝi. Nukleaj reagoj estas tiel movitaj per la mekaniko de bombado, ne preter la relative konstanta eksponenta atomdisfalo kaj duoniĝotempo karakterizaĵo de spontaneaj radioaktivaj procezoj. Multaj specoj de [[nuklea reago|nukleaj reagoj]] estas nuntempe konataj. Fisio devias grave de aliaj specoj de nukleaj reagoj, en tio ke ĝi povas esti plifortigita kaj foje kontrolita per atomĉenreakcio (unu speco de ĝenerala ĉenreakcio). En tia reago, liberaj [[neŭtrono]]j liberigitaj per ĉiu fisiokazaĵo ankoraŭ povas ekigi pli da okazaĵoj, kiuj en victurno liberigas pli da neŭtronoj kaj kaŭzas pli da fisioj. La kemia elemento izotopoj kiuj povas daŭrigi fisian ĉenreakcion estas nomitaj nukleaj fueloj, kaj laŭdire estas fendeblaj. La plej oftaj nukleaj fueloj estas 235U (la izotopo de [[uranio]] kun atompezo de 235 kaj de uzo en [[nuklea reaktoro|nukleaj reaktoroj]]) kaj 239Pu (la izotopo de [[plutonio]] kun atompezo de 239). Tiuj fueloj krevas dise en dumodalan vicon da kemiaj elementoj kun atompezcentrado proksime de 95 kaj 135 u (fisiproduktoj). La plej multaj nukleaj fueloj spertas spontanean fision nur tre malrapide, kadukiĝante anstataŭe plejparte per alfa-beta disfala vico dum periodoj de [[jarmilo]]j al [[eono]]j. En nuklea rektoro aŭ atombombo, la superforta plimulto de fisiokazaĵoj estas okazigita per bombado kun alia partiklo, neŭtrono, kiu estas sinproduktita per antaŭaj fisiokazaĵoj. Fisioj en fendeblaj fueloj estas la rezulto de la [[atomenergio]] produktita kiam fendebla nukleo kaptas neŭtronon. Tiu energio, rezultiĝante el la neŭtronasimilado, estas rezulto de la alloga nuklea forto aganta inter la neŭtrono kaj [[nukleo]]. Ĝi estas sufiĉe por misformi la nukleon en duoble-loba "guton", ĝis la punkto ke atomfragmentoj superas la distancojn ĉe kiuj la nuklea forto povas teni du grupojn de ŝarĝitaj nukleonoj kune kaj, kiam tio okazas, la du fragmentoj kompletigas sian apartigon kaj tiam estas movitaj pli malproksime dise per siaj reciproke fiaj pagendaĵoj, en procezo kiu iĝas nemaligebla kun pli granda distanco. Simila procezo okazas en fisieblaj izotopoj (kiel ekzemple urani-granda), sed por fisio, tiuj izotopoj postulas kroman energion disponigitan per rapidaj neŭtronoj (kiel ekzemple tiuj produktitaj per fuzio en termonukleaj armiloj). La likvaĵa gutmodelo de la atomkerno antaŭdiras egal-grandajn fisiproduktojn kiel rezulto de atomdeformado. La pli sofistika atomŝelmodelo estas necesa por mekanike klarigi la itineron al la pli energie favora rezulto, en kiu unu fisiprodukto estas iomete pli malgranda ol la alia. Teorio de la fisio bazita sur ŝelmodelo estis formulita fare de [[Maria Goeppert Mayer]]. La plej ofta fisioprocezo estas binara fisio, kaj ĝi produktas la fisiproduktojn supre, ĉe 95±15 kaj 135±15 u. Tamen, la binara procezo okazas simple ĉar ĝi estas la plej verŝajna. En ie ajn de 2 ĝis 4 fisioj per 1000 en nuklea rektoro, procezo de ternara fisio produktas tri pozitive ŝargitajn fragmentojn (kaj plie neŭtronoj) kaj la plej malgranda el tiuj povas gami de tiom eta aĵo kiel [[protono]] (Z 1), ĝis same granda fragmento kiel [[argono]] (Z 18). La plej oftaj malgrandaj fragmentoj, aliflanke, estas kunmetitaj de 90% nukleoj de [[heliumo]] kun pli da energio ol alfa-partikloj de alfa-kadukiĝo (tielnomitaj "longdistancaj alfaoj" ĉe 16 MeV), kaj plie heliumnukleoj, kaj tritonoj (la nukleoj el [[tricio]]). La ternara procezo estas malpli ofta, sed daŭre finas produkti signifan helium-trician gasamasiĝon en la fuelstangoj de modernaj nukleaj reaktoroj. == Historio == [[Dosiero:Otto Hahn (Nobel).jpg|eta|maldekstre|180px|[[Otto Hahn]] estis nur unu el pluraj pioniroj pri fizio.]] La procezo de fisio estis renkontita plurfoje dum la esploroj pri [[kernenergio]] dum la tridekaj jaroj de la 20-a jarcento, sed ili ne estis ĝuste interpretitaj ĝis [[1939]], fare de [[Otto Hahn]], [[Fritz Strassmann]] kaj aliaj en [[Berlino]]. Fisio de pezaj elementoj estis malkovrita precize la 17-an de decembro 1938 fare de germana Otto Hahn kaj lia asistanto Fritz Strassmann, kaj klarigita teorie en januaro 1939 fare de [[Lise Meitner]] kaj ŝia nevo [[Otto Robert Frisch]]. Frisch nomis la procezon de analogeco kun biologia fisio de vivantaj [[ĉelo]]j. Ĝi estas eksoterma reago kiu povas liberigi grandajn kvantojn de [[energio]] kaj same elektromagnetan ondon kaj kiel kineta energio de la fragmentoj (varmigante la grocan materialon kie fisio okazas). En ordo por fisio por produkti energion, la totala ligoenergio de la rezultaj elementoj devas esti malpli negativa (pli alta energio) ol tiu de la startelemento. Tre baldaŭ sekvis diversaj aliaj esploroj, kaj estis agnoskita la ebleco ĝin uzi por diversaj aplikoj, inter ili militaj. En [[Usono]], [[Enrico Fermi]] gvidis la konstruon de la unua [[atomreaktoro]]. [[Spontanea fisio]] estis malkovrita en 1940 fare de Fljorov, Petrĵak kaj Kurĉatov en Moskvo, kiam ili decidis konfirmi ke, sen bombado de neŭtronoj, la fisiofteco de uranio estis efektive nekonsiderinda, kiel antaŭdirite de Niels Bohr; fakte ĝi ne estis. Malmultaj jaroj poste eksplodis la unua [[atombombo]], bazita en la fenomeno (A-bombo: oni ne konfuzu ĝin kun la H-bombo, bazita en la procezo de [[fuzio]]). Nuklea fisio, aŭ pli ĝuste, nuklea fisia [[Ĉena reakcio|ĉenreakcio]], estas la bazo por funkciado de [[Nuklea reaktoro|nuklea rektoro]], en kiu nuklea fisio estas farita en malrapida kaj kontrolita maniero, kaj de [[atombombo]], en kiu nuklea fisio estas farita pleje rapide. Bomboj de tiu tipo estis ĵetitaj sur [[Japana Imperio|Japanio]], [[Atoma bombado de Hiroŝima kaj Nagasaki|Hiroŝimo kaj Nagasako]] ĉe la fino de [[Dua Mondmilito]] fare de [[Usono]]. En la [[1950-aj jaroj]] komenciĝis la paca uzo de la fisio, kaj la konstruado de la unuaj [[atomcentraloj]]. === Atombomboj === {{Ĉefartikolo|Atombombo}} [[Dosiero:Trinity explosion.jpg|eta|250px]] '''Atombombo''' aŭ '''nuklea bombo''' estas [[bombo]] funkcianta per la [[energio]] produktita de la fisio aŭ [[fuzio]] de [[atomo|atomaj]] [[kerno]]j, t.e. de [[kernenergio]] (aŭ: [[nuklea energio]] aŭ [[atomenergio|atom-energio]]). La ĝusta nomo devus esti '''nuklea bombo''', ĉar fakte la energio estas originata en procezoj en la nukleo de la atomoj (atomkernoj), kaj ne en la atomo kiel tuto. La uzo estas malsama laŭ lingvoj, kaj en Esperanto la nomo atombombo pli enradikiĝis en nefaka literaturo. Kelkfoje la vorto ''atombombo'' estas uzata nur por la armiloj kiuj uzas la nuklean fision, la t.n. ''A-bomboj'', dum tiuj uzantaj la fuzion ricevas la nomon ''H-bomboj'' (hidrogenaj bomboj). La granda detrukapablo de la atomarmiloj estas produktata de la liberigo de energio, ĉefe meĥanika (pro la eksplodo) aŭ terma. La elsendo de [[joniga radiado]] estas sekundara, kvankam ĝi havas longdaŭrajn efikojn. La unua atombombo estis konstruita de [[Usono]] dum la [[Dua mondmilito]]. Kiam estis malkovrita la [[nuklea fisio]], en [[1939]], la sciencistoj rimarkis, ke ĝi ebligis la militan uzon. La milita situacio, kaj la timo, ke la [[naziismo|nazia]] reĝimo en [[Germanio]] povus disvolvi la armilon antaŭe, okazigis la sisteman esploron, per la kreado de la [[Projekto Manhattan]]. La unuan bombon oni test[[Atomeksplodo|eksplodigis]] la [[16-a de julio|16-an de julio]] [[1945]] je la kvina kaj duono en la [[dezerto]] de [[Alamogordo]] en [[Nov-Meksiko]]. Nur kelkajn horojn, post kiam evidentiĝis, ke "la bombo funkciis", la usona [[krozoŝipo]] USS Indianapolis forlasis la havenon de [[San-Francisko]]. Ĝia celo estis la insulo Tinian en la [[Pacifiko]]. En ĝia ŝipkelo troviĝis "Little Boy", la urania bombo, kiu la {{daton|6|aŭgusto|1945}} detruos [[Hiroŝimo]]n. {{Ĉefartikolo|Atoma bombado de Hiroŝima kaj Nagasaki}} Ĝis nun nur unu [[ŝtato]] faligis atombombon kontraŭ loĝataj urboj. Tiu estis [[Usono]], en [[1945]], en la finaj tagoj de la [[Dua mondmilito]], kontraŭ la [[Japanujo|japanaj]] urboj [[Hiroŝimo]] ([[6-a de aŭgusto|la 6-an de aŭgusto]] je la okaj kaj kvarono), kaj [[Nagasako]] ([[9-a de aŭgusto|la 9-an]]). Usono elektis uzi la bombojn por eviti eventualan invadon de la Japana ĉefinsulo, kaj la multcentoj da miloj da mortoj kiuj nepre sekvus. == Vidu ankaŭ == * [[Spontanea fisio]] * [[Fuzio]] * [[Akumuliĝa radiado]] * [[Nuklea energio]] * [[Nuklea centralo]] * [[Nuklea reaktoro]] ==Notoj== {{Referencoj}} ==Bibliografio== * [https://web.archive.org/web/20140319145623/http://energy.gov/sites/prod/files/2013/06/f2/h1019v1.pdf DOE Fundamentals Handbook: Nuclear Physics and Reactor Theory Volume 1 (PDF).] [[U.S. Department of Energy]]. Januaro 1993. Arkivita el la originalo (PDF) en 2014-03-19. Alirita en 2012-01-03. * [https://web.archive.org/web/20131203041437/http://energy.gov/sites/prod/files/2013/06/f2/h1019v2.pdf DOE Fundamentals Handbook: Nuclear Physics and Reactor Theory Volume 2 (PDF).] U.S. Department of Energy. Januaro 1993. Arkivita el la originalo (PDF) en 2013-12-03. Alirita en 2012-01-03. * Bulgac, Aurel; Jin, Shi; Stetcu, Ionel (2020). [https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/fphy.2020.00063/full "Nuclear Fission Dynamics: Past, Present, Needs, and Future".] Frontiers in Physics. 8: 63. arXiv:1912.00287. Bibcode:2020FrP.....8...63B. doi:10.3389/fphy.2020.00063. {{Havenda artikolo|Fisio}} {{Projektoj|ReVo=fisi}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Atoma fiziko]] k5a3zgp3kvqynzgm5ugrs7q4dw5f8vm 0 19650 9490880 9345501 2026-10-09T15:29:09Z Roberto 609 /* En Esperanto aperis */ 9490880 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:George Fox.jpg|eta|dekstra|[[George Fox]] helpis fondi la Religian Societon de Amikoj en 1652. Nuntempe ekzistas ĉirkaŭ 300.000 kvakeroj tra la mondo.]] [[Dosiero:Kiel mi estas kvakero.JPG|eta|220px|Kovrilpaĝo de Kial mi estas kvakero; Kvakera Esperantista Societo; 1977]] '''Kvakerismo''' rilatas al la tuteco de kvakeraj mondkonceptoj, organizaĵoj kaj kutimoj. La vorto '''kvakero''' estis frua moka nomo uzita por membroj de la ''Religia'' '''Societo de Amikoj''', la formala nomo de la ''kvakera'' organizo. Tamen, la termino baldaŭ estis adaptita de la membroj mem kaj nun estas en normala uzokutimo. Kvakerismo estas [[religia komunumo]] kun kristanaj radikoj en [[Anglio]] en la [[1650-aj jaroj]]. [[George Fox]] estas konsiderita la fondinto, sed ankaŭ Margaret Fell, Francis Howgill kaj James Nayler ludis centran rolon en la fonda fazo. Hodiaŭ, Kvakerismo povas esti priskribita kiel [[kristana]] [[konfesio]], kvankam ne ĉiuj kvakeroj vidas sin kiel [[Kristano|kristanoj]] kaj ekzistas minoritata interpreto de Kvakerismo kiel [[universala religio]]. La religia vivo moviĝas ĉirkaŭ malsamaj polusoj. Fundamento de la kvakera mondkoncepto estas la [[kredo]] ke la lumo de [[Dio]] enestas en ĉiu [[persono]]. Tiurilate oni serĉas religian [[Vero|veron]] en internaj spertoj, kiuj ankaŭ emfazas la gravecon de homa [[konscienco]] kaj homa [[digno]]. Kiel rezulto, ĉiu individuo havas unikan valoron, kiu klarigas la intensajn klopodojn de kvakeroj malhelpi degeneron kaj [[Diskriminacio|diskriminacion]] kontraŭ individuoj kaj grupoj. Aliflanke, iuj homoj estas striktaj kredantoj en la [[Biblio]], inkluzive laŭvortajn interpretojn, kaj predikas respekton kaj obeemon al la [[volo de Dio]]. Ĉar la persona religia sperto kaj la rekta rilato al Dio estas la fokuso, [[Rito|ritoj]] kaj [[Pastro|pastraro]] ludas relative malĉefan rolon. Religieco kaj ĉiutaga vivo estas proksime ligitaj. La Religia Societo de Amikoj estas kolekto de sendependaj religiaj korpoj kies kredoj kaj praktikoj povas signife diferenci unu de la alia. Hodiaŭ, la teologiaj opinioj de [[Parokanaro|parokanaroj]] kaj individuaj membroj varias vaste de [[evangeliismo]] kaj [[liberala]] [[Protestantismo]] ĝis diversaj formoj de [[universalismo]] kaj [[neteismo]]. Ankaŭ la formo de renkontiĝoj varias inter malsamaj grupoj de Amikoj: kelkaj praktikas nur tradician silentan [[Preĝo|preĝon]] sen pastroj kaj antaŭpreparitan programon, aliaj prefers diversajn gradojn de [[Prediko|predikado]], komuna [[legado]] kaj [[Ĉanto|ĉantado]]. Dum la origina unuigita komunumo estis konservita en landoj kiel ekzemple [[Britio]] kaj [[Germanio]], en [[Usono]] okazis disigo en kvakerismo en la tri ĉefajn fluojn ''de liberala'', ''konservativa'' kaj ''evangelia'', kiu ankaŭ parte kreis precedencon aliloke. Estas proksimume {{Unuo|380000}} membroj tutmonde. 49% el ili nun loĝas en [[Afriko]], 22% en [[Nordameriko]], 14% en [[Karibio]] kaj [[Latinameriko]], 9% en [[Eŭropo]] kaj [[Mezoriento]]; 6% loĝas en [[Azio]] <ref>{{Cite web|date=July 2017|title=FWCC World Map 2017|url=https://fwccawps.org/wp-content/uploads/2017/10/fwccworldmap2017.pdf|access-date=August 1, 2024|website=FWCC-AWPS}}</ref>. En 1947, al la kvakeroj, reprezentitaj de la [[Usona Servokomitato de la Amikoj]] ([[Usona Servokomitato de la Amikoj|American Friends Service Committee]], [[Filadelfio]]) kaj la [[Kvakera Paca kaj Sociala Atesto]] ([[Friends Service Council]], [[Londono]]), estis premiitaj per la [[Nobel-premio pri paco]] por sia servo. ==Priskribo== Ĝi radikas en kristanismo, sed krevigis la limojn de ties tradiciaj [[Dogmo|dogmoj]]. Ĝiaj anoj kredas ke dia [[revelacio]] povas okazi ĉiam kaj ĉie. Elstaraj diferencoj inter la Amikoj kaj tradiciaj kristanoj estas : * (a) pli forta akcento de la individua respondeco; * (b) la kredo, ke ĉiu homo povas senpere rilati al la dia fonto; * (c) la celo reveni al pura kristanismo de la primitiva eklezio sen postaj aldonaĵoj. Ili rifuzas partopreni en ia ajn [[milito|militado]]. Ili ne ĵuras, ĉar tio supozigus ke ili ne ĉiam diras la veron. Ili ne praktikas ritualajn [[sakramento]]jn, pro sia konvinko, ke la tuta vivo estas sakramenta. Ĉe iliaj religiaj kunvenoj, kiuj principe povas okazi ie ajn kaj iam ajn, troviĝas neniu [[pastro]], neniu preĝlibro aŭ [[ceremonio]]: ĉiu ĉeestanto, ĉu viro aŭ virino, kunvenas en plena egaleco, sub gvido de la Spirito. La [[diservo]] estas plejparte silenta. Sed se iu sentas inspiron, li/ŝi povas paroli (mallonge). Nuntempe ekzistas ankaŭ kvakeroj kun tradiciaj kristanaj religiaj kunvenoj, kun pastro, preĝlibro kaj ceremonioj, precipe en Latin-Ameriko kaj en [[Orienta Afriko]]. ==Organizoj== * [[Kvakera Esperantista Societo]] fondiĝis en 1921. Kuratoroj estas [[Douglas Draper]], John Murray, Sally Phillips, Eric Walker. * [[Usona Servokomitato de la Amikoj]] * [[Kvakera Paca kaj Sociala Atesto]] == En [[Esperanto]] aperis == *[[La Kvakerismo]] de T. Corder Catdipool ~1920 * ''George Fox'' de [[Henry van Etten]], 1924 * ''[[La Societo de amikoj (Kvakeroj) kaj ĝiaj esencaj trajtoj]]'' de [[Edward Grubb]]. Eld. [[Friends Service Council]] de la Societo de Amikoj, London, 1931. *'''La Kvakerismo: Religio sen Ritoj'''. de William E. Wilson. [[Kvakera Esperantista Asocio]], [[Olton]], 1934(?) {{citaĵo|Simpla priskribo de la distingaj [[kredo]]j kaj pensoj de la [[Societo de Amikoj]]. Lingve bona, kaj leginda de ĉiu interesita pri religiaj demandoj. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 352, Aŭgusto (1934)}} * ''Kial mi estas Kvakero''; Kvakera Esperantista Societo, 1977 * ''La [[Fundamentoj de la Kvakerismo]]'' de Caroline Stephens (1890) (tradukis [[Montagu Butler]], 1916) * ''La Kvakeroj'' de Edouard Dommen, (trad. Jacqueline Lépeix ĉ 1996). == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[William Penn]] * [[Ŝejkeroj]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=kvaker.0ismo}} * [http://www.noos.ch/kes] Kvakera Esperanto Societo (Quaker Esperanto Society). * [http://www.kveker.org/esperanto.htm] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080302195618/http://www.kveker.org/esperanto.htm |date=2008-03-02 }}, [http://www.cix.co.uk/~antony/Esp/Kvakeroj/libreto.htm] Enkonduko al Kvakeraj Kredoj kaj Kutimoj, de Hans Weening (tradukita el la angla). * [http://aleph.onb.ac.at/F?func=find-b&request=kvakerismo&find_code=WRD&x=8&y=5 Libroj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160307192322/http://aleph.onb.ac.at/F?func=find-b&request=kvakerismo&find_code=WRD&x=8&y=5 |date=2016-03-07 }} en Esperanto pri kvakerismo en la [[Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj|Kolekto por Planlingvoj kaj Esperanto-Muzeo]] * [http://www.quaker.org/ Quaker.org] Multe da ligiloj pri la kvakerismo (en la angla) {{Ĝermo|religio}} {{EdE|K}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Kvakerismo| ]] [[Kategorio:Ismoj]] [[Kategorio:Protestantismo]] 1po4rprybirwub3856q9dz4agb0lth4 9490882 9490880 2026-10-09T15:33:40Z Roberto 609 /* En Esperanto aperis */ 9490882 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:George Fox.jpg|eta|dekstra|[[George Fox]] helpis fondi la Religian Societon de Amikoj en 1652. Nuntempe ekzistas ĉirkaŭ 300.000 kvakeroj tra la mondo.]] [[Dosiero:Kiel mi estas kvakero.JPG|eta|220px|Kovrilpaĝo de Kial mi estas kvakero; Kvakera Esperantista Societo; 1977]] '''Kvakerismo''' rilatas al la tuteco de kvakeraj mondkonceptoj, organizaĵoj kaj kutimoj. La vorto '''kvakero''' estis frua moka nomo uzita por membroj de la ''Religia'' '''Societo de Amikoj''', la formala nomo de la ''kvakera'' organizo. Tamen, la termino baldaŭ estis adaptita de la membroj mem kaj nun estas en normala uzokutimo. Kvakerismo estas [[religia komunumo]] kun kristanaj radikoj en [[Anglio]] en la [[1650-aj jaroj]]. [[George Fox]] estas konsiderita la fondinto, sed ankaŭ Margaret Fell, Francis Howgill kaj James Nayler ludis centran rolon en la fonda fazo. Hodiaŭ, Kvakerismo povas esti priskribita kiel [[kristana]] [[konfesio]], kvankam ne ĉiuj kvakeroj vidas sin kiel [[Kristano|kristanoj]] kaj ekzistas minoritata interpreto de Kvakerismo kiel [[universala religio]]. La religia vivo moviĝas ĉirkaŭ malsamaj polusoj. Fundamento de la kvakera mondkoncepto estas la [[kredo]] ke la lumo de [[Dio]] enestas en ĉiu [[persono]]. Tiurilate oni serĉas religian [[Vero|veron]] en internaj spertoj, kiuj ankaŭ emfazas la gravecon de homa [[konscienco]] kaj homa [[digno]]. Kiel rezulto, ĉiu individuo havas unikan valoron, kiu klarigas la intensajn klopodojn de kvakeroj malhelpi degeneron kaj [[Diskriminacio|diskriminacion]] kontraŭ individuoj kaj grupoj. Aliflanke, iuj homoj estas striktaj kredantoj en la [[Biblio]], inkluzive laŭvortajn interpretojn, kaj predikas respekton kaj obeemon al la [[volo de Dio]]. Ĉar la persona religia sperto kaj la rekta rilato al Dio estas la fokuso, [[Rito|ritoj]] kaj [[Pastro|pastraro]] ludas relative malĉefan rolon. Religieco kaj ĉiutaga vivo estas proksime ligitaj. La Religia Societo de Amikoj estas kolekto de sendependaj religiaj korpoj kies kredoj kaj praktikoj povas signife diferenci unu de la alia. Hodiaŭ, la teologiaj opinioj de [[Parokanaro|parokanaroj]] kaj individuaj membroj varias vaste de [[evangeliismo]] kaj [[liberala]] [[Protestantismo]] ĝis diversaj formoj de [[universalismo]] kaj [[neteismo]]. Ankaŭ la formo de renkontiĝoj varias inter malsamaj grupoj de Amikoj: kelkaj praktikas nur tradician silentan [[Preĝo|preĝon]] sen pastroj kaj antaŭpreparitan programon, aliaj prefers diversajn gradojn de [[Prediko|predikado]], komuna [[legado]] kaj [[Ĉanto|ĉantado]]. Dum la origina unuigita komunumo estis konservita en landoj kiel ekzemple [[Britio]] kaj [[Germanio]], en [[Usono]] okazis disigo en kvakerismo en la tri ĉefajn fluojn ''de liberala'', ''konservativa'' kaj ''evangelia'', kiu ankaŭ parte kreis precedencon aliloke. Estas proksimume {{Unuo|380000}} membroj tutmonde. 49% el ili nun loĝas en [[Afriko]], 22% en [[Nordameriko]], 14% en [[Karibio]] kaj [[Latinameriko]], 9% en [[Eŭropo]] kaj [[Mezoriento]]; 6% loĝas en [[Azio]] <ref>{{Cite web|date=July 2017|title=FWCC World Map 2017|url=https://fwccawps.org/wp-content/uploads/2017/10/fwccworldmap2017.pdf|access-date=August 1, 2024|website=FWCC-AWPS}}</ref>. En 1947, al la kvakeroj, reprezentitaj de la [[Usona Servokomitato de la Amikoj]] ([[Usona Servokomitato de la Amikoj|American Friends Service Committee]], [[Filadelfio]]) kaj la [[Kvakera Paca kaj Sociala Atesto]] ([[Friends Service Council]], [[Londono]]), estis premiitaj per la [[Nobel-premio pri paco]] por sia servo. ==Priskribo== Ĝi radikas en kristanismo, sed krevigis la limojn de ties tradiciaj [[Dogmo|dogmoj]]. Ĝiaj anoj kredas ke dia [[revelacio]] povas okazi ĉiam kaj ĉie. Elstaraj diferencoj inter la Amikoj kaj tradiciaj kristanoj estas : * (a) pli forta akcento de la individua respondeco; * (b) la kredo, ke ĉiu homo povas senpere rilati al la dia fonto; * (c) la celo reveni al pura kristanismo de la primitiva eklezio sen postaj aldonaĵoj. Ili rifuzas partopreni en ia ajn [[milito|militado]]. Ili ne ĵuras, ĉar tio supozigus ke ili ne ĉiam diras la veron. Ili ne praktikas ritualajn [[sakramento]]jn, pro sia konvinko, ke la tuta vivo estas sakramenta. Ĉe iliaj religiaj kunvenoj, kiuj principe povas okazi ie ajn kaj iam ajn, troviĝas neniu [[pastro]], neniu preĝlibro aŭ [[ceremonio]]: ĉiu ĉeestanto, ĉu viro aŭ virino, kunvenas en plena egaleco, sub gvido de la Spirito. La [[diservo]] estas plejparte silenta. Sed se iu sentas inspiron, li/ŝi povas paroli (mallonge). Nuntempe ekzistas ankaŭ kvakeroj kun tradiciaj kristanaj religiaj kunvenoj, kun pastro, preĝlibro kaj ceremonioj, precipe en Latin-Ameriko kaj en [[Orienta Afriko]]. ==Organizoj== * [[Kvakera Esperantista Societo]] fondiĝis en 1921. Kuratoroj estas [[Douglas Draper]], John Murray, Sally Phillips, Eric Walker. * [[Usona Servokomitato de la Amikoj]] * [[Kvakera Paca kaj Sociala Atesto]] == En [[Esperanto]] aperis == *[[La Kvakerismo]] de T. Corder Catdipool ~1920 {{citaĵo|Subtitolo sciigas, ke tiu broŝureto estas mallonga skizo pri la historio kaj kredoj de la Religia Societo de Amikoj, populare nomataj "Kvakeroj". Efektive tiuj malmultaj pagoj bone informas pri l' deveno, la konvinkoj, la agado kaj la celo de tiu interesa simpatia movado. Se nur ĉiuj studoj kaj propagandiloj Esperante redaktataj estus tiel korekte kaj elegante verkitaj; ilia lego farigus multe pli agrabla. Tiu de l’ nuna broŝuro estas vera ĝuo, tiom klara kaj flua estas ĝia teksto pri temo tamen faka kaj nefacila. La nomo de l’ verkinto aŭ tradukinto ne estas montrata, sed tiu tro modesta anonimulo meritas sinceran laŭdon. Inter neoftaj vortoj estu citataj: ordiniĝo (anst. ordinacio), precedento (antaŭokazo), armistico (militpauzo); neoftaj formoj: farenda, koncerno; rekte derivitaj verboj, placaj en stilo, sed eble ne tre precizaj: fronti, energii. |[[Georges Stroele|G.S.]] Esperanto n241 sep 1920}} * ''George Fox'' de [[Henry van Etten]], 1924 * ''[[La Societo de amikoj (Kvakeroj) kaj ĝiaj esencaj trajtoj]]'' de [[Edward Grubb]]. Eld. [[Friends Service Council]] de la Societo de Amikoj, London, 1931. *'''La Kvakerismo: Religio sen Ritoj'''. de William E. Wilson. [[Kvakera Esperantista Asocio]], [[Olton]], 1934(?) {{citaĵo|Simpla priskribo de la distingaj [[kredo]]j kaj pensoj de la [[Societo de Amikoj]]. Lingve bona, kaj leginda de ĉiu interesita pri religiaj demandoj. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 352, Aŭgusto (1934)}} * ''Kial mi estas Kvakero''; Kvakera Esperantista Societo, 1977 * ''La [[Fundamentoj de la Kvakerismo]]'' de Caroline Stephens (1890) (tradukis [[Montagu Butler]], 1916) * ''La Kvakeroj'' de Edouard Dommen, (trad. Jacqueline Lépeix ĉ 1996). == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[William Penn]] * [[Ŝejkeroj]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=kvaker.0ismo}} * [http://www.noos.ch/kes] Kvakera Esperanto Societo (Quaker Esperanto Society). * [http://www.kveker.org/esperanto.htm] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080302195618/http://www.kveker.org/esperanto.htm |date=2008-03-02 }}, [http://www.cix.co.uk/~antony/Esp/Kvakeroj/libreto.htm] Enkonduko al Kvakeraj Kredoj kaj Kutimoj, de Hans Weening (tradukita el la angla). * [http://aleph.onb.ac.at/F?func=find-b&request=kvakerismo&find_code=WRD&x=8&y=5 Libroj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160307192322/http://aleph.onb.ac.at/F?func=find-b&request=kvakerismo&find_code=WRD&x=8&y=5 |date=2016-03-07 }} en Esperanto pri kvakerismo en la [[Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj|Kolekto por Planlingvoj kaj Esperanto-Muzeo]] * [http://www.quaker.org/ Quaker.org] Multe da ligiloj pri la kvakerismo (en la angla) {{Ĝermo|religio}} {{EdE|K}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Kvakerismo| ]] [[Kategorio:Ismoj]] [[Kategorio:Protestantismo]] cs9w5n0jlr1godcju9bgd0jasjaagrv 9490883 9490882 2026-10-09T15:34:00Z Roberto 609 /* En Esperanto aperis */ 9490883 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:George Fox.jpg|eta|dekstra|[[George Fox]] helpis fondi la Religian Societon de Amikoj en 1652. Nuntempe ekzistas ĉirkaŭ 300.000 kvakeroj tra la mondo.]] [[Dosiero:Kiel mi estas kvakero.JPG|eta|220px|Kovrilpaĝo de Kial mi estas kvakero; Kvakera Esperantista Societo; 1977]] '''Kvakerismo''' rilatas al la tuteco de kvakeraj mondkonceptoj, organizaĵoj kaj kutimoj. La vorto '''kvakero''' estis frua moka nomo uzita por membroj de la ''Religia'' '''Societo de Amikoj''', la formala nomo de la ''kvakera'' organizo. Tamen, la termino baldaŭ estis adaptita de la membroj mem kaj nun estas en normala uzokutimo. Kvakerismo estas [[religia komunumo]] kun kristanaj radikoj en [[Anglio]] en la [[1650-aj jaroj]]. [[George Fox]] estas konsiderita la fondinto, sed ankaŭ Margaret Fell, Francis Howgill kaj James Nayler ludis centran rolon en la fonda fazo. Hodiaŭ, Kvakerismo povas esti priskribita kiel [[kristana]] [[konfesio]], kvankam ne ĉiuj kvakeroj vidas sin kiel [[Kristano|kristanoj]] kaj ekzistas minoritata interpreto de Kvakerismo kiel [[universala religio]]. La religia vivo moviĝas ĉirkaŭ malsamaj polusoj. Fundamento de la kvakera mondkoncepto estas la [[kredo]] ke la lumo de [[Dio]] enestas en ĉiu [[persono]]. Tiurilate oni serĉas religian [[Vero|veron]] en internaj spertoj, kiuj ankaŭ emfazas la gravecon de homa [[konscienco]] kaj homa [[digno]]. Kiel rezulto, ĉiu individuo havas unikan valoron, kiu klarigas la intensajn klopodojn de kvakeroj malhelpi degeneron kaj [[Diskriminacio|diskriminacion]] kontraŭ individuoj kaj grupoj. Aliflanke, iuj homoj estas striktaj kredantoj en la [[Biblio]], inkluzive laŭvortajn interpretojn, kaj predikas respekton kaj obeemon al la [[volo de Dio]]. Ĉar la persona religia sperto kaj la rekta rilato al Dio estas la fokuso, [[Rito|ritoj]] kaj [[Pastro|pastraro]] ludas relative malĉefan rolon. Religieco kaj ĉiutaga vivo estas proksime ligitaj. La Religia Societo de Amikoj estas kolekto de sendependaj religiaj korpoj kies kredoj kaj praktikoj povas signife diferenci unu de la alia. Hodiaŭ, la teologiaj opinioj de [[Parokanaro|parokanaroj]] kaj individuaj membroj varias vaste de [[evangeliismo]] kaj [[liberala]] [[Protestantismo]] ĝis diversaj formoj de [[universalismo]] kaj [[neteismo]]. Ankaŭ la formo de renkontiĝoj varias inter malsamaj grupoj de Amikoj: kelkaj praktikas nur tradician silentan [[Preĝo|preĝon]] sen pastroj kaj antaŭpreparitan programon, aliaj prefers diversajn gradojn de [[Prediko|predikado]], komuna [[legado]] kaj [[Ĉanto|ĉantado]]. Dum la origina unuigita komunumo estis konservita en landoj kiel ekzemple [[Britio]] kaj [[Germanio]], en [[Usono]] okazis disigo en kvakerismo en la tri ĉefajn fluojn ''de liberala'', ''konservativa'' kaj ''evangelia'', kiu ankaŭ parte kreis precedencon aliloke. Estas proksimume {{Unuo|380000}} membroj tutmonde. 49% el ili nun loĝas en [[Afriko]], 22% en [[Nordameriko]], 14% en [[Karibio]] kaj [[Latinameriko]], 9% en [[Eŭropo]] kaj [[Mezoriento]]; 6% loĝas en [[Azio]] <ref>{{Cite web|date=July 2017|title=FWCC World Map 2017|url=https://fwccawps.org/wp-content/uploads/2017/10/fwccworldmap2017.pdf|access-date=August 1, 2024|website=FWCC-AWPS}}</ref>. En 1947, al la kvakeroj, reprezentitaj de la [[Usona Servokomitato de la Amikoj]] ([[Usona Servokomitato de la Amikoj|American Friends Service Committee]], [[Filadelfio]]) kaj la [[Kvakera Paca kaj Sociala Atesto]] ([[Friends Service Council]], [[Londono]]), estis premiitaj per la [[Nobel-premio pri paco]] por sia servo. ==Priskribo== Ĝi radikas en kristanismo, sed krevigis la limojn de ties tradiciaj [[Dogmo|dogmoj]]. Ĝiaj anoj kredas ke dia [[revelacio]] povas okazi ĉiam kaj ĉie. Elstaraj diferencoj inter la Amikoj kaj tradiciaj kristanoj estas : * (a) pli forta akcento de la individua respondeco; * (b) la kredo, ke ĉiu homo povas senpere rilati al la dia fonto; * (c) la celo reveni al pura kristanismo de la primitiva eklezio sen postaj aldonaĵoj. Ili rifuzas partopreni en ia ajn [[milito|militado]]. Ili ne ĵuras, ĉar tio supozigus ke ili ne ĉiam diras la veron. Ili ne praktikas ritualajn [[sakramento]]jn, pro sia konvinko, ke la tuta vivo estas sakramenta. Ĉe iliaj religiaj kunvenoj, kiuj principe povas okazi ie ajn kaj iam ajn, troviĝas neniu [[pastro]], neniu preĝlibro aŭ [[ceremonio]]: ĉiu ĉeestanto, ĉu viro aŭ virino, kunvenas en plena egaleco, sub gvido de la Spirito. La [[diservo]] estas plejparte silenta. Sed se iu sentas inspiron, li/ŝi povas paroli (mallonge). Nuntempe ekzistas ankaŭ kvakeroj kun tradiciaj kristanaj religiaj kunvenoj, kun pastro, preĝlibro kaj ceremonioj, precipe en Latin-Ameriko kaj en [[Orienta Afriko]]. ==Organizoj== * [[Kvakera Esperantista Societo]] fondiĝis en 1921. Kuratoroj estas [[Douglas Draper]], John Murray, Sally Phillips, Eric Walker. * [[Usona Servokomitato de la Amikoj]] * [[Kvakera Paca kaj Sociala Atesto]] == En [[Esperanto]] aperis == *[[La Kvakerismo]] de T. Corder Catdipool ~1920 {{citaĵo|Subtitolo sciigas, ke tiu broŝureto estas mallonga skizo pri la historio kaj kredoj de la Religia Societo de Amikoj, populare nomataj "Kvakeroj". Efektive tiuj malmultaj pagoj bone informas pri l' deveno, la konvinkoj, la agado kaj la celo de tiu interesa simpatia movado. Se nur ĉiuj studoj kaj propagandiloj Esperante redaktataj estus tiel korekte kaj elegante verkitaj; ilia lego farigus multe pli agrabla. Tiu de l’ nuna broŝuro estas vera ĝuo, tiom klara kaj flua estas ĝia teksto pri temo tamen faka kaj nefacila. La nomo de l’ verkinto aŭ tradukinto ne estas montrata, sed tiu tro modesta anonimulo meritas sinceran laŭdon. Inter neoftaj vortoj estu citataj: ordiniĝo (anst. ordinacio), precedento (antaŭokazo), armistico (militpauzo); neoftaj formoj: farenda, koncerno; rekte derivitaj verboj, placaj en stilo, sed eble ne tre precizaj: fronti, energii. |[[Georges Stroele|G.S.]] Esperanto n241 sep 1920}} * ''George Fox'' de [[Henry van Etten]], 1924 * ''[[La Societo de amikoj (Kvakeroj) kaj ĝiaj esencaj trajtoj]]'' de [[Edward Grubb]]. Eld. [[Friends Service Council]] de la Societo de Amikoj, London, 1931. *'''La Kvakerismo: Religio sen Ritoj'''. de William E. Wilson. [[Kvakera Esperantista Asocio]], [[Olton]], 1934(?) {{citaĵo|Simpla priskribo de la distingaj [[kredo]]j kaj pensoj de la [[Societo de Amikoj]]. Lingve bona, kaj leginda de ĉiu interesita pri religiaj demandoj. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 352, Aŭgusto (1934)}} * ''Kial mi estas Kvakero''; Kvakera Esperantista Societo, 1977 * ''La [[Fundamentoj de la Kvakerismo]]'' de Caroline Stephens (1890) (tradukis [[Montagu Butler]], 1916) * ''La Kvakeroj'' de Edouard Dommen, (trad. Jacqueline Lépeix ĉ 1996). == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[William Penn]] * [[Ŝejkeroj]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=kvaker.0ismo}} * [http://www.noos.ch/kes] Kvakera Esperanto Societo (Quaker Esperanto Society). * [http://www.kveker.org/esperanto.htm] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080302195618/http://www.kveker.org/esperanto.htm |date=2008-03-02 }}, [http://www.cix.co.uk/~antony/Esp/Kvakeroj/libreto.htm] Enkonduko al Kvakeraj Kredoj kaj Kutimoj, de Hans Weening (tradukita el la angla). * [http://aleph.onb.ac.at/F?func=find-b&request=kvakerismo&find_code=WRD&x=8&y=5 Libroj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160307192322/http://aleph.onb.ac.at/F?func=find-b&request=kvakerismo&find_code=WRD&x=8&y=5 |date=2016-03-07 }} en Esperanto pri kvakerismo en la [[Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj|Kolekto por Planlingvoj kaj Esperanto-Muzeo]] * [http://www.quaker.org/ Quaker.org] Multe da ligiloj pri la kvakerismo (en la angla) {{Ĝermo|religio}} {{EdE|K}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Kvakerismo| ]] [[Kategorio:Ismoj]] [[Kategorio:Protestantismo]] kz9q2iv3c7sbs4hbisenek0kt27n98p 10 20057 9490840 9490757 2026-10-09T13:22:40Z Baba79 118684 9490840 wikitext text/x-wiki <noinclude> == Instrukcioj== Bonvenon al la Aktualaĵa ŝablono por la ĉefpaĝo. Ni volas viajn aktualaĵojn, sed bonvolu memori ĉi-tiujn petetojn: # Bonvolu meti nur 6–8 aktualaĵojn sur la ĉefpaĝon. Se estas pli ol 8, transmetu la plej malnovajn aktualaĵojn al la artikolo [[{{NUNAMONATNOMO}} de {{NUNAJARO}}]] (eventoj de la antaŭa monato en la paĝon pri tiu monato), se vi estas certa ke temas pri historie grava okazaĵo, aldonu ankaŭ '''mallongan''' noton pri ĝi al la artikolo [[{{NUNAJARO}}]] (tamen '''ne''' forigu la "kaj pli..."-parton). # Bonvolu uzi kompletajn frazojn kun bona gramatiko. # Kiam eble, bonvolu ĝisdatigi la bildon kun nova 90px-a bildo, laŭ la temo de via aktualaĵo. Uzu la format-ekzemplon. ==Tageventoj== </noinclude> {| style="font-family:sans-serif;" | valign="top" width="50%" style="background-color:#F9F0F0; padding:0.3em 0.5em;" | <div style="float:right;width:110px;font-size:small;font-style:italic;text-align:center;margin-left:1px;margin-top:15px;"> <!-- Metu novan bildon post tiuj komentoj. Ĝi estu "90px" larĝa (110px se signife pli larĝa ol longa) kaj laŭ la formato: <div style="border: none;">[[Dosiero:Bildo.jpg|900px|eta]]</div><small>Eta priskribo</small> Forigu la malnovan bildon. Bildo komenciĝas malsupre: --> <div style="border: none;"> [[Dosiero:Anne Carson, poet, at the 2024 National Book Awards finalist reading 0 (cropped).jpg|90ra]]</div>{{centre|<small>[[Anne Carson]] [[Nobel-premio pri literaturo]] en 2026</small>}} <!-- Fino de la bildo. --> </div> ;{{dato|09|10|2026}} * {{flago|Sudafriko}} La [[sudafrika]] juristo [[Navanethem Pillay]], eksa [[Alta Komisaro de la Unuiĝintaj Nacioj pri Homaj Rajtoj]] kaj eksa juĝisto de la [[Internacia Puna Kortumo]], ricevis la [[Nobel-premio pri paco|Nobel-premion pri paco]]. ;{{dato|08|10|2026}} * {{flago|Kanado}} [[Anne Carson]] ricevis la [[Nobel-premio pri literaturo|Nobel-premion pri literaturo]]. ;{{dato|06|10|2026}} * {{flago|Usono}} [[Francis Halzen]] ricevis la [[Nobel-premio pri fiziko|Nobel-premion pri fiziko]] pro liaj kontribuoj al la neŭtrindetektilo [[IceCube]] kaj pro la malkovro de alt-energiaj [[neŭtrino]]j de astrofizika origino. ;{{dato|29|09|2026}} * {{flago|Maroko}} [[Fatima Ezzahra El Mansouri]] iĝis ĉefministro de [[Maroko]]. ;{{dato|27|09|2026}} * {{flago|Serbio}} [[Ana Brnabić]] iĝis portempa prezidanto de [[Serbio]] post la eksiĝo de [[Aleksandar Vučić]]. ;{{dato|17|09|2026}} * {{flago|Bolivio}} Esploristoj en [[Bolivio]] anoncis la malkovron de nova [[specio]] de [[kato]]: [[tilkajo]]. Tiu estas la unua fojo en pli ol jarcento, ke oni anoncis la malkovron de nova vivanta specio de kato. ;{{dato|04|09|2026}} * [[Dosiero:Flag of the United Nations.svg|20ra]] La [[Ĝenerala Asembleo de Unuiĝintaj Nacioj]] aprobis rezolucion aprobante ŝanĝon de la [[monda mapo]] for de la [[Merkatora projekcio]] al la egal-area projekcio, {{Q|Q5332893}}. ;{{dato|30|08|2026}} * {{flago|Usono}} [[NASA]] sukcese lanĉis la [[Kosmoteleskopo Nancy Grace Roman|Kosmoteleskopon Nancy Grace Roman]] <!-- KIAM VI FORIGAS LA MALNOVAJN, transmetu ilin al la koncernataj monatoj, kiuj estas la arkivaj paĝoj de ĉi-ŝablono. --> |} <noinclude> [[Kategorio:Ŝablono:Ĉefpaĝo|{{PAĜNOMO}}]] </noinclude> f3t20h3awl6u07809zrbxewg5cwvnud 0 22630 9490821 8802353 2026-10-09T13:07:46Z Roberto 609 9490821 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''B. Johss. Klingenberg''', [[norvegio|norvego]], infanteria [[kapitano]], [[pacifisto]]. Mortis [[28-a de aprilo|28 apr.]] [[1920]]. E-isto de [[1911]]. Prez. de EK en [[Oslo]] 1912. Estrarano de NEL 1912-13. Verkis kaj eldonigis kelkajn E-aĵojn, precipe kun pacifista enhavo, en la gazeto Intermita Sciigo, 1972-17. Lia nekrologio estis publikigita en Revuo Esperanto: {{citaĵo|Dum la lastaj 6—7 jaroj li pro piedartrito kaj aliaj suferoj ne plu povis partopreni niajn kunvenojn, esccpte, ke li kelkfoje kunvenigis nin en sia hejmo (je lasta fojo la 30 aprilo 1917 por funebra festo pri D-ro Zamenhof). Sed sian agadon por Esperanto kaj por [[UEA]] li daŭrigis skribe kaj telefone laŭ tuta povo preskaŭ ĝis lasta tago. "Mi mortas colon post colo" la kapitano diris al mi jam antaŭ kelkaj jaroj. Sed kurage li bataladis tagon post tago kontraŭ "La lasta malamiko", ĉar li estis la personigita energio. Tion atestas ankaŭ lia ampleksa verkado, jen nacilingve jen en Esperanto, por la Esperantismo, por la pacifismo, por la logika pensado, por naturscienca filozofio k. c. Tradukinte kelkajn specimenojn de Norvegaj klasikanoj (ekz. Ibsen: Hedda Gabler, 4an akton) li donis al ni tre imitindan, espereble ankaŭ de tempo al tempo imitotan ekzemplon. Li postlasis aron de ne presitaj manuskriptoj, el kiuj tre valora, unua parto de detala Norvega-Esperanta vortaro (literoj A—G). Entute kun S-ro Klingenberg mortis unu el ia plej influhavaj (precipe en oficiraj kaj pacifistaj rondoj) kaj laboremaj pioniroj de la Norvega Esperanto-movado. Kaj kio pli valoras: li estis unu el tiuj fidelaj pioniroj, kies intereso estas konstanta malgraŭ malhelpaj kaj mokridoj. Lia merito estas, ke li sukcesis dum malfacilaj tempoj organizi la UEA-ajn servojn, kolekti kaj konservi sufiĉe grandan aron da fidelaj UEA-anoj. Dum la unuaj jaroj la hejmo de "la Kapitano" kaj de lia afabla edzino servis kiel renkontejo por ia Kristianiaj Esperantistoj, kaj ĝi ankaŭ ĉiam restis malfermita por vojagantaj Esperantistoj. Li estis kiel bona patro por la Norvegaj samideanoj. Lia nomo restos ĉiam gravurita en la historio de la Norvega Esperanto-movado.| [[Honoratus Bonnevie|H. Bonnevie]]. <ref>Esperanto n239-240 jul-aŭg 1920</ref>}} {{EdE|K}} {{Vivtempo|Klingenberg, B. Johss.}} [[Kategorio:Esperantistoj]] [[Kategorio:Norvegaj esperantistoj]] [[Kategorio:Naskiĝjaro nekonata]] sd1uusr0jv93aa7f02yti02rl0p2g7l 0 23963 9491096 8941317 2026-10-10T10:23:28Z PJ Geest 15593 png -> svg 9491096 wikitext text/x-wiki '''Supernovao''' estas giganta stel[[eksplodo]], per kiu la tuta materialo de pezega [[stelo]] (10-oble aŭ pli ol la [[suna maso]]), escepte de ĝia centra kerno, diŝjetiĝas tra la interstelan spacon. La heleco de tia eksplodo estas tiel, ke foje eblas vidi ĝin per nuda okulo en la ĉielo. <gallery> Dosiero:Keplers supernova.jpg|Restaĵo de la Keplera supernovao, kiu eksplodis la 9-an de oktobro [[1604]]. Dosiero:Supernova1987A.jpg|Restaĵoj de supernovao 1987A en [[Granda Magelana Nubo]] (en centro). Helaj blankaj objektoj maldekstre supre kaj dekstre malsupre estas la aliaj steloj. Dosiero:SNIIcurva.svg|Dependo de heleco de supernovao de tempo por specoj de supernovaoj '''II-P''' kaj '''II-L'''. Dosiero:Sn1006 asca1 big.jpg|Bildo de SN 1006 en [[rentgenaj radioj]] </gallery> [[Dosiero:SupernovaII.png|eta|maldekstra|580ra|<center>Fazoj de supernovao'''II'''-eksplodo: <br />La unua fazo de la supernovao estas rapida kolapso de la kerno. Ĉi tiu implicas fortan [[emisio#Fiziko|emision]] de [[fotono]]j kaj [[neŭtrono]]j, kiuj estas sorbitaj de la interna tavoloj tiel malrapidiĝante la kolapson. Samtempe fronto de ŝoko de [[neŭtrino]]j generatas dum la neutronizado de la kompakta kerno. Fine, la neutrinosfero trafas la kovraĵon kaj forpelas la mantelojn, produktante la supernovaeksplodon.]] {{-}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Magelanaj Nuboj]] * [[SN-1987a]] * [[Blanka nano]] * [[Neŭtrona stelo]] * [[Limigo de Chandrasekhar]] * [[Nigra truo]] * [[Novao]] * [[Hipernovao]] * [[Mikronovao]] * [[Gamo-radia ekbrilo]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.freeweb.hu/eventoj/steb/astronomio/supernovaoj-iku04/supernovaoj.htm Supernovaoj: gastosteloj; la plej grandaj eksplodoj en la universo]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, fare de Amri Wandel. {{Ĝermo|astronomio}} {{Spektra klasifikado de steloj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Astronomiaj objektoj]] [[Kategorio:Supernovaoj| ]] flvwye0kg7o8op7d4iamefo2vtpqhsb 0 25731 9490934 9460712 2026-10-09T16:36:49Z Roberto 609 /* Esperanto-vivo */ 9490934 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | nomo = <small>Sibiu · Hermannstadt · Nagyszeben · Cibinium</small> | lando = {{Rumanio}} | regiono = {{rumania Moldavio}} | distrikto = {{distrikto Sibiu}} | bildo = {{Pluraj bildoj | pozicio = centre | direkto = vertikala | larĝeco = 300 | dosiero1 = SibiuCollage2020_(3).png | dosiero2 = Sibiu-pictures-001.jpg | piedlinio = Fotomuntaĵo }} | bildo-larĝeco = 300px | bildo-priskribo = | latitudo = 45/47/50/N | longitudo = 24/09/00/E | regiono-ISO = RO-SB | situo sur mapo=Sibiu | situo de=Situa mapo de Sibiu | situo sur mapo2=Centra Sibiu | situo de2=Situa mapo de Centra Sibiu | zomo = 10 | HDI = | interkom = | ĝemel = | horzono = | pk = 550000 | tel = +40-0269 | aŭto = SB | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo }} '''{{lang|ro|Sibiu}}''' [siBIŬ] ({{lang-de|Hermannstadt}}, {{lang-hu|Nagyszeben}}, {{lang-la|Cibinium}}; proponita nomigo en Esperanto: ''Sibio'') estas [[urbo]] kaj [[municipoj de Rumanio|municipo]] en suda [[Transilvanio]]. Ĝi estas la ĉefurbo de la [[Sibiu (distrikto)|samnoma distrikto]] (''{{lang|ro|județ}}''). Ĝi situas ĉe la rivero [[Cibin]], {{unuo|274|km}} nord-okcidente de [[Bukareŝto]]. [[Flughaveno Sibiu|Internacia flughaveno]]. En [[1954]] oni aligis al ĝi [[Gușterița]] kaj [[Turnișor]]. == Loĝantaro == En [[1910]] Sibiu aŭ fakte Hermannstadt havis {{formatnum:33489}} (germanoj – 50%, rumanoj – 26%, hungaroj – 22%) loĝantojn, en [[2011]] {{formatnum:147245}} (rumanoj, 1,5 % da hungaroj, 1 % da germanoj), kaj laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la urbo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². == Historio == Ĝis [[1919]] ĝi apartenis al [[Hungario]] kaj estis parto de la historia reĝa departemento ''[[Szeben]]''. Dum jarcentoj la plimulto de la loĝantaro estis germana ([[transilvaniaj saksoj]]). Post la komunismaj jardekoj kaj la falo de la [[fera kurteno]] restis germanlingva malplimulto de nur ĉirkaŭ du aŭ tri procentoj, inter ili la plurjara urbestro, d-ro [[Klaus Johannis]]. Ekzistas ankaŭ [[hungara lingvo|hungarlingva]] malplimulto. == Eventoj == Je la [[26-a de majo]] [[2004]] la kulturministroj de [[EU]] nomumis Sibiu-n [[Eŭropa Kultura Ĉefurbo]] por [[2007]], kune kun [[Luksemburgo (urbo)|Luksemburgo]], kvankam Rumanio ankoraŭ ne membris en EU. La du urbojn ligas la fakto, ke la fondintoj de Sibiu, enmigrintaj en la [[12-a jarcento]], venis el la regiono de nuna [[Luksemburgo (lando)|Luksemburgo]]<ref>Dialektologiaj studoj montris ke la germana lingvaĵo de Sibiu similas la [[Luksemburga lingvo|luksemburgan]], sed lingvistoj ankaŭ atentigis ke ambaŭkaze la komunaj trajtoj povus estiĝi pro profunda kontakto de germana dialekto kun latinida lingvo. La nomo ''Transilvaniaj saksoj'' - simile al la alie en Rumanio uzata nomo ''Ŝvaboj'' - ĉiukaze signifas simple ''germanlingvanojn'' kaj havas nek etnian nek historian konekson kun la germana lando [[Saksio]].</ref>. Pro tio Luksemburgo deziris kaj subtenis la komunan kandidatadon de la du urboj. Okazis petoj deklari la historian centron de Sibiu [[Monda Kulturheredaĵo de UNESKO|Monda Kulturheredaĵo]], sed tio ĝis nun ne okazis.<ref>En 2023 Unesko listigas la urbon Sibio en [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1929/ provizora listo].</ref> == Turismo == Sibiu allogas turistojn per konservitaj mezepokaj, renesancaj kaj barokaj konstruaĵoj (vidu [[#Vidindaĵoj|sube]]), sed ankaŭ per muzeoj, ekzemple la [[subĉiela muzeo|subĉiela]] [[Muzeo ASTRA]] pri tradiciaj metioj. Nekontestebla centro estis kaj estas ĝia [[Granda Placo (Sibiu)|Granda Placo]]. Neĝosporto estas praktikebla en la proksimaj [[Karpatoj]]. [[Păltiniș (Sibiu)|Păltiniș]], unu el la plej konataj rumanaj vintrosportejoj, ne strikte apartenas al Sibiu, tamen estas administrata de la sibi-aj instancoj. Turistoj povas alveni vagonare eltrajniĝante ĉe [[Stacidomo de Sibiu]]. == Esperanto-vivo == En [[1920]] en tiu urbo [[Andreo Cseh]] lanĉis [[Cseh-metodo|sian metodon]] instrui fremdajn lingvojn; pri tio memorigas dulingva tabulo sur domo ĉe la Granda Placo (''Piața Mare'' / ''Großer Ring''), kie okazis tiuj kursoj. Tiu tabulo estis forprenita pro renovigaj laboroj en [[2006]]; en 2007 nova, samteksta tabulo estis metita. La ŝtata [[Universitato Lucian Blaga Sibiu|ULBS]] estas, ŝajne, la sola universitato en Rumanio, en kiu oni instruas en Esperanto. [[AIS]] San-Marino kunlaboris kun ULBS kaj reprezentis en ĝi propran departementon. AIS-docentoj kaj -profesoroj el diversaj landoj regule venis al Sibiu por instrui studentojn, kiuj speciale por tiuj kursoj lernas Esperanton. La tuton kunaranĝis nelaciĝante dum multaj jaroj la fama esperantisto [[germanio|germana]] [[Helmar Frank]]. [[Dosiero:Sibiu,_Cseh-Domo.jpg|eta|maldekstra|200ra|Andreo-Cseh-Domo]] ===Lokaj esperantistoj=== *[[Samuelo Prokupek]]; == La transilvaniaj saksoj == Sibiu estis la centro de [[transilvaniaj saksoj]], german-etna minoritato en Rumanio (la "kunloĝanta popolo"). Ankaŭ post nuligo de siaj privilegioj en la [[19-a jarcento]] ili komence restis la plimulto de la urba loĝantaro (1900: 16.141 el 28.994), sed plimultiĝis rumanoj kaj hungaroj. Post amasa elmigrado dum la [[1990-aj jaroj]] nun malpli ol du procentoj de la urbanoj estas german-etnaj. Tamen la urbo konservas sur oficialaj ŝildoj sian unuan nomon "Hermannstadt". Ekzistas germana konsulejo kaj ekde 1380 lernejo, la [[Brukenthal-gimnazio]]. Pri la multo da [[defend-preĝejo]]j zorgas nun la [[Defendkirka Fondaĵo]] kies sidejo estas en Sibiu. Kulturaj trezoroj kaj arkivaj kolektoj troviĝas en la [[Teutsch-domo (Sibiu)|Teutsch-domo]]. [[Dosiero:Sibiu.jpg|eta|Evangelia kirko en Sibiu]] == Vidindaĵoj kaj eventoj == === Kirkoj kaj sinagogoj === * [[Franciskana preĝejo (Sibiu)|Franciskana preĝejo, katolika]] * [[Sinagogo de Sibiu]] * [[Ursulanina kirko (Sibiu)|Ursulanina kirko, katolika]] * [[Kirko Sanktaj Petro kaj Paŭlo (Sibiu)|Kirko Sanktaj Petro kaj Paŭlo, grek-katolika]] * [[Kirko Anunciacio (Sibiu)|Kirko Anunciacio, ortodoksa]] * [[Ĉefkatedralo Sankta Triunuo (Sibiu)|Ĉefkatedralo ortodoksa]] * [[Jezuita preĝejo (Sibiu)|Jezuita preĝejo, katolika]] * [[Luterana katedralo (Sibiu)|Evangelia Paroĥa Kirko]] === Aliaj aferoj vidindaj === * [[Muzeo Brukenthal]] en samnoma palaco: gravega monumento de [[baroko]] en Rumanio, konstruita inter [[1778]] kaj [[1788]]. * [[ASTRA - Nacia Muzea Komplekso]] * [[Dika turo (Sibiu)|Dika turo]]: Vasta duon-ronda turo en la sud-orienta urbomurero. Tie en [[1788]] oni konstruis la unuan teatron de Sibiu. Nun tie estas la Thalia-salono, koncertejo. * [[Monumento imperiestra en Sibio|Monumento por imperiestro Francisko la 1-a]] * ''Fortikaĵaj Turoj'': Sibiu konservis ne nur grandajn partojn de sia urbomuro, sed ankaŭ defendajn turojn. Ili iam estis atribuitaj al [[gildo]]j, kiuj devis en paco konservi kaj en milito defendi siajn respektivajn turojn. * ''Haller-bastiono'' (Bastionul Haller, Haller-Bastei): [[Bastiono]] konstruita en la [[16-a jarcento]], nomita laŭ la tiama urbestro. Ĝi konsistigas la orientan angulon de la urbomuro. 223 metrojn longa, naŭ metrojn alta. * ''Konsilia Turo'' (Turnul Sfatului, Ratsturm): Turo inter la Granda kaj la Malgranda Placoj. Vizitebla, bela vido al la urbo. Tiu turo estis parto de la dua urba ĉirkaŭfortikaĵo. Detruite per tertremo en 1585 ĝi reskonstruitis kaj ricevis en 1826 cepforman tegmenton. Sur memorigtabulo de 1998 informiĝas oni pri la vizito de [[Karlo, princo de Kimrujo|princo Karlo]] kiu ekengaĝiĝis pere de la fondaĵo ''Mihai Eminescu Trust'' por la regiono. * Etnografia ''[[Emil Sigerus]]''-muzeo * ''Mensog-ponto'' (Podul Minciunilor, Lügenbrücke): Fera ponteto, kiu ligas la du flankojn de la Malgranda Placo, kiu en [[1851]] estis dividita per fosado de veturebla vojo inter la centra kaj la suba urbopartoj. La ponto estis finita en [[1859]] kaj inaŭgurita en la sekva jaro. Laŭ legendo ĝi subfalos, kiam suriras ĝin mensogulo (aŭ sufiĉe da mensoguloj). Tial novgeedzoj emas viziti la ponton kaj tie ĵuri al si eternan amon. * ''Nova urbodomo'' ĉe la Granda placo. * [[Orfejo terezkvartala (Sibiu)|Orfejo terezkvartala]] * [[kapitulejo (Sibiu)|Eksa kapitulejo de la luterana katedralo]], nun kafejo === Eventoj === * [[Ĵazfestivalo sibia]] * koncertoj de la [[Bach-ĥoro sibia]] [[Dosiero:FriedrichTeutschSibio.jpg|eta|{{centre|monumento pri [[Friedrich Teutsch]] en Sibio}}]] == Homoj rilataj al Sibiu == * [[Grafo]] [[Farkas Bethlen (politikisto)]] * [[Gyula Bielz]], juristo, arthistoriisto * [[Soma Borszéky]], prokuroro * [[Johanna Bottesch]], filologino * [[Elek János Csató]], hungara franciskano * [[Andreo Cseh]], esperantista pedagogo * [[Mihály Esterházy (politikisto)]] * [[Hermann Fabini]], arĥitekto kaj eldonisto * la hungara militestro [[Ignác Gyulay]] * [[Johano Haller]], guberniestro * [[Albert Huet (Transilvanio)|Albert Huet]], juristo kaj politikisto * [[Hans Klein]], teologo kaj politikisto * [[Hellmut Klima]], historiisto kaj pastoro * [[Peter Motzan]], literaturkritikisto * [[Hermann Oberth]], kosmo-vetura pioniro * [[Oskar Pastior]], verkisto * [[Leopold Pfaff]], juristo * [[Daniel Roth]], kuracisto, verkisto, animzorganto * la hungara [[kuracisto]] [[Gyula Telegdy]] * [[Friedrich Teutsch]], protestantisma episkopo * [[Ödön Uher (pli aĝa)]], fotisto * [[Udo-Peter Wagner]], germanisto * [[Carl Wolff (bankisto)]] [[Dosiero:Sibiu,_ULBS.jpg|eta|Universitato Lucian Blaga]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Fontoj == * [[Magyar nagylexikon]], 1-18., 1993-2004, Budapest. * [[Loknomvortaro de Transilvanio kaj de Moldavio (Rumanio)]] * [[Harald Roth]]: ''Hermannstadt. Kleine Geschichte einer Stadt in [[Siebenbürgen]]''. Böhlau Verlag, Köln-Weimar-Wien, 2006. (en la germana lingvo <!-- ne plu trovebla: * [http://www.korunk.org/oldal.php?ev=2007&honap=1&cikk=2259][[Korunk]], januaro [[2007]]. {{hu}}. --> == Vidu ankaŭ == * [[Hermannstädter Zeitung]] * [[Bach-ĥoro sibia]] * [[Listo de renomaj personoj ligitaj al Sibiu]] * [[Tramtransporto en Sibiu]] * [[Trolebusa transporto en Sibiu]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.sibiu.ro/ Urba retejo] ({{ro}}, {{de}}, {{en}}) * [http://www.ais-sanmarino.org/mapoj/sibiu/informoj/ Informoj de AIS] ({{eo}}) <!--* [https://satesperanto.org/SIBIU-La-kultura-ĉefurbo-de.html Sibiu, la kultura ĉefurbo de Eŭropo en 2007]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (SAT) ({{eo}}) -- tre bedaŭrinde en julio 2023 la originalo tute ne atingeblas kaj ne estas arkivigita en la interreta arkivo, eble ankoraŭ la retejo refunkcios kaj oni povos remeti la paĝon por poste tuj arkivigi ĝin... --> * [http://www.harta-turistica.ro/map.php?ID=23 Interaga mapo de distrikto Sibiu] * [http://harta.infoturism.ro/romania/Sibiu/harta_Sibiu.php Mapo de la distrikto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060526234133/http://harta.infoturism.ro/romania/Sibiu/harta_Sibiu.php |date=2006-05-26 }} [[Kategorio:Sibiu| ]] [[Kategorio:Mondaj heredaĵoj en Rumanio]] [[Kategorio:Municipoj de Rumanio|2Sibiu]] [[Kategorio:Urboj de distrikto Sibiu]] [[Kategorio:AIS]] 5kjaotw7dzes9zpc4g1vajc0s44375f 0 26520 9490928 9319224 2026-10-09T16:18:15Z Roberto 609 9490928 wikitext text/x-wiki '''Nia ĉiutaga pano''' kaj ĝia influo sur la vivo de la homoj. Kompilis kaj trad. W. Trainer, 1915, 72 p., dua eld.. 1917. „Aro de interesaj pensoj, eltiritaj el la verkoj de malnovaj kaj novaj aŭtoroj. Pledado cetere lerte aranĝita por vegetarismo.“ (G. S. ,E', 1920, p : 191.) {{citaĵo|Tiu libreto estas aro de interesaj pensoj, eltiritaj el la verkoj de malnovaj kaj novaj aŭtoroj, filozofoj, sciencistoj aŭ famuloj. Tiu kolekto de diroj celas pruvi tridek-tri konsilojn rilatantajn al la elekto de niaj manĝajoj t. e. instigantajn ne nur al sindeteno de [[alkoholo]] aŭ aliaj venenaj ekscitigiloj, sed ankaŭ al absteno pri [[viando]]. Alidire la tuta verko estas pledado cetere lerte aranĝita por [[vegetarismo]]. Ĉar, laŭ la verkinto, la nutraĵo influas multe pli ol oni komune opinias ne nur nian sanon, sed nian intelektan vivon, vegetarismo estas grava socia demando. La partianoj de tiu doktrino elĉerpos el tiuj multaj pruvoj novan forton por sia kredo; la kontraŭuloj asertos, ke oni povus kolekti en la tutmonda antikva kaj moderna verkaro tiom imponantan citaron por rajtigi la homon pri nutriĝo per besta karno. Almenaŭ vegetaranoj estu prudentaj kaj apogu sin nur sur vere scienca argumentado, ĉar oftaj aludoj al hipnotismo, al songo-antaŭdiroj, al religiaj ordonoj ne nepre vekas ĉies fidon. La verko estas rica je fakaj sciencaj vortoj ĝenerale aprobindaj; sed ne tiaj estas la gramatikaj eraroj surprizigaj en dua eldono de [[verko]], precipe ĉar la stilo estas krom tio ne sen valoro. Mi citos ekzemple la sekvantajn frazojn kun falsa uzo de l' refleksiva pronomo, de l’ refleksiva adjektivo aŭ de l’akuzativo: "Vi devas inklini sin antaŭen. — Mi ĉam sin trovis allogata. — Ili tre superis siajn malamikojn kiel militistoj kaj sia povo facile resanigi el el [''tial''] vundoj aŭ malsano estis mirinda. — ĉiu sovaĝuloj estas kruelaj kaj ne estas sole siaj moraloj, kiuj instigas ilin tiamaniere; tiu ĉi krueleco devenas de siaj manĝoj. — Buĉita [[karno]], estante [[stimulilo]], ofte inklinigas personojn trouzi iliajn digestajn organojn, speciale tiuj, kiuj vivante malbone aŭ mallaboreme, okupas tro da sian tempon per manĝado." Tiaj makuloj ne difektus libron, se oni kutimus, antaŭ ol presigi ĝin, gin legigi de kompetenta alilanda servema samideano. [[Georges Stroele|G.S.]] Esperanto n241 sep 1920}} {{EdE|N}} [[Kategorio:Esperanto-movado]] ojazbyb2io9tlmx1alz616mie4qtdyu 9490929 9490928 2026-10-09T16:21:30Z Roberto 609 9490929 wikitext text/x-wiki '''Nia ĉiutaga pano''' kaj ĝia influo sur la vivo de la homoj. Kompilis kaj trad. W. Trainer, 1915, 72 p., dua eld.. 1917. „Aro de interesaj pensoj, eltiritaj el la verkoj de malnovaj kaj novaj aŭtoroj. Pledado cetere lerte aranĝita por vegetarismo.“ (G. S. ,E', 1920, p : 191.) {{citaĵo|Tiu libreto estas aro de interesaj pensoj, eltiritaj el la verkoj de malnovaj kaj novaj aŭtoroj, filozofoj, sciencistoj aŭ famuloj. Tiu kolekto de diroj celas pruvi tridek-tri konsilojn rilatantajn al la elekto de niaj manĝajoj t. e. instigantajn ne nur al sindeteno de [[alkoholo]] aŭ aliaj venenaj ekscitigiloj, sed ankaŭ al absteno pri [[viando]]. Alidire la tuta verko estas pledado cetere lerte aranĝita por [[vegetarismo]]. Ĉar, laŭ la verkinto, la nutraĵo influas multe pli ol oni komune opinias ne nur nian sanon, sed nian intelektan vivon, vegetarismo estas grava socia demando. La partianoj de tiu doktrino elĉerpos el tiuj multaj pruvoj novan forton por sia kredo; la kontraŭuloj asertos, ke oni povus kolekti en la tutmonda antikva kaj moderna verkaro tiom imponantan citaron por rajtigi la homon pri nutriĝo per besta karno. Almenaŭ vegetaranoj estu prudentaj kaj apogu sin nur sur vere scienca argumentado, ĉar oftaj aludoj al hipnotismo, al songo-antaŭdiroj, al religiaj ordonoj ne nepre vekas ĉies fidon. La verko estas rica je fakaj sciencaj vortoj ĝenerale aprobindaj; sed ne tiaj estas la gramatikaj eraroj surprizigaj en dua eldono de [[verko]], precipe ĉar la stilo estas krom tio ne sen valoro. Mi citos ekzemple la sekvantajn frazojn kun falsa uzo de l' refleksiva pronomo, de l’ refleksiva adjektivo aŭ de l’akuzativo: "Vi devas inklini sin antaŭen. — Mi ĉam sin trovis allogata. — Ili tre superis siajn malamikojn kiel militistoj kaj sia povo facile resanigi el el [''tial''] vundoj aŭ malsano estis mirinda. — ĉiu sovaĝuloj estas kruelaj kaj ne estas sole siaj moraloj, kiuj instigas ilin tiamaniere; tiu ĉi krueleco devenas de siaj manĝoj. — Buĉita [[karno]], estante [[stimulilo]], ofte inklinigas personojn trouzi iliajn digestajn organojn, speciale tiuj, kiuj vivante malbone aŭ mallaboreme, okupas tro da sian tempon per manĝado." Tiaj makuloj ne difektus libron, se oni kutimus, antaŭ ol presigi ĝin, gin legigi de kompetenta alilanda servema samideano. [[Georges Stroele|G.S.]] Esperanto n241 sep 1920}} {{EdE|N}} [[Kategorio:Esperanto-movado]] [[Kategorio:Vegetarismo]] 264ijhj5llzcp2h7p8jfc763h1cy4qv 0 32107 9491017 9461855 2026-10-10T01:04:50Z Milenioscuro 68650 /* Liberigo kaj divido de Hindio (1945-1947) */ 9491017 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto}} '''Mohandas Karamchand Gandhi''' ([{{IFA|moːhənd̪aːs kərəmtʃənd̪ gaːnd̪ʱiː}}], [[Guĝarata lingvo|guĝarate]] ''મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી'', [[Hinda lingvo|hindie]] ''मोहनदास करमचन्द गांधी'', Esperante '''Mahatmo Gandho'''){{mankas fonto}}<ref>Ĉiukaze nek [[PIV]] 1970 ĝis 2020 nek [[Reta Vortaro]] konas iun esperantigon "Gandho". Ankaŭ [[tekstaro de Esperanto]] trovas eĉ ne unu literaturan aŭ gazetaran [https://tekstaro.com/?s=6a8ca741d8988 uzon de la vorto "Gandho"]</ref><ref>Pri alternativo "Gandhio" estas almenaŭ [https://tekstaro.com/t?nomo=revuo-esperanto-2008-2012&uzistreketojn=0&tipo=&sekcio=revuo-esperanto-2011-11&antauasekcio=1&postasekcio=1&id=dl9943&ignorifremdajhojn=0&uskle=1&serchesprimo=Gandhio#dl9943 unu gazetara trovo] en la [[revuo Esperanto]]</ref> naskiĝis la {{daton|2|oktobro|1869}} en [[Porbandar]], en okcidenta [[Barato]], kaj mortis 78-jaraĝa la 30-an de januaro 1948 en [[Nov-Delhio]]. Lia patro estis ĉefministro de la Reĝlando [[Raĝkot]], kaj lia patrino estis profunde religiema, adoranto de [[Viŝnuo]]. Gandhi edziĝis 13-jaraĝa. Post baza edukado, oni decidis sendi lin al [[Britio]] por iĝi [[advokato]]. Li revenis al Barato en [[1891]], en la sekva jaro iris al la [[Sud-Afriko|sud-afrika]] provinco [[Natal]], por reprezenti baratan firmaon. Tie li renkontis fortajn [[raso|rasajn]] antaŭjuĝojn, sed fariĝis fama advokato. Tuj post sia projektita reveno al Barato li eksciis pri propono de provinca [[leĝo]], kiu forprenis de hindoj la rajton voĉdoni. Gandhi fondis la [[Barata Nacia Kongreso|Baratan Kongreson]] por defendi la rajtojn de baratdevenuloj en Natal. Kiam li revenis al Sud-Afriko en [[1897]] post rapida vojaĝo al Barato por alpreni sian edzinon, oni provis mortigi lin en [[haveno]]. Li apogis la britojn dum la [[Britia-bura Milito|Bura Milito]], organizante hindan flegistan servon. Gandhi restis 20 jarojn en Sud-Afriko. Li kreis la „[[Civila malobeo|civilan malobeon]]“, kiam en septembro [[1906]] la registaro de provinco [[Transvalo]] volis registri la tutan baratdevenan popolaron. Baratdevenuloj faris protestan renkontiĝon en Imperia Teatro de [[Johanesburgo]] kaj minacis reagi perforte kontraŭ la maljusta ordono. Gandhi konsilis ilin simple ne registriĝi, kaj, kvankam estis kaj [[hinduismo|hinduoj]] kaj [[islamo|islamanoj]], ili rekonis adori la saman Dion. Post unu semajno da malobeo oni maldevigis al la aziaj virinoj la registron. Kiam la transvala registaro finfine aplikis la "Leĝon pri Aziana Registro" en [[1907]], Gandhi kaj multaj baratdevenuloj estis arestitaj. Estis entute arestitaj 2 500 baratdevenuloj, kaj 6 000 forlasis Transvaal-on, kie antaŭ tio loĝis 13&nbsp;000 da ili. Dum la ses monatoj, en kiuj li restis arestita, Gandhi legis la verkon „[[Civila malobeo (eseo)|''Civila Malobeo'']]“ de [[Henry David Thoreau|Thoreau]], kiu donis al li teorian bazon por liaj politikaj agoj. Liberigita, Gandhi kreis agrikulturajn komunumojn. En [[1913]] li denove estis arestita pro politikaj kialoj. Estis granda [[striko]] je lia apogo de baratdevenuloj, kiuj estis devigataj labori en konstruo de [[fervojo]] kaj havis siajn edzecojn nuligitajn de la registaro. Gandhi revenis al Barato en [[1915]] kaj ekis gvidi politikajn kaj laboristajn movadojn tie. En [[1917]] li estis denove arestita pro politikaj kialoj, sed la brita registaro liberigis lin pro la violentaj [[manifestacio]]j de la popolo. En [[1919]] li proklamis [[ĝenerala striko|ĝeneralan strikon]] kontraŭ la leĝo "''Rowlatt Act''", sed estis violentaj agoj kaj li malproklamis la strikon. En [[1920]] li proponis civilan malobeon kontraŭ la [[Brita imperio|Brita registaro]] de Barato. Kaj dum preskaŭ dek jaroj li vojaĝis tra tuta [[Brita Hindio]] disvastigante siajn ideojn. En [[1929]] li faris [[ultimato]]n al la Brita registaro, postulante la sendependon de Barato ĝis la [[11-a de marto]] [[1930]]. En tiu tago, li komencis la marŝadon al la maro por produkti propran [[salo]]n (spite la britan sal-[[monopolo]]n); li estis arestita, sed miloj da baratanoj malobeis la kolonian registaron kaj daŭrigis la produktadon de salo. Cent mil baratanoj estis arestitaj de la brita registaro dum la kampanjo. Gandhi estis alvokata al parolado kun la vic-reĝo ([[gubernio|guberniestro]]) [[Lordo Irwin|Irwin]] en 1931 kaj ili faris akordon. Gandhi vojaĝis al [[Londono]], kie li estis rigardata kiel kuriozaĵo, renkontis multajn famulojn kaj parolis al ĵurnalistaro. Reveninte al Barato, li estis arestita multajn fojojn, sed apogis Brition dum la [[Dua mondmilito]] kaj, pro tio, ne faris grandajn manifestaciojn dum la milito. Malgraŭ tio, li estis arestita en [[1942]]. Post la milito li gvidis manifestaciojn ĝis la [[15-a de aŭgusto]] [[1947]], kiam Barato finfine iĝis sendependa. En [[1948]] li intencis haltigi la violenton inter barataj kaj [[Pakistano|pakistanaj]] hinduoj kaj islamanoj, sed vane. Je la [[30-a de januaro]] [[1948]], fanatika hinduo mortpafis Gandhion. == Biografio == === Junaĝo en Hindio ([[1869]]-[[1888]]) === [[Dosiero:Gandhi and Sheikh Mehtab.jpg|dekstra|eta|200px|Gandhi, 13-jaraĝa, kun sia samklasano Ŝeiĥ Mehtab (dekstre) en Raĝkot.]] Mohandas Karamchand Gandhi naskiĝis la {{daton|2|oktobro|1869}} en [[Porbandar]], en la nuna ŝtato [[Guĝarato]] en [[Hindujo|Hindio]]. Gandhi naskiĝis kaj vivis dum sia tuta vivo kiel [[hinduismo|hinduo]]. La familio apartenis al la [[kasto]] de negocistoj, la [[vajŝjo|Vajŝoj]].<ref>"La Gandhi-oj estis hinduoj viŝnuitaj. Miaj gepatroj ja enradikiĝis en sia kredo. Ili regule iris al Haveli - la templo (viŝnuista). Mia familio havis eĉ proprajn templojn." ''Autobiographie ou expériences de vérité (Membiografio aŭ spertoj pri vero)'' Mohandas Karamchand Gandhi, ISBN 81-7234-016-8</ref>. Tamen, la familio estis malferma al aliaj religiaj komunumoj, ĉu [[ĝajnismo|ĝajna]], [[islamo|islama]] aŭ [[Zaratuŝtrismo|zaratuŝtrisma]]<ref>''"En Râjkot (...), mi akiris nociojn fundamentajn pri toleremo al ĉiuj branĉoj de hinduismo kaj ties frataj religioj. Ĉar miaj patro kaj patrino kutimis frekventi la Haveli kiel ankaŭ la temploj de [[Ŝivao]] kaj [[Ramao]] kaj de tien venigi aŭ sendi nin, ankoraŭ tute junaj. La ĝajnaj monaĥoj ofte vizitis mian patron, kaj eĉ disiĝis de sia vojo por akcepti manĝaĵon ĉe nia tablo, kvankam ni ne estis ĝajnaj. Ili parolis kun mia patro tiel pri religioj kiel pri neregligiaj temoj. Mia patro ĉiam respektema aŭskultis ilin, ofte kun intereso. Kiam mi kuracis lin, mi ofte havis la okazon ĉeesti tiajn interparolojn. Tiaj diversaj eroj kune instruis min pri vasta toleremo religia."'' ''Autobiographie ou expériences de vérité'', Mohandas Karamchand Gandhi, ISBN 81-7234-016-8</ref>. Mohandas montris grandan amon kaj respekton al siaj gepatroj. Lia patro, Karamchand Gandhi, estis ano de la tribunalo de Kortumo Raĝasthanik, kaj ĉefministro de la princlandoj de Porbandar kaj Raĝkot, kiel estis la familio Gandhi jam de ses generacioj. Gandhi priskribis lin kiel homon, kiu malgraŭ limigita edukado, kapablis solvi problemojn danke al sia sperto. Lia patrino, Putlibai, estis la kvara kaj lasta edzino de lia patro, de kiu ŝi havis kvar infanojn, Mohandas estanta la plej juna. Li memoris ŝin ĉefe kiel virino tre pia, atendante atente siajn religiajn ĵurojn, ĉefe [[fasto]]n kaj la viŝnuajn ritojn. Tiel Gandhi naskiĝis en familio riĉa, tiel lia patro, kiu portis orjuvelon povis ekzemple donaci al sia lasta filo [[akordeono]]n. Propravorte Gandhi estis mezbona lernejano en la baza lernejo de Porbandar, kaj sekve iĝis tre studema, kvankam tre timema kaj sentebla en la mezlernejo de [[Raĝkot]]<ref>{{en}} M.K. Gandhi, ''Autobiographie ou mes expériences de vérité'', Unua parto, ĉapitroj 2 kaj 5.</ref>. En majo de la jaro [[1883]], Gandhi, dektrijaraĝa estis edzigita de siaj gepatroj al la samaĝa [[Kasturba Gandhi|Kasturba Maĥanji]] (nomata ankaŭ ''Kasturbai'' au simple ''Ba''). Ili havis entute kvar filojn: [[Harilal Gandhi]], naskiĝinta en [[1888]], [[Manilal Gandhi]], naskiĝinta en [[1892]], [[Ramdas Gandhi]], naskiĝinta en [[1897]] kaj [[Devdas Gandhi]], naskiĝinta en [[1900]]. Post tiu geedziĝo, prokrastiĝis la studado de unu jaro, sed ĉar li estis bona studanto, oni permesis al li transsalti unu klason, kio tamen estigos problemojn dum liaj sekvaj lernejanaj jaroj.<ref>{{en}} M.K. Gandhi, ''Autobiographie ou mes expériences de vérité'', Unua parto, ĉapitro 5.</ref>. Kiam Gandhi estis 16-jaraĝa, mortis lia patro, kiun li adoris. Li ĉiam poste memoris, ke li ne dividis liajn lastajn momentojn kun sia patro, ĉar li pasigis la nokton kun sia edzino. Gandhi opiniis dum sia tuta vivo, ke tio, kion li konsideris mankon de fila pieco, kaŭzis la morton de la bebo, kiu naskiĝis kaj supervivis nur dum kelkaj tagoj.<ref>{{en}} M.K. Gandhi, ''Autobiographie ou mes expériences de vérité'', Unua parto, ĉapitro 9.</ref>. Dum tiu epoko de sia vivo, Gandhi evoluigis gravajn aspektojn de siaj [[etiko]] kaj personeco, kiel [[Honesto|honestecon]], [[toleremo]]n, [[respekto]]n al pliaĝuloj, [[vegetarismo]]n kaj ĉefe la serĉadon de [[vero]] kaj rifuzo de mensogo.<ref>{{en}} M.K. Gandhi, ''Autobiographie ou mes expériences de vérité'', Unua parto, ĉapitroj 5 ĝis 10.</ref> Li trapasis la enirekzamenon por la universitato de Samalda, en Bhavnagar, [[Guĝarato]], en [[1887]], sed la postuloj ŝajnis al li tute ne atingeblaj.<ref>{{en}} M.K. Gandhi, ''Autobiographie ou mes expériences de vérité'', Unua parto, ĉapitroj 5 ĝis 11.</ref>. === Studoj en Britujo === [[Dosiero:Gandhi student full.jpg|eta|140px|Gandhi studanta en [[Londono]]]] Laŭ konsilo de malnova amiko de la familio, li decidis foriri por studi [[juro]]n en Britujo, kio entuziasmigis lin. Li promesis al sia patrino en la ĉeesto de Becharji Svâmi, [[ĝajnismo|ĝajna]] [[monaĥo]] kaj alia konsilanto de la familio, sekvi la hinduajn regulojn kaj ''"tuŝi nek al vino, nek al virino, nek al viando"''.<ref>{{en}} M.K. Gandhi, ''Autobiographie ou mes expériences de vérité'', 7-a eldono Quadrige, p.54</ref> Lia [[kasto]] kontraŭstaris lian foriron, konsiderante, ke la vivo en tiu lando povus kaŭzi perdon de kredo. Gandhi asertis la [[ĵuro]]n faritan al sia patrino kaj subtenita de sia familio decidis foriri malgraŭ ĉio kaj estis kondamnita al ''eksterkasteco'' fare de la estro de la komunumo<ref>{{en}} M.K. Gandhi, ''Autobiographie ou mes expériences de vérité'', Unua parto, ĉapitro 12.</ref>. Gandhi aliĝis al la universitata kolegio de Londono la {{daton|4|septembro|1888}}, 18-jaraĝa, por iĝi [[advokato]]. Li provis iel adaptiĝi al britaj kutimoj, vestante sin kiel [[Ĝentlemano|ĝentlemanon]], lernante dancojn, sed rifuzis manĝi viandaĵojn kiam li estis invitita. Sekve li manĝis en vegetaraj restoracioj londonaj. Anstataŭ nur plenumi la promeson faritan al sia patrino, li ankaŭ interesiĝis pri nutradscienco kaj [[vegetarismo]]. Li aliĝis al la ''Vegetarian Society'' kaj iĝis dumtempe membro de la administrantaro. Gandhi poste deklaris, ke tio estis lia unua sperto pri organizado de institucio<ref>{{en}} M.K. Gandhi, ''Autobiographie ou mes expériences de vérité'', Unua parto, ĉapitro 17.</ref> Iuj vegetaranoj, kiujn li renkontis estis membroj de la [[Teozofia Societo]] fondita en [[1875]] kaj dediĉita al la esploro de la literaturoj [[budhismo|budhisma]] kaj [[brahmano|brahmana]], celanta plifortigon de universala frateco. Danke al ili, Gandhi studis pli atente la ''[[Bhagavadgitao]]n'', kiu profunde tuŝis lin, ĉefe pro la ideo, ke deziro estas fonto de agemo de la spirito kaj de sufero. Li tiam interesiĝis pli kaj pli pri religio, ne nur pri [[hinduismo]], sed ankaŭ pri aliaj religioj kiel [[budhismo]], [[islamo]] kaj [[kristanismo]], el kiuj li aparte elĉerpis la instigon reagi per ne-perforto: ''"se iu vin batas je la maldekstra vango, prezentu al li ankaŭ la alian"''. === Reveno al Hindio === Mohandas enŝipiĝis por hejmenvojaĝi al Hindio la {{daton|12|junio|1891}}, du tagojn post facila akcepto kiel advokato en [[Anglujo]] kaj [[Kimrujo]]. Sed liaj studoj estis ĉefe teoriaj, li ankoraŭ ne konis la hindan leĝaron kaj nur malfacile esprimiĝis publike. Li provis unue instaliĝi en [[Mumbajo]], sed devis forlasi la urbon post ses monatoj, pro nesufiĉaj enspezoj. Gandhi reiris tiam al Raĝkot por labori ĉe sia frato, kiu ankaŭ estis advokato. Li verkis postulojn kaj memoraĵojn ĝuante la klientaron de sia frato. Tamen, malplaĉis al li la etoso de lukto por povo, kiu ĉirkaŭis lin, por altiri al li la favoron de la [[hierarkio]], kaj ĉefe de britaj oficistoj. Kiam prezentiĝis okazo vojaĝi al [[Sudafriko]] sub kontrakto por hinda [[entrepreno]], li ne hezitis kaj enŝipiĝis en aprilo [[1893]] por kolekti novajn spertojn en [[Afriko]]. === Movado por civilrajtoj en Sudafriko ([[1893]]-[[1915]]) === [[Dosiero:Gandhi South-Africa.jpg|dekstra|eta|240px|Gandhi en [[Sudafriko]] ([[1895]]).]] Alveninte al [[Sudafriko]], Gandhi estis viro tenera, timema kaj politike indiferenta. Estante 18-jaraĝa li legis sian unuan gazeton, havis pri leĝaro nur libran kulturon kaj tute nenion sciis pri la komercaj aspektoj, kiuj interesis la hindajn komercistojn, kiuj formis lian ĉefan klientaron<ref name="MAR126">Markovits, 2000, p.126</ref>. Sen apartaj facilaĵoj rilate al sia profesio, li ege timis, kiam li devis paroli antaŭ [[tribunalo]]<ref>Markovits, 2000, p.125-126</ref>. Sudafriko ŝanĝis lin videble: pro profesia sukceso, li gajnis la memfidon, kiu mankis al li ĝis tiam,<ref name="MAR126" /> kaj aliflanke vekiĝis lia politika konscienco pro la atestoj pri [[diskriminacio]] kontraŭ [[nigrulo]]j kaj hindoj en tiu lando. Diversaj anekdotoj raportitaj unue de Gandhi kiel "spertoj pri vero" klarigas la evoluon de la pozicio de Gandhi en tiu periodo de lia vivo. Iam ĉe la tribunalo en la urbo [[Durbano]] magistrato postulis, ke li forprenu sian [[turbano]]n. Gandhi rifuzis kaj estis forpelita el la tribunalo. Poste oni forpelis lin el [[trajno]] ĉe [[Pietermaritzburg]], post kiam li rifuzis translokiĝi de unuaklasa vagono al triaklaso, kvankam li posedis unuaklasan bileton<ref>{{en}} M.K. Gandhi, ''Autobiographie ou mes expériences de vérité'', Dua parto, ĉapitro 8.</ref>. Aliokaze, vojaĝante per [[poŝta kaleŝo]] li estis batita de kondukisto, ĉar li rifuzis vojaĝi sur la ekstera piedapogilo por lasi sidlokon al eŭropdevena pasaĝero<ref>{{en}} M.K. Gandhi, ''Autobiographie ou mes expériences de vérité'', Dua parto, ĉapitro 9.</ref>. Dum tiu vojaĝo oni rifuzis lin en multaj hoteloj pro lia haŭtkoloro. Tiuj incidentoj estis priskribitaj de pluraj biografoj kiel turnejo en la vivo de Gandhi kaj ili utilis poste kiel [[katalizilo]] por lia engaĝiĝo. Spertinte mem la netoleremon, la [[rasismo]]n, la antaŭjuĝojn kaj la maljustecon kontraŭ hindoj en Sudafriko, Gandhi ekpensis pri la [[statuso]] de sia popolo kaj sia propra pozicio en la socio. Gandhi reagis per unuaj protestoj kaj atingis, ke hindoj vestitaj kiel eŭropanoj rajtis vojaĝi unuaklase.<ref name="INA">{{Citaĵo el la reto |url=http://www.ina.fr/actualite/dossiers/2004/Janvier2004.fr.html |titolo=Aŭdiovidaj dokumentoj kaj biografio de INA pri Gandhi |alirdato=2010-04-08 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20070823003309/http://www.ina.fr/actualite/dossiers/2004/Janvier2004.fr.html |arkivdato=2007-08-23 }}</ref> [[Dosiero:Gandhi Boer War.jpg|maldekstra|eta|240px|Gandhi dum la [[brita-bura milito]] (2-a vico, 3-a de dekstre).]] Finonte sian kontrakton, Gandhi prepariĝis hejmenvojaĝi al Hindio. Tamen dum adiaŭa festo honore al li, li eksciis, ke la asembleo de la provinco Natal preparis leĝon por malpermesi [[voĉdonrajto]]n al hindoj. Liaj gastigantoj petis lin resti por helpi al ili, ĉar ili ne havis sufiĉajn kompetentecojn por kontraŭstari tiun leĝprojekton. Gandhi cirkuligis plurajn petskribojn kontraŭ la leĝo adresatajn al la provinca registaro de Natal kaj al la brita registaro. Kvankam ne kapable malhelpi la aprobon de tiu leĝo, lia kampanjo altiris la atenton al la malfacilaĵoj de hindoj en Sudafriko. Gandhi restis fine en Sudafriko kaj fondis en [[1894]] la ''Natal Indian Congress (Hindan Kongreson de Natal)'', kies sekretario li iĝis. Tiu organizaĵo ŝanĝis la hindan komunumon al homogena politika forto, publikigante pruvojn pri brita rasdisigo en Sudafriko. En [[1896]] Gandhi mallonge revenis al Hindio por veturigi sian edzinon kaj gefilojn kun li al Sudafriko. Reveninte januare [[1897]], li atakiĝis de amaso de blankhaŭtaj sudafrikanoj, kiuj volis linĉi lin.<ref>{{en}} [[Wikisource:March 1897 Memorial (Gandhi)]]: leteroj kaj artikoloj pri la afero.</ref> Unua indico pri la valoroj, kiuj formis liajn postajn kampanjojn estas lia rifuzo juĝ-instance plendi pri siaj atakintoj, dirante ke unu el liaj principoj estas ne solvigi personajn problemojn per tribunalo. En [[1899]], komence de la dua [[brita-bura milito]], Gandhi deklaris, ke la hindoj subtenu la militon, se ili deziras leĝigi sian civitanecpostulon. Li organizis grupon de volontulaj ambulancistoj el 300 liberaj hindoj kaj 800 hindaj [[kulio]]j, nomitan ''Indian Ambulance Corps''. Ĝi estis unu el la maloftaj medicinaj unuoj, kiuj helpis nigrajn sudafrikanojn. Gandhi mem estis portanto de vunditoj ĉe la batalo de ''Spion Kop''<ref>Batalo al kiu partoprenis [[Winston Churchill]] kiel soldato kaj milita ĵurnalisto</ref>. Gandhi ricevis honoradon post tiu batalo. Malgraŭ tio, fine de la milito la situacio de hindoj en Sudafriko ne nur ne pliboniĝis, sed eĉ malpliboniĝis. [[Dosiero:Gandhi and Kasturbhai 1902.jpg|dekstra|eta|240px|Gandhi kaj lia edzino [[Kasturba Gandhi|Kasturba]] ([[1902]]).]] En [[1904]] post fondo de la gazeto ''Indian opinion (Hinda opinio)'', la legado de ''Unto This Last (Ĝis tiu lasta)'' de [[John Ruskin]] influis Gandhi-n funde kaj igis lin ŝanĝi sian vivon radikale en la sekvaj jaroj. Iom poste li aĉetis la entreprenon ''Phoenix'', kiu iĝis la ''Tolstoï farm (La kultivejo de [[Lev Tolstoj|Tolstoj]])'', nomata honore al la verkisto, kie ĉiuj redaktistoj de la gazeto partoprenis la agrikulturajn laborojn kaj ricevis la saman salajron sendistinge de la profesio, la nacieco aŭ la haŭtkoloro. Li komencis la praktikon de [[fasto]], ĉesis konsumi [[lakto|laktaĵojn]], tondis mem siajn harojn kaj purigis siajn latrinojn (laboro rezervata al netuŝeblaj en Hindio) kaj instigis siajn edzinon kaj amikojn fari same.<ref>{{en}} M.K. Gandhi, ''Autobiographie ou mes expériences de vérité'', Kvara parto, ĉapitroj 18 ĝis 20.</ref>. En [[1905]]-[[1906]] la reputacio pri kompetenteco kaj integreco de Gandhi igis lin la advokato preferata de la komercistoj de [[Guĝarato]], kio donis konstantan laboron al la prospera advokatokabineto, kiun li estris. Li gajnis tiam ĉirkaŭ 5 000 [[brita pundo|britajn pundojn]] jare, kio montras, ke lia posta malemo al materia komforto estas, pli ol "natura" agadmaniero, memvola elekto de Gandhi.<ref name="MAR126" /> En [[1906]], la registaro de [[Transvalo]] voĉdonis novan leĝon postulantan la registriĝon de ĉiuj hindaj loĝantoj. Dum protesta kunveno en [[Johanesburgo]] la {{daton|11|septembro|1906}}, Gandhi adoptis unuan fojon sian metodologion de ''[[satyagraha]] (emo al vero)'', aŭ protestado ne-perforta, vokante siajn hindajn kunulojn defii la novan leĝon kaj elteni la punojn sekvontajn, anstataŭ reagi per perforto. Adoptiĝis tiu plano kaj sekvis sepjara lukto dum kiu miloj da hindoj kaj ĉinoj estis malliberigitaj (inter ili ankaŭ Gandhi plurfoje), vipitaj kaj eĉ murditaj pro [[striko]], rifuzo registriĝi, bruligo de registrokarto aŭ rezisto ne-perforta. Dum tiu epoko Gandhi ekkorespondis kun [[Lev Tolstoj]] kaj interŝanĝis kun li vidpunktojn pri ne-perforto kaj tutmonda politiko ĝis lia morto.<ref>{{en}} [[s:en:Correspondence between Tolstoy and Gandhi|Korespondado inter Gandhi kaj Tolstoj en Vikifonto]]</ref>. La civila malobeo kulminis en [[1913]] per striko de ministoj kaj marŝo de hindinoj. Kvankam la registaro sudafrika subpremis sukcese la hindajn manifestaciojn, la publika opinio reagis forte al malmolegaj metodoj uzataj kontraŭ la pacemaj aziaj protestantoj. Fine la generalo [[Jan Smuts]] estis devigita trovi kompromison kun Gandhi. Geedziĝoj ne kristanaj iĝis leĝaj kaj aboliĝis imposto de tri pundoj, kiuj egalis al sesmonata salajro kaj ebligis al hindoj iĝi liberaj laboristoj, tio estas kulioj.<ref name="INA" /> === Lukto por sendependeco de Hindio ([[1915]]-[[1945]]) === [[Dosiero:Gandhi and Kasturbhai.jpg|240px|eta|Gandhi kaj Kasturba en januaro [[1915]] reveninte en Hindion.]] Reveninte en Hindion Gandhi malkovris, ke li ne konas sian propran landon. Li tiam decidis travojaĝi ĝin, paŝante de vilaĝo al vilaĝo por renkonti la hindan animon kaj scii ties verajn bezonojn. Maje de la jaro [[1915]] Gandhi fondis [[aŝramo]]n ĉe [[Ahmadabado]] en Hindio kaj nomis ĝin ''Satyagrah Ashram'' (konata ankaŭ kiel [[Aŝramo de Sabarmati]]). Tie loĝis 25 viroj kaj virinoj, kiuj ĵuris [[vero]]n, [[fraŭleco]]n, ''[[ahimsa]]''-n, [[malriĉeco]]n kaj servon al la hinda popolo. Kiel jam en Sudafriko Gandhi petis de la hindoj engaĝiĝi en la armeon por helpi la britojn en la [[unua mondmilito]]. Lia pravigo, rifuzita de multaj, estis, ke se oni postulas civitanecon, liberecon kaj pacon en la imperio, oni ankaŭ partoprenu ties defendon. Li paroladis ĉe kunvenoj de la [[Barata Nacia Kongreso|hinda nacia kongreso]] kaj enkondukis lin en politikon [[Gopal Kriŝna Goĥale]], unu el la tiam plej respektataj estroj de la partio. En [[1917]] li antaŭenigis la abolon de la serviteco de [[kulio]]j, elmigrintaj hindoj, kiuj laboris en kondiĉaj similaj al sklaveco en la britaj kaj francaj kolonioj. Ghandi renkontis kuliojn unuan fojon en Sudafriko, kaj tie lanĉis sian unuan petskribon en [[1894]].<ref>{{en}} M.K. Gandhi, ''Autobiographie ou mes expériences de vérité'', Kvina parto, ĉapitro 11.</ref> ==== Civila malobeo ==== [[Dosiero:Gandhi Kheda 1918.jpg|maldekstra|eta|200px|Gandhi en [[1918]] dum la [[satyagraha]]-oj de Champaran kaj de [[Kheda]].]] La unua granda sukceso de Gandhi alvenis en [[1918]] per la [[satyagraha]]-oj de Champaran kaj de [[Kheda]], kvankam dum tiu lasta, li laboris kune kun [[Sardar Vallabhbhai Patel]], kiu fakte estris la ribelulojn. Tiam iel komencis la engaĝiĝo de Gandhi en la [[Hindia sendependiga movado]]. En Champaran, distrikto de la ŝtato [[Bihar]] Gandhi organizis [[civila malobeo|civilan malobeon]] por dekoj da miloj da senkampaj kamparanoj, [[servuteco|servutuloj]] kaj malriĉaj posedantoj devigitaj kreskigi [[indigo]]n kaj aliajn eksportaĵojn anstataŭ nutraĵojn por si mem. Subpremataj de la [[milico]] de ĉefe britaj grandposedantoj, ili ricevis nur malaltegajn pagojn kaj vivis en profunda malriĉeco. En la vilaĝoj regis ofte teruraj higienaj kondiĉoj, [[alkoholismo]], [[diskriminacio]] kontraŭ [[dalito|netuŝeblaj]] kaj [[purdah]]. Dum [[malsatego]] la britoj volis ankoraŭ plialtigi la [[imposto]]jn, kio igis la situacion tute malespera. En [[Kheda]] ([[Guĝarato]]) la problemo estis simila. Gandhi starigis [[aŝramo]]n kunigante grandan nombron da partianoj volontulaj de la regiono. Li detale studis la vilaĝojn kaj raportis pri la abomenaĵoj kaj teruraj vivkondiĉoj. Gajninte la konfidon de la vilaĝanoj, li estris la purigon de vilaĝoj, la konstruadon de [[lernejo]]j kaj [[malsanulejo]]j kaj kuraĝigis la lokajn estrojn al kondamno kaj neniigo de la supre nomataj sociaj problemoj. Kulminis la [[krizo]], kiam la polico arestis lin pro "ĝenado de la publika ordo", kaj oni postulis ke li forlasu la provincon. Centoj da miloj da personoj manifestaciis ĉirkaŭ la [[malliberejo]], la policejoj kaj la juĝejoj postulante lian liberiĝon, al kiu konsentis fine la estroj de la [[justico]] kontraŭvole. Gandhi gvidis [[striko]]jn kaj [[manifestacio]]jn kontraŭ grandposedantoj, kiuj sub la estreco de la brita registaro subskribis akordon, kiu donis pli da [[salajro]] kaj pli da kontrolo super produktaĵoj al malriĉaj kamparanoj, kaj abolis la imposton ĝis la fino de la malsatego. Por Gandhi la rezultintaj gajnoj estis malgrandaj, sed la fakto, ke la kamparanoj atingis politikan konsciencon rezultis netaksebla.<ref>{{en}} M.K. Gandhi, ''Autobiographie ou mes expériences de vérité'', Dua parto, ĉapitro 25.</ref>. En tiu epoko Gandhi ricevis de la popolo la kromnomojn ''Bapu'' (patro) kaj ''Mahatma'' (granda animo). En Kheda, Patel reprezentis la kamparanojn kaj atingis la saman venkon. Gandhi tiel famiĝis en la tuta Hindio. ==== Malkunlaborado ==== En [[1919]] en [[Panĝabo]], la [[masakro de Amritsar]], kie centoj da civiluloj estis mortpafitaj de la britaj trupoj, kaŭzis profundan [[traŭmato]]n en la tuta lando kaj kreskigis publikan [[kolero]]n kaj perfortajn agadojn. Gandhi kritikis kaj la agadmanieron de Britujo kaj la perfortajn rebatojn de la hindoj. Li skribis [[rezolucio]]n en kiu li prezentis siajn kondolencojn al viktimoj civilaj britaj kaj kondamnis [[tumulto]]jn. Ĝi estis akceptita malgraŭ komenca opono de la partio, post kiam Gandhi prezentis sian pozicion dum longa kortuŝa parolado kaj klarigis sian principon, ke ĉia perforto estas malbona kaj ne povas praviĝi.<ref>{{en}} R. Gandhi, ''Patel: A Life'', pp. 82</ref> Post tiuj masakroj Gandhi koncentriĝis je sendependeco, kio iĝis la ''[[swaraj]]'', tio estas memregado, kompleta sendependeco, kaj individua, kaj spirita, kaj politika, kiam li iĝis estro de la Kongresa Partio en decembro [[1921]]. Sub lia estreco la kongreso reorganizis novan konstitucion, menciante la celon de la ''swaraj''. Aniĝo al la partio estas ebla al ĉiu, kiu pretas pagi simbolan koston. Hierarkio de la komitato establiĝis por plibonigi disciplinon kaj transformis elitistan partion en amasorganizaĵon, de dimensio kaj reprezentivo naciaj. [[Dosiero:Gandhi and Indira 1924.jpg|eta|Gandhi fastanta en [[1924]], kaj la juna [[Indira Gandhi]], filino de [[Nehru]], kiu iĝis poste ĉefministro de Hindio.]] Gandhi etendis sian principon de neperforteco al la movado ''Swadeshi'' kaj al sia politiko de [[bojkoto]] de eksterlandaj produktoj, ĉefe britaj. Ligite al tia politiko li postulis, ke hindoj portu la ''[[khadi]]''-on (vestaĵon hejmfaritan) anstataŭ britaj ŝtofaĵoj. Riĉuloj kaj malriĉuloj, viroj kaj virinoj, ĉiuj ŝpinu ĉiutage por helpi la sendependecmovadon.<ref>{{en}} R. Gandhi, ''Patel: A Life'', pp. 89</ref> Tia strategio inokulis disciplinon kaj ligon por forpeli la malpli motivitajn aŭ la plej orgojlajn. Ĝi ebligis ankaŭ inkluzivi virinojn al la movado, en epoko, kiam tia agado ne estis konsiderata "respektebla" por virinoj. Gandhi alvokis ankaŭ al [[bojkoto]] de la justicaj kaj lernejaj institucioj, al demisio de registaraj postenoj kaj al rifuzo de britaj titoloj kaj honoraĵoj. Malkunlaborado havis grandan sukceson, pligrandigante la entuziasmon kaj la partoprenon de ĉiuj tavoloj de la hinda socio. Kiam kulminis la movado, ĝi subite ĉesis pro perfortaj bataloj en la urbo Chauri Chaura en [[Utar-Pradeŝo]] en februaro [[1922]]. Timante, ke la movado iĝu perfortema kaj konvinkita ke tio neniigus sian tutan verkon Gandhi haltigis la kampanjon de civila malobeo.<ref>{{en}} R. Gandhi, ''Patel: A Life'', pp. 105</ref> Gandhi estis arestita la {{daton|10|marto|1922}}, juĝita pro renversoklopodo kaj kondamnita je 6 jaroj de malliberiĝo. Li restis dum du jaroj en [[malliberejo]] kaj liberiĝis februare [[1924]] post [[apendicito]]peracio. Sen la personeco unuiĝema de Gandhi, la partio ekdividiĝis dum li estis malliberigita. Du grupoj aperis, unu gvidata de [[Ĉitaranĝan Das]] kaj [[Motilal Nehru]] favorigis la partoprenon de la partio al leĝdonaj organoj, la alia gvidata de [[Ĉakravarti Rajagopalaĉari]] kaj [[Sardar Vallabhbhai Patel]] oponis tion. Krome la kunlaborado inter hinduoj kaj islamanoj, kiu estis forta dum la ne-perforta kampanjo, malgrandiĝis. Gandhi provis malpligrandigi tiujn diferencojn per diversaj rimedoj, inter kiuj trisemajna fastado aŭtune de la jaro [[1924]], sed kun nur limigita sukceso.<ref>{{en}} R. Gandhi, ''Patel: A Life'', pp.131</ref> ==== La Salmarŝo ==== {{Ĉefartikolo|Salomarŝo}} [[Dosiero:Marche sel.jpg|eta|225px|Gandhi dum la [[Salomarŝo]].]] Dum la plej granda parto de la [[1920-aj jaroj]] Gandhi restis for de ĉia agitado, preferante solvi la dividon inter la partioj Swaraj kaj la Nacia Hinda Kongreso kaj obligante iniciatojn kontraŭ la disigo de netuŝebluloj, alkoholismo, malklereco kaj malriĉeco. Li revenis al la publika scenejo en [[1928]]. La antaŭan jaron la brita registaro nomumis novan komision por reformi la konstitucion, en kiu partoprenis neniu hindo. La rezultato estis bojkoto de la komisio pere de ĉiuj hindaj partioj. Gandhi subtenis rezolucion dum la kongreso de [[Kolkato]] decembre [[1928]], postulante de la brita registaro elekti inter la statuso de [[protektorato]] de Hindio aŭ alfronti novan kampanjon de ne-perforto por kompleta sendependeco. Gandhi malakrigis la opiniojn de la plej junaj kiel [[Subhash Chandra Bose]] kaj [[Jawaharlal Nehru]], kiu volis postuli tujan sendependecon, sed interŝanĝe li devis koncedi templimon de unu jaro al la britoj anstataŭ du, kiel li antaŭvidis.<ref>{{en}} R. Gandhi, ''Patel: A Life'', pp. 172</ref> La britoj ne respondintaj, la {{daton|31|decembro|1929}} la hinda flago estis disfaligita en [[Lahore]]. La {{daton|26|januaro|1930}} la Kongresa Partio kaj preskaŭ ĉiuj hindaj organizaĵoj festis la Tagon de Sendependeco. Kiel li promesis, Gandhi lanĉis marte de la jaro [[1930]] novan kampanjon kontraŭ la salimposton, unue per la fama [[salomarŝo]] de [[Ahmedabad]] ĝis Dandi inter la 12-a de marto kaj la 6-a de aprilo 1930. Ĉirkaŭ 400 kilometrojn longa ĝi kunigis milojn da hindoj al marŝo al la [[maro]] por kolekti sian propran salon. Hindoj poste pace invadis sal-deponejojn. Tiu kampanjo estis unu el la plej sukcesaj, sed la brita imperio reagis malliberigante pli ol 60 000 personoj.<ref name="1928-1931, Part 05 of 14">{{en}} Mahatma Gandhi : Film : MAHATMA - Life of Gandhi, The Gandhi National Memorial Fund, GandhiServe Foundation [http://video.google.com/videoplay?docid=-2148780954018801037 (1928-1931, Parto 05 el 14)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070320185159/http://video.google.com/videoplay?docid=-2148780954018801037 |date=2007-03-20 }}</ref> [[Dosiero:Gandhi Nehru 1929.jpg|eta|maldekstra|240px|Gandhi kaj [[Nehru]] en [[1929]].]] La registaro reprezentita de [[Edward Frederick Lindley Wood|Lord Edward Irwin]] decidis diskuti kun Gandhi. La pakto Gandhi-Irwin estis subskribita en marto [[1931]]. La brita registaro akceptis liberigi ĉiujn politikajn malliberulojn kontraŭ ĉeso de la movado de civila malobeo. Plie Gandhi estis invitita al [[konferenco]] en Londono kiel nura reprezentanto de la Kongresa Partio. Li restis tri monatojn en Eŭropo. La konferenco estis seniluziiga al Gandhi, ĉar ĝi koncentriĝis pri princoj kaj hindaj malplimultoj pli ol pri transigo de povo. Krome la sukcedanto de Lord Irwing, nome [[Lord Willingdon]], komencis novan kampanjon de subpremado kontraŭ la naciistoj. Gandhi estis denove arestita kaj la registaro provis detrui lian influon izolante lin de liaj partianoj. Tia strategio malsukcesis, ĉar en [[1932]] post kampanjo de la estro de la [[dalito|netuŝebluloj]], [[Bhimrao Ramji Ambedkar]], la registaro akordis al netuŝebluloj apartan elektan statuson laŭ la nova konstitucio. Protestante Gandhi fastis dum ses tagoj en septembro [[1932]], devigante la registaron adopti akordon pli egalrajtan post traktado kun Palwankar Baloo, [[dalito|netuŝebla]] ĉampiono de [[kriketo]], kiu iĝis politika gvidanto. Tiel komenciĝis nova kampanjo de Gandhi por plibonigi la vivon de netuŝebluloj, kiujn li nomis ''Harijan ([hariĝan], popoloj de Dio)''. La [[8-an de majo]] [[1933]] Gandhi komencis faston de 21 tagoj por helpi la movadon Harijan.<ref>{{en}} R. Gandhi, ''Patel: A Life'', pp. 230-32</ref> Dum la somero de la jaro [[1934]] oni trifoje provis murdi lin. Kiam la Kongresa Partio decidis kontesti la elektojn kaj akcepti la povon interŝanĝe kun federacia statuso por Hindio, Gandhi decidis forlasi la partion. Li ne kontraŭstaris la agadon de la partio, sed li opiniis, ke demisiinte, lia popolareco ĉesus sufoki la membrojn de la partio, inter kiuj estis komunistoj, socialistoj, sindikatanoj, studentoj, konservemaj religiuloj kaj liberuloj. Krome Gandhi ne volis iĝi celo por la brita propagando, gvidante partion, kiu portempe akceptis politikan akordon kun la koloniisto.<ref>{{en}} R. Gandhi, ''Patel: A Life'', pp. 246</ref> Gandhi revenis al la estreco de la partio en [[1936]], kiam prezidantiĝis Nehru. Kvankam li volis koncentriĝi nur je la realigo de sendependeco, anstataŭ antaŭvidi la estontecon de Hindio, li ne malhelpis la kongreson adopti [[socialismo]]n kiel celon. Gandhi alfrontiĝis al Subhas Bose, kiu elektiĝis prezidanto en [[1938]]. La problemoj, kiujn starigis Bose al Gandhi, estis lia manko de implico al [[demokratio]] kaj lia manko de fido en ne-perforto. Bose gajnis duan fojon malgraŭ la kontraŭstaro de Gandhi, sed forlasis la Kongreson kiam la estroj demisiis grupe por protesti kontraŭ lia forlaso de la reformoj enkondukitaj de Gandhi.<ref>{{en}} R. Gandhi, ''Patel: A Life'', pp. 277-81</ref> ==== Forlasu Hindion (Baraton)! ==== [[Dosiero:Mahadev Desai and Gandhi 2 1939.jpg|dekstra|eta|240px|[[Mahadev Desai]] (maldekstre) legante al Gandhi leteron de la vicreĝo en ''Birla House'', [[Mumbajo]], la {{daton|7|aprilo|1939}}.]] Kiam komenciĝis la [[dua mondmilito]] en [[1939]] Gandhi subtenis ''moralan ne perfortan apogon'' al la brita milito, sed la aliaj estroj de la kongreso ofendiĝis pro la unuflanka implico de Hindio en la militon, sen konsultado de la reprezentantoj de la popolo. Ĉiuj membroj de la kongreso demisiis grupe.<ref>{{en}} R. Gandhi, ''Patel: A Life'', pp. 283-86</ref> Post longa diskutado Gandhi deklaris, ke Hindio ne povas partopreni militon, kies celo estis demokrata libereco, ĉar tian liberecon oni rifuzis al Hindio mem. La milito daŭranta, Gandhi pli kaj pli postulis sendependecon, skribante rezolucion por voki la britojn forlasi Hindion: ''[[Quit India]] (Forlasu Hindion)''. Temis al Gandhi kaj la kongresa partio pri la plej radikala ribelo por forĵeti la britojn ekster hindajn landojn.<ref>.{{en}} R. Gandhi, ''Patel: A Life'', pp. 309</ref> Iuj kongresanoj kaj aliaj politikaj grupoj (aŭ por- aŭ kontraŭ-britaj) kritikis Gandhi-n. Iuj opiniis, ke kontraŭstari la Unuiĝintan Reĝlandon en momento de tia milito estas ne-morala, aliaj opiniis, ke Gandhi ne iris sufiĉe antaŭen. ''Quit India'' iĝis la movado la plej forta en la historio de sendependeclukto kun arestoj kaj perfortoj plej multaj kaj fortaj ol iam ajn.<ref>{{en}} R. Gandhi, ''Patel: A Life'', pp. 318</ref> [[Dosiero:Gandhi Kasturba 1942.jpg|maldekstra|eta|220px|Gandhi kaj [[Kasturba Gandhi|Kasturba]] en la aŝramo de Sevagram, januaro [[1942]].]] Miloj da sendependecpostulantoj estis mortigitaj aŭ vunditaj de la policoj, centoj da miloj da aliaj estis arestitaj. Gandhi kaj ties partianoj diris klare, ke ili ne partoprenos la militon, krom se Hindio tuj sendependiĝus. Gandhi eĉ diris, ke la movado ne haltos, eĉ se individuaj perfortoj okazos, dirante ke la ''ordigita anarkio'', kiu ĉirkaŭis lin, estis ''malpli bona ol vera anarkio''. Li vokis ĉiun hindon kaj membron de la kongreso al elteno de la disciplino [[ahimsa]] kaj ''karo ya maro (fari aŭ morti)'' por la fina libereco. Gandhi kaj la tuta estraro de la Kongreso estis arestitaj en [[Mumbajo]] fare de la britoj la {{daton|9|aŭgusto|1942}}. Gandhi estis malliberigita dum du jaroj en la palaco de la Aga-Ĥano en [[Pune]]. Tie li spertis la du plej terurajn batojn de sia persona vivo. Unue lia konsilisto de 42 jaroj, [[Mahadev Desai]], mortis pro [[koratako]] ses tagojn post sia arestado. Sekve lia edzino [[Kasturba Gandhi|Kasturba]], kiu ĉiam estis solidara kaj engaĝita apud li, mortis post 18-monata malliberigo pro koratako sekvante [[pneŭmonio]]n. Gandhi estis liberigita la {{daton|6|majo|1944}}, ĉar li bezonis operacion pro malsaniĝo. La britoj ne volis, ke li mortu en malliberejo kaj tiel leviĝu la tuta Hindio. Kvankam la perforta subpremo de la movado fare de la britaj trupoj estigis relativan trankvilon en la lando ĉe la fino de [[1943]], ''Quit India'' sukcesis ĉiujn siajn celojn. Fine de la milito [[Unuiĝinta Reĝlando]] donis klarajn indikojn anoncante, ke la povo estu transigota al la hindoj. Gandhi petis tiam al la Kongreso ĉesi la lukton kaj ĉirkaŭ 100 000 malliberuloj politikaj estis liberigataj. === Liberigo kaj divido de Hindio ([[1945]]-[[1947]]) === [[Dosiero:Partition of India 1947 fr.svg|300px|eta|Divido de Hindio ([[1947]])]] Nomumita vicreĝo kaj ĝenerala guberniestro de Hindio la [[24-an de marto]], [[Lord Mountbatten]] ricevis la malfacilan taskon prepari la [[sendependeco]]n. Gandhi konsilis al la Kongreso rifuzi la proponojn de la ''British Cabinet Mission'' en [[1946]], ĉar li ne kredis je la grupiĝo proponita de ŝtatoj kun plimulto islama, kiun li konsideris kiel komenco de divido. Tamen tio estis unu el la maloftaj okazoj kiam la Kongreso rifuzis lian opinion (sed ne lian aŭtoritaton), ĉar Nehru kaj Patel sciis, ke se la Kongreso ne akceptus la proponon, la kontrolo de la registaro irus al la manoj de la Islama Ligo. Inter [[1946]] kaj [[1947]] pli ol 5.000 personoj estis mortigitaj en interkomunumaj perfortoj. Milionoj da homoj estis translokigitaj devige por egaligi la loĝlokojn de popoloj laŭ religiaj kredoj. Gandhi defunde kontraŭstaris planojn por dividi Hindion en du apartajn landojn. Multaj islamanoj vivis en Hindio apud hinduoj aŭ [[sikismo|sikoj]] kaj subtenis unuiĝintan Hindion. Sed [[Muhammad Ali Jinnah]], estro de la Islama Ligo, estis tre populara en la ŝtatoj de [[Panĝabo]], [[Sindh]], [[Ĥajber-Paŝtulando]] kaj orienta [[Bengalujo]]. La dividon akceptis la estraro de la Kongreso kiel ununura rimedo por eviti grandskalan internan militon inter islamanoj kaj hinduoj. Ili sciis, ke Gandhi rifuzus kategorie tian dividon, kaj ne eblis, ke la Kongreso antaŭeniros sen la konsento de Gandhi, kies populareco estis grandega en la partio kaj en la tuta Hindio. La kunuloj la plej proksimaj de Gandhi konsentis al la divido, kiel plej bona solvo kaj [[Sardar Vallabhbhai Patel|Sardar Patel]] pruvis lin konvinki. Fine Gandhi disŝirite konsentis por eviti internan militon. En la tago de sendependeco, la {{daton|15|aŭgusto|1947}} Gandhi ne partoprenis la festadon, sed restis sola en [[Kolkato]] funebrante la dividon kaj laborante pri la ĉesigo de perfortoj. Post la sendependeco Gandhi koncentriĝis pri unuiĝo inter hinduoj kaj islamanoj. Li konstruis dialogon kun la estraroj de la du komunumoj, laborante al malfortigo de la tensioj inter la nordo de Hindio kaj [[Bengalujo]]. Malgraŭ la [[unua hinda-pakistana milito]] en [[1947]] ĉagrenis lin la fakto, ke la registaro decidis rifuzi al [[pakistano|pakistananoj]] la 550 milionojn da rupioj deciditaj dum la preparo de la divido. Estraranoj kiel Sardar Patel timis, ke [[Pakistano]] uzus tiun monon por financi militon kontraŭ Hindio. Gandhi ŝokiĝis ankaŭ, kiam stariĝis postuloj translokigi ĉiujn islamanojn al Pakistano kaj kiam la estraroj de ambaŭ komunumoj esprimis siajn frustradon kaj nekapablon interkompreniĝi.<ref>{{en}} R. Gandhi, ''Patel: A Life'', pp. 462</ref> Li komencis sian lastan [[fasto]]n en [[Delhio]] la {{daton|13|januaro|1948}} 78-jaraĝa, petante la tujan ĉesadon de ĉia komunuma perfortado kaj ke Pakistano kaj Hindio garantiu la egalecon de sekuro kaj rajtoj por anoj de ĉiaj religioj,<ref name="Gandhi523">{{en}} Mohandas K. Gandhi, 'Speech on The Eve of The Last Fast', 12 januaro 1948, Harijan, 18-1-1948, p. 523.</ref> kaj ke la pagado de 550 milionoj da rupioj estu farita al Pakistano. Gandhi timis, ke la nestabileco kaj nesekureco en Pakistano kreskigu la koleron kontraŭ Hindio, ke la perforto transiru la limon kaj ke civila milito estiĝu en Hindio pro tiaj novaj tensioj. :''"La morto estus glora liberiĝo al mi prefere al esti senhelpa atestanto de la detruo de Hindio, de hinduismo, de sikismo kaj de islamo."''<ref name="Gandhi523" /> Post longaj diskutoj kun siaj plej proksimaj kolegoj Gandhi rifuzis cedi kaj la registaro devis pagi la sumon al Pakistano. La estraranoj de ĉiu komunumo, inkluzive de [[Rashtriya Swayamsevak Sangh]] kaj de [[Hindu Mahasabha]] asertis al li, ke ili rezignos pri ĉia perforto kaj petos pacon. Gandhi tiam ĉesis sian fastadon kaj trinkis oranĝsukon.<ref>{{en}} R. Gandhi, ''Patel: A Life'', pp. 464-66</ref> === Murdo ([[1948]]) === [[Dosiero:Lieu de la crémation de Gandhi.jpg|eta|Monumento memoriga en [[Delhio]], ĉefurbo de [[Hindujo|Hindio]].]] La {{daton|30|januaro|1948}}, irante al preĝkunveno, Gandhi estis mortpafita apud ''Birla House'', en [[Nov-Delhio]], fare de [[Nathuram Godse]], hinduo naciisma ligita al la grupo ''Hindu Mahasabha''. Godse riproĉis al Gandhi la respondecon pri la divido de Hindio kaj pro tio ĝian malfortiĝon.<ref>{{en}} R. Gandhi, ''Patel: A Life'', pp. 472</ref> [[Jawaharlal Nehru]] tiel parolis al la nacio pere de radio: {{Citaĵo|''Amikoj kaj kamaradoj, la lumo forlasis niajn vivojn, mallumo estas ĉie kaj mi ne scias kion diri al vi kaj kiel rakonti ĝin. Nia gvidanto amata, Bapu ni nomis lin, la patro de nia nacio ne plu estas. Eble mi malpravas diri tion; tamen ni ne plu vidos lin kiel ni vidis lin dum ĉiuj ĉi jaroj, ni ne plu povos peti konsilon aŭ [[konsolo]]n de li, kaj tio estas terura, ne nur por mi, sed ankaŭ por la milionoj kaj milionoj da homoj en ĉi tiu lando.''}} Laŭ lia volo, la plej multaj de siaj cindroj estis disĵetitaj en plurajn grandajn riverojn de la mondo kiel [[Nilo]], [[Volgo]] kaj [[Tamizo]]. Du milionoj da hindoj partoprenis lian funebron.<ref name="INA" /> La monumento al Gandhi (aŭ ''Samādhi''), [[Raj Gat]] en [[Nov-Delhio]], portas la surskribon ([[nagario|nagarie]]: ''हे ! राम'' aŭ, ''Hé [[Rama]]''), kiun oni povas traduki per "Ho Dio". Oni konsideras tiajn, la lastajn vortojn de Gandhi, kvankam iuj kontestas tion.<ref>{{en}} Vinay Lal. [http://www.sscnet.ucla.edu/southasia/History/Gandhi/HeRam_gandhi.html ‘Hey Ram’: The Politics of Gandhi’s Last Words]. Humanscape 8, no. 1 (January 2001):34-38</ref> Godse kaj ties helpanto Narayan Apte estis juĝitaj, kondamnitaj je [[mortopuno]] kaj ekzekutitaj la {{daton|15|novembro|1949}}. Marte de la jaro [[2009]], aĵoj apartenintaj al Gandhi estis venditaj per [[aŭkcio]] kontraŭ 1,8 milionoj da dolaroj al la hinda miliardulo [[Vijay Mallya]]. La vendinto, James Otis, sciigis, ke li uzos la monon de tiu vendo por promocii ne-perforton kaj pacifismon.<ref>[http://www.lefigaro.fr/international/2009/03/06/01003-20090306ARTFIG00283-les-objets-de-gandhi-adjuges-a-18-million-de-dollars-.php Les objets de Gandhi adjugés à 1,8 million de dollars], [http://www.lefigaro.fr/ Le figaro.fr], 6/3/2009.</ref>. {{Hinda filozofio}} == La pensaro de Gandhi == === Kredo === [[Dosiero:Gandhi closed eyes.jpg|eta|maldekstra|160px|Dum preĝado en [[Mumbajo]], septembre [[1944]].]] Gandhi naskiĝis hinduo kaj praktikis [[hinduismo]]n, kiu inspiris al li la plej multajn de liaj principoj, dum sia tuta vivo. Kiel ĉiu tradicia hinduo li vidis en ĉiuj religioj diversaj vojoj por atingi la veron <ref>''"Ekam sat anekâ panthâ"'': "La vero estas unu, la vojoj estas multaj.; tio estas sutro el la Vedo ("scio" en [[sanskrito]]), sankta revelacio, aŭtoritato al ĉiu hinduo. http://www.templeganesh.fr/hindouisme.htm</ref>, kaj rifuzis konvertiĝi al alia kredo. Gandhi estis [[teologo]] scivolema kaj legis multon pri ĉiuj grandaj religioj. Li diris pri sia religio: {{Citaĵo|''Hinduismo tia, kia mi konas ĝin feliĉigas mian animon, plenigas mian tutan estaĵon... Kiam dubo atingas min, kiam malkuraĝo alfrontas min, kiam mi ne plu vidas iun ajn esperflameron ĉe la horizonto, tiam mi turniĝas al [[Bhagavadgitao]] kaj mi trovas verson por konsoli min; kaj mi ekridetas tuje meze de grandega ĉagreno. Mia vivo pleniĝis je tragedioj kaj se ili ne lasis neforviŝeblan efikon al mi, tio okazis danke al la Bhagavadgitao..''}} Gandhi skribis komenton pri la Bhagavadgitao en la [[guĝarata lingvo|guĝarata]].<ref>{{en}} Desai, Mahadev. The Gospel of Selfless Action, or, The Gita According To Gandhi; Navajivan Publishing House, Ahmedabad, 1946, 1948, 1951, 1956.</ref> Gandhi opiniis, ke la koro de ĉiu religio estis [[vero]] kaj [[amo]] ([[kompato]], ne-perforto kaj reciproka etiko). Li kritikis [[hipokriteco]]n, malbonajn praktikojn kaj [[dogmo]]jn de ĉiuj religioj kaj estis nelacigebla socia reformanto. Liaj komentoj pri la diversaj religioj estis: {{Citaĵo|''Tiel, se mi ne povus akcepti kristanismon kiel perfektan aŭ kiel la plej grandan religion, mi ankaŭ ne povus konsideri hinduismon tia. La malbonaĵoj de hinduismo estas bone videblaj al mi. Se la [[dalito|netuŝebleco]] povus esti parto de hinduismo, tio estus parto putrinta aŭ kanceraĵo. Mi ne povus kompreni la "raison d'être"<ref>France en la teksto.</ref> de multaj sektoj aŭ kastoj. Kio estus la senco diri, ke la [[Vedoj]] estas sanktaj tekstoj inspiritaj de Dio. Se ili estis inspiritaj de Dio, kial ne ankaŭ la [[Biblio]] aŭ la [[Korano]]? Miaj amikoj kristanaj tiel entreprenemas kiel miaj amikoj islamanaj por konverti min. Abdullah Sheth daŭre instigis min studi [[islamo]]n kaj evidente ĉiam havis ion por diri rilate al ĝia beleco.''<ref>{{en}} ''[[s:en:An Autobiography or The Story of my Experiments with Truth|The Story of My Experiments with Truth]]''</ref> }} [[Dosiero:Gandhi Shantiniketan 1940.jpg|eta|maldekstra|280px|Gandhi kaj Kasturba vizitante [[Rabindranath Tagore]] en Shantiniketan en [[1940]].]] {{Citaĵo|''De kiam ni perdis moralan bazon, ni ĉesas esti religia. Ne ekzistas religio, kiu forviŝas moralecon. Homo do ne povas esti mensoga, kruela aŭ diboĉa kaj pretendi, ke Dio estas ĉe lia flanko.''}} {{Citaĵo|''La paroloj de [[Mahometo]] estas trezoro de saĝeco, ne nur por islamanoj, sed por la tuta homaro.''}} Pli poste en sia vivo, kiam oni demandis, ĉu li estis hinduo, Gandhi respondis: {{Citaĵo|''Jes, mi estas. Mi estas ankaŭ kristano, islamano, budhisto kaj judo.''}} Spite al sia profunda respekto unu al la alia, Gandhi kaj [[Rabindranath Tagore]] estis plurfoje implikitaj en longaj debatoj. Tiuj debatoj ilustris la diferencojn filozofiajn inter la du plej famaj hindoj de tiu tempo. Gandhi dediĉis sin al plibonigo de la vivkondiĉoj de la netuŝebluloj, nomante ilin Harijan-oj, popolo de [[Kriŝno]]. La {{daton|15|januaro|1934}} [[tertremo]] okazis en [[Bihar]] kaj kaŭzis multajn viktimojn kaj damaĝojn. Gandhi subtenis, ke tio devenis de la peko farita de la superaj hinduaj kastoj, ne lasi la netuŝeblulojn aliri la templojn. Tagore kategorie kontraŭstaris la vidpunkton de Gandhi, deklarante ke tertremo estis kaŭzita nur de naturaj fortoj, ne de moralaj kialoj, kia ajn abomeninda estu la praktiko de netuŝebleco. === Vero === Gandhi dediĉis sian tutan vivon al la malkovro de la [[vero]] aŭ ''[[satya]]''. Li provis atingi ĝin lernante el siaj propraj eraroj kaj mem praktikante spertojn. Tio estas la temo de lia libro ''Aŭtobiografio aŭ miaj spertoj pri vero''. Laŭ Gandhi la plej gravaj bataloj gajnotaj estas la venko super la propraj demonoj, timoj kaj duboj. Li resumis siajn kredojn, kiam li diris „Dio estas vero“. Poste li ŝanĝis tiun deklaron al „la vero estas Dio“. Tiel en la filozofio de Gandhi ''satya'' (la vero) estas „Dio“. === Simpleco === [[Dosiero:Gandhi spinning Noakhali 1946.jpg|eta|dekstra|170px|Gandhi kun ĉapelo ŝpinante ĉe ''Birla House'', [[Nov-Delhio]], novembre [[1947]].]] Gandhi sincere opiniis, ke persono implikita en socia servo devas havi vivon simplan, kiu kondukos lin al [[brahmaĉarja]]. Lia praktiko de [[asketo]] inspiriĝis de la pensoj de la usona filozofo kaj poeto [[Henry David Thoreau]]<ref>François-Xavier Fauvelle-Aymar, ''Histoire de l'Afrique du Sud'', Parizo, Seuil, 2006, {{ISBN|2020480034}}, p.355</ref>. Tia simpleco komenciĝis per forlaso de la okcidenta vivostilo, kiun li havis en Sudafriko. Li nomis tion "redukti sin mem je nulo"; "vivi simple por ke ĉiu povu vivi simple'"; tiaj estis liaj valoroj, lia vivostilo. Tio signifis, ke li volis forlasi ĉian nenecesan elspezon, havi vivon simplan kaj purigi siajn proprajn vestaĵojn.<ref>{{en}} [http://www.mahatma.org.in/books/showbook.jsp?id=189&link=bg&book=bg0001&lang=en&cat=books The Story of My Experiments with Truth — An Autobiography]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, p. 177.</ref> Unufoje li resendis donacojn donitajn de indiĝenoj por helpi la komunumon.<ref>{{en}} [http://www.mahatma.org.in/books/showbook.jsp?id=195&link=bg&book=bg0001&lang=en&cat=bookss The Story of My Experiments with Truth — An Autobiography]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, p. 183.</ref> Gandhi pasigis unu tagon semajne en [[silento]]. Li kredis, ke neparoli alportos al li internan [[paco]]n. Tio devenis de la hinduaj principoj de ''mauna'' ([[sanskrite]], मौन - silento) kaj ''shanti'' (paco). En tiuj tagoj li komunikis kun aliaj skribante sur paperon. Dum tri jaroj kaj duono, 37-jaraĝa, Gandhi rifuzis legi [[gazeto]]jn, deklarante ke tumultaj novaĵoj de la mondo konfuzigus lin pli ol liaj internaj tumultoj. Reveninte en Hindion post sia restado en Sudafriko, Gandhi ne plu portis okcidentajn vestaĵojn, kiujn li ligis al riĉeco kaj sukceso. Li vestiĝis por esti akceptata de la plej malriĉaj hindoj kaj li promociis la uzadon de hejmteksitaj vestaĵoj (''khadi''). Gandhi kaj liaj partianoj fabrikis mem la vestaĵojn, kiujn ili portis kaj kuraĝigis aliajn fari same por doni ekonomian aŭtonomecon al la kampara Hindio, aŭtonomeco, kiu estis subpremita de la estreco de la brita [[industrio]], kiu tiam detenis la industriajn ŝpinejojn. La [[radŝpinilo]] baldaŭ estis aldonita al la flago de la Kongresa Partio de Hindio. Gandhi portis la ''[[dhoti]]''-on, la tradician hindan viran vestaĵon, dum la tuta cetero de sia vivo, ne nur kiel [[simbolo]] de simpleco, sed ankaŭ ĉar tiu vestaĵo, ŝpinita de liaj propraj manoj estis al li garantio ne pravigi la ekspluatadon de britaj aŭ hindaj laboristoj en industriaj ŝpinejoj. ==== Observo pri kolonia procezo de ekspluatado ==== [[Dosiero:Gandhi_spinning.jpg|eta|Gandhi ŝpininta fadenon, en la malfruaj [[1920-aj jaroj]]. ]] Dum tiu epoko, [[kultivado]] de [[kotono]] en la [[Brita Imperio]], ĉefe okazis en Hindio, kaj ege pliiĝis tra la jaroj. Pere de [[Tarifo|tarifoj]] kaj aliaj [[Limigo|limigoj]], la brita registaro malkuraĝigis la produktadon de kotontekstiloj en Hindio; male, la krudaj fibroj estis sendita al Anglio por esti procezata. Mahatma Gandhi priskribis tiun procezon <ref>Fisher 1932 pp 154–156</ref>: # Angloj aĉetas la hindian kotonon surkampare, plukita de hindia laboro je sep centonojn tage, pere de elekta [[monopolo]]. # Tiu kotono estas enŝipita sur britaj ŝipoj, por trisemajna veturado tra la [[Hinda Oceano]], la [[Ruĝa Maro]], la [[Mediteraneo]], tra [[Ĝibraltaro]], tra la [[Golfo de Biskajo]] kaj la [[Atlantika Oceano]] al [[Londono]]. Unucenta porcenta profito de tiu transporto estas konsiderata kiel malgranda. # La kotono estas konvertita en tekstilo en Lancashire. Vi pagas [[Ŝilingo|ŝilingajn]] monojn anstataŭ hindiajn [[Penco|pencojn]] al viaj laboristoj. La angla laboristo ne nur havas la avantaĝon de pli bonaj pagoj, sed ankaŭ la ŝtalajn kompaniojn de Anglio akiras la profiton konstrui la fabrikojn kaj la maŝinojn. Pagoj; [[Profito|profitoj]]; ĉiuj tiuj estas elspezataj en Anglio. # La fina produkto estas sendita reen al Hindio je eŭropaj sipprezoj, denove sur britaj ŝipoj. La [[Kapitano|kapitanoj]], [[Oficiro|oficiroj]], [[Maristo|maristoj]] de tiuj ŝipoj, kies [[Salajro|salajroj]] devas esti pagataj, estas anglaj. La nuraj hindianoj kiuj profitas estas malmultaj [[Laskaro|laskaroj]] kiuj faras la malpuran laboron sur la boatoj por kelkaj centonoj tage. # La tekstilo estas finfine vendita reen al la reĝoj kaj terposedantoj de Hindio kiuj akiris monon por aĉeti tiun multekostan tekstilon el la malriĉaj kamparanoj de Hindio kiuj laboris kontraŭ sep centonojn tage. === Vegetarismo === [[Dosiero:Gandhi-Tagore.jpg|upright|300px|eta|Bengala poeto [[Rabindranath Tagore]] kun Mahatma Gandhi kaj Kasturba Gandhi en [[Santiniketan]], [[Okcidenta Bengalo]], en 1940.]] La ideo de [[vegetarismo]] forte ankriĝis en hindua kaj [[ĝajnismo|ĝajnisma]] tradicioj kaj en la naskiĝregiono de Gandi: en [[Guĝarato]] la plej multaj hinduoj estis vegetaranoj. Antaŭ foriri por studado al Londono, Gandhi promesis al sia patrino ne manĝi viandaĵojn. Li tenis sian promeson kaj vegetarismo iĝis parto de lia filozofio de ne-perforto. Li verkis la libron ''La bazo morala de vegetarismo''<ref>{{en}} [http://www.memoware.com/?global_op=download_file&file_id=14426 memoware.com] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150428072820/http://www.memoware.com/?global_op=download_file&file_id=14426 |date=2015-04-28 }}</ref> kaj plurajn artikolojn pri la temo, iuj el kiuj estis publikigitaj de la ''[http://www.ivu.org/history/gandhi/London Vegetarian Society]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'', kies ano estis Gandhi kaj kie li havis multajn amikojn, kiel la prezidanto Dro. Josiah Oldfield. Post legado kaj admiro de la verkoj de [[Henry Stephens Salt]], la juna Mohandas renkontis lin kaj longe korespondis kun li. Gandhi pasigis multan tempon por promocii vegetarismon dum kaj post sia restado en [[Londono]]. Tiel li deklaris, ke ''"rekoneblas grandeco de nacio laŭ kiel ĝi traktis siajn bestojn"''.<ref>''Autobiographie ou expériences de vérité'', M. K. Gandhi</ref> Krom la etika dimensio de vegetarismo, li konsideris la ekonomian dimension, ĉar la [[viando]] estis (kaj daŭre estas) pli multekosta ol cerealoj, legomoj kaj fruktoj, kaj tiel li helpis la hindojn, kiuj havis malaltajn enspezojn. Fine la produktado de viando postulante pli grandan areon de grundo kaj pli multan akvon por grasigi la bestojn, instaligas unukulturon kaj favoras la nutraĵindustrion kaj grandposedantojn pli ol lokajn produktaĵojn variajn de hindaj kamparanoj posedantaj nur malgrandajn kampojn. En sia aŭtobiografio Gandhi notis, ke vegetarismo estis la komenco de lia profunda engaĝiĝo al [[brahmaĉarja]]; sen kompleta kontrolo de siaj nutraj bezonoj, li neniam sukcesintus la ''brahmaĉarja''-n. Gandhi ja emis [[vegetarismo]]n kaj adoptis ĝin dumtempe<ref>En ''Autobiographie ou mes expériences de la vérité'', Mohandas Karamchand Gandhi priskribis sian forlason de ĉia laktaĵo (kio igis lin [[vegano]], ĉar lia vegetarismo jam ekskluzivis ovojn): ''"Religiaj konsideroj estis pli fortaj, kiam temis pri ne-uzo de lakto. La bildo de barbaraj procedoj, kiujn uzis la ''govâls'' de Kolkato por melki siajn bovinojn kaj bubalinojn ĝis la lasta guto de lakto postsekvis min. Mi havis ankaŭ la impreson, ke same kiel viandaĵo ne estis homa nutraĵo, ankaŭ lakto ne povis esti tio..."'' kaj li aldonis: ''"Mi rifuzis konsumi lakton, la produktojn, kiuj entenis lakton kaj ian viandaĵon. Eĉ se tia rifuzo kaŭzus mian morton, mi sentis, ke mi devis ŝanĝi nenion."''</ref>. === Brahmaĉari === La ''[[brahmaĉarja]]'' (pureco spirita kaj praktika) larĝe asociiĝis al [[fraŭleco]] kaj [[asketismo]]. La ''brahmaĉari'', kiu korespondas al unu el la kvar periodoj de la homa vivo, kiel teorias hinduismo, similas al disciplino de la korpo, kiu celas spiritan aŭ religian malligon de la sentoj. Gandhi konsideris ''brahmaĉari''-n kiel rimedon por alproksimiĝi al Dio kaj kiel fundamenta ŝtono de sia persona realiĝo. Al Gandhi ''brahmaĉari'' signifis "kontrolon de sensoj en pensoj, vortoj kaj agoj"<ref>{{en}} [http://www.mahatma.org.in/books/showbook.jsp?id=188&link=bg&book=bg0001&lang=en&cat=books The Story of My Experiments with Truth — An Autobiography]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, p. 176.</ref>. En sia aŭtobiografio Gandhi rakontis pri la lukto kontraŭ siaj seksaj bezonoj kaj la ĵaluzkrizojn kontraŭ sia edzino [[Kasturba Gandhi|Kasturba.]] Li sentis kiel persona devigo ne havi seksajn rilatojn unuflanke kaj lerni amon pli ol serĉi plezuron, kaj aliflanke submeti la korpon - kaj pli vaste la materian mondon - al servo de siaj streboj kaj la volo de la spirito. Tiu lukto estis, laŭ lia aŭtobiografio, kontinua, ĝis la fino de lia vivo. Post kiam li vidviĝis li regule dividis la liton kun sia preferata nevino, Manu, por kontroli la solidecon de sia ĵuro (kio ja kaŭzis tiuepoke skandalon). Aliflanke Gandhi dum sia tuta vivo ne ĉesis pliprofundigi la mastradon de siaj sentoj. Li iom post iom forlasis tiun aŭ alian [[spico]]n, malpligrandigante la nombron de nutraĵoj, kiujn li akceptis. === Ahimsa === La koncepto de [[ne-perforto]] (''[[ahimsa]]'') kaj [[rezisto ne-perforta]] havas longan historion en la religia hinda pensado kaj ofte troveblas en kuntekstoj hinduaj, budhismaj, ĝajnismaj kaj jud-kristanaj. La koncepto de ne-perforto mem estas traduko forĝita de Gandhi el la sanskrita vorto ''ahimsa'' (''a'': privata kaj ''himsa'': malutilo, perforto), kiu ekzistas en la religia tradicio de Hindio. Gandhi klarigis tiun filozofion kaj vivmanieron en sia aŭtobiografio.<ref name="M.K. Gandhi, 1929">{{en}} M.K. Gandhi, ''Autobiographie ou mes expériences de vérité'', 1927-1929.</ref> {{Citaĵo|''Kia diferenco estas al mortintoj, al orfoj kaj al senhejmuloj, ke la blinda detruo estus alportita de totalismo aŭ en la sankta nomo de libereco kaj de demokratio?''}} {{Citaĵo|''Ekzistas multaj kaŭzoj por kiuj mi pretus morti, sed nenia kaŭzo por kiu mi pretus mortigi.''}} [[Dosiero:Gandhi to Hitler.jpg|eta|maldekstra|240px|Letero de Gandhi al [[Adolf Hitler|Hitler]], en kiu li petegas lin ne lanĉi la militon kaj atingi siajn celojn per ne-perforto, [[23-an de julio]] [[1939]].]] Laŭ tiuj principoj, Gandhi iris ĝis la fino de sia logiko. En [[1940]] kiam la invado de la britaj insuloj fare de Germanujo ŝajnis tuja, Gandhi diris jenon al la angla popolo.<ref>{{en}} Mahatma Gandhi, Non-violence in peace and war, 1942-[1949], Garland Pub, 1972, {{ISBN|0-8240-0375-6}}</ref> {{Citaĵo|''Mi ŝatus, ke vi formetu la armilojn, kiujn vi posedas kiel senutilaj por savi vin, vin aŭ la homaron. Vi invitu Herr Hitler kaj Signor Mussolini preni ĉion, kion ili deziras de la landoj, kiujn vi nomas viajn posedaĵojn... Se tiuj ĝentlemanoj elektas okupi viajn hejmojn, lasu ilin. Se ili ne lasos vin foriri, lasu vin mortigi, viroj, virinoj kaj infanoj, sed rifuzu aliĝi al ili.''}} Tamen Gandhi konsciiĝis ke tia nivelo de ne-perforto bezonis fidon kaj kuraĝon nekredeblajn, kiujn nur malmultaj posedis. Li konsilis do, ke ne estis necese, ke ĉiuj estu ne-perfortaj, ĉefe se ne-perforto uziĝis por kaŝi malkuraĝecon: {{Citaĵo|''Mi opinias, ke se ekzistas nur la elekto inter perforto kaj malkuraĝo, mi konsilas perforton.''<ref>{{en}} Bondurant, Joan V. (1988). Conquest of Violence: The Gandhian Philosophy of Conflict. Princeton UP. {{ISBN|0-691-02281-X}}, p. 28</ref>}} {{Citaĵo|''Mi ŝatus miloble pli riski perforton ol riski malvirigon de tuta raso.''<ref>''Ganesh'', p.9.</ref>}} Gandhi opiniis, ke perforto estis ne efika kaj povis enkonduki ĉenon de venĝado. Li diris pri la proverbo ''[[okulon pro okulo]]'': {{Citaĵo|''Okulon pro okulo kaj la mondo blindiĝos.''}} Gandhi ligis ne-perforton al [[feminismo]]. Li klarigis tion en parolado dum la [[salomarŝo]]: ''"Nomi virinojn malfortan sekson estas mensogo. Tio estas maljusteco de la viroj al virinoj. Se la ne-perforto estas la leĝo de niaj estuloj, la estonteco estas ĉe virinoj."''<ref name="1928-1931, Part 05 of 14"/> Gandhi ĉerpis parton de sia inspiro el la verkoj de [[Lev Tolstoj]], kiu en la [[1880-aj jaroj]] spertis profundan konverton al speco de persona [[kristana anarkismo]], kiu kondukis lin al ideo de kristanismo ekster [[materiismo]] kaj ne-perfortema. Gandhi verkis enkondukon al ''Letero al hinduo'' de Tolstoj, verkita en [[1908]] responde al la perfortemo de hindoj naciemaj. Sekve ambaŭ korespondis ĝis la morto de Tolstoj en [[1910]]. Iuj opinias, ke sen Tolstoj, Gandhi neniam tiel decide gvidus agadon tiom ne-perforta. Tolstoj mem frekventis orientalismajn tendencojn kaj regule korespondis kun [[budhismo|budhistoj]], [[hinduismo|hinduoj]] kaj [[bahaa kredo|bahaanoj]].<ref>Pri la rilato de Tolstoj al bahaa kredo, tendenco de ne-perforteco, vidu jenon: {{en}} [http://www.bahaindex.com/documents/tolstoy.pdf Tolstoy and the Bahá’í Faith] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070928185844/http://www.bahaindex.com/documents/tolstoy.pdf|date=2007-09-28}} kaj {{en}} Luigi Stendardo, [http://www.grbooks.com/show_book.php?book_id=112 "Leo Tolstoy and the Bahá’í Faith"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081206145304/http://www.grbooks.com/show_book.php?book_id=112|date=2008-12-06}}, (Oxford : George Ronald, 1985), ISBN 978-0-85398-214-2</ref>. === Eŭtanazio === Gandhi vidis [[eŭtanazio]]n kiel formon de ne-perfortemo, de oferado, kiu signifis, ke la vivo estas nur valida, kiam "vivebla": {{Citaĵo|''Ne temas pri peko de ''himsâ'' [perforto] nur ĉar oni mortigas, sed kiam oni mortigas por la bono de sia propra korpo difektiĝema. Ĉia detruo de vivo farita por manĝi, trinki, ktp. estas egoisma, kaj do ''himsâ''. Sed homoj konsideras ĝin ne-evitebla kaj rezignas pri ĝi. Detrui por doni pacon al estaĵoj, kiuj suferas terure en sia korpo, ne povas esti konsiderata ''himsâ'', ne pli ol la perforto ne-evitebla al kiu oni estas devigata por protekti tion konfiditan al ni.''<ref>''Young India'', 4-an de novembro 1926.</ref>}} {{Citaĵo|''Multaj homoj en Hindujo akiris instinktivan hororon mortigi vivulojn en kia ajn cirkonstanco. Oni eĉ proponis malliberigi [[rabio|rabiitajn]] [[hundo]]jn por ke ili mortu de morto malrapida. La ideo, kiun mi havas pri karitato, igas tian solvon tute neakceptebla al mi. Mi ne povus suferi eĉ nur unu momenton vidi hundon, aŭ ian alian vivulon, forlasitan sen helpo al la torturo de longdaŭra agonio. Se en la samaj kondiĉoj mi ne donos la morton al homo, tio estas ĉar mi posedas malpli malesperajn rimedojn. Sed se mi mortigas hundon en tia okazo, tio estas ĉar mi ne havas rimedon por kuraci ĝin. Se mia infano havus rabion, kaj se ekzistus nenia rimedo por malplialtiĝi ĝian suferon, mi konsiderus mian devigon doni al ĝi la morton. Fatalismo havas limojn. Ni submetiĝu al la [[destino]], nur post elĉerpo de ĉiuj aliaj rimedoj. Unu el la rimedoj, kiu estas definitiva, senpezigi infanon suferantan teruran doloron, estas doni al li la morton.''<ref>''Young India'', 18-an de novembro 1926.</ref>}} === Satyagraha === [[Dosiero:Gandhi and policeman 1913.jpg|eta|dekstra|250px|Alfronto de Gandhi kaj policano dum striko de la hindaj ministoj en Sudafriko, [[1913]].]] Le ''[[satyagraha]]'' ("la forto naskiĝinta de la vero kaj de la amo aŭ ne-perforto"<ref>{{en}} Gandhi, M.K. “The Advent of Satyagraha” (chapitre 12 of ''Satyagraha in South Africa'', 1926)</ref>) estis la finiĝo de tiu vero kontraŭ leĝoj aŭ ne-justaj sistemoj tra lukto ne-perforta. Gandhi konsideris ''satyagraha'' supera al [[civila malobeo]] aŭ al rezistado ne-perforta, ĉar la vorto implikas servon al justa kaŭzo kaj iĝis tiel armilo de fortuloj kaj ne de malfortuloj.<ref>{{en}} Gandhi, M.K. “Letter to Mr. ——” 25 janvier 1920 (''The Collected Works of Mahatma Gandhi'' vol. 19, p. 350)</ref> Por li tia lukto okazigu nenian suferon al la malamiko, se estus sufero, ĝi estu por la defendanto de la vero: {{Citaĵo|''La serĉado de vero akceptu nenian perforton al malamiko, sed igu lin el eraro per pacienco kaj simpatio. Ĉar tio, kio ŝajnas vero al iu, aspekta eraro al la alia. Kaj pacienco signifas mem-suferadon. La doktrino estas do postulo de la vero, sed ne suferigante sian malamikon, sed sin mem.''<ref>{{en}} Gandhi, M.K. ''Statement to Disorders Inquiry Committee'' January 5, 1920 (''The Collected Works of Mahatma Gandhi'' vol. 19, p. 206)</ref>}} == Honora titolo ''Mahatma'' == Multaj baratanoj alparolis Gandhion per la honora titolo ''Mahatma'', kiu signifas "granda animo". == Verko == [[Dosiero:Gandhi's journals.jpg|eta|maldekstra|240px|Gazetoj de Gandhi]] Gandhi multe verkis. Dum jardekoj li estis la ĉefa redaktoro de pluraj gazetoj, semajnaj aŭ monataj ĵurnaloj en la [[guĝarata]], en la [[hinda]] kaj en la [[angla]]. Tiel li partoprenis interalie al ''Harijan'', ''Indian Opinion'', ''Young India'', ''Navajivan''.<ref>{{en}} http://www.lifepositive.com/Spirit/masters/mahatma-gandhi/journalist.asp {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070804022748/http://www.lifepositive.com/Spirit/masters/mahatma-gandhi/journalist.asp |date=2007-08-04 }}</ref> Ĉiutage li skribis ankaŭ multajn leterojn al personecoj kaj gazetoj. Inter pluraj libroj, kiujn Gandhi verkis, estis lia aŭtobiografio, ''Aŭtobiografio aŭ miaj spertoj pri vero''. === Citaĵoj<ref>(en) David Crystal, [https://books.google.be/books?id=jYoE2MGoVhQC&pg=PA124&lpg=PA124&dq=%E2%80%9Cto+give+millions+a+knowledge+of+English+is+to+enslave+them.%E2%80%9D&source=bl&ots=_NB2u4XllN&sig=mrxOsiRAAxo34b_2CYzTcrYyPGI&hl=en&sa=X&ei=PI-QU9TaHNDhsAT24oDYAg&redir_esc=y#v=onepage&q=%E2%80%9Cto%20give%20millions%20a%20knowledge%20of%20English%20is%20to%20enslave%20them.%E2%80%9D&f=false English as a Global language, p. 124], 2-a eld., Oxford University Press, 2003, ISBN 978 1 107 _611 80_1</ref> === {{Citaĵo|Instrui al milionoj la [[angla]]n, signifas sklavigi ilin.|Gandhi}} {{Citaĵo|Ne estas vojo al [[paco]]. Paco estas la vojo.|Gandhi}} === Libroj === [[Dosiero:Gandhi writing 1942.jpg|eta|200px|Gandhi skribanta en ''Birla House'', [[Mumbajo]], aŭguste [[1942]].]] * ''Autobiographie ou mes Expériences de Vérité'' (''Aŭtobiografio aŭ miaj Spertoj pri vero''), 1929, Presses Universitaires de France, 2003. ISBN 2-13-053638-7, ''ĉe [[wikisource:An Autobiography or The Story of my Experiments with Truth|wikisource]] en la angla''. Tradukita al Esperanto kiel ''Eksperimentoj kun la Vero'', aŭ ''La Aŭtobiografio'', fare de [[A. Giridhar Rao]]. * ''The Collected Works of Mahatma Gandhi. (Kolektitaj verkoj de Mahatmo Gandhi.)'' New Delhi: Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting, Govt. of India, 1994. * ''Le Guide de la santé (Gvidlibro pri sano)'', tradukita kaj enkondukita de Henri Delmas, eldonejo Figuière, (1932 ?). * ''Hind Swaraj or Indian Home Rule'', Navijan Publishing House, Ahmedabad, 1909, [http://www.mkgandhi.org/swarajya/coverpage.htm. ''Legebla interrete en la angla'']{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. tradukita al la franca : ''Leur civilisation et notre délivrance'', enkonduko Lanza del Vasto, Parizo, eldonejo Denoël, 1957 * ''La Jeune Inde (1919-1922)'', tradukita de la angla de Hélène Hart. Enkonduko de Romain Rolland. Stock, 1924, reeldonita en 1948. * ''Lettres à l'Ashram'', eldonejo ''[[Éditions Albin Michel]]'', 1948. ISBN 2-226-03703-9 * ''Méditations'', eldonejo ''Éditions du Rocher'', 2002. ISBN 2-268-04327-4 * ''Résistance non violente'', eldonejo ''Buchet Chastel'', 1994. ISBN 2-7020-1476-3 * [http://www.forget-me.net/en/Gandhi/satyagraha.pdf ''Satyagraha in South Africa''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070926090856/http://www.forget-me.net/en/Gandhi/satyagraha.pdf |date=2007-09-26 }}, 1928. * ''Tous les Hommes sont Frères'', Gallimard, 1990. ISBN 2-07-032570-9 * ''Gandhi. La voie de la non-violence'', Gallimard, 2006. Eltiraĵoj de ''Tous les hommes sont frères''. ISBN 978-2-07-030535-3 * '' Vie de M. K Gandhi, écrite par lui-même'', eldono preparita de Charlie Andrews, trad. de Georgette Camille. Enkonduko de R. Rolland, Rieder, 1931, reeldonita 1934. * ''M. K. Gandhi à l'œuvre. Suite de sa vie écrite par lui-même'', eldono preparita de Charlie Andrews, tradukita de A. Bernard, Rieder, 1934. * ''Zionism and Antisemitism'', ''[http://books.google.com/books?id=XpWO-GoOhVEC&pg=PR13&lpg=PR11&dq=The+Gandhi+Reader:+A+Sourcebook+of+His+Life+and+Writings&sig=mu7B1to2ve7qqIYNmXQMd5jifsY The Gandhi Reader: A Sourcebook of His Life and Writings.]'' Homer Jack (ed.) Grove Press, New York: 1956. == Gandhi kaj Esperanto == Mahatma Gandhi proponis la alproprigon de Esperanto kiel ilo de interkomunikado “por ĉiuj popoloj” kaj kunlaboris kun unu el la unuaj prezidantoj de [[Universala Esperanto-Asocio]], la svisa diplomato kaj klerulo [[Edmond Privat]]<ref>[http://www.esperantoporun.org/dokumentoj/informiloj/informilo-de-novembro-2019/?hlang=en Deklaro de Universala Esperanto-Asocio okaze de la Internacia Tago de Ne-perforto 2019]{{404|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Informilo novembro 2019, Esperanto por UN, alirite la 19-an de novembro 2019.</ref>.<blockquote>“Mi estas por sama kalendaro por la tuta mondo, same kiel mi estas por sama mono por ĉiuj popoloj kaj unu monda helplingvo kiel Esperanto por ĉiuj popoloj.“</blockquote>La [[esperanto|esperantista]] pioniro [[Edmond Privat]] estis unu el plej gravaj eŭropanoj kiuj apogis la lukton de Gandhi kaj amikiĝis kun li. Li renkontiĝis kun Gandhi kaj kunveturis al Hindio en [[1931]]. Artikolo pri Gandhi en la revuo "[[Esperanto (revuo)|Esperanto]]" kaŭzis skandalon kaj protestojn de britiaj gvidantoj, kiuj kulpigis al Privat pro enmeto de politikaj aferoj en la revuo. <!--Gandhi diris: {{Sen fontoj|Opinioj de famuloj pri Esperanto|julio 2016|sekcio=jes}} {{Cquote|Mi estas por sama kalendaro por la tuta mondo, same kiel mi estas por sama mono por ĉiuj popoloj kaj unu monda helplingvo kiel Esperanto por ĉiuj popoloj.}} Ses jarojn poste neniu referencis tion. Do, restu kaŝita ĝis iu referencu.--> Lia verko ''[[Vivo de Gandhi (libro)|Vivo de Gandhi]]'' aperis en 1967 ĉe [[Eldonejo Stafeto]]. Aliaj verkoj pri Gandhi en Esperanto: * ''Mahatmo Gandhi'' de [[Huberto Rohden]] * ''Eksperimentoj kun la Vero'', aŭtobiografio de Gandhi, estis tradukita de [[A. Giridhar Rao]]. Indekso: [http://agrao.50webs.com/gandhi/eksperimentoj/enhavoj.htm] * Artikolo de [[George Orwell]], ''Konsideroj pri Gandhi'', tradukita de [[William Simcock]], aperis en ''[[La Gazeto]]'', n-ro 74 (13a jaro, n-ro 2), 31 januaro 1998, p.&nbsp;27-30. Originala titolo: ''Reflections on Gandhi'' (1949). Rete alirebla en [http://autodidactproject.org/other/orwell_gandhi_espo.html] == Vidu ankaŭ == {{Portalo Hinduismo}} * [[Arun Manilal Gandhi]] * [[Instituto Mahatma Gandhi de Eduko por Paco kaj Daŭripova Disvolviĝo]] * [[Satyagraha]] * [[Senperforto]] * [[Indira Gandhi]], [[Rajiv Gandhi]] kaj [[Sonia Gandhi]] == Eksteraj ligiloj == * [http://agrao.50webs.com/gandhi/eksperimentoj/enhavoj.htm Aŭtobiografio de Gandhi (esperante)] * [http://agrao.50webs.com/gandhi/gandhi_pri_edukado.htm Pri la neceso uzi la gepatran lingvon en edukado] * [http://www.gandhiserve.org G''andhiserve''] * [http://www.gandhiservefoundation.org Galerio de fotoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20191115151511/http://www.gandhiservefoundation.org/ |date=2019-11-15 }} == Referencoj == {{Referencoj|2}}{{Projektoj|q=Mohandas Karamchand Gandhi}} {{Projekto vizaĝoj}} {{Havenda artikolo}} {{Elstara}} {{ADLS|2010|34}} <!-- kaj ankaŭ de semajnoj 35 kaj 36 --> {{Bibliotekoj|PeEnEo=32107|PND=118639145|LCCN=n/79/41626|VIAF=71391324||TSURL=viaf/71391324}} {{Vivtempo|Gandhi, Mohandas Karamchand}} [[Kategorio:Mahatma Gandhi| ]] [[Kategorio:Barataj pacistoj]] [[Kategorio:Barataj politikistoj]] [[Kategorio:Barataj revoluciuloj]] [[Kategorio:Barataj vegetaranoj]] [[Kategorio:Atencitoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj la 2-an de oktobro]] [[Kategorio:Mortintoj la 30-an de januaro]] [[Kategorio:Personoj de la jaro laŭ magazino Time]] [[Kategorio:Hindia sendependiga movado]] [[Kategorio:Aktivuloj de simpla vivstilo]] s4s2jfngm7ktka8mzqchgq5h1bbtpe7 0 32198 9490848 9339654 2026-10-09T13:39:41Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9490848 wikitext text/x-wiki '''Hidrokarbidoj'''<ref>{{citaĵo el libro |titolo=English Esperanto Chemical Dictionary |familia nomo=Duncan |persona nomo=Donald Russell |jaro= |eldoninto= |loko= |isbn= |paĝoj= }}</ref>, '''hidrokarbonoj'''<ref>[http://vortaro.net/#karbono karbono en http://vortaro.net]; La terminoj hidrokarbonido kaj hidrokarbido estas malkonsilindaj. malkonsilindaj laŭ vortaro.net</ref> '''hidrogenkarbonoj'''<ref name="Pluhař">{{Citaĵo el la reto| url = https://www.eventoj.hu/steb/kemio/kemia-nomenklaturo-versio-2011-2.pdf| titolo = SISTEMA ĤEMIA NOMENKLATURO EN ESPERANTO| aŭtoro = Zdeněk Pluhař| paĝoj = 27| dato = 2011| 6 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20150706000136/https://www.eventoj.hu/steb/kemio/kemia-nomenklaturo-versio-2011-2.pdf| arkivdato = 2015-07-06| alirdato = 2015-07-06}}</ref> estas kombinaĵoj el [[hidrogeno]] kaj [[karbono]]. Ilia [[Kemia formulo|suma formulo]] estas ''C_mH_n''. Ĉar hidrogenaj atomoj posedas nur unu [[Valento (kemio)|valenton]], ĉiam devas esti ''n'' ≤ 4''m''. Tiu malegalaĵo estas egalaĵo nur por [[metano]] (CH₄); en ĉiuj aliaj hidrokarbidoj ĉiu karbonatomo devas ligiĝi al almenaŭ unu alia karbonatomo, kaj povas esti nur du karbonatomoj kun malpli ol du ligoj; do ''n'' ≤ 2''m'' + 2. Oni distingas inter * saturitaj kaj nesaturitaj kaj inter * ĉenaj kaj ciklaj hidrokarbidoj. [[Alkano]]j estas saturitaj hidrokarbidoj, tio signifas, ke ĉiuj ligoj inter karbonaj [[atomo]]j estas unuoblaj. Hidrokarbidoj kun duobla ligo nomiĝas [[alkeno]]j. Hidrokarbidoj kun triobla ligo nomiĝas [[alkino]]j. Kompleksaj hidrokarbidoj povas havi plurajn malsimplajn ligojn, kio komplikas ilian enklasigon. [[Tergaso]] kaj [[petrolo]] ([[nafto]]) konsistas plejparte el hidrokarbidoj, kiuj ofte amasiĝas en [[Hidrokarbona kaptujo|hidrokarbonaj kaptujoj]]. == Kelkaj alkanaj hidrokarbonidoj == <center> <Gallery> Dosiero:Methane 3D.png|<center>[[Metano]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=74-82-8 74-82-8] Dosiero:Ethane 3D.png|<center>[[Etano]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=74-84-0 74-84-0] Dosiero:Propane 3D.png|<center>[[Propano]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=74-98-6 74-98-6] Dosiero:Butane 3D.png|<center>[[Butano]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=106-97-8 106-97-8] Dosiero:Isobutane 3D.png|<center>[[Izobutano]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=75-28-5 75-28-5] Dosiero:Neopentane 3D.png|<center>[[Neopentano]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=463-82-1 463-82-1] Dosiero:Pentane 3D.png|<center>[[Pentano]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=109-66-0 109-66-0] Dosiero:Isopentane 3D.png|<center>[[Izopentano]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=78-78-4 78-78-4] Dosiero:Hexane 3D ball.png|<center>[[Heksano]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=110-54-3 110-54-3] Dosiero:Isoheksane 3D.png|<center>[[Izoheksano]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=107-83-5 107-83-5] Dosiero:3-Methyl-pentane 3D.png|<center>[[3-Metilpentano]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=96-14-0 96-14-0] Dosiero:Heptane_3D_ball.png|<center>[[Heptano]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=142-82-5 142-82-5] Dosiero:Isoheptane 3D.png|<center>[[Izoheptano]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=591-76-4 591-76-4] Dosiero:3-Methyl-hexane 3D.png|<center>[[3-Metilheksano]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=589-34-4 589-34-4] Dosiero:Styrene 3D 2.png|<center>[[Stireno]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=100-42-5 100-42-5] Dosiero:Octane_3D_ball.png|<center>[[Oktano]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=111-65-9 111-65-9] Dosiero:Isooctane 3D.png|<center>[[Izooktano]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=592-27-8 592-27-8] Dosiero:2,2,4-Trimethyl-pentane 3D.png|<center>[[2,2,4-Trimetilpentano]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=540-84-1 540-84-1] Dosiero:3-Methyl-heptane 3D.png|<center>[[3-Metilheptano]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=589-81-1 589-81-1] Dosiero:4-Methyl-heptane 3D.png|<center>[[4-Metilheptano]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=589-53-7 589-53-7] Dosiero:Nonane_3D_ball.png|<center>[[Nonano]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=111-84-2 111-84-2] Dosiero:Isononane 3D.png|<center>[[Izononano]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=3221-61-2 3221-61-2] Dosiero:3-Methyl-octane 3D.png|<center>[[3-Metil-oktano]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=2216-33-3 2216-33-3] Dosiero:Decane_3D_ball.png|<center>[[Dekano]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=124-18-5 124-18-5] Dosiero:Isodecane 3D.png|<center>[[Izodekano]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=871-83-0 871-83-0] Dosiero:3-Methylnonane 3D.png|<center>[[3-Metilnonano]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=5911-04-6 5911-04-6] Dosiero:4-Methylnonane 3D.png|<center>[[4-Metilnonano]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=17301-94-9 17301-94-9] </Gallery> </center> == Kelkaj aromataj hidrokarbonidoj == <center> <Gallery> Dosiero:Toluene 3D.png|<center>[[Tolueno|Metilbenzeno]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=108-88-3 108-88-3] Dosiero:Ethylbenzene 3D ball.png|<center>[[Etilbenzeno]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=100-41-4 100-41-4] Dosiero:Phenylpropane3D.png|<center>[[Propilbenzeno]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=103-65-1 103-65-1] Dosiero:Cumene_3D_ball.png|<center>[[Kumeno|Izopropilbenzeno]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=98-82-8 98-82-8] Dosiero:N-Butylbenzene 3D.png|<center>[[Butilbenzeno]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=104-51-8 104-51-8] Dosiero:2-Butylbenzene 3D.png|<center>[[Sek-butilbenzeno]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=135-98-8 135-98-8] Dosiero:3-Butylbenzene 3D.png|<center>[[t-Butilbenzeno]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=98-06-6 98-06-6] Dosiero:Isobutylbenzene 3D.png|<center>[[Izobutilbenzeno]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=538-93-2 538-93-2] Dosiero:1-Phenyl-hexane 3D.png|<center>[[1-Fenilheksano|1-Heksilbenzeno]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=1077-16-3 1077-16-3] Dosiero:2-Phenyl-hexane 3D.png|<center>[[2-Fenilheksano|2-Heksilbenzeno]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=6031-02-3 6031-02-3] Dosiero:Heptylbenzene 3D.png|<center>[[1-Heptilbenzeno]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=1078-71-3 1078-71-3] Dosiero:2-Heptylbenzene 3D.png|<center>[[2-Heptilbenzeno]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=2132-84-5 2132-84-5] Dosiero:Octylbenzene 3D.png|<center>[[1-Oktilbenzeno]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=2189-60-8 2189-60-8] Dosiero:2-Octylbenzene 3D.png|<center>[[2-Oktilbenzeno]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=777-22-0 777-22-0] </Gallery> </center> == Kelkaj alkenoj == <center> <Gallery> Dosiero:Ethylene 3D 2.png|<center>[[Etileno]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=74-85-1 74-85-1] Dosiero:Propylene 3D 2.png|<center>[[Propileno]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=115-07-1 115-07-1] Dosiero:1-Butene 3D 2.png|<center>[[1-Buteno]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=106-98-9 106-98-9] Dosiero:2-Butene trans 3D.png|<center>[[2-Buteno]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=624-64-6 624-64-6] Dosiero:Isobutylene 3D.png|<center>[[Izobutileno]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=115-11-7 115-11-7] Dosiero:1-Pentene 3D.png|<center>[[1-Penteno]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=109-67-1 109-67-1] Dosiero:2-Pentene 3D.png|<center>[[2-Penteno]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=109-68-2 109-68-2] Dosiero:1-Hexene 3D.png|<center>[[1-Hekseno]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=592-41-6 592-41-6] Dosiero:2-Hexene 3D.png|<center>[[2-Hekseno]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=592-43-8 592-43-8] Dosiero:1-Heptene 3D.png|<center>1-[[Hepteno]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=592-76-7 592-76-7] Dosiero:2-Heptene 3D.png|<center>[[2-Hepteno]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=592-77-8 592-77-8] Dosiero:1-Octene-3D-balls.png|<center>[[1-Okteno]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=111-66-0 111-66-0] Dosiero:2-Octene 3D.png|<center>[[2-Okteno]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=13389-42-9 13389-42-9] Dosiero:1-Nonene 3D.png|<center>[[1-Noneno]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=124-11-8 124-11-8] Dosiero:2-Nonene 3D.png|<center>[[2-Noneno]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=2216-38-8 2216-38-8] Dosiero:1-Decene 3D.png|<center>[[1-Dekeno]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=872-05-9 872-05-9] </Gallery> </center> == Kelkaj ciklaj alkanoj == <center> <Gallery> Dosiero:Cyclopropane-3D-balls.png|<center>[[Ciklopropano]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=75-19-4 75-19-4] Dosiero:Cyclobutane molecule ball.png|<center>[[Ciklobutano]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=287-23-0 287-23-0] Dosiero:Cyclopentane 3D.png|<center>[[Ciklopentano]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=287-92-3 287-92-3] Dosiero:Cyclohexane 3D.png|<center>[[Cikloheksano]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=110-82-7 110-82-7] Dosiero:Cycloheptane-3D-balls.png|<center>[[Cikloheptano]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=291-64-5 291-64-5] Dosiero:Cyclooctane-crown-3D-balls.png|<center>[[Ciklooktano]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=292-64-8 292-64-8] Dosiero:Cyclononane-3D-balls.png|<center>[[Ciklononano]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=293-55-0 293-55-0] Dosiero:Cyclodecane-3D-balls.png|<center>[[Ciklodekano]]<br />[http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=293-96-9 293-96-9] </Gallery> </center> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Kombinaĵoj de hidrogeno]] * [[Mirceno]] * [[Organika kemio]] == Eksteraj ligiloj == * http://www.gasresources.net/DisposalBioClaims.htm {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20030221233432/http://www.gasresources.net/DisposalBioClaims.htm |date=2003-02-21 }} <!-- _Dismissal_ de la Pretendas de Biologia Ligo por Natura (Nafto, Petrolo). --> * https://web.archive.org/web/20050404212240/http://www.gasresources.net/Introduction.htm <!-- Enkonduko al la moderna (nafto, petrolo) scienco, kaj al la Rusia-Ukraina teorio de profunda, _abiotic_ (nafto, petrolo) fontoj. --> * http://www.aapg.org/explorer/2002/11nov/abiogenic.cfm <!-- _Abiogenic_ Gaso (Debato, Debati, Kontesti) 11:2002 (_EXPLORER_) --> * http://nojasne.pl/sciaga_wypracowanie/529_Weglowodorywprzyrodziewegielir.html {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060216111707/http://nojasne.pl/sciaga_wypracowanie/529_Weglowodorywprzyrodziewegielir.html |date=2006-02-16 }} <!-- _Węglowodory_ w _przyrodzie_ --> {{Projektoj|n=Kategorio:Hidrokarbonoj|ReVo=hidrokarbon|ReVo titolo=Hidrokarbono}} {{Funkciaj grupoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Hidrokarbonidoj]] [[Kategorio:Brulemaj substancoj]] 63kqzuxj8ysnci69zf7aw81zkxba4ul 0 36651 9490948 9342828 2026-10-09T17:19:11Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9490948 wikitext text/x-wiki {{Ne konfuzu|Hérouville-en-Vexin}} {{Informkesto urbo | sen banderolo = jes | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Normandio}} | departemento = {{Calvados}} | arondismento = [[arondismento Caen]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | regiono-ISO = FR-14 | tipo1 = reliefo | situo de = Situo de {{paĝonomo}} en [[Calvados]] | situo sur mapo2 = Francio | tipo2 = reliefo | situo de2 = Situo de {{paĝonomo}} en [[Francio]] | zomo = 10 | horzono = [[UTC+01:00]] h (+2 h somere) | bildo = La place fontaine vue passerelle Hérouville.jpg | bildo-priskribo = Placo de la Fontaine vidita el ponteto iranta al kvartalo "La Haute Folie", Hérouville-Saint-Clair | bildo-larĝeco = 280ra | estro = [[Rodolphe Thomas]] (2020-[[nun en 2026|2026]]) <!-- ne forgesu aktualigon en 2026 !!! --> | komunumaro = [[Caen la Mer]] }} '''Hérouville-Saint-Clair''' [eʁuvil sɛ̃ klɛʁ] estas urbo en nordokcidento de [[Francio]], en la aglomeraĵo de [[Caen]]. Antaŭ [[1957]], ĝi nomiĝis simple ''Hérouville''. Ĝi [[Komunumoj de Calvados|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] ''[[Kalvadoso]]'' kaj en la historia kaj nuna administra regiono [[Normandio]]. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Caen|Caen]] kaj estas la administra centro de samnoma [[kantonoj de Francio|kantono]] ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}''. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. __TOC__ {{Mapo franca komunumo}} == Najbaraj komunumoj == {{Ĉirkaŭ loko |Centro= Hérouville-Saint-Clair |Nordokcidente= [[Épron]] |Norde= [[Biéville-Beuville]] |Nordoriente= [[Blainville-sur-Orne]] |Oriente= [[Colombelles]] |Sudoriente= [[Colombelles]] |Sude= [[Mondeville (Calvados)|Mondeville]] |Sudokcidente= [[Caen]] |Okcidente= [[Caen]] }} == Historio == Hérouville-Saint-Clair disvolviĝis tre rapide kaj estas nun la plej grava ĉirkaŭurbo de [[Caen]]. En 1960, ĝi estis nur vilaĝo, kaj kreskis el malpli ol 2&nbsp;000 loĝantoj al ĉirkaŭ 25&nbsp;000 en nur dekkvin jaroj. Tiu nombro ne multe ŝanĝiĝis post 1975. == Vidindaĵoj == * [[Akvoturo de Hérouville-Saint-Clair|Akvoturo]] * [[Kinejo Café des images|Kinejo ''Café des images'']] * [[Moskeo Annour de Hérouville-Saint-Clair]] * [[Preĝejo Saint-Clair de Hérouville-Saint-Clair|Preĝejo Saint-Clair]] == Ĝemelurboj == * {{ĝemeleco|Agnam-Goly|Senegalo|dato=1986}} * {{ĝemeleco|Garbsen|Germanio|dato=1966}} * {{ĝemeleco|Tiĥvin|Rusio|dato=1991}} * {{ĝemeleco|Ahfir|Maroko|dato=2009}} == Esperanto en Hérouville-Saint-Clair == [[Dosiero:Ginko Esperanto.jpg|maldekstra|eta|262x262ra|Dulingva ŝildo pri la arbo ginko duloba "Esperanto" ĉe ''Square de l'Espéranto'' (Skvaro de Esperanto) , Hérouville Saint-Clair.]] [[Dosiero:Skvaro Esperanto HSC.jpg|maldekstra|eta|''Square de l'Espéranto'' (Skvaro de Esperanto)]] * Ekzistas registrita asocio nomita "Hérouville Espéranto", fondita en [[1984]], kun sidejo en Domo de la Asocioj. * Hérouville-Saint-Clair gastigis la [[48-a Kongreso de SAT-Amikaro 1993|48-an Kongreson]] de [[SAT-Amikaro]] de la {{Dato|09|04|1993}} ĝis la {{Dato|13|04|1993}}. * Skvaro de Esperanto ({{Lang-fr|Square de L’Espéranto}}) estis inaŭgurita la {{daton|20|septembro|2014}}.<ref>{{fr}} [http://www.ouest-france.fr/le-square-de-lesperanto-ete-inaugure-2849614 Le square de l'Espéranto a été inauguré (Ouest-France)]</ref><ref>{{eo}} [http://herouvilleesperanto.blogspot.fr/2014/09/memorinda-tago-2.html (herouvilleesperanto.blogspot.fr)]</ref>. * La {{daton|8|novembro|2024}}, okaze de la 40-a datreveno de la fondiĝo de la klubo Hérouville-Espéranto kaj de la deka datreveno de la inaŭguro de la skvaro, estis plantita en ĝi ginko duloba, simbolo por paco kaj rezisteco<ref>https://www.ouest-france.fr/normandie/herouville-saint-clair-14200/a-herouville-lesperanto-une-langue-bien-vivante-210f4800-9f01-11ef-8137-8816e784874b</ref>. * La [[Kongreso de Esperanto en Francio|nacia Kongreso de Esperanto]] de 2026 okazos la inter 23-a kaj 25-a de majo en Hérouville, tradicie dum la semajnfino de [[pentekosto]], de sabato ĝis la festotaga lundo.<ref>[https://kongreso2026.esperanto-france.org oficiala retejo de la kongreso de 2026] {{404|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ({{eo}} kaj {{fr}})</ref> * La klubo de la urbo eldonas la Normanda-n Esperanta-Bulteno-n. == Bildgalerio == <gallery perrow=5> Citadelle douce HSC.jpg|Urbodomo Théâtre Hérouville st clair.jpg|[[Comédie de Caen|Teatro]] FranceNormandieHerouvilleStClairEglise.jpg|[[Preĝejo Saint-Clair de Hérouville-Saint-Clair|Preĝejo]] Petit Lourdes d'Herouville St Clair en travaux, avril 2017.jpg|Petit Lourdes Mosquée Hérouville St Clair.JPG|[[Moskeo Annour de Hérouville-Saint-Clair|Moskeo]] Café des Images.jpg|[[Kinejo Café des images|Kinejo]] MDA HRVL.jpg|Domo de la Asocioj Prestavoine Chateau eau Hérouville.jpg|[[Akvoturo de Hérouville-Saint-Clair|Akvoturo]] 14200 Hérouville St Clair drakkar.jpg|[[Vikingŝipo]] Panda Herouville.jpg|[[Granda pando]] Chouette HSC.jpg|[[Strigo]] Place de l'Europe HSC.jpg|[[Hundo]]<br />Place de l'Europe Tram T1 SaintClair HSC.jpg|[[Tramtransporto en Caen|Nova tramo]] ĉe haltejo ''Saint-Clair'' Zebra Herouville.jpg|[[Zebro]] ĉe tramhaltejo ''Saint-Clair'' Tram T1 Pl de l'Europe HSC.jpg|[[Tramtransporto en Caen|Nova tramo]] ĉe haltejo ''Place de l'Europe'' Tram T1 Chateau d'Eau HSC.jpg|[[Tramtransporto en Caen|Nova tramo]] ĉe haltejo ''Château d'Eau'' Zebras Herouville.jpg|[[Zebro]]j ĉe tramhaltejo ''Château d'Eau'' </gallery> == Video == <gallery> Dosiero:Premier essai du tramway à Hérouville Saint-Clair le 3 juin 2019.webm|1-a provveturo de tramo (3 jun. 2019) </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Komunumoj de Calvados]] * [[Arondismento Caen]] * [[Caen]] * [[Caen la Mer]] * [[Kanalo de Caen al Maro]] * [[Viadukto de Calix]] * [[Akvoturo de Hérouville-Saint-Clair]] * [[Kinejo Café des images]] * [[Comédie de Caen]] * [[La chèvre des Belles Portes]] * [[Moskeo Annour de Hérouville-Saint-Clair]] * [[Preĝejo Saint-Clair de Hérouville-Saint-Clair]] * [[François Geindre]] * [[Rodolphe Thomas]] {{Projektoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo|https://www.herouville.net}} * {{Facebook | VilleHerouvilleSaintClair | Hérouville-Saint-Clair }} * [https://www.mairie.net/local/mairies-villes-communes/mairie-herouville-saint-clair-14200.htm Urbodomo de Hérouville en Conseil-General.com] * [https://www.lepetitlourdes.com/ Le Petit Lourdes] * [https://www.twisto.fr Busoj kaj tramoj ''"Twisto"''] === Esperanto === * [https://sites.google.com/view/herouville-esperanto/ Oficiala retejo de Hérouville Espéranto] * [https://herouvilleesperanto.blogspot.com/ Hérouville Espéranto blogo] * {{Facebook|herouville.esperanto|Hérouville-Espéranto}} * [https://groups.google.com/g/klubanoj-hsc-esperanto Hérouville Esperanto Klubanoj kaj Lernantoj (Google-grupo)] * [https://fr.calameo.com/books/00695948336b4f6606cd5 Hérouville Espéranto brochure 2021] * [https://jottacloud.com/s/395a87c651fd24a457bbc4c6227487296f9/thumbs Normanda Bulteno] * [https://www.ouest-france.fr/normandie/herouville-saint-clair-14200/herouville-esperanto-devoile-son-programme-daaa406f-04f5-4689-a375-393396e2beb3 Ouest-France 19/02/2024: Hérouville-Saint-Clair. Hérouville Espéranto dévoile son programme] * [https://www.ouest-france.fr/normandie/herouville-saint-clair-14200/accueil-dherouville-esperanto-a-la-bibliotheque-f51717bb-aa42-4f8d-83cc-46334b4d9663 Ouest-France 14/03/2024: Hérouville-Saint-Clair. Accueil d’Hérouville espéranto à la bibliothèque] * [https://www.ouest-france.fr/normandie/herouville-saint-clair-14200/une-conference-de-renee-triolle-sur-lesperanto-82d0baaa-cbf8-4372-8e38-c59fb54afa76 Ouest-France 25/03/2024: Hérouville-Saint-Clair. Une conférence de Renée Triolle sur l’espéranto] * [https://www.ouest-france.fr/normandie/herouville-saint-clair-14200/a-herouville-lesperanto-une-langue-bien-vivante-210f4800-9f01-11ef-8137-8816e784874b Ouest-France 14/11/2024: Hérouville-Saint-Clair. À Hérouville, l’esperanto, une langue bien vivante] * [https://www.ouest-france.fr/normandie/herouville-saint-clair-14200/herouville-esperanto-devoile-ses-projets-e087b7e0-d420-11ef-814e-4f00541c262b Ouest-France 18/01/2025: Hérouville-Saint-Clair. Hérouville Espéranto dévoile ses projets] {{Tramtransporto en Caen - haltejoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Herouville-Saint-Clair}} [[Kategorio:Hérouville-Saint-Clair| ]] [[Kategorio:Komunumoj de Calvados]] [[Kategorio:Urboj de Francio]] ay72py0gs3hjnod15t5c07k4pku1llm 0 37162 9490960 9420866 2026-10-09T18:30:22Z Stefangrotz 91903 /* Vidu ankaŭ */ Estetika sperto 9490960 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:Aesthetica.png|270|eta|dekstra|Kovrilpaĝo de ''Aesthetica'' (1750) de [[Alexander Gottlieb Baumgarten]].]] La '''estetiko''' ({{lang-el|ασεισσις|t=aisthesis}}, signifas ''sensaĵo'' aŭ ''perceptaĵo'') estas la parto de la [[filozofio]], kiu prizorgas la esencon kaj la percepton de la [[belo]]. Ĝi studas la pritaksadon kaj la estetikajn emociojn, plie la diversajn formojn de la [[arto]]. La '''estetiko''' estas do teorio pri belo; du ĉefaj aspektoj povas esti aparte rimarkataj: * la estetiko estas [[teorio]], kiu volas esti normiga scienco, apud [[logiko]] kaj [[moralo]] (depende de la ĉefaj homaj valoroj: la vero, la bono, la belo). Ĝi estas do teorio de distinga tipo de valorjuĝadoj, kiu eldiras la ĝeneralajn normojn de la belo; * la estetiko estas ankaŭ [[metafiziko]] de la belo, kiu strebas malkaŝi la originan fonton de tutaj senseblaj belaĵoj: speguligo de la inteligenteblo en la materio ([[Platono]]), manifestado de la ideo ([[Hegelo]]), natura belo kaj arbitra belo, ktp. Laŭ [[Francisko Azorín]] '''estetiko''' estas ''Scienco pri la belo en la arto, en la vivo.''<ref>[[Francisko Azorín]], arkitekto, [[Universala Terminologio de la Arkitekturo]] (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 68.</ref> Kaj li indikas [[etimologio]]n el greka ''aisthetikos'' siavice el ''aesthetos'' (veraĵo), kaj de tie la [[latina]] ''aesthetice''.<ref>Azorín, samloke.</ref> == Filozofio de arto == Unu el la esencaj funkcioj de arto estas ligi nin al ni mem, al kiu ni estas en praktiko, kaj al kiu ni povas esti. Ĝi trompas, versatila kaj escepta por esprimi la komunan kaj universalan. Arto memorigas nin pri ni mem, tiklas jukas kaj elvokas subpremitajn aŭ neaktivajn partojn, puŝas kaj inspiras por esti. == Vidu ankaŭ == * [[Arto]] * [[Belo]] * [[Estetika sperto]] == Bidaro == {| class="wikitable" |+ ![[Dosiero:Double-alaskan-rainbow.jpg|eta|183x183ra|Ĉielarkoj ofte havas estetikan allogon.]] ![[Dosiero:Mandel_zoom_00_mandelbrot_set.jpg|eta|La Mandelbrot-aro kun kontinue kolora medio]] ![[Dosiero:Antoine Watteau - Le Singe sculpteur.jpg|eta|La skulptaĵo prezentita kiel imita simio, pentraĵo de Anthony Watteau de 1710]] ![[Dosiero:Sandro_Botticelli_-_La_Carte_de_l'Enfer.jpg|eta|Infero (1480–1495), desegnaĵo de Botticelli sekvanta Danton]] |- |[[Dosiero:Dionysos_mask_Louvre_Myr347.jpg|eta|Dioniza masko el la greka teatro, Turkio, 1-a jarcento a.K.]] |[[Dosiero:StMarkBasilicaCeilingView.jpg|eta|La rakontoj de la Malnova Testamento prezentis en ŝablono de konverĝaj cirkloj, freskon de la Baziliko de San Marco]] |[[Dosiero:Da_Vinci_Vitruve_Luc_Viatour.jpg|eta|"La Vitruva Viro" (1490), desegnaĵo de Leonardo da Vinci]] | |- |[[Dosiero:FuseliArtistMovedtoDespair.jpg|eta|"La artisto miras pri praaj ruinoj" (1778-1779) de Henry Fuseli]] |[[Dosiero:Juliette Récamier, née Bernard - Jacques-Louis David - Musée duLouvre Peintures INV 3708.jpg|eta|"Portreto de Madame Récamier " pentraĵo (1800) de [[Jacques-Louis David]], [[Luvro|Luvra Muzeo]], Parizo]] |[[Dosiero:Caspar_David_Friedrich_-_Wanderer_above_the_sea_of_fog.jpg|eta|"Promenu super la Nebula Maro", Caspar David Friedrich]] |[[Dosiero:Scarpe.jpg|eta|"Paro de Ŝuoj" de Van Gogh - verko, en kiu Heidegger diskutas la fonton de la artaĵo]] |- |[[Dosiero:Friederich_Nietzsche.jpg|eta|Nietzsche, pentraĵo de Edward Monk, 1906]] |[[Dosiero:Fugue.JPG|eta|"Fugo" de Vasilij Kandinskij]] |[[Dosiero:Prague_-_Dancing_House.jpg|eta|"La Dancanta Domo" projektita de Frank Gerry]] |[[Dosiero:Doryphoros.jpg|eta|"La Portanto de la Lanco" de [[Polikleto|Poliklito]]. Esprimo de ideala proporcio kiel instrumento de harmonio]] |} == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj|q=Estetiko|ReVo=esteti}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Estetiko| ]] fxsq94g62jb1nl09emgd1qx59dnbqt5 9490961 9490960 2026-10-09T18:32:16Z Stefangrotz 91903 Vidu ankaŭ: Estetikismo Estetika sperto 9490961 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}}[[Dosiero:Aesthetica.png|270|eta|dekstra|Kovrilpaĝo de ''Aesthetica'' (1750) de [[Alexander Gottlieb Baumgarten]].]] La '''estetiko''' ({{lang-el|ασεισσις|t=aisthesis}}, signifas ''sensaĵo'' aŭ ''perceptaĵo'') estas la parto de la [[filozofio]], kiu prizorgas la esencon kaj la percepton de la [[belo]]. Ĝi studas la pritaksadon kaj la estetikajn emociojn, plie la diversajn formojn de la [[arto]]. La '''estetiko''' estas do teorio pri belo; du ĉefaj aspektoj povas esti aparte rimarkataj: * la estetiko estas [[teorio]], kiu volas esti normiga scienco, apud [[logiko]] kaj [[moralo]] (depende de la ĉefaj homaj valoroj: la vero, la bono, la belo). Ĝi estas do teorio de distinga tipo de valorjuĝadoj, kiu eldiras la ĝeneralajn normojn de la belo; * la estetiko estas ankaŭ [[metafiziko]] de la belo, kiu strebas malkaŝi la originan fonton de tutaj senseblaj belaĵoj: speguligo de la inteligenteblo en la materio ([[Platono]]), manifestado de la ideo ([[Hegelo]]), natura belo kaj arbitra belo, ktp. Laŭ [[Francisko Azorín]] '''estetiko''' estas ''Scienco pri la belo en la arto, en la vivo.''<ref>[[Francisko Azorín]], arkitekto, [[Universala Terminologio de la Arkitekturo]] (arkeologio, arto, konstruo k. metio), Presejo Chulilla y Ángel, Madrido, 1932, paĝo 68.</ref> Kaj li indikas [[etimologio]]n el greka ''aisthetikos'' siavice el ''aesthetos'' (veraĵo), kaj de tie la [[latina]] ''aesthetice''.<ref>Azorín, samloke.</ref> == Filozofio de arto == Unu el la esencaj funkcioj de arto estas ligi nin al ni mem, al kiu ni estas en praktiko, kaj al kiu ni povas esti. Ĝi trompas, versatila kaj escepta por esprimi la komunan kaj universalan. Arto memorigas nin pri ni mem, tiklas jukas kaj elvokas subpremitajn aŭ neaktivajn partojn, puŝas kaj inspiras por esti. == Vidu ankaŭ == * [[Arto]] * [[Belo]] * [[Estetikismo]] * [[Estetika sperto]] == Bidaro == {| class="wikitable" |+ ![[Dosiero:Double-alaskan-rainbow.jpg|eta|183x183ra|Ĉielarkoj ofte havas estetikan allogon.]] ![[Dosiero:Mandel_zoom_00_mandelbrot_set.jpg|eta|La Mandelbrot-aro kun kontinue kolora medio]] ![[Dosiero:Antoine Watteau - Le Singe sculpteur.jpg|eta|La skulptaĵo prezentita kiel imita simio, pentraĵo de Anthony Watteau de 1710]] ![[Dosiero:Sandro_Botticelli_-_La_Carte_de_l'Enfer.jpg|eta|Infero (1480–1495), desegnaĵo de Botticelli sekvanta Danton]] |- |[[Dosiero:Dionysos_mask_Louvre_Myr347.jpg|eta|Dioniza masko el la greka teatro, Turkio, 1-a jarcento a.K.]] |[[Dosiero:StMarkBasilicaCeilingView.jpg|eta|La rakontoj de la Malnova Testamento prezentis en ŝablono de konverĝaj cirkloj, freskon de la Baziliko de San Marco]] |[[Dosiero:Da_Vinci_Vitruve_Luc_Viatour.jpg|eta|"La Vitruva Viro" (1490), desegnaĵo de Leonardo da Vinci]] | |- |[[Dosiero:FuseliArtistMovedtoDespair.jpg|eta|"La artisto miras pri praaj ruinoj" (1778-1779) de Henry Fuseli]] |[[Dosiero:Juliette Récamier, née Bernard - Jacques-Louis David - Musée duLouvre Peintures INV 3708.jpg|eta|"Portreto de Madame Récamier " pentraĵo (1800) de [[Jacques-Louis David]], [[Luvro|Luvra Muzeo]], Parizo]] |[[Dosiero:Caspar_David_Friedrich_-_Wanderer_above_the_sea_of_fog.jpg|eta|"Promenu super la Nebula Maro", Caspar David Friedrich]] |[[Dosiero:Scarpe.jpg|eta|"Paro de Ŝuoj" de Van Gogh - verko, en kiu Heidegger diskutas la fonton de la artaĵo]] |- |[[Dosiero:Friederich_Nietzsche.jpg|eta|Nietzsche, pentraĵo de Edward Monk, 1906]] |[[Dosiero:Fugue.JPG|eta|"Fugo" de Vasilij Kandinskij]] |[[Dosiero:Prague_-_Dancing_House.jpg|eta|"La Dancanta Domo" projektita de Frank Gerry]] |[[Dosiero:Doryphoros.jpg|eta|"La Portanto de la Lanco" de [[Polikleto|Poliklito]]. Esprimo de ideala proporcio kiel instrumento de harmonio]] |} == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj|q=Estetiko|ReVo=esteti}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Estetiko| ]] eafrrf8zcgy5z6crisf3cchv44qrcrh 0 38695 9490904 8326372 2026-10-09T15:48:03Z Sj1mor 12103 9490904 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} [[Dosiero:Libardo_MEJIA.jpg|dekstra|Libardo MEJ&#205;A]] '''Libardo Mejía''' (Guarumo,11-a decembro, 1922 - Kalio, Aprilo 15, 2022) estis [[kolombia esperantisto]], civila inĝeniero, naskiĝinta en la norda marbordo de la lando. S-ro Mejia esperantistiĝis en Bogoto en 1960 laŭ rekomendo de [[Anton Tomić]], kaj dum pli ol 50 jaroj estas la ĉefa influo de Esperanto en [[Santiago de Cali|Kalio]]. Li partoprenis en almenaŭ 25 [[Universala Kongreso de Esperanto|Universalaj Kongresoj]] kaj per liaj sperto, klereco kaj modesteco la movado en Kalio disvolviĝas ĉirkaŭ li. Li estas la plej amata membro de la esperanta komunumo en tiu urbo. Li estas honora membro de [[Kolombia Esperanto-Ligo]]. == Pri Libardo MEJÍA == Lia nevino [[Mercedes Mejía]], ankaŭ esperantisto, priskribis lin tiel la 28-an de aprilo de 2012: {{Citaĵo|Libardo Mejía Carriazo, naskiĝis en Guarumo, [[Antjokio]], [[Kolombio]], en eteta vilaĝo en la bordo de la rivero [[Kaŭko (rivero)|Kaŭko]], la 11-an de decembro de 1922. De kiam li estis naŭjara, loĝis en [[Barankilo]] ĝis kiam li iris studi en la Lernejo pri Minoj en Medeĝino Civilan Inĝenierarton. Li vere deziris sin dediĉi al la lingvoj, sia plej granda pasio, sed oni diris al li ke estus pli bone sekvi veran profesion, per kiu li havigis al si siajn laborojn kaj emeritiĝis kiel profesoro de la Fakultato pri Inĝenierarto de la [[Universitato de la Valo]], en la fako pri Sana Inĝenierarto. Amanto de poezio kaj tango, kun prodigia memoro, li deklamas versojn de kolombiaj kaj latinamerikaj aŭtoroj, estas li disciplinema, jogpraktikanto, ĉiam vestita per eleganta kaj sobra stilo. Studema pri lingvoj, li gajnis stipendion por studi pri profundaj putoj en Minnesota, kurso kiun li faris kaj poste, kiel profesoro de la Universitato de la Valo, li faris majstro-kurson en Brazilo. Li kontaktiĝis kun Esperanto (ĉirkaŭ 1960) per sia mentoro kaj granda amiko [[Anton Tomic]] kaj de tiam li praktikas kaj disvastigas la lingvon, ravita se ĝia simpleco kaj beleco, per kursoj kiujn li gvidis por enkonduki aliajn dum la tuta vivo en Esperanton, en Kalio, la urbo kie li loĝas de pli ol 49 jaroj. Li ĉeestis multege da Universalaj Kongresoj de Esperanto kio kondukis lin vojaĝi en preskaŭ la tuta mondo. La lasta Universala Kongreso kiun li ĉeestis okazis en Florencio, Italujo. Nuntempe Libardo Mejía ĉeestas senescepte la ĉiusemajnajn kunvenojn de [[KEL-Kalio]] kie per sia perfekta mensklareco konversacias kaj afable klarigas kiel uzi pli bone Esperanton.'' }} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|n=Forpasis Libardo Mejía}} * [http://www.youtube.com/watch?v=ieXqav8ERvY Video en kiu aperas Libardo MEJÍA en la UK de Havano] * [http://www.youtube.com/watch?v=ieXqav8ERvY Alia video] {{Ĝermo|esperantisto}} {{Vivtempo|Mejia, Libardo}} [[Kategorio:Kolombiaj esperantistoj]] rid06p247h4b7wfyjolja02icjdydvi 0 41069 9490947 9445771 2026-10-09T16:52:24Z Sj1mor 12103 9490947 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto | nomo = Caspar David Friedrich | dosiero = [[Dosiero:Gerhard von Kügelgen portrait of Friedrich.jpg|250ra|Portreto de Casper David Friedrich. Fare de Gerhard von Kügelgen (ĉ. 1810-1820)]] | priskribo = ''Portreto de Caspar David Friedrich''<br />Fare de [[Gerhard von Kügelgen]] (ĉ. [[1810]]-[[1820]]) | dato de naskiĝo = [[5-a de septembro]] [[1774]] | loko de naskiĝo = [[Greifswald]], [[Sveda Pomerio]], {{Sankta Romia Imperio}} (Germanio) | nacieco = | sukcesis kiel = [[Pentristo]] | dato de morto = [[7-a de majo]] [[1840]] | loko de morto = [[Dresdeno]], {{Reĝlando Saksio}} (Germanio) | artista celigo = [[Romantikismo]] | reprezentivaj verkoj = }} '''Caspar David FRIEDRICH''' (n. la [[5-an de septembro]] [[1774]] - m. la [[7-an de majo]] [[1840]]) estis [[Germanio|germana]] [[Romantikismo|romantikista]] [[pentristo]] kaj [[Pejzaĝismo|pejzaĝisto]] de la [[19-a jarcento]], ĝenerale rigardita kiel la plej grava artisto de la germana romantikisma movado<ref name="v80-65">Vaughan (1980), 65</ref>. Li plej famiĝis pro la [[Alegorio|alegoriaj]] [[Pejzaĝo|pejzaĝoj]], kiujn li pentris meze de sia vivo : ili tipe bildigas kontemplemajn [[Silueto|siluetojn]] ĉirkaŭitajn de noktaj ĉieloj, matenaj [[Nebulo|nebuloj]], senfoliaj arboj aŭ [[Gotika arkitekturo|gotikaj ruinoj]]. Lia plej grava intereso kiel artisto estis la [[Kontemplo|kontemplado]] de [[naturo]] : liaj verkoj, ofte simbolaj kaj neklasikaj, celas proponi [[Subjektiveco|subjektivan]], emocian respondon al la natura mondo. La pentraĵoj de Friedrich emas prezenti homojn laŭ malgrandiganta [[perspektivo]], meze de vastaj pejzaĝoj. La pentristo intence malgrandigas la figurojn ĝis [[skalo]], kiu laŭ la [[arthistoriisto]] Christopher John Murray "''direktas la rigardon de la spektanto al ilia [[Metafiziko|metafizika]] dimensio''"<ref>Murray, 338</ref>. Friedrich naskiĝis en [[Sveda Pomerio]], en la urbo [[Greifswald]], kie la junulo ekstudis [[arto]]n. Li poste studadis en [[Kopenhago]] ĝis la jaro [[1798]], antaŭ ol daŭre enloĝiĝi en [[Dresdeno]]n. La juna pentristo maturiĝis en tumultema epoko, kiam tra [[Eŭropo]] pli kaj pli kreskis disreviĝo pri [[Materialismo|materialista]] socio kaj aperis nova intereso pri [[spiritualismo]]. Tiu ideologia ŝanĝo estis ofte esprimita per revalorigo de naturo : artistoj kiel Friedrich, [[Joseph Mallord William Turner|Joseph Turner]] kaj [[John Constable]] ĉiuj intencis bildigi naturon kiel "''dia kreaĵo, kontraste al la artifiko de homa civilizacio''"<ref name="v04-7">Vaughan (2004), 7</ref>. La verkoj de Friedrich famigis lin sufiĉe frue en lia kariero, kaj samtempuloj kiel la [[Francio|franca]] [[skulptisto]] [[Pierre Jean David d'Angers|David d'Angers]] priskribis lin kiel homon, kiu malkovris "''la tragedion de naturo''"<ref>Dum vizito al Dresdeno en 1834. Citita en Vaughan (2004), 295</ref>. Liaj pentraĵoj tamen iom malpopulariĝis dum liaj lastaj jaroj : li mortis preskaŭ nesciate kaj, laŭ la arthistoriisto Philip Miller, "''duonfreneze''"<ref name="Anxiety">Miller, Philip B. "Anxiety and Abstraction: Kleist and Brentano on Caspar David Friedrich". ''Art Journal'', Volume 33, No. 3, Spring, 1974. 205–210</ref>. Kiam Germanio ekspertis moderniĝon kaj [[Industria revolucio|industriiĝon]] fine de la [[19-a jarcento]], germana arto tutsame ekesprimis novan impreson de urĝeco, tiel ke la kontemplemaj kaj senmovaj pejzaĝoj de Friedrich estis tiam malestime rigarditaj kiel la restaĵoj de forpasinta epoko. Komence de la [[20-a jarcento]] tamen ree aperis intereso pri la verkaro de Friedrich : en [[1906]] okazis en [[Berlino]] ekspozicio de 32 el liaj pentraĵoj kaj skulptaĵoj. [[Ekspresionismo|Ekspresionistoj]] entuziasme malkovris lian stilon en la [[1920-aj jaroj]], kaj liaj pejzaĝoj multe inspiris la [[superrealismo]]n kaj [[ekzistadismo]]n de la [[1930-aj jaroj|1930-aj]] kaj fruaj [[1940-aj jaroj]]. El la progresa fortiĝo de [[naziismo]] rezultis plia populareco por Friedrich : tio tamen kaŭzis gravan seninteresiĝon post la [[Dua mondmilito]], ĉar la verkoj de la pentristo estis tiam misinterpretitaj kiel [[Naciismo|naciismaj]]<ref name="Hahn">Forster-Hahn, Françoise. "Recent Scholarship on Caspar David Friedrich". ''The Art Bulletin'', Volume 58, No. 1, March, 1976. 113–116</ref>. Ne antaŭ la malfruaj [[1970-aj jaroj]] reakiris Friedrich sian artan bonfamon kiel [[ikono]] de la [[Romantikismo|germana romantikisma movado]] kaj internacie grava artisto. [[Dosiero:Caspar David Friedrich - Wanderer above the sea of fog.jpg|eta|dekstra|250ra|''[[Vaganto super Nebulmaro]]'' ([[1818]]). 94,8 x 74,8 cm, [[Kunsthalle Hamburg|Kunsthalle de Hamburgo]]. Tiu fama kaj precipe romantikisma majstroverko estis priskribita de la verkisto [[John Lewis Gaddis]] kiel kontraŭdira, ĉar ĝi "''samtempe sugestas mastrecon super naturo kaj la malgravecon de individuo en ĝi. Ni vidas neniun vizaĝon : tial neeblas scii, ĉu la destino antaŭ la juna viro estas ĝojiga, aŭ terura, aŭ ambaŭ''".<ref>Gaddis, John Lewis. ''The Landscape of History: How Historians Map the Past''. Oxford: Oxford University Press, 2004. 1. ISBN 0-19-506652-9</ref>]] == Vivo == === Fruaj jaroj kaj familio === [[Dosiero:Caspar David Friedrich, Selvportræt, 1800, KKSgb5006, Statens Museum for Kunst.jpg|eta|maldekstra|200ra|Kretdesegnita ''Memportreto'' ([[1800]]) portretas la 26-jaran artiston. Ĝi estis plenumita, kiam li estis studento en la [[Reĝa Dana Artakademio]]. ([[Nacia Artmuzeo de Danio]], [[Kopenhago]])<ref>Kent, Neil. ''The Soul of the North: A Social, Architectural and Cultural History of the Nordic Countries, 1770–1940''. Reaktion Books, 2001. 231. ISBN 1-86189-067-2</ref>]] Caspar David Friedrich naskiĝis la [[5-an de septembro]] [[1774]] en [[Greifswald]], urbeto de [[Sveda Pomerio]] ĉe la [[Balta Maro|balta marbordo]] de [[Germanio]]<ref>[[Pomerio]] estis dividita inter [[Svedio]] kaj [[Prusio|Prusio-Brandenburgio]] ekde [[1648]]. Je la dato de la naskiĝo de Friedrich, ĝi ankoraŭ estis parto de la [[Sankta Romia Imperio]]. [[Napoleono]] konkeris la teritorion en [[1806]], kaj en [[1815]] la tuta Pomerio estis cedita al Prusio. Johnston, 12</ref>. La sesa el dek infanoj, Caspar estis edukita laŭ la strikta [[Luteranismo|luterana kredo]] de sia patro Adolf Gottlieb Friedrich, [[Kandelo|kandelisto]] kaj supbolisto<ref name="v04-7"/>. Historiaj dokumentoj pri la financa situacio de la familio estas kontraŭdiraj : kelkaj fontoj indikas, ke la infanoj estis edukitaj de privataj guvernistoj, dum aliaj priskribas sufiĉe malriĉan hejmon<ref name="Wolf, 17">Wolf, 17</ref>. La juna Caspar tre fruaĝe konatiĝis kun [[morto]] : lia patrino Sophie Dorothea Bechly mortis en [[1781]], kiam li estis nur sepjara<ref>La infanoj estis sekve edukitaj de la familia guvernistino kaj flegistino, "Patrino Heide", kiu spertis tre amikan rilaton kun la tuta familio.</ref>. Unu jaron poste mortis lia fratino Elisabeth<ref>Vaughan (2004), 18</ref>, kaj alia fratino mortis en [[1791]] pro [[Tifo|tifa febro]]<ref name="Wolf, 17"/>. La plej grava tragedio de lia junaĝo estis supozeble la morto de lia frato Johann Christoffer en [[1787]] : tiam 13-jara, Caspar vidis sian plijunan fraton fali tra la glacio de frostita lago kaj [[Drono|droni]]<ref>Siegel, 8</ref>. Laŭ kelkaj raportoj, Johann Christoffer mortis provante atingi Caspar, kiu ankaŭ estis en danĝero sur la glacio<ref>Boime, 512</ref>. Friedrich formale ekis studadi [[arto]]n en [[1790]], kiel privata studento de la artisto Johann Gottfried Quistorp en la [[universitato de Greifswald]]. Quistorp kutimis akompani siajn studentojn al desegnadaj promenadoj : Friedrich jam tre fruaĝe estis do kuraĝigita skizi naturan vivon<ref name="JS12">Johnston, 12</ref>. Danke al Quistorp, Friedrich renkontis kaj estis multe influita de la teologo [[Ludwig Gotthard Kosegarten]], kiu interalie lernigis al la junulo, ke naturo estas revelacio de Dio<ref name="JS12" />. Quistorp cetere prezentis al Friedrich la verkojn de la 17-a jarcenta artisto [[Adam Elsheimer]], en kies religiaj pentraĵoj plejofte regis [[pejzaĝo]]j kaj [[nokto]]<ref>Siegel, 7</ref>. Dum tiu periodo ankaŭ studis la junulo [[literaturo]]n kaj [[estetiko]]n kun la sveda profesoro [[Thomas Thorild]]. Kvar jarojn poste estis Friedrich akceptita en la prestiĝan [[Reĝa Dana Artakademio|akademion de Kopenhago]]. Li tie perfektigis sian talenton per la kopiado de modluroj de [[Antikveco|antikvaj]] skulptaĵoj, antaŭ ol desegni vivantajn temojn<ref>Vaughan (2004), 26</ref>. Ĉar li loĝis en [[Kopenhago]], la juna pentristo ankaŭ povis vizitadi la [[Nacia Artmuzeo de Danio|Nacian Artmuzeon de Danio]] kaj inspiriĝi de ĝia riĉa kolekto de nederlandaj pejzaĝoj de la [[17-a jarcento]]. En la akademio li studis ĉe profesoroj kiel [[Christian August Lorentzen]] aŭ ĉe la pejzaĝisto [[Jens Juel (pentristo)|Jens Juel]]. Ĉiuj tiuj artistoj estis tiam influitaj de la movado ''[[Sturm und Drang]]'', kiu iasence reprezentis mezvojon inter la drama, esprimema afektemo de la naskiĝanta romantikisma estetiko kaj la mortiĝanta [[Novklasikismo|novklasika]] idealo. Humoro pli kaj pli aperis kiel fundamenta al artistoj, kiuj turnis sin al novaj fontoj kiel la [[Islando|islanda]] legendo de [[Edda]], la poemoj de [[Ossian]] aŭ pli ĝenerale al [[nord-ĝermana mitologio|nordia mitologio]]<ref>Vaughan (2004), 29</ref>. [[Dosiero:Caspar David Friedrich 016.jpg|eta|dekstra|250ra|''La Gigantmontaro'' ([[1830]]-[[1835|35]]). 72 x 102 cm. [[Alte Nationalgalerie]], [[Berlino]]. Friedich celis ne nur proponi la plezuran vidaĵon de bela pejzaĝo (kio estis la klasikisma maniero), sed ankaŭ ekzameni momenton de [[sublimo]], reharmoniĝon de la spirito per la kontemplado de naturo<ref>Siegel, 62</ref>.]] Friedrich definitive enloĝiĝis en [[Dresdeno]]n en [[1798]]. Dum tiu frua periodo, li eksperimentis novajn teknikojn, interalie [[akvaforto]]jn kaj [[Gravurado|lignogravuraĵojn]]<ref>Vaughn (2004), 48</ref>, por kiuj proviziis lignon lia meblista frato. En [[1804]] estis jam plenumitaj 18 akvafortoj kaj kvar [[lignogravuraĵo]]j : ili ŝajne estis produktitaj en malgranda kvanto kaj disdonitaj nur al amikoj<ref>Griffiths and Carey, 206</ref>. Malgraŭ tiu esplorado de aliaj metodoj, Friedrich rapide koncentriĝis sur [[inko]], [[akvarelo]]j kaj [[Sepio|sepiaj koloroj]]. Escepte de kelkaj frutempaj ekzemploj, kiel la ''[[commons:Image:LandscapewithTempleinRuin1797.jpg|Pejzaĝo kun Ruina Templo]]'' ([[1797]]), li ne verkis abunde per [[oleo-pentrado]] antaŭ ol iom pli famiĝi<ref>Vaughan (2004), 41</ref>. Pejzaĝoj jam estis lia preferata temo pro liaj oftaj vojaĝoj al la [[Balta Maro|balta marbordo]], al [[Bohemio]], sed ankaŭ al la montaroj [[Gigantmontaro|Karkonosze]] kaj [[Harco]]<ref name="j45">Johnston, 45</ref>. Liaj pentraĵoj, kiuj plejparte baziĝas sur la pejzaĝoj de norda Germanio, bildigas [[forsto]]jn, [[monto|montetojn]], [[haveno]]jn kaj matenajn [[nebulo]]jn. Ili cetere uzas multajn lumefektojn ebligitajn de zorgema observado de naturo. Tiuj verkoj estis plenumitaj el skizoj kaj studaĵoj desegnitaj ekstere, ekzemple sur la klifoj de [[Rügen]], ĉirkaŭ Dresdeno kaj ĉe la [[Elbo (rivero)|rivero Elbo]]. Li plenumis siajn skizojn preskaŭ ekskluzive per simpla [[krajono]], kun kiu li ankaŭ aldonis topografiajn notojn. La subtilan etoson de ĉiu sceno, tipan de la mezperiodo de Friedrich, li tamen konservis kaj reproduktis nur memore<ref>Johnston, 106</ref>. Tiu etosa efekto estis kreita de speciala bildigo de lumo, precipe de la lumigo de nuboj kaj akvo fare de la [[suno]] kaj la [[luno]]. Neniam antaŭe estis tiu variema lumo, tipa de la balta regiono, tiel emfaze pentrita<ref>Johnston, 14</ref>. === Transloĝiĝo al Dresdeno === Friedrich por la unua fojo akiris artan renomon, kiam li en [[1805]] gajnis la premion de konkurso organizita en [[Vajmaro]] de la verkisto, poeto kaj dramisto [[Johann Wolfgang von Goethe]]. Je tiu epoko, la konkurso de Vajmaro ĉefe altiris nebonajn, nun forgesitajn artistojn, kiuj prezentis diversajn miksaĵojn de [[Novklasikismo|novklasika]] kaj supozite [[Antikva Grekio|greka]] stiloj. La malbona kvalito de la kandidatoj eĉ ekis difekti la renomon de Goethe. La verkisto do reagis tre entuziasme, kiam Friedrich proponis la du sepiajn desegnaĵojn ''Procesio Mateniĝe'' kaj ''Fiŝista Popolo ĉe la Maro'', skribante : "''Ni devas juste laŭdi la trovemon de la artisto pri tiu bildo. La desegnaĵo estas bone ellaborita, la procesio estas inĝenia kaj taŭga ''(…)'' la traktado kombinas grandajn firmecon, diligentecon kaj netecon ''(…)'' ankaŭ la inĝenia akvarelo estas laŭdinda''"<ref>Siegel, 43–4.</ref>. [[Dosiero:Caspar David Friedrich - Das Kreuz im Gebirge.jpg|eta|250ra|La ''Altaro Tetschen'', aŭ ''La Kruco en la Montoj''<br />[[1807]] (115 x 110,5 cm)<br />Jen la unua grava verko de Friedrich : ĝi klare rompas kun la tradicia bildigo de [[krucumado]].]] Friedrich plenumis la unuan el siaj ĉefaj pentraĵoj en [[1807]], kiam li estis 34-jara. ''La Kruco en la Montoj'', hodiaŭ konita kiel la ''Altaro Tetschen'' kaj videbla en la [[Gemäldegalerie Alte Meister]] de [[Dresdeno]], estas [[Altaro|altara]] panelo mendita de la grafino de Thun por ŝia familia kapelo en [[Děčín|Tetschen]] ([[Bohemio]]). Ĝi estis unu el la malmultaj mendoj, kiujn ricevis la artisto<ref name="SS5556">Siegel, 55–6.</ref>. La altara panelo bildigas [[Krucumado|krucumaditan Kriston]], viditan profile kaj pinte de monto, solan sed ĉirkaŭitan de naturo. La kruco estas la plej alta elemento de la bildo, sed estas prezentita oblikve kaj el fora vidpunkto, kio estas sufiĉe nekutima kompare kun tradiciaj bildigoj de krucumado en okcidenta arto. La tutan scenon regas naturo : por la unua fojo en kristana arto bildigas altara panelo pejzaĝon. Laŭ la arthistoriisto Linda Siegel, tiu verko de Friedrich estas "''la logika klimakso de multaj el liaj antaŭaj desegnaĵoj, kiuj bildigis krucojn en natura mondo''"<ref name="SS5556" />. La verko estis ekspoziciita por la unua fojo [[Kristnasko|kristnaske]] de [[1808]]<ref name="SS5556" />. Kvankam la altara panelo estis sufiĉe senindulge kritikita, ĝi aliflanke estis la unua pentraĵo de Friedrich, kiu ricevis tiom multan atenton. La amikoj de la artisto publike defendis la verkon, dum la artkritikisto [[Basilius von Ramdohr]] aŭtoris longan artikolon, kiu malakceptis la uzadon de pejzaĝo por tia temo. Li skribis interalie, ke "''vere estus aroganta, se pejzaĝa pentrado invadus la preĝejon kaj rampus sur la altaron''". Ramdohr pli fundamente kontestis, ke simpla pejzaĝa pentrado povus enteni iun ajn artan mesaĝon<ref name="v80-7">Vaughan (1980), 7.</ref>. Friedrich respondis per programo pri siaj artaj intencoj. En siaj komentoj de [[1809]] pri la pentraĵo, li komparis la radiojn de la vespera suno al la lumo de la [[Dio|Sankta Patro]]<ref name="Johnston, 116">Johnston, 116.</ref>. La subiro de la suno laŭ li cetere sugestas, ke nun pasinta estas la epoko, kiam Dio rekte revelaciis sin al homoj<ref name="Johnston, 116"/>. Tiu citaĵo restis la nura atestita kazo, okaze de kiu Friedrich donis detalan interpretadon de siaj propraj verkoj. Friedrich fariĝis membro de la [[Prusa Sciencakademio]] en [[1810]], post kiam la prusa kronprinco aĉetis du el liaj pentraĵoj<ref name="v80-101">Vaughan (1980), 101</ref>. Jam ekde [[1816]] la artisto tamen klopodis por distanci sin el la prusa ŝtato, kaj [[Junio|junie]] de la sama jaro li petis [[Saksio|saksan]] civitanecon. Tia peto estis neatendita de liaj amikoj, ĉar la saksa registaro estis favora al [[Francio]], dum la tiamaj pentraĵoj de Friedrich estis rigardeblaj kiel ĝenerale patriotaj kaj klare kontraŭfrancaj. Per la helpo de sia dresdena amiko Graf Vitzthum von Eckstädt, Friedrich akiris ne nur saksian civitanecon, sed ankaŭ en [[1818]] membran seĝon en la Saksa Akademio, kun jara enspezo de 150 [[talero]]j<ref>Vaughan (2004), 165–166</ref>. La artisto cetere esperis, sed neniam akiris plenan profesorecon : laŭ la Germana Informlibrejo, "''oni sentis, ke liaj pentraĵoj estis tro personaj, lia vidpunkto tro individua, por ke lia ekzemplo profitu al studentoj''"<ref name="GLI38">Germana Informlibrejo. ''Caspar David Friedrich: His Life and Work''. New York: German Library of Information, 1940. 38–39.</ref>. Ankaŭ politikistoj eble ludis rolon pri la senprogreso de lia kariero : la tipe germanaj temoj kaj kostumoj bildigitaj de Friedrich tute malkonformis al la francfavoraj opinioj de tiu tempo<ref>Vaughan (2004), 184-85</ref>. === Edziĝo kaj sukceso === La [[21-an de januaro]] [[1818]] edziĝis Friedrich kun Caroline Bommer, la 25-jara filino de [[Tinkturo|tinkturisto]] el [[Dresdeno]]<ref name="v80-101"/>. Lia edzino naskis tri infanojn : ilia unua filino, Emma, naskiĝis en [[1820]]. La [[Fiziologio|fiziologo]] kaj [[pentristo]] [[Carl Gustav Carus]] rimarkis en siaj biografiaj eseoj, ke edzeco ne signife ŝanĝis aŭ influis la vivon kaj personecon de Friedrich. La pentraĵoj plenumitaj dum la feliĉa periodo post lia mielmonato, inkluzive de ''[[Kretklifoj ĉe Rügen]]'', tamen montras novan senton de paco, dum la koloroj estas pli klaraj kaj malpli severaj<ref>Börsch-Supan, 41–5.</ref>. Homaj figuroj pli kaj pli videblas en la verkoj de tiu periodo, kio laŭ Siegel signifas, ke "''la graveco de homa vivo, precipe lia familio, nun pli kaj pli okupas liajn pensojn, kaj liaj amikoj, edzino kaj kunurbanoj aperas kiel oftaj temoj de lia arto''"<ref>Siegel, 114.</ref>. [[Dosiero:Caspar David Friedrich's Chalk Cliffs on Rügen.jpg|eta|maldekstra|240ra|''[[Kretklifoj ĉe Rügen]]'', ([[1818]]). 90.5 × 71 cm. Muzeo Oskar Reinhart am Stadtgarten, [[Winterthur]], [[Svislando]]. Friedrich edziĝis kun Christiane Caroline Bommer en [[1818]]. Ili okaze de sia mielluno vizitadis parencojn en [[Neubrandenburg]] kaj [[Greifswald]]. Tiu pentraĵo celebras la amon de la geedzoj<ref>Vaughan (2004), 203.</ref>.]] Ĉirkaŭ la sama epoko, la artisto estis publike subtenita de du eminentuloj el [[Rusio]]. En [[1820]] la grandduko [[Nikolao la 1-a (Rusio)|Nikolao Pavloviĉ]], pro peto de sia edzino [[Aleksandra Teodorovna (Charlotte de Prusio)|Aleksandra]], vizitis la atelieron de Friedrich kaj revenis al [[Sankt-Peterburgo]] kun pluraj pentraĵoj. Tiu vizito signis la komencon de arta patroneco, kiu daŭris multajn jarojn<ref>[[John Updike|Updike, John]]. "[http://www.nybooks.com/articles/article-preview?article_id=3340 Innerlichkeit and Eigentümlichkeit]". ''The New York Review of Books'', Volume 38, Number 5, March 7, 1991.</ref>. Iom poste, la poeto [[Vasilij Zukovski]], kuratoro de [[Aleksandro la 2-a (Rusio)|Aleksandro la 2-a]] ankaŭ renkontis la pentriston en [[1821]], kaj la du homoj tuj amikiĝis. Dum pluraj jardekoj estis Friedrich helpita de Zukovski, kiu mem aĉetis plurajn pentraĵojn kaj rekomendis lian amikon al la rusa reĝa familio. Lia daŭra subteno montriĝis precipe utila je la fino de la kariero de la malsana kaj malriĉa artisto. Al Zukovski tre plaĉis la verkoj de Friedrich, kiuj laŭ li "''plezuras nin pro sia precizeco, ĉiu vekante memoraĵon en nia spirito''"<ref name="v80-66">Vaughan (1980), 66.</ref>. Friedrich cetere konatiĝis kun [[Philipp Otto Runge]], alia eminenta germana pentristo de la romantikisma periodo. Li ankaŭ estis amiko de [[Georg Friedrich Kersting]], kiu iam pentris lin laborantan en lia senornama ateliero, kaj de la norvega pentristo [[Johann Christian Dahl]]. Dahl fariĝis precipe kara amiko de Friedrich dum la lastaj jaroj de la artisto, kaj li ofte bedaŭris, ke la verkoj de Friedrich ŝajnis nur kiel "''kuriozaĵoj''" al la artamatora publiko<ref>Schmied, Wieland. ''Caspar David Friedrich''. Michigan: H.N. Abrams, 1995. 48. ISBN 0-8109-3327-6.</ref>. Dum la poeto Zukovski plej ŝatis la psikologiajn temojn de Friedrich, Dahl plivole laŭdis la kvaliton de la pentritaj pejzaĝoj. Laŭ li, "''artistoj kaj amatoroj rigardis la arton de Friedrich nur kiel specon de mistikismo, ĉar ili mem serĉadis mistikismon ''(…)'' Ili ne vidis la fidelan kaj zorgeman studadon de naturo en ĉio, kion Friedrich bildigis''"<ref name="v80-66"/>. Dum tiu periodo, Friedrich ofte desegnis kaj skizis memormonumentojn kaj skulptaĵojn de [[maŭzoleo]]j, tiel evidentigante sian obsedon pri [[morto]] kaj [[Parapsikologio|paranormaleco]]. Li eĉ desegnis funebrajn artaĵojn por la tomboj de la dresdenaj tombejoj. Kelkaj el tiuj verkoj estis perditaj okaze de la incendio de la [[Glaspalast (Munkeno)|Glaspalast]] de [[Munkeno]] en [[1931]], sed ankaŭ pro la masiva bombardado de Dresdeno en [[1945]]. === Maljunaĝo kaj morto === [[Dosiero:Caspar David Friedrich - Die Lebensstufen (ca. 1834).jpg|eta|dekstra|250ra|''La Etapoj de Vivo'' (''Die Lebensstufen''), [[1835]]. Museum der Bildenden Künste, [[Leipzig]]. Tiu verko estas meditado de la artisto pri lia propra mortemo, bildigante kvin ŝipojn je variaj distancoj el la marbordo<ref>Wolf, 12</ref>.]] [[Dosiero:Caspar David Friedrich - Küste bei Mondschein.jpg|eta|dekstra|250ra|''Marbordo je lunlumo'' ([[1835]]-[[1836|36]]), [[Artgalerio de Hamburgo]]. Tiu fina "nigra pentraĵo" estas priskribita de William Vaughan kiel la "''plej malhela el ĉiuj liaj marbordoj''".]] La bonfamo de Friedrich konstante malgraviĝis dum la lastaj dekkvin jaroj de lia vivo. Ĉar la idealoj de frua [[romantikismo]] progrese malaperis, la pentristo estis pli kaj pli rigardita kiel stranga, ekscese melankolia homo, aŭ eĉ kiel anakronismo. Ankaŭ liaj patronoj iom post iom forpasis aŭ malaperis<ref name="Va263">Vaughan (2004), 263</ref>. Jam en [[1820]], li vivis kvazaŭe kiel ermito, kaj estis priskribita de siaj amikoj kiel "''la plej soleca el la soluloj''"<ref name="GLI38" />. Je la fino de sia kariero vivis Friedrich en sufiĉe malriĉaj kondiĉoj, kaj la artisto pli kaj pli dependiĝis de la [[karitato]] de siaj amikoj<ref name="j45"/>. Li emis izoliĝi, kaj kutimis promenadi dum longaj partoj de la tago aŭ de la nokto tra [[forsto]]j kaj [[kampo]]j, ofte ekirante antaŭ la sunleviĝo. En [[junio]] [[1835]] spertis Friedrich sian unuan [[apopleksio]]n : ĝi kaŭzis nur malgravan [[paralizo]]n, kiu tamen ege malhelpis pentradon<ref>Schmied, 44</ref>. Li konsekvence ne plu kapablis verki per [[oleo-pentrado]], kaj anstataŭe limigis sian arton al [[akvarelo]]j, [[Sepio|sepiaĵoj]] kaj al la reverkado de antaŭaj pentraĵoj. Kvankam liaj okuloj restis bonsanaj, lia mano ne plu havis la saman fortecon. Caspar David Friedrich tamen kapablis plenumi unu lastan, malgajan pentraĵon, ''Marbordo je lunlumo'' ([[1835]]-[[1836|36]]). Ĝi estis priskribita de Vaughan kiel la "''plej malhela el ĉiuj liaj marbordoj, en kiu la riĉeco de la tonoj kompensas la mankon de lia antaŭa delikateco''"<ref name="V302">Vaughan (2004), 300–302</ref>. Simboloj de morto aperis en liaj aliaj verkoj de tiu periodo<ref name="Va263" />. Iom post sia apopleksio, la [[Dinastio Romanov|rusa reĝa familio]] aĉetis plurajn el liaj antaŭaj verkoj : danke al tiu mono, li povis vojaĝi al [[Teplice]] (hodiaŭ en [[Ĉeĥio]]) por resaniĝi<ref name="V302" />. Dum la mezaj [[1830-aj jaroj]], Friedrich komencis serion da [[portreto]]j, kaj denove dediĉis sin al la observado de naturo. La arthistoriisto William Vaughan tamen rimarkis pri la tiamaj pentraĵoj, ke "''li nun povas vidi sin kiel ege ŝanĝitan homon. Li ne plu estas la forta, protektema figuro, kiu aperis en "Du Homoj Kontemplante la Lumon" en 1819. Li estas maljuna kaj malsanema ''(…)'' li moviĝas dorskurbe''"<ref>Vaughan (2004), 295–96.</ref>. En [[1838]], li kapablis verki nur malgrandajn formatojn. Li kaj lia familio spertis malfacilajn vivkondiĉojn, kaj pli kaj pli dependiĝis de la karitato de amikoj<ref>Guillaud, 128. Originally from Vaughan (1972).</ref>. Kiam forpasis Friedrich en [[majo]] [[1840]], lia morto estis apenaŭ rimarkita de la artista komunumo<ref name="GLI38"/>, ĉar lia reputacio kaj famo estis tiam jam estiĝinta. Liaj verkoj ja estis iom pli agnoskitaj dum lia vivotempo, sed ne multe. Kvankam la atentema studado de pejzaĝoj kaj emfazo de la spiritaj elementoj de naturo estis sufiĉe komunaj artaj temoj tiutempe, liaj verkoj estis tro originalaj kaj tro personaj, tiel ke ili ne estis bone komprenitaj<ref name="v80-65"/>. Jam en [[1838]], liaj pentraĵoj ne plu vendiĝis aŭ ricevis atenton el artkritikistoj : la romantikisma movado estis forlasinta la fruan idealismon, kiun Friedrich helpis fondi. Post lia morto, [[Carl Gustav Carus]] publikigis serion da artikoloj, kiuj omaĝis la transformadon de la pejzaĝaj artkonvencioj fare de Friedrich. Iom paradokse, la artikoloj de Carus tamen pluprezentis Friedrich kiel homon de pasinta tempo, kaj ne emfazis lian rolon en kontinua tradicio<ref>Vaughan (2004), 309.</ref>. Nur unu el liaj pentraĵoj estis reproduktita prese, sed nur en malgranda kvanto<ref>Griffiths and Carey, 27, 207.</ref>. == Temoj == === Pejzaĝoj kaj sublimo === La bildigo kaj arta portretigo de [[pejzaĝo]]j laŭ tute nova maniero estis la ĉefa propreco de Caspar David Friedrich. Li celis ne nur plezuri la spektanton per bela panoramo, konforme al la [[Klasikismo|klasikisma tradicio]], sed ankaŭ kvazaŭe proponi kaj ekzameni momenton de [[sublimo]], harmoniiĝon de niaj animoj per la kontemplado de naturo. Li kreis novan ĝenron da pejzaĝoj, plenan je romantikaj sentoj—''die romantische Stimmungslandschaft''<ref name="HB">Beenken, Hermann. "Caspar David Friedrich". ''The Burlington Magazine for Connoisseurs'', Volume 72, No. 421, Aprilo 1938. 171–175</ref>. Liaj verkoj detalas tre variajn geografiaĵojn, inkluzive de rokaj marbordoj, arbaroj kaj montpanoramoj. Friedrich ludis gravan rolon rilate al la evoluado de arta pejzaĝoj, kiuj ne plu estis simplaj fonoj dependaj de homaj dramoj sed iasence fariĝis aŭtonomaj temoj kun diskretaj emocioj. Friedrich tamen ofte pentris pejzaĝojn por simbole esprimi religiajn temojn. Dum lia tempo, la pentraĵoj plej sukcesaj ja estis kutime rigarditaj kiel la esprimoj de religia [[mistikismo]]<ref>''Academic American Encyclopedia''. Grolier Academic Reference, 1989. 332. ISBN 0-7172-2024-9</ref>. {| class="toccolours" style="float: left; margin-right: 1em; margin-right: 2em; font-size: 90%; background:#c6dbf7; color:black; width:30em; max-width: 40%;" cellspacing="5" | style="text-align: left;" | "''Tion, kion la novaj pejzaĝistoj vidas en cirklo de cent gradoj en Naturo, ili kunpremas senindulge al vidangulo de nur kvardek kvin gradoj. Kaj cetere tio, kio estas en Naturo apartigita de vastaj interspacoj, estas kunpremita al streta spaco, kaj troplenigas kaj trosatigas la okulon, kreante malfavoran kaj maltrankviligan efekton por la spektanto''."<ref name="mitchell">Mitchell, Timothy. "Caspar David Friedrich's ''Der Watzmann'': German Romantic Landscape Painting and Historical Geology". ''The Art Bulletin'', Vol. 66, No. 3, September, 1984. 452–464.</ref> |- | style="text-align: left;"|—Caspar David Friedrich |} "''La artisto''", diris Friedrich, "''devus pentri ne nur tion, kion li vidas antaŭ si, sed ankaŭ tion, kion li vidas en si. Se, tamen, li vidas nenion en si, tiam li devus ankaŭ ne pentri tion, kion li vidas antaŭ si. Alikaze, liaj pentraĵoj similos al tiuj faldeblaj kurtenoj, malantaŭ kiuj supozite troveblas malsanuloj aŭ mortintoj''"<ref>Citita en Börsch-Supan, 7–8</ref>. Vastaj ĉieloj, ŝtormoj, nebuloj, forstoj, ruinoj kaj krucoj celas atesti la ekziston de [[Dio]] kaj estas kernaj elementoj de la Friedrich-aj pejzaĝoj. Ankaŭ [[morto]] estas ofte bildigita en liaj pentraĵoj, ekzemple per [[poplo]]j aŭ per [[ŝipo]]j formovante el la marbordo (simbolo verŝajne inspirita de la [[Karono (mitologio)|mitologia Karono]]). Cetere troveblas pli klaraj aludoj al morto, kiel en ''[[La Abatejo en la Kverkforsto]]'' ([[1808]]-[[1810|10]]) : en tiu pentraĵo, [[monaĥo]] portas [[ĉerko]]n apud malfermita tombo, direkte al kruco, kaj tra la portalo de ruina preĝejo. [[Dosiero:Caspar_David_Friedrich_-_Das_Eismeer_-_Hamburger_Kunsthalle_-_02.jpg|eta|dekstra|250ra|''[[La Maro de Glacio]]'' ([[1823]]–[[1824|24]]), [[Kunsthalle Hamburg|Artgalerio de Hamburgo]]. Tiu sceno estis priskribita interalie kiel "''impona komponaĵo de proksimaj kaj malproksimaj formoj en arktika bildo''"<ref>Larisey, Peter. ''Light for a Cold Land: Lawren Harris's Life and Work''. Dundurn, 1993. 14. ISBN 1-55002-188-5</ref>.]] Friedrich viciĝis inter la unuaj artistoj, kiuj pentris vintrajn pejzaĝojn laŭ dezerta kaj funebra maniero. Liaj vintraj scenoj estas solenaj kaj senmovaj : laŭ la arthistoriisto Hermann Beenken, Friedrich pentris vintrajn scenojn, sur kiuj "''paŝis ankoraŭ neniu homo. La temo de preskaŭ ĉiuj antaŭaj vintraj bildoj estis ne vintro mem, sed plivole vintra vivo. En la 16-a kaj 17-a jarcentoj ŝajnis neebla forgesi figurojn kiel la sketistojn, la promenantojn (…) La tute apartajn kaj distingajn proprecojn de natura vivo sentis por la unua fojo Friedrich. Anstataŭ multaj tonoj, li simple serĉadis la plej taŭgan ; kaj do, en liaj pejzaĝoj, li subordigis la komponaĵan agordon al unu sola baza noto''"<ref name="HB" />. Senfoliaj [[kverko]]j kaj arbaj stumpoj, ekzemple tiuj en ''[[commons:Image:Caspar David Friedrich The Tree of Crows.jpg|Korakarbo]]'' (ĉ. [[1822]]), ''[[commons:Image:Caspar David Friedrich 028.jpg|Viro kaj Virino Kontemplante la Lunon]]'' (ĉ. [[1833]]) kaj ''Salika Vepro sub Subiranta Suno'' (ĉ. [[1835]]) estas reaperantaj elementoj en la pentraĵoj de Friedrich, kaj ankaŭ simbolas morton<ref>Johnston, et al, 114, 117–119</ref>. Kontraste al tiu senso de malespero tamen ekzistas simboloj rilate al religia savo : krucoj kaj heliĝantaj ĉieloj ambaŭ aperas kiel promesoj de [[Senmorteco|eterna vivo]], dum la maldika [[luno]] sugestas [[espero]]n kaj la alproksimiĝon al [[Kristo]]<ref name="BSH">Börsch-Supan, Helmut. "Caspar David Friedrich's Landscapes with Self-Portraits". ''The Burlington Magazine'', Vol. 114, No. 834, Septembro 1972. 620–630.</ref>. En liaj pentraĵoj rilate al [[maro]], ofte videblas [[ankro]]j ĉe la marbordo, kiuj ankaŭ estas rigardeblaj kiel simboloj de espero<ref name="siegel"/>. La germanliteraturistino Alice Kuzniar malkovris en la pentraĵoj de Friedrich tre subtilan pensadon pri la paso de tempo, nur malofte troveblan en la pentradhistorio<ref>Kuzniar, Alice. "The Temporality of Landscape: Romantic Allegory and C. D. Friedrich". ''Studies in Romanticism''. Vol. 28, 1989. 69–93.</ref>. En ''La Abatejo en la Kverkforsto'', la movo de la monaĥoj el la malfermita tombo kaj al la kruco kaj horizonto ekzemple signifas laŭ Friedrich, ke la fina destino de homo situas ne en ties tombo sed preter ĝi<ref>Börsch-Supan, 84</ref>. [[Dosiero:Caspar David Friedrich 028.jpg|eta|maldekstra|230ra|''Viro kaj Virino Kontemplante la Lunon'' ([[1830]]-[[1835|35]]). 34 x 44 cm. [[Alte Nationalgalerie]] ([[Berlino]]). En tiu verko, la artisto bildigas geedzojn sopireme rigardantajn naturon, kun "malnovgermanaj" vestoj.]] La lastaj jaroj kaj verkoj de Friedrich estis influitaj de kreskanta pesimismo : mateniĝoj aŭ brumo fariĝis pli kaj pli fundamentaj temoj de liaj pejzaĝoj. Liaj verkoj de tiu periodo videble malheliĝis, rivelante timindan monumentecon. ''La Ŝipruino de Espero'', ankaŭ konita kiel ''La Polusa Maro'' aŭ ''[[La Maro de Glacio]]'' ([[1823]]-[[1824|24]]), plej bone resumas la ideojn kaj artajn celojn de Friedrich je tiu tempo : ĝia stilo tamen estas tiel drasta, ke la pentraĵo estis unue malfavore kritikita. Ĝi estis plenumita en [[1824]], kaj bildigas malgajan pejzaĝon, nome ŝipruinon meze de la [[Arkta Oceano]]. "''La produktita bildo, kun ties pecoj da travertinkolora glacio maĉanta la lignan ŝipon, ne plu estas dokumenta sed fariĝas alegorio : tiu de la fragila barko de homa sopirado premegita de la giganta, glacia indiferenteco de la mondo''"<ref>"The Awestruck Witness". ''[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,908926-1,00.html Time Magazine] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081209063320/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,908926-1,00.html |date=2008-12-09 }}'' (28-a de oktobro 1974)</ref>. En [[1830]], Friedrich redaktis pri [[estetiko]] komentarion, kiu fakte estis nur aro da [[aforismo]]j. En tiu libro klarigis la pentristo, ke artisto bezonas asocii la observadon de naturo al akurata ekzameno de sia propra personeco. Lia plej fama rimarko estas tiu frazo, kiu konsilas al la artisto "''fermi vian korpan okulon, tiel ke vi vidu vian bildon unue per la spirita okulo. Sekve alportu al la taglumo tion, kion vi vidis en la mallumo, tiel ke tio reakciigu aliulojn el la ekstero internen''"<ref>Vaughan (1980), 68</ref>. Li malakceptis tro ambiciajn portretojn de naturo, kiuj celis pentri la "tutan" naturon, kiel ekzemple en la verkoj de la samtempaj pentristoj [[Adrian Ludwig Richter]] kaj [[Joseph Anton Koch]]. === Soleco kaj morto === [[Dosiero:The Abbey in the Oakwood by Caspar David Friedrich.jpg|eta|dekstra|250ra|''[[La Abatejo en la Kverkforsto]]'' ([[1808]]-[[1810|10]]. 110,4 x 171 cm. [[Alte Nationalgalerie]] ([[Berlino]]). Tiu pentraĵo estis priskribita kiel "''sceno el hororfilmo. Ĝi montras ĉiujn gotikajn proprecojn de la malfrua 18-a kaj frua 19-a jarcentoj''"<ref>Boime, 601</ref>.]] Kaj la vivo kaj la verkoj de Friedrich estis influitaj de fortega senso de soleco. Tiu impreso fariĝis despli videbla en liaj lastaj verkoj, plenumitaj dum periodo, kiam liaj amikoj, familimembroj kaj kolegaj pioniroj de frua romantikismo malproksimiĝis el li aŭ mortis<ref>Siegel, 121</ref>. Arthistoriistoj, sed ankaŭ kelkaj samtempuloj, atribuis la melankolion de lia arto al la multaj funebroj spertitaj dum lia junaĝo aŭ al lia malgaja vivo kiel plenkreskulo<ref>Börsch-Supan, 11</ref>. La pala kaj deteniĝema aspekto de Caspar David Friedrich cetere kontribuis al la nocio de la "''silentema homo el Nordo''"<ref name="v80-64">Vaughan (1980), 64</ref>. Friedrich spertis plurajn [[deprimo]]jn, unue en [[1799]] kaj sekve en [[1803]]-[[1805]], ĉ. [[1813]], en [[1816]] kaj finfine inter [[1824]] kaj [[1826]]. Rimarkeblas kelkaj signifaj ŝanĝoj rilate al la temoj de la verkoj plenumitaj dum tiuj periodoj : pliofte aperas variaj motivoj aŭ simboloj de morto, ekzemple [[vulturo]]j, [[strigo]]j, [[tombejo]]j kaj ruinoj<ref name="Bogousslavsky">Bogousslavsky, Julien & Boller, François. "Neurological Disorders in Famous Artists". ''Frontiers of Neurology and Neuroscience'', Volume 19, 2007. 112. ISSN: 1660-4431</ref>. Ekde [[1826]], tiuj motivoj fariĝis seninterrompaj proprecoj de liaj pentraĵoj, dum la uzitaj koloroj fariĝis pli malhelaj kaj dolĉaj. Carus skribis en [[1929]], ke Friedrich "''estas ĉirkaŭita de dika, trista nubo de spirita necerteco''". En [[2006]], la psikiatro Carsten Spitzer opiniis, ke liaopinie spertis Friedrich dum sia vivo daŭran inercion, provon de memmortigo kaj tion, kion la artisto mem priskribis kiel "''terura laceco''"<ref>Lüddemann, Stefan. "[http://www.atlantic-times.com/archive_detail.php?recordID=495 Glimpses of Mystery In a Sea of Fog. Essen’s Folkwang Museum reinterprets Caspar David Friedrich] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081209010756/http://www.atlantic-times.com/archive_detail.php?recordID=495 |date=2008-12-09 }}". ''The Atlantic Times'' (Germanio), Majo 2006.</ref>. === Germana folkloro === [[Dosiero:Caspar David Friedrich - Grabmale alter Helden.jpg|eta|maldekstra|250ra|''Tomboj de la Maljunaj Herooj'' ([[1812]]). 49,5 x 70,5 cm. [[Kunsthalle de Hamburgo]].]] La simboloj kaj motivoj de [[Germanio|germana]] [[folkloro]] ankaŭ pli kaj pli graviĝis en la verkaro de Friedrich ekde la jaro [[1813]], kiam la artisto patriote protestis kontraŭ la [[Francio|franca]] invado de la dominio de [[Pomerio]]. La artisto, rigardebla kiel fervore germana, kontraŭfranca naciisto, uzadis la pejzaĝojn de sia naskregiono por celebri germanajn kulturon, kutimojn kaj mitologion. Lin multe impresis la kontraŭnapoleonaj poemoj de [[Ernst Moritz Arndt]] kaj [[Theodor Körner]], sed ankaŭ la patriota literaturo de [[Adam Heinrich Müller]] kaj [[Heinrich von Kleist]]<ref>Kleist estis la unua membro de la romantikisma movado, kiu komentis la verkojn de Friedrich en libro. Vidu Siegel, Linda.</ref>. Kortuŝita de la mortoj de tri amikoj okaze de batalo kontraŭ Francio, sed ankaŭ de la dramo ''Die Hermannsschlacht'' verkita de Kleist en [[1808]], Friedrich plenumis plurajn pentraĵojn, kiuj celis proponi politikajn mesaĝojn pere de pejzaĝoj—tute nova metodo en la historio de arto. En ''Tomboj de la Maljunaj Herooj'' ([[1812]], videblas ruina monumento kun la skribaĵo "''[[Arminio (Ĥeruska tribestro)|Arminio]]''", kiu estas naciisma simbolo kaj aludo al [[Ĝermanoj|ĝermana]] tribestro. La kvar tomboj de la mortintaj herooj estas parte malfermitaj, tiel liberigante iliajn spiritojn por [[eterna vivo]]. Estas du francaj, tre malgrandaj soldatoj antaŭ kaverno, pli malsupre kaj ene de groto ĉirkaŭita de rokoj, kvazaŭ ili troviĝus malpli proksime al paradizo<ref name="siegel">Siegel, Linda. "Synaesthesia and the Paintings of Caspar David Friedrich". ''The Art Journal'', Vol. 33, No. 3, Spring 1974. 196–204.</ref>. Dua politika pentraĵo, ''[[commons:Image:Caspar David Friedrich 068.jpg|Abioforsto kun Franca Dragono kaj Korako]]'' (ĉ. [[1813]]) bildigas perditan francan soldaton, kiu ŝajnas kiel nano pro tre densa forsto, dum [[korako]] staras sur arbostumpo kiel malfavora profeto pri la estonta malvenko de Francio<ref>Tiu sceno estas aludo al la 5-a akto, 3-a sceno de dramo de [[Heinrich von Kleist]] titolita ''Die Hermannsschlacht''. Siegel, Linda. ''Caspar David Friedrich and the Age of German Romanticism.'' Branden Books, 1978. 87–88. ISBN 0-8283-1659-7. Vidu ankaŭ: Siegel, Linda. "Synaesthesia and the Paintings of Caspar David Friedrich". ''Art Journal'', Vol. 33, No. 3, printempo 1974. 196–204.</ref>. == Influo == Kune kun aliaj romantikismaj pentristoj, Friedrich kontribuis al la valorigo de [[pejzaĝismo]] kiel grava ĝenro de la okcidenta arto. Inter liaj samtempuloj, la stilo de Caspar David Friedrich ĉefe influis la pentraĵojn de [[Johan Christian Dahl]]. Inter postaj generacioj, [[Arnold Böcklin]] ankaŭ estis forte influita de la verkoj de la artisto. La granda kvanto da Friedrich-aj verkoj en rusaj kolektoj cetere influis multajn rusajn pentristojn, precipe [[Arĥip Ivanoviĉ Kuindĵi|Arĥip Kuindĵi]] kaj [[Ivan Ŝiŝkin]]. La spiritualismo de Friedrich antaŭanoncis plurajn usonajn pentristojn, interalie [[Albert Pinkham Ryder]], [[Ralph Blakelock]], sed ankaŭ la [[Skolo de la rivero Hudsono|skolon de la rivero Hudsono]] kaj la [[luminismo]]n de [[Nov-Anglio]]<ref>Epstein, Suzanne Latt. ''The Relationship of the American Luminists to Caspar David Friedrich''. New York: Columbia University, 1964.</ref>. [[Dosiero:The Lonely Ones.jpg|eta|maldekstra|230ra|[[Edvard Munch]], ''La Soluloj'' ([[1899]]). [[Muzeo Munch]], [[Oslo]].]] Komence de la [[20-a jarcento]], Friedrich estis ree malkovrita de la [[Norvegio|norvega]] arthistoriisto [[Andreas Aubert]], kies verkoj inaŭguris la modernan kritikismon pri tiu artisto<ref name="j45"/>. La stilon de Friedrich tiam ankaŭ ŝatis la [[Simbolismo|simbolistaj pentristoj]], al kiuj plaĉis liaj mistikaj kaj alegoriaj pejzaĝoj. La norvega simbolisto [[Edvard Munch]] onidire malkovris la verkojn de Friedrich okaze de vizito al [[Berlino]] en la [[1880-aj jaroj]]. ''La Soluloj'', fare de Munch en [[1899]], kompareblas al la ''Rückenfigur'' de Friedrich, kvankam en la pentraĵo de Munch la fokuso ne plu koncentriĝas sur la vasta pejzaĝo, sed plivole sur la impreso de dispecigo de la du fonaj figuroj<ref>Vaughan (2004), 318</ref>. La pejzaĝoj de Friedich forte influis la verkojn de la germana artisto [[Max Ernst]]. Konsekvence, aliaj [[Superrealismo|superrealistoj]] akceptis rigardi Friedrich kiel unu el la pioniroj de sia arta movado<ref name="j45"/>. En [[1934]], la [[Belgio|belga]] pentristo [[René Magritte]] omaĝis la artiston en sia verko ''La Homa Kondiĉo'', kiu rekte kopias motivojn el la Friedrich-a arto kaj same pridemandas la rolon kaj sensojn de la vidanto<ref name="v04-320">Vaughan (2004), 320</ref>. Kelkajn jarojn poste, en [[1939]], la superrealista gazeto ''[[Minotaure]]'' prezentis Caspar David Friedrich en artikolo fare de la kritikistino Marie Landsberger, kiu estis legita ne nur de superrealistoj sed ankaŭ de aliaj artistoj. La influo de ''La Ŝipruino de Espero'' (aŭ ''La Maro de Glacio'') estas evidenta en la pentraĵo ''Totes Meer'', plenumita en [[1940]]-[[1941|41]] de [[Paul Nash (pentristo)|Paul Nash]], fervora admiranto de Ernst<ref name="causey">Causey, Andrew. ''Paul Nash''. New York : Oxford University Press, 1980. 315.</ref>. Oni kelkfoje menciis la verkaron de Friedrich kiel influa fonto por aliaj gravaj artistoj de la [[20-a jarcento]], inkluzive de [[Mark Rothko]]<ref>Vaughan (2004), 331</ref> kaj [[Anselm Kiefer]]<ref>Alteveer, Ian. "[http://www.metmuseum.org/toah/hd/kief/hd_kief.htm Anselm Kiefer (Born 1945)]" In ''Heilbrunn Timeline of Art History''. Metropolitan Museum of Art, Oktobro 2008. Altveer aparte mencias foton fare de Kiefer inspirita de la ''Vaganto super la Maro de Nebulo''.</ref>. Al ĝi eĉ aludis la verkisto [[Samuel Beckett]] kiu, starante antaŭ la ''Viro kaj Virino Kontemplante la Lunon'', diris : "''Tio estis la fonto de '[[Atendante Godot]]'''"<ref>Leach, Cristin. "[http://www.helnwein-museum.com/article3453.html Old Romantics Tug at the Heart] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081210200640/http://www.helnwein-museum.com/article3453.html |date=2008-12-10 }}". The Sunday Times, 24-a de oktobro 2004.</ref>. [[Dosiero:Nash Totes Meer.jpg|eta|250ra|''Totes Meer'' ("Maro de la Mortintoj"), fare de [[Paul Nash (pentristo)|Paul Nash]]. [[1940]]-[[1941|41]]. 101,6 x 152,4 cm. [[Tate|Galerio Tate]]. La verko de Nash bildigas tombejon da kraŝitaj germanaj aviadiloj, kompareble al ''[[La Maro de Glacio]]''.]] En sia artikolo titolita "''La Abstrakta Sublimo''", origine publikigita en [[1961]] en [[ARTnews]], la arthistoriisto Robert Rosenblum proponis komparadon inter la romantikismaj pejzaĝoj de Friedrich kaj de [[Joseph Mallord William Turner|Joseph Turner]] kun la abstraktaj, [[Ekspresionismo|ekspresionismaj]] pentraĵoj de Mark Rothko. Rosenblum precipe studis ''[[La Monaĥo ĉe la Maro]]'' ([[1809]]) de Friedrich, kaj ''La Vesperstelo'' de Turner<ref>Vidu ''La Vesperstelo'' [http://www.nationalgallery.org.uk/cgi-bin/WebObjects.dll/CollectionPublisher.woa/wa/work?workNumber=ng1991 tie]". National Gallery, Londono.</ref>, kaj komparis ilin kun la ''Lumo, Tero kaj Bluo'', fare de Rothko en [[1954]]<ref>Vidu ankaŭ, Geldzahler (1969), 353. La pentraĵo de Rothko videblas [http://www.angel-art-house.com/oil_paintings_artists/r/RothkoMark/Light_Earth_and_Blue_1954.htm tie] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081201080419/http://www.angel-art-house.com/oil_paintings_artists/r/RothkoMark/Light_Earth_and_Blue_1954.htm |date=2008-12-01 }}.</ref>. Laŭ Rosenblum, "''Rothko, samkiel Friedrich kaj Turner, kondukas nin al la sojlo de tiuj senformaj senfinoj diskutitaj de la estetikistoj de la Sublimo. La malgranda monaĥo de Friedrich kaj la fiŝkaptisto de Turner kreas korpreman kontraston inter la senfina grandeco de panteista Dio kaj la senfina malgrandeco de Liaj kreitaĵoj. En la abstrakta lingvo de Rothko, tiaj akurataj detaloj — ponto de simpatio inter la reala spektanto kaj la prezento de transcenda pejzaĝo — ne plu necesas. Ni mem estas la monaĥo ĉe la maro, starante silenteme kaj kontempleme antaŭ tiuj gigantaj kaj sensonaj bildoj, kvazaŭ ni rigardus sunsubiron aŭ lunlumigitan nokton''"<ref name="Rosenblum">Rosenblum, Robert. "The Abstract Sublime". Reeldonita en: Geldzahler, Henry. ''New York Painting and Sculpture: 1940–1970''. Metropolitan Museum of Art, Exhibition catalog, 1969. Library of Congress card catalog number 71-87179. 353</ref>. == Recenzoj == Ĝis la fino de la [[19-a jarcento]], kaj precipe post la morto de ĉiuj liaj amikoj, la verkoj de Friedrich estis preskaŭ forgesitaj dum pluraj jardekoj. Ekde la [[1890-aj jaroj]], la [[simbolismo]] de liaj pentraĵoj tamen denove kongruis kun la arta modo de tiu tempo, precipe en [[Mezeŭropo]]. Malgraŭ tiu nova interesiĝo pri lia verkaro, lia manko de konsidero pri "pentradaj efektoj" kaj liaj tro delikate pentritaj surfacoj ankoraŭ kontraŭis la artajn teoriojn de tiu epoko<ref name="ClarkeII">Vaughan, William. "Reviewed work(s): 'Caspar David Friedrich in seiner Zeit: Zeichnungen des Romantik und des Biedermeier', by Hans Dickel; 'The Romantic Vision of Caspar David Friedrich + Painting and Drawings from the USSR', by Sabine Rewald; 'Caspar David Friedrich and the Subject of Landscape', by Joseph Leo Koerner". ''The Burlington Magazine'', Volume 133, No. 1062, Septembro 1991. 626–628.</ref>. {| class="toccolours" style="float: left; margin-right: 1em; margin-right: 2em; font-size: 90%; background:#c6dbf7; color:black; width:30em; max-width: 40%;" cellspacing="5" | style="text-align: left;" | "''Mi ne estas tiel senvola, ke mi subiĝus al la postuloj de la epoko, se ili kontraŭas miajn konvinkojn. Mi ŝpinas krizalidon ĉirkaŭ mi ; same faru aliuloj. Mi lasos tempon montri tion, kion rezultos el ĝi : brilega papilio aŭ vermo.''"<ref>Russell, John. "[http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9B0DE6D8143BF930A1575BC0A961948260&sec=&spon=&pagewanted=all Art born in the fullness of age]". ''[[The New York Times]]'', 23-a de aŭgusto 1987.</ref> |- | style="text-align: left;"|—Caspar David Friedrich |} Dum la [[1930-aj jaroj]], la verkoj de Friedrich estis uzitaj kiel propagandaĵoj de la [[Naziismo|nazia ideologio]]<ref>Vaughan (2004), 219–224</ref>, kiu celis adapti la romantikistan artiston al la naciista ''[[Blut und Boden]]''<ref name="Hahn" />. Eĉ dum la jardekoj post la [[Dua mondmilito]] oni daŭre kaj malprave asociadis la pentraĵojn de Friedrich al naziismo. La forta simbolismo de liaj verkoj, sed ankaŭ pli ĝenerale la multaj diferencoj inter lia stilo kaj la plej akceptataj kriterioj de modernismo, cetere kontribuis al lia malpopulariĝo. En [[1949]], la arthistoriisto [[Kenneth Clark]] ekzemple skribis, ke Friedrich "''verkis laŭ la rigida tekniko de sia tempo, de kiu povus apenaŭ inspiriĝi skolo de moderna pentrado''". Li sugestis, ke la artisto provis esprimi per pentrado tion, kion plej bone esprimeblas per [[poezio]]<ref name="ClarkeII" /><ref>Clark, Kenneth. ''Landscape Into Art''. Gibb Press, 2007. 72. ISBN 1-4067-2824-1</ref></small>. La kritikoj de Clark evidentigas la malbonfamon, kiun Friedrich spertis ekde la fino de la 1930-aj jaroj<ref name="ClarkeII" />. [[Dosiero:Shishkin na severe dikom1.jpg|eta|200ra|[[Ivan Ŝiŝkin]], ''En la Sovaĝa Nordo'' ([[1891]]). 161 x 118 cm. Muzeo pri Rusa Arto, [[Kievo]].]] La reputacio de Friedrich estis despli difektita, kiam lia arta bildaro estis ekuzita de pluraj [[Holivudo|holivudaj]] [[reĝisoro]]j, interalie [[Walt Disney]], por [[Hororfilmo|hororaj]] aŭ fantaziaj filmoj, ĉefe pro la influo de germanaj kinmajstroj kiel [[Fritz Lang]] aŭ [[F. W. Murnau]]<ref name="V325">Vaughan (2004), 325–326</ref>. La rehonoriĝo de la artisto estis malrapida, sed faciligita de la favoraj recenzoj de pluraj kritikistoj kaj arthistoriistoj kiel Werner Hofmann, Helmut Börsch-Supan kaj Singrid Hunz. Ili sukcese kontestis la politikan ideologion antaŭe atribuitan al liaj verkoj kaj denove konsideris lin laŭ strikte arthistoria vidpunkto<ref name="V325" />. Jam en la [[1970-aj jaroj]], liaj pentraĵoj estis denove ekspoziciitaj en gravaj artgalerioj tra la tuta mondo, kaj ili ricevis pli kaj pli fortan subtenon de nova generacio da kritikistoj. La internacia renomo de Friedrich estas hodiaŭ firme establita. Li fariĝis nacia ikono en sia denaska [[Germanio]], kaj estas multe estimita de arthistoriistoj kaj artamatoroj tra la tuta okcidenta mondo. Li nun estas ĝenerale rigardita kiel artisto psikologie ege kompleksa. Laŭ Vaughan, Caspar David Friedrich estis "''kredanto, kiu batalis kontraŭ dubo, kaj celebranto de beleco obsedita de mallumo. Li finfine transcendas interpretadon, atingante ĉiujn kulturojn per sia bildaro. Li ja reaperis kiel papilio, kiu espereble neniam malaperos el nia vido''"<ref>Vaughan (2004), 332</ref>. == Galerio == Friedrich estis sufiĉe produktema artisto, kiu plenumis pli ol 500 certe atribuitajn verkojn<ref name="S3">Siegel, 3</ref>. Konforme al la [[Romantikismo|romantikisma]] idealo de tiu periodo, li intencis, ke liaj pentraĵoj estu rigardeblaj kiel ekskluzive estetikaj atestaĵoj. Li do singardeme elektis la titolojn de siaj verkoj, por ke ili ne estu tro akurataj aŭ elvokaj. Pluraj el la tro evidentaj titoloj hodiaŭ donitaj al kelkaj verkoj, ekzemple ''La Etapoj de Vivo'', estis verŝajne ne elektitaj de la artisto mem sed inventitaj dum unu el la repopulariĝoj de Friedrich<ref>"[http://www.designboom.com/history/friedrich.html Caspar David Friedrich inventing romanticism]". designboom.com.</ref>. Kelkfoje malfacilas dati la verkojn de la artisto akurate, parte ĉar li mem ofte ne subskribis aŭ datis siajn tolojn. Li tamen redaktis notlibreton pri sia ĉiutaga laboro, tiel ke arthistoriistoj sukcesis determini la datojn de kompletigo de pluraj pentraĵoj<ref name="S3">Siegel, 3</ref>. Gravis ankaŭ liaj bildoj pri la (ruina) cistercia [[Abatejo Eldena]]. <gallery mode="packed" heights="200"> Dosiero:Caspar David Friedrich - Kreuz an der Ostsee (Schloss Carlottenburg, Neuer Pavillon).jpg|''La Kruco Apud la Balta Maro'' ([[1815]]), 45 x 33,5 cm. Schloss Charlottenburg, [[Berlino]]. Tiu pentraĵo signis ŝanĝon de la stilo de Friedrich, kiu forlasis la lumon de tago kaj revenis al noktaj pejzaĝoj, krepuskoj kaj pli profunda melankolio.<ref>Vaughan (2004), 279</ref> Dosiero:Mondaufgang-am-meer-1822.jpg|''Lunleviĝo super Maro'' ([[1822]]). 55 × 71 cm. [[Alte Nationalgalerie]], [[Berlino]]. Dum la fruaj [[1820-aj jaroj]], pli kaj pli ofte aperas homaj figuroj en liaj pentraĵoj. Pri tiu periodo skribis Linda Siegel : "''la graveco de homa vivo, precipe de lia familio, nun pli kaj pli okupas liajn pensojn, kaj liaj amikoj fariĝas oftaj temoj de lia arto.''"<ref>Siegel, 114</ref> Dosiero:Caspar David Friedrich - Graveyard under Snow - Museum der bildenden Künste.jpg|''Tombejo sub Neĝo'' ([[1826]]). 31 × 25 cm. [[Museum der bildenden Künste]], [[Leipzig]]. Friedrich iam skizis la planojn de memormonumentoj aŭ de skulptaĵoj por maŭzoleoj, tiel evidentigante sian obsedon pri morto kaj postmorta vivo. Li ankaŭ kreis kelkajn tombojn en [[Dresdeno]]<ref>Wolf, 45</ref>. Dosiero:Oak Tree in the Snow.jpg|''Kverko sub Neĝo'' ([[1829]]). 71 × 48 cm. [[Alte Nationalgalerie]], [[Berlino]]. Friedrich estis inter la unuaj artistoj, kiuj bildigis vintrajn pejzaĝojn severe kaj funebre. Liaj vintraj scenoj estas solenaj kaj senmovaj. Laŭ la arthistoriisto Hermann Beenken, Friedrich pentris vintrajn pejzaĝojn, sur kiuj "''paŝis ankoraŭ neniu homo''"<ref name="HB" />. </gallery> == Notoj == {{Referencoj|2}} == Fontoj == * Boele, Vincent and Foppema, Femke (eldj.). ''Caspar David Friedrich & the German Romantic Landscape''. Amsterdam: Hermitage Amsterdam, 2008. ISBN 978-90-400-8568-0 * Boime, Albert. ''Art in an Age of Bonapartism, 1800–1815: A Social History of Modern Art, Vol. 2.'' Chicago: University of Chicago Press, 1990. ISBN 0-226-06335-6. * Börsch-Supan, Helmut (tr. Twohig, Sarah). ''Caspar David Friedrich''. New York: George Braziller, 1974. ISBN 0-8076-0747-9. * Dahlenburg, Birgit & Carsten, Spitzer. "Major Depression and Stroke in Caspar David Friedrich". In Bougousslavsky, J. & Boller, F. (eds.), ''Neurological Disorders in Famous Artists''. New York: Karger, c. 2005. ISBN 3-8055-7914-4. * Griffiths, Antony and Carey, Francis; ''German Printmaking in the Age of Goethe'', 1994, British Museum Press, ISBN 0-7141-1659-9 . * Guillaud, Maurice & Guillaud, Jacqueline. ''Caspar David Friedrich, line and transparency''. Exhibition catalogue, The Centre Culturel du Marais, Paris. Paris: Guillaud Editions, Rizzoli, 1984. ISBN 0-8478-5408-6. * Hofmann, Werner. ''Caspar David Friedrich.'' Thames & Hudson: New York, 2000. ISBN 0-500-09295-8. * Johnston, Catherine, kaj al. ''Baltic Light: Early Open-Air Painting in Denmark and North Germany''. New Haven and London: Yale University Press, 1999. ISBN 0-300-08166-9 * Murray, Christopher John. ''Encyclopedia of the Romantic Era, 1760–1850''. ISBN 1-57958-423-3. * Rewald, Sabine (eld.). ''The Romantic Vision of Caspar David Friedrich''. The Metropolitan Museum of Art: New York, 1990. ISBN 0-87099-603-7. * Rosenblum, Robert. ''Modern Painting and the Northern Romantic Tradition: Friedrich to Rothko''. New York, Harper & Row, Publishers; 1975, ISBN 0-06-430057-9 * Siegel, Linda. ''Caspar David Friedrich and the Age of German Romanticism''. Branden Publishing Co, 1978. ISBN 0-8283-1659-7. * Vaughan, William. "Caspar David Friedrich" in ''Romantic Landscape Painting in Dresden'' (ekspozicia katalogo), [[Tate Gallery]], Londono, 6-a de septembro – 16-a de oktobro 1972. ISBN 0-900874-36-8. * Vaughan, William.''German Romantic Painting''. New Haven and London: Yale University Press, 1980. ISBN 0-300-02387-1. * Vaughan, William. ''Friedrich''. London: Phaidon Press, 2004. ISBN 0-7148-4060-2. * Werner, Christoph. ''Um ewig einst zu leben. Caspar David Friedrich und Joseph Mallord William Turner''. Weimar: Bertuch Verlag, 2006. ISBN 3-937601-34-1. * Wolf, Norbert. ''Friedrich''. Cologne: Taschen, 2003. ISBN 3-8228-2293-0. {{Projektoj|commons=Category:Caspar David Friedrich|wikiquote=Caspar David Friedrich}} == Eksteraj ligiloj == * {{de}} [http://www.caspar-david-friedrich-gesellschaft.de/index.htm Fondaĵo Caspar David Friedrich] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081027220208/http://www.caspar-david-friedrich-gesellschaft.de/index.htm |date=2008-10-27 }} * {{en}} [http://www.hermitagemuseum.org/html_En/04/2003/hm4_2_046.html Arkivoj de la [[Muzeo Ermitejo]]] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081211013532/http://www.hermitagemuseum.org/html_En/04/2003/hm4_2_046.html |date=2008-12-11 }} * {{en}} [http://www.wga.hu/html/f/friedric/index.html Reta Artgalerio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081211013532/http://www.hermitagemuseum.org/html_En/04/2003/hm4_2_046.html |date=2008-12-11 }} - kompleta kolekto de Friedrich-aj verkoj * {{en}} [http://www.artcyclopedia.com/artists/friedrich_caspar_david.html Artcyclopedia] - ligiloj al pentraĵoj de Friedrich * {{de}} [http://www.hamburger-kunsthalle.de/friedrich/html/en_biographie.html Kronologia biografio, retejo de la Kunsthalle de Hamburgo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20081209051558/http://www.hamburger-kunsthalle.de/friedrich/html/en_biographie.html |date=2008-12-09 }} {{Elstara}} {{ADLS|2009|01}} <!-- kaj 02 --> {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Friedrich, Caspar David}} [[Kategorio:Germanaj pentristoj]] [[Kategorio:Romantikaj pentristoj]] [[Kategorio:Pejzaĝistoj]] [[Kategorio:Caspar David Friedrich]] b78leb897xyuz8dwrjsds3l3nc8xmty 0 42204 9490806 9440766 2026-10-09T12:06:30Z Roberto 609 /* Esperanto en Zakopane */ 9490806 wikitext text/x-wiki :''Eble vi serĉas: [[Zakopaná]].'' {{Geokesto | urbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Zakopane | devena_nomo = | alia_nomo = {{LingvoKunNomo|pl|pol|''Zakopane''}} | alia_nomo1 = | alia_nomo2 = | kategorio = urbo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Zakopane | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Zakopane at night.jpg | dosiero_priskribo = Zakopane nokte <!-- *** Simboloj *** --> | flago = | blazono = POL Zakopane COA.svg <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Pollando | lando_tipo = | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Malgrandpollanda Provinco | regiono_tipo = [[Provinco (Pollando)|Provinco]] | distrikto = Distrikto Tatrzański | distrikto_tipo = [[Distrikto (Pollando)|Distrikto]] | municipo = | municipo_tipo = | komunumo = Komunumo Zakopane | komunumo_tipo = [[Komunumo (Pollando)|Komunumo]] | komunumo_noto = (urba tipo) | histregiono = | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto_faldo = 1 | parto = | parto1 = | parto2 = | parto3 = | parto4 = | parto5 = | parto6 = | rivero = Zakopianka | rivero1 = Bystra | memorindaĵo_tipo = Memorindaĵoj | memorindaĵo = | memorindaĵo1 = | memorindaĵo2 = | ŝoseo = | urbo_tipo = | urbo = | montaro = Tatroj <!-- *** Situo *** --> | situo = Zakopane | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = | lat_d = 49 | lat_m = 18 | lat_s = 00 | lat_NS = N | long_d = 19 | long_m = 57 | long_s = 00 | long_EW = E | plej_alta = | plej_alta_leviĝo = 2301 | plej_alta_lat_d = | plej_alta_long_d = | plej_malalta_leviĝo = 750 | plej_malalta_lat_d = | plej_malalta_long_d = <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 84.26 | areo_rondumo = 1 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = 26737 | loĝantaro_dato = 31.12.2009 | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 1578 | establita_tipo = Fondo | establita1 = 1933 | establita1_tipo = urbaj rajtoj | urbestro = Janusz Majcher | ĉefulo = | ĉefulo_tipo = | ĉefulo_partio = <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = 34-500 ĝis 34-504 | areo_kodo = (+48) 18 | areo_kodo_tipo = Telefona antaŭkodo | kodo1 = KTT | kodo1_tipo = Aŭtokodoj | kodo2 = 2121617011 | kodo2_tipo = [[TERYT]] <!-- *** UNESCO ktp. *** --> <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = ul. Kościuszki 13<br />34-500 Zakopane | libera_tipo = Adreso de ofico | libera1 = office@um.zakopane.pl | libera1_tipo = Retpoŝto al ofico | libera2 = 18 201-40-31 | libera2_tipo = Telefono de ofico <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Pollando | mapo_lokumilo = Pollando | mapo1 = | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = | mapo2_priskribo = Situo enkadre de Tatroj | mapo2_lokumilo = Tatroj <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://www.zakopane.eu www.zakopane.eu] | commons = Zakopane | portalo = Pollando <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Zakopane''' estas malgranda urbo en [[Malgrandopolio]] en la suda parto de [[Pollando]] apud la pola-[[Slovakio|slovaka]] landlimo. Ĝi apartenas al [[distrikto Tatrzański]]. Ĝi estas la ĉefa centro de [[turismo|turisma]] trafiko kaj vivo en Tatra-montaro. Ĝi havas 30 mil loĝantojn. == Turismo == Ĝi estas multnombre vizitata ne nur de la polaj, sed ankaŭ de eksterlandaj turistoj. La freŝa aero plibonigas onian sanon kaj admirindaj pejzaĝoj ĝojigos oniajn okulojn. Oni povas viziti belajn valojn kaj montojn en Tatra Nacia Parko kaj ekvidi tie unikajn plantojn ([[krokuso]]jn, [[anemono]]jn, [[edelvejso]]jn) kaj bestojn (ekz. [[ĉamo]]jn kaj [[marmoto]]jn, [[urso]]jn). Zakopane posedas unikan arkitekturon, kiun aliloke oni ne trovas. En la urbo troviĝas multaj antikvecaj objektoj de regiona ligna konstruado laŭ la t.n. Zakopane-stilo: deklivaj tegmentoj kaj ornamitaj flankoj. Sur la stratoj de la urbo oni povas vidi loĝantojn en tradiciaj montaranaj vestoj kaj gustumi lokajn specialaĵojn - "Oscypek" ([[ŝafa fromaĝo]]), "Grule" (bakitaj terpomoj kun saŭco) kaj ŝafaĵon. Aŭskulteblas ankaŭ specifa, vigla popolmuziko de la regiono. La plej proksimaj internaciaj flughavenoj troviĝas en [[Poprad]]o / Slovakio (proksimume 70&nbsp;km de Zakopane) kaj en Krakovo / Pollando (proksimume 110&nbsp;km de la urbo). Plej facile estas veturi al Zakopane el [[Krakovo]], el kiu eblas kapti pli malpli 60 trafikligojn tage (trajne aŭ buse). == Dua Mondmilito == 7.12.1939: En la urbo okazis konferenco de [[Gestapo]] kaj [[NKVD]] pri kontraŭbatalo de la [[Pola Partizana Ŝtato|pola subtera movado]]. == Famuloj == * [[Edward Raczyński]] == Esperanto en Zakopane == En Zakopane mortis la fama pola poeto [[Julian Tuwim]], kiu estis [[esperantisto]]. Pri la urbo li skribis al sia filino: ''Montojn omaĝu, filino, suprojn montĉenajn, / Neĝojn ensune bolantajn, Tatrajn aŭrorojn, / Nubojn serene blindumajn, bluojn serenajn, / Tagojn zakopaneajn, altojn kaj forojn!'' (Tradukis [[Andreo Rajski]]) En la jaro [[2005]] en tiu urbo okazis [[IJK 2005|Internacia Junulara Kongreso]]. Homoj vojaĝantaj al Zakopane el [[UK 2005|UK en Vilno]], povis veturi tra [[Varsovio]]. Estas rekta trajno de [[Vilno|Vilniuso]] al Varsovio kaj ankaŭ rektaj busoj. De Varsovio al Zakopane estas kelkaj rektaj trajnoj kaj busoj. En Zakopane multfoje okazis [[Ago-Semajno]] - [[Esperanto-renkontiĝo]] organizata de [[Pola Esperanto Junularo]] kaj klubo [[Varsovia Vento]]. Jarŝanĝe de [[2009]]/[[2010]] tie okazis la 1-a [[Junulara E-Semajno|JES]]. ===Lokaj esperantistoj=== *[[Adam Grabowski]]; == Fotaro == <gallery> Dosiero:Zakopane, Poland, fot. mariuszjbie.jpg Dosiero:Zakopane1.JPG Dosiero:Tatra mountains Zakopane Poland 1.jpg|Zakopane vintre, vido de aviadilo Dosiero:Wielka krokiew 2.jpg </gallery> [[Dosiero:Panorama Tatr z Gubałówki.jpg|eta|centre|700ra|Zakopane situas en suba parto de valo kaj ĝi estas ĉirkaŭita de [[Tatroj]]]] == Ĝemelaj urboj == * [[Saint-Dié-des-Vosges]] ([[Francio]]) * [[Poprad]], ([[Slovakio]]) * [[Siegen]], ([[Germanio]]) * [[Sopot]], ([[Pollando]]) * [[Vysoké Tatry]],([[Ĉeĥio]]) == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://www.tejo.org/ijk/2005/zakopane.php?lingvo=eo esperantlingvaj informoj pri Zakopane] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161018230741/http://www.tejo.org/ijk/2005/zakopane.php?lingvo=eo |date=2016-10-18 }} * [http://www.zakopane-online.com Zakopane ICT] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170911170032/http://zakopane-online.com/ |date=2017-09-11 }} * [http://www.willa-zakopane.com Zakopane ] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210306113604/http://willa-zakopane.com/ |date=2021-03-06 }} {{Granda dosiero|Zakopane harenda.jpg|1000ra|Panoramo el Harenda}} [[Kategorio:Urboj en Malgrandpollanda provinco]] [[Kategorio:Urboj en Pollando]] 5befk9ga1vcr29n3806mlvtuztpe8xu 0 56953 9490890 9482508 2026-10-09T15:44:36Z Sj1mor 12103 9490890 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:Eppendorf Mastercycler Pro S.jpg|eta|dekstra|200px|Termociklilo por '''PĈR''' ('''PĈR-ilo''')]] '''Polimeraza ĉen-reakcio,''' mallongigo '''PĈR''' (angle '''PCR''') estas tekniko kiu ebligas amplifi envitre malgrandan kvanton de DNA, por rapide fari milionojn aŭ miliardojn da kopioj. PĈR estis inventita en 1984 de la usona biokemiisto [[Kary Mullis]] ĉe la firmao [[Cetus Corporation]]. Ĝi estas fundamenta por multe de genetika testado inkluzive de analizo de antikvaj specimenoj de DNA kaj identigo de {{J|infekta agento}}. La plej multaj PĈR-metodoj dependas de termaj cikloj. Tiuj termaj cikloj ripete varmiĝas kaj malvarmiĝas la reakciilojn, ebligante temperatur-dependaj reakcioj: DNA denaturo, kaj DNA replikiĝo fare de enzimo. La principaj reakciiloj en PĈR estas [[prajmilo]]j (mallongaj unufadenaj DNA fragmentoj kiuj estas komplementa al la celita [[DNA]]-sinsekvo) kaj [[DNA-polimerazo]]. En la unua paŝo de PĈR, la du fadenoj de la DNA estas disigitaj je alta temperaturo. Tiu procezo nomiĝas DNA denaturo. En la dua paŝo, la temperaturo malaltiĝas kaj la prajmiloj ligas al siaj komplementaj [[DNA]]-sinsekvoj. La du DNA-fadenoj tiam fariĝas ŝablonojn por [[DNA-polimerazo]], kiu faras novan [[DNA]]-fadenon per kunmeto de [[nukleotido]]j (la bazaj eroj de DNA). Dum PĈR progresas, la novfarita DNA estas mem uzata kiel ŝablono por replikiĝo, ekigante reakcion en kiu la originala [[DNA]]-ŝablono estas [[Eksponenta funkcio|eksponenciale]] amplifita. La malkovro de varmoŝatanta eŭbakterio ''Thermus aquaticus'', kiu vivas en varmaj akvo-fontoj (70 ĝis 75&nbsp;°C) en la nacia usona parko Yellowstone, kaj la posta uzado de ties polimerazo, stabila ĝis temperaturoj proksimaj de 100&nbsp;°C, estas origino de la disvolviĝo de PĈR. Antaŭ la uzo de tiu varmostabila polimerazo, DNA-polimerazo devis esti aldonita je ĉiun ciklon, kio estis teda kaj multekosta procezo.<ref>{{Citaĵo el gazeto | doi=10.1525/abt.2012.74.4.9| titolo=Determining Annealing Temperatures for Polymerase Chain Reaction| url=https://archive.org/details/sim_american-biology-teacher_2012-04_74_4/page/256| gazeto=The American Biology Teacher| volumo=74| numero=4| paĝoj=256–260| jaro=2012| familia nomo1=Enners| persona nomo1=Edward| familia nomo2=Porta| persona nomo2=Angela R.}}</ref> Aplikoj de la tekniko inkluzivas DNA [[klonado]] por [[DNA-vicrivelado|vicrivelado]] kaj [[gentekniko]]; konstruado de DNA-bazitaj filogenioj, aŭ funkcia analizo de [[geno]]j; diagnozo kaj monitorado de {{J|hereda malsano}}; amplifo de antikva DNA;<ref>{{Citaĵo el libro | titolo=Fundamental Laboratory Approaches for Biochemistry and Biotechnology | jaro=2009| paĝoj=408-410 | eldoninto=Wiley | loko=Usono | familia nomo1=Ninfa| persona nomo1=Alexander| familia nomo2=Ballou| persona nomo2=David| familia nomo3=Benore| persona nomo3=Marilee}}</ref> analizo de genetikaj fingrospuroj, uzata ekzemple en [[krimoscienco]] kaj testado de [[parenceco]]; kaj detekto de [[Infekta agento|patogenaj agentoj]] por la diagnozo de {{J|infekta malsano}}. {{-}} == Principo == [[Dosiero:PĈR_eo.gif|eta|dekstra|300px|Etapoj de '''PĈR''']] La envitra amplifa principo baziĝas je ripetado de 3 procezoj: * denaturo de ambaŭ [[DNA]]-fadenoj je alta temperaturo (ĉirkaŭ 95&nbsp;°C) por disigi DNA-fadenojn kaj ekhavi unufadenajn DNA-molekulojn. * prajmila komplementa hibridiĝo de unufadena celita [[DNA]]-sinsekvo (temperaturo tiam estas ŝanĝita al valoro inter 40&nbsp;°C kaj 65&nbsp;°C por ebligi bonan prajmil-fiksiĝon). * la plilongiga reakcio per termostabila [[DNA]]-polimerazo (la Tak-polimerazo) realiĝas je plejefika temperaturo je 72&nbsp;°C. La produktaĵoj el tiu unua ciklo estas poste denaturitaj per varmo. Prajmiloj rehibridiĝas kun DNA-fadenoj devenintaj el la unua amplifa ciklo, ĉiu fadeno servas kiel matrico al la polimerazo. Je ĉiu ciklo, la kopi-nombro de la DNA-fragmento duobliĝas: 2ⁿ [[molekulo]]j haviĝas tiel post n cikloj, t.e. teorie ekzemple 1 048 576 molekuloj post 20 cikloj. Tiu PĈR-tekniko tute revoluciis la esploradojn en molekula biologia kampo kaj aplikeblas multe tiel en klonado kaj studado de gen-esprimiĝo kiel en serĉado de genetikaj polimorfismoj. {{Commons|Polymerase chain reaction}} == Referencoj == {{Referencoj}}{{-}} [[Kategorio:Molekula biologio]] 8okb2t367hrllfo2u5hd1ew1acgzd7n 0 96878 9490868 9489555 2026-10-09T14:55:10Z Roberto 609 /* Verkoj */ 9490868 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo|dosiero=Stanislav-Tomic1.jpg}} '''Stanislav TOMIĈ''', ankaŭ konata kie ''Stanislas Tomiĉ'', estis Kroato, kiu naskiĝis en Lič (Kroatio) en la jaro 1879. Infanaĝe, li vivis en Bela Palanka kaj en Negotin [[Serbio]], kaj fariĝis esperantisto en 1908. Li estis pioniro de Esperanto en Kroatio, Prezidanto de [[Zagreba Esperanto-Societo]]. Li gvidis multajn kursojn por laboristoj, kunlaboris en ''Kroata Esperantisto'', verkis filozofian verkon ''La Vojo al Vero'' (publikigita en Parizo, en 1910), gramatikon por kroatoj ''Esperanto en 33 Lecionoj'' (publikigita en Zagreb, en 1919) kaj ''Du Sudslavaj Popolafabeloj'' (publikigita en Zagreb, en 1919). Li verkis ankaŭ kroate. Pro politikaj cirkonstancoj li devis elmigri al Usono. En Sudameriko li fariĝis inĝeniero. Kiel konstruinĝeniero li restadis en Sudameriko konstruante vojojn kaj fervojliniojn. Longtempe restadis en Amazonio kaj Andoj. Li estis patro de [[Anton Tomić|Anton Tomi&#263;]], ankaŭ esperantisto, tre grava en la disvastigo de La Internacia Lingvo en Kolombio. Stanislav Tomić mortis en [[Kolombio]] en la jaro 1932. ==Verkoj== *''La vojo al Vero''. Eld. [[Presa Esperantista Societo]], Parizo, 1910, ( 11x18), 36 paĝoj. {{citaĵo|Aro da filozofiaj pripensoj el kiuj la aŭtoro devenigas konkludojn, kiuj kondukas al la « vojo al Vero ». La libro estos originale verkita en Esperanto; ĝia enhavo estas interesa, la stilo estas klara kaj la lingvo plej korekta.|[[Belga Esperantisto]] n023-024 (sep-okt 1910)}} *''Du slavaj popolfabeloj''. Eld. Esperanto-oficejo, Zagreb, 1919(?) {{citaĵo|Jam rica estas la Esperanta kolekto de ĉiulandaj fabeloj, ĝi iam ebligos interesajn komparojn. Tute indaj je siaj antauaj similajn kaj vere fabelaj estas la du rakontoj "Usud" kaj "Ĉevalbirdo". La malbonŝanculo de la unua reakiras la sortfavoron pere de iu feliciga orharulino; la ĉevalbirdo de l'dua rekondukas la reĝidon, post mirigaj aventuroj, al lia ravita edzino. La lertan stilon kaj seneraran lingvo de l’aŭtoro plezure ĝuos ĉiu leganto.|Esperanto n234 fev 1920}} *''Esperanto u 33 Lekcije''. Eld. Kroata Esperantista Societo, ~1920 {{citaĵo|Tiu estas malprudentulo, kiu taksas aferon pri kiu li estas nesperta. Plena nescio de l' [[kroata lingvo]] postulas tamen tian senprudentan faron. La apero de bona lernolibro en nova lingvo estas per si mem ĝojiga fakto; la nun priparolata disvastigu la internacian lingvon en nova ŝtato, kie tradicioj kaj rutino ne tiel baras la vojon al neduba progreso. Kiel fundan tekston, S-ro Tomiĉ elektis la belan [[verko]]n: [[La Interrompita Kanto]], de [[Eliza Orzeszko]], tiel bone esperantigitan de [[Kabe]]. Ĉiu leciono enhavas kiel legacon parton de tiu [[rakonto]]; poste sekvas rilata vortkolekto, gramatikaj klarigoj, konversacia ekzerco kaj kroata traduko de l’ legaĵo. Tiei oni bazas la [[instruo]]n sur konkretajo laŭ la postuloj de l’pedagogio. Tiel ankaŭ la vera allogo de I'idilia temo instigas Ia lernanton al pluaj klopodoj. Iom post iom ĉiu regulo, ĉiu prefikso kaj sufikso, ĉiu apartado de Esperanto estas siavice klarigata. En dua parto, la konversacioj ne plu rilatas al la legajo, sed al okazoj de l'ĉiutaga vivo, al praktikaj temoj kiel: komerco, vojaĝado, promeno tra urbo [[Zagreb]], UEA, k. t. p. Ankaŭ la vortkolektoj malaperas; plena traduko de l’legaĵo kaj de l'konversacioj ja sufiĉas. Fine en la lastaj [[leciono]]j tiuj tradukoj atikan estas forigataj, restas nur la Esperantaj [[teksto]]j vice kun Kroataj klarigoj pri sintakso. Vortaro kun ciu radiko uzita en la libro finigas ĝin. Entute la ampleksa verko estas tre bone aranĝita. Tute certe per ĝi inteligentulo facile ellernos nian lingvon. En la mano de lerta kursgvidanto ĝi estos ankan bona instruilo, ŝajnas, ke por nekleraj bornoj mankas facila komenco kun simplaj frazoj kaj elementaj ekzercoj. Sed oni komune asertas, ke slavaj popolanoj tre facile ellernas fremdajn lingvojn; tial tiu rimarko estas eble malprava. La Esperanta teksto (krom tiu de Kabe, kiu laŭdon ne plu bezonas) estas tre bona kaj la klarigantaj ekzemploj tre taŭgaj. Oni nur bedaŭras la multecon de l’preseraroj; kredeble malfacilaj cirkonstancoj tion kaŭzis, sed malbone impresas, ĉe malfermo da verko, kvarpaĝa listo da korektotaj eraroj; kaj ve! la listo tute ne estas plena! Lingveraro estas la esprimo "devata" anstataŭ "ŝuldata" en: „La Universitato devata al la agema spirito de Strossmajer", kaj nova vorto estas "keso" (ĉu mola fromaĝo?). La sufikso "io" por landnomoj estas note menciata. La nova lernolibro por Kroatoj estas grava valora verko, originale elpensita; ĝi certe antaŭenigas la progresadon de nia lingvo en [[Jugoslavio]]. Por ni, ni eltiras el komparo inter la tekstoj Esperantaj kaj kroataj la konvinkon, ke ni estas privilegiuloj, eĉ en la lernado de Esperanto, kaj ke la provo forigi el nia lingvo kelke da radikoj, sonoj aŭ kutimoj pro ilia slava deveno, tiei ricevante tute latinidan dialekton, estas ne nur sensencajn, sed ankaŭ maljustajn.|[[Georges Stroele|G.S.]] Esperanto n241 sep 1920}} {{Vivtempo|Tomic, Stanislav}} [[Kategorio:Kroatoj]] [[Kategorio:Zagrebanoj]] dvehku8pi5j4010p0avg7ub0q4afcrw 9490869 9490868 2026-10-09T14:55:36Z Roberto 609 /* Verkoj */ 9490869 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo|dosiero=Stanislav-Tomic1.jpg}} '''Stanislav TOMIĈ''', ankaŭ konata kie ''Stanislas Tomiĉ'', estis Kroato, kiu naskiĝis en Lič (Kroatio) en la jaro 1879. Infanaĝe, li vivis en Bela Palanka kaj en Negotin [[Serbio]], kaj fariĝis esperantisto en 1908. Li estis pioniro de Esperanto en Kroatio, Prezidanto de [[Zagreba Esperanto-Societo]]. Li gvidis multajn kursojn por laboristoj, kunlaboris en ''Kroata Esperantisto'', verkis filozofian verkon ''La Vojo al Vero'' (publikigita en Parizo, en 1910), gramatikon por kroatoj ''Esperanto en 33 Lecionoj'' (publikigita en Zagreb, en 1919) kaj ''Du Sudslavaj Popolafabeloj'' (publikigita en Zagreb, en 1919). Li verkis ankaŭ kroate. Pro politikaj cirkonstancoj li devis elmigri al Usono. En Sudameriko li fariĝis inĝeniero. Kiel konstruinĝeniero li restadis en Sudameriko konstruante vojojn kaj fervojliniojn. Longtempe restadis en Amazonio kaj Andoj. Li estis patro de [[Anton Tomić|Anton Tomi&#263;]], ankaŭ esperantisto, tre grava en la disvastigo de La Internacia Lingvo en Kolombio. Stanislav Tomić mortis en [[Kolombio]] en la jaro 1932. ==Verkoj== *''La vojo al Vero''. Eld. [[Presa Esperantista Societo]], Parizo, 1910, ( 11x18), 36 paĝoj. {{citaĵo|Aro da filozofiaj pripensoj el kiuj la aŭtoro devenigas konkludojn, kiuj kondukas al la « vojo al Vero ». La libro estos originale verkita en Esperanto; ĝia enhavo estas interesa, la stilo estas klara kaj la lingvo plej korekta.|[[Belga Esperantisto]] n023-024 (sep-okt 1910)}} *''Du slavaj popolfabeloj''. Eld. Esperanto-oficejo, Zagreb, 1919(?) {{citaĵo|Jam rica estas la Esperanta kolekto de ĉiulandaj fabeloj, ĝi iam ebligos interesajn komparojn. Tute indaj je siaj antauaj similajn kaj vere fabelaj estas la du rakontoj "Usud" kaj "Ĉevalbirdo". La malbonŝanculo de la unua reakiras la sortfavoron pere de iu feliciga orharulino; la ĉevalbirdo de l'dua rekondukas la reĝidon, post mirigaj aventuroj, al lia ravita edzino. La lertan stilon kaj seneraran lingvo de l’aŭtoro plezure ĝuos ĉiu leganto.|Esperanto n234 fev 1920}} *''Esperanto u 33 Lekcije''. Eld. Kroata Esperantista Societo, ~1920 {{citaĵo|Tiu estas malprudentulo, kiu taksas aferon pri kiu li estas nesperta. Plena nescio de l' [[kroata lingvo]] postulas tamen tian senprudentan faron. La apero de bona lernolibro en nova lingvo estas per si mem ĝojiga fakto; la nun priparolata disvastigu la internacian lingvon en nova ŝtato, kie tradicioj kaj rutino ne tiel baras la vojon al neduba progreso. Kiel fundan tekston, S-ro Tomiĉ elektis la belan [[verko]]n: [[La Interrompita Kanto]], de [[Eliza Orzeszko]], tiel bone esperantigitan de [[Kabe]]. Ĉiu leciono enhavas kiel legacon parton de tiu [[rakonto]]; poste sekvas rilata vortkolekto, gramatikaj klarigoj, konversacia ekzerco kaj kroata traduko de l’ legaĵo. Tiei oni bazas la [[instruo]]n sur konkretajo laŭ la postuloj de l’pedagogio. Tiel ankaŭ la vera allogo de I'idilia temo instigas Ia lernanton al pluaj klopodoj. Iom post iom ĉiu regulo, ĉiu prefikso kaj sufikso, ĉiu apartado de Esperanto estas siavice klarigata. En dua parto, la konversacioj ne plu rilatas al la legajo, sed al okazoj de l'ĉiutaga vivo, al praktikaj temoj kiel: komerco, vojaĝado, promeno tra urbo [[Zagreb]], UEA, k. t. p. Ankaŭ la vortkolektoj malaperas; plena traduko de l’legaĵo kaj de l'konversacioj ja sufiĉas. Fine en la lastaj [[leciono]]j tiuj tradukoj atikan estas forigataj, restas nur la Esperantaj [[teksto]]j vice kun Kroataj klarigoj pri sintakso. Vortaro kun ciu radiko uzita en la libro finigas ĝin. Entute la ampleksa verko estas tre bone aranĝita. Tute certe per ĝi inteligentulo facile ellernos nian lingvon. En la mano de lerta kursgvidanto ĝi estos ankan bona instruilo, ŝajnas, ke por nekleraj bornoj mankas facila komenco kun simplaj frazoj kaj elementaj ekzercoj. Sed oni komune asertas, ke slavaj popolanoj tre facile ellernas fremdajn lingvojn; tial tiu rimarko estas eble malprava. La Esperanta teksto (krom tiu de Kabe, kiu laŭdon ne plu bezonas) estas tre bona kaj la klarigantaj ekzemploj tre taŭgaj. Oni nur bedaŭras la multecon de l’preseraroj; kredeble malfacilaj cirkonstancoj tion kaŭzis, sed malbone impresas, ĉe malfermo da verko, kvarpaĝa listo da korektotaj eraroj; kaj ve! la listo tute ne estas plena! Lingveraro estas la esprimo "devata" anstataŭ "ŝuldata" en: „La Universitato devata al la agema spirito de Strossmajer", kaj nova vorto estas "keso" (ĉu mola fromaĝo?). La sufikso "io" por landnomoj estas note menciata. La nova lernolibro por Kroatoj estas grava valora verko, originale elpensita; ĝi certe antaŭenigas la progresadon de nia lingvo en [[Jugoslavio]]. Por ni, ni eltiras el komparo inter la tekstoj Esperantaj kaj kroataj la konvinkon, ke ni estas privilegiuloj, eĉ en la lernado de Esperanto, kaj ke la provo forigi el nia lingvo kelke da radikoj, sonoj aŭ kutimoj pro ilia slava deveno, tiei ricevante tute latinidan dialekton, estas ne nur sensencajn, sed ankaŭ maljustajn.|[[Georges Stroele|G.S.]] Esperanto n241 sep 1920}} {{Vivtempo|Tomic, Stanislav}} [[Kategorio:Kroatoj]] [[Kategorio:Zagrebanoj]] kmr4t0clwknlz2fp81ho2d3ak1ir1zc 0 121962 9490831 9488895 2026-10-09T13:18:10Z Roberto 609 /* Erwin Gerhard Bernfeld */ 9490831 wikitext text/x-wiki {{ArtikolaMesaĝokesto | speco = ĝermo | bildo = <span style="vertical-align: middle; background:transparent">[[Dosiero:Flago-de-Aŭstrio.svg|50ra]]<span style="margin-left:-45px;">[[Dosiero:Jubilea simbolo.svg|40ra]]</span></span> | css-stiloj = width: 80%; | teksto = ''Tiu ĉi paĝo listigas [[Vikipedio:ĝermo|ĝermajn informojn]] pri [[aŭstra esperantisto|aŭstraj esperantistoj]]. Movu mallongajn informojn pri aŭstraj esperantistoj en tiun ĉi paĝon metante [[Vikipedio:alidirektilo|alidirektilo]]n.<br />Se vi volus partigi informon en apartan artikolon, aldonu informojn tiel ke '''minimume''' estu tri plenaj frazoj, prefere pli, nepre estu ĝustaj kategorioj, almenaŭ [[:kategorio:aŭstraj esperantistoj]], kaj laŭeble ankaŭ uziĝu la ŝablonoj {{ŝ|Informkesto homo}} kaj {{ŝ|vivtempo}}. Post kreo de aparta artikolo forigu la informon de ĉi-tie.<br />Ekzistas pli plena '''[[listo de aŭstraj esperantistoj]]''', en kiu listiĝu la nomoj de aŭstraj esperantistoj aŭ menciataj ĉi-tie aŭ per propra biografia artikolo.'' <!-- Pri ĉi tiu paĝo, vidu la historian diskuton [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo_2006_9#Kvanto_kaj_kvalito]] --> }} {{KompaktaEnhavTabeloEo}} <!-- == A == --> == A == === [[Josef Aumayr]] === '''Josef Aumayr''' (nask. en 1853?, mortis la 7-an de julio 1928) estis la unua Esperanto-pioniro en [[Linz]] kaj citita de Zamenhof en la [[Adresaro de la Esperantistoj|Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon "Esperanto"/Serio XVI]], sekve li eklernis la lingvon inter 1893 kaj 1895. Li verkis Esperanto-lernolibreton. == B == === [[Lorenz Bartek]] === '''Lorenz Bartek''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. === [[Norbert Bartosch]] === '''Norbert Bartosch''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. Li estis prezidanto de Esperanto-grupo de [[Graz]] ekde 1947. === [[Josef Bauer]] === ''' Josef Bauer ''' (naskita en 1870, morta en la [[25-a de julio]] [[1953]]) estis aŭstra esperantisto dum unua duono de la 20-a jarcento en [[Innsbruck]]. === [[Franz Baumgartinger]] === '''Franz Baumgartinger''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento en Salzburg. === [[Alfred Berdan]] === '''Alfred Berdan''' estis esperantisto aktiva en Aŭstrio meze de 20-a jarcento. Li estis la lasta prezidanto de [[Aŭstria Laborista Ligo Esperantista]]. Dum nazisma regado de Aŭstrio, li movadis klandestine. Li estis kunlaboranto de kelkaj esperanto-gazetoj antaŭ kaj post la dua mondmilito, redaktanto de [[Aŭstria Esperanto-Revuo]]. === [[Heinrich Bederlunger]] === '''Heinrich Johann Ernst Bederlunger''' (naskiĝis en [[Innsbruck]] la 1-an de Julio 1866, mortis la 29-an de Januaro 1932 ankaŭ en Innsbruck), ankaŭ konata kiel ''Heinz Bederlunger<ref>en [[vikidatumoj]] [[d:Q36578]]</ref>'', [[bankisto]] estis aŭstria esperantisto dum la unua duono de 20-a jarcento. Li estis delegito de [[UEA]]. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Amalia Berger]] === '''Amalia Berger''' estis aŭstra esperantistino el [[Vieno]], aktiva en la unua duono de la 20-a jarcento. Ŝi estis kunlaborantino de la [[Unuiĝo de Esperantistaj Virinoj]] kaj prezentis ĝin en la [[Enciklopedio de Esperanto]] el 1934. Paralele ŝi ankaŭ aktivis en la movada por [[senalkohola kulturo]] kaj ties esperantlingva branĉo. === [[Anna Berthold]] === '''Anna Berthold''' (nask. la 23-an de marto 1861, mort. la 5-an de januaro 1900) estis pioniro en [[Korneuburg]]. === [[Elisabeth Berthold]] === '''Elisabeth Berthold''' (nask. la 4-an de okt. 1828, mort. la 13-an de junio 1912) estis pioniro en [[Korneuburg]]. === [[Erwin Gerhard Bernfeld]] === '''Erwin Gerhard BERNFELD''', [[Novzelando|novzelandano]], translokiĝita al Aŭstrio, depost 1938 elmigrinta al Aŭstralio, ŝtata oficisto en [[Wien]]. Nask. la 10-an de nov. [[1891]] en Vieno, mortis [[1966]] en [[Wellington]], [[Nov-Zelando]]. [[Esperantisto]] de [[1924]], sekretario en grupo "Ofichavantoj" en [[Vieno]], [[prezidanto]] ĉe "Aŭstria Pacifista Societo Esperantista" en [[Vieno]]. Depost [[1926]] ĝis [[1934]] li estis ĉefdelegito de [[UEA]] por Aŭstrio. ===[[Karl Binder]]=== '''Karl Binder''' (mortis 1920) estis esperantisto en [[Graz]] en la komenco de 20-a jarcento.<ref>Esperanto n239-240 jul-aŭg 1920</ref> === [[Rudolf Bouché]] === '''Rudolf Bouché''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. === [[Helmut Brath]] === '''Helmut Brath''' estas aŭstra esperantisto, kiu en la jaroj 1980-1990 aktivis en [[TEJO]]. === [[Franz Braun]] === '''Franz BRAUN''', estis aŭstra esperantisto kaj (en 1934 emerita) financa ĉefadministranto, vivinta en Rodaun ĉe Wien. Dum multaj jaroj li estis funkciulo en UEU-Wien kaj kunlaboranto de la gazeto [[Aŭstra Esperantisto]]. {{EdE|B}} === [[Hugo Braun]] === '''Hugo Braun''', tramisto, estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento. ===[[Franz Bucek]]=== '''Franz Bucek''' estis esperantisto el [[Bodenbach]] militkaptita en 1915 dum la Unua mondmilito en [[Rusio]]<ref>Esperanto n181 sep 1915</ref>. === [[Johann Bürger]] === '''Johann BÜRGER''' (naskiĝis en [[1898]], mortis la [[4-an de aŭgusto]] [[1992]] en [[Linz]]) estis longtempa estrarano de la Aŭstria kaj honora membro de la [[Internacia Fervojista Esperanto-Federacio]]. === [[Ottilie Bürger]] === '''Ottilie BÜRGER''' (mortis la 10-an de novembro 2001 en sia 92-a vivjaro), edzino de [[Johann Bürger]], estis multjara membrino de la Esperanto-grupo en [[Linz]], Aŭstrio. == C == === [[Anton Casari]] === '''Anton CASARI''' (kasari) (naskiĝis en [[1909|1890]] en [[Villach]], mortis la [[2001|1967]] en [[Mödling]], [[Aŭstrio]]) estis aŭstra esperantisto kaj doktoriĝinta [[instruisto]] [[mezlernejo| mezlerneja]] en [[Wien]]. Li inter 1927 kaj 1929 kunverkis la unuajn ministerie aprobitajn lerno- kaj legolibrojn por aŭstriaj lernejoj. === [[Franciska Cech]] === '''Franciska Cech''' (naskiĝis en [[1873]], mortis la [[25-an de februaro]] [[1952]], [[Aŭstrio]]) membro de [[Esperanto-Societo Danubio]], patrino de vicprez. de [[AEF]] [[Raimund Cech]]. == Ĉ == == D == === [[Karl Dürrsdimid]] === '''Karl Dürrsdimid ''' estis aŭstria esperantisto meze de la 20-a jarcento en Klagenfurt. == E == === [[Friedrich Ebner]] === '''Friedrich Ebner''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. === [[Wilhelmine Ehrl]] === '''Wilhelmine Ehrl''' (naskiĝis 1852? - mortis aŭguston 1930 en Mühling, parto de la komunumo [[Wieselburg-Land]] en [[Malsupra Aŭstrio]]) estis aŭstra pionirino en [[Wieselburg]]. Ŝi mortis en Mühling, kie ŝi pasigis libertempon, sekve de akcidento en sia 78-a vivjaro. Ŝi estis miopa kaj enabismiĝis de roko dum promenado. Sia lasta volo estis, ke la [[Esperanto-insigno]] estu sur ŝia tombo. ===[[Theodor Erlebach]]=== '''Theodor Erlebach''' (mortis 1915) estis esperantisto el Franzendorf, de kies societo li estis sekretario. Li mortis dum la Unua mondmilito. == F == === [[Karl Farkas]] === '''Karl Farkas''' [?-1949] estis aŭstra esperantisto meze de 20a jarcento en [[Oberpullendorf]] <ref>Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Nekrologo''. Numero 5-6, paĝo 53, majo-junio 1949</ref>. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Helga Farukuoye]] === '''Helga Farukuoye''' estis aŭstra instruistino pri lingvoj kaj afergvidantino de Aŭstria Socialista Ligo Esperantista ([[ASLE]]). === [[Max Finkenzeller]] === '''Max Finkenzeller''' estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento. === [[Emil Fischer]] === {{AliajSignifoj|Emil Fischer}} '''Emil Fischer''' [?-okt. 1948] estis estrarano kaj vigla kunlaboranto de la Fervojista fakgrupo esperantista en Vieno. === [[Franz Josef Fischer]] === '''Franz Josef Fischer''' [n. en 1866?, m. la 14-an de nov. 1925] estis aŭstria esperantisto en la komenco de la 20-a jarcento, kiu verkis Esperanto-angulon en la monata gazeto „Jugendfreund“. === [[Franz Fötinger]] === '''Franz Fötinger''' estis esperantisto en [[Salzburg]] meze de la 20-a jarcento. === [[Elisabeth Frey]] === '''Elisabeth Frey''' [1913-1953] estis esperantisto meze de la 20-a jarcento. === [[Karl Robert Frühmann]] === ''' Karl Robert Frühmann''' estis aŭstra esperantisto dum mezo de 20-a jarcento. === [[Franz Fuchs]] === Pastro '''Franz Fuchs''' (mortis en 1931), paroĥestro kaj dekano en [[Königsbrunn]] estis esperantisto en Aŭstrio en la unua duono de 20-a jarcento. === [[Maximilian Führing]] === '''Maximilian Führing''' estis vicprezidanto de [[AEF]] kaj direktoro de la ŝtata ekzamenkomisiono por Esperanto ĵus post la fino de la dua mondmilito en 1946 <ref>Aŭstria Esperanto-Revuo.''Ŝtata Ekzamena Komisiono''. N. 4-5, p. 78. Nov-dez 1946</ref>. Li estis unu el la iniciatoroj de [[Aŭstria Katolika Ligo Esperantisto]] en 1947. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} == G == ===[[Paul Gareis]]=== '''Paul Gareis''' estis esperantisto el [[Lubeko]] militkaptita en 1915 dum la Unua mondmilito en [[Rusujo]]<ref>Esperanto n191-192 jul-aŭg 1916</ref> === [[Anton Goldmann]] === '''Anton GOLDMANN''', aŭstro, urba sekretario en Stab, ČSR. Naskiĝis la [[3-an de februaro]] [[1889]] en ''Probsdorf''? ĉe [[Vieno]]. Esperantisto de [[1922]]. Aranĝis kursojn en popolaltlernejo de St. Pölten, 1923-26; Kunfondis EG samloke. Verkis germanan flugfolion en 10.000 ekzempleroj. === [[Peter K. Geier]] === '''Peter K. GEIER''' (gajer), aŭstro. Vivis en [[Graz]] kaj mortis kiel soldato en [[1914]]. En [[1908]] kunfondis en [[Graz]] internacian klubon "[[Junaj Esperantistoj]]". === [[Paul Glüxmann]] === '''Paul Glüxmann''' estis prezidanto de [[AEF]] ekde 1946, tuj post la dua mondmilito<ref>Aŭstria Esperanto-Revuo.''Ŝtata Ekzamena Komisiono''. N. 4-5, p. 78. Nov-dez 1946</ref>. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} <!-- == Ĝ == --> == H == === [[Franz Haagen]] === '''Franz Haagen''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. ===[[Julius Haas]]=== '''Julius Haas''' estis aŭstra esperantisto en la komenco de 20-a jarcento en [[Bielitz]]<ref>Esperanto n178 jul 1915</ref>, kie li estis delegito de UEA. ===[[Ada Hackl]]=== '''Ada Hackl''' (mortis aprile 1970) estis aŭstria esperantistino, edzino de [[Karl Hackl]]. Ŝi akompanis la unuan transporton de orfaj infanoj alvenintaj por [[Tarrasa]] en [[Hispanujo]] post la Dua mondmilito. === [[Adolf Hainschegg]] === '''Adolf HAINSCHEGG''' (hajnŝeg), aŭstro, prof. mezlerneja en Graz. Nask. en 1883. Esperantisto de 1922. Lerta tradukanto, dufoje premiita dum Floraj Ludoj. === [[Adolf Halbedl]] === ''' Adolf Halbedl''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento en Knittelfeld. Ekde 1949 li estis vicprezidanto de [[AEF]]. === [[Franz Händler]] === ''' Franz Händler''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. === [[Oswald Haselbauer]] === '''Oswald HASELBAUER''' (naskiĝis en [[1909]], mortis la [[13-a de junio|13-an de junio]] [[2001]] en [[Linz]], [[Aŭstrio]]) estis iama delegito kaj fakdelegito pri [[turismo]], longtempa klubestro. Ekde la 30-aj jaroj li aktivis en la regiono de [[Braunau]], prizorgante multajn kursojn. === [[Curt Hellmann]] === D-ro '''Curt Hellmann''', naskita 9. 4. 1895 en Vöklabruck, Supra Aŭstrio, mezlerneja profesoro en Vieno, laŭ informo de atestintaj personoj la 20. 11. 1944 estis arestita kaj transportita en la famaĉan koncentrejon Mauthausen, kie li mortis pro perforto. Al la malnovaj esp-istoj vienaj la mortinto estas konata, estinte la lasta estro de iama „[[Viena Akademia Societo Esperantista]]“ antaŭ la unua mondmilito. Hellmann ankaŭ prezentis sin kiel verkanta pedagogo kaj filozofo, estinte unu el la Esperanto-pioniroj en la akademianara rondo.<ref>Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Niaj Mortintoj''. Numeroj 2-3, paĝo 48. Sept. 1946 </ref>. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Max Hollinger]] === '''Max HOLLINGER''' (1923-2004) mortis la 30-an de decembro en Linz, Aŭstrio. Li aktivis ĉefe en [[SAT]]-rondoj, kie li interalie animis la liberpensulan frakcion, kaj organizis tri [[SAT]]-kongresojn. === [[Rudolf Horneck]] === '''Rudolf HORNECK''' [hornek] estis [[aŭstra esperantisto]], direktoro kaj posedanto de komerca lernejo (en [[Graz]]o), kie ankaŭ Esperanto estis instruata. Li multe varbis por Esperanto kaj gvidis kursojn. === [[Oskar Hovorka]] === '''Oskar Hovorka''' (naskiĝis 1866?, mortis la 24-an de januaro 1930), patro de [[Nikolao Hovorka]], estis aŭstria esperantisto en la unua duono de la 20-a jarcento. === [[Johann Hubalek]] === '''Johann HUBALEK''' (naskiĝis en [[1904]], mortis la [[25-a de oktobro|25-an de oktobro]] [[1992]] en ''Edlach an der Rax'', parto de [[Reichenau an der Rax]], [[Malsupra Aŭstrio]]) estis [[UEA-delegito]]<ref>ekzemple dokumentita en la [[Jarlibro de UEA]] [[1982]], p. 92, aŭ [[1984]], p. 97</ref> pri [[turismo]], mastro de Esperanto-gastejo. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} <!-- == Ĥ == == I == --> == J == === [[Leone Jakob]] === '''Leone Jakob''' mortis la [[18-an de aŭgusto]] 1951, estis esperantisto en [[Innsbruck]]. === [[Hans Junschaffer]] === '''Hans JUNGCHAFFER''' (jungŝafer) estis aŭstra fakinstruisto kaj esperantisto en [[Ried im Innkreis]]. Bona prelegisto pri informado je Esperanto, gvidanto de Esperanto-grupo. Verkis propran libreton pri Esperanto. === [[Rudolf Jax]] === '''Rudolf Jax''' (naskiĝis en 1959, mortis la 18-an de decembro 2009) estis aŭstra esperantisto aktiva en [[Salcburgo]]. Li estis aktivulo de [[SAT]] (matr. 32828).<ref>[http://www.satesperanto.org/IMG/pdf/S-ul-sept-okt-2010-2.pdf nekrologa noto pri Rudolf Jax en] [[Sennaciulo]], oktobro 2010, paĝo 3</ref> ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Adele Jonas]] === '''Adele JONAS''' (naskiĝis en [[1899]], mortis 92-jara, la [[24-an de julio]] [[1974]]) estis aŭstra esperantisto kaj longtempa membro de [[Aŭstria Esperanto-Federacio]]. Ŝi estis la fratino de la esperantista ŝtatprezidanto [[Franz Jonas]]. <!-- == Ĵ == --> == K == === [[Trude Kalugin-Gothmann]] === '''Trude Kalugin-Gothmann''' mortis je la [[16-a de aŭgusto]] 1951 en [[Linz]]. Ŝi estis pionirino en tiu urbo. === [[Klaus Karner]] === D-ro '''Klaus KARNER''' (naskiĝis en [[1943]]; mortis la [[27-an de majo]] [[2005]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj peranto de [[SAT]] en [[Aŭstrio]], kiel sia patro antaŭe, kaj dum lastaj jaroj instruis Esperanton en la Universitato de [[Innsbruck]]. === [[Ludwig Kaspar]] === D-ro '''Ludwig Kaspar''' ( mortis [[oktobro]] [[1952]]) estis esperantisto en Graz. === [[Gabriel Katzianka]] === '''Gabriel Katzianka''' estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento. ===[[Eriko Kilian]]=== '''Eriko Kilian''', nacilingve ''Erich Kilian'', (mortis 1936) estis aŭstra esperantisto en Vieno. Li pasigis longan tempon en Bulgario. Verko: '''La mondon al ni!'''. 1934(?) 72 pĝ. {{citaĵo|Du junuloj forlasas siajn studojn por senmone kaj senpasporte vojaĝi per faldebla boato tra [[orienta Eŭropo]]. Ili subtenas la vivon per manĝo aŭ mono donita de homoj okaze renkontitaj, aŭ almozpetita ĉe bonfaremuloj. Trovante, ke per Esperanto ili pli facile reNkontos helpemajn amikojn, ili decidas lerni la [[lingvo]]n. Kuraĝo kaj aventuremo laŭdindaj! Tamen povas esti, ke tiu, kiu en la [[praktiko]] helpis al nekonataj aventuristoj, kaj kelkafoje havis kaŭzon bedaŭri [[konfido]]n mislokitan (kaj eĉ en Esperantujo tia afero ne estas nekonata), vidos la aferon de alia vidpunkto; kaj tion la aŭtoro mem konscias. La lingvo estas bona, la stilo interesa kaj vigla: tamen oni devas iom aldoni image, por kompreni la historion (ĉu veran aŭ fiktivan ?). Interesa esprimo : ''mi malinvitas vin (you have outstayed your welcome)''. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 353, Septembro (1934)}} {{citaĵo|La aŭtoro priskribas en bonstila kaj facila esp. sian kaj de sia kamarado veturadon per kaŭĉuka fleksebla boato de Dresdeno sur [[Danubo]] kaj Nigra-Maro al Konstantinoplo. Apud Varna okazis interparolo kun la bulgara reĝo, kiu fine monhelpis ilin kaj ebligis ilian hejmrevenon. Dank’ al la bulgara gastamo kaj esperantamo ili lernis la lingvon de la Verda Stelo.|[[Bulgara esperantisto]] j.16 n03-04 nov-dec 1934}} === [[Josef Kirchmayer]] === '''Josef Kirchmayer''' (naskiĝdato nekonata, m. la [[27-an de septembro]] [[1949]]), fervojisto, estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento en [[Ofterding]]. === [[Robert Klausberger]] === '''Robert Klausberger''' (poŝtisto) estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento. === [[Johann Klobucar]] === '''Johann Klobucar''' (mortis la 26-an de marto 1929) estis pioniro en [[Graz]], loka grupestro antaŭ la [[Unua Mondmilito]]. === [[Rupert König]] === '''Rupert König''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. === [[Adele Koller]] === '''Adele Koller''' mortis en majo 1953 en [[Bad Hall]], kie ŝi estis ano de la loka Esperanto-grupo. === [[Herbert Koppel]] === '''Herbert Koppel''' okupis en [[AEF]] ĝis 1938 la funkcion de gazetarservanto, kaj disdonis ĉiumonate al 50 aŭstriaj gazetoj diversajn en- kaj eksterlandajn raportojn pri Esperanto. Kiam la nacifaŝistoj perforte okupis Aŭstrion, ili metis Koppelon 11 monatojn en la koncentrejojn [[Dachau]] kaj [[Buchenwald]]. Post sia liberigo li elmigris al Anglio kaj estis de tie en 1940 enŝipigata al Kanado, kie li loĝis en [[Galt]], [[Ontario]].<ref>Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Letero el Kanado al Austria Esperanto-Revuo''. Numeroj 1-2; paĝo 6-7. Jan.-feb. 1947</ref> ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Alois Koudelka]] === '''Alois Koudelka''' [naskiĝis en 1871, mortis en decembro 1952], ŝuisto, estis la lasta estro de "[[Esperanto-Societo Emilo Peltier]]" en Graz, kiu devis esti likvidata pro la nazia reĝimo en 1938. Simpla homo, Koudelka tamen atingis preskaŭ perfektan posedon de Esperanto, kiun pruvis liaj multaj, neriproĉeblaj artikoloj en "[[Espero Katolika]]". Li verkis ankaŭ specialan stenografion por Esperanto, bedaŭrinde mankis la financaj rimedoj por publikigo de lia inventaĵo. === [[Oskar Kovacic]] === '''Oskar Kovacic''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. === [[Gabriele Kramer]] === '''Gabriele Kramer''' (naskiĝis eble en 1860, mortis la 19-an de novembro 1925), kasistino de Esperanto-societo Fideleco, estis aŭstria pioniro en la komenco de 20-a jarcento. === [[Elli Kraus]] === '''Elli Kraus''', SATanino, movadis antaŭ [[dua mondmilito]]. Loĝinta en Lehenrotte 67, poŝtejo Freiland, ĉe [[St. Pölten]], ŝi malaperis dum la milito. === [[Friedrich Kraus]] === '''Friedrich Kraus''' (naskiĝis eble en 1893, mortis la 22-an de novembro 1925), urba policisto en [[Horn]], esperantisto ekde 1915, estis fervora propagandisto. === [[Roland KÜHBACHER]] === '''Roland KÜHBACHER''' (kübaĥer), aŭstro, estis prezidinto de la Esperanto-Klubo [[Innsbruck]]. Li laŭ historiaj dokumentoj estis bona propagandisto kaj kursgvidanto. == L == === [[Michael Laschitz]] === '''Michael Laschitz''' mortis en januaro 1953 en Salzburg. Li estis fervora ano de la poŝtista Esperantista fakgrupo. === [[Rosi Lisal]] === '''Rosi Lisal''' (naskiĝis eble en 1917, mortis la 20-an de februaro 1934, se la datoj ĝustas, en aĝo de nur 16 ĝis 17 jaroj) estis esperantistino en Aŭstrio en la unua duono de la 20-a jarcento. Ŝi estis membro de loka Esperanto-klubo. === [[Gustav Loibel]] === '''Gustav Loibel''' estis oficisto de [[AEF]] ekde 1947. === [[Maria Loibel]] === '''Maria LOIBEL''' (mortis la [[28-an de februaro]] [[1975]] en [[Vieno]], [[Aŭstrio]]) estis foje sekretariino kaj foje kasistino de [[Aŭstria Esperanto-Federacio]]. Ŝi estis kasisto ankaŭ en la Loka Kongresa Komitato de la [[55-a UK 1970]] en [[Vieno]]. === [[Rudolf Lang]] === '''Rudold Lang''' (1906-1946) estis esperantisto en [[Burgenland]] <ref>Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Niaj Mortintoj''. Numeroj 2-3, paĝo 48, sept. 1946 </ref>. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} == M == === [[Karl Magenbauer]] === '''Karl Magenbauer''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. === [[Franz Mayr]] === '''Franz Mayr''' la 15-an de junio 1947 en [[Sankt Valentin (Malsupra Aŭstrio)]] fondis novan Esperanto-grupon kiu elektis por si la nomon „Nia Majstro“. === [[Karola Mayrleb]] === '''Karola Mayrleb''' (n. eble en 1870, m. en 1947) estis Esperanto-pioniro en Aŭstrio. Jam de 1909 aktiva esperantistino kaj prezidantino de la Virina Sekcio en la [[Unua Esperanto-Unuiĝo]] ŝi kunlaboris ĝis 1938. En la [[UK 1912|Universala Kongreso]] en Krakovo 1912 ŝi oficiale parolis kun d-ro Zamenhof kaj dum la [[UK 1924|Universala Kongreso]] en Vieno 1924 ŝi estis kun virina delagacio ĉe ties vidvino, transdonante al ŝi diplomon <ref>Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Nekrologo''. Numero 3-4, paĝo 60, apr. 1947 </ref>. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Ernst Majtaniĉ]] === '''Ernst MAJTANIĈ''' (naskiĝis en [[1908]] – [[12-a de julio]] [[1993]] en [[Vieno]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj [[UEA-delegito]], fakdelegito, kaj dum jardekoj ĉefdelegito de [[Aŭstrio]]. === [[Josef Manninger]] === Prof. '''Josef MANNINGER''' (naskiĝis en [[1920]], mortis en [[2003]] en [[Graz]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj dumviva membro de UEA. === [[Gustav Maralik]] === '''Gustav Maralik''', dentisto, estis aŭstria esperantisto en [[Trieben]] meze de la 20-a jarcento. === [[Herbert März]] === '''Herbert MÄRZ''' naskiĝis en 1929 kaj mortis la 30-an de oktobro 1995 en Vieno. Esperantisto ekde 1947, li oficis en Internacia Esperanto-muzeo de Vieno de 1966 ĝis 1987. Li verkis '''Biblioteka Manlibro''' (1979) kaj la libreton '''Esperanto in der Praxis'''. En 1967 li kunfondis la Aŭstrian Esperanto-Movadon. === [[Franz Menacher]] === ''' Franz Menacher''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. === [[Moritz Meisleder]] === '''Moritz MEISLEDER''' (majsleder), estis aŭstra policinspektoro kaj esperantisto. Li antaŭ la milito estis prezidanto de la Esperanto-grupo de [[Linco]] kaj post dua mondmilito en la kvartalo Keferfeld en la pleja okcidento de [[Linco]]. Fervore li gvidis lingvokursojn ĉe la polico kaj fervojo. === [[M. J. Metzker]] === D-ro Pastro ''' M. J. Metzker''', ankaŭ konata kiel ''Frato Paŭlo'', estis aŭstra esperantisto, kiu mortis aprile de 1944 en arestejo de [[Brandenburg]]. La martira pastro estis aktiva esperantisto kaj iam eldonis en [[Graz]] la katolika E-gazeton „[[Katolika Mondo]]“. === [[Arnold Mimbeck]] === '''Arnold MIMBECK''' (MIMbek) estis aŭstra komercministeria konsilanto kaj esperantisto, doktoriĝinta kaj pri juro kaj pri filozofio. Li naskiĝis la [[15-an de julio]] [[1878]] en [[Linz]], [[Supra Aŭstrio]], kaj mortis la [[17-an de julio]] [[1930]] en [[Vieno]] post operacio. Prez. de la [[16-a UK]] en Vieno, [[1924]]. == N == ===[[Karl Nebenzahl]]=== '''Karl Nebenzahl''' estis esperantisto en Vieno dum la unua duono de 20-a jarcento. Li estis unu el la [[Listo de redaktintoj de la Enciklopedio de Esperanto|redaktintoj de Enciklopedio de Esperanto]]. Verkoj: *''La influo de Vegetarismo al Morala kaj Socia Progresado''. Eldonejo Vegetarano, Bukureŝto, 1934(?) {{citaĵo|Pripensinda prezento de la preferindeco de vegetara dieto, aparte laŭ la vidpunktoj socia, ekonomia, kaj proleta. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 353, Septembro (1934)}} {{citaĵo|Rekomendinda libreto pro sia instrua enhavo kaj bona lingvo.|[[Bulgara esperantisto]] j.16 n.03-04}} === [[Josef Nerber]] === '''Josef Nerber''', kelnero, estis pioniro en Vieno en la fino de 19-a jarcento. Kiel kelnero li persone servis [[L.L. Zamenhof]]on dum liaj restadoj en Vieno, pri kio li skribis: {{Citaĵo|Tre estimata sinjoro prezidanto, kortega konsilanto Steiner! Ĉar hieraŭ antaŭtagmeze mi havis la honoron, paroli kun via moŝto en la [[Esperanto-Muzeo]], kaj vi deziris ricevi de mi kelkajn liniojn pri d-ro Zamenhof, mi permesas al mi, plej rapide plenumi ĉi tiun deziron. La subskribinta Josef Nerber en la jaroj 1885-1912 havis la postenon de pagprenanta ĉefkelnero en ''Café de l’Opéra'', ĉe la stratkruciĝo Opernring - Operngasse. Tie ankaŭ d-ro Zamenhof, kiam li ĉiun 2-an aŭ 3-an jaron venis en la urbon Wien, kiel gasto sidadis ĉe unu el la tabloj je la flanko ĉe Ringstrato. Mi konis mian gaston jam pli frue ol mia ĉefo, s-ro Engelmeier, ĉar mi estis en tiu kafejo jam du jarojn ĉe la antaŭa posedanto. La iom pli ol mezalta staturo, malhelaj haroj kaj barbo kaj longa redingoto tuj igis ekkonebla nian gaston kiel polo aŭ ruso. Serioza kaj pripensante li aliris sian kutiman tablon. Nun komenciĝis mia malagrablaĵo! Laŭ bona moro oni estis deprenonta de la gasto mantelon kaj ĉapelon; sed mi retenis miajn subulojn konante la kutimojn de la gasto. Kiam lia kafo estis mendita kaj li meditante staris ĉe la tablo, li antaŭ ĉio traserĉadis siajn poŝojn kaj metis manplenon da paperetoj sur la tablon; sur ili estis notaĵoj. Poste li rigardis dekstren kaj ridetis, ekvidinte tie malnovan konatulon kun liaj preferataj ĵurnaloj „Dziennik Polski“ ("Pola Ĉiutaga"), [[Novoje vremja]] - la pola kaj la rusa - sub la brako; maldekstre jam staris la kafo. Pli multajn ĵurnalojn sur la tablo li ne ŝatis. Ofte li sin levis rapide, por mem serĉi alilandan ĵurnalon. En tiuj jaroj mi kelkfoje povis kaŝrigardi unu el tiuj „paperetaĉoj“, sur kiuj mi estis supozinta adresojn; sed estis vortareroj. Iom mi komprenis, ĉar tiam oni inter la gastoj multe parolis pri Volapük kaj Esperanto; en [[kafejo]] ĉe Museum-Ring hejmis jam Esperantoklubo. Okaze de ŝanĝiĝo de la personaro mi eksciis, ke tiu sinjoro ankaŭ kelkfoje venis en ''Café de l’Europe'' ĉe ''Stephansplatz'' kaj estas d-ro Zamenhof. Kiam aperis la unuaj kajeroj de „Radio-Wien“ kaj tie estis videbla lia portreto, mi estis tute konvinkita pri la identeco. Se tiuj ĉi linioj estus iel uzeblaj, mi estus fiera pro tio kaj ĝojigata. Plenestime via sindona| [[Josef Nerber]]|Aŭstria Esperantisto numero 71 (dec 1930)}} ===[[Julius Neumann]]=== '''Julius Neumann''' (mortis 1915?) estis esperantisto en Wien mortita dum la Unua mondmilito.<ref>Esperanto, n173 jan 1915</ref> === [[Karl Niggl]] === '''Karl Niggl''' estis estro de Esperanto-grupo de [[Linz]] tuj post la dua mondmilito. === [[Alois Norbert]] === '''Alois Norbert''' estis esperantisto en Vieno dum la unua duono de 20-a jarcento. Verko: * „La mondo ridas.“ Bonhumoraj poemoj, deklamaĵoj por Esperanto-grupoj. Originale verkitaj. En propra eldonejo. 16 X 10 cm, 64 paĝoj. {{Citaĵo|La belaspekta libreto, enhavanta kvardek naŭ bonhumorajn [[poemo]]jn, plenigas mankon en la Esperanto-literaturo, kiu estas ja sufiĉe riĉa je lirikaj [[poeziaĵo]]j, sed ne samgrade disponas pri populara poemaro. Kvankam oni renkontas inter la temoj de la libreto ofte malnovajn konatulojn, ili tamen efikas per la sprita kaj gaja formo. Specialan laŭdon meritas la simpla kaj flua [[stilo]], kiu evitante ĉiujn neologismojn kaj atentante la logikan sinsekvon de la frazpartoj, ebligas facilan komprenon ankaŭ al [[komencanto]]j. La versoj estas tiel fluaj, ke post du-aŭ (''sic'') trifoja legado ili preskaŭ jam restas en la memoro. La preseraroj (8) estas facile ekkoneblaj kaj ne tro malpliigas la valoron de la bela libreto. Ĉe eventuala noveldono oni ne forgesu aldoni indekson. La verketo, kies malalta prezo ebligas grandan disvastigon, estas taŭga helpilo, por fari la grupokunvenojn pli amuzaj. Ni deziras al la produktema [[laborista verkisto|laboristo-verkisto]], ke plena sukceso de tiu ĉi unua libreto ebligu al li [[eldono]]n de plua libro el lia abunda verkaro.|G .........i. [[Aŭstria Esperantisto (revuo)]] n.142 (maj 1937)}} == O == === [[Christine Ott]] === '''Christine OTT''' (naskiĝis eble en 1852, mortis la 2-an de marto 1934 en [[Graz]]). Ŝi estis esperantistino en [[Stirio]] kie ŝi helpis la reordigon de biblioteko de la [[Aŭstria Laborista Ligo Esperantista]] (ALLE, landa laborgrupo de SAT). Ŝi havis socialistan politikan agadon. Samtempe ŝi ankaŭ estis membro de la regiona [[Esperanto-Societo por Stirio]] kaj estis ligilo inter la regiona kaj socialisma organizaĵoj. == P == === [[Ludwig Perneg]] === '''Ludwig Perneg''' (naskiĝis la 15-a de decembro de 1859, la sama tago kiel L. L. Zamenhof, mortis post 1930) estis pioniro en [[Eggenberg bei Graz]] (tiam memstara komunumo, ekde 1938 la 14-a urbodistrikto de [[Graz]]). En 1929 dum la naskiĝdata festo de Zamenhof de la [[Esperanto-Societo por Stirio]] en Graz, li solene inaŭguris bronzan buston de Zamenhof kaj metis antaŭ ĝi florkronon<ref>[[Aŭstria Esperantisto]] n-ro 61 (januaro 1930)</ref>. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Viktor Piringer]] === '''Viktor Piringer''' [?-18.4.1949] estis aŭstra esperantisto meze de 20-a jarcento, aktiva kunlaboranto en la Tramista E-fakgrupo en Vieno. === [[Alfred Pizl]] === '''Alfred Pizl''' (1911-1946) estis [[delegito de UEA]] en [[Alt-Dietmanns]], parto de la komunumo [[Dietmanns (Malsupra Aŭstrio)|Dietmanns]] en [[Malsupra Aŭstrio]]. Bedaŭrindas ke li nur iĝis 35-jara. === [[Miklas Plank]] === '''Miklas Plank''' (mortis 1931), patro de [[Georg Plank]], estis esperantisto en Aŭstrio en la unua duono de 20-a jarcento. === [[Franz Polzer]] === ''' Franz Polzer''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. == R == === [[Rupert Rathberger]] === '''Rupert Rathberger''' biciklisto, estis aŭstra esperantisto ĉirkaŭ [[Steyr]]. Li mortakcidentis per biciklo en majo 1947. ===[[Antoni Reiner]]=== '''Antoni St. Reiner''' (mortis 1918) estis esperantisto el [[Galicio]] en tiama [[Aŭstrio-Hungario]]. Li multe verkis<ref>Esperanto n220 dec 1918</ref>. === [[Irma Rogier]] === '''Irma Rogler''' (mortis la 11-an de novembro 1934 en [[Köflach]]) estis aŭstra esperantistino, kasistino de [[Esperanto-Societo por Stirio]] en [[Graz]], edzino de [[Willibald Rogler]]. === [[Lya Russmayr]] === '''Lya Russmayr''' movadis en [[Salzburg]] meze de 20-a jarcento. == S == === [[Ludoviko Sager]] === '''Ludoviko Sager''', socialisto, estis Aŭstria esperantisto aktiva dum la mezo de 20-a jarcento. === [[Alois Sassmann]] === '''Alois Sassmann''', fervojisto, mortis en aprilo 1950, estis Aŭstria esperantisto aktiva dum la mezo de 20-a jarcento. === [[Hermann Schalk]] === '''Hermann SCHALK''' (naskiĝis en [[1929]]; mortis la {{daton|17|novembro|2004}} en [[Kaltenleutgeben]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj dum multaj jaroj la ĉefa aktivulo de [[Aŭstria Esperanto-Movado]]. ===[[Heinrich Schicketanz]]=== '''Heinrich Schicketanz''' el Vieno estis esperantisto malaperita 1916 dum la Unua mondmilito<ref>Esperanto n 193-194 sep-okt 1916</ref>. ===[[Alois Schneider]]=== '''Alois Schneider''' estis aŭstra esperantisto en la unua duono de 20-a jarcento. Verko Schneider, Alois; [[Magda Carlsson|Carlsson, Magda]]: '''Barbro kaj Eriko''' : korespondado inter du junaj geesperantistoj - aŭstro kaj svedino. Eld. [[Societo Esperanto]], Stockholm, 1933. === [[Franz Schober]] === '''Franz Schober''' estis kasisto de [[AEF]] ekde 1947. === [[Viktorine Schröder]] === '''Viktorine Schröder''' (naskiĝis 1896?; mortis la {{daton|16|novembro|1925}}) estis aŭstria esperantistino en komenco de la 20a jarcento. filino de L. K. Joh. Schröder. ===V. Sochanski=== '''V. Sochanski''' estis esperantisto el [[Linz]], militkaptita 1915 dum la Unua mondmilito, arestita en [[Tiumen]], Siberio. <ref>Esperanto n178 jul 1915</ref>. === [[Leopold Steinbach]] === '''Leopold Steinbach''' estis kasisto de [[AEF]] ekde 1947. === [[Alois Stoll]] === '''Alois Stoll''' ([[?]]-[[1946]]) estis aŭstria esperantisto en unua mezo de la 20-a jarcento <ref>Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Niaj Mortintoj''. N. 2-3, p. 48. Set. 1946 </ref>. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Carla Staudner]] === '''Carla Staudner''' estis germana esperantistino en la unua duono de la 20-a jarcento, ano de [[Unua kanta Societo Zamenhof]] en Vieno inter la duaj mondmilitoj. Verko: * ''Rilato de Goethe al Anglujo, lia amikeco kun Carlyle''. Eld. la aŭtoro, Wien, VIII. Strozzigasse 40/16. Aŭtografopresita broŝuro. 22 paĝoj 24 X 16,5 cm. {{Citaĵo|La aŭtorino pruvis pentri kiel la skota filozofo Carlyle devigis siajn samlandanojn legi la germanajn aŭtorojn, kompreni germanan pensadon, kaj kiom Goethe ŝatis tiun celadon kaj dankis la penon al la skota amiko.|[[Belga Esperantisto]] n075-076 (maj-jun 1921)}} === [[Hans Struska]] === '''Hans STRUSKA''' estis aŭstra esperantisto kaj lernejdirektoro iama en [[Vieno]]. Li origine estis Volapukisto kaj estis en interrilato kun [[Johann Martin Schleyer]]. S-ro Struska laboris por Esperanto en Organizo de Ofichavantoj en Vieno kaj en la landa organizo en diversaj funkcioj. ===[[Josef Spiller]]=== '''Josef Spiller''' (naskita 16 majo 1892) estis esperantisto en la komenco de 20-a jarcento. Mi militservis en Inf. Reg. Kaiser I (Troppau) de aŭstra armeo. Dum la Unua mondmilito, je la 28 novembro 1914 li skribis el aŭstria [[ambulanco]], kies nomon li ne donis, ke li havas ambaŭ piedojn frostigitaj. De tiam oni ne plu ricevis informon, malgraŭ diversaj klopodoj. Oni supozas, ke la ambulanco estis kaptita de la [[rusa armeo]]<ref>Esperanto n176 apr 1915</ref>. === [[Eduard Sykora]] === '''Eduard Sykora''' ,poŝtinspektoro, estis aŭstra esperantisto en la unua duono de la 20-a jarcento. Verko: * '''Skriba Esperanto-kurso''', Vieno, 1936? == Ŝ == == T == ===St. Tiefil=== '''St. Tiefil''' estis esperantisto el [[Vieno]], militkaptita 1915 dum la Unua mondmilito<ref>Esperanto n178 jul 1915</ref>. == U == == V == === [[Franz Vogl]] === '''Franz Vogl''' estis SATano. Loĝinta en Bemarolin 57, [[Wels]] malaperis dum dua mondmilito. === [[Emil Vokal]] === '''Emil Vokal''' estis aŭstra esperantisto meze de 20-a jarcento. == W == ===[[Leopold Wagner von Wagnersheim]]=== '''Leopold Wagner von Wagnersheim''' (mortis 1915) estis aŭstra esperantisto el [[Villach]] en la komenco de la 20-a jarcento. Li mortis en 1915 batalante dum la Unua mondmilito<ref>Esperanto n178 jul 1915</ref>. === [[Hanns Wannek]] === '''Hanns Wannek''' (naskiĝis 1893?, mortis la 29-an de aŭgusto 1930), [[aviadisto]], frato de [[Karl Wannek]], estis aŭstra esperantisto. Li mortis sekve de akcidento kun sia aerveturilo dum flugekzercadoj en [[Augsburg]]. En 1930 dum la 9-a [[Aŭstria Esperanto-Kongreso]] en [[Linz]], li superflugis la urbon kun sia aviadilo, kiu montris sur siaj portiloj la vorton „Esperanto“. La unuan fojon propagando de Esperanto pere aviadilo. === [[Karl Wannek]] === '''Karl WANNEK''' (vanek), frato de [[Hanns Wannek]], de aŭstro, dir. de fabriko. Estis prez. de EG en Linz kaj de AEA. Multe klopodis por reunuigo de la Esperanto-movado en Aŭstrio. ===[[Paul Weiss]]=== Dr. '''Paul Weiss''', kuracisto, estis esperantisto el [[Wien]], militkaptito en 1915 dum la Unua mondmilito en [[Kostroma]]n<ref>Esperanto n179 jul 1915</ref>. === [[Rosa Wiendl]] === '''Rosa Wiendl''' estis sekretariino de E-grupo de [[Innsbruck]] meze de 20-a jarcento. === [[Georg Wichtl]] === '''Georg Wichtl''' mortis la 27-an de aprilo 1950. Li estis esperantisto meze de 20-a jarcento en [[Steinfeld]] dum ĉirkaŭ 30 jaroj. === [[Johanna Wihart]] === '''Johanna Wihart''' mortis junie 1951. Ŝi estis esp. meze de la 20-a jarcento en [[Vieno]]. === [[Moritz Wortmann]] === '''Moritz Wortmann''' (mortis la 8-an de februaro 1935) estis pioniro en Vieno de komenco de 20-a jarcento. Antaŭ la [[Unua mondmilito]] li estis membro de „[[Unuiĝo Wien]]“. == Z == === [[Maria Zajicek]] === '''Maria Zajicek''' estis oficisto de [[AEF]] ekde 1947. === [[Jozef Zink]] === '''Jozef Zink''', fervojisto, estis aŭstra esperantisto aktiva dum mezo de la 20-a jarcento. === [[Luise Ziwutschka]] === '''Luise Ziwutschka''', mortinta la [[4-an de julio]] 1951, estis aŭstra esperantisto aktiva dum mezo de la 20-a jarcento. === [[Hermine Zöchling]] === '''Hermine Zöchling''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. === [[Anna Zottl]] === '''Anna Zottl''' mortis la 27-an de majo 1949, bibliotekistino de la grupo „Harmonio“, Wien. === [[Jakob Zmrzly]] === '''Jakob Zmrzly''' estis esperantisto aktiva en [[Hohenberg]] en la mezo de 20-a jarcento<ref>Aŭstria Esperanto-Revuo.''Raportoj el la Federaciaj Landoj''. N. 4-5, p. 83. Nov-dez 1946</ref>. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Valerie Zwach]] === '''Valerie Zwach''' (mortis la 31-an de oktobro 1932), edzino de [[Franz Zwach]] estis esperantistino en la unua duono de 20-a jarcento. Ŝi verkis por [[Aŭstria Esperantisto]]. {{Ĝermo|esperantisto}} [[Kategorio:Listoj de esperantistoj laŭ nacieco|Aŭstraj]] [[Kategorio:Ĝermolisto de esperantistoj|Aŭstraj]] [[Kategorio:Aŭstraj esperantistoj]] 5wavklc1u0n27b7gbm3zsdp5onnr8si 9490836 9490831 2026-10-09T13:20:47Z Roberto 609 /* Karl Binder */ 9490836 wikitext text/x-wiki {{ArtikolaMesaĝokesto | speco = ĝermo | bildo = <span style="vertical-align: middle; background:transparent">[[Dosiero:Flago-de-Aŭstrio.svg|50ra]]<span style="margin-left:-45px;">[[Dosiero:Jubilea simbolo.svg|40ra]]</span></span> | css-stiloj = width: 80%; | teksto = ''Tiu ĉi paĝo listigas [[Vikipedio:ĝermo|ĝermajn informojn]] pri [[aŭstra esperantisto|aŭstraj esperantistoj]]. Movu mallongajn informojn pri aŭstraj esperantistoj en tiun ĉi paĝon metante [[Vikipedio:alidirektilo|alidirektilo]]n.<br />Se vi volus partigi informon en apartan artikolon, aldonu informojn tiel ke '''minimume''' estu tri plenaj frazoj, prefere pli, nepre estu ĝustaj kategorioj, almenaŭ [[:kategorio:aŭstraj esperantistoj]], kaj laŭeble ankaŭ uziĝu la ŝablonoj {{ŝ|Informkesto homo}} kaj {{ŝ|vivtempo}}. Post kreo de aparta artikolo forigu la informon de ĉi-tie.<br />Ekzistas pli plena '''[[listo de aŭstraj esperantistoj]]''', en kiu listiĝu la nomoj de aŭstraj esperantistoj aŭ menciataj ĉi-tie aŭ per propra biografia artikolo.'' <!-- Pri ĉi tiu paĝo, vidu la historian diskuton [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo_2006_9#Kvanto_kaj_kvalito]] --> }} {{KompaktaEnhavTabeloEo}} <!-- == A == --> == A == === [[Josef Aumayr]] === '''Josef Aumayr''' (nask. en 1853?, mortis la 7-an de julio 1928) estis la unua Esperanto-pioniro en [[Linz]] kaj citita de Zamenhof en la [[Adresaro de la Esperantistoj|Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon "Esperanto"/Serio XVI]], sekve li eklernis la lingvon inter 1893 kaj 1895. Li verkis Esperanto-lernolibreton. == B == === [[Lorenz Bartek]] === '''Lorenz Bartek''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. === [[Norbert Bartosch]] === '''Norbert Bartosch''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. Li estis prezidanto de Esperanto-grupo de [[Graz]] ekde 1947. === [[Josef Bauer]] === ''' Josef Bauer ''' (naskita en 1870, morta en la [[25-a de julio]] [[1953]]) estis aŭstra esperantisto dum unua duono de la 20-a jarcento en [[Innsbruck]]. === [[Franz Baumgartinger]] === '''Franz Baumgartinger''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento en Salzburg. === [[Alfred Berdan]] === '''Alfred Berdan''' estis esperantisto aktiva en Aŭstrio meze de 20-a jarcento. Li estis la lasta prezidanto de [[Aŭstria Laborista Ligo Esperantista]]. Dum nazisma regado de Aŭstrio, li movadis klandestine. Li estis kunlaboranto de kelkaj esperanto-gazetoj antaŭ kaj post la dua mondmilito, redaktanto de [[Aŭstria Esperanto-Revuo]]. === [[Heinrich Bederlunger]] === '''Heinrich Johann Ernst Bederlunger''' (naskiĝis en [[Innsbruck]] la 1-an de Julio 1866, mortis la 29-an de Januaro 1932 ankaŭ en Innsbruck), ankaŭ konata kiel ''Heinz Bederlunger<ref>en [[vikidatumoj]] [[d:Q36578]]</ref>'', [[bankisto]] estis aŭstria esperantisto dum la unua duono de 20-a jarcento. Li estis delegito de [[UEA]]. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Amalia Berger]] === '''Amalia Berger''' estis aŭstra esperantistino el [[Vieno]], aktiva en la unua duono de la 20-a jarcento. Ŝi estis kunlaborantino de la [[Unuiĝo de Esperantistaj Virinoj]] kaj prezentis ĝin en la [[Enciklopedio de Esperanto]] el 1934. Paralele ŝi ankaŭ aktivis en la movada por [[senalkohola kulturo]] kaj ties esperantlingva branĉo. === [[Anna Berthold]] === '''Anna Berthold''' (nask. la 23-an de marto 1861, mort. la 5-an de januaro 1900) estis pioniro en [[Korneuburg]]. === [[Elisabeth Berthold]] === '''Elisabeth Berthold''' (nask. la 4-an de okt. 1828, mort. la 13-an de junio 1912) estis pioniro en [[Korneuburg]]. === [[Erwin Gerhard Bernfeld]] === '''Erwin Gerhard BERNFELD''', [[Novzelando|novzelandano]], translokiĝita al Aŭstrio, depost 1938 elmigrinta al Aŭstralio, ŝtata oficisto en [[Wien]]. Nask. la 10-an de nov. [[1891]] en Vieno, mortis [[1966]] en [[Wellington]], [[Nov-Zelando]]. [[Esperantisto]] de [[1924]], sekretario en grupo "Ofichavantoj" en [[Vieno]], [[prezidanto]] ĉe "Aŭstria Pacifista Societo Esperantista" en [[Vieno]]. Depost [[1926]] ĝis [[1934]] li estis ĉefdelegito de [[UEA]] por Aŭstrio. ===[[Karl Binder]]=== '''Karl Binder''' (mortis 1920) estis esperantisto en [[Graz]] en la komenco de 20-a jarcento.<ref>Esperanto n239-240 jul-aŭg 1920</ref> ===[[Franz Blümel]]=== '''Franz Blümel''' (mortis 1920) estis esperantisto en [[Graz]] en la komenco de 20-a jarcento.<ref>Esperanto n239-240 jul-aŭg 1920</ref> === [[Rudolf Bouché]] === '''Rudolf Bouché''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. === [[Helmut Brath]] === '''Helmut Brath''' estas aŭstra esperantisto, kiu en la jaroj 1980-1990 aktivis en [[TEJO]]. === [[Franz Braun]] === '''Franz BRAUN''', estis aŭstra esperantisto kaj (en 1934 emerita) financa ĉefadministranto, vivinta en Rodaun ĉe Wien. Dum multaj jaroj li estis funkciulo en UEU-Wien kaj kunlaboranto de la gazeto [[Aŭstra Esperantisto]]. {{EdE|B}} === [[Hugo Braun]] === '''Hugo Braun''', tramisto, estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento. ===[[Franz Bucek]]=== '''Franz Bucek''' estis esperantisto el [[Bodenbach]] militkaptita en 1915 dum la Unua mondmilito en [[Rusio]]<ref>Esperanto n181 sep 1915</ref>. === [[Johann Bürger]] === '''Johann BÜRGER''' (naskiĝis en [[1898]], mortis la [[4-an de aŭgusto]] [[1992]] en [[Linz]]) estis longtempa estrarano de la Aŭstria kaj honora membro de la [[Internacia Fervojista Esperanto-Federacio]]. === [[Ottilie Bürger]] === '''Ottilie BÜRGER''' (mortis la 10-an de novembro 2001 en sia 92-a vivjaro), edzino de [[Johann Bürger]], estis multjara membrino de la Esperanto-grupo en [[Linz]], Aŭstrio. == C == === [[Anton Casari]] === '''Anton CASARI''' (kasari) (naskiĝis en [[1909|1890]] en [[Villach]], mortis la [[2001|1967]] en [[Mödling]], [[Aŭstrio]]) estis aŭstra esperantisto kaj doktoriĝinta [[instruisto]] [[mezlernejo| mezlerneja]] en [[Wien]]. Li inter 1927 kaj 1929 kunverkis la unuajn ministerie aprobitajn lerno- kaj legolibrojn por aŭstriaj lernejoj. === [[Franciska Cech]] === '''Franciska Cech''' (naskiĝis en [[1873]], mortis la [[25-an de februaro]] [[1952]], [[Aŭstrio]]) membro de [[Esperanto-Societo Danubio]], patrino de vicprez. de [[AEF]] [[Raimund Cech]]. == Ĉ == == D == === [[Karl Dürrsdimid]] === '''Karl Dürrsdimid ''' estis aŭstria esperantisto meze de la 20-a jarcento en Klagenfurt. == E == === [[Friedrich Ebner]] === '''Friedrich Ebner''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. === [[Wilhelmine Ehrl]] === '''Wilhelmine Ehrl''' (naskiĝis 1852? - mortis aŭguston 1930 en Mühling, parto de la komunumo [[Wieselburg-Land]] en [[Malsupra Aŭstrio]]) estis aŭstra pionirino en [[Wieselburg]]. Ŝi mortis en Mühling, kie ŝi pasigis libertempon, sekve de akcidento en sia 78-a vivjaro. Ŝi estis miopa kaj enabismiĝis de roko dum promenado. Sia lasta volo estis, ke la [[Esperanto-insigno]] estu sur ŝia tombo. ===[[Theodor Erlebach]]=== '''Theodor Erlebach''' (mortis 1915) estis esperantisto el Franzendorf, de kies societo li estis sekretario. Li mortis dum la Unua mondmilito. == F == === [[Karl Farkas]] === '''Karl Farkas''' [?-1949] estis aŭstra esperantisto meze de 20a jarcento en [[Oberpullendorf]] <ref>Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Nekrologo''. Numero 5-6, paĝo 53, majo-junio 1949</ref>. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Helga Farukuoye]] === '''Helga Farukuoye''' estis aŭstra instruistino pri lingvoj kaj afergvidantino de Aŭstria Socialista Ligo Esperantista ([[ASLE]]). === [[Max Finkenzeller]] === '''Max Finkenzeller''' estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento. === [[Emil Fischer]] === {{AliajSignifoj|Emil Fischer}} '''Emil Fischer''' [?-okt. 1948] estis estrarano kaj vigla kunlaboranto de la Fervojista fakgrupo esperantista en Vieno. === [[Franz Josef Fischer]] === '''Franz Josef Fischer''' [n. en 1866?, m. la 14-an de nov. 1925] estis aŭstria esperantisto en la komenco de la 20-a jarcento, kiu verkis Esperanto-angulon en la monata gazeto „Jugendfreund“. === [[Franz Fötinger]] === '''Franz Fötinger''' estis esperantisto en [[Salzburg]] meze de la 20-a jarcento. === [[Elisabeth Frey]] === '''Elisabeth Frey''' [1913-1953] estis esperantisto meze de la 20-a jarcento. === [[Karl Robert Frühmann]] === ''' Karl Robert Frühmann''' estis aŭstra esperantisto dum mezo de 20-a jarcento. === [[Franz Fuchs]] === Pastro '''Franz Fuchs''' (mortis en 1931), paroĥestro kaj dekano en [[Königsbrunn]] estis esperantisto en Aŭstrio en la unua duono de 20-a jarcento. === [[Maximilian Führing]] === '''Maximilian Führing''' estis vicprezidanto de [[AEF]] kaj direktoro de la ŝtata ekzamenkomisiono por Esperanto ĵus post la fino de la dua mondmilito en 1946 <ref>Aŭstria Esperanto-Revuo.''Ŝtata Ekzamena Komisiono''. N. 4-5, p. 78. Nov-dez 1946</ref>. Li estis unu el la iniciatoroj de [[Aŭstria Katolika Ligo Esperantisto]] en 1947. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} == G == ===[[Paul Gareis]]=== '''Paul Gareis''' estis esperantisto el [[Lubeko]] militkaptita en 1915 dum la Unua mondmilito en [[Rusujo]]<ref>Esperanto n191-192 jul-aŭg 1916</ref> === [[Anton Goldmann]] === '''Anton GOLDMANN''', aŭstro, urba sekretario en Stab, ČSR. Naskiĝis la [[3-an de februaro]] [[1889]] en ''Probsdorf''? ĉe [[Vieno]]. Esperantisto de [[1922]]. Aranĝis kursojn en popolaltlernejo de St. Pölten, 1923-26; Kunfondis EG samloke. Verkis germanan flugfolion en 10.000 ekzempleroj. === [[Peter K. Geier]] === '''Peter K. GEIER''' (gajer), aŭstro. Vivis en [[Graz]] kaj mortis kiel soldato en [[1914]]. En [[1908]] kunfondis en [[Graz]] internacian klubon "[[Junaj Esperantistoj]]". === [[Paul Glüxmann]] === '''Paul Glüxmann''' estis prezidanto de [[AEF]] ekde 1946, tuj post la dua mondmilito<ref>Aŭstria Esperanto-Revuo.''Ŝtata Ekzamena Komisiono''. N. 4-5, p. 78. Nov-dez 1946</ref>. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} <!-- == Ĝ == --> == H == === [[Franz Haagen]] === '''Franz Haagen''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. ===[[Julius Haas]]=== '''Julius Haas''' estis aŭstra esperantisto en la komenco de 20-a jarcento en [[Bielitz]]<ref>Esperanto n178 jul 1915</ref>, kie li estis delegito de UEA. ===[[Ada Hackl]]=== '''Ada Hackl''' (mortis aprile 1970) estis aŭstria esperantistino, edzino de [[Karl Hackl]]. Ŝi akompanis la unuan transporton de orfaj infanoj alvenintaj por [[Tarrasa]] en [[Hispanujo]] post la Dua mondmilito. === [[Adolf Hainschegg]] === '''Adolf HAINSCHEGG''' (hajnŝeg), aŭstro, prof. mezlerneja en Graz. Nask. en 1883. Esperantisto de 1922. Lerta tradukanto, dufoje premiita dum Floraj Ludoj. === [[Adolf Halbedl]] === ''' Adolf Halbedl''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento en Knittelfeld. Ekde 1949 li estis vicprezidanto de [[AEF]]. === [[Franz Händler]] === ''' Franz Händler''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. === [[Oswald Haselbauer]] === '''Oswald HASELBAUER''' (naskiĝis en [[1909]], mortis la [[13-a de junio|13-an de junio]] [[2001]] en [[Linz]], [[Aŭstrio]]) estis iama delegito kaj fakdelegito pri [[turismo]], longtempa klubestro. Ekde la 30-aj jaroj li aktivis en la regiono de [[Braunau]], prizorgante multajn kursojn. === [[Curt Hellmann]] === D-ro '''Curt Hellmann''', naskita 9. 4. 1895 en Vöklabruck, Supra Aŭstrio, mezlerneja profesoro en Vieno, laŭ informo de atestintaj personoj la 20. 11. 1944 estis arestita kaj transportita en la famaĉan koncentrejon Mauthausen, kie li mortis pro perforto. Al la malnovaj esp-istoj vienaj la mortinto estas konata, estinte la lasta estro de iama „[[Viena Akademia Societo Esperantista]]“ antaŭ la unua mondmilito. Hellmann ankaŭ prezentis sin kiel verkanta pedagogo kaj filozofo, estinte unu el la Esperanto-pioniroj en la akademianara rondo.<ref>Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Niaj Mortintoj''. Numeroj 2-3, paĝo 48. Sept. 1946 </ref>. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Max Hollinger]] === '''Max HOLLINGER''' (1923-2004) mortis la 30-an de decembro en Linz, Aŭstrio. Li aktivis ĉefe en [[SAT]]-rondoj, kie li interalie animis la liberpensulan frakcion, kaj organizis tri [[SAT]]-kongresojn. === [[Rudolf Horneck]] === '''Rudolf HORNECK''' [hornek] estis [[aŭstra esperantisto]], direktoro kaj posedanto de komerca lernejo (en [[Graz]]o), kie ankaŭ Esperanto estis instruata. Li multe varbis por Esperanto kaj gvidis kursojn. === [[Oskar Hovorka]] === '''Oskar Hovorka''' (naskiĝis 1866?, mortis la 24-an de januaro 1930), patro de [[Nikolao Hovorka]], estis aŭstria esperantisto en la unua duono de la 20-a jarcento. === [[Johann Hubalek]] === '''Johann HUBALEK''' (naskiĝis en [[1904]], mortis la [[25-a de oktobro|25-an de oktobro]] [[1992]] en ''Edlach an der Rax'', parto de [[Reichenau an der Rax]], [[Malsupra Aŭstrio]]) estis [[UEA-delegito]]<ref>ekzemple dokumentita en la [[Jarlibro de UEA]] [[1982]], p. 92, aŭ [[1984]], p. 97</ref> pri [[turismo]], mastro de Esperanto-gastejo. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} <!-- == Ĥ == == I == --> == J == === [[Leone Jakob]] === '''Leone Jakob''' mortis la [[18-an de aŭgusto]] 1951, estis esperantisto en [[Innsbruck]]. === [[Hans Junschaffer]] === '''Hans JUNGCHAFFER''' (jungŝafer) estis aŭstra fakinstruisto kaj esperantisto en [[Ried im Innkreis]]. Bona prelegisto pri informado je Esperanto, gvidanto de Esperanto-grupo. Verkis propran libreton pri Esperanto. === [[Rudolf Jax]] === '''Rudolf Jax''' (naskiĝis en 1959, mortis la 18-an de decembro 2009) estis aŭstra esperantisto aktiva en [[Salcburgo]]. Li estis aktivulo de [[SAT]] (matr. 32828).<ref>[http://www.satesperanto.org/IMG/pdf/S-ul-sept-okt-2010-2.pdf nekrologa noto pri Rudolf Jax en] [[Sennaciulo]], oktobro 2010, paĝo 3</ref> ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Adele Jonas]] === '''Adele JONAS''' (naskiĝis en [[1899]], mortis 92-jara, la [[24-an de julio]] [[1974]]) estis aŭstra esperantisto kaj longtempa membro de [[Aŭstria Esperanto-Federacio]]. Ŝi estis la fratino de la esperantista ŝtatprezidanto [[Franz Jonas]]. <!-- == Ĵ == --> == K == === [[Trude Kalugin-Gothmann]] === '''Trude Kalugin-Gothmann''' mortis je la [[16-a de aŭgusto]] 1951 en [[Linz]]. Ŝi estis pionirino en tiu urbo. === [[Klaus Karner]] === D-ro '''Klaus KARNER''' (naskiĝis en [[1943]]; mortis la [[27-an de majo]] [[2005]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj peranto de [[SAT]] en [[Aŭstrio]], kiel sia patro antaŭe, kaj dum lastaj jaroj instruis Esperanton en la Universitato de [[Innsbruck]]. === [[Ludwig Kaspar]] === D-ro '''Ludwig Kaspar''' ( mortis [[oktobro]] [[1952]]) estis esperantisto en Graz. === [[Gabriel Katzianka]] === '''Gabriel Katzianka''' estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento. ===[[Eriko Kilian]]=== '''Eriko Kilian''', nacilingve ''Erich Kilian'', (mortis 1936) estis aŭstra esperantisto en Vieno. Li pasigis longan tempon en Bulgario. Verko: '''La mondon al ni!'''. 1934(?) 72 pĝ. {{citaĵo|Du junuloj forlasas siajn studojn por senmone kaj senpasporte vojaĝi per faldebla boato tra [[orienta Eŭropo]]. Ili subtenas la vivon per manĝo aŭ mono donita de homoj okaze renkontitaj, aŭ almozpetita ĉe bonfaremuloj. Trovante, ke per Esperanto ili pli facile reNkontos helpemajn amikojn, ili decidas lerni la [[lingvo]]n. Kuraĝo kaj aventuremo laŭdindaj! Tamen povas esti, ke tiu, kiu en la [[praktiko]] helpis al nekonataj aventuristoj, kaj kelkafoje havis kaŭzon bedaŭri [[konfido]]n mislokitan (kaj eĉ en Esperantujo tia afero ne estas nekonata), vidos la aferon de alia vidpunkto; kaj tion la aŭtoro mem konscias. La lingvo estas bona, la stilo interesa kaj vigla: tamen oni devas iom aldoni image, por kompreni la historion (ĉu veran aŭ fiktivan ?). Interesa esprimo : ''mi malinvitas vin (you have outstayed your welcome)''. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 353, Septembro (1934)}} {{citaĵo|La aŭtoro priskribas en bonstila kaj facila esp. sian kaj de sia kamarado veturadon per kaŭĉuka fleksebla boato de Dresdeno sur [[Danubo]] kaj Nigra-Maro al Konstantinoplo. Apud Varna okazis interparolo kun la bulgara reĝo, kiu fine monhelpis ilin kaj ebligis ilian hejmrevenon. Dank’ al la bulgara gastamo kaj esperantamo ili lernis la lingvon de la Verda Stelo.|[[Bulgara esperantisto]] j.16 n03-04 nov-dec 1934}} === [[Josef Kirchmayer]] === '''Josef Kirchmayer''' (naskiĝdato nekonata, m. la [[27-an de septembro]] [[1949]]), fervojisto, estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento en [[Ofterding]]. === [[Robert Klausberger]] === '''Robert Klausberger''' (poŝtisto) estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento. === [[Johann Klobucar]] === '''Johann Klobucar''' (mortis la 26-an de marto 1929) estis pioniro en [[Graz]], loka grupestro antaŭ la [[Unua Mondmilito]]. === [[Rupert König]] === '''Rupert König''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. === [[Adele Koller]] === '''Adele Koller''' mortis en majo 1953 en [[Bad Hall]], kie ŝi estis ano de la loka Esperanto-grupo. === [[Herbert Koppel]] === '''Herbert Koppel''' okupis en [[AEF]] ĝis 1938 la funkcion de gazetarservanto, kaj disdonis ĉiumonate al 50 aŭstriaj gazetoj diversajn en- kaj eksterlandajn raportojn pri Esperanto. Kiam la nacifaŝistoj perforte okupis Aŭstrion, ili metis Koppelon 11 monatojn en la koncentrejojn [[Dachau]] kaj [[Buchenwald]]. Post sia liberigo li elmigris al Anglio kaj estis de tie en 1940 enŝipigata al Kanado, kie li loĝis en [[Galt]], [[Ontario]].<ref>Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Letero el Kanado al Austria Esperanto-Revuo''. Numeroj 1-2; paĝo 6-7. Jan.-feb. 1947</ref> ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Alois Koudelka]] === '''Alois Koudelka''' [naskiĝis en 1871, mortis en decembro 1952], ŝuisto, estis la lasta estro de "[[Esperanto-Societo Emilo Peltier]]" en Graz, kiu devis esti likvidata pro la nazia reĝimo en 1938. Simpla homo, Koudelka tamen atingis preskaŭ perfektan posedon de Esperanto, kiun pruvis liaj multaj, neriproĉeblaj artikoloj en "[[Espero Katolika]]". Li verkis ankaŭ specialan stenografion por Esperanto, bedaŭrinde mankis la financaj rimedoj por publikigo de lia inventaĵo. === [[Oskar Kovacic]] === '''Oskar Kovacic''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. === [[Gabriele Kramer]] === '''Gabriele Kramer''' (naskiĝis eble en 1860, mortis la 19-an de novembro 1925), kasistino de Esperanto-societo Fideleco, estis aŭstria pioniro en la komenco de 20-a jarcento. === [[Elli Kraus]] === '''Elli Kraus''', SATanino, movadis antaŭ [[dua mondmilito]]. Loĝinta en Lehenrotte 67, poŝtejo Freiland, ĉe [[St. Pölten]], ŝi malaperis dum la milito. === [[Friedrich Kraus]] === '''Friedrich Kraus''' (naskiĝis eble en 1893, mortis la 22-an de novembro 1925), urba policisto en [[Horn]], esperantisto ekde 1915, estis fervora propagandisto. === [[Roland KÜHBACHER]] === '''Roland KÜHBACHER''' (kübaĥer), aŭstro, estis prezidinto de la Esperanto-Klubo [[Innsbruck]]. Li laŭ historiaj dokumentoj estis bona propagandisto kaj kursgvidanto. == L == === [[Michael Laschitz]] === '''Michael Laschitz''' mortis en januaro 1953 en Salzburg. Li estis fervora ano de la poŝtista Esperantista fakgrupo. === [[Rosi Lisal]] === '''Rosi Lisal''' (naskiĝis eble en 1917, mortis la 20-an de februaro 1934, se la datoj ĝustas, en aĝo de nur 16 ĝis 17 jaroj) estis esperantistino en Aŭstrio en la unua duono de la 20-a jarcento. Ŝi estis membro de loka Esperanto-klubo. === [[Gustav Loibel]] === '''Gustav Loibel''' estis oficisto de [[AEF]] ekde 1947. === [[Maria Loibel]] === '''Maria LOIBEL''' (mortis la [[28-an de februaro]] [[1975]] en [[Vieno]], [[Aŭstrio]]) estis foje sekretariino kaj foje kasistino de [[Aŭstria Esperanto-Federacio]]. Ŝi estis kasisto ankaŭ en la Loka Kongresa Komitato de la [[55-a UK 1970]] en [[Vieno]]. === [[Rudolf Lang]] === '''Rudold Lang''' (1906-1946) estis esperantisto en [[Burgenland]] <ref>Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Niaj Mortintoj''. Numeroj 2-3, paĝo 48, sept. 1946 </ref>. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} == M == === [[Karl Magenbauer]] === '''Karl Magenbauer''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. === [[Franz Mayr]] === '''Franz Mayr''' la 15-an de junio 1947 en [[Sankt Valentin (Malsupra Aŭstrio)]] fondis novan Esperanto-grupon kiu elektis por si la nomon „Nia Majstro“. === [[Karola Mayrleb]] === '''Karola Mayrleb''' (n. eble en 1870, m. en 1947) estis Esperanto-pioniro en Aŭstrio. Jam de 1909 aktiva esperantistino kaj prezidantino de la Virina Sekcio en la [[Unua Esperanto-Unuiĝo]] ŝi kunlaboris ĝis 1938. En la [[UK 1912|Universala Kongreso]] en Krakovo 1912 ŝi oficiale parolis kun d-ro Zamenhof kaj dum la [[UK 1924|Universala Kongreso]] en Vieno 1924 ŝi estis kun virina delagacio ĉe ties vidvino, transdonante al ŝi diplomon <ref>Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Nekrologo''. Numero 3-4, paĝo 60, apr. 1947 </ref>. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Ernst Majtaniĉ]] === '''Ernst MAJTANIĈ''' (naskiĝis en [[1908]] – [[12-a de julio]] [[1993]] en [[Vieno]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj [[UEA-delegito]], fakdelegito, kaj dum jardekoj ĉefdelegito de [[Aŭstrio]]. === [[Josef Manninger]] === Prof. '''Josef MANNINGER''' (naskiĝis en [[1920]], mortis en [[2003]] en [[Graz]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj dumviva membro de UEA. === [[Gustav Maralik]] === '''Gustav Maralik''', dentisto, estis aŭstria esperantisto en [[Trieben]] meze de la 20-a jarcento. === [[Herbert März]] === '''Herbert MÄRZ''' naskiĝis en 1929 kaj mortis la 30-an de oktobro 1995 en Vieno. Esperantisto ekde 1947, li oficis en Internacia Esperanto-muzeo de Vieno de 1966 ĝis 1987. Li verkis '''Biblioteka Manlibro''' (1979) kaj la libreton '''Esperanto in der Praxis'''. En 1967 li kunfondis la Aŭstrian Esperanto-Movadon. === [[Franz Menacher]] === ''' Franz Menacher''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. === [[Moritz Meisleder]] === '''Moritz MEISLEDER''' (majsleder), estis aŭstra policinspektoro kaj esperantisto. Li antaŭ la milito estis prezidanto de la Esperanto-grupo de [[Linco]] kaj post dua mondmilito en la kvartalo Keferfeld en la pleja okcidento de [[Linco]]. Fervore li gvidis lingvokursojn ĉe la polico kaj fervojo. === [[M. J. Metzker]] === D-ro Pastro ''' M. J. Metzker''', ankaŭ konata kiel ''Frato Paŭlo'', estis aŭstra esperantisto, kiu mortis aprile de 1944 en arestejo de [[Brandenburg]]. La martira pastro estis aktiva esperantisto kaj iam eldonis en [[Graz]] la katolika E-gazeton „[[Katolika Mondo]]“. === [[Arnold Mimbeck]] === '''Arnold MIMBECK''' (MIMbek) estis aŭstra komercministeria konsilanto kaj esperantisto, doktoriĝinta kaj pri juro kaj pri filozofio. Li naskiĝis la [[15-an de julio]] [[1878]] en [[Linz]], [[Supra Aŭstrio]], kaj mortis la [[17-an de julio]] [[1930]] en [[Vieno]] post operacio. Prez. de la [[16-a UK]] en Vieno, [[1924]]. == N == ===[[Karl Nebenzahl]]=== '''Karl Nebenzahl''' estis esperantisto en Vieno dum la unua duono de 20-a jarcento. Li estis unu el la [[Listo de redaktintoj de la Enciklopedio de Esperanto|redaktintoj de Enciklopedio de Esperanto]]. Verkoj: *''La influo de Vegetarismo al Morala kaj Socia Progresado''. Eldonejo Vegetarano, Bukureŝto, 1934(?) {{citaĵo|Pripensinda prezento de la preferindeco de vegetara dieto, aparte laŭ la vidpunktoj socia, ekonomia, kaj proleta. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 353, Septembro (1934)}} {{citaĵo|Rekomendinda libreto pro sia instrua enhavo kaj bona lingvo.|[[Bulgara esperantisto]] j.16 n.03-04}} === [[Josef Nerber]] === '''Josef Nerber''', kelnero, estis pioniro en Vieno en la fino de 19-a jarcento. Kiel kelnero li persone servis [[L.L. Zamenhof]]on dum liaj restadoj en Vieno, pri kio li skribis: {{Citaĵo|Tre estimata sinjoro prezidanto, kortega konsilanto Steiner! Ĉar hieraŭ antaŭtagmeze mi havis la honoron, paroli kun via moŝto en la [[Esperanto-Muzeo]], kaj vi deziris ricevi de mi kelkajn liniojn pri d-ro Zamenhof, mi permesas al mi, plej rapide plenumi ĉi tiun deziron. La subskribinta Josef Nerber en la jaroj 1885-1912 havis la postenon de pagprenanta ĉefkelnero en ''Café de l’Opéra'', ĉe la stratkruciĝo Opernring - Operngasse. Tie ankaŭ d-ro Zamenhof, kiam li ĉiun 2-an aŭ 3-an jaron venis en la urbon Wien, kiel gasto sidadis ĉe unu el la tabloj je la flanko ĉe Ringstrato. Mi konis mian gaston jam pli frue ol mia ĉefo, s-ro Engelmeier, ĉar mi estis en tiu kafejo jam du jarojn ĉe la antaŭa posedanto. La iom pli ol mezalta staturo, malhelaj haroj kaj barbo kaj longa redingoto tuj igis ekkonebla nian gaston kiel polo aŭ ruso. Serioza kaj pripensante li aliris sian kutiman tablon. Nun komenciĝis mia malagrablaĵo! Laŭ bona moro oni estis deprenonta de la gasto mantelon kaj ĉapelon; sed mi retenis miajn subulojn konante la kutimojn de la gasto. Kiam lia kafo estis mendita kaj li meditante staris ĉe la tablo, li antaŭ ĉio traserĉadis siajn poŝojn kaj metis manplenon da paperetoj sur la tablon; sur ili estis notaĵoj. Poste li rigardis dekstren kaj ridetis, ekvidinte tie malnovan konatulon kun liaj preferataj ĵurnaloj „Dziennik Polski“ ("Pola Ĉiutaga"), [[Novoje vremja]] - la pola kaj la rusa - sub la brako; maldekstre jam staris la kafo. Pli multajn ĵurnalojn sur la tablo li ne ŝatis. Ofte li sin levis rapide, por mem serĉi alilandan ĵurnalon. En tiuj jaroj mi kelkfoje povis kaŝrigardi unu el tiuj „paperetaĉoj“, sur kiuj mi estis supozinta adresojn; sed estis vortareroj. Iom mi komprenis, ĉar tiam oni inter la gastoj multe parolis pri Volapük kaj Esperanto; en [[kafejo]] ĉe Museum-Ring hejmis jam Esperantoklubo. Okaze de ŝanĝiĝo de la personaro mi eksciis, ke tiu sinjoro ankaŭ kelkfoje venis en ''Café de l’Europe'' ĉe ''Stephansplatz'' kaj estas d-ro Zamenhof. Kiam aperis la unuaj kajeroj de „Radio-Wien“ kaj tie estis videbla lia portreto, mi estis tute konvinkita pri la identeco. Se tiuj ĉi linioj estus iel uzeblaj, mi estus fiera pro tio kaj ĝojigata. Plenestime via sindona| [[Josef Nerber]]|Aŭstria Esperantisto numero 71 (dec 1930)}} ===[[Julius Neumann]]=== '''Julius Neumann''' (mortis 1915?) estis esperantisto en Wien mortita dum la Unua mondmilito.<ref>Esperanto, n173 jan 1915</ref> === [[Karl Niggl]] === '''Karl Niggl''' estis estro de Esperanto-grupo de [[Linz]] tuj post la dua mondmilito. === [[Alois Norbert]] === '''Alois Norbert''' estis esperantisto en Vieno dum la unua duono de 20-a jarcento. Verko: * „La mondo ridas.“ Bonhumoraj poemoj, deklamaĵoj por Esperanto-grupoj. Originale verkitaj. En propra eldonejo. 16 X 10 cm, 64 paĝoj. {{Citaĵo|La belaspekta libreto, enhavanta kvardek naŭ bonhumorajn [[poemo]]jn, plenigas mankon en la Esperanto-literaturo, kiu estas ja sufiĉe riĉa je lirikaj [[poeziaĵo]]j, sed ne samgrade disponas pri populara poemaro. Kvankam oni renkontas inter la temoj de la libreto ofte malnovajn konatulojn, ili tamen efikas per la sprita kaj gaja formo. Specialan laŭdon meritas la simpla kaj flua [[stilo]], kiu evitante ĉiujn neologismojn kaj atentante la logikan sinsekvon de la frazpartoj, ebligas facilan komprenon ankaŭ al [[komencanto]]j. La versoj estas tiel fluaj, ke post du-aŭ (''sic'') trifoja legado ili preskaŭ jam restas en la memoro. La preseraroj (8) estas facile ekkoneblaj kaj ne tro malpliigas la valoron de la bela libreto. Ĉe eventuala noveldono oni ne forgesu aldoni indekson. La verketo, kies malalta prezo ebligas grandan disvastigon, estas taŭga helpilo, por fari la grupokunvenojn pli amuzaj. Ni deziras al la produktema [[laborista verkisto|laboristo-verkisto]], ke plena sukceso de tiu ĉi unua libreto ebligu al li [[eldono]]n de plua libro el lia abunda verkaro.|G .........i. [[Aŭstria Esperantisto (revuo)]] n.142 (maj 1937)}} == O == === [[Christine Ott]] === '''Christine OTT''' (naskiĝis eble en 1852, mortis la 2-an de marto 1934 en [[Graz]]). Ŝi estis esperantistino en [[Stirio]] kie ŝi helpis la reordigon de biblioteko de la [[Aŭstria Laborista Ligo Esperantista]] (ALLE, landa laborgrupo de SAT). Ŝi havis socialistan politikan agadon. Samtempe ŝi ankaŭ estis membro de la regiona [[Esperanto-Societo por Stirio]] kaj estis ligilo inter la regiona kaj socialisma organizaĵoj. == P == === [[Ludwig Perneg]] === '''Ludwig Perneg''' (naskiĝis la 15-a de decembro de 1859, la sama tago kiel L. L. Zamenhof, mortis post 1930) estis pioniro en [[Eggenberg bei Graz]] (tiam memstara komunumo, ekde 1938 la 14-a urbodistrikto de [[Graz]]). En 1929 dum la naskiĝdata festo de Zamenhof de la [[Esperanto-Societo por Stirio]] en Graz, li solene inaŭguris bronzan buston de Zamenhof kaj metis antaŭ ĝi florkronon<ref>[[Aŭstria Esperantisto]] n-ro 61 (januaro 1930)</ref>. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Viktor Piringer]] === '''Viktor Piringer''' [?-18.4.1949] estis aŭstra esperantisto meze de 20-a jarcento, aktiva kunlaboranto en la Tramista E-fakgrupo en Vieno. === [[Alfred Pizl]] === '''Alfred Pizl''' (1911-1946) estis [[delegito de UEA]] en [[Alt-Dietmanns]], parto de la komunumo [[Dietmanns (Malsupra Aŭstrio)|Dietmanns]] en [[Malsupra Aŭstrio]]. Bedaŭrindas ke li nur iĝis 35-jara. === [[Miklas Plank]] === '''Miklas Plank''' (mortis 1931), patro de [[Georg Plank]], estis esperantisto en Aŭstrio en la unua duono de 20-a jarcento. === [[Franz Polzer]] === ''' Franz Polzer''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. == R == === [[Rupert Rathberger]] === '''Rupert Rathberger''' biciklisto, estis aŭstra esperantisto ĉirkaŭ [[Steyr]]. Li mortakcidentis per biciklo en majo 1947. ===[[Antoni Reiner]]=== '''Antoni St. Reiner''' (mortis 1918) estis esperantisto el [[Galicio]] en tiama [[Aŭstrio-Hungario]]. Li multe verkis<ref>Esperanto n220 dec 1918</ref>. === [[Irma Rogier]] === '''Irma Rogler''' (mortis la 11-an de novembro 1934 en [[Köflach]]) estis aŭstra esperantistino, kasistino de [[Esperanto-Societo por Stirio]] en [[Graz]], edzino de [[Willibald Rogler]]. === [[Lya Russmayr]] === '''Lya Russmayr''' movadis en [[Salzburg]] meze de 20-a jarcento. == S == === [[Ludoviko Sager]] === '''Ludoviko Sager''', socialisto, estis Aŭstria esperantisto aktiva dum la mezo de 20-a jarcento. === [[Alois Sassmann]] === '''Alois Sassmann''', fervojisto, mortis en aprilo 1950, estis Aŭstria esperantisto aktiva dum la mezo de 20-a jarcento. === [[Hermann Schalk]] === '''Hermann SCHALK''' (naskiĝis en [[1929]]; mortis la {{daton|17|novembro|2004}} en [[Kaltenleutgeben]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj dum multaj jaroj la ĉefa aktivulo de [[Aŭstria Esperanto-Movado]]. ===[[Heinrich Schicketanz]]=== '''Heinrich Schicketanz''' el Vieno estis esperantisto malaperita 1916 dum la Unua mondmilito<ref>Esperanto n 193-194 sep-okt 1916</ref>. ===[[Alois Schneider]]=== '''Alois Schneider''' estis aŭstra esperantisto en la unua duono de 20-a jarcento. Verko Schneider, Alois; [[Magda Carlsson|Carlsson, Magda]]: '''Barbro kaj Eriko''' : korespondado inter du junaj geesperantistoj - aŭstro kaj svedino. Eld. [[Societo Esperanto]], Stockholm, 1933. === [[Franz Schober]] === '''Franz Schober''' estis kasisto de [[AEF]] ekde 1947. === [[Viktorine Schröder]] === '''Viktorine Schröder''' (naskiĝis 1896?; mortis la {{daton|16|novembro|1925}}) estis aŭstria esperantistino en komenco de la 20a jarcento. filino de L. K. Joh. Schröder. ===V. Sochanski=== '''V. Sochanski''' estis esperantisto el [[Linz]], militkaptita 1915 dum la Unua mondmilito, arestita en [[Tiumen]], Siberio. <ref>Esperanto n178 jul 1915</ref>. === [[Leopold Steinbach]] === '''Leopold Steinbach''' estis kasisto de [[AEF]] ekde 1947. === [[Alois Stoll]] === '''Alois Stoll''' ([[?]]-[[1946]]) estis aŭstria esperantisto en unua mezo de la 20-a jarcento <ref>Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Niaj Mortintoj''. N. 2-3, p. 48. Set. 1946 </ref>. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Carla Staudner]] === '''Carla Staudner''' estis germana esperantistino en la unua duono de la 20-a jarcento, ano de [[Unua kanta Societo Zamenhof]] en Vieno inter la duaj mondmilitoj. Verko: * ''Rilato de Goethe al Anglujo, lia amikeco kun Carlyle''. Eld. la aŭtoro, Wien, VIII. Strozzigasse 40/16. Aŭtografopresita broŝuro. 22 paĝoj 24 X 16,5 cm. {{Citaĵo|La aŭtorino pruvis pentri kiel la skota filozofo Carlyle devigis siajn samlandanojn legi la germanajn aŭtorojn, kompreni germanan pensadon, kaj kiom Goethe ŝatis tiun celadon kaj dankis la penon al la skota amiko.|[[Belga Esperantisto]] n075-076 (maj-jun 1921)}} === [[Hans Struska]] === '''Hans STRUSKA''' estis aŭstra esperantisto kaj lernejdirektoro iama en [[Vieno]]. Li origine estis Volapukisto kaj estis en interrilato kun [[Johann Martin Schleyer]]. S-ro Struska laboris por Esperanto en Organizo de Ofichavantoj en Vieno kaj en la landa organizo en diversaj funkcioj. ===[[Josef Spiller]]=== '''Josef Spiller''' (naskita 16 majo 1892) estis esperantisto en la komenco de 20-a jarcento. Mi militservis en Inf. Reg. Kaiser I (Troppau) de aŭstra armeo. Dum la Unua mondmilito, je la 28 novembro 1914 li skribis el aŭstria [[ambulanco]], kies nomon li ne donis, ke li havas ambaŭ piedojn frostigitaj. De tiam oni ne plu ricevis informon, malgraŭ diversaj klopodoj. Oni supozas, ke la ambulanco estis kaptita de la [[rusa armeo]]<ref>Esperanto n176 apr 1915</ref>. === [[Eduard Sykora]] === '''Eduard Sykora''' ,poŝtinspektoro, estis aŭstra esperantisto en la unua duono de la 20-a jarcento. Verko: * '''Skriba Esperanto-kurso''', Vieno, 1936? == Ŝ == == T == ===St. Tiefil=== '''St. Tiefil''' estis esperantisto el [[Vieno]], militkaptita 1915 dum la Unua mondmilito<ref>Esperanto n178 jul 1915</ref>. == U == == V == === [[Franz Vogl]] === '''Franz Vogl''' estis SATano. Loĝinta en Bemarolin 57, [[Wels]] malaperis dum dua mondmilito. === [[Emil Vokal]] === '''Emil Vokal''' estis aŭstra esperantisto meze de 20-a jarcento. == W == ===[[Leopold Wagner von Wagnersheim]]=== '''Leopold Wagner von Wagnersheim''' (mortis 1915) estis aŭstra esperantisto el [[Villach]] en la komenco de la 20-a jarcento. Li mortis en 1915 batalante dum la Unua mondmilito<ref>Esperanto n178 jul 1915</ref>. === [[Hanns Wannek]] === '''Hanns Wannek''' (naskiĝis 1893?, mortis la 29-an de aŭgusto 1930), [[aviadisto]], frato de [[Karl Wannek]], estis aŭstra esperantisto. Li mortis sekve de akcidento kun sia aerveturilo dum flugekzercadoj en [[Augsburg]]. En 1930 dum la 9-a [[Aŭstria Esperanto-Kongreso]] en [[Linz]], li superflugis la urbon kun sia aviadilo, kiu montris sur siaj portiloj la vorton „Esperanto“. La unuan fojon propagando de Esperanto pere aviadilo. === [[Karl Wannek]] === '''Karl WANNEK''' (vanek), frato de [[Hanns Wannek]], de aŭstro, dir. de fabriko. Estis prez. de EG en Linz kaj de AEA. Multe klopodis por reunuigo de la Esperanto-movado en Aŭstrio. ===[[Paul Weiss]]=== Dr. '''Paul Weiss''', kuracisto, estis esperantisto el [[Wien]], militkaptito en 1915 dum la Unua mondmilito en [[Kostroma]]n<ref>Esperanto n179 jul 1915</ref>. === [[Rosa Wiendl]] === '''Rosa Wiendl''' estis sekretariino de E-grupo de [[Innsbruck]] meze de 20-a jarcento. === [[Georg Wichtl]] === '''Georg Wichtl''' mortis la 27-an de aprilo 1950. Li estis esperantisto meze de 20-a jarcento en [[Steinfeld]] dum ĉirkaŭ 30 jaroj. === [[Johanna Wihart]] === '''Johanna Wihart''' mortis junie 1951. Ŝi estis esp. meze de la 20-a jarcento en [[Vieno]]. === [[Moritz Wortmann]] === '''Moritz Wortmann''' (mortis la 8-an de februaro 1935) estis pioniro en Vieno de komenco de 20-a jarcento. Antaŭ la [[Unua mondmilito]] li estis membro de „[[Unuiĝo Wien]]“. == Z == === [[Maria Zajicek]] === '''Maria Zajicek''' estis oficisto de [[AEF]] ekde 1947. === [[Jozef Zink]] === '''Jozef Zink''', fervojisto, estis aŭstra esperantisto aktiva dum mezo de la 20-a jarcento. === [[Luise Ziwutschka]] === '''Luise Ziwutschka''', mortinta la [[4-an de julio]] 1951, estis aŭstra esperantisto aktiva dum mezo de la 20-a jarcento. === [[Hermine Zöchling]] === '''Hermine Zöchling''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. === [[Anna Zottl]] === '''Anna Zottl''' mortis la 27-an de majo 1949, bibliotekistino de la grupo „Harmonio“, Wien. === [[Jakob Zmrzly]] === '''Jakob Zmrzly''' estis esperantisto aktiva en [[Hohenberg]] en la mezo de 20-a jarcento<ref>Aŭstria Esperanto-Revuo.''Raportoj el la Federaciaj Landoj''. N. 4-5, p. 83. Nov-dez 1946</ref>. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Valerie Zwach]] === '''Valerie Zwach''' (mortis la 31-an de oktobro 1932), edzino de [[Franz Zwach]] estis esperantistino en la unua duono de 20-a jarcento. Ŝi verkis por [[Aŭstria Esperantisto]]. {{Ĝermo|esperantisto}} [[Kategorio:Listoj de esperantistoj laŭ nacieco|Aŭstraj]] [[Kategorio:Ĝermolisto de esperantistoj|Aŭstraj]] [[Kategorio:Aŭstraj esperantistoj]] 671lgczjwgcdwx6lr1fn9lq0meygjme 9490846 9490836 2026-10-09T13:38:54Z Roberto 609 /* Franz Blümel */ 9490846 wikitext text/x-wiki {{ArtikolaMesaĝokesto | speco = ĝermo | bildo = <span style="vertical-align: middle; background:transparent">[[Dosiero:Flago-de-Aŭstrio.svg|50ra]]<span style="margin-left:-45px;">[[Dosiero:Jubilea simbolo.svg|40ra]]</span></span> | css-stiloj = width: 80%; | teksto = ''Tiu ĉi paĝo listigas [[Vikipedio:ĝermo|ĝermajn informojn]] pri [[aŭstra esperantisto|aŭstraj esperantistoj]]. Movu mallongajn informojn pri aŭstraj esperantistoj en tiun ĉi paĝon metante [[Vikipedio:alidirektilo|alidirektilo]]n.<br />Se vi volus partigi informon en apartan artikolon, aldonu informojn tiel ke '''minimume''' estu tri plenaj frazoj, prefere pli, nepre estu ĝustaj kategorioj, almenaŭ [[:kategorio:aŭstraj esperantistoj]], kaj laŭeble ankaŭ uziĝu la ŝablonoj {{ŝ|Informkesto homo}} kaj {{ŝ|vivtempo}}. Post kreo de aparta artikolo forigu la informon de ĉi-tie.<br />Ekzistas pli plena '''[[listo de aŭstraj esperantistoj]]''', en kiu listiĝu la nomoj de aŭstraj esperantistoj aŭ menciataj ĉi-tie aŭ per propra biografia artikolo.'' <!-- Pri ĉi tiu paĝo, vidu la historian diskuton [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo_2006_9#Kvanto_kaj_kvalito]] --> }} {{KompaktaEnhavTabeloEo}} <!-- == A == --> == A == === [[Josef Aumayr]] === '''Josef Aumayr''' (nask. en 1853?, mortis la 7-an de julio 1928) estis la unua Esperanto-pioniro en [[Linz]] kaj citita de Zamenhof en la [[Adresaro de la Esperantistoj|Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon "Esperanto"/Serio XVI]], sekve li eklernis la lingvon inter 1893 kaj 1895. Li verkis Esperanto-lernolibreton. == B == === [[Lorenz Bartek]] === '''Lorenz Bartek''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. === [[Norbert Bartosch]] === '''Norbert Bartosch''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. Li estis prezidanto de Esperanto-grupo de [[Graz]] ekde 1947. === [[Josef Bauer]] === ''' Josef Bauer ''' (naskita en 1870, morta en la [[25-a de julio]] [[1953]]) estis aŭstra esperantisto dum unua duono de la 20-a jarcento en [[Innsbruck]]. === [[Franz Baumgartinger]] === '''Franz Baumgartinger''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento en Salzburg. === [[Alfred Berdan]] === '''Alfred Berdan''' estis esperantisto aktiva en Aŭstrio meze de 20-a jarcento. Li estis la lasta prezidanto de [[Aŭstria Laborista Ligo Esperantista]]. Dum nazisma regado de Aŭstrio, li movadis klandestine. Li estis kunlaboranto de kelkaj esperanto-gazetoj antaŭ kaj post la dua mondmilito, redaktanto de [[Aŭstria Esperanto-Revuo]]. === [[Heinrich Bederlunger]] === '''Heinrich Johann Ernst Bederlunger''' (naskiĝis en [[Innsbruck]] la 1-an de Julio 1866, mortis la 29-an de Januaro 1932 ankaŭ en Innsbruck), ankaŭ konata kiel ''Heinz Bederlunger<ref>en [[vikidatumoj]] [[d:Q36578]]</ref>'', [[bankisto]] estis aŭstria esperantisto dum la unua duono de 20-a jarcento. Li estis delegito de [[UEA]]. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Amalia Berger]] === '''Amalia Berger''' estis aŭstra esperantistino el [[Vieno]], aktiva en la unua duono de la 20-a jarcento. Ŝi estis kunlaborantino de la [[Unuiĝo de Esperantistaj Virinoj]] kaj prezentis ĝin en la [[Enciklopedio de Esperanto]] el 1934. Paralele ŝi ankaŭ aktivis en la movada por [[senalkohola kulturo]] kaj ties esperantlingva branĉo. === [[Anna Berthold]] === '''Anna Berthold''' (nask. la 23-an de marto 1861, mort. la 5-an de januaro 1900) estis pioniro en [[Korneuburg]]. === [[Elisabeth Berthold]] === '''Elisabeth Berthold''' (nask. la 4-an de okt. 1828, mort. la 13-an de junio 1912) estis pioniro en [[Korneuburg]]. === [[Erwin Gerhard Bernfeld]] === '''Erwin Gerhard BERNFELD''', [[Novzelando|novzelandano]], translokiĝita al Aŭstrio, depost 1938 elmigrinta al Aŭstralio, ŝtata oficisto en [[Wien]]. Nask. la 10-an de nov. [[1891]] en Vieno, mortis [[1966]] en [[Wellington]], [[Nov-Zelando]]. [[Esperantisto]] de [[1924]], sekretario en grupo "Ofichavantoj" en [[Vieno]], [[prezidanto]] ĉe "Aŭstria Pacifista Societo Esperantista" en [[Vieno]]. Depost [[1926]] ĝis [[1934]] li estis ĉefdelegito de [[UEA]] por Aŭstrio. ===[[Karl Binder]]=== '''Karl Binder''' (mortis 1920) estis esperantisto en [[Graz]] en la komenco de 20-a jarcento.<ref>Esperanto n239-240 jul-aŭg 1920</ref> ===[[Franz Blümel]]=== '''Franz Blümel''' (mortis 1920), sub-kolonelo, estis esperantisto en [[Graz]] en la komenco de 20-a jarcento.<ref>Esperanto n239-240 jul-aŭg 1920</ref> === [[Rudolf Bouché]] === '''Rudolf Bouché''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. === [[Helmut Brath]] === '''Helmut Brath''' estas aŭstra esperantisto, kiu en la jaroj 1980-1990 aktivis en [[TEJO]]. === [[Franz Braun]] === '''Franz BRAUN''', estis aŭstra esperantisto kaj (en 1934 emerita) financa ĉefadministranto, vivinta en Rodaun ĉe Wien. Dum multaj jaroj li estis funkciulo en UEU-Wien kaj kunlaboranto de la gazeto [[Aŭstra Esperantisto]]. {{EdE|B}} === [[Hugo Braun]] === '''Hugo Braun''', tramisto, estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento. ===[[Franz Bucek]]=== '''Franz Bucek''' estis esperantisto el [[Bodenbach]] militkaptita en 1915 dum la Unua mondmilito en [[Rusio]]<ref>Esperanto n181 sep 1915</ref>. === [[Johann Bürger]] === '''Johann BÜRGER''' (naskiĝis en [[1898]], mortis la [[4-an de aŭgusto]] [[1992]] en [[Linz]]) estis longtempa estrarano de la Aŭstria kaj honora membro de la [[Internacia Fervojista Esperanto-Federacio]]. === [[Ottilie Bürger]] === '''Ottilie BÜRGER''' (mortis la 10-an de novembro 2001 en sia 92-a vivjaro), edzino de [[Johann Bürger]], estis multjara membrino de la Esperanto-grupo en [[Linz]], Aŭstrio. == C == === [[Anton Casari]] === '''Anton CASARI''' (kasari) (naskiĝis en [[1909|1890]] en [[Villach]], mortis la [[2001|1967]] en [[Mödling]], [[Aŭstrio]]) estis aŭstra esperantisto kaj doktoriĝinta [[instruisto]] [[mezlernejo| mezlerneja]] en [[Wien]]. Li inter 1927 kaj 1929 kunverkis la unuajn ministerie aprobitajn lerno- kaj legolibrojn por aŭstriaj lernejoj. === [[Franciska Cech]] === '''Franciska Cech''' (naskiĝis en [[1873]], mortis la [[25-an de februaro]] [[1952]], [[Aŭstrio]]) membro de [[Esperanto-Societo Danubio]], patrino de vicprez. de [[AEF]] [[Raimund Cech]]. == Ĉ == == D == === [[Karl Dürrsdimid]] === '''Karl Dürrsdimid ''' estis aŭstria esperantisto meze de la 20-a jarcento en Klagenfurt. == E == === [[Friedrich Ebner]] === '''Friedrich Ebner''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. === [[Wilhelmine Ehrl]] === '''Wilhelmine Ehrl''' (naskiĝis 1852? - mortis aŭguston 1930 en Mühling, parto de la komunumo [[Wieselburg-Land]] en [[Malsupra Aŭstrio]]) estis aŭstra pionirino en [[Wieselburg]]. Ŝi mortis en Mühling, kie ŝi pasigis libertempon, sekve de akcidento en sia 78-a vivjaro. Ŝi estis miopa kaj enabismiĝis de roko dum promenado. Sia lasta volo estis, ke la [[Esperanto-insigno]] estu sur ŝia tombo. ===[[Theodor Erlebach]]=== '''Theodor Erlebach''' (mortis 1915) estis esperantisto el Franzendorf, de kies societo li estis sekretario. Li mortis dum la Unua mondmilito. == F == === [[Karl Farkas]] === '''Karl Farkas''' [?-1949] estis aŭstra esperantisto meze de 20a jarcento en [[Oberpullendorf]] <ref>Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Nekrologo''. Numero 5-6, paĝo 53, majo-junio 1949</ref>. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Helga Farukuoye]] === '''Helga Farukuoye''' estis aŭstra instruistino pri lingvoj kaj afergvidantino de Aŭstria Socialista Ligo Esperantista ([[ASLE]]). === [[Max Finkenzeller]] === '''Max Finkenzeller''' estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento. === [[Emil Fischer]] === {{AliajSignifoj|Emil Fischer}} '''Emil Fischer''' [?-okt. 1948] estis estrarano kaj vigla kunlaboranto de la Fervojista fakgrupo esperantista en Vieno. === [[Franz Josef Fischer]] === '''Franz Josef Fischer''' [n. en 1866?, m. la 14-an de nov. 1925] estis aŭstria esperantisto en la komenco de la 20-a jarcento, kiu verkis Esperanto-angulon en la monata gazeto „Jugendfreund“. === [[Franz Fötinger]] === '''Franz Fötinger''' estis esperantisto en [[Salzburg]] meze de la 20-a jarcento. === [[Elisabeth Frey]] === '''Elisabeth Frey''' [1913-1953] estis esperantisto meze de la 20-a jarcento. === [[Karl Robert Frühmann]] === ''' Karl Robert Frühmann''' estis aŭstra esperantisto dum mezo de 20-a jarcento. === [[Franz Fuchs]] === Pastro '''Franz Fuchs''' (mortis en 1931), paroĥestro kaj dekano en [[Königsbrunn]] estis esperantisto en Aŭstrio en la unua duono de 20-a jarcento. === [[Maximilian Führing]] === '''Maximilian Führing''' estis vicprezidanto de [[AEF]] kaj direktoro de la ŝtata ekzamenkomisiono por Esperanto ĵus post la fino de la dua mondmilito en 1946 <ref>Aŭstria Esperanto-Revuo.''Ŝtata Ekzamena Komisiono''. N. 4-5, p. 78. Nov-dez 1946</ref>. Li estis unu el la iniciatoroj de [[Aŭstria Katolika Ligo Esperantisto]] en 1947. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} == G == ===[[Paul Gareis]]=== '''Paul Gareis''' estis esperantisto el [[Lubeko]] militkaptita en 1915 dum la Unua mondmilito en [[Rusujo]]<ref>Esperanto n191-192 jul-aŭg 1916</ref> === [[Anton Goldmann]] === '''Anton GOLDMANN''', aŭstro, urba sekretario en Stab, ČSR. Naskiĝis la [[3-an de februaro]] [[1889]] en ''Probsdorf''? ĉe [[Vieno]]. Esperantisto de [[1922]]. Aranĝis kursojn en popolaltlernejo de St. Pölten, 1923-26; Kunfondis EG samloke. Verkis germanan flugfolion en 10.000 ekzempleroj. === [[Peter K. Geier]] === '''Peter K. GEIER''' (gajer), aŭstro. Vivis en [[Graz]] kaj mortis kiel soldato en [[1914]]. En [[1908]] kunfondis en [[Graz]] internacian klubon "[[Junaj Esperantistoj]]". === [[Paul Glüxmann]] === '''Paul Glüxmann''' estis prezidanto de [[AEF]] ekde 1946, tuj post la dua mondmilito<ref>Aŭstria Esperanto-Revuo.''Ŝtata Ekzamena Komisiono''. N. 4-5, p. 78. Nov-dez 1946</ref>. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} <!-- == Ĝ == --> == H == === [[Franz Haagen]] === '''Franz Haagen''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. ===[[Julius Haas]]=== '''Julius Haas''' estis aŭstra esperantisto en la komenco de 20-a jarcento en [[Bielitz]]<ref>Esperanto n178 jul 1915</ref>, kie li estis delegito de UEA. ===[[Ada Hackl]]=== '''Ada Hackl''' (mortis aprile 1970) estis aŭstria esperantistino, edzino de [[Karl Hackl]]. Ŝi akompanis la unuan transporton de orfaj infanoj alvenintaj por [[Tarrasa]] en [[Hispanujo]] post la Dua mondmilito. === [[Adolf Hainschegg]] === '''Adolf HAINSCHEGG''' (hajnŝeg), aŭstro, prof. mezlerneja en Graz. Nask. en 1883. Esperantisto de 1922. Lerta tradukanto, dufoje premiita dum Floraj Ludoj. === [[Adolf Halbedl]] === ''' Adolf Halbedl''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento en Knittelfeld. Ekde 1949 li estis vicprezidanto de [[AEF]]. === [[Franz Händler]] === ''' Franz Händler''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. === [[Oswald Haselbauer]] === '''Oswald HASELBAUER''' (naskiĝis en [[1909]], mortis la [[13-a de junio|13-an de junio]] [[2001]] en [[Linz]], [[Aŭstrio]]) estis iama delegito kaj fakdelegito pri [[turismo]], longtempa klubestro. Ekde la 30-aj jaroj li aktivis en la regiono de [[Braunau]], prizorgante multajn kursojn. === [[Curt Hellmann]] === D-ro '''Curt Hellmann''', naskita 9. 4. 1895 en Vöklabruck, Supra Aŭstrio, mezlerneja profesoro en Vieno, laŭ informo de atestintaj personoj la 20. 11. 1944 estis arestita kaj transportita en la famaĉan koncentrejon Mauthausen, kie li mortis pro perforto. Al la malnovaj esp-istoj vienaj la mortinto estas konata, estinte la lasta estro de iama „[[Viena Akademia Societo Esperantista]]“ antaŭ la unua mondmilito. Hellmann ankaŭ prezentis sin kiel verkanta pedagogo kaj filozofo, estinte unu el la Esperanto-pioniroj en la akademianara rondo.<ref>Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Niaj Mortintoj''. Numeroj 2-3, paĝo 48. Sept. 1946 </ref>. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Max Hollinger]] === '''Max HOLLINGER''' (1923-2004) mortis la 30-an de decembro en Linz, Aŭstrio. Li aktivis ĉefe en [[SAT]]-rondoj, kie li interalie animis la liberpensulan frakcion, kaj organizis tri [[SAT]]-kongresojn. === [[Rudolf Horneck]] === '''Rudolf HORNECK''' [hornek] estis [[aŭstra esperantisto]], direktoro kaj posedanto de komerca lernejo (en [[Graz]]o), kie ankaŭ Esperanto estis instruata. Li multe varbis por Esperanto kaj gvidis kursojn. === [[Oskar Hovorka]] === '''Oskar Hovorka''' (naskiĝis 1866?, mortis la 24-an de januaro 1930), patro de [[Nikolao Hovorka]], estis aŭstria esperantisto en la unua duono de la 20-a jarcento. === [[Johann Hubalek]] === '''Johann HUBALEK''' (naskiĝis en [[1904]], mortis la [[25-a de oktobro|25-an de oktobro]] [[1992]] en ''Edlach an der Rax'', parto de [[Reichenau an der Rax]], [[Malsupra Aŭstrio]]) estis [[UEA-delegito]]<ref>ekzemple dokumentita en la [[Jarlibro de UEA]] [[1982]], p. 92, aŭ [[1984]], p. 97</ref> pri [[turismo]], mastro de Esperanto-gastejo. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} <!-- == Ĥ == == I == --> == J == === [[Leone Jakob]] === '''Leone Jakob''' mortis la [[18-an de aŭgusto]] 1951, estis esperantisto en [[Innsbruck]]. === [[Hans Junschaffer]] === '''Hans JUNGCHAFFER''' (jungŝafer) estis aŭstra fakinstruisto kaj esperantisto en [[Ried im Innkreis]]. Bona prelegisto pri informado je Esperanto, gvidanto de Esperanto-grupo. Verkis propran libreton pri Esperanto. === [[Rudolf Jax]] === '''Rudolf Jax''' (naskiĝis en 1959, mortis la 18-an de decembro 2009) estis aŭstra esperantisto aktiva en [[Salcburgo]]. Li estis aktivulo de [[SAT]] (matr. 32828).<ref>[http://www.satesperanto.org/IMG/pdf/S-ul-sept-okt-2010-2.pdf nekrologa noto pri Rudolf Jax en] [[Sennaciulo]], oktobro 2010, paĝo 3</ref> ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Adele Jonas]] === '''Adele JONAS''' (naskiĝis en [[1899]], mortis 92-jara, la [[24-an de julio]] [[1974]]) estis aŭstra esperantisto kaj longtempa membro de [[Aŭstria Esperanto-Federacio]]. Ŝi estis la fratino de la esperantista ŝtatprezidanto [[Franz Jonas]]. <!-- == Ĵ == --> == K == === [[Trude Kalugin-Gothmann]] === '''Trude Kalugin-Gothmann''' mortis je la [[16-a de aŭgusto]] 1951 en [[Linz]]. Ŝi estis pionirino en tiu urbo. === [[Klaus Karner]] === D-ro '''Klaus KARNER''' (naskiĝis en [[1943]]; mortis la [[27-an de majo]] [[2005]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj peranto de [[SAT]] en [[Aŭstrio]], kiel sia patro antaŭe, kaj dum lastaj jaroj instruis Esperanton en la Universitato de [[Innsbruck]]. === [[Ludwig Kaspar]] === D-ro '''Ludwig Kaspar''' ( mortis [[oktobro]] [[1952]]) estis esperantisto en Graz. === [[Gabriel Katzianka]] === '''Gabriel Katzianka''' estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento. ===[[Eriko Kilian]]=== '''Eriko Kilian''', nacilingve ''Erich Kilian'', (mortis 1936) estis aŭstra esperantisto en Vieno. Li pasigis longan tempon en Bulgario. Verko: '''La mondon al ni!'''. 1934(?) 72 pĝ. {{citaĵo|Du junuloj forlasas siajn studojn por senmone kaj senpasporte vojaĝi per faldebla boato tra [[orienta Eŭropo]]. Ili subtenas la vivon per manĝo aŭ mono donita de homoj okaze renkontitaj, aŭ almozpetita ĉe bonfaremuloj. Trovante, ke per Esperanto ili pli facile reNkontos helpemajn amikojn, ili decidas lerni la [[lingvo]]n. Kuraĝo kaj aventuremo laŭdindaj! Tamen povas esti, ke tiu, kiu en la [[praktiko]] helpis al nekonataj aventuristoj, kaj kelkafoje havis kaŭzon bedaŭri [[konfido]]n mislokitan (kaj eĉ en Esperantujo tia afero ne estas nekonata), vidos la aferon de alia vidpunkto; kaj tion la aŭtoro mem konscias. La lingvo estas bona, la stilo interesa kaj vigla: tamen oni devas iom aldoni image, por kompreni la historion (ĉu veran aŭ fiktivan ?). Interesa esprimo : ''mi malinvitas vin (you have outstayed your welcome)''. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 353, Septembro (1934)}} {{citaĵo|La aŭtoro priskribas en bonstila kaj facila esp. sian kaj de sia kamarado veturadon per kaŭĉuka fleksebla boato de Dresdeno sur [[Danubo]] kaj Nigra-Maro al Konstantinoplo. Apud Varna okazis interparolo kun la bulgara reĝo, kiu fine monhelpis ilin kaj ebligis ilian hejmrevenon. Dank’ al la bulgara gastamo kaj esperantamo ili lernis la lingvon de la Verda Stelo.|[[Bulgara esperantisto]] j.16 n03-04 nov-dec 1934}} === [[Josef Kirchmayer]] === '''Josef Kirchmayer''' (naskiĝdato nekonata, m. la [[27-an de septembro]] [[1949]]), fervojisto, estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento en [[Ofterding]]. === [[Robert Klausberger]] === '''Robert Klausberger''' (poŝtisto) estis aŭstra esperantisto dum mezo de la 20-a jarcento. === [[Johann Klobucar]] === '''Johann Klobucar''' (mortis la 26-an de marto 1929) estis pioniro en [[Graz]], loka grupestro antaŭ la [[Unua Mondmilito]]. === [[Rupert König]] === '''Rupert König''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. === [[Adele Koller]] === '''Adele Koller''' mortis en majo 1953 en [[Bad Hall]], kie ŝi estis ano de la loka Esperanto-grupo. === [[Herbert Koppel]] === '''Herbert Koppel''' okupis en [[AEF]] ĝis 1938 la funkcion de gazetarservanto, kaj disdonis ĉiumonate al 50 aŭstriaj gazetoj diversajn en- kaj eksterlandajn raportojn pri Esperanto. Kiam la nacifaŝistoj perforte okupis Aŭstrion, ili metis Koppelon 11 monatojn en la koncentrejojn [[Dachau]] kaj [[Buchenwald]]. Post sia liberigo li elmigris al Anglio kaj estis de tie en 1940 enŝipigata al Kanado, kie li loĝis en [[Galt]], [[Ontario]].<ref>Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Letero el Kanado al Austria Esperanto-Revuo''. Numeroj 1-2; paĝo 6-7. Jan.-feb. 1947</ref> ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Alois Koudelka]] === '''Alois Koudelka''' [naskiĝis en 1871, mortis en decembro 1952], ŝuisto, estis la lasta estro de "[[Esperanto-Societo Emilo Peltier]]" en Graz, kiu devis esti likvidata pro la nazia reĝimo en 1938. Simpla homo, Koudelka tamen atingis preskaŭ perfektan posedon de Esperanto, kiun pruvis liaj multaj, neriproĉeblaj artikoloj en "[[Espero Katolika]]". Li verkis ankaŭ specialan stenografion por Esperanto, bedaŭrinde mankis la financaj rimedoj por publikigo de lia inventaĵo. === [[Oskar Kovacic]] === '''Oskar Kovacic''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. === [[Gabriele Kramer]] === '''Gabriele Kramer''' (naskiĝis eble en 1860, mortis la 19-an de novembro 1925), kasistino de Esperanto-societo Fideleco, estis aŭstria pioniro en la komenco de 20-a jarcento. === [[Elli Kraus]] === '''Elli Kraus''', SATanino, movadis antaŭ [[dua mondmilito]]. Loĝinta en Lehenrotte 67, poŝtejo Freiland, ĉe [[St. Pölten]], ŝi malaperis dum la milito. === [[Friedrich Kraus]] === '''Friedrich Kraus''' (naskiĝis eble en 1893, mortis la 22-an de novembro 1925), urba policisto en [[Horn]], esperantisto ekde 1915, estis fervora propagandisto. === [[Roland KÜHBACHER]] === '''Roland KÜHBACHER''' (kübaĥer), aŭstro, estis prezidinto de la Esperanto-Klubo [[Innsbruck]]. Li laŭ historiaj dokumentoj estis bona propagandisto kaj kursgvidanto. == L == === [[Michael Laschitz]] === '''Michael Laschitz''' mortis en januaro 1953 en Salzburg. Li estis fervora ano de la poŝtista Esperantista fakgrupo. === [[Rosi Lisal]] === '''Rosi Lisal''' (naskiĝis eble en 1917, mortis la 20-an de februaro 1934, se la datoj ĝustas, en aĝo de nur 16 ĝis 17 jaroj) estis esperantistino en Aŭstrio en la unua duono de la 20-a jarcento. Ŝi estis membro de loka Esperanto-klubo. === [[Gustav Loibel]] === '''Gustav Loibel''' estis oficisto de [[AEF]] ekde 1947. === [[Maria Loibel]] === '''Maria LOIBEL''' (mortis la [[28-an de februaro]] [[1975]] en [[Vieno]], [[Aŭstrio]]) estis foje sekretariino kaj foje kasistino de [[Aŭstria Esperanto-Federacio]]. Ŝi estis kasisto ankaŭ en la Loka Kongresa Komitato de la [[55-a UK 1970]] en [[Vieno]]. === [[Rudolf Lang]] === '''Rudold Lang''' (1906-1946) estis esperantisto en [[Burgenland]] <ref>Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Niaj Mortintoj''. Numeroj 2-3, paĝo 48, sept. 1946 </ref>. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} == M == === [[Karl Magenbauer]] === '''Karl Magenbauer''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. === [[Franz Mayr]] === '''Franz Mayr''' la 15-an de junio 1947 en [[Sankt Valentin (Malsupra Aŭstrio)]] fondis novan Esperanto-grupon kiu elektis por si la nomon „Nia Majstro“. === [[Karola Mayrleb]] === '''Karola Mayrleb''' (n. eble en 1870, m. en 1947) estis Esperanto-pioniro en Aŭstrio. Jam de 1909 aktiva esperantistino kaj prezidantino de la Virina Sekcio en la [[Unua Esperanto-Unuiĝo]] ŝi kunlaboris ĝis 1938. En la [[UK 1912|Universala Kongreso]] en Krakovo 1912 ŝi oficiale parolis kun d-ro Zamenhof kaj dum la [[UK 1924|Universala Kongreso]] en Vieno 1924 ŝi estis kun virina delagacio ĉe ties vidvino, transdonante al ŝi diplomon <ref>Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Nekrologo''. Numero 3-4, paĝo 60, apr. 1947 </ref>. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Ernst Majtaniĉ]] === '''Ernst MAJTANIĈ''' (naskiĝis en [[1908]] – [[12-a de julio]] [[1993]] en [[Vieno]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj [[UEA-delegito]], fakdelegito, kaj dum jardekoj ĉefdelegito de [[Aŭstrio]]. === [[Josef Manninger]] === Prof. '''Josef MANNINGER''' (naskiĝis en [[1920]], mortis en [[2003]] en [[Graz]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj dumviva membro de UEA. === [[Gustav Maralik]] === '''Gustav Maralik''', dentisto, estis aŭstria esperantisto en [[Trieben]] meze de la 20-a jarcento. === [[Herbert März]] === '''Herbert MÄRZ''' naskiĝis en 1929 kaj mortis la 30-an de oktobro 1995 en Vieno. Esperantisto ekde 1947, li oficis en Internacia Esperanto-muzeo de Vieno de 1966 ĝis 1987. Li verkis '''Biblioteka Manlibro''' (1979) kaj la libreton '''Esperanto in der Praxis'''. En 1967 li kunfondis la Aŭstrian Esperanto-Movadon. === [[Franz Menacher]] === ''' Franz Menacher''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. === [[Moritz Meisleder]] === '''Moritz MEISLEDER''' (majsleder), estis aŭstra policinspektoro kaj esperantisto. Li antaŭ la milito estis prezidanto de la Esperanto-grupo de [[Linco]] kaj post dua mondmilito en la kvartalo Keferfeld en la pleja okcidento de [[Linco]]. Fervore li gvidis lingvokursojn ĉe la polico kaj fervojo. === [[M. J. Metzker]] === D-ro Pastro ''' M. J. Metzker''', ankaŭ konata kiel ''Frato Paŭlo'', estis aŭstra esperantisto, kiu mortis aprile de 1944 en arestejo de [[Brandenburg]]. La martira pastro estis aktiva esperantisto kaj iam eldonis en [[Graz]] la katolika E-gazeton „[[Katolika Mondo]]“. === [[Arnold Mimbeck]] === '''Arnold MIMBECK''' (MIMbek) estis aŭstra komercministeria konsilanto kaj esperantisto, doktoriĝinta kaj pri juro kaj pri filozofio. Li naskiĝis la [[15-an de julio]] [[1878]] en [[Linz]], [[Supra Aŭstrio]], kaj mortis la [[17-an de julio]] [[1930]] en [[Vieno]] post operacio. Prez. de la [[16-a UK]] en Vieno, [[1924]]. == N == ===[[Karl Nebenzahl]]=== '''Karl Nebenzahl''' estis esperantisto en Vieno dum la unua duono de 20-a jarcento. Li estis unu el la [[Listo de redaktintoj de la Enciklopedio de Esperanto|redaktintoj de Enciklopedio de Esperanto]]. Verkoj: *''La influo de Vegetarismo al Morala kaj Socia Progresado''. Eldonejo Vegetarano, Bukureŝto, 1934(?) {{citaĵo|Pripensinda prezento de la preferindeco de vegetara dieto, aparte laŭ la vidpunktoj socia, ekonomia, kaj proleta. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 353, Septembro (1934)}} {{citaĵo|Rekomendinda libreto pro sia instrua enhavo kaj bona lingvo.|[[Bulgara esperantisto]] j.16 n.03-04}} === [[Josef Nerber]] === '''Josef Nerber''', kelnero, estis pioniro en Vieno en la fino de 19-a jarcento. Kiel kelnero li persone servis [[L.L. Zamenhof]]on dum liaj restadoj en Vieno, pri kio li skribis: {{Citaĵo|Tre estimata sinjoro prezidanto, kortega konsilanto Steiner! Ĉar hieraŭ antaŭtagmeze mi havis la honoron, paroli kun via moŝto en la [[Esperanto-Muzeo]], kaj vi deziris ricevi de mi kelkajn liniojn pri d-ro Zamenhof, mi permesas al mi, plej rapide plenumi ĉi tiun deziron. La subskribinta Josef Nerber en la jaroj 1885-1912 havis la postenon de pagprenanta ĉefkelnero en ''Café de l’Opéra'', ĉe la stratkruciĝo Opernring - Operngasse. Tie ankaŭ d-ro Zamenhof, kiam li ĉiun 2-an aŭ 3-an jaron venis en la urbon Wien, kiel gasto sidadis ĉe unu el la tabloj je la flanko ĉe Ringstrato. Mi konis mian gaston jam pli frue ol mia ĉefo, s-ro Engelmeier, ĉar mi estis en tiu kafejo jam du jarojn ĉe la antaŭa posedanto. La iom pli ol mezalta staturo, malhelaj haroj kaj barbo kaj longa redingoto tuj igis ekkonebla nian gaston kiel polo aŭ ruso. Serioza kaj pripensante li aliris sian kutiman tablon. Nun komenciĝis mia malagrablaĵo! Laŭ bona moro oni estis deprenonta de la gasto mantelon kaj ĉapelon; sed mi retenis miajn subulojn konante la kutimojn de la gasto. Kiam lia kafo estis mendita kaj li meditante staris ĉe la tablo, li antaŭ ĉio traserĉadis siajn poŝojn kaj metis manplenon da paperetoj sur la tablon; sur ili estis notaĵoj. Poste li rigardis dekstren kaj ridetis, ekvidinte tie malnovan konatulon kun liaj preferataj ĵurnaloj „Dziennik Polski“ ("Pola Ĉiutaga"), [[Novoje vremja]] - la pola kaj la rusa - sub la brako; maldekstre jam staris la kafo. Pli multajn ĵurnalojn sur la tablo li ne ŝatis. Ofte li sin levis rapide, por mem serĉi alilandan ĵurnalon. En tiuj jaroj mi kelkfoje povis kaŝrigardi unu el tiuj „paperetaĉoj“, sur kiuj mi estis supozinta adresojn; sed estis vortareroj. Iom mi komprenis, ĉar tiam oni inter la gastoj multe parolis pri Volapük kaj Esperanto; en [[kafejo]] ĉe Museum-Ring hejmis jam Esperantoklubo. Okaze de ŝanĝiĝo de la personaro mi eksciis, ke tiu sinjoro ankaŭ kelkfoje venis en ''Café de l’Europe'' ĉe ''Stephansplatz'' kaj estas d-ro Zamenhof. Kiam aperis la unuaj kajeroj de „Radio-Wien“ kaj tie estis videbla lia portreto, mi estis tute konvinkita pri la identeco. Se tiuj ĉi linioj estus iel uzeblaj, mi estus fiera pro tio kaj ĝojigata. Plenestime via sindona| [[Josef Nerber]]|Aŭstria Esperantisto numero 71 (dec 1930)}} ===[[Julius Neumann]]=== '''Julius Neumann''' (mortis 1915?) estis esperantisto en Wien mortita dum la Unua mondmilito.<ref>Esperanto, n173 jan 1915</ref> === [[Karl Niggl]] === '''Karl Niggl''' estis estro de Esperanto-grupo de [[Linz]] tuj post la dua mondmilito. === [[Alois Norbert]] === '''Alois Norbert''' estis esperantisto en Vieno dum la unua duono de 20-a jarcento. Verko: * „La mondo ridas.“ Bonhumoraj poemoj, deklamaĵoj por Esperanto-grupoj. Originale verkitaj. En propra eldonejo. 16 X 10 cm, 64 paĝoj. {{Citaĵo|La belaspekta libreto, enhavanta kvardek naŭ bonhumorajn [[poemo]]jn, plenigas mankon en la Esperanto-literaturo, kiu estas ja sufiĉe riĉa je lirikaj [[poeziaĵo]]j, sed ne samgrade disponas pri populara poemaro. Kvankam oni renkontas inter la temoj de la libreto ofte malnovajn konatulojn, ili tamen efikas per la sprita kaj gaja formo. Specialan laŭdon meritas la simpla kaj flua [[stilo]], kiu evitante ĉiujn neologismojn kaj atentante la logikan sinsekvon de la frazpartoj, ebligas facilan komprenon ankaŭ al [[komencanto]]j. La versoj estas tiel fluaj, ke post du-aŭ (''sic'') trifoja legado ili preskaŭ jam restas en la memoro. La preseraroj (8) estas facile ekkoneblaj kaj ne tro malpliigas la valoron de la bela libreto. Ĉe eventuala noveldono oni ne forgesu aldoni indekson. La verketo, kies malalta prezo ebligas grandan disvastigon, estas taŭga helpilo, por fari la grupokunvenojn pli amuzaj. Ni deziras al la produktema [[laborista verkisto|laboristo-verkisto]], ke plena sukceso de tiu ĉi unua libreto ebligu al li [[eldono]]n de plua libro el lia abunda verkaro.|G .........i. [[Aŭstria Esperantisto (revuo)]] n.142 (maj 1937)}} == O == === [[Christine Ott]] === '''Christine OTT''' (naskiĝis eble en 1852, mortis la 2-an de marto 1934 en [[Graz]]). Ŝi estis esperantistino en [[Stirio]] kie ŝi helpis la reordigon de biblioteko de la [[Aŭstria Laborista Ligo Esperantista]] (ALLE, landa laborgrupo de SAT). Ŝi havis socialistan politikan agadon. Samtempe ŝi ankaŭ estis membro de la regiona [[Esperanto-Societo por Stirio]] kaj estis ligilo inter la regiona kaj socialisma organizaĵoj. == P == === [[Ludwig Perneg]] === '''Ludwig Perneg''' (naskiĝis la 15-a de decembro de 1859, la sama tago kiel L. L. Zamenhof, mortis post 1930) estis pioniro en [[Eggenberg bei Graz]] (tiam memstara komunumo, ekde 1938 la 14-a urbodistrikto de [[Graz]]). En 1929 dum la naskiĝdata festo de Zamenhof de la [[Esperanto-Societo por Stirio]] en Graz, li solene inaŭguris bronzan buston de Zamenhof kaj metis antaŭ ĝi florkronon<ref>[[Aŭstria Esperantisto]] n-ro 61 (januaro 1930)</ref>. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Viktor Piringer]] === '''Viktor Piringer''' [?-18.4.1949] estis aŭstra esperantisto meze de 20-a jarcento, aktiva kunlaboranto en la Tramista E-fakgrupo en Vieno. === [[Alfred Pizl]] === '''Alfred Pizl''' (1911-1946) estis [[delegito de UEA]] en [[Alt-Dietmanns]], parto de la komunumo [[Dietmanns (Malsupra Aŭstrio)|Dietmanns]] en [[Malsupra Aŭstrio]]. Bedaŭrindas ke li nur iĝis 35-jara. === [[Miklas Plank]] === '''Miklas Plank''' (mortis 1931), patro de [[Georg Plank]], estis esperantisto en Aŭstrio en la unua duono de 20-a jarcento. === [[Franz Polzer]] === ''' Franz Polzer''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. == R == === [[Rupert Rathberger]] === '''Rupert Rathberger''' biciklisto, estis aŭstra esperantisto ĉirkaŭ [[Steyr]]. Li mortakcidentis per biciklo en majo 1947. ===[[Antoni Reiner]]=== '''Antoni St. Reiner''' (mortis 1918) estis esperantisto el [[Galicio]] en tiama [[Aŭstrio-Hungario]]. Li multe verkis<ref>Esperanto n220 dec 1918</ref>. === [[Irma Rogier]] === '''Irma Rogler''' (mortis la 11-an de novembro 1934 en [[Köflach]]) estis aŭstra esperantistino, kasistino de [[Esperanto-Societo por Stirio]] en [[Graz]], edzino de [[Willibald Rogler]]. === [[Lya Russmayr]] === '''Lya Russmayr''' movadis en [[Salzburg]] meze de 20-a jarcento. == S == === [[Ludoviko Sager]] === '''Ludoviko Sager''', socialisto, estis Aŭstria esperantisto aktiva dum la mezo de 20-a jarcento. === [[Alois Sassmann]] === '''Alois Sassmann''', fervojisto, mortis en aprilo 1950, estis Aŭstria esperantisto aktiva dum la mezo de 20-a jarcento. === [[Hermann Schalk]] === '''Hermann SCHALK''' (naskiĝis en [[1929]]; mortis la {{daton|17|novembro|2004}} en [[Kaltenleutgeben]]) estis [[aŭstra esperantisto]] kaj dum multaj jaroj la ĉefa aktivulo de [[Aŭstria Esperanto-Movado]]. ===[[Heinrich Schicketanz]]=== '''Heinrich Schicketanz''' el Vieno estis esperantisto malaperita 1916 dum la Unua mondmilito<ref>Esperanto n 193-194 sep-okt 1916</ref>. ===[[Alois Schneider]]=== '''Alois Schneider''' estis aŭstra esperantisto en la unua duono de 20-a jarcento. Verko Schneider, Alois; [[Magda Carlsson|Carlsson, Magda]]: '''Barbro kaj Eriko''' : korespondado inter du junaj geesperantistoj - aŭstro kaj svedino. Eld. [[Societo Esperanto]], Stockholm, 1933. === [[Franz Schober]] === '''Franz Schober''' estis kasisto de [[AEF]] ekde 1947. === [[Viktorine Schröder]] === '''Viktorine Schröder''' (naskiĝis 1896?; mortis la {{daton|16|novembro|1925}}) estis aŭstria esperantistino en komenco de la 20a jarcento. filino de L. K. Joh. Schröder. ===V. Sochanski=== '''V. Sochanski''' estis esperantisto el [[Linz]], militkaptita 1915 dum la Unua mondmilito, arestita en [[Tiumen]], Siberio. <ref>Esperanto n178 jul 1915</ref>. === [[Leopold Steinbach]] === '''Leopold Steinbach''' estis kasisto de [[AEF]] ekde 1947. === [[Alois Stoll]] === '''Alois Stoll''' ([[?]]-[[1946]]) estis aŭstria esperantisto en unua mezo de la 20-a jarcento <ref>Aŭstria Esperanto-Revuo. ''Niaj Mortintoj''. N. 2-3, p. 48. Set. 1946 </ref>. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Carla Staudner]] === '''Carla Staudner''' estis germana esperantistino en la unua duono de la 20-a jarcento, ano de [[Unua kanta Societo Zamenhof]] en Vieno inter la duaj mondmilitoj. Verko: * ''Rilato de Goethe al Anglujo, lia amikeco kun Carlyle''. Eld. la aŭtoro, Wien, VIII. Strozzigasse 40/16. Aŭtografopresita broŝuro. 22 paĝoj 24 X 16,5 cm. {{Citaĵo|La aŭtorino pruvis pentri kiel la skota filozofo Carlyle devigis siajn samlandanojn legi la germanajn aŭtorojn, kompreni germanan pensadon, kaj kiom Goethe ŝatis tiun celadon kaj dankis la penon al la skota amiko.|[[Belga Esperantisto]] n075-076 (maj-jun 1921)}} === [[Hans Struska]] === '''Hans STRUSKA''' estis aŭstra esperantisto kaj lernejdirektoro iama en [[Vieno]]. Li origine estis Volapukisto kaj estis en interrilato kun [[Johann Martin Schleyer]]. S-ro Struska laboris por Esperanto en Organizo de Ofichavantoj en Vieno kaj en la landa organizo en diversaj funkcioj. ===[[Josef Spiller]]=== '''Josef Spiller''' (naskita 16 majo 1892) estis esperantisto en la komenco de 20-a jarcento. Mi militservis en Inf. Reg. Kaiser I (Troppau) de aŭstra armeo. Dum la Unua mondmilito, je la 28 novembro 1914 li skribis el aŭstria [[ambulanco]], kies nomon li ne donis, ke li havas ambaŭ piedojn frostigitaj. De tiam oni ne plu ricevis informon, malgraŭ diversaj klopodoj. Oni supozas, ke la ambulanco estis kaptita de la [[rusa armeo]]<ref>Esperanto n176 apr 1915</ref>. === [[Eduard Sykora]] === '''Eduard Sykora''' ,poŝtinspektoro, estis aŭstra esperantisto en la unua duono de la 20-a jarcento. Verko: * '''Skriba Esperanto-kurso''', Vieno, 1936? == Ŝ == == T == ===St. Tiefil=== '''St. Tiefil''' estis esperantisto el [[Vieno]], militkaptita 1915 dum la Unua mondmilito<ref>Esperanto n178 jul 1915</ref>. == U == == V == === [[Franz Vogl]] === '''Franz Vogl''' estis SATano. Loĝinta en Bemarolin 57, [[Wels]] malaperis dum dua mondmilito. === [[Emil Vokal]] === '''Emil Vokal''' estis aŭstra esperantisto meze de 20-a jarcento. == W == ===[[Leopold Wagner von Wagnersheim]]=== '''Leopold Wagner von Wagnersheim''' (mortis 1915) estis aŭstra esperantisto el [[Villach]] en la komenco de la 20-a jarcento. Li mortis en 1915 batalante dum la Unua mondmilito<ref>Esperanto n178 jul 1915</ref>. === [[Hanns Wannek]] === '''Hanns Wannek''' (naskiĝis 1893?, mortis la 29-an de aŭgusto 1930), [[aviadisto]], frato de [[Karl Wannek]], estis aŭstra esperantisto. Li mortis sekve de akcidento kun sia aerveturilo dum flugekzercadoj en [[Augsburg]]. En 1930 dum la 9-a [[Aŭstria Esperanto-Kongreso]] en [[Linz]], li superflugis la urbon kun sia aviadilo, kiu montris sur siaj portiloj la vorton „Esperanto“. La unuan fojon propagando de Esperanto pere aviadilo. === [[Karl Wannek]] === '''Karl WANNEK''' (vanek), frato de [[Hanns Wannek]], de aŭstro, dir. de fabriko. Estis prez. de EG en Linz kaj de AEA. Multe klopodis por reunuigo de la Esperanto-movado en Aŭstrio. ===[[Paul Weiss]]=== Dr. '''Paul Weiss''', kuracisto, estis esperantisto el [[Wien]], militkaptito en 1915 dum la Unua mondmilito en [[Kostroma]]n<ref>Esperanto n179 jul 1915</ref>. === [[Rosa Wiendl]] === '''Rosa Wiendl''' estis sekretariino de E-grupo de [[Innsbruck]] meze de 20-a jarcento. === [[Georg Wichtl]] === '''Georg Wichtl''' mortis la 27-an de aprilo 1950. Li estis esperantisto meze de 20-a jarcento en [[Steinfeld]] dum ĉirkaŭ 30 jaroj. === [[Johanna Wihart]] === '''Johanna Wihart''' mortis junie 1951. Ŝi estis esp. meze de la 20-a jarcento en [[Vieno]]. === [[Moritz Wortmann]] === '''Moritz Wortmann''' (mortis la 8-an de februaro 1935) estis pioniro en Vieno de komenco de 20-a jarcento. Antaŭ la [[Unua mondmilito]] li estis membro de „[[Unuiĝo Wien]]“. == Z == === [[Maria Zajicek]] === '''Maria Zajicek''' estis oficisto de [[AEF]] ekde 1947. === [[Jozef Zink]] === '''Jozef Zink''', fervojisto, estis aŭstra esperantisto aktiva dum mezo de la 20-a jarcento. === [[Luise Ziwutschka]] === '''Luise Ziwutschka''', mortinta la [[4-an de julio]] 1951, estis aŭstra esperantisto aktiva dum mezo de la 20-a jarcento. === [[Hermine Zöchling]] === '''Hermine Zöchling''' estis aŭstra esperantisto meze de la 20-a jarcento. === [[Anna Zottl]] === '''Anna Zottl''' mortis la 27-an de majo 1949, bibliotekistino de la grupo „Harmonio“, Wien. === [[Jakob Zmrzly]] === '''Jakob Zmrzly''' estis esperantisto aktiva en [[Hohenberg]] en la mezo de 20-a jarcento<ref>Aŭstria Esperanto-Revuo.''Raportoj el la Federaciaj Landoj''. N. 4-5, p. 83. Nov-dez 1946</ref>. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Valerie Zwach]] === '''Valerie Zwach''' (mortis la 31-an de oktobro 1932), edzino de [[Franz Zwach]] estis esperantistino en la unua duono de 20-a jarcento. Ŝi verkis por [[Aŭstria Esperantisto]]. {{Ĝermo|esperantisto}} [[Kategorio:Listoj de esperantistoj laŭ nacieco|Aŭstraj]] [[Kategorio:Ĝermolisto de esperantistoj|Aŭstraj]] [[Kategorio:Aŭstraj esperantistoj]] lutlybttogkd6ndah8a2se3rzozh3s0 0 121964 9490855 9483305 2026-10-09T13:52:50Z Roberto 609 /* N */ 9490855 wikitext text/x-wiki {{ArtikolaMesaĝokesto | speco = ĝermo | bildo = <span style="vertical-align: middle; background:transparent">[[Dosiero:Flago-de-Bulgario.svg|50ra]]<span style="margin-left:-45px;">[[Dosiero:Jubilea simbolo.svg|40ra]]</span></span> | css-stiloj = width: 80%; | teksto = ''Tiu ĉi paĝo listigas [[Vikipedio:ĝermo|ĝermajn informojn]] pri [[bulgara esperantisto|bulgaraj esperantistoj]]. Movu mallongajn informojn pri bulgaraj esperantistoj en tiun ĉi paĝon metante [[Vikipedio:alidirektilo|alidirektilo]]n.<br />Se vi volus partigi informon en apartan artikolon, aldonu informojn tiel ke '''minimume''' estu tri plenaj frazoj, prefere pli, nepre estu ĝustaj kategorioj, almenaŭ [[:kategorio:bulgaraj esperantistoj]], kaj laŭeble ankaŭ uziĝu la ŝablonoj {{ŝ|Informkesto homo}} kaj {{ŝ|vivtempo}}. Post kreo de aparta artikolo forigu la informon de ĉi-tie.<br />Ekzistas pli plena '''[[listo de bulgaraj esperantistoj]]''', en kiu listiĝu la nomoj de bulgaraj esperantistoj aŭ menciataj ĉi-tie aŭ per propra biografia artikolo.'' <!-- Pri ĉi tiu paĝo, vidu la historian diskuton [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo_2006_9#Kvanto_kaj_kvalito]] --> }} {{KompaktaEnhavTabeloEo}} == A == === [[Neli Abaĝieva]] === '''Neli ABAĜIEVA''' ([[cirile]] ''Нели Абаджиева'', naskiĝis en [[1922]], mortis la {{daton|9|junio|1997}} en [[Sofio]]) estis bulgara aktiva esperantistino kaj iama [[delegito de UEA]] pri [[flegado]]. ===[[Ilija Andrew]]=== '''Ilija Andrew''' (naskiĝis 1929?) estis esperantistino el [[Ŝumen]]. ===[[Petr Angeliev]]=== '''Petr Angeliev''' (mortis la 1-an de septembro 1923) estis estrarano de la grupo "Verda Stelo" en [[Tatar-Pazarĝik]]<ref>Bulgara Esperantisto, j05 n01 sep. 1923</ref>. === [[Marija P. Angelova]] === '''Maria ANGELOVA''' ([[cirile]] ''Мария Ангелова'', naskiĝis en [[1925]], mortis la {{daton|12|decembro|1999}} en [[Sofio]]) estis [[Bulgario|bulgara]] [[esperantisto|esperantistino]] kaj aŭtorino de la poemaro ''Kien ni iras'' (1991). === [[Miĥail Arnaudov]] === '''Miĥail ARNAUDOV''' ([[cirile]] ''Михаил Арнаудов'') estis bulgara esperantisto kaj doktoriĝinta universitata profesoro de literaturo. Li interalie prezidis publikan kunvenon dum propaganda Esperanto-semajno en [[Sofio]] en [[1924]] kaj tiam faris paroladon pri Esperanto. {{EdE|A}} === [[Boris Atanasov]] === '''Boris ATANASOV''' ([[cirile]] ''Борис Атанасов'', naskiĝis en [[1927]], mortis en decembro [[1993]]) estis [[UEA]]-fakdelegito pri [[juro]] en [[Bankja]] ([[Bulgario]]) kaj prezidanto de la loka societo. ===[[Zaharij Atanasov]]=== [[Arĥimandrito]] '''Zajarij Atanasov''' (20-a de julio 1874; mortis la 16-an de aŭgusto 1936) el [[Dupnica]]. Siajn studojn faris en la [[Eklezia seminario]] en [[Samokov]]. Li estis [[monaĥo]] en [[monaĥejo]] de [[Rila]]<ref>[[Bulgara esperantisto]] j.18 n.01-02 sep.-okt. 1936</ref>. == B == === [[Jaakov Beĥar]] === '''Jaakov BEĤAR''' ([[cirile]] probable ne ''Яаков'', sed ''Яков Бехар'', naskiĝis en [[1904]], mortis en [[1993]]) estis [[Esperanto]]-aktivulo en sia naskiĝurbo [[Pazarĝik]] ([[Bulgario]]) kaj poste en [[Israelo]], prezidinto de Esperanto-Ligo en Israelo. ===[[Ilija Bobĉev]]=== '''Ilija Bobĉev''' (naskiĝis 1873; mortis la 9-an de oktobro 1936) advokato, estis la unua prezidanto de la esperantista klubo "Stelo" en [[Plovdiv]] en 1900 kaj kunlaboris en la redaktado de la gazeto [[Rodiranto]] eldonita de tiu klubo<ref>[[Bulgara esperantisto]] j.18 n.03-04 nov-dec 1936</ref>. === [[Petko Bonev]] === '''Petko BONEV''' ([[cirile]] ''Петко Бонев'', naskiĝis en [[1921]], mortis la {{daton|24|septembro|1999}}) estis multjara membro de la internacia Esperanto-movado, longtempe [[UEA-delegito]] en [[Stara Zagora]], eks-estrarano de [[Bulgara Esperanto-Asocio]] kaj [[fakdelegito]] de UEA pri turismo, gastigado kaj [[kemio]]. ==Ĉ== ===[[Aleksandr Ĉirpanliev]]=== '''Aleksandr At. Ĉirpanliev''' (mortis 1940) piloto-aviadisto, estis esperantisto el vilaĝo [[Ŝipka]], [[Kazanlaŝko]]. == D == ===[[Kosta Danĉev]]=== '''Kosta Danĉev''' (mortis 1921) estis esperantisto en [[Karlovo]]. ===[[Gacka Daslova]]=== '''Gacka Al. Daslova''' (mortis la 27-an de majo 1923) estis esperantistino en Loveĉ<ref>Bulgara Esperantisto, j.5 n01 sep. 1923</ref> edzino de Al. Daskalov. ===[[Penka Deliĉeva]]=== '''Penka Deliĉeva''' (mortis 1940) estis esperantistino el [[Stara Zagora]]. ===[[Stojan Dilsizov]]=== '''Stojan Dilsizov''' (naskiĝis 1909?; mortis la 3-an de januaro 1927) estis esperantisto en [[Berkovica]]. === [[Metodi Ivanov Dimitrov]] === '''Metodi Ivanov DIMITROV''' ([[cirile]] ''Методи Иванов Димитров'', naskiĝis en [[1921]], mortis la {{daton|9|oktobro|1998}}) estis multjara prezidanto de la Esperanto-societo "Radio" en [[Pazarĝik]], [[Bulgario]]. ===[[Veselin Dimitrov]]=== '''Veselin DIMITROV''' ([[cirile]] ''Веселин Димитров'', naskiĝis la 22-an de septembro 1937) estis [[bulgara esperantisto]] en Mezdra, pioniro kaj fondinto de la loka Esperanto-Societo. Estis la lasta prezidanto de la Societo "Nikola Jonkov Vapcarov". ===[[Radka Stefanova Dilova]]=== '''Radka Stefanova Dilova''' ([[cirile]] ''Радка Стефанова Правчанска - Дилова'', naskiĝis la 11-an de februaro 1934, mortis 59-jara la 4-an de majo 1993 en [[Sofio]]) estis [[bulgara esperantisto]] en Mezdra, pioniro kaj fondinto de la loka Esperanto-Societo "Nikola Jonkov Vapcarov". Estis multjara prezidanto de la Societo kaj gvidas multajn Esperanto-kursojn. ===[[Elenka Djulgerova]]=== '''Elenka At. Djulgerova''', ''Lena'', (naskiĝis 1916?; mortis la 22-an de oktobro 1936) estis esperantistino en [[Ruse]]. ===[[Panju Dragnev]]=== '''Panju Dragnev''' (mortis junio 1925) estis esperantisto en unua duono de 20-a jarcento. == G == ===[[Maria Jordanova Gajdarova]]=== '''Maria Jordanova Gajdarova''' (mortis la 14-an de oktobro 1937) estis esperantistino en vilaĝo [[Dolna-Orehovica]], regiono de [[Gorna-Orehovica]]<ref>[[Bulgara esperantisto]] j.19 n.02 nov. 1937</ref> ===[[Gani Ganĉev]]=== '''Gani Hr. Ganĉev''' (mortis en aŭgusto 1928) bulgara esperantisto en Sofio, estis filo de [[Adriana Budevska Ganĉeva]], nevo de [[Vili Ganĉev]]. ===[[Georgi Gaŝevoki]]=== '''Georgi Gaŝevoki<ref>[[La Brita Esperantisto]] - Numero 338, Junio (1933)</ref>''' (aŭ Georgi Gaŝeveski<ref>La Brita Esperantisto - Numero 361, Majo (1935)</ref>). estis bulgara esperantisto en la unua duono de 20-a jarcento. Verkoj: * '''Legolibreto por novaj esperantistoj'''. Eld. [[Esperanta-Presejo Kulturo]], [[Sofio]], 1933/1938. {{citaĵo|Poŝformata kolekto de 69 legaĵetoj: plejparte ne novaj, tamen bone elektitaj, kaj redaktitaj laŭ simpla [[stilo]]. Rekomendinda.|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 338, Junio (1933)}} * '''Esperanto-Bulgara Frazaro.''' 1935. === [[Dimitr Gavrijski]] === '''Dmitri GAVRIJSKI''' ([[cirile]] ''Дмитри Гаврийски'', naskiĝis en [[1878]], mortodato nekonata) estis bulgara doktoriĝinta instruisto, publicisto, oratoro kaj esperantisto. Naskiĝinte en vilaĝo Gradiŝte, Sevlievsko, la plejparton de sia vivo li pasigis en Sofio. Li verkis kaj eldonis broŝuron bulgare: "Esperanto venkos la mondon" kaj paroladis pri Esperanto. En sia komerca gimnazio li enkondukis Esperanton. ===[[Georgi Geŝev]]=== '''Georgi Geŝev'''estis esperantisto en [[Pazarĝiŝka]] dum la unua duono de 20-a jarcento<ref>Bulgara esperantisto, j.22 n.07-08 sep.okt. 1941</ref>. ===[[Gunĉo Gunĉev]]=== '''Gunĉo St. Gunĉev''' (naskiĝis la 9-an de marto 1904; mortis la 2-an de julio 1940) docento de geografio ĉe la Ŝtata Universitato, estis esperantisto el Bela. Li eklernis Esperanton en [[Pleven]], kie li eldonis la esperantan bibliotekon [[Svetovnik]]. Kiel geografo, li verkis nacilingvajn librojn pri geografio de [[Bulgario]] <ref>Belga Esperantisto, j.22 n.05-06 maj-jun 1941</ref>. ==H== ===[[Ivan Hubenov]]=== '''Ivan Hubenov''' (mortis 1927) frato de [[Jordan Hubenov]] kaj [[Atanas Hubenov]] estis esperantisto el [[Papazli]]<ref>[[Bulgara esperantisto]] j.08 n.07-08 aŭg. 1927</ref>. ===[[Jordan Hubenov]]=== '''Jordan Hubenov''' (mortis 1927) frato de [[Ivan Hubenov]] kaj [[Atanas Hubenov]] estis esperantisto el [[Papazli]]<ref>[[Bulgara esperantisto]] j.08 n.07-08 aŭg. 1927</ref>. == Ĥ == === [[Simeon St. Ĥesapĉiev]] === '''Simeon St. ĤESAPĈIEV''', instruisto de bulgara lingvo ([[cirile]] ''Симеон Ст. Хесапчиев'', naskiĝis la {{daton|16|aprilo|1910}} en [[Sevlievo]]) estas [[bulgara esperantisto]] en [[Sevlievo]]. Li studis [[slava filologio|slavan filologion]], kaj estis redaktisto de [[Bulgara Esperantisto]] inter la jaroj 1931 kaj 1933. Multfoje li prelegis pri Esperanto, precipe en gimnaziaj rondoj, kaj verkis prilingvajn artikolojn. ==I== ===[[Dimitr Iliev]]=== '''Dimitr ILIEV''' estis esperantisto en [[Plovdiv]] dum unua duono de 20-a jarcento. ===[[Jordan Markov Iliev]]=== '''Jordan Markov ILIEV''' bulgara esperantisto. Verko kun [[Kunĉo Vâlev]] kaj [[Ivan Sarafov]]: '''[[Lernolibro de Esperanto por la unua lernojaro]]'''. Eld. Stata Eldonejo Narodna Prosveta, 1976/1982 ===[[Mladen Blaĵev Iliev]]=== '''Mladen Blaĵev ILIEV''' (naskiĝis 1913?; mortis la 3-an de junio 1937) estis esperantisto kaj kursgvidanto en [[Steĵerov]]<ref>[[Bulgara esperantisto]] j19 n09-10 okt. 1937</ref> ===[[Ivan Iliev]]=== '''Ivan ILIEV''' estis esperantisto ĉe la mezo de 20-a jarcento en Sofio. Verko: *'''Въ сҌнката на пирамидитҌ.— En la ombro de la piramidoj. Vojaĝnotoj el la proksima Oriento'''. Eld. la aŭtoro, Sofio, 1942. {{citaĵo|La aŭtoro travojaĝis en la antaŭvespero de la nuna milito la landojn de la [[proksima oriento]]: Turkujon, Sirion, [[Palestino]]n, Irakon, Egipton kaj Grekujon. Dank’ al la internacia lingvo kaj al sia granda observemo, li vidis, aŭdis kaj lernis multajn interesajn aferojn. Ilin li nature kaj intime rakontas al ni, ofte ligante kaj komparante la estintecon kun la estanteco. La libro estas ilustrita kaj oni legas ĝin kun streĉo. Ni varme rekomendas ĝin al niaj gelegantoj ankaŭ kiel modelan priesperantan propagandilon bulgarlingvan.|I. H. K. [[Bulgara Esperantisto]] j.23 n05-06 mai-jun 1942}} ===[[Vasil lliev]]=== '''Vasil ILIEV''' (mortis la 25 de oktobro 1940) ĉefo de poŝĉekservo, estis redaktoro de esperanta paĝo en poŝtoficista gazeto<ref>[[Bulgara esperantisto]] j.21 n.06-07 nov. 1940.</ref>. ===[[Dimitr Ivanov]]=== '''Dimitr G. IVANOV''' (''Димитър Г. Иванов'') estis lektoro de Esperanto dum la unua duono de 20-a jarcento en Sofio. Verko: * '''ЕСПЕРАНТО-БЪЛГАСКИ РЕЧНИКЪ / ESPERANTO-BULGARA VORTARO'''. Eldono de la aŭtoro. [[Ruse]], 1937, 152 pĝ. ===[[Jovĉo Ivanov]]=== '''Jovĉo IVANOV''', elektro-muntisto, estis esperantisto en Bulgario en [[Ĉirpan]] ([[d:Q407340]]) dum la unua duono de 20-a jarcento<ref>[[Bulgara Esperantisto]] j.22 n.03-04 1940</ref>. ===[[Lazar Ivanov]]=== '''Lazar IVANOV''' (naskiĝis en 1902?, mortis en 1930) estis esperantisto en Sofio. ===[[Todor Ivanov]]=== '''Todor H. IVANOV''' (mortis en decembro 1928) estis esperantisto en vilaĝo Batak (''Батак'', [[d:Q1076825]]), komunumo Pavlikeni (Община Павликени), [[provinco Veliko Tarnovo]]<ref>[[Bulgara esperantisto]] 1929 j10 n05 jan.</ref>. == J == ===[[Ilija Jamukov]]=== '''Ilija Jamukov''' estas esperantisto en [[Bojanov]] dum la unua duono de 20-a jarcento. ===[[Minĉo Janaĉkov]]=== '''Minĉo Janaĉkov''' (mortis la 12-an de julio 1923) estis bulgara esperantisto en vilaĝo [[Skrinjano]], [[Provinco Kjustendil]]. === [[Jordan Jordanov]] === '''Jordan JORDANOV''' ([[cirile]] ''Йордан Йорданов'', naskiĝis en [[1928]], mortis komence de aŭgusto [[1992]] en [[Sofio]]) estis fondinto de la [[Internacia Esperanta Kursejo en Pisanica]] ([[Bulgario]]) kaj prezidis unu el la Esperanto-societojn en Sofio. == K == === [[Teodor Kanev]] === '''Teodor KANEV''' ([[cirile]] ''Теодор Канев'', naskiĝis la {{daton|1|marto|1881}} en [[Kalofer]], mortodato nekonata) estis bulgara esperantisto kaj sekretario de la komerco-industria ĉambro en Sofia. En la bulgaran li tradukis interalie la Esperanto-lernolibron de [[Théophile Cart]]. En 1911 li transiris al [[Ido]] kaj en 1922-23 provis organizi landan Ido-movadon, sed sen daŭra sukceso. === [[Rajna Kasabova]] === '''Rajna KASABOVA''' ([[cirile]] ''Райна Касабова'', naskiĝis en [[1900]], mortis komence de aprilo [[1993]] en [[Ŝumen]], [[Bulgario]]) estis [[UEA]]-fakdelegitino pri instruado kaj [[turismo]]. === [[Ivan Kirĉev]] === '''Ivan KIRĈEV''' ([[cirile]] ''Иван Кирчев'', naskiĝis en [[1923]], mortis la {{daton|29|aprilo|1999}} en [[Razgrad]]) estis fondinto kaj prezidanto de la ''Esperantista Kulturdomo D-ro Ivan Kirĉev'' en [[Razgrad]] en kiu oni organizis kunvenojn, belartajn vesperojn, literaturajn konkursojn kaj esperantlingvajn teatraĵojn<ref>(eo) Ivan Minĉev, ''Vivis tiaj homoj'', "Voce del centro Esperantista Piceno-Ascoli Piceno, n-ro 344, p. 13, decembro 2006,</ref>. Li estis honora membro kaj eks-estrarano de [[Bulgara Esperanto-Asocio]], iama [[delegito de UEA]] kaj honora urbano de Razgrad - interalie pro tio ke li estis ĉefkuracisto kaj direktoro de regionoa malsunelejo kaj pro siaj meritoj kiel verkisto en Esperanto. === [[Nano Kjuĉukov]] === '''Nano KJUĈUKOV''' ([[cirile]] ''Нано Кючуков'', naskiĝis en [[1919]], mortis en [[1999]] en [[Sofio]]) estis [[bulgara esperantisto]]. Li servis kiel estrarano (1964-74) kaj vicprezidanto (1975-88) de [[Bulgara Esperanto-Asocio]], kaj [[LKK]]-vicestro de du Universalaj Kongresoj ([[Universala Kongreso 1963|Sofio, 1963]] kaj [[Universala Kongreso 1978|Varna, 1978]]). === [[Panajot Kolev]] === '''Panajot KOLEV''' ([[cirile]] ''Панайот Колев'', naskiĝis en [[1892]] en Sofio, mortodato nekonata) estis bulgara esperantisto kaj liberprofesiulo. Pasante sian vivon en la naskiĝurbo Sofio, li tie gvidis multajn kursojn. Interalie li estis la unua lektoro de Esperanto en la ŝtata blindula instituto en Sofio, kaj organizis la laboristan Esperanto-movadon en Bulgario. ==== Eksteraj ligiloj ==== * [http://www.plansprachen.ch/Esperanto_Bulgarien.pdf multaj mencioj pri la movada agado de Panajot Kolev en la detala sociologia eseo ''Bulgarien: Esperanto-Propaganda im Namen des Patriotismus und Nationalismus, für Sozialismus und Kommunismus'' ("Bulgario: Esperanta propagando en la nomo de patriotismo kaj naciismo, por socialismo kaj komunismo")] de [[Andy Künzli]] == L == === [[Tinka Lakova]] === '''Tinka LAKOVA''' ([[cirile]] ''Тинка Лакова'', naskiĝis en [[1907]], honora membro de [[Bulgara Esperanto-Asocio]] kaj gvidinto de ties virina sekcio, parolistino de la iamaj Esperanto-elsendoj de [[Bulgara Radio]], mortis decembre [[1995]] en [[Sofio]]. === [[Lalju C. Lalev]] === '''Lalju C. LALEV''' ([[cirile]] ''Лалю Ц. Лалев'', naskiĝis en [[1922]], mortis la {{daton|8|februaro}} ? en [[Trojan]], [[Bulgario]]) estis iama [[UEA]]-delegito. == M == ===[[Georgi Manĉev]]=== '''Georgi Manĉev''' (mortis la 24-an de oktobro 1929) prokuroro ĉe distrikta juĝejo, estis esperantisto en [[Sevlievo]]. === [[Ĥristo Manolov]] === '''Ĥristo MANOLOV''' ([[cirile]] ''Христо Манолов'', naskiĝis en [[1915]], mortis la {{daton|23|novembro|2001}}) estis [[bulgara esperantisto]] kaj fondinto de Esperanto-societo "Ĥristo Kozlev" en [[Polski Trambeŝ]], [[Bulgario]], instruisto, membro de [[BES]] kaj [[MEM]]. ===[[Dimitr Matrov]]=== '''Dimitr Matrov''' (mortis en junio 1925) estis bulgara esperantisto en la unua duono de 20-a jarcento. ===[[Ivan Mihailov]]=== '''Ivan Mihailov''' (naskiĝis 1904?; mortis la 28-an de julio 1927) studento, estis esperantisto en [[Randomir]], kies loka grupo li estis unu el la fondintoj.<ref>Bulgara Esperantisto j.08 n.05-06 jul. 1927</ref> ===[[Dimitr Miŝev]]=== '''Dimitr Miŝev''' (naskiĝis 1907?; mortis la 18-an de julio 1927) estis esperantisto en [[Orehovo]] naskita en vilaĝo [[Galiĉe]]<ref>[[Bulgara esperantisto]] j.08 n07-08 aŭg. 1927</ref>. ===[[Stanka Mirĉeva]]=== '''Stanka G. Mirĉeva''' (naskiĝis 1904?; mortis la 12-an de januaro 1925) instruistino, estis esperantistino en [[Nova Zagora]]. === [[Stefan Mladenov]] === '''Stefan MLADENOV''' ([[cirile]] ''Стефан Младенов'') estis bulgara doktoriĝinta universitata proforo de [[kompara lingvistiko]]. Amiko de la movado pri internacia lingvo, speciale de Esperanto, li skribis bone informitajn kaj favorajn artikolojn pri ĝi. == N == ===[[Ivan Najdenov]]=== Majoro '''Ivan Najdenov''' (mortis 1940) estis esperantisto el Ŝipka. ===[[Ivan Todoroff Navidovski]]=== '''Ivan Todoroff Navidovski''' (mortis 1917?) poŝtoficisto, estis esperantisto en [[Vratza]], unu el la pioniroj en Bulgario.<ref>Esperanto n209 jan 1918</ref> ===[[Georgi Nenov]]=== '''Georgi St. Nenov''' (mortis la 4-an de Julio 1924) estis esperantisto en vilaĝo [[Zlatica]] <ref>Bulgara Esperantisto, j06 n02 okt. 1924</ref> ===[[Ivan Nenov]]=== '''Ivan Nenov''', juĝisto, estis esperantisto en la komenco de 20-a jarcento en [[Razgrad]]. <ref>Esperanto n166 apr 1914</ref> === [[Georgi Nikolov]] === '''Georgi NIKOLOV''' ([[cirile]] ''Георги Николов'', naskiĝis la {{dato|7|januaro|1883}} en [[Sofio]], loĝis samloke, mortodato nekonata) estis bulgara [[ĝardenisto]]-[[pejzaĝisto]] kaj esperantisto. Li estis kunredaktanto de la revuo ''Unua Paĝo'' inter la jaroj 1904 kaj 1906, kaj aginto ĉefe en la unuaj jaroj de la [[20-a jarcento]]. === [[Nikola Nikolov]] === '''Nikola NIKOLOV''' ([[cirile]] ''Никола Николов'', naskiĝis en [[1926]], mortis la {{daton|29|oktobro|1992}} en [[Sofio]], [[Bulgario]]) estis dumviva [[UEA]]-membro, fakdelegito pri [[turismo]]. Lia merito estas la konstruo de [[Domo Esperanto]] en la montaro [[Vitoŝa]]. ==O== ===[[Nanju Ognjanov]]=== '''Nanju Ognjanov''' (naskiĝis ~1895 - mortis la 9-an de majo 1920) estis esperantisto en Lidĵene, kie li fondis Esperanto-grupon, en la komenco de 20-a jarcento.<ref>Esperanto n239-240 jul-aŭg 1920</ref> == P == === [[Metodi D. Panĉev]] === '''Metodi D. PANĈEV''' ([[cirile]] ''Методи Д. Панчев'', naskiĝis en [[1911]], mortis la {{daton|25|aŭgusto|1991}} en [[Sofio]]) estis dumviva membro de [[UEA]]. ===[[Mara Pavlova]]=== '''Mara Pavlova''' (mortis la 15-an de marto 1925) instruistino, estis esperantistino en [[Pazarĝik]]. ===[[Georgi Penĉev]]=== '''Georgi Penĉev''' (mortis 1921) estis esperantisto en [[Tirnovo]], kies loka grupo li estis estrarano. === [[Nelli Penciova]] === '''Nelli Penciova''' estis esperantistino en Bulgarujo en la unua duono de 20-a jarcento. Ŝi partoprenis beleckonkurson en la [[UK 1929]]. ===[[Penju Valev]]=== '''Penju Valev''' (mortis en junio 1925) estis esperantisto en la unua duono de 20-a jarcento. ===[[Angel Petkov]]=== '''Angel Petkov''' (naskiĝis 1905?; mortis la 5-an de februaro 1925) estis estrarano de loka gruko en [[Leliĉeri]]<ref>Bulgara Esperantisto, j06 n05 jan-feb 1925</ref>. === [[Ilia Silvestriev Petkov]] === '''Ilia Silvestriev PETKOV''' (persona nomo ankaŭ transskribebla ''Ilija'', [[cirile]] ''Илия Силвестриев Петков'', mortis 78-jara la {{daton|26|julio|1959}} en [[Sofio]]) estis [[bulgara esperantisto]] en [[Ŝumen]], pioniro kaj fondinto de la loka Esperanto-Societo "Vekiĝo". ===[[Nikola Petkov]]=== '''Nikola Petkov''' (mortis la 24-an de marto 1925) instruisto, patro de [[Simeon Petkov]], estis esperantisto en Sofio. ===[[Alekso Popov]]=== '''Alekso Popov''' estis esperantisto en la komenco de la 20-a jarcento en [[Batak]].<ref>Esperanto n166 apr 1914</ref> ===[[Radi Popov]]=== '''Radi N. Popov''' (mortis la 19-an de decembro de 1921 en [[Pleven]]) estis esperantisto en vilaĝo [[Tvardica]] ([[Novozagorsko]])<ref>[[Bulgara esperantisto]] jk. 03/ n7 jan 1922 </ref>. ===[[Stefan Pravov]]=== '''Stefan Pravov''' (mortis la 30-an de junio 1925) estis estrarano de loka grupo de [[Kilifarevo]] <ref>Belga Esperantisto, j06 n11-12 jul-aŭg 1925</ref>. ===[[Marin Prepinov]]=== '''Marin Prepinov''' (mortis en junio 1925) estis esperantisto en unua duono de 20-a jarcento. <!-- == Q == --> ==R== ===[[Ilarion Rajĉev]]=== '''Ilarion Rajĉev''', dogana oficisto, estis bulgara esperantisto ekde 1895. Tiam li loĝis en vilaĝo [[Batak]] kaj estis prezentita al lingvo de [[Ivan Debeljanov]]. Poste li movadis en Sofio, kie li estis la unua sekretario de loka esperanto-asocio "Aŭroro" de 1902 ĝis 1903, kiam li moviĝis al [[Burgas]]. <ref>[[Bulgara esperantisto]] j.17 n. 3-4 nov-dec. 1935, pĝ 9</ref> ===[[Todor Rjapov]]=== '''Todor Rjapov''', entomologo, estis esperantisto en Sofio dum la unua duono de 20-a jarcento. ==S== ===[[Simo Simov]]=== '''Simo P. Simov''' (mortis la 19-an de januaro 1922) estis esperantisto en [[Pleven]], kies loka grupo li estis prezidanto. == Ŝ == === [[Ivan Ŝivarov]] === '''Ivan ŜIVAROV''' ([[cirile]] ''Иван Шиваров'', naskiĝis en [[1901]], mortis la {{daton|22|aprilo|1993}} en [[Plovdiv]]) estis honora membro de [[Bulgara Esperanto-Asocio]], kursgvidinto, redaktoro de dulingva informbulteno, aŭtoro de artikoloj kaj de la libreto '''Mia trezorejo''' ([[1986]]). === [[Saŝa Ŝivarov]] === '''Aleksandar "Saŝa" Ŝivarov''' ([[cirile]] ''Александър'' respektive ''Сашо Шиваров'', naskiĝis en [[1974]] en [[Varna]]) estas bulgara esperantisto kaj ekonomikisto, specialiĝinta pri internaciaj mediprotektaj programoj. Li aktiviĝis kiel esperantisto komence de la 1990-aj jaroj, kiel studanto en Varna, kunorganizis la [[IJK 1993|Internacian Junularan Kongreson de TEJO]] de 1993 en [[Vraca]], aktivis en la Komisiono pri Eksteraj Rilatoj de [[TEJO]] kaj - flue parolanta interalie la anglan, germanan kaj rusan - reprezentis TEJO-n en pluraj nesperantistaj konferencoj de internaciaj junularaj kaj kulturaj neregistaraj organizaĵoj. Nun li laboras en sia hejmurbo kiel universitata docento. == T == ===[[Kina Tabakova]]=== '''Kina V. Tabakova''' (mortis la 27-an de januaro 1922) estis esperantistino en [[Gabrovo]]. Ŝi estis edzino de [[Vasil Tabakov]]<ref>[[Bulgara esperantisto]] j03 n07 jul 1921</ref>. === [[Ivan Tanev Peev]] === '''Ivan TANEV PEEV''' ([[cirile]] ''Иван Танев Пеев'', naskiĝis en [[1921]], mortis la {{daton|20|oktobro|1994}}) estis vicprezidanto de [[Bulgara Esperanto-Asocio]] kaj multjara prezidanto de unu el la Esperanto-societoj en Sofio. ===[[Petar H. Tanev]]=== '''Petar H. Tanev''', librobindisto, estis esperantisto en [[Ĉirpan]]<ref>Bulgara Esperantisto, j. 22 n.07-08, sep.-okt. 1941</ref>. ===[[Vladslav Tilev]]=== '''Vladslav Tilev''' (mortis 1921) lernanto, estis esperantisto en [[Tatar-Pazarĝik]].<ref>[[Bulgara esperantisto]] j02 n09 jul 1921</ref> ===[[Elena Toĉeva]]=== '''Elena Toĉeva''' (mortis la 2-an de decembro 1927) estis bulgara esperantistino en Sofio ekde 1920. Sekretariino de [[Bulgara Esperanto-Asocio]]. En 1921 kaj 1922 Elena Toĉeva estis elektita membro de la Centra Komitato de la tiama Bulgara Esperantista Societo. ===[[Ivan Topalov]]=== '''Ivan Topalov''' (mortis en Junio 1925) estis esperantisto en unua duono de 20-a jarcento. ===[[Georgi Trajĉev]]=== Subleŭtenanto '''Georgi Trajĉev''' (mortis 1923) el [[Kjustendil]] estis bulgara esperantisto mortigita en Sofio pro politikaj kaŭzoj<ref>[[Bulgara esperantisto]] j04 n12 aŭg 1923</ref> ==U== ===[[Artin Uzunjan]]=== '''Artin Uzunjan''' estis esperantisto en [[Plovdiv]] dum unua duono de 20-a jarcento. == Z == ==Referencoj== <references/> [[Kategorio:Listoj de esperantistoj laŭ nacieco|Bulgaraj]] [[Kategorio:Bulgaraj esperantistoj]] [[Kategorio:Ĝermolisto de esperantistoj|Bulgaraj]] cc0i3jpidlm9puglecsk2f3dbp323ad 0 121967 9490859 9490313 2026-10-09T13:58:21Z Roberto 609 /* Alexandre Raymond */ 9490859 wikitext text/x-wiki {{ArtikolaMesaĝokesto | speco = ĝermo | bildo = <span style="vertical-align: middle; background:transparent">[[Dosiero:Flago-de-Francio.svg|50ra]]<span style="margin-left:-45px;">[[Dosiero:Jubilea simbolo.svg|40ra]]</span></span> | css-stiloj = width: 80%; | teksto = ''Tiu ĉi paĝo listigas [[Vikipedio:ĝermo|ĝermajn informojn]] pri [[franca esperantisto|francaj esperantistoj]]. Movu mallongajn informojn pri francaj esperantistoj en tiun ĉi paĝon metante [[Vikipedio:alidirektilo|alidirektilo]]n.<br />Se vi volus partigi informon en apartan artikolon, aldonu informojn tiel ke '''minimume''' estu tri plenaj frazoj, prefere pli, nepre estu ĝustaj kategorioj, almenaŭ [[:kategorio:francaj esperantistoj]], kaj laŭeble ankaŭ uziĝu la ŝablonoj {{ŝ|Informkesto homo}} kaj {{ŝ|vivtempo}}. Post kreo de aparta artikolo forigu la informon de ĉi tie.<br />Ekzistas pli plena '''[[listo de francaj esperantistoj]]''', en kiu listiĝu la nomoj de francaj esperantistoj aŭ menciataj ĉi tie aŭ per propra biografia artikolo.'' <!-- Pri ĉi tiu paĝo, vidu la historian diskuton [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo_2006_9#Kvanto_kaj_kvalito]] --> }} {{KompaktaEnhavTabeloEo}} == A == ===[[Albert Adeline]]=== '''Albert ADELINE''' (mortis en septembro 1933) estis Sekretario de la Franca [[Ĉambro de Komerco]] en [[Londono]]. Li sciis Esperanton kaj subtenis ĝin, kvankam li ne movadis<ref>[[La Brita Esperantisto]] - Numero 343, Novembro (1933)</ref>. ''' Referencoj ''' {{Referencoj}} ===Amigault=== '''Amigault''' estis esperantisto el St-Denis, malaperinta ĉe Charleroi la 22-a de aŭgusto 1914 dum la Unua mondmilito<ref>Esperanto n173 jan 1915</ref> ===Asset=== '''Asset''' estis esperantisto militkaptita en 1917 dum la Unua mondmilito<ref>Esperanto n205-206 sep.-ok. 1917</ref>. ===[[Gérard Aussenac]]=== '''Gérard Aussenac''', fervojisto, estis esperantisto en [[Saint-Dizier]] en 1912<ref>[[Propaganda piedvojaĝo]]</ref> kaj [[Sézanne]] en 1916, kie delegito de UEA li estis en 1916<ref>Esperanto n 193-194 sep-okt 1916</ref> sekretario de la Nordorienta Federacio. ===G. Azambre=== '''G. Azambre''' estis esperantisto el [[Marcilles]] militkaptita en 1915 dum la Unua mondmilito en [[Altengrabow]]<ref>Esperanto n182 okt 1915</ref>. == B == === [[M. Baissac]] === '''M. BAISSAC''' estis pioniro en Alĝerio en la komenco de 20-a jarcento. En 1905 li verkis la originalan teatraĵon "La duonokulvitro". Baissac publikigis artikolojn pri la 2-a UK en alĝeriaj gazetoj: „Le Republicain“ kaj „L'Independant“ en 1906.<ref>[https://archive.org/details/RuslandaEsperantisto_1906_n11_nov/page/232/mode/2up Ruslanda Esperantisto. ''Esperantista movado''. N 11, p. 232.] Nov. 1906</ref> ''' Referencoj ''' {{Referencoj}} ===[[Gaston Barat]]=== '''Gaston Barat''' (mortis 1918) estis esperantisto el [[Lille]] en la komenco de 20-a jarcento.<ref>Esperanto n215-216 jul-aŭg 1918</ref> ===[[Otto Barban]]=== '''Otto Barban''' estis esperantisto el Metz, mortinto dum la Unua mondmilito.<ref>Esperanto n174 feb 1915</ref> ===Barraud=== Lieŭtenanto-Kolonelo Barraud (mortis 1915) estis esperantisto el Bordeaux, mortinto dum la Unua mondmilito <ref>Esperanto n179 jul 1915</ref>. === [[Paulette Bascou]] === '''Paulette BASCOU''' (naskiĝis en 1909, mortis la [[27-an de decembro]] 1995 en [[Privas]], Francio) estis Freinet-metoda Esperanto-instruintino, delegito de Universala Esperanto-Asocio ([[UEA]]) pri edukado dum kvaronjarcento kaj aktiva en la movado JEAN. ===T. Baumann=== '''T. Baumann''' estis esperantisto el [[Château Sallins]] forkondukita kiel garantiulo en 1915 dum la Unua mondmilito<ref>Esperanto n173 jan 1915</ref> en la sama jaro li revenis al [[Bayonne]]<ref>Esperanto n182 okt 1915</ref>. ===A. Bayet=== '''A. Bayet''' estis esperantisto el St-Maurice en Gourgois, vundita kaj kredeble kaptita la 7-an aŭ 8-a de septembro 1914, dum la Unua mondmilito, en [[Fosse Martin]].<ref>Esperanto n173 jan 1915</ref> ===[[René Beck]]=== '''René Beck''' estis franca esperantisto en [[Chartres]], kiu esperantiĝis en 1903. Verko: *'''La Mistera Sinjorino. Novelo originale verkita en Esperanto'''. Eld. Librejo Asselin, [[Tours]], 1913 (?). {{citaĵo|La verko prezentas la historion de malfeliĉa virino edziniĝinta kun viro malbona kaj diboĉema. En la komenco de la rakonto ni jam trovas ŝin apartigita de ŝia edzo kaj loĝanta sola en vilaĝo. Kio tie okazas estas vive priskribita en tre klara bona Esperanto. Ŝajnas al ni bedaŭrinde, ke la aŭtoro ne faris el sia [[temo]] iom pli dikan volumon, ĉar tiumaniere li povus kredeble prezenti pli detale la karakterojn de la personaro. Cetere la prezo estas sufiĉe alta por tiel malgranda libreto. La verko de nia samideano estas tute leginda. Ni esperas, ke ĝi ricevos bonan akcepton ĉe la Esperantistaro, kiu per tio kuraĝigos lin al plua kaj eble pli ambicia provo sur la kampo de nia [[originala literaturo]].|A.B. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 104, Aŭgusto (1913)}} === [[Michel Becker]] === [[Dosiero:Grosjean Maupin, Becker – Cours Élémentaire Pratique d’Esperanto, 1909.pdf|160ra|eta]] '''Michel BECKER''' estis franca esperantisto, kiu publikigis kun [[Émile Grosjean-Maupin]] la ''Cours élémentaire pratique d'après la méthode combinée'', 1909, tradukita italen, persen ktp. Verko * Michel Becker et E. Grosjean - Maupin. ''Cours élémentaire pratique d’Esperanto d’après la methode directe combinée''. Eldonejo [[Hachette]], Parizo, 1909, (12 x 18 cm) 166 paĝoj. ===[[Charles Bégel]]=== '''Charles Bégel''' (naskiĝis 1855? - mortis 1919) estis esperantistino el [[Lyon]], kie li estis profesoro ĉe la liceo Ampère en la komenco de 20-a jarcento. En 1902, post parolado de [[Émile Boirac]], li fondis la Esperanto-grupon de Lyon kun [[Henri Dor]], Prof. Cohendy, [[Albert Offret]] kaj [[Jeanne Zabilon d'her Ranfaing]]. <ref>Esperanto n234 fev 1920</ref>. ===[[Lucien Bernot]]=== '''Lucien BERNOT''' (mortis 1905), plibone konata sub la pseŭdonomo « Elber No » estis franca esperantisto pioniro en [[Fontenay-sous-Bois]]. Li verkis multajn muzikaĵojn. Li direktis ankoraŭ, en la ĵurnalo [[L'Espérantiste]] la rubrikon « amuzaĵoj ». === [[Roger Blanc]] === '''Roger BLANC''' (naskiĝis en [[1913]], mortis [[1993]] en [[Sancoins]], [[Francio]]) estis emerita lernejestro, [[UEA]]-delegito tra 40 jaroj. Li fondis plurajn grupojn kaj estris regionan federacion dum jaroj. ===[[Louis Bigorgne]]=== '''Louis Bigorgne''' estis esperantisto militkapita en 1915 dum la Unua mondmilito <ref>Esperanto n190 aŭt 1915</ref>. ===[[Robert Bollack]]=== '''Robert Bollack''' (mortis 1915) estis esperantisto el [[Parizo]] mortita dum la Unua mondmilito.<ref>Esperanto n181 sep 1915</ref> === [[Fanny Bonnet]] === '''Fanny BONNET''' [bone] (naskiĝis la {{daton|9|septembro|1870}} en [[Parizo]]; mortis en [[1936]]) estis franca "profesorino", t.e. instruistino, de la [[angla lingvo]] kaj de [[stenografio]]. Ŝi esperantiĝis en [[1903]]. Ŝi estis kasistino de [[SFPE]] dum 10 jaroj kaj komitatanino de la "[[Fédération Universitaire Espérantiste de France]]". ===Bord=== '''Profesoro Bord''' (mortis 1919) estis esperantisto el [[Beaune]], kies loka grupo li fondis en 1903. Li estis unu el la unuaj pioniroj de Esperanto-movado en [[Burgonjo]]. En 1907 li iniciatis la kreon de la [[Esperanta Burgonja Federacio]], kiu estis unu el la plej vivplenaj Francaj Esperanto-asocio; antaŭ la Unua milito <ref>Esperanto n232 dec. 1919</ref>. ===J. A. Bordes=== '''J. A. Bordes''' (mortis 1915) estis esperantisto el [[Saint-Chamond]] mortita dum la Unua mondmilito.<ref>Esperanto n181 sep 1915</ref> === [[Emile Borel]] === '''Emile BOREL''' estis franca [[radiostacio|radiostaciestro]] kaj esperantisto de [[Liono]], kiu vivis en la kvartalo ''La Doua'' de la urbo [[Villeurbanne]] tuj norde de Liono, en ties [[Metropolo Liono|nuna metropola regiono]]. Li naskiĝis la [[27-an de aprilo]] [[1884]] en Liono ([[Lyon]]), kaj fervore propagandis favore al Esperanto, aparte en la [[radiostacio]], kiun li multajn jarojn direktis. Lia edzino estis unu el la fondintoj de la feminista Esperanto-Socio [[UDEV]]. ===[[Emile Boirac (filo)]]=== {{Ne konfuzu|Emile Boirac}} '''Emile Boirac ''' (mortis 1915) estis filo de Rektoro [[Emile Boirac]]. Li estis esperantisto el Dijon, mortinto dum la Unua mondmilito <ref>Esperanto n179 jul 1915</ref>.. === [[Rémy Bouchet]] === '''Rémy BOUCHET''' estas franca esperantisto. En Esperantujo li interalie kontribuas al la organizaĵo [[Tutmonda Asocio de Konstruistoj Esperantistaj]] (TAKE). === [[Honoré Bourdelon]] === '''Honoré BOURDELON''' (naskiĝis en [[1892]], mortis la [[21-a de septembro|21-an de septembro]] [[1980]]) estis multjara [[delegito de UEA]] en [[Marsejlo]], [[Francio]]. Li prezidis la Lokan Kongresan Komitaton de la [[42-a UK 1957]] en [[Marsejlo]]. === [[Louis Bourdon]] === [[Pastro]] '''Louis BOURDON''' ([[1904]], mortis la [[14-a de marto|14-an de marto]] [[2005]] en [[Lille]], [[Francio]]) lernis [[Esperanto]]n ĉ. 65-jaraĝa. Li entuziasme partoprenis en multaj kongresoj kaj renkontiĝoj, ĉe kiuj li ofte celebris la Sanktan [[Meso]]n. === [[Suzanne Bourot]] === '''Suzanne BOUROT''' (naskiĝis en [[1936]]) estas franca esperantistino, dum pluraj jaroj membro de Franca Esperanto Instituto ([[FEI]]). Ŝi estas unu el la ĉefaj kunfondintoj de la esperanto-centro [[Kvinpetalo]], kaj daŭre prizorgis ĝin dum transira periodo de 2004 (morto de [[Georges Lagrange|Georgo Lagranĝo]]) ĝis 2008, lasante iom post iom la taskojn al administranta skipo. ===[[Eugène Bourreau]]=== '''Eugène Bourreau''' (mortis 1915) estis esperantisto el [[Parizo]] mortita dum la Unua mondmilito.<ref>Esperanto n181 sep 1915</ref> === [[André Brest]] === '''André BREST''' (naskiĝis en [[1928]], mortis la [[4-a de aprilo|4-an de aprilo]] [[1993]]) estis [[UEA]]-delegito en [[Bormes-les-Mimosas]] ([[Francio]]). === [[Marc Budimir]] === '''Marc Svetomir BUDIMIR''' (naskiĝis en [[1929]], mortis la [[3-an de aŭgusto]] [[1976]] revenante de la [[61-a UK 1976]] en [[Ateno]] en trafik-akcidento en [[Greklando]]) estis franco jugoslav-devena. Li aktivis en la Esperanto-movado ekde [[1952]], unue en [[Beogrado]] ĝis la jaro [[1956]], kaj poste en [[Liono]], kie li vivis dum la lastaj dudek jaroj. === [[Fernand Buecher]] === '''Fernand BUECHER''' (naskiĝis en 1902 je nomo ''Ferdinand Bücher'' en Alzaco, [[Germana Regno]], mortis en 1996) post la [[Unua Mondmilito]] estis kunfondinto de la Esperanto-grupo en [[Mulhouse]] ([[Alzaco]], Francio). Li estis UEA-membro dum preskaŭ 50 jaroj kaj [[delegito de UEA|delegito]] en [[Didenheim]] dum 20 jaroj. ===[[Lucien Bourgois]]=== '''Lucien Bourgois''' franca esperanto-verkisto. Li estis prezidanto de [[Nordfrancia Esperanto-Federacio]] en la fino de 20-a jarcento. Verkoj: *'''Laŭ la fluo de l’ interparolo; Konversacia gvidlibro franca-Esperanta'''. Mimeo. Eld. [[Cercle esperantiste de l'Agenais]], [[Laroque Timbaut]], 1985. *'''Kvarlingva proverbaro'''. Eld. [[La KancerKliniko]], Parizo, 2000 26p. A4. ===[[Jules Bouche]]=== '''Jules Bouche''' (mortis 1915?) estis esperantisto el Parizo, mortinto dum la Unua mondmilito<ref>Esperanto n175 feb 1915</ref>. == C == === [[Hector Cachon]] === '''Hector CACHON''' [ekTOR kaŜON] (naskita la {{daton|11|marto|1891}} en [[Sens]],departemento [[Yonne]], mortinta en [[1951]]) estis franca esperantisto kaj tipografo. Laŭ la [[enciklopedio de Esperanto]] de 1934 li estis esperantisto de 1910. Li estis unu el la unuaj membroj de ''[[Fédération Espérantiste Ouvrière]]'' (FEO) kaj de [[SAT]], estis sekretario de FDO de 1924 ĝis 1933 kaj direkciano de [[SAT]] de 1927 ĝis 1932. Plurajn kursojn li gvidis en [[Parizo]]. === [[Fortuné Cadenel]] === '''Fortuné CADENEL''' (naskiĝis en [[1901]], mortis la [[18-a de junio|18-an de junio]] [[1987]]) estis membro de [[UEA]] kaj unu el la organizantoj de la [[Universala Kongreso]] en [[Marsejlo]] ([[1957]]). === [[Raoul Cahouet]] === '''Raoul CAHOUET''' naskiĝis en [[1931]] kaj mortis la [[5-a de decembro|5-an de decembro]] [[1994]]. La [[urbo]] [[Vierzon]] ([[Francio]]), kie li estis delegito, decidis inaŭguri dulingvan memorplaton je lia memoro. ===[[Georges Carreiron]]=== '''Georges Carreiron''' (naskiĝis 1896?, mortis 1919) estis esperantisto el Parizo. Li estis vundita dum la Unua mondmilito kaj sekve mortis<ref>Esperanto n224 apr 1919</ref>. ===[[Edouard Carrete]]=== '''Edouard Carrete''' estis esperantisto el [[Lille]], militkaptito en 1915 dum la Unua mondmilito arestita ĉe Munster<ref>Esperanto n179 jul 1915</ref>. ===[[Adrien Cart]]=== '''Adrien Cart''' filo de [[Theophile Cart]], estis esperantisto malaperinta en 1915 dum la Unua mondmilito.<ref>Esperanto n191-192 jul-aŭg 1916</ref>. Estis notico pri lia morto en 1916 en la [[Batalo de Somme]] la 20-a de julio 1916<ref>Esperanto n 193-194 sep-okt 1916</ref>, sed li estis sendito el militkaptejo al Svisio en 1917 <ref>Esperanto n207 nov. 1917</ref>. === [[Jean-Pierre Cancel]] === '''Jean-Pierre CANCEL''' estas franca esperantisto vivanta en [[Alzaco]]. Li aktivas en la regiona Esperanto-asocio "[[Espéranto France-Est]]" kaj en 1993 estis inter la fondintoj de la organizaĵo [[Tutmonda Asocio de Konstruistoj Esperantistaj]] (TAKE). ===[[Raul Chaigné]]=== '''André-Raul Chaigné''' estis franca esperantisto el [[Culzac]], malaperinta la 20-an de aŭgusto 1914 en [[Faxe-Fonteny]] dum la Unua mondmilito<ref>Esperanto n176 apr 1915</ref>. === [[Jean Clement]] === '''Jean CLEMENT''' (naskiĝis en [[1908]], mortis en [[januaro]] [[1998]] en [[Vierzon]], ([[Francio]]) estis iama [[delegito de UEA]] pri [[naturprotektado]]. ===[[Marcel Clement]]=== '''Marcel Clement''' (mortis 1915) estis esperantisto el [[Orange (Francio)]] mortita dum la Unua mondmilito.<ref>Esperanto n180 aŭg 1915</ref> === [[Maurice Clavel]] === '''Maurice CLAVEL''' (naskiĝis en [[1910]], mortis la [[16-a de novembro|16-an de novembro]] en [[Valence]], [[Francio]]) estis franca esperantisto. Li estis membro de [[UEA]] depost [[1938]] kaj delegito ekde [[1946]]. === [[Roger Colney]] === '''Roger Colney''' estis de longe la prezidanto de la intertempe malaperinta poŝta [[ESP]]-asocio en [[GAP]]. === [[Jean-Paul Colnot]] === '''Jean-Paul COLNOT''' (naskiĝis en [[1928]], mortis en [[aŭgusto]] [[2000]]), estis franca delegito kaj fakdelegito (pri [[junularo]], poste pri [[turismo]]) dum preskaŭ duona jarcento en Nancio ([[Nancy]]) kaj [[Laxou]] (Francio). Colnot estis bona, efika instruisto de Esperanto, i.a. en la junuldomo en Nancio. Por EFE, la Esperanto-asocio en Alsaco-Loreno, li aktivis kiel sekretario (1959-1972<!-- @EFE-anoj: bonvolu kontroli kaj korekti-->) kaj prezidanto (1972-1980<!-- @EFE-anoj: bonvolu kontroli kaj korekti; mi prenis la informojn el http://esperanto.france.est.free.fr/historio.htm pri prezidantoj -->). ===Comte=== '''Kapitano Comte''' estis franca esperantisto el [[Boulogne-sur-Mer]], militkaptito en koncentrejo Kavalier Scharnhorst apud [[Magdeburg]].<ref>Esperanto n174 feb 1915</ref> ===[[Horace Cotelle]]=== '''Horace Cotelle''' estis esperantisto militkaptita en 1915 dum la Unua mondmilito en [[Sennelager]]<ref>Esperanto n181 sep 1915</ref>. La Centra Oficejo de UEA sendis al li, kristnaskan pakaĵeton kun ĉokolado, konservadoj, tabako kaj Esperantaj libroj en 1916.<ref>Esperanto n 1917 mar 1917</ref> ===J. M. Courtinat=== '''J. M. Courtinat''' estis esperantisto militkaptita en 1915 dum la Unua mondmilito<ref>Esperanto n183 nov 1915</ref> === [[Robert Coyac]] === '''Robert COYAC''' ([[1912]], mortis la [[23-a de oktobro|23-an de oktobro]] [[1991]]) estis [[UEA]]-delegito kaj fervojisto en [[Sartrouville]], [[Francio]]. === [[Louis Cozic]] === '''Louis COZIC''' (kozik) (naskiĝis la [[27-an de februaro]] [[1879]] en [[Parizo]]) estis [[Francio|franca]] inĝeniero kaj esperantisto. Laŭ la [[enciklopedio de Esperanto]] de 1934 li plurajn jarojn estis prezidanto de la Asocio de la Inĝenieroj de Ŝtataj Publikaj Laboroj (france ''Association des Ingénieurs des Travaux publics''). Fervora propagandisto de Esperanto, li longe estis prezidanto de la [[Federacio de la Pariza Regiono]]. == D == === [[Henri Dabezies]] === '''Henri DABEZIES''' (naskiĝis en [[1918]], mortis en aŭgusto [[1992]] en [[Parizo]]) estis multajn jarojn fakdelegito pri protestantismo. ===[[Jean Dardel]]=== '''Jean Dardel''' estis esperantisto en Francio en la komenco de 20-a jarcento. Verko: *'''La tekniko de la Termala Kuracado ĉe [[Aix-les-Bains]]'''. Eld. e A. Malaine, Parizo, 1905(?) === [[Jeanne Dedieu]] === '''Jeanne DEDIEU''' estis franca instruistino kaj esperantistino. En 1949 ŝi estis unu el kvar estraranoj de la ĵus nove fondita [[Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj]]<ref>''Internacia Ligo de Esperantistaj Instruistoj stariĝis!'' En: [http://www.gazetoteko.com/jv/jv4909.pdf ''La Juna Vivo,'' septembro 1949], paĝo 355.</ref>. En la sekva estraro de 1956 Jeanne Dedieu estis la prezidantino kaj plurajn jarojn gvidis la ligon.<ref>laŭ [[Humphrey Tonkin]], [[Poznano]], [[Pollando]] 8-an de februaro 2014</ref> ''' Referencoj ''' {{Referencoj}} === [[Paul Degon]] === '''Paul DEGON''', franco, d-ro, advokato en [[Neuilly-sur-Seine]]. Ano de la [[Lingva Komitato]], UEA-delegito, kunlaboris je [[La Revuo]] kaj Jarlibro de UEA. ===[[Albert Delaunay]]=== '''Albert Delaunay''' estis esperantisto el [[Amiens]], militkaptita 1915 dum la Unua mondmilito<ref>Esperanto n178 jul 1915</ref>. ===[[Lucien Demarcy]]=== '''Lucien Demarcy''', filo de [[Léon Demarcy]], estis esperantisto el [[Beauvais]] mortita dum la Unua mondmilito.<ref>Esperanto n195 nov 1916</ref> === [[Louis Demarest]] === '''Louis DEMAREST''' (demare) estis franca instruisto kaj unu el la kunfondintoj de [[SPPE]] en [[1898]] kaj el la unuaj propagandistoj por Esperanto en Francio, nome en "Journal des instituteurs", 1899. Li prezidis la grupon de [[Reims]] ĝis 1902, poste li forveturis al [[Konakry]] ([[Gvineo]]). ===[[Lucien Deniau]]=== '''Lucien Deniau''' estis esperantisto militkaptita en 1916 dum la Unua mondmilito. <ref>Esperanto n191-192 jul-aŭg 1916</ref> === [[Pol Denis]] === '''Pol DENIS''' estas franca esperantisto, delegito de [[UEA]]. Li jam longe aktivas en sia urbo [[Bar-le-Duc]] kaj por la regiona Esperanto-asocio "[[Espéranto France-Est]]" kiel prezidanto (1980-1983<!-- @EFE-anoj: bonvolu kontroli kaj korekti; mi prenis la informojn el http://esperanto.france.est.free.fr/historio.htm pri prezidantoj -->), komitatano kaj redaktoro de la komunikilo "[[La informilo]]". ===[[Paul Deschamps]]=== '''Paul Deschamps''' (mortis la 22-an de aŭgusto 1914) estis franca esperantisto el [[Rouen]] dum la Unua mondmilito ĉe Fillières (Meurthe-et-Moselle)<ref>Esperanto n176 apr 1915</ref>. === [[Roger Despiney]] === '''Roger DESPINEY''' (1907-2003) estis franca delegito de [[UEA]], prezidanto de la Pariza Federacio, sideja direktoro de [[Espéranto-France]] (1978-1987) kaj ties honora prezidanto.<!-- Ĉu estas familia rilato al la pli juna esperantistino [[Barbara Despiney]], devene el Pollando? Ĉu ŝi povus esti lia bofilino? --> === [[Charles Devoucoux]] === '''Charles Devoucoux''' (mortis 1909<ref>[https://archive.org/details/BelgaEsperantisto_1909_n003_jan/page/n33/mode/2up?q=Charles&view=theater Belga Esperantisto n003] (jan 1909)</ref>) advokato, estis franca pioniro listita en la Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”/Serio XXIII ĉe [[Valognes]], Manche kaj prezidanto de la grupo de [[Charenton]]. Li ofte faris kursojn kaj paroladojn en la Pariza regiono. ''' Referencoj ''' {{Referencoj}} ===[[Henriette Diou-Trouillon]]=== '''Henriette Diou-Trouillon''' estis franca esperantistino en la komenco de la 20-a jarcento. ;Tradukoj: *'''Oficiala resumo de la teosofia doktrino'''. Eld. Preza Esperanta Societo, Parizo, 1912(?)<ref>Esperanto n135 dez 1912</ref> ===[[Xavier Dorion]]=== '''Xavier Dorion''' (mortis 1904) estis unu el la pioniroj de Esperanto en [[Roubaix]]. === [[Raymond Doury]] === '''Raymond DOURY''' (naskiĝis en [[1912]] kaj mortis [[4-an de marto]] [[2000]]) estis [[franca esperantisto]] kaj iama [[UEA-delegito]] pri [[mondcivitanismo]]. Li mortis la [[4-an de marto]] en vilaĝeto ''Combejean'', komunumo [[Pierrerue]], departemento [[Hérault]] en suda [[Francio]]. Ĝis la mezo de la [[1980-aj jaroj]] li aktivis en la [[Pariza regiono]], i. a. kiel delegito por [[Parizo]], gvidanto de konversaciaj rondoj kaj redaktoro de la [[gazeto]] [[Paris-Esperanto]]. ===[[Yvonne Dousset]]=== '''Yvonne DOUSSET''', esperantistino en Parizo en la komenco de 20-a jarcento. ===A. Dupuis === '''A. Dupuis '''(mortis 1915) estis esperantisto el [[Gipoy]] mortita dum la Unua mondmilito.<ref>Esperanto n181 sep 1915</ref> ===[[Paul Dumas]]=== '''Paul Dumas''' (mortis 1918) estis esperantisto el [[Toulon]] en la komenco de 20-a jarcento. <ref>Esperanto n212 apr. 1918</ref> === [[Marcel Dupuis]] === '''Marcel DUPUIS''' [dŭpŭi] (naskiĝis la {{daton|25|februaro|1880}} en [[Parizo]]) estis [[franca esperantisto]] kaj [[inĝeniero]] de [[fervojo]]j. Li propagandis ĉefe sur la kampo de fervojoj kaj [[turismo]] per artikoloj, paroladoj, organizo de karavanoj ktp. Li estis vicprezidinto de la [[Pariza Esperantista Grupo]] kaj ĝenerala sekretario de [[ISAE]]. ===[[Roland Dupuis]]=== '''Roland DUPUIS''' estis franca esperantisto dum la mezo de 20-a jarcento. Tradukoj: * [[Georges Duhamel]]. ''Rakontoj pri Nederlando'', 1938 [https://www.amazon.fr/RAKONTOJ-NEDERLANDO-ESPERANTO-HISTOIRES-HOLLANDE/dp/B01I3YXTF2] * [[Georges Duhamel]]. ''Norda Kanto'', 1939 [http://retbutiko.be/de/ero/nork] * [[Guy de Maupassant]]. [[La Normandaj Rakontoj]]. Eld. [[Eldona Societo Esperanto]], 1953. ====Recenzoj==== Pri ''Rakontoj pri Nederlando'' {{citaĵo|Unuavide, oni povus supozi, ke ĉi tiu libreto estas nur riĉe ilustrita kaj altklasa gvidlibro al Nederlando. Sed ĝi estas multe pli, ol tio. Verkite de membro de la [[Franca Akademio]], ĝi konsistas el serio de 20 delikataj literaturaj skizoj, veraj [[prozpoemo]]j, kiuj spiras amon al Nederlando kaj instigas la leganton ŝati ĝiajn belaĵojn. La traduko estas bonega, kaj la verko tre rekomendinda. Notinda esprimo: ''Ĉiuj pecoj de la puzlo (ĵig-saw puzzle)''.|[[Montagu Christie Butler]] (M.C.B.) [[La Brita Esperantisto]] - Numero 405, januaro (1939) }} ==E== ===Louis Eschembrenner=== Serĝento '''Louis Eschembrenner''' estis esperantisto el [[Fresne-Nord]] militkaptita en 1916 dum la Unua mondmilito en [[Germanio]].<ref>Esperanto n191-192 jul-aŭg 1916</ref> == F == ===[[Alexandre Fabre]]=== '''Alexandre Fabre''' (mortis 1915) estis esperantisto. eks-volapukisto, loĝanta en [[Toulon]] ekde 1907, kie li fondis esperanto-grupon, unu el la pioniroj de Esperanto en Francio<ref>Esperanto n186 feb 1915</ref>. ===F. Farjon=== '''F. Farjon''' (mortis 1916), prezidanto de la komerca ĉambro en [[Boulogne sur Mer]], estis unu el la organizintoj de la [[UK 1905|unua Universala Kongreso]].<ref>Esperanto n191-192 jul-aŭg 1916</ref> === [[Germaine Faucher-Mahé]] === '''Germaine FAUCHER-MAHÉ''' (naskiĝis en [[1908]], mortis la [[3-a de aprilo|3-an de aprilo]] [[1994]]) estis vidvino de Jacques-Louis Mahé ([[Lorjak]]). === [[Marcelle Fauvart-Bastoni]] === '''Marcelle Fauvart-Bastoni''' estis franca esperantistino en la komenco de 20-a jarcento. Verko * '''Cours élémentaire pour apprendre l’Espéranto sans professeur'''.— Paris. Hachette & C°. 1912? {{Citaĵo|Tiu nova kurso estas speciale rekomendinda al la francparolantoj kiuj deziras lerni la lingvon Esperanto, ĉar la aŭtorino atentis pri multnombraj specialaj frazkonstruaĵoj kaj dirmanieroj de la franca lingvo. Kvankam ni ne plu bezonas francajn lernolibrojn ni devas tamen konfesi ke la nova metodo estas bona kaj tute rekomendinda.|[[Belga Esperantisto]] n046-047 (aŭg-sep 1912)}} === [[Juliette Fayot]] === '''Juliette FAYOT''' (1899-1995), dumviva membro de UEA kaj de Unuiĝo Franca por Esperanto, pentristino, kiu verkis kaj ilustris '''Gvidlibro tra Paris''' (1965), mortis la 4-an de aŭgusto 1995 en Parizo. === [[Maurice Feneyrol]] === '''Maurice FENEYROL''' (1924-2000), iama delegito pri elektrotekniko, dumviva membro de UEA kaj de Unuiĝo Franca por Esperanto, granda mecenato de la Esperanto-movado, forpasis junie en La Garde (Francio). ===[[Maurice Flavigny]]=== '''Maurice Flavigny''' (mortis 1918) estis esperantisto el [[La Havro]] mortigita en la lastaj tagoj de Unua mondmilito.<ref>Esperanto n224 apr 1919</ref> ===[[Odile Florent]]=== '''Odile Florent''' (mortis 1919) instruistino, estis esperantistino el [[Sebourg]] en la komenco de 20-a jarcento<ref>Esperanto n239 okt 1919</ref> ===[[Jules Forestier]]=== '''Jules Forestier''' (mortis 1920) diplomato, estis esperantisto en [[Genève]] en la komenco de 20-a jarcento. Li estis garantianto de UEA. Forestier estis dum kelkaj jaroj reprezentanto de la Franca registaro en [[Indoĉinio]]. <ref>Esperanto n236 apr 1920</ref> == G == === [[François Garrique]] === '''François GARRIQUE''' (1911-2003) estis vicdelegito (1958-59) kaj delegito (1960-91), mortis en Rognes (Francio). ===[[Georges Gauvin]]=== '''Georges Gauvin''' (mortis 1917) estis esperantisto el [[Toulon]], vundita apud Monastir, mortis en Veria (Grekujo) dum la Unua mondmilito<ref>Esperanto n207 nov. 1917</ref>. === [[Madeleine Gibez]] === '''Madeleine GIBEZ''' (1902-1998), iama delegitino en Gargas (Francio) kaj pri turismo, mortis la [[9-a de decembro|9-an de decembro]]. ===[[René Giroux]]=== '''René Giroux''' estis esperantisto el [[Chartres]], militkaptita 1915 dum la Unua mondmilito<ref>Esperanto n178 jul 1915</ref>. ===[[Marcel Glon]]=== '''Marcel Glon''' estis esperantisto el [[Parizo]], kaptita en 1915 dum la Unua mondmilito <ref>Esperanto n180 aŭg 1915</ref>. === [[Félix Gomez]] === '''Félix GOMEZ''' (naskiĝis en [[1920]]; mortis en [[2001]] en [[Les Cluses]]) estis franca esperantisto, membro de [[UEA]] dum duona jarcento, iama [[delegito de UEA]]. ===[[Henri Gourmand]]=== '''Henri Gourmand''' estis esperantisto militkaptita en 1915 dum la Unua mondmilito en [[Germanio]]<ref>Esperanto n181 sep 1915</ref>. ===[[Louis Gouchon]]=== '''Louis Gouchon''' estis esperantisto el [[Lyon]], militkaptito en 1915 dum la Unua mondmilito, arestita en [[Quedlinburg]]on <ref>Esperanto n179 jul 1915</ref>. === [[Léon Goudé]] === '''Léon GOUDÉ''' naskiĝis en [[1923]], delegito en [[Juigné-sur-Loire]] ([[Francio]]), katolika [[pastro]], kiu fondis la grupon en [[Baugé-en-Anjou|Baugé]] kaj gvidis multajn kursojn, mortis la [[8-an de aŭgusto]] [[1994]] en [[Anĝero]]. ===[[Henri Graër]]=== '''Henri Graër''' estis franca esperantisto el Lille, militkaptito ĉe Munster en 1915.<ref>Esperanto n176 apr 1915</ref> === [[André Grossmann]] === '''André (Andreo) GROSSMANN''' (naskiĝis la {{daton|1942-11-17}}) estas franca esperantisto, delegito de [[UEA]], laŭ profesio [[informadiko|informadikisto]]. Li jam longe aktivas por Esperanto en sia urbo [[Mulhouse]] kaj por la regiona Esperanto-asocio "[[Espéranto France-Est]]" kiel komitatano, membroadministranto, kasisto kaj redaktoro de la dissendolisto "Alzaco-Loreno". ===[[Josée Guivy]]=== '''Josée Guivy''' estis franca esperantisto en la komenco de 20-a jarcento. Traduko: *[[Jacques Freneuze]].<small>^??</small> '''Per Telefono'''. Eld. Presejo S. Martino, [[Sainte-Radegonde]], 1907 <ref>([https://bibliotekoj.org/esperantajbitoj/PDF/Bibliografio%201888-1911%20Davidov.pdf Bibliografio 1888-1911 de Georg Davidov-Saratov, paĝo 26]</ref> ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} == H == === [[Alberic Humez]] === '''Alberic HUMEZ''' (ume) estis franca entreprenisto kaj esperantisto en [[Douai]]. De [[1908]] ĝis sia morto li seninterrompe estis UEA-delegito. Li elektiĝis [[honora membro de UEA]]. ==I== ===[[Albert Issaly]]=== '''Albert Issaly''' estis esperantisto el [[Poitiers]], kiu mortis iam dum la Unua mondmilito.<ref>Esperanto n222 fev 1919</ref> == J == === [[Pierre Jelenc]] === '''Pierre JELENC''' estas franca esperantisto, kiu estas inter la [[kunlaborintoj de PIV]], rilate al la fakoj [[histologio]], [[biologio]], [[fiziologio]] kaj [[kemio]]. En 1996 li kontribuis al la esperantlingva traduko de la romano [[Naskiĝo de la Rustimuna Ŝtalrato]] de [[Harry Harrison]], kiun publikigis la eldonejo [[Sezonoj]] en [[Jekaterinburg]].<!-- Ĉu estas familia rilato al la esperantisto [[Féodor Jelenc]], ankaŭ kunlaborinto de PIV? --> ===[[Ernest Joly]]=== '''Ernest Joly''' estis esperantisto militkaptito en 1915 dum la Unua mondmilito arestita en [[Ohrdruf]]on<ref>Esperanto n179 jul 1915</ref>. === [[Roland Jossinet]] === '''Roland JOSSINET''', esperantisto ekde 1920, UEA-membro seninterrompe de 1937, iama delegito pri reviziado de manuskriptoj, mortis 1995 en Parizo. ===[[Emile Jourdan]]=== '''Emile Jourdan''' (mortis 1915) estis esperantisto el Marseille, mortinto dum la Unua mondmilito <ref>Esperanto n179 jul 1915</ref>. ===[[Georges Jullien]]=== '''Georges Jullien''' estis franca esperantisto el Nice, malaperinta la 10-an de septembro 1914 en [[Sonancourt]] dum la Unua mondmilito<ref>Esperanto n173 jan 1915</ref>. == K == === [[Katakana (Pafklik)]] === '''Katakana''' estas membro de la [[Pafklik]]. Li komponas repinstrumentarojn kaj repas. === [[Georges Kolowrat]] === '''Georges KOLOWRAT''', [[licencio|licenciito]] en beletristiko, estis pioniro de Esperanto en Francio. Li aktivis ĉefe kontraŭ la afero de [[Ido]]. Verkoj * ''Faut-il réformer l'Esperanto?''. [[Presa Esperantista Societo]], Parizo, 1908 (reeldono 1938). * ''Pri la derivo en Ido kaj en Esperanto''. [[Presa Esperantista Societo]], Parizo, 1909. == L == ===[[Charles Lacoche]]=== '''Charles Lacoche''' (1890?-1914) estis franca esperantisto en la komenco de 20-a jarcento en [[Poix]].<ref>Esperanto n166 apr 1914</ref> === [[Paul Lacroix]] === '''Paul LACROIX''' [paŭl lakrŭa] estis [[franca esperantisto]], [[komercisto]], kaj prezidento de la Asocio por Komerco kaj Industrio en Grenoble. Unu el la kunfondintoj de [[SPPE]], [[1898]]. Per lia apogo okazis la unua prop. en Sudoriento de Francio. ===[[Gilbert Lamondé]]=== '''Gilbert Lamondé''' estis esperantisto kaptita en 1915 dum la Unua mondmilito <ref>Esperanto n180 aŭg 1915</ref>. ===[[Gabriel Lanoux]]=== '''Gabriel LANOUX''' (mortis la 29-an de aprilo 1955) estis franca esperantisto en [[Alès]], departemento [[Gard]] en [[Okcitanio]]. ===[[Gaston Laudrèat]]=== '''Gaston Laudrèat''' estis esperantisto militkaptita en 1915 dum la Unua mondmilito <ref>Esperanto n181 sep 1915</ref>. === [[Noël Lecomte]] === '''Noël LECOMTE''', alie "Noĉjo Lagrafo", tradukis plurajn novelojn de [[Guy de Maupassant]]. Interalie rete legeblas: * Rozalia Prudent<ref name = "ipernity.com ROZALIA PRUDENT"> {{ Citaĵo el la reto | url = http://www.ipernity.com/blog/58225/4628494 | titolo = ipernity: ROZALIA PRUDENT - Guy de Maupassant by Noĉjo Lagrafo | alirdato = 2024-04-13 | aŭtoro = Noĉjo Lagrafo | dato = 2016-08-22 | verko = ipernity | lingvo = eo | arkivurl = https://web.archive.org/web/20221126182434/www.ipernity.com/blog/58225/4628494 | arkivdato = 2022-11-26 | citaĵo = Karaj geamikoj, mi proponas al vi tiun novelon de Guy de Maupassant }} </ref> * La ermito<ref name = "ipernity.com La ermito"> {{ Citaĵo el la reto | url = http://www.ipernity.com/blog/58225/372345 | titolo = ipernity: La ermito -- Guy de Maupassant by Noĉjo Lagrafo | alirdato = 2024-04-13 | aŭtoro = Noĉjo Lagrafo | dato = 2012-01-23 | verko = ipernity | lingvo = eo | arkivurl = https://web.archive.org/web/20221126182209/www.ipernity.com/blog/58225/372345 | arkivdato = 2022-11-26 | citaĵo = Karaj esperantlingvaj geamikoj, mi proponas al vi tiun novelon de Guy de Maupassant }} </ref> ''' Referencoj ''' {{Referencoj}} === Sinjoro Lefebvre === Sinjoro '''LEFEBVRE''', (pseŭdonimo ''Ned Katryn''), franco, estis [[kapitano]] en [[Versailles]] antaŭ la [[Unua Mondmilito]]. Li verkis multajn artikolojn en la revuo "[[Lingvo Internacia]]". Aparte interesaj estis liaj humorplenaj raportoj pri [[Universalaj Kongresoj]]. === [[Michel Legris]] === '''Michel LEGRIS''' (n. en 1934, m. la 22-an de februaro 2000) estis franca esperantisto, iama [[delegito de UEA]] en Galan (departemento [[Altaj Pireneoj]] en [[Okcitanio]], Francio) kaj fakdelegito pri filatelo. === [[Armela LeQuint]] === '''Armela LEQUINT''' - la franca familia nomo skribeblas ''LeQuint'', ''Le Quint'' aŭ ''Lequint'' - estas franca esperantistino, redakciano de la satira gazeto ''[[La Kancerkliniko]]'' (LKK) kaj tradukistino kaj eldonintino de pluraj esperantlingvaj publikaĵoj. Ŝi estas la vivkunulino de [[Ĵak Lepŭil']], realnome ''Jacques Le Puil''. Grandan parton de sia vivo ŝi pasigis kaj pasigas kun li en la urbeto [[Thaumiers]] en la [[departemento Cher]].<ref>[[Grand Dictionnaire Français-Espéranto]], 1992, paĝo 5</ref>. Same kun la vivkunulo, ŝi plenumis gravajn tradukverkojn kiaj ''[[Vojaĝo ĝis noktofino]]'' laŭ ''Voyage au bout de la nuit'' de [[Louis-Ferdinand Celine]] en 2005.<ref>[https://www.amazon.com/Voja%C4%9Do-%C4%9Cis-Noktofino-Romano-Espera/dp/1595690220 Vojaĝo Ĝis Noktofino] kun esperanta recenzeto en la reta librovendejo ''[[Amazon.com]]''</ref> Pro tiu ĉi traduko la tradukistoj ricevis la [[OSIEK-premio|OSIEK-premion]] de la [[Organiza Societo de Internaciaj Esperanto-Konferencoj]] en [[2007]]. ===[[André Lemarchand]]=== '''André Lemarchand''' (mortis 1917) estis esperantisto el [[La Ciotat]] mortita dum la Unua mondmilito.<ref>Esperanto n207 nov. 1917</ref> ===[[Joseph Lemière]]=== '''Joseph Lemière''' estis esperantisto el [[Caen]], militkaptita 1915 dum la Unua mondmilito<ref>Esperanto n178 jul 1915</ref>. ''' Referencoj ''' {{Referencoj}} ===[[Armand Levoy]]=== '''Armand Levoy''' estis esperantisto el Pré-St-Gervais, militkaptito dum la Unua mondmilito en la koncentrejo Reserve-Lazarett II, ĉe Frankfurto.<ref>Esperanto n173 jan 1915</ref> La Centra Oficejo de UEA sendis al li, kristnaskan pakaĵeton kun ĉokolado, konservadoj, tabako kaj Esperantaj libroj en 1916.<ref>Esperanto n 1917 mar 1917</ref>. Li estis translokigita al [[Altengrabow]] en 1917. <ref>Esperanto n 200 apr 1917</ref> ===[[Emile Lhuissier]]=== '''Emile Lhuissier''' estis esperantisto el [[Le Mans]], kaptita en 1915 dum la Unua mondmilito <ref>Esperanto n180 aŭg 1915</ref>. La Centra Oficejo de UEA sendis al li, kristnaskan pakaĵeton kun ĉokolado, konservadoj, tabako kaj Esperantaj libroj en 1916.<ref>Esperanto n 1917 mar 1917</ref> === [[R. Louis]] === '''R. LOUIS''' (luis) estis franca esperantisto, kiu interalie konatis kiel kunfondinto de la asocio „Paco Libereco“. Li estis administranto kaj kunlaboranto de [[Internacia Socia Revuo]] inter la jaroj 1907 kaj 1909, kaj redaktoro de ''[[Le Travailleur Espérantiste]]'' inter la jaroj 1912 kaj 1914. Krome li interalie tradukis vastan gamon da broŝuroj pri Esperanto al la franca. === [[Pierre Louis]] === '''Pierre LOUIS''', en Esperanto '''Petro Luiso''' (naskiĝis en [[1911]], mortis en [[1998]] en [[Angulemo]] ([[Francio]]), estis verkinto kaj ilustrinto de la fama '''[[Junulkurso]] de [[SAT-Amikaro]]'''. Organizanto de kongresoj de [[SAT]] (en Nancio, 1954, kun 480 kongresanoj) kaj [[SAT-Amikaro]], li dum pluraj jaroj gvidis Esperanto-kursojn en [[Nancio]]. == M == ===[[Gaston de Maigret]]=== Grafo '''Gaston de MAIGRET''' (mortis en 1904) estis bonfaranta membro de la ''[[Société Pour la Propagation de l'Espéranto]]'', unu el la unuaj kiuj subtenis la [[Esperanto-movado en Francio|Esperanto-movadon en Francio]]<ref>La belga sonorilo - Numero 019, marto (1904)</ref>. '''Referencoj''' {{referencoj}} === [[Generalo Malraison]] === '''Generalo MALRAISON''' de la franca armeo (mortis en [[1965]]) lernis Esperanton en [[1909]] kaj ĉiam subtenis la movadon. === [[Valentin Mannevy]] === Leŭtenanto '''Valentin-Emile MANNEVY''' (naskiĝis en 1882 - mortis la 9-an de aprilo 1912) estis franca esperantisto, sekretario de esperanto-grupo de [[Condé-sur-l'Escaut]]. Li mortis sur la batalkampo en [[Maharidja]] ([[Maroko]])<ref>[https://archive.org/details/BelgaEsperantisto_1912_n044_jun/page/222/mode/2up?q=Valentin+Mannevy+&view=theater Belga Esperantisto n044] (jun 1912)</ref>. Lia [[epitafo]] en Esperanto ankoraŭ ekzistas. '''Referencoj''' {{referencoj}} === [[Fernand Maréchal]] === '''Fernand L. G. MARÉCHAL''' estis pioniro de Esperanto, franco loĝanta en [[Leeds]], aŭtoro de la apenaŭ konata pionira originala komedio "Ĉu Pumpilurbo havu pumpilon?"<ref>'Ni Festivalu' 09 aligxilo.doc</ref> Verkoj * ''La Tutmonda Lernolibro, por paroligi Esperanton, verkita laŭ la Gouín-metodo''. Eld. [[Northern Institute]], Leeds, 1906(?) * ''Trezoro de l’ Sorĉistoj''. Eldonejo Esperanto House, Leeds, 1908 (12x18), 64 paĝoj.<ref name = "esperanto.es"> {{ citaĵo el la reto | url = http://biblioteko.esperanto.es/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=557 | titolo = Details for: Trezoro de l' sorĉistoj. › Biblioteko Juan Régulo Pérez catalog | alirdato = 2024-04-13 | eldoninto = Esperanto House, Leeds | lingvo = eo | lingvo2 = en | lingvo3 = <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20240412225434/http://biblioteko.esperanto.es/cgi-bin/koha/opac-detail.pl?biblionumber=557 | arkivdato = 2024-04-12 | citaĵo = }} </ref> : Enhavo : :# Legendo pri la unua violono. :# Unuakta [[komedio]] originala: «La ensorĉigita Ringo». :# Vilhelmo Tell. :# Unuakta komedio originala «Ĉu Pumpilurbo havu Pumpilon?» ====Recenzoj==== Pri ''La Tutmonda Lernolibro, por paroligi Esperanton...'' {{citaĵo|Lernolibro verkita laŭ la Gouin metodo, ankaŭ nomata « natura metodo », nun multe uzata por instrui la fremd-naciajn lingvojn. La aŭtoro diras prave ke, por bone ellerni lingvon, oni bezonas koni multe da verboj. Tial, li priskribas la diversajn intersekvajn agojn de iu persono, kaj tio ŝajnas la plej bona maniero por facile memori la vortojn. La [[antaŭparolo]] de tiu libro estas leginda humorajn. Ni rekomendas la verkaĵon al ĉiuj esperantistaj profesoroj.|[[La belga sonorilo]] - Numero 046, Junio (1906)}} ---- Pri ''Trezoro de l’ Sorĉistoj'' {{Citaĵo|Grandampleksan kaj multekostan libron oni povas kompari kun grandega ŝipo kiu nur povas elŝipigi siajn komercaĵojn en granda haveno. Malgrandaj libroj similas al delikataj ŝipetoj kiuj povas penetri en la plej mallarĝajn golfeton por provizi ĉiujn partojn de la lando. Tiu estis sendube ankaŭ la opinio de Sro Maréchal kaj de liaj kunlaborantaj, kiam ili publikigis la ĉi supre cititajn literaturaĵetojn. Ilia celo estas tre laŭdinda kaj ilia libro estas rekomendinda; bedaŭrinde ĝi enhavas kelkajn lingvajn erarojn, kiujn ili espereble signalos en la 2-a numero de la kolekto.| [[Amatus Van der Biest-Andelhof]]. [[Belga Esperantisto]] n004 (feb 1909)}} '''Referencoj''' {{referencoj}} ===[[Alphonse Mairey]]=== Prof. '''Alphonse Mairey''' (mortis 1915) estis esperantisto el [[Dijon]] mortita dum la Unua mondmilito. Profesoro de [[historio]] kaj geografio ĉe la liceo kaj universitato de Dijon, unu el la kondukantoj de la socialista partio en Francujo.<ref>Esperanto n180 aŭg 1915</ref> ===[[Albert Margot]]=== '''Albert Margot''' estis esperantisto el [[Namur]], militkaptito en 1915 en [[Chateauroux]] dum la Unua mondmilito <ref>Esperanto n179 jul 1915</ref>. ===[[Henri Marton]]=== '''Henri Marton''' (aŭ ''Martron''<ref>Esperanto n179 jul. 1915</ref>) estis esperantisto el [[Canholens]], militkaptita 1915 dum la Unua mondmilito<ref>Esperanto n178 jul 1915</ref>. ===Martin=== '''Kapitano Martin''' (mortis 1915?) estis franca esperantisto el Nice, mortita dum la Unua mondmilito<ref>Esperanto n173 jan 1915</ref>. ===[[Albert Masselier]]=== '''Albert Masselier''' estis franca esperantisto en la unua duono de 20-a jarcento. Li estis blindita dum la Unua Mondmilito. Verko *''Franca bukedo da dudek kantoj ĉerpitaj el nacia kaj regionaj literaturĝardeno''. Eld. [[Franca Asocio de Blindaj Esperantistoj]] (FABE), [[Neuilly-Plaisance]], 1937(?) {{citaĵo|[[Kolekto]] de dudek francaj kanzonoj, vendata por la profito de la [[Franca Asocio de Blindaj Esperantistoj]]. Kvankam sen la melodioj ĝi ne multe utilas al britaj legantoj [''tiel''], certe por la francaj samideanoj ĝi tre helpos. Laŭdire, kaj kiom ni povas kontroli, la traduko bone konvenas al la muziko. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 380, Decembro (1936)}} === [[Sébastien Merlet]] === '''Sébastien MERLET,''' kromnomita '''Sebeto,''' estas juna franca esperantisto. Dum du jaroj li estis vicprezidanto de [[JEFO]].<ref>''[http://www.esperantomondo.net/correspondants/utilisation_eo.php#qui Qui suis-je?] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080305203234/http://www.esperantomondo.net/correspondants/utilisation_eo.php#qui |date=2008-03-05 }} (france)''</ref> '''Referencoj''' {{referencoj}} === [[François Mesplède]] === '''François MESPLÈDE''' ([[1904]]-[[2002]]) estis membro de 1973, fakdelegito pri [[turismo]] (1977-1999), mortis la 30-an de junio en [[Arcachon]] (Francio). === [[Pierre Métivier]] === '''Pierre MÉTIVIER''' naskiĝis [[1925]] kaj mortis la [[26-a de februaro|26-an de februaro]] [[2005]]. Profesie ĝardenisto, li estis delegito en [[Saint-Martin-de-la-Place]], [[Francio]], [[dumviva membro de UEA]] kaj regula membro en [[Societo Zamenhof]]. === [[Marie-Therese Micard]] === '''Marie-Thérèse MICARD''' (mortis la [[28-an de decembro]] [[1986]] en [[Caen]], [[Francio]] estis franca esperantistino. Kun sia edzo [[Henri Micard]] ŝi fondis la [[kastelo Grezijono|Kulturdomon de la Franclandaj Esperantistoj]] ([[kastelo Greziljono]]) en [[1952]]. === [[Suzanne Minault]] === '''Suzanne MINAULT''' (naskiĝis en [[1896]], mortis la [[21-an de junio]] [[1978]] en [[Niort]], [[Francio]]) estis franca esperantistino. Ŝi dum multaj jaroj estis delegito de [[UEA]]. Ŝi lernis Esperanton dum sia junaĝo en [[Parizo]] kaj poste gvidis multajn kursojn, ankaŭ korespondajn. ===[[Maurice Mongeois]]=== '''Maurice Mongeois''' (naskiĝis 1907, mortis septembro 1974) estis esperantisto en [[Épernay]] ekde 1920-a jardeko. Li gvidis la lokan Esperanto-grupon. === [[Robert Moraud]] === '''Robert MORAUD''' (naskiĝis en 1909, mortis la 5-an de oktobro 1998 en St-Yreix, Francio) estis tre agema inform-aktivulo, kiu fondis kaj gvidis Agad-Grupon por Esperanto. ===[[Gaston Moretti]]=== '''Gaston MORETTI''' (mortis en 1904) estis unu el la pioniroj en [[Nancy]]. ===[[Anselmo Morin]]=== '''Anselmo Morin''' (mortis 1916 en [[Barcelonette]]) estis franca esperantisto, ano de la [[Lingva Komitato]], iniciatinto de la Esperanta propagando en [[Meksikio]], kie [[Ambrosio Vargas]] estis esperantigita de li. ===[[Pierre Mossmann]]=== ''' Pierre Mossmann''' (mortis 1919?) instruisto, estis esperantisto el [[Vesoul]] en la komenco de 20-a jarcento.<ref>Esperanto n222 fev 1919</ref> ===[[Ultric Moulin]]=== '''Ultric Moulin''' estis esperantisto el [[Levallois-Perret]], maleperinta en 1915 dum la Unua mondmilito apud [[Arras]] <ref>Esperanto n179 jul 1915</ref>. ===[[Yves Muffang]]=== '''Yves Muffang''' (mortis 1916), filo de [[Henri Muffang]], frato de la ŝakludanto André Muffang (1897-1989), kiu estis la unua franca internacia ŝak-majstro, estis esperantisto mortita dum la Unua mondmilito.<ref>Esperanto n197 jan 1917</ref> == N == ===[[Henri Niessen]]=== '''Henri Niessen''' (mortis 1917) estis esperantisto el [[Dijon]] mortita dum la Unua mondmilito post longa malsano ricevita ĉe la fronto. <ref>Esperanto n207 nov. 1917</ref> ===[[Paul Nuyts]]=== '''Paul NUYTS''' (naskiĝis probable en 1869, mortis la 18-an de aŭgusto de 1925 en [[Lannion]]) Kavaliro de la [[Honora Legio]], Prezidanto de la societo «[[Esperanto kaj komerco]]», estis franca esperantisto dum la unua duono de 20-a jarcento. Li ludis gravan rolon en la agado por la internacia lingvo iniciatita en la [[Komerca Ĉambro de Parizo]]. == P == === [[Yvonne Paulier]] === '''Yvonne PAULIER''' aŭ '''PAULIEN''' (mortis 72-jara la [[1-an de aŭgusto]] [[1972]]) estis la sekretariino de [[Unuiĝo Franca por Esperanto]]. Ŝi servis al Espéranto-France dum kvaronjarcento. Ĉiam sindonema, ŝi donacis al medicina fakultato sian korpon. ===Th. Pénisson=== '''Th. (Theodor?) Pénisson''' estis esperantisto el [[Villeneuve-Saint-Georges]], militkaptito en koncentrejo Altengrabow ĉe Magdeburg.<ref>Esperanto n175 feb 1915</ref>. Pri tio li verkis: {{citaĵo|La 27 aŭgusto 1914 mi estis militkaptito jam de tri tagoj, mi morale suferis, kaj mi malsatis, kiam venis al mi la ideo, uzi la elementojn de Esperanto, kiujn mi estis lerninta en Francujo. Mi turnas min al germana soldato kaj demandas: "Ĉu vi parolas Esperante?" Li nee respondas, mi demandas du aliajn; la tria, je mia granda surprizo, jese respondas; kvankam "malamikoj" ni interparolas kiei veraj kamaradoj; mi petas de li panon, kaj li malavare donas al mi sian porcion, kiun mi ne estus havinta, se mi ne povus min komprenigi. De tiam, mi, laŭ mia eblo, disvastigis Esperanton. En la sola kaptitejo de [[Altengrabow]], mi gajnis du cent adeptojn.|Esperanto, n195 nov. 1916}} La Centra Oficejo de UEA sendis al li, kristnaskan pakaĵeton kun ĉokolado, konservadoj, tabako kaj Esperantaj libroj en 1916.<ref>Esperanto n 1917 mar 1917</ref> ; Referencoj <references/> ===Pereira=== '''Komandanto Pereira''' (mortis 1915?) estis esperantisto el [[Clermont-Ferrand]], mortita dum la Unua mondmilito.<ref>Esperanto, n173 jan 1915</ref> ===[[Louis Perret]]=== '''Louis Perret''' estis esperantisto en la mezo de 20-a jarcento. Eldonanto de [[Feuillets Encyclopédiques de Documentation Espérantiste]]. ===[[Georges Petit]]=== '''Georges Petit''' estis franca esperantisto el Parizo, militkaptito en koncetrejo Gardelegen, [[Altmark]]<ref>Esperanto n175 feb 1915</ref>. ===[[Henri Petit]]=== '''Henri Petit''' estis esperantisto el Parizo, militkaptito ĉe [[Göttingen]].<ref>Esperanto n175 feb 1915</ref> ===J. Petit=== '''J. Petit''' estis esperantisto el [[Parizo]] militkaptita en 1915 dum la Unua mondmilito en [[Germanio]]<ref>Esperanto n182 okt 1915</ref> === [[Henri Philippe]] === '''Henri PHILIPPE''' estis franca esperantisto en la komenco de 20-a jarcento. Pri li ĝis nun estas neniuj pliaj informoj, krom ke li estis [[Espéranto-France#prezizintoj|prezidanto]] de [[Unuiĝo Franca por Esperanto]] (UFE) inter 1951 kaj 1957, antaŭita de [[Georges Warnier]]] kaj sekvita de [[René Llech-Walter]]. === J. M. Picard === '''J. M. (Jean-Marie?) PICARD''' estis franca esperantisto en la komenco de 20-a jarcento. Verko: * ''L'Espéranto à l’École, ou l’enseignement méthodique de la Langue française aux enfants par l'Espéranto. ''. Eld. Imprimerie Paul Brodard, [[Coulommiers]], 1911 (18X11), 216 + XXVII pĝ. [https://www.abebooks.co.uk/LEsp%C3%A9ranto-l%C3%A9cole-PICARD.J.M-Instituteur-Professeur-diplom%C3%A9/30433398969/bd#&gid=1&pid=1 titolpaĝo] ===[[René Pigeard]]=== '''René Pigeard''' (mortis 1918) estis esperantisto en la komenco de 20-a jarcento.<ref>Esperanto n212 apr. 1918</ref> === [[Joseph Pinon]] === '''Joseph PINON''' (mortis 78-jara la [[23-a de aŭgusto|23-an de aŭgusto]] [[1965]] en [[Sallanches]]) estis franca esperantisto, Delegito de UEA en [[Sartrouville]]. ===[[Louis Poncet]]=== '''Louis PONCET''', kuracisto, estis franca esperantisto. La 8-an de majo 1925 li prezentis sian tezon al [[Universitato de Liono]] pri vakcinado en Eŭropo uzante enketon farita per Esperanto. Li estis aldona estrarano de UEA en 1932. ===G. Pourchelle=== '''G. (Georges?) Pourchelle''' estis esperantisto el Amiens, militkaptito en la koncentrejo Truppenubungsplatz <ref>Esperanto n173 jan 1915</ref> kaj post en koncentrejo Zossen<ref>Esperanto n174 feb 1915</ref> ambaŭ ĉe Berlino. La Centra Oficejo de UEA sendis al li, kristnaskan pakaĵeton kun ĉokolado, konservadoj, tabako kaj Esperantaj libroj en 1916.<ref>Esperanto n 1917 mar 1917</ref> === [[Paul Poisson]] === '''Paul POISSON''' naskiĝis en [[1917]] kaj mortis en [[1999]], aktivulo por la utiligo de [[Esperanto]] en la [[Freinet-instruado]], forpasis novembre en [[Tours]] ([[Francio]]). ===A. Ploussu=== '''A. PLOUSSU''' estis franca esperantisto en la komenco de 20-a jarcento, [[Honoraj membroj de UEA|honora membro de UEA]]. === [[Georges Pouchot]] === '''Georges POUCHOT''' (puŝo) estis franca [[profesoro]] kaj esperantisto. Naskiĝis la [[20-an de septembro]] [[1880]] en [[Caluire]] (apud [[Lyon]]). Laŭ la [[Enciklopedio de Esperanto - P|Enciklopedio de Esperanto]] de 1934 li estis sekretario kaj fondinto de „[[Amikaro Esperantista de Lyon]]“ ([[1904]]), sekretario de la [[Federacio Esperantista Rodana]] kaj administranto de [[SFPE]]. De [[1905]] gvidis multajn kursojn, publikajn kaj oficialajn (urbajn aŭ lernejajn) kaj per [[radio]] (TSF). ==Q== ===G. Queste=== '''G. Queste''' (mortis 1915?) estis esperantisto, fondinto de la grupo en [[Amiens]], mortita dum la Unua mondmilito<ref>Esperanto n173 jan 1915</ref>. == R == ===E. Ragon=== '''E. Ragon''' estis esperantisto el [[Grasse]], vundita kaj militkaptita en la koncentrejo Lager Lechfeld dum la Unua mondmilito.<ref>Esperanto n173 jan 1915</ref> === [[Alexandre Raymond]] === '''Alexandre RAYMOND''' (naskiĝinta en [[1988]]) estas franca esperantisto vivanta en [[Liono]]. Krom pri Esperanto li okupiĝas pri la [[arpitana lingvo]] kaj verkis vortaron pri ĝi. Neregule li kontribuetas al vikipedio per la uzantonomo [[:uzanto:Kaha|Kaha]]. ===[[André Richard]]=== '''André Richard''' (naskiĝis ~1910 - mortis 1920) estis esperantisto en [[Cannes]] en la komenco de 20-a jarcento. Li estis filo de Paul J. Richard<ref>Esperanto n239-240 jul-aŭg 1920</ref> === [[A. Rivier]] === '''A. RIVIER''' estis pioniro de Esperanto en [[Alĝerio]] en [[1899]]. Verko * [[En Rusujo per Esperanto]]. Eldonejo Moskva Librejo "Esperanto", Moskvo, 1911, (12 x 16 cm), 132 paĝoj. ===[[León Rebière]]]=== Kaporalo '''León Rebière''' estis esperantisto malaperita aŭgusto aŭ septembro 1916 dum la Unua mondmilito. <ref>Esperanto n198 feb 1917</ref> ===[[Marcelle Robineau]]=== '''Marcelle Robineau''' (naskiĝis en 1903, mortodato nekonata) estis esperantistino en [[Seignelay]], departemento [[Yonne]]<ref>[[Der Esperantist]] n124_feb. 1984</ref>. '''Referencoj''' {{referencoj}} === [[Théophile Rousseau]] === '''Théophile ROUSSEAU''' vivis de [[1880]] ĝis [[1916]], mortinta kiel soldato antaŭ [[Verdun]]. La matematikinstruisto estis de [[1908]] ĝis sia morto vicprezidanto de [[UEA]]. ===[[André Rouveret]]=== '''André Rouveret''' estis esperantisto el [[Bagard]] en la komenco de 20-a jarcento. Li pereis sur torpedita ŝipo dum la Unua mondmilito.<ref>Esperanto n222 fev 1919</ref> === [[Marcel Roux]] === '''Marcel ROUX''', prononco [marSEL RU] estis franca sekretario kaj fervora esperantisto. Li naskiĝis la [[3-an de majo]] [[1903]] en [[Liono]], mortodato ĝis nun ne estas notita. Sekretario de urba laborista Esperanto-grupo, li interalie estis organizinto de la [[7-a SAT-Kongreso 1927]]. Marcel Roux propagandis la disvastiĝon de Esperanto per franclingvaj artikoloj en naciaj gazetoj kaj kunlaboris per esperantlingvaj artikoloj al la revuo „[[Sennaciulo]]“ de [[SAT]]. ===[[François Roy]]=== '''François Roy''' (mortis 1920) instruisto, lernejdirektoro, estis esperantisto el [[Grenoble]], kies grupon li kunkreis, en la komenco de 20-a jarcento<ref>Esperanto n234 fev 1920</ref>. ;Verko: *''Dauphiné'' . Eld. Iniciata Sindikato. === [[Gustave Roy]] === '''Gustave Roy''', framasono, instruisto pri la hispana kaj la germana, estis franca pioniro, kies pli granda kontribuo estis la partopreno en la kreado de [[Amikejo]] en [[Moresnet neŭtrala]] en 1908. [[Dosiero:Moresnet - Gustave ROY.jpg|alternative=Gustave Roy pri sendependa esperantista ŝtato|eta|Gustave Roy pri sendependa esperantista ŝtato|maldekstra]] Verko: * '''Kiel Neŭtra Moresneto fariĝis Amikejo'''. Parizo, ''Librairie de l’Esperanto'', 1908. {{Citaĵo|Mi tralegis kun granda intereso tiun ĉi broŝuron en kiu nia amiko kaj kunlaboranto Sro G. Roy pritraktas la projekton, kies unua, talenta iniciatoro li estas. S-ro Roy priskribas intersekve la gravecon de Amikejo, ĝia fondo, la ĝis nun faritajn penadojn kaj klopodojn kaj la estontecon de Amikejo. Li faras elokvantan alvokon al la esperantistoj, montras al ni la tri geniojn de Amikejo kaj prezentas fine gvideton por Fremduloj en la rava regiono, kiu estas Amikejo. La [[broŝuro]] estas skribita en korekta,entuziasta stilo; ĝi estas tute rekomendinda.|Amatus. [[Belga Esperantisto]] n.001-002 (nov-dec 1908) }} == S == ===[[Fernand Salles]]=== '''Fernand Salles''' estis esperantisto el Parizo militkaptita en 1917 dum la Unua mondmilito en [[Germanio]] <ref>Esperanto n198 feb 1917</ref> === [[Maurice Salzmann]] === '''Maurice SALZMANN''' estis esperantisto en [[Liono]], kiu internacie aparte konatiĝis pro lia traduko de la rakonto ''[[Al ĉiuj egale - mia utopio]]'' de la jidlingva verkisto [[Ŝalom Alejĥem]], kiu esperantlingve en unua eldono publikiĝis en 1928 ([https://search.worldcat.org/de/title/Al-iuj-egale-mia-utopio/oclc/1281807052 OCLC 1281807052]), sed laŭ libraj datumaroj ankaŭ en dua eldono en 1948.<ref>[https://tekstaro.com/t?nomo=esperanto-en-perspektivo&sekcio=eep-parto-2 eldonjaro 1948 estas konfirmita per la ĉapitro 7.2.26 "El la Jida Literaturo" de la verko] [[Esperanto en perspektivo]], paĝo 221</ref> La bulteno [[FranceEsperanto]] en [https://tempa.bitarkivo.org/gazetoj/FranceEsperanto/france-esperanto-monata-organo-de-francaj-esperantistoj-dua-serio-no-20-44-aug-sept-1923.pdf la eldono aŭgusto-septembro 2023, paĝo 149] gratule anoncigis ke al li naskiĝis filo Maks la 20-an de junio 1920. '''Referencoj''' {{referencoj}} ===Sans=== '''Sans''' estis esperantisto el [[Perpignan]] militkaptita en 1917 dum la Unua mondmilito<ref>Esperanto n205-206 sep.-ok. 1917</ref>. ===[[Robert Sénéchal]]=== '''Robert Sénéchal''' estis esperantisto el [[Liévin]], kaptita en 1915 dum la Unua mondmilito <ref>Esperanto n180 aŭg 1915</ref>. === [[Lucien Sergeant]] === '''Lucien Sergeant''', akvokato, estas pioniro en Francio. Li ĉeestis la Unuan Universala Kongreso de Esperanto en Boulogne-sur-Mer, kie li, kune kun Duchochois kaj Michaud elpensis la [[Esperanto-flago]]n. En aŭgusto 1914 li estis vokita al Unua mondmilito kaj lasis sian edzinon [[Alice Sergeant]] hejme kun sia 11-jara filo. Li revenis en januaro 1919. ===Sergent=== S-rino Sergent (naskiĝis 1841?; mortis 1919) estis esperantistino en Parizo<ref>Esperanto n224 apr 1919</ref>. ===Servais=== '''Servais''' estis esperantisto el Pré-St-Gervais, militkapitito en koncentrejo ĉe [[Mecklenburg]] <ref>Esperanto n173 jan 1915</ref> ===[[Joseph Servais]]=== '''Joseph Servais''' estis esperantisto el [[Givet]] militkaptita en 1915 dum la Unua mondmilito en [[Rastatt]]<ref>Esperanto n181 sep 1915</ref>. === [[Gérard Schneider]] === '''Gérard SCHNEIDER''' (naskiĝis en 1921, mortis la 4-an de junio 1995) estis franca katolika pastro. En sia paroĥo Saint-Clement<!-- Kiu Saint-Clement? Laŭ stato de somero 2015 estas 8 nunaj administraj komunumoj de tiu nomo en Francio, plus 8 iamaj... --> li plurfoje instruis Esperanton, kaj aranĝis per Esperanto multjaran rilatadon kun paroĥo en Germanio. === [[Dominique Simeone]] === '''Dominique SIMEONE''' estas franca esperantisto. Ekde somero 2006<ref>fonto [http://ateisto.org/arĥivujo/2007-04.pdf revuo "Ateisto" de aprilo 2007]{{404|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> li estis estrarano, ekde somero 2008 vicprezidanto, de [[Ateista Tutmonda Esperanto-Organizo]],<ref>[http://ateisto.org/arhxivujo/2013-11-ateo17.pdf informo "estraro de ATEO" en la revuo "Ateisto" de novembro 2013,]</ref><ref>[http://ateisto.org/estraro paĝo en la retejo de la organizaĵo, alirita la 30-an de novembro 2014, kontrolita la 15-an de marto 2016:] "prezidanto: [[Roland Schnell]], Germanio, vicprezidanto [[Dominique Simeone]], Francio, sekretario: [[Anna Löwenstein]], Italio, kasisto: [[Dieter Rooke]], Svislando, redaktoro: [[Christian Rivière]], Francio"</ref> kaj ekde somero 2006 ankaŭ funkciis kiel redakciano de la asocia revuo "Ateisto". === [[François Soubranne]] === '''François SOUBRANNE''' (subran) estis franca esperantisto kaj instruisto en [[Tulle]]. De l908 li seninterrompe estis UEA-delegito. ===[[Emile Souchay]]=== '''Emile Souchay''' (mortis 1918) estis esperantisto en Parizo, kie li estis vic-delegito de UEA, post li translokiĝis al [[Athis-Mons]] en la komenco de 20-a jarcento, kie li mortis pro epidemio de [[hispana gripo]].<ref>Esperanto n221 jan 1919</ref> ===[[Louis Surateau]]=== '''Louis Surateau''' (mortis marton 1917) estis esperantisto el [[Parizo]] en la komenco de 20-a jarcento. Li estis mortita en batalkampo dum la Unua mondmilito <ref>Esperanto n232 dec. 1919</ref>. == T == === [[Joël Thézard]] === '''Joël Thézard''' (naskiĝis la 24-an de februaro 1884 en [[Châtillon-sur-Loire]], mortis la 27-an de junio 1957 en [[Niort]]<ref>http://www.wiki-niort.fr/THEZARD_Joel_-_Artiste_Niortais</ref>), franca verkisto, pentristo kaj skulptisto, estis esperantisto en Francio ekde 1934. Li instruis desegnarton en [[Bastia]], [[Havre]] [[Guéret]] kaj fine ĉe la liceo ''Fontanes'' de [[Niort]] ekde 1919. ====Verkoj==== * 1. ''Polusaj glacioj sub noktomeza suno''. Eld. [[Franca Esperanto-Instituto]], 1937? * 2. ''La Bela Historio de Jozef'', de Zamenhof, ilustrita per 12 desegnaĵoj. Eld. Franca Esperanto-Instituto. * 3. ''Nordnordaj Fabeloj''. Eld. [[Muusses Esperanto-Biblioteko]], [[Purmerend]], 1937. ;Recenzoj Pri ''Polusaj glacioj sub noktomeza suno'' {{Citaĵo| La libreto priskribas krozadon al Islando kaj Spitzbergo kaj reveturon laŭlonge de la norvegaj fjordoj.|[[Aŭstria Esperantisto (revuo)]] n149 (dec 1937)}} {{citaĵo|Aperis en la Kolekto de Franca Esperanto Instituto tiu ĉi tre rekomendinda originala verketo konsistanta el mallongaj vojaĝnotoj ilustritaj per 30 ĉarmaj laŭnaturaj desegnoj, fotoj, [[bildo]]j laŭ [[akvarelo]]j, kaj du kartoj, ĉiuj de la aŭtoro mem. En taglibra formo ĝi priskribas krozadon al Islando kaj Spitsbergo kun reveturo laŭlonge de la fjorda [[norvega marbordo]]. Ĉiam denove la artista plumo scias kapti per kelkaj vortoj la mirindajn lumkaj kolorefekton de l' helaj arktaj vastejoj; bedaŭrinde nur, ke mankas koloro al la “akvareloj” ĉi tie represitaj. Neoficialaj estas la terminoj [[isbergo]] (iceberg), [[bankizo]] (coastal ice-pack), kaj [[tribordo]] (starboard).| M.M.D. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 391, Novembro (1937)}} ---- Pri ''Nordnordaj Fabeloj'' {{Citaĵo|La scenejo estas jam laŭ la titolo en la [[nordo]], en la plej alta nordo. La fabeloj estas belaj kaj lerte verkitaj. La verkisto, juna [[esperantisto]] (de 4 jaroj) esperigas, ke ni povas atendi de li ankoraŭ aliajn interesajn verketojn.|[[Aŭstria Esperantisto (revuo)]] n.152 (mar 1938)}} === [[Jean-Luc Thibias]] === '''Jean-Luc THIBIAS''' (naskiĝis la {{daton|1960-08-15}}) estas franca esperantisto, delegito de [[UEA]], laŭ profesio [[poŝtoficisto]]. Li jam longe aktivas por Esperanto en sia urbo [[Nancio]] kaj por la regiona Esperanto-asocio "[[Espéranto France-Est]]" kiel prezidanto, kasisto kaj [[libroservo|libroservisto]]. ===[[Jules Thiébault]]=== '''Jules Thiébault''' estis franca esperantisto en Carignan (Ardennes) dum la unua duono de 20-a jarcento. Verkoj: *[[La malaperinta amiko]]<ref>Eldonejo A. Suzaine, Sedan</ref>; (ĉ. 1920); *[[Materiiĝoj en Mantes]] (1925); ===[[Maurice Thomas]]=== '''Maurice Thomas''' estis esperantisto kaptita en 1915 dum la Unua mondmilito <ref>Esperanto n180 aŭg 1915</ref>. === [[Claude Trésorier]] === '''Claude TRÉSORIER''' naskiĝis la [[4-an de majo]] [[1948]], mortis la [[5-an de decembro]] [[2013]], estis franca esperantisto vivanta en la germana urbo [[Göttingen]]. Li estas la filo de [[Jacqueline Trésorier]] kaj kiel ŝi aktivis por [[kastelo Greziljono]]. Li laboris kiel docento en la instituto pri [[romanistiko]] de la [[universitato de Göttingen]], kaj movade interalie estas delegito de UEA. ===[[Marius Troullloud]]=== '''Marius Troullloud''' (mortis 1918) estis esperantisto el [[Voiron]], kiu mortis dum la Unua milito per [[hispana gripo]] en fronta hospitalo.<ref>Esperanto n224 apr 1919</ref> === [[Gaston Turin]] === '''Gaston TURIN''' (naskiĝis en [[1910]], mortis la [[6-a de marto|6-an de marto]] [[1979]] en [[Pontarlier]], [[Francio]]) estis franca esperantisto. Li estis redaktoro de [[Internacia Pedagogia Revuo]], aktivulo de [[ILEI]] kaj multjara delegito pri instruado. == V == === [[Marie-Thérèse Valantin]] === '''Marie-Thérèse VALANTIN''' naskiĝis en [[1899]] mortis novembre [[1994]] en [[Bourges]], [[Francio]]. Dojeno de la franca movado, ŝi helpis la renaskiĝon de [[Unuiĝo Franca por Esperanto]] post la [[dua mondmilito]]. ===Sr-ino Vallienne=== '''Sr-ino Vallienne''' (mortis 1913), edzino de [[Henri Vallienne]], estis esperantistino en la comenco de la 20-a jarcento. Ŝi estis verkistino, kunlaborantino de pluraj francaj revuoj kaj verkistino de kelkaj propagandaj komedioj ludataj en Esperantaj festoj de sia tempo.<ref>Esperanto, n139 fev. 1913</ref> === [[Lionel Venon]] === '''Lionel VENON''' (naskiĝis en [[1921]] - pereis la [[4-a de aprilo|4-an de aprilo]] [[1993]] en aŭto-akcidento) estis vic-urbestro de [[Selles-sur-Cher]], la prezidanto de la franca sekcio de Internacia Ligo de Esperantistaj Radio-Amatoroj ([[ILERA]]). ===[[Félix Verlaguer]]=== '''Félix Verlaguer''' (ankaŭ nomata ''Verlaque''<ref>Esperanto n205-206 sep.-ok. 1917</ref>) estis esperantisto el [[Marseille]], militkaptito en 1915 dum la Unua mondmilito de germanoj <ref>Esperanto n179 jul 1915</ref>. Li estis citita de [[Léon Courtinat]] kiel proponanto de Esperanto-kurso por militkaptitoj<ref>Esperanto n205-206 sep.-ok. 1917</ref>. ===[[Claude Vernay]]=== '''Claude Vernay''' estis franca esperantisto en la unua duono de 20-a jarcento en [[Dunkerque]]. Verko: *''Historique du mouvement espérantiste à Dunkerque, précédé d 'un aperçu sur l'évolution du probleme de la langue auxiliaire''. 1938 (?) {{citaĵo|Jen sendube unu el la plej bonaj, plej efikaj propagandaj eldonaĵoj kiuj nacilingve aperis pri [[Esperanto]]. En la libreto, grandformata kaj 76-paĝa, ni trovas la kompletan evoluon de la ideo pri [[helplingvo internacia]] lerte redaktitan kaj bone prezentitan. La libreto ekde sia apero tiom bone impresis ke oni tuj uzis ĝin por efika [[propagando]] kaj eĉ por ĉerpi el ĝi regule dokumentajn gazetartikoloj. Tiu unua parto de la broŝuro, fakte la enkonduko, estas verkita de D-ro Degand, [[advokato]] kaj prezidanto de la grupo de Dunkerque. La dua parto skizas la historion, la evoluon kaj la intensan vivon de la tiea grupo. Ankaŭ tiu parto estas tre utila , ĉar ĝi montras kiamaniere akiri viv - kaj laborplenan grupon. La broŝuro estas dokumenta por ĉiuj kaj instiga precipe por grupanoj. Diversaj belaj fotografaĵoj pligrandigas ankoraŭ ĝian valoron. Inter tiuj portretoj ni precipe citu tiu jn de Zamenhof, Dumont, la nestoro de la movado en Dunkerque, Deligny, konata esperanto-profesoro, P. Benoit, prezidinto de la loka grupo, kaj plej simpatia samideano Archdeacon, granda batalanto por nia lingvo, ktp .| Hoso. [[Belga esperantisto]] n253 (mar 1938)}} {{citaĵo|Dokumentita historio pri la movado Esperanta en Nord, kaj aparte en Dunkerque, 1902-1935. Interesa raporto pri klopodo, laboro, kaj sukceso. Dek tri portretoj, kun biografiaj notoj, de lokaj [[pioniro]]j honorindaj. Unu ĉapitro montras la anglan devenon de [[Ernest Archdeacon]], prezidanto de S.F.P.E. Komence troviĝas skiza ''Aperçu sur l' Evolution du Probleme de la Langue Auxiliare''. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 413, Septembro (1939)}} === [[Gaston Veron]] === '''Gaston VERON''' (naskiĝis en [[1918]]; mortis en [[2001]]) estis [[franca esperantisto]] kaj [[delegito de UEA]] en [[Domfront]] dum kvardek jaroj, iama fakdelegito pri historio, juro kaj katolikismo. === [[Renée Volpeliere]] === '''Renée VOLPELIERE''' (naskiĝis en [[1902]], mortis la [[15-a de decembro|15-an de decembro]] [[1986]] en [[Nimes]], [[Francio]]) estis [[UEA]]-delegito. Dum dek kvin jaroj ŝi estis fakdelegito pri mondofederismo kaj mondocivitaneco, ŝi ankaŭ regule kaj malavare kontribuis al la Novjorka Oficejo de UEA por subteni la laboron ĉe UN. == Y == === [[Roger Yafil]] === '''Roger YAFIL''' (1921-1997), aktivulo en la Pariza regiono, delegito pri instruado de lingvoj, kiu partoprenis en multaj UK-oj, mortis en [[Chatou]] la 16-an de februaro. Li aŭtoris la infanan kurslibron '''La familio muso'''. ==Z== ===[[Eduard Zuber]]=== '''Eduard Zuber''' estis franca esperantisto, militkaptito 1915 en [[Königsbrück]].<ref>Esperanto n175 feb 1915</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Francaj esperantistoj|*]] [[Kategorio:Listoj de esperantistoj laŭ nacieco|Francaj]] [[Kategorio:Ĝermolisto de esperantistoj|Francaj]] jc5q2uhxb4to1clzfchkmez6zl4npvy 0 121969 9490826 9490299 2026-10-09T13:14:41Z Roberto 609 /* Dativo Blanco Seco */ 9490826 wikitext text/x-wiki {{ArtikolaMesaĝokesto | speco = ĝermo | bildo = <span style="vertical-align: middle; background:transparent">[[Dosiero:Flago-de-Hispanio.svg|50ra]]<span style="margin-left:-45px;">[[Dosiero:Jubilea simbolo.svg|40ra]]</span></span> | css-stiloj = width: 80%; | teksto = ''Tiu ĉi paĝo listigas [[Vikipedio:ĝermo|ĝermajn informojn]] pri [[hispana esperantisto|hispanaj esperantistoj]]. Movu mallongajn informojn pri hispanaj esperantistoj en tiun ĉi paĝon metante [[Vikipedio:alidirektilo|alidirektilo]]n.<br />Se vi volus partigi informon en apartan artikolon, aldonu informojn tiel ke '''minimume''' estu tri plenaj frazoj, prefere pli, nepre estu ĝustaj kategorioj, almenaŭ [[:kategorio:hispanaj esperantistoj]], kaj laŭeble ankaŭ uziĝu la ŝablonoj {{ŝ|Informkesto homo}} kaj {{ŝ|vivtempo}}. Post kreo de aparta artikolo forigu la informon de ĉi-tie.<br />Ekzistas pli plena '''[[listo de hispanaj esperantistoj]]''', en kiu listiĝu la nomoj de hispanaj esperantistoj aŭ menciataj ĉi-tie aŭ per propra biografia artikolo.'' <!-- Pri ĉi tiu paĝo, vidu la historian diskuton [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo_2006_9#Kvanto_kaj_kvalito]] --> }} {{KompaktaEnhavTabeloEo}} == A == ===[[Francisco Abella]]=== '''Francisco Abella''' (naskiĝis 1888?; mortis aprilo 1965) estis hispana esperantisto ekde 1907. ===[[Joaquín Aguiló]]=== '''Joaquín Aguiló''' (mortis 1919) estis esperantisto el Palma en la komenco de 20-a jarcento. <ref>Esperanto n224 apr 1919</ref> ===[[Isauro Alvarez]]=== '''Isauro Alvarez''' (mortis la 12-an de januaro 1954) estis hispana esperantisto dum la mezo de 20-a jarcento en Madrido. Li estis edzo de [[Flora González]]. ===[[Juan Anguita Galán]]=== '''Juan Anguita Galán''' (naskiĝis 1889?, mortis 1969) estis esperantisto en [[Jaén]]. ===[[Julio Antiguedad]]=== '''Julio Antiguedad''' (mortis 1970) estis esperantisto en Bilbao. === [[Tomas Apraiz Riberas]] === '''Tomas APRAIZ RIBERAS''' (naskiĝis la [[21-an de decembro]] [[1914]], mortis la [[23-an de oktobro]] [[1999]]), kvardekon da jaroj estis [[delegito de UEA]] en [[Bilbao]] ([[Eŭskio]], [[Hispanio]]). Li agadis dum multaj jaroj kiel prezidanto, sekretario kaj vicprezidanto de la loka klubo. === [[Tomas Apraiz Riberas]] === La instruisto '''Vallés Arévalo''' es ===[[Enrique Arnau Prosper]]=== '''Enrique Arnau Prosper''' (mortis la 15-an de januaro 1989) estis esperantisto en [[Cheste]]. Li estis elstara Esperanto-parolanto el la grupo de Cheste. Li instruis klasojn al interesitaj studentoj en la klubo de Esperanto de la Universitato Laboral de Cheste. ===[[Juan Artagoitia Artagoitia]]=== '''Juan Artagoitia Artagoitia''' (mortis la 30-an de aprilo de 1969) estis esperantisto en [[Bilbao]]. ===[[Emilio Artigas]]=== '''Emilio Artigas''' (mortis la 17-a de septembro 1953) estis hispana esperantisto en [[Zaragozo]] dum mezo de 20-a jarcento. === [[Jozefo Artigas Lasala]] === '''Jozefo ARTIGAS LASALA''' (naskiĝis la [[21-an de novembro]] [[1870]] en [[Pina]]) estis [[Hispanio|hispana]] esperantisto. Profesie lernejestro en [[Madrid]]. Esperantisto de [[1911]]. Membro de [[HEI]]. Kursgvidado, grupfondado. Artikoloj en nacia gazetaro. == B == ===[[Manuel Benavente]]=== '''Manuel Benavente''' (mortis 1920) estis esperantisto en [[Murcia]] en la komenco de 20-a jarcento.<ref>Esperanto n239-240 jul-aŭg 1920</ref> ===[[Dativo Blanco Seco]]=== '''Dativo Blanco Seco''' (naskiĝis 1923?; mortis la 2-a de aprilo de 1984), fervojisto, estis esperantisto en Palencia kaj Valladolid ekde 1963. ===[[José Fernando Berenguer]]=== '''José Fernando Berenguer''' estis esperantisto en la unua duono de 20-a jarcento. Li tradukis multajn verkojn el la hispana al Esperanto. ;Tradukoj: *[[José de Elola y Gutiérrez]]. [[La amo en la jaro dekmil]]. Eld. [[Heroldo de Esperanto]], Kolonjo, 1932. *[[Vicente Blasco Ibáñez]]. [[Sango kaj sablo]]. Eld. [[Frateco (Aragona Esperanta Societo)|Aragona Esperanta Societo «Frateco»]], Zaragozo, 1935. *Riccardo Becerro de Bengoa. '''La Ĵusnaskito'''. Eld. [[Muusses Esperanto-Biblioteko]], 1937. ===[[Demetrio Berges María]]=== '''Demetrio Berges María''' (mortis la 29-an de januaro 1971) fervojisto, estis esperantisto en Zaragozo. ===[[Angel Bolaños Martinez]]=== '''Angel Bolaños Martinez''' (naskiĝis 1916?; mortis la 31-a de marto 1971) estis esperantisto en Bilbao. ===[[José Maria Carlos Boloix Romanos]]=== '''José Maria Carlos Boloix Romanos''' (mortis la 4-an de oktobro 1993) estis dum multaj jaroj presisto de [[Boletín]] kaj multnombraj verkoj en [[Esperanto]]. ===[[Fernando Boscá]]=== '''Fernando Boscá''' estis hispana esperantisto dum la mezo de 20-a jarcento. ===[[Félix Brovo]]=== '''Félix Brovo''' estis esperantisto en [[Zaragoza]] dum la unua duono de 20-a jarcento. ===[[Manuel Burgos Mancebo]]=== '''Manuel Burgos Mancebo''' (mortis 1965) estis esperantisto en [[Jaén]] dum 20-a jarcento. == C == ===[[Alfredo Cabrera]]=== '''Alfredo CABRERA''' (vivdatoj ne konatas, sed estas lia adreso en 1903) estis pionira esperantisto el [[Las Palmas]] sur la insulo [[Gran Canaria]] de la [[Kanariaj Insuloj]], kiu kun kvin samurbanoj jam en [[1903]] enskribis sin en la [[Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”]],<ref>[[:s:Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”/Serio XXIV|Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”, Serio XXIV (1903)]], numero 8085</ref> Du jarojn poste, li estis inter la kunfondintoj de unua urba Esperanto-grupo, la entute unua de la insularo, antaŭ dua el 1907 en la urbo [[La Laguna]] de la insulo [[Tenerife]].<ref>laŭ [[Esperanto-movado en la Kanariaj insuloj]], interalie surbaze de la [https://www.eventoj.hu/steb/gxenerala_naturscienco/enciklopedio-1/encikl-k.htm Enciklopedio de Esperanto el 1934 (kapvorto Kanariaj insuloj)]</ref> {{referencoj}} ===[[Manuel Capiliure Ballester]]=== '''Manuel Capiliure Ballester''' estis hispana esperantisto en la unua duono de 20-a jarcento. Verko: *Esperanto Gramatica, Ejercicios, y Diccionario. Eld. la aŭtoro, [[San Vicente]], 1934(?) {{citaĵo|Plena gramatiko de Esperanto en [[hispana lingvo]], kun vortaroj Esperanto-hispana kaj hispan-Esperanta. Kiom ni povas juĝi, ĝi estas verko tre bona, kaj multe helpos al hispanaj lernantoj. Traleginte multajn paĝojn, ni vidis nur tri aferojn kritikindajn : la stranga uzo de laŭ (''laŭ diras la kuracisto'', p. 88), la uzo de ''spite'' kiel prepozicio (''spite malhelpaĵoj''<nowiki>=</nowiki> malgraŭ malhelpaĵoj, ŝpite malhelpaĵojn, p. 106): kaj formoj kiaj ''mi estos dormigante'' (dormiganta) ''la infanon'' (p. 65). Eble preseraro, sed ripetita. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 351, Julio (1934)}} ===[[Valeriano Casado]]=== Pastro '''Valeriano Casado''' (naskiĝis la 15-a de decembro 1915 en [[Castilla]]; mortis 2008 en [[Osorno (urbo)|Osorno]]), paroĥestro de [[Osorno]], li eniĝis seminarion en 1938 kaj pastiĝis en la 6-a de junio 1950 kaj estis misiisto en sudo de Ĉinio kaj paroĥestro en Ĉilio. ===[[Alberto Cendra Elias]]=== '''Alberto Cendra Elias''' (mortis la 14-a de septembro 1970) estis hispana esperantisto en [[Villanueva y Geltrú]]. ===[[Joaquim Coll]]=== '''Joaquim Coll''' (mortis 1919) estis esperantisto en la komenco de 20-a jarcento.<ref>Esperanto n225 majo 1919</ref> ===[[Raimundo Cortijo]]=== '''Raimundo Cortijo''' (mortis 1965) estis hispana esperantisto en [[Lérida]] dum la 20-a jarcento. ===[[Francisco Costa]]=== '''Francisko (aŭ Francisco) Costa''' (mortis la 9-an de januaro 1952) estis hispana esperantisto dum la mezo de 20-a jarcento en Valencia. ===[[Venancio Monsalve de la Cruz]]=== '''Venancio Monsalve de la Cruz''' (naskiĝis 1913; mortis 2002) estis esperantisto en Madrido. ==D== ===[[Alberto Diaz Chapartegui]]=== '''Alberto Diaz Chapartegui''' (naskiĝis 1892; mortis la 22-an de oktobro 1984) abelbredisto, estis hispana esperantisto loĝante en [[Southampton]] (Britujo). Li estis patro de [[Amador Díaz]], kiu estis prezidanto de [[Brita Esperanto-Asocio]]. Li lernis Esperanton en Bilbao en 1908, kie li prezidis la lokan grupon dum [[Hispana Enlanda Milito]]. <!-- == Ĉ == == D == --> == E == ===[[José de Elezcano y Maiztegui]]=== '''José de Elezcano y Maiztegui''' (mortis la 8an de junio 1968) komercisto, estis esperantisto en [[Bilbao]] ekde 1910. Li estis frato de [[Manuel de Elezcano y Maiztegui]]. ===[[Teodoro Elizondo]]=== '''Teodoro Elizondo Correa''' (naskiĝis 1892? , mortis la 16-an de januaro 1967) estis esperantisto en [[Bilbao]]. Li estis kunfondinto kaj iama prezidanto de la [[Esperantista Grupo de Bilbao]] en la jaro 1905, ekde 1909 li kontribuis en la revuo [[Nova Sento]]. Verkoj: *1935: "Esperanto Giltza" (eŭsklingva versio de [[Ŝlosilo de Esperanto]]) ===[[Alfonso Escamilla]]=== '''Alfonso Escamilla Roa''' (naskiĝis 1912? en [[Santisteban del Puerto]], mortis 2007 en [[Linares]]) instruisto, estis esperantisto en [[Jaeno]] kaj [[Pegalajar]]. ===[[Justo Estañ Canales]]=== '''Justo Estañ Canales''' (mortis 1999) estis esperantisto en Granado. Li naskiĝis en [[Callosa de Segura]] elmigris al Francio en 1928, okaze de industria krizo. En Francio li lernis Esperanton sub la gvido de [[Lidja Zamenhof]]. Li vojaĝis tra la Eŭropo en la 1930-a jardeko disvastigante Esperanton ĉefe en Svedio. === [[Manuel Esteban]] === '''Manuel ESTEBAN''' [manŭel' esteban] estis [[hispana esperantisto]], kiu estis [[Esperanto-movado en Hispanio|pioniro de Esperanto]] en [[Murcia]]. Li estis prezidanto de [[Hispana Societo por Propagando de Esperanto]]. Kuntradukanto de la [[Hispana ŝlosilo]], verkis broŝurojn. == F == ===[[Miguel Fabregas Bargallo]]=== '''Miguel Fabregas Bargallo''' (mortis la 4-an de decembro 1982) estis esperantisto dum la dua duono de la 20-a jarcento. ===[[Jaime Fé]]=== '''Jaime Fé''' (mortis 1919) estis esperantisto el Palma en la komenco de 20-a jarcento. <ref>Esperanto n224 apr 1919</ref> ===[[Leonor Fernández-Elizaldé]]=== '''Leonor Fernández-Elizaldé''' (mortis en 1952) estis esperantistino dum la mezo de la 20-a jarcento en [[Santander]]. Ŝi estis edzino de [[Urbano Gómez Collado]]. ===[[S. Ferreira]]=== '''S. Ferreira''' (vivdatoj ne konatas, eĉ ne la plena persona nomo) estis pionira esperantisto el [[La Laguna]] sur la insulo [[Tenerife]] de la [[Kanariaj Insuloj]]. En 1907, li estis inter la kunfondintoj de la urba Esperanto-grupo, la entute dua de la insularo, post unua el 1905 en la urbo [[Las Palmas]] sur la insulo [[Gran Canaria]].<ref>laŭ de la [https://www.eventoj.hu/steb/gxenerala_naturscienco/enciklopedio-1/encikl-k.htm Enciklopedio de Esperanto el 1934 (kapvorto Kanariaj insuloj)]</ref> 50 jarojn pli poste, la grupo post malfacilaj jaroj de [[Frankismo]] en 1957 refondiĝos je la nomo [[Esperantista Societo de Tenerife]] - tiu tutinsula asocieto ankoraŭ aktivas en la [[2020-aj jaroj]].<ref>laŭ [[Esperanto-movado en la Kanariaj insuloj]] (tie estas pliaj referencaj ligiloj)</ref> {{referencoj}} === [[Antonio Ferrer Hervás]] === '''Antonio Ferrer Hervás''' estis iama prezidanto de la [[Esperantista Societo de Tenerifo]]. Li estis ido el esperantista familio: la patro estis [[Antonio Ferrer Soler]], kunfondinto de la esperantlingva ''Grupo Laborista de [[Valencio]]'', kaj aktivulo en [[La Laguna]], kaj la patrino la esperantistino [[Consuelo Hervás Navarro]]. === [[Antonio Ferrer Soler]] === '''Antonio Ferrer Soler''' (naskiĝis eble en 1910; mortis en 1971) estis kunfondinto de la esperantlingva ''Grupo Laborista de [[Valencio]]'', kaj poste aktivulo en [[La Laguna]]. Li partoprenis la agadon de la [[Esperantista Societo de Tenerifo]], kies [[membro]] li estis ekde ĝia fondiĝo en [[1957]]. Li estis edzo de la esperantistino [[Consuelo Hervás Navarro]] kaj patro de [[Antonio Ferrer Hervás]], iama prezidanto de la Esperantista Societo de Tenerifo. ===[[Gerardo Flores]]=== '''Gerardo Flores''' (naskiĝis 1914; mortis la 9-an de aprilo 2010) estis esperantisto en Madrido. Membro numero 1 de [[Madrida Esperanto-Liceo]] kaj eksprezidanto de [[MEL]] kaj de [[HEF]]. Li estis unu el la agantoj kiuj efektivigis la aĉeton de oficejo por HEF en 1971 en la centro de [[Madrido]], kaj la homo kiu plej multe donacis al la fonduso por tiu aĉeto. == G == ===[[María Luz Galán]]=== '''María Luz Galán''' (mortis 1971) estis esperantistino en Valladolid. ===[[Antonio Gamboa Sánchez]]=== '''Antonio Gamboa Sánchez''' (mortis la 31-a de januaro 1985) estis membro de la loka Esperanto-grupo «Fido kaj Espero» de [[Valadolido]], kie li okupis la postenon de vicprezidanto. Li kontribuis finance al la agado de la Grupo. Dank'al sia helpo ĝi sidis, dum pluraj jaroj, en la strato Dos de Mayo. Li, plurfoje, verkis por «[[Boletín]]» kaj inter siaj skribaioj, elstaras poezion, kastillingve, enhavante la tutan gramatikon de Esperanto. ===[[Gonzalo Garcia Alvaro]]=== '''Gonzalo Garcia Alvaro''' (mortis 1982?) estis esperantisto en Madrido. ===[[Juan García Pintado]]=== '''Juan García Pintado''' (mortis la 3-an de februaro 1987) estis esperantisto en [[Kartageno]].<ref>[[Boletín]] n279 (aprilo 1987, [http://www.gazetoteko.com/hef/bol279.pdf skanaĵo)]</ref> {{referencoj}} === [[Vicenta Garcia Aguirre]] === '''Vicenta Garcia Aguirre''' estis esperantistino en Hispanio en la unua duono de 20-a jarcento. Ŝi partoprenis belec-konkurson en la [[UK 1929]] en [[Budapeŝto]], [[Hungario]]. ===[[Vicente Garcia Ifarte]]=== '''Vicente Garcia Ifarte''' (1895-1966) estis hispana esperantisto ekde 1913. Li naskiĝis en vilaĝo [[San Mateo]] en insulo [[Ibiza]] kie movadis, post li translokiĝis al [[Tarrasa]] kie li organizis la [[Hispana Esperanto Kongreso|Hispanan Esperanton Kongreson]] en 1951. ===[[José Garcia San Pedro]]=== '''José Garcia San Pedro''' (mortis 1982) estis hispana esperantisto. === [[Pedro A. Garrote Escribano]] === '''Pedro A. GARROTE ESCRIBANO''' naskiĝis en [[1950]] en Villagarcia de Campos (Valladolid). Li fariĝis esperantisto en la jaro [[1985]]. Li estis kasisto de [[Hispana Esperanto-Federacio]]<ref>Federación Española de Esperanto. [http://www.esperanto-es.net/asocio/estraro.php Junta directiva / Estraro] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060709192223/http://www.esperanto-es.net/asocio/estraro.php |date=2006-07-09 }}. Kontrolo: 2006-10-07.</ref> ekde [[1995]] dum 12 jaroj kaj peranto de [[UEA]] <ref>Kontrolo: 2006-10-07.</ref> ekde [[2003]], kaj membro de la grupo kiu tradukis al la hispana la libron "La Homo kiu defiis Babelon". {{referencoj}} ===[[Rafael Gastón Burillo]]=== Prof. Dr. '''Rafael Gastón Burillo''' (mortis 1963) estis hispana denaska esperantisto. Li estis unu el la gefiloj de [[Emilio Gastón]]. Li kaj liaj fratinoj laŭ la UEA-jarlibro de 1966 estis la unuaj flue parolantaj denaskaj esperantistoj en la mondo. ===[[Herminia Gil Alvarez]]=== '''Herminia Gil Alvarez''' (mortis 1998) estis esperantistino en Zaragozo ekde la 1950-a jardeko. ===[[Juan Gil]]=== '''Juan Gil''' (mortis 1918) estis esperantisto el [[Palma de Mallorca]] en la komenco de 20-a jarcento. <ref>Esperanto n219 nov 1918</ref> ===[[Felix Gómez Martín]]=== '''Felix Gómez Martín''' (mortis 2002) aeronaŭtika inĝeniero, estis esperantisto ekde la 1940-a jardeko. En 1953 li kun aliaj fondis Madridan E-Klubon, kiu en 1962 ŝanĝis sian nomon al Madrida E-Liceo, kies prezidanto li estis 1967-1968. ===[[Flora González]]=== '''Flora GONZÁLEZ''' (mortis en 1969) estis esperantistino en Madrido. Ŝi estis edzino de [[Isauro Alvarez]]. ===[[Fernando González Correa]]=== '''Fernando GONZÁLEZ CORREA''' (vivdatoj ne konatas, sed estas lia adreso en 1903) estis pionira esperantisto el [[Las Palmas]] sur la insulo [[Gran Canaria]] de la [[Kanariaj Insuloj]], kiu kun kvin samurbanoj jam en [[1903]] enskribis sin en la [[Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”]],<ref>[[:s:Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”/Serio XXIV|Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”, Serio XXIV (1903)]], numero 8088</ref> Du jarojn poste, li estis inter la kunfondintoj de unua urba Esperanto-grupo, la entute unua de la insularo, antaŭ dua el 1907 en la urbo [[La Laguna]] de la insulo [[Tenerife]].<ref>laŭ [[Esperanto-movado en la Kanariaj insuloj]], interalie surbaze de la [https://www.eventoj.hu/steb/gxenerala_naturscienco/enciklopedio-1/encikl-k.htm Enciklopedio de Esperanto el 1934 (kapvorto Kanariaj insuloj)]</ref> {{referencoj}} === [[Pedro González Cantero]] === '''Pedro GONZÁLEZ CANTERO''' (mortis julie [[1990]] en [[Burgos]], [[Hispanio]] post longa malsano) estis dumviva patrono de [[UEA]] kaj malavara [[mecenato]] de la internacia movado. ===[[Rafael Gonzáles]]=== '''Rafael GONZÁLEZ''' (mortis 1949) estis hispana esperantisto dum la unua duono de 20-a jarcento. Li estis la unua delegito de [[IEL]] en Hispanio. ===[[Ferdinando González Guardiola]]=== '''Ferdinando GONZÁLEZ GUARDIOLA''' (mortis la 22-an de junio 1972) estis hispana esperantisto. ===[[José Ernesto Guillem Tarín]]=== '''José Ernesto Guillem Tarín''' (mortis 1971) estis esperantisto en [[Valencio]]. ===[[José Guio Fierro]]=== '''José Guio Fierro''' (naskiĝis 1918?; mortis la 15-a de decembro 1975) estis esperantisto en Zaragozo. <!-- == Ĝ == --> == H == ===[[Esteban Hernandez Baez]]=== '''Esteban HERNANDEZ BAEZ''' (vivdatoj ne konatas, sed estas lia adreso en 1903) estis pionira esperantisto kaj instruisto el [[Las Palmas]] sur la insulo [[Gran Canaria]] de la [[Kanariaj Insuloj]], kiu kun kvin samurbanoj jam en [[1903]] enskribis sin en la [[Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”]],<ref>[[:s:Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”/Serio XXIV|Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”, Serio XXIV (1903)]], numero 8089</ref> Du jarojn poste, li estis inter la kunfondintoj de unua urba Esperanto-grupo, la entute unua de la insularo, antaŭ dua el 1907 en la urbo [[La Laguna]] de la insulo [[Tenerife]].<ref>laŭ [[Esperanto-movado en la Kanariaj insuloj]], interalie surbaze de la [https://www.eventoj.hu/steb/gxenerala_naturscienco/enciklopedio-1/encikl-k.htm Enciklopedio de Esperanto el 1934 (kapvorto Kanariaj insuloj)]</ref> {{referencoj}} ===[[Amelia Hernando de Gil Contreras]]=== '''Amelia Hernando de Gil Contreras''' (mortis 1971) estas esperantistino en [[Valladolid]]. ===[[Rafael Herrero]]=== '''Rafael Herrero Arroyo''' (mortis 1983) estis esperantisto en [[Moyá]], [[Valencio]]. Li estis prezidanto de la [[Hispana Esperanto-Federacio]] ekde 1954 ĝis 1962. ===[[Ramón Herrero Arroyo]]=== '''Ramón Herrero Arroyo''' (mortis la 9-an de januaro 1973) estis esperantisto en [[Valencio]], frato de [[Rafael Herrero]]. <!-- == Ĥ == --> == I == ===[[Concepción Iglesias Diez]]=== '''Concepción Iglesias Diez''' (mortis 1970) estas esperantistino en [[Valadolido]], patrino de [[Tinuca Tranque]]. == J == === [[Arturo Jiménez]] === [[Dosiero:Jiménez.jpg|dekstre|120ra|eta|Arturo Jiménez en 2008]] '''Arturo JIMÉNEZ CARRETERO''' (plumnomo: ''Simajro Nneer;'' naskiĝinta la {{daton|24|septembro|1976}}) estas hispana esperantisto. De 2008 al 2009 li estis prezidanto de [[Hispana Esperanto-Federacio]]. ===[[Engracia Juliá de Ricou]]=== '''Engracia Juliá de Ricou''' (mortis 1970) estis esperantistino, edzino de [[Ramón Ricou Pujadas]]. <!-- == Ĵ == == K == --> == L == ===[[Cirilo Lapeña]]=== '''Cirilo Lapeña''' (mortis 1970) estis esperantisto en [[Bilbao]]. ===[[Ignacia de Lara]]=== La junulino '''Ignacia de LARA''' (vivdatoj ne konatas, sed estas ŝia adreso en 1903) estis pionira esperantistino el [[Las Palmas]] sur la insulo [[Gran Canaria]] de la [[Kanariaj Insuloj]], kiu kun kvin samurbanoj jam en [[1903]] enskribis sin en la [[Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”]],<ref>[[:s:Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”/Serio XXIV|Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”, Serio XXIV (1903)]], numero 8086</ref> Du jarojn poste, ŝi estis inter la kunfondintoj de unua urba Esperanto-grupo, la entute unua de la insularo, antaŭ dua el 1907 en la urbo [[La Laguna]] de la insulo [[Tenerife]].<ref>laŭ [[Esperanto-movado en la Kanariaj insuloj]], interalie surbaze de la [https://www.eventoj.hu/steb/gxenerala_naturscienco/enciklopedio-1/encikl-k.htm Enciklopedio de Esperanto el 1934 (kapvorto Kanariaj insuloj)]</ref> {{referencoj}} ===[[Joaquin López Herrero]]=== '''Joaquin López Herrero''' (mortis la 7-an de februaro 1981) estis esperantisto en Madrido, kie helpita de kelkaj samideanoj, fondigis la lokan societon [[Madrida Esperanto-Klubo]] (poste [[Madrida Esperanto-Liceo]]) en 1953. En 1975 li translokiĝis al [[Albufereta]] ([[Alicante]]). ===[[Jozefo López Gozálbez]]=== Pastro '''Jozefo López Gozálbez''' (mortis la 11-an de novembro 1974) monaĥo, iama estro de la franciskanaj monaĥejoj de [[Alcoy]], [[Cullera]] kaj [[Valencia]] estis hispana esperantisto. Okaze de mesoj dum la esperantistaj solenaĵoj li predikis en Esperanto. ===[[Nicolás López]]=== '''Nicolás López''' (mortis la 6-a de junio 1967) estis esperantisto el [[Zaragoza]]. Li estis patro de [[Nicolás Escartín|Nicolás López Escartin]]. == M == ===[[Julián de Maguregui]]=== '''Julián de Maguregui''' (mortis 1969) estis esperantisto en Bilbao dum la 20-a jarcento. ===[[Miguel Manteca López]]=== '''Miguel Manteca López''' (1913-1981) estis hispana esperantisto. === [[Rafael Márquez Porres]] === '''Rafael MÁRQUEZ PORRES''' ([[1917]] - [[20-a de novembro]] [[1997]]) estis tri jardekojn delegito pri mondfederismo en [[Palma de Mallorca]] ([[Hispanio]]). ===[[Carlos Martínes Fernández]]=== '''Carlos Martínes Fernández''' estis hispana esperantisto en [[Sevilo]] ekde 1911. Li gvidis diversajn E-kursojn ĉe la [[Reĝa Ekonomia Societo de Amikoj de la Lando]], kaj estis ankaŭ dum multaj jaroj Delegito de [[UEA]]. ===[[Alberto Menéndez Gonzáles]]=== '''Alberto Menéndez Gonzáles''' (naskiĝis 1893 en [[Gijon]]) estis hispana esperantisto. Li lernis Esperanton de [[Francisco Menéndez Rua]] en 1908. En Gijon, li fondis la Esperanto-grupon ĉe la «[[Ateneo Jovellanos]]», organizis diversajn Esperanto-Ekspoziciojn kaj la Kongreson de Esperanto en Gijon en la jaro 1955. ===[[Francisco Menéndez Rua]]=== '''Francisco Menéndez Rua''' (naskiĝis 1870?; mortis 1953) estis hispana pioniro de esperanto. En 1906 li fondis la iama [[Reĝa Asturia Esperanto-Asocio]] kaj fondis ĉe la [[Centro Katolika]], la Grupon «[[Astura Esperantista Asocio]]» en [[Gijon]]. === [[David Minguillon]] === '''David MINGUILLON''' <!-- {{naskiĝis {{naskiĝdato|?|?|?}}, do nun {{naskiĝdato|?|?|?}}-jara)---> estas [[katalunoj|kataluna]] [[esperantisto]] kaj [[muzikisto]]. Dum pluraj jaroj li estis membro de la esperantlingva muzikgrupo ''[[Kaj Tiel Plu]]'' kaj en ĝi ludis [[basgitaro]]n. ===[[Jozefo Santiago Molina]]=== '''Jozefo Santiago Molina''' (naskiĝis la 2-an de marto 1897; mortis la 10-an de Majo 1967) estis esperantisto el Valencio. Antaŭ la [[dua mondmilito]], aktive li kunlaboris dum la florantaj tagoj de la Grupo. Post la konflikto, li tute sin dediĉis al lernado de la [[rusa lingvo]], kaj lia agado en la esperanta kampo malpliiĝis, sed neniam li forlasis la movadon. ===[[Pilar Molins Tomás]]=== '''Pilar Molins Tomás''' (naskiĝis 1889?; mortis la 28-an de februaro 1983) estis esperantistino ekde 1915. Ŝi estis edzino de [[Sebastià Alberich i Jofré]]. ===[[Julio Mongada Rosenora]]=== '''Julio Mongada Rosenora''' estis hispana esperantisto dum la unua duono de 20-a jarcento. Verkoj: *'''Qué es el Esperanto?'''. Eld. [[Asociación Esperantista Española]], Madrid, 1932(?) ===[[Jesús Morán Alvarez]]=== '''Jesús Morán Alvarez''' (mortis 1969) estis esperantisto en Bilbao dum la 20-a jarcento. ===[[Francisco Moreno]]=== '''Francisco Moreno''' (mortis 1969) estis esperantisto en Valencia. === [[Nicolás Muñiz Alonso]] === '''Nicolás MUÑIZ ALONSO''' ([[1917]]- [[19-a de decembro]] [[1999]]) estis [[delegito de UEA]], fondinto ([[1987]]) kaj prezidanto de la grupo Antaŭen en [[Aviles]] ([[Hispanio]]). === [[Javier Muñoz i Cotoré]] === '''Javier MUÑOZ i COTORÉ''' <!-- {{naskiĝis {{naskiĝdato|?|?|?}}, do nun {{naskiĝdato|?|?|?}}-jara)---> estas [[katalunoj|kataluna]] [[esperantisto]] kaj [[muzikisto]]. Dum pluraj jaroj li estis membro de la esperantlingva muzikgrupo ''[[Kaj Tiel Plu]]'' kaj en ĝi ludis [[violono]]n. == N == ===[[Pedro Naranjo Terán]]=== '''Pedro Naranjo Terán''', industriisto, (naskiĝis la 3an de aprilo 1887, mortis 1968), estis esperantisto ekde 1917 en [[Jerez de la Frontera]]. Li paroladis pri Esperanto en la estinta jereza Ateneo kaj en la [[Nacia Porblindula Organizaĵo]]. Dum la ekzistado de la «[[Revista del Ateneo]]», li verkis ĉiumonate artikuleton en Esperanto. ===[[Maria Camino Tomás Navascues]]=== '''Maria Camino Tomás Navascues''' (naskiĝis 1898?; mortis 1964) estis esperantistino en [[Pamplono]] dum la 20-a jarcento. ===[[Julián Nieto Tapia]]=== Pastro '''Julián Nieto Tapia''' (mortis la 24-an de majo 1970) estis esperantisto en [[Zaragozo]] ekde 1933. == O == ===[[Mariano Ocaña Ortega]]=== '''Mariano Ocaña Ortega''' (mortis en 1969) estis hispana esperantisto loĝante en [[Bezons]] Francio. ===[[José Orós Gimeno]]=== '''José Orós Gimeno''' (mortis la 16-an de februaro 1971) advokato, estis esperantisto en Zaragozo ekde 1922. Li estis prezidanto de Esperanto-grupo “Frateco", redaktis bultenon de la [[Hispana Esperantista Konfederacio]] "[[Progreso Esperantista]]", fondita en 1931 kaj organizanto de la 15-a [[Hispana Kongreso de Esperanto]] en 1954. ===[[Francisco Orts Parach]]=== '''Francisco Orts Parach''' (mortis 1983) estis hispana esperantisto. ===[[Juan de Otaola Faón]]=== '''Juan de Otaola Faón''' (mortis la 1-an de novembro 1974) estis esperantisto en Bilbao. ===[[Fernando Oyarzábal Tejada]]=== '''Fernando Oyarzábal Tejada''' (naskiĝis probable en 1926, mortis en 1971) estis esperantisto en Bilbao. == P == ===[[Rafael Palacios Herranz]]=== '''Rafael Palacios Herranz''' (naskiĝis eble en 1913; mortis la 4-a de aprilo 1984) estis esperantisto en Bilbao. Li estis diversfoje sekretario kaj estrarano de loka asocio. ===[[José de Palma Andrés]]=== '''José de Palma Andrés''' (mortis 1971) estis esperantisto en Valladolid, kie li estis kasisto de loka Esperanto-grupo «Fido kaj Espero» de [[Valadolido]]. === [[Salvador Palomares]] === '''Salvador PALOMARES''' (mortis 1937) iniciatinto de la Esperanto-movado en Tabernes de Valldigna (Valencio), li mortis kiel regula soldato en la fronto de Madrido en 1937. ===[[Vicente Palomares]]=== '''Vicente Palomares''' (naskiĝis 1912?; mortis la 21-a de septembro 1949) estis hispana esperantisto en la unua duono de 20-a jarcento en [[Tabernes de Validigna]]. === [[Marcelina Palomo]] === '''Marcelina PALOMO''' (naskiĝis en [[1911]], mortis la [[20-an de februaro]] [[2000]]) estis dumviva membro de [[Hispana Esperanto-Federacio]], vidvino de [[Ángel Figuerola Auque]] (prezidinto de [[HEF]], [[1970]]-[[1978]]), kiu aktivis en [[Madrido]]. ===[[José Pastor Torregrosa]]=== '''José Pastor Torregrosa''' (naskiĝis 1916?; mortis la 20-a de aŭgusto 1986) estis esperantisto en [[Novelda]]. ===J. Paulet=== '''J. Paulet''' (mortis 1919) estis esperantisto el [[Barcelona]] en la komenco de 20-a jarcento<ref>Esperanto n230 okt 1919</ref>. ===[[José Efrén Pedraz Palacio]]=== '''José Efrén Pedraz Palacio''' (mortis 1952) estis hispana esperantisto dum la mezo de 20-a jarcento. === [[Jean Peletier]]=== Kapitano '''Jean Peletier''' (mortis 1964) aviadisto, estis hispana esperantisto dum la 20-a jarcento. Li estis oficiro de la [[Honora Legio]]. ===[[Angel Pérez Saura]]=== '''Angel Pérez Saura''' (naskiĝis 1928?; mortis la 24-an de Februaro 1971) estis esperantisto en Valencio. Li estis sekretario [[Hispana Esperanto-Federacio]] kaj redaktoro de [[Boletín]]. Li tradukis “Platero y yo” . ===P. Perez Valle=== '''P. Perez Valle''' (mortis 1917) estis esperantisto en [[Barcelono]] en la komenco de 20-a jarcento.<ref>Esperanto n202 jun 1917</ref> === [[Vicent Peris Sifres]] === '''Vicent PERIS Sifres''' (naskiĝis en 1919) loĝis en [[Tavernes de la Valldigna]]<ref>https://lacotorradelavall.blogspot.com/2017/11/reportatge-unes-notes-sobre-lesperanto.html</ref> , zorgis pri la urba biblioteko kaj aktivis tie. Estas fama ĉar li kunkreis la surskribon farita sur monta ŝtono "Antaŭen esperantistoj" en 1933 sed ĝis 2017 ne estis malkovrita ke ĝi estis Esperanta surskribo. ===[[Vicente Perles Moncho]]=== '''Vicente Perles Moncho''' (naskiĝis 1892; mortis la 19an de julio 1963) estis kataluna esperantisto dum la 20-a jarcento en [[Tarbeno]]. ===[[Jose Manuel Pinedo Rodriguez]]=== '''Jose Manuel Pinedo Rodriguez''' (mortis la 26-an de julio 1980) estis esperantisto en [[Santander]]. ===[[Juan Miguel Piquero]]=== '''Juan Miguel Piquero''' (mortis 1980) estis esperantisto en Valladolid ekde 1966. Li estis ano de loka Esperanto-grupo «Fido kaj Espero» de [[Valadolido]]. ===[[Marina Piquero Muñiz]]=== '''Marina Piquero Muñiz''' (mortis la 30-a de januaro 1996) estis esperantistino en [[Gijón]]. ===[[Darvin Pono]]=== '''Darvin Pono''' (mortis 1919) estis esperantisto en Palma en la komenco de 20-a jarcento.<ref>Esperanto n224 apr 1919</ref> ===[[Frederico Poveda Pérez]]=== '''Frederico Poveda Pérez''' (mortis la 12-a de februaro 1968) kuracisto, estis esperantisto en Valencio. <!-- == Q == --> == R == ===[[E. Rivero]]=== '''E. RIVERO''' (Esteban?, vivdatoj ne konatas, eĉ pri la persona nomo nur estas certigita unua litero E.) estis pionira esperantisto el [[La Laguna]] sur la insulo [[Tenerife]] de la [[Kanariaj Insuloj]]. En 1907, li estis inter la kunfondintoj de la urba Esperanto-grupo, la entute duua de la insularo, post unua el 1905 en la urbo [[Las Palmas]] sur la insulo [[Gran Canaria]].<ref>laŭ de la [https://www.eventoj.hu/steb/gxenerala_naturscienco/enciklopedio-1/encikl-k.htm Enciklopedio de Esperanto el 1934 (kapvorto Kanariaj insuloj)</ref> 50 jarojn pli poste, la grupo post malfacilaj jaroj de [[Frankismo]] en 1957 refondiĝos je la nomo [[Esperantista Societo de Tenerife]] - tiu tutinsula asocieto ankoraŭ aktivas en la [[2020-aj jaroj]].<ref>laŭ [[Esperanto-movado en la Kanariaj insuloj]] (tie estas pliaj referencaj ligiloj)</ref> {{referencoj}} ===[[Angel Rodríguez Álvarez]]=== '''Angel Rodríguez Álvarez''' (vivdatoj ne konatas, sed estas lia adreso en 1903) estis pionira esperantisto el [[Las Palmas]] sur la insulo [[Gran Canaria]] de la [[Kanariaj Insuloj]], kiu kun kvin samurbanoj jam en [[1903]] enskribis sin en la [[Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”]],<ref>[[:s:Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”/Serio XXIV|Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”, Serio XXIV (1903)]], numero 8087</ref> Du jarojn poste, li estis inter la kunfondintoj de unua urba Esperanto-grupo, la entute unua de la insularo, antaŭ dua el 1907 en la urbo [[La Laguna]] de la insulo [[Tenerife]].<ref>laŭ [[Esperanto-movado en la Kanariaj insuloj]], interalie surbaze de la [https://www.eventoj.hu/steb/gxenerala_naturscienco/enciklopedio-1/encikl-k.htm Enciklopedio de Esperanto el 1934 (kapvorto Kanariaj insuloj)]</ref> {{referencoj}} ===[[José Rodriguez Arés]]=== '''José Rodriguez Arés''' (mortis la 5-a de aprilo 1968) estis hispana esperantisto. ===[[Agustina Roca Mas]]=== '''Agustina Roca Mas''' (naskiĝis 1907:mortis 1977) estis hispana esperantistino en Malago. === [[Josep Rofes Mestre]] === '''Josep ROFES MESTRE''' ([[1926]]- mortis [[1990]] en [[Barcelono]], [[Hispanio]]) estis esperantisto, libro-amanto kaj instruisto. Li estis ankaŭ unu el la kunfondintoj de [[Hispana Esperanto-Instituto]]. === [[Àngel Ribas Martí]] === '''Àngel RIBAS MARTI'''<!-- {{naskiĝis {{naskiĝdato|?|?|?}}, do nun {{naskiĝdato|?|?|?}}-jara)---> estas [[katalunoj|kataluna]] [[esperantisto]] kaj [[muzikisto]]. Dum pluraj jaroj li estis membro de la esperantlingva muzikgrupo ''[[Kaj Tiel Plu]]'' kaj en ĝi ludis [[akordiono]]n. === [[Lucia ROLET]] === '''Lucia Rolet'''<!-- {{naskiĝis {{naskiĝdato|?|?|?}}, do nun {{naskiĝdato|?|?|?}}-jara)---> estas [[katalunoj|kataluna]] [[esperantistino]] kaj [[muzikistino]]. Ŝi estas okaza kunlaboranto de la esperantlingva muzikgrupo ''[[Kaj Tiel Plu]]'' kaj en ĝi ludas [[gambovjolo]]n. === [[Ramón Rodríguez Peña]] === '''Ramón RODRÍGUEZ PEÑA''' (naskiĝis [[1907]] - mortis la [[11-a de marto|11-an de marto]] [[1994]]) estis aktivulo kaj E-instruisto en la [[Kanariaj Insuloj]]. ===[[Arturo Ruiz Sánchez]]=== '''Arturo Ruiz Sánchez''' (mortis la 29-a de decembro 1979) estis esperantisto en [[El Morche]]. ===[[Manuel Ruiz Maza]]=== '''Manuel Ruiz Maza''' (mortis la 2-an de aŭgusto 1981) estis hispana esperantisto. == S == === [[Ramón de Salas Bonal]]=== '''Ramón de Salas Bonal''' estis hispana esperantisto en la unua duono de 20-a jarcento. Traduko: *[[Vicente Blasco Ibáñez]]. '''Sango kaj Sablo'''. Eldonis [[Aragona Esperanto-Federacio]], 1936, 232 pĝ. === [[Anna Maria Sánchez]] === '''Anna Maria SÁNCHEZ'''<!-- {{naskiĝis {{naskiĝdato|?|?|?}}, do nun {{naskiĝdato|?|?|?}}-jara)---> estas [[katalunoj|kataluna]] [[esperantistino]] kaj [[muzikistino]]. Ekde pluraj jaroj ankaŭ ŝi estas membro de la esperantlingva muzikgrupo ''[[Kaj Tiel Plu]]'' kaj en ĝi ludas [[perkutilo]]jn. ===[[Ernestina Serra Jimenez]]=== '''Ernestina Serra Jimenez''' (mortis 1916) estis esperantistino en [[Liria]] en la komenco de 20-a jarcento. ===[[Pilar Rebullida de Sancho Izquierdo]]=== '''Pilar Rebullida de Sancho Izquierdo''' (mortis la 31-an de aŭgusto 1972) estis esperantistino en [[Jaca]]. Ŝi estis edzino de [[Miguel Sancho Izquierdo]]. ===[[Andrés San Pedro González]]=== '''Andrés San Pedro González''' (naskiĝis 1890(?), mortis la 13an de marto 1969) estis esperantisto en [[Bilbao]]. Li estis ano de [[Grupo Esperantista de Baracaldo]]. ===[[José Sastre Lago]]=== '''José Sastre Lago''' (mortis la 17-an de julio 1967) estis esperantisto, ano de la loka Esperanto-grupo «Fido kaj Espero» de [[Valadolido]]. ===[[José Sempere (Valencia)]]=== '''José Sempere''' (mortis 1952) estis esperantisto en Valencia dum la mezo de 20-a jarcento. Li estis filo de [[Fernando Soler Valls]] <ref>Esperanto n235 apr 1920</ref>. === [[Jozefo Serrano]] === '''Jozefo Serrano''' ( mortis [[1937]]) estis hispana esperantisto, kunlaboranto de ĵurnalo [[Popola Fronto]]. Leŭtenanto de la Popola Armeo, li mortis en la aragona fronto, en batalo kontraŭ la faŝisma armeo dum [[Hispana Enlanda Milito]]. ===[[Conchita Soler]]=== '''Conchita Soler''' (mortis 1966) estis hispana esperantistino. Ŝi estis filino de [[Fernando Soler Valls]] kaj fratino de [[José Sempere (Valencia)]]. ===[[Fernando Soler Sempere]]=== '''Fernando Soler Sempere''' (mortis la 17-an de Oktobro 1966) estis hispana esperantisto. Li estis filo de [[Fernando Soler Valls]] kaj frato de [[José Sempere (Valencia)]]. ===[[Trinidad Soriano Hidalgo]]=== Dr. '''Trinidad Soriano Hidalgo''' (mortis 1920), arĥitekto, estis esperantisto el [[Sevilla]], kies loka grupo li prezidis, en la komenco de 20-a jarcento. Li estis konsilanto de la urbestraro de Sevilla kaj provinca deputato. Li ricevis la Katolikan Isabelan Ordenon. Li estis kunfondanto de la [[Hispana Societo por propagandi Esperanton]] kaj de [[Andaluzia EsperantoFederacio]]. <ref>Esperanto n235 mar 1920</ref> ===[[Mariano Soto]]=== '''Mariano Soto''' (1890?-1914), ministo, estis esperantisto en [[La Arboleda]] en la komenco de 20-a jarcento. <!-- == Ŝ == --> == T == === [[Nicassi Terrassa]] === '''Nicassi TERRASSA''' (mortis la [[19-a de aprilo|19-an de aprilo]] [[1959]] [[Palma de Mallorca]], [[Balearaj Insuloj]]) estis hispana esperantisto, multjara UEA-delegito en sia urbo. ===[[Lorenzo Til]]=== '''Lorenzo Til''' (naskiĝis 1911?; mortis la 19an de septembro 1971) estis esperantisto en Zaragozo. === [[Alfonso Tur Thomas]] === '''Alfonso TUR THOMAS''' (naskiĝis en [[1918]], mortis la 2-an de januaro [[2002]] post longa malsano) estis delegito en [[Barcelono]], vicprezidanto de [[Hispana Esperanto-Instituto]], redaktoro de la revuo [[Eŭropa Unio]] kaj E-instruisto. Lia filo [[d:Q126202815|Alfons Tur i García]]<ref>[https://www.facebook.com/alfons.turgarcia/ persona paĝo de Alfons Tur i García] en la retejo ''[[Facebook]]''</ref> estas denaska Esperanto-parolanto kaj multe aktivas en la kataluna Esperanto-movado, interalie kiel estrarano kaj ekde 2024 prezidanto de [[Kataluna Esperanto-Asocio]]. {{referencoj}} === [[Pep Tordera]] === '''Pep TORDERA''' (plennome ''Josep Tordera i Bordas'')<!-- {{naskiĝis {{naskiĝdato|?|?|?}}, do nun {{naskiĝdato|?|?|?}}-jara)---> estas [[katalunoj|kataluna]] [[esperantisto]] kaj [[muzikisto]]. Li kun [[Xavier Rodon i Morera]] estas fondinto kaj poste dum pluraj jaroj estis membro de la esperantlingva muzikgrupo ''[[Kaj Tiel Plu]]'', en ĝi ludis [[gitaro]]n kaj kantis. ===[[Fernando de la Torre Rodriguez]]=== '''Fernando de la Torre Rodriguez''' (naskiĝis 1891?; mortis 1987) estis esperantisto en [[Baena]]. ===[[Clementina Tranque Iglesias]]=== '''Clementina Tranque Iglesias''' (mortis la 31-an de julio 1984) estis esperantistino en [[Valodilido]]. Ŝi partoprenis en la unua elementa kurso okazinta en Valodilido en 1958. Ŝi apartenis al la estraro de la urba Esperanto-klubo «Fido kaj Espero» deĵorante en diversaj postenoj. ===[[Leandro Trujillo Casañas]]=== '''Leandro Trujillo Casañas''' estas esperantisto de [[Tenerife]]. Verkoj * [[Santa Cruz de La Palma]] y el Esperanto. Eld. [[Esperantista Societo de Tenerife]] en 2000. == U == ===[[Francisco Uceda Flores]]=== '''Francisco Uceda Flores''' (mortis la 10-an de aŭgusto 1995) instruisto, estis esperantisto en [[Baeza]]. ===[[Jacinto Ureña Antón]]=== '''Jacinto Ureña Antón''' (naskiĝis 1914?; mortis la 28-an de septembro 2001) estis instruisto kaj esperantisto en [[Valadolido]] ekde 1960. Li estis estrarano de loka grupo «Fido kaj Espero» en diversaj estrar-postenoj. == V == === [[Luz Vázquez Souto]] === '''Luz VÁZQUEZ SOUTO''' <!-- {{naskiĝis {{naskiĝdato|?|?|?}}, do nun {{naskiĝdato|?|?|?}}-jara)--->estas [[katalunoj|kataluna]] [[esperantisto]] kaj [[muzikisto]]. Dum pluraj jaroj ŝi estis membro de la esperantlingva muzikgrupo ''[[Kaj Tiel Plu]]'', en ĝi ludis [[fluto]]n kaj kantis. ===[[ Evaristo Verdŭ Gisbert| Evaristo Verdú Gisbert]]=== ''' Evaristo Verdú Gisbert''' (mortis 1993) estis esperantisto en [[Alicante]]. ===[[Josef Vidal]]=== '''Josef Vidal''' (mortis 1919) estis esperantisto el [[Tarragona]], kies loka asocio li estis prezidanto, en la komenco de 20-a jarcento<ref>Esperanto n230 okt 1919</ref>. ===[[Alfredo Villa y Villa]]=== '''Alfredo Villa y Villa''' (mortis la 7-an de aprilo 1969) estis esperantisto en [[Gijón]]. Li estis ano de la Organiza Komitato de la [[16-a Hispana Kongreso de Esperanto]] en 1955. ===[[Rafael Vizcaino Olcina]]=== '''Rafael Vizcaino Olcina''' (mortis la 3-a de januaro 1973) estis esperantisto en [[Valencia]] ekde 1912. <!-- == W == == X == == Y == == Z == --> == Notoj == <div style="font-size: 90%"> {{Referencoj}} </div> [[Kategorio:Hispanaj esperantistoj| ]] [[Kategorio:Listoj de esperantistoj laŭ nacieco|Hispanaj]] [[Kategorio:Ĝermolisto de esperantistoj|Hispanaj]] ld0fangt2mp5jngvz3u6dmx2i61kadg 9490827 9490826 2026-10-09T13:15:34Z Roberto 609 /* Manuel Benavente */ 9490827 wikitext text/x-wiki {{ArtikolaMesaĝokesto | speco = ĝermo | bildo = <span style="vertical-align: middle; background:transparent">[[Dosiero:Flago-de-Hispanio.svg|50ra]]<span style="margin-left:-45px;">[[Dosiero:Jubilea simbolo.svg|40ra]]</span></span> | css-stiloj = width: 80%; | teksto = ''Tiu ĉi paĝo listigas [[Vikipedio:ĝermo|ĝermajn informojn]] pri [[hispana esperantisto|hispanaj esperantistoj]]. Movu mallongajn informojn pri hispanaj esperantistoj en tiun ĉi paĝon metante [[Vikipedio:alidirektilo|alidirektilo]]n.<br />Se vi volus partigi informon en apartan artikolon, aldonu informojn tiel ke '''minimume''' estu tri plenaj frazoj, prefere pli, nepre estu ĝustaj kategorioj, almenaŭ [[:kategorio:hispanaj esperantistoj]], kaj laŭeble ankaŭ uziĝu la ŝablonoj {{ŝ|Informkesto homo}} kaj {{ŝ|vivtempo}}. Post kreo de aparta artikolo forigu la informon de ĉi-tie.<br />Ekzistas pli plena '''[[listo de hispanaj esperantistoj]]''', en kiu listiĝu la nomoj de hispanaj esperantistoj aŭ menciataj ĉi-tie aŭ per propra biografia artikolo.'' <!-- Pri ĉi tiu paĝo, vidu la historian diskuton [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo_2006_9#Kvanto_kaj_kvalito]] --> }} {{KompaktaEnhavTabeloEo}} == A == ===[[Francisco Abella]]=== '''Francisco Abella''' (naskiĝis 1888?; mortis aprilo 1965) estis hispana esperantisto ekde 1907. ===[[Joaquín Aguiló]]=== '''Joaquín Aguiló''' (mortis 1919) estis esperantisto el Palma en la komenco de 20-a jarcento. <ref>Esperanto n224 apr 1919</ref> ===[[Isauro Alvarez]]=== '''Isauro Alvarez''' (mortis la 12-an de januaro 1954) estis hispana esperantisto dum la mezo de 20-a jarcento en Madrido. Li estis edzo de [[Flora González]]. ===[[Juan Anguita Galán]]=== '''Juan Anguita Galán''' (naskiĝis 1889?, mortis 1969) estis esperantisto en [[Jaén]]. ===[[Julio Antiguedad]]=== '''Julio Antiguedad''' (mortis 1970) estis esperantisto en Bilbao. === [[Tomas Apraiz Riberas]] === '''Tomas APRAIZ RIBERAS''' (naskiĝis la [[21-an de decembro]] [[1914]], mortis la [[23-an de oktobro]] [[1999]]), kvardekon da jaroj estis [[delegito de UEA]] en [[Bilbao]] ([[Eŭskio]], [[Hispanio]]). Li agadis dum multaj jaroj kiel prezidanto, sekretario kaj vicprezidanto de la loka klubo. === [[Tomas Apraiz Riberas]] === La instruisto '''Vallés Arévalo''' es ===[[Enrique Arnau Prosper]]=== '''Enrique Arnau Prosper''' (mortis la 15-an de januaro 1989) estis esperantisto en [[Cheste]]. Li estis elstara Esperanto-parolanto el la grupo de Cheste. Li instruis klasojn al interesitaj studentoj en la klubo de Esperanto de la Universitato Laboral de Cheste. ===[[Juan Artagoitia Artagoitia]]=== '''Juan Artagoitia Artagoitia''' (mortis la 30-an de aprilo de 1969) estis esperantisto en [[Bilbao]]. ===[[Emilio Artigas]]=== '''Emilio Artigas''' (mortis la 17-a de septembro 1953) estis hispana esperantisto en [[Zaragozo]] dum mezo de 20-a jarcento. === [[Jozefo Artigas Lasala]] === '''Jozefo ARTIGAS LASALA''' (naskiĝis la [[21-an de novembro]] [[1870]] en [[Pina]]) estis [[Hispanio|hispana]] esperantisto. Profesie lernejestro en [[Madrid]]. Esperantisto de [[1911]]. Membro de [[HEI]]. Kursgvidado, grupfondado. Artikoloj en nacia gazetaro. == B == ===[[Manuel Benavente]]=== '''Manuel Benavente''' (mortis la 13-an de junio 1920) matematiko, muzikverkisto, estis esperantisto en [[Murcia]] en la komenco de 20-a jarcento.<ref>Esperanto n239-240 jul-aŭg 1920</ref> ===[[Dativo Blanco Seco]]=== '''Dativo Blanco Seco''' (naskiĝis 1923?; mortis la 2-a de aprilo de 1984), fervojisto, estis esperantisto en Palencia kaj Valladolid ekde 1963. ===[[José Fernando Berenguer]]=== '''José Fernando Berenguer''' estis esperantisto en la unua duono de 20-a jarcento. Li tradukis multajn verkojn el la hispana al Esperanto. ;Tradukoj: *[[José de Elola y Gutiérrez]]. [[La amo en la jaro dekmil]]. Eld. [[Heroldo de Esperanto]], Kolonjo, 1932. *[[Vicente Blasco Ibáñez]]. [[Sango kaj sablo]]. Eld. [[Frateco (Aragona Esperanta Societo)|Aragona Esperanta Societo «Frateco»]], Zaragozo, 1935. *Riccardo Becerro de Bengoa. '''La Ĵusnaskito'''. Eld. [[Muusses Esperanto-Biblioteko]], 1937. ===[[Demetrio Berges María]]=== '''Demetrio Berges María''' (mortis la 29-an de januaro 1971) fervojisto, estis esperantisto en Zaragozo. ===[[Angel Bolaños Martinez]]=== '''Angel Bolaños Martinez''' (naskiĝis 1916?; mortis la 31-a de marto 1971) estis esperantisto en Bilbao. ===[[José Maria Carlos Boloix Romanos]]=== '''José Maria Carlos Boloix Romanos''' (mortis la 4-an de oktobro 1993) estis dum multaj jaroj presisto de [[Boletín]] kaj multnombraj verkoj en [[Esperanto]]. ===[[Fernando Boscá]]=== '''Fernando Boscá''' estis hispana esperantisto dum la mezo de 20-a jarcento. ===[[Félix Brovo]]=== '''Félix Brovo''' estis esperantisto en [[Zaragoza]] dum la unua duono de 20-a jarcento. ===[[Manuel Burgos Mancebo]]=== '''Manuel Burgos Mancebo''' (mortis 1965) estis esperantisto en [[Jaén]] dum 20-a jarcento. == C == ===[[Alfredo Cabrera]]=== '''Alfredo CABRERA''' (vivdatoj ne konatas, sed estas lia adreso en 1903) estis pionira esperantisto el [[Las Palmas]] sur la insulo [[Gran Canaria]] de la [[Kanariaj Insuloj]], kiu kun kvin samurbanoj jam en [[1903]] enskribis sin en la [[Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”]],<ref>[[:s:Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”/Serio XXIV|Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”, Serio XXIV (1903)]], numero 8085</ref> Du jarojn poste, li estis inter la kunfondintoj de unua urba Esperanto-grupo, la entute unua de la insularo, antaŭ dua el 1907 en la urbo [[La Laguna]] de la insulo [[Tenerife]].<ref>laŭ [[Esperanto-movado en la Kanariaj insuloj]], interalie surbaze de la [https://www.eventoj.hu/steb/gxenerala_naturscienco/enciklopedio-1/encikl-k.htm Enciklopedio de Esperanto el 1934 (kapvorto Kanariaj insuloj)]</ref> {{referencoj}} ===[[Manuel Capiliure Ballester]]=== '''Manuel Capiliure Ballester''' estis hispana esperantisto en la unua duono de 20-a jarcento. Verko: *Esperanto Gramatica, Ejercicios, y Diccionario. Eld. la aŭtoro, [[San Vicente]], 1934(?) {{citaĵo|Plena gramatiko de Esperanto en [[hispana lingvo]], kun vortaroj Esperanto-hispana kaj hispan-Esperanta. Kiom ni povas juĝi, ĝi estas verko tre bona, kaj multe helpos al hispanaj lernantoj. Traleginte multajn paĝojn, ni vidis nur tri aferojn kritikindajn : la stranga uzo de laŭ (''laŭ diras la kuracisto'', p. 88), la uzo de ''spite'' kiel prepozicio (''spite malhelpaĵoj''<nowiki>=</nowiki> malgraŭ malhelpaĵoj, ŝpite malhelpaĵojn, p. 106): kaj formoj kiaj ''mi estos dormigante'' (dormiganta) ''la infanon'' (p. 65). Eble preseraro, sed ripetita. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 351, Julio (1934)}} ===[[Valeriano Casado]]=== Pastro '''Valeriano Casado''' (naskiĝis la 15-a de decembro 1915 en [[Castilla]]; mortis 2008 en [[Osorno (urbo)|Osorno]]), paroĥestro de [[Osorno]], li eniĝis seminarion en 1938 kaj pastiĝis en la 6-a de junio 1950 kaj estis misiisto en sudo de Ĉinio kaj paroĥestro en Ĉilio. ===[[Alberto Cendra Elias]]=== '''Alberto Cendra Elias''' (mortis la 14-a de septembro 1970) estis hispana esperantisto en [[Villanueva y Geltrú]]. ===[[Joaquim Coll]]=== '''Joaquim Coll''' (mortis 1919) estis esperantisto en la komenco de 20-a jarcento.<ref>Esperanto n225 majo 1919</ref> ===[[Raimundo Cortijo]]=== '''Raimundo Cortijo''' (mortis 1965) estis hispana esperantisto en [[Lérida]] dum la 20-a jarcento. ===[[Francisco Costa]]=== '''Francisko (aŭ Francisco) Costa''' (mortis la 9-an de januaro 1952) estis hispana esperantisto dum la mezo de 20-a jarcento en Valencia. ===[[Venancio Monsalve de la Cruz]]=== '''Venancio Monsalve de la Cruz''' (naskiĝis 1913; mortis 2002) estis esperantisto en Madrido. ==D== ===[[Alberto Diaz Chapartegui]]=== '''Alberto Diaz Chapartegui''' (naskiĝis 1892; mortis la 22-an de oktobro 1984) abelbredisto, estis hispana esperantisto loĝante en [[Southampton]] (Britujo). Li estis patro de [[Amador Díaz]], kiu estis prezidanto de [[Brita Esperanto-Asocio]]. Li lernis Esperanton en Bilbao en 1908, kie li prezidis la lokan grupon dum [[Hispana Enlanda Milito]]. <!-- == Ĉ == == D == --> == E == ===[[José de Elezcano y Maiztegui]]=== '''José de Elezcano y Maiztegui''' (mortis la 8an de junio 1968) komercisto, estis esperantisto en [[Bilbao]] ekde 1910. Li estis frato de [[Manuel de Elezcano y Maiztegui]]. ===[[Teodoro Elizondo]]=== '''Teodoro Elizondo Correa''' (naskiĝis 1892? , mortis la 16-an de januaro 1967) estis esperantisto en [[Bilbao]]. Li estis kunfondinto kaj iama prezidanto de la [[Esperantista Grupo de Bilbao]] en la jaro 1905, ekde 1909 li kontribuis en la revuo [[Nova Sento]]. Verkoj: *1935: "Esperanto Giltza" (eŭsklingva versio de [[Ŝlosilo de Esperanto]]) ===[[Alfonso Escamilla]]=== '''Alfonso Escamilla Roa''' (naskiĝis 1912? en [[Santisteban del Puerto]], mortis 2007 en [[Linares]]) instruisto, estis esperantisto en [[Jaeno]] kaj [[Pegalajar]]. ===[[Justo Estañ Canales]]=== '''Justo Estañ Canales''' (mortis 1999) estis esperantisto en Granado. Li naskiĝis en [[Callosa de Segura]] elmigris al Francio en 1928, okaze de industria krizo. En Francio li lernis Esperanton sub la gvido de [[Lidja Zamenhof]]. Li vojaĝis tra la Eŭropo en la 1930-a jardeko disvastigante Esperanton ĉefe en Svedio. === [[Manuel Esteban]] === '''Manuel ESTEBAN''' [manŭel' esteban] estis [[hispana esperantisto]], kiu estis [[Esperanto-movado en Hispanio|pioniro de Esperanto]] en [[Murcia]]. Li estis prezidanto de [[Hispana Societo por Propagando de Esperanto]]. Kuntradukanto de la [[Hispana ŝlosilo]], verkis broŝurojn. == F == ===[[Miguel Fabregas Bargallo]]=== '''Miguel Fabregas Bargallo''' (mortis la 4-an de decembro 1982) estis esperantisto dum la dua duono de la 20-a jarcento. ===[[Jaime Fé]]=== '''Jaime Fé''' (mortis 1919) estis esperantisto el Palma en la komenco de 20-a jarcento. <ref>Esperanto n224 apr 1919</ref> ===[[Leonor Fernández-Elizaldé]]=== '''Leonor Fernández-Elizaldé''' (mortis en 1952) estis esperantistino dum la mezo de la 20-a jarcento en [[Santander]]. Ŝi estis edzino de [[Urbano Gómez Collado]]. ===[[S. Ferreira]]=== '''S. Ferreira''' (vivdatoj ne konatas, eĉ ne la plena persona nomo) estis pionira esperantisto el [[La Laguna]] sur la insulo [[Tenerife]] de la [[Kanariaj Insuloj]]. En 1907, li estis inter la kunfondintoj de la urba Esperanto-grupo, la entute dua de la insularo, post unua el 1905 en la urbo [[Las Palmas]] sur la insulo [[Gran Canaria]].<ref>laŭ de la [https://www.eventoj.hu/steb/gxenerala_naturscienco/enciklopedio-1/encikl-k.htm Enciklopedio de Esperanto el 1934 (kapvorto Kanariaj insuloj)]</ref> 50 jarojn pli poste, la grupo post malfacilaj jaroj de [[Frankismo]] en 1957 refondiĝos je la nomo [[Esperantista Societo de Tenerife]] - tiu tutinsula asocieto ankoraŭ aktivas en la [[2020-aj jaroj]].<ref>laŭ [[Esperanto-movado en la Kanariaj insuloj]] (tie estas pliaj referencaj ligiloj)</ref> {{referencoj}} === [[Antonio Ferrer Hervás]] === '''Antonio Ferrer Hervás''' estis iama prezidanto de la [[Esperantista Societo de Tenerifo]]. Li estis ido el esperantista familio: la patro estis [[Antonio Ferrer Soler]], kunfondinto de la esperantlingva ''Grupo Laborista de [[Valencio]]'', kaj aktivulo en [[La Laguna]], kaj la patrino la esperantistino [[Consuelo Hervás Navarro]]. === [[Antonio Ferrer Soler]] === '''Antonio Ferrer Soler''' (naskiĝis eble en 1910; mortis en 1971) estis kunfondinto de la esperantlingva ''Grupo Laborista de [[Valencio]]'', kaj poste aktivulo en [[La Laguna]]. Li partoprenis la agadon de la [[Esperantista Societo de Tenerifo]], kies [[membro]] li estis ekde ĝia fondiĝo en [[1957]]. Li estis edzo de la esperantistino [[Consuelo Hervás Navarro]] kaj patro de [[Antonio Ferrer Hervás]], iama prezidanto de la Esperantista Societo de Tenerifo. ===[[Gerardo Flores]]=== '''Gerardo Flores''' (naskiĝis 1914; mortis la 9-an de aprilo 2010) estis esperantisto en Madrido. Membro numero 1 de [[Madrida Esperanto-Liceo]] kaj eksprezidanto de [[MEL]] kaj de [[HEF]]. Li estis unu el la agantoj kiuj efektivigis la aĉeton de oficejo por HEF en 1971 en la centro de [[Madrido]], kaj la homo kiu plej multe donacis al la fonduso por tiu aĉeto. == G == ===[[María Luz Galán]]=== '''María Luz Galán''' (mortis 1971) estis esperantistino en Valladolid. ===[[Antonio Gamboa Sánchez]]=== '''Antonio Gamboa Sánchez''' (mortis la 31-a de januaro 1985) estis membro de la loka Esperanto-grupo «Fido kaj Espero» de [[Valadolido]], kie li okupis la postenon de vicprezidanto. Li kontribuis finance al la agado de la Grupo. Dank'al sia helpo ĝi sidis, dum pluraj jaroj, en la strato Dos de Mayo. Li, plurfoje, verkis por «[[Boletín]]» kaj inter siaj skribaioj, elstaras poezion, kastillingve, enhavante la tutan gramatikon de Esperanto. ===[[Gonzalo Garcia Alvaro]]=== '''Gonzalo Garcia Alvaro''' (mortis 1982?) estis esperantisto en Madrido. ===[[Juan García Pintado]]=== '''Juan García Pintado''' (mortis la 3-an de februaro 1987) estis esperantisto en [[Kartageno]].<ref>[[Boletín]] n279 (aprilo 1987, [http://www.gazetoteko.com/hef/bol279.pdf skanaĵo)]</ref> {{referencoj}} === [[Vicenta Garcia Aguirre]] === '''Vicenta Garcia Aguirre''' estis esperantistino en Hispanio en la unua duono de 20-a jarcento. Ŝi partoprenis belec-konkurson en la [[UK 1929]] en [[Budapeŝto]], [[Hungario]]. ===[[Vicente Garcia Ifarte]]=== '''Vicente Garcia Ifarte''' (1895-1966) estis hispana esperantisto ekde 1913. Li naskiĝis en vilaĝo [[San Mateo]] en insulo [[Ibiza]] kie movadis, post li translokiĝis al [[Tarrasa]] kie li organizis la [[Hispana Esperanto Kongreso|Hispanan Esperanton Kongreson]] en 1951. ===[[José Garcia San Pedro]]=== '''José Garcia San Pedro''' (mortis 1982) estis hispana esperantisto. === [[Pedro A. Garrote Escribano]] === '''Pedro A. GARROTE ESCRIBANO''' naskiĝis en [[1950]] en Villagarcia de Campos (Valladolid). Li fariĝis esperantisto en la jaro [[1985]]. Li estis kasisto de [[Hispana Esperanto-Federacio]]<ref>Federación Española de Esperanto. [http://www.esperanto-es.net/asocio/estraro.php Junta directiva / Estraro] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060709192223/http://www.esperanto-es.net/asocio/estraro.php |date=2006-07-09 }}. Kontrolo: 2006-10-07.</ref> ekde [[1995]] dum 12 jaroj kaj peranto de [[UEA]] <ref>Kontrolo: 2006-10-07.</ref> ekde [[2003]], kaj membro de la grupo kiu tradukis al la hispana la libron "La Homo kiu defiis Babelon". {{referencoj}} ===[[Rafael Gastón Burillo]]=== Prof. Dr. '''Rafael Gastón Burillo''' (mortis 1963) estis hispana denaska esperantisto. Li estis unu el la gefiloj de [[Emilio Gastón]]. Li kaj liaj fratinoj laŭ la UEA-jarlibro de 1966 estis la unuaj flue parolantaj denaskaj esperantistoj en la mondo. ===[[Herminia Gil Alvarez]]=== '''Herminia Gil Alvarez''' (mortis 1998) estis esperantistino en Zaragozo ekde la 1950-a jardeko. ===[[Juan Gil]]=== '''Juan Gil''' (mortis 1918) estis esperantisto el [[Palma de Mallorca]] en la komenco de 20-a jarcento. <ref>Esperanto n219 nov 1918</ref> ===[[Felix Gómez Martín]]=== '''Felix Gómez Martín''' (mortis 2002) aeronaŭtika inĝeniero, estis esperantisto ekde la 1940-a jardeko. En 1953 li kun aliaj fondis Madridan E-Klubon, kiu en 1962 ŝanĝis sian nomon al Madrida E-Liceo, kies prezidanto li estis 1967-1968. ===[[Flora González]]=== '''Flora GONZÁLEZ''' (mortis en 1969) estis esperantistino en Madrido. Ŝi estis edzino de [[Isauro Alvarez]]. ===[[Fernando González Correa]]=== '''Fernando GONZÁLEZ CORREA''' (vivdatoj ne konatas, sed estas lia adreso en 1903) estis pionira esperantisto el [[Las Palmas]] sur la insulo [[Gran Canaria]] de la [[Kanariaj Insuloj]], kiu kun kvin samurbanoj jam en [[1903]] enskribis sin en la [[Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”]],<ref>[[:s:Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”/Serio XXIV|Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”, Serio XXIV (1903)]], numero 8088</ref> Du jarojn poste, li estis inter la kunfondintoj de unua urba Esperanto-grupo, la entute unua de la insularo, antaŭ dua el 1907 en la urbo [[La Laguna]] de la insulo [[Tenerife]].<ref>laŭ [[Esperanto-movado en la Kanariaj insuloj]], interalie surbaze de la [https://www.eventoj.hu/steb/gxenerala_naturscienco/enciklopedio-1/encikl-k.htm Enciklopedio de Esperanto el 1934 (kapvorto Kanariaj insuloj)]</ref> {{referencoj}} === [[Pedro González Cantero]] === '''Pedro GONZÁLEZ CANTERO''' (mortis julie [[1990]] en [[Burgos]], [[Hispanio]] post longa malsano) estis dumviva patrono de [[UEA]] kaj malavara [[mecenato]] de la internacia movado. ===[[Rafael Gonzáles]]=== '''Rafael GONZÁLEZ''' (mortis 1949) estis hispana esperantisto dum la unua duono de 20-a jarcento. Li estis la unua delegito de [[IEL]] en Hispanio. ===[[Ferdinando González Guardiola]]=== '''Ferdinando GONZÁLEZ GUARDIOLA''' (mortis la 22-an de junio 1972) estis hispana esperantisto. ===[[José Ernesto Guillem Tarín]]=== '''José Ernesto Guillem Tarín''' (mortis 1971) estis esperantisto en [[Valencio]]. ===[[José Guio Fierro]]=== '''José Guio Fierro''' (naskiĝis 1918?; mortis la 15-a de decembro 1975) estis esperantisto en Zaragozo. <!-- == Ĝ == --> == H == ===[[Esteban Hernandez Baez]]=== '''Esteban HERNANDEZ BAEZ''' (vivdatoj ne konatas, sed estas lia adreso en 1903) estis pionira esperantisto kaj instruisto el [[Las Palmas]] sur la insulo [[Gran Canaria]] de la [[Kanariaj Insuloj]], kiu kun kvin samurbanoj jam en [[1903]] enskribis sin en la [[Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”]],<ref>[[:s:Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”/Serio XXIV|Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”, Serio XXIV (1903)]], numero 8089</ref> Du jarojn poste, li estis inter la kunfondintoj de unua urba Esperanto-grupo, la entute unua de la insularo, antaŭ dua el 1907 en la urbo [[La Laguna]] de la insulo [[Tenerife]].<ref>laŭ [[Esperanto-movado en la Kanariaj insuloj]], interalie surbaze de la [https://www.eventoj.hu/steb/gxenerala_naturscienco/enciklopedio-1/encikl-k.htm Enciklopedio de Esperanto el 1934 (kapvorto Kanariaj insuloj)]</ref> {{referencoj}} ===[[Amelia Hernando de Gil Contreras]]=== '''Amelia Hernando de Gil Contreras''' (mortis 1971) estas esperantistino en [[Valladolid]]. ===[[Rafael Herrero]]=== '''Rafael Herrero Arroyo''' (mortis 1983) estis esperantisto en [[Moyá]], [[Valencio]]. Li estis prezidanto de la [[Hispana Esperanto-Federacio]] ekde 1954 ĝis 1962. ===[[Ramón Herrero Arroyo]]=== '''Ramón Herrero Arroyo''' (mortis la 9-an de januaro 1973) estis esperantisto en [[Valencio]], frato de [[Rafael Herrero]]. <!-- == Ĥ == --> == I == ===[[Concepción Iglesias Diez]]=== '''Concepción Iglesias Diez''' (mortis 1970) estas esperantistino en [[Valadolido]], patrino de [[Tinuca Tranque]]. == J == === [[Arturo Jiménez]] === [[Dosiero:Jiménez.jpg|dekstre|120ra|eta|Arturo Jiménez en 2008]] '''Arturo JIMÉNEZ CARRETERO''' (plumnomo: ''Simajro Nneer;'' naskiĝinta la {{daton|24|septembro|1976}}) estas hispana esperantisto. De 2008 al 2009 li estis prezidanto de [[Hispana Esperanto-Federacio]]. ===[[Engracia Juliá de Ricou]]=== '''Engracia Juliá de Ricou''' (mortis 1970) estis esperantistino, edzino de [[Ramón Ricou Pujadas]]. <!-- == Ĵ == == K == --> == L == ===[[Cirilo Lapeña]]=== '''Cirilo Lapeña''' (mortis 1970) estis esperantisto en [[Bilbao]]. ===[[Ignacia de Lara]]=== La junulino '''Ignacia de LARA''' (vivdatoj ne konatas, sed estas ŝia adreso en 1903) estis pionira esperantistino el [[Las Palmas]] sur la insulo [[Gran Canaria]] de la [[Kanariaj Insuloj]], kiu kun kvin samurbanoj jam en [[1903]] enskribis sin en la [[Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”]],<ref>[[:s:Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”/Serio XXIV|Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”, Serio XXIV (1903)]], numero 8086</ref> Du jarojn poste, ŝi estis inter la kunfondintoj de unua urba Esperanto-grupo, la entute unua de la insularo, antaŭ dua el 1907 en la urbo [[La Laguna]] de la insulo [[Tenerife]].<ref>laŭ [[Esperanto-movado en la Kanariaj insuloj]], interalie surbaze de la [https://www.eventoj.hu/steb/gxenerala_naturscienco/enciklopedio-1/encikl-k.htm Enciklopedio de Esperanto el 1934 (kapvorto Kanariaj insuloj)]</ref> {{referencoj}} ===[[Joaquin López Herrero]]=== '''Joaquin López Herrero''' (mortis la 7-an de februaro 1981) estis esperantisto en Madrido, kie helpita de kelkaj samideanoj, fondigis la lokan societon [[Madrida Esperanto-Klubo]] (poste [[Madrida Esperanto-Liceo]]) en 1953. En 1975 li translokiĝis al [[Albufereta]] ([[Alicante]]). ===[[Jozefo López Gozálbez]]=== Pastro '''Jozefo López Gozálbez''' (mortis la 11-an de novembro 1974) monaĥo, iama estro de la franciskanaj monaĥejoj de [[Alcoy]], [[Cullera]] kaj [[Valencia]] estis hispana esperantisto. Okaze de mesoj dum la esperantistaj solenaĵoj li predikis en Esperanto. ===[[Nicolás López]]=== '''Nicolás López''' (mortis la 6-a de junio 1967) estis esperantisto el [[Zaragoza]]. Li estis patro de [[Nicolás Escartín|Nicolás López Escartin]]. == M == ===[[Julián de Maguregui]]=== '''Julián de Maguregui''' (mortis 1969) estis esperantisto en Bilbao dum la 20-a jarcento. ===[[Miguel Manteca López]]=== '''Miguel Manteca López''' (1913-1981) estis hispana esperantisto. === [[Rafael Márquez Porres]] === '''Rafael MÁRQUEZ PORRES''' ([[1917]] - [[20-a de novembro]] [[1997]]) estis tri jardekojn delegito pri mondfederismo en [[Palma de Mallorca]] ([[Hispanio]]). ===[[Carlos Martínes Fernández]]=== '''Carlos Martínes Fernández''' estis hispana esperantisto en [[Sevilo]] ekde 1911. Li gvidis diversajn E-kursojn ĉe la [[Reĝa Ekonomia Societo de Amikoj de la Lando]], kaj estis ankaŭ dum multaj jaroj Delegito de [[UEA]]. ===[[Alberto Menéndez Gonzáles]]=== '''Alberto Menéndez Gonzáles''' (naskiĝis 1893 en [[Gijon]]) estis hispana esperantisto. Li lernis Esperanton de [[Francisco Menéndez Rua]] en 1908. En Gijon, li fondis la Esperanto-grupon ĉe la «[[Ateneo Jovellanos]]», organizis diversajn Esperanto-Ekspoziciojn kaj la Kongreson de Esperanto en Gijon en la jaro 1955. ===[[Francisco Menéndez Rua]]=== '''Francisco Menéndez Rua''' (naskiĝis 1870?; mortis 1953) estis hispana pioniro de esperanto. En 1906 li fondis la iama [[Reĝa Asturia Esperanto-Asocio]] kaj fondis ĉe la [[Centro Katolika]], la Grupon «[[Astura Esperantista Asocio]]» en [[Gijon]]. === [[David Minguillon]] === '''David MINGUILLON''' <!-- {{naskiĝis {{naskiĝdato|?|?|?}}, do nun {{naskiĝdato|?|?|?}}-jara)---> estas [[katalunoj|kataluna]] [[esperantisto]] kaj [[muzikisto]]. Dum pluraj jaroj li estis membro de la esperantlingva muzikgrupo ''[[Kaj Tiel Plu]]'' kaj en ĝi ludis [[basgitaro]]n. ===[[Jozefo Santiago Molina]]=== '''Jozefo Santiago Molina''' (naskiĝis la 2-an de marto 1897; mortis la 10-an de Majo 1967) estis esperantisto el Valencio. Antaŭ la [[dua mondmilito]], aktive li kunlaboris dum la florantaj tagoj de la Grupo. Post la konflikto, li tute sin dediĉis al lernado de la [[rusa lingvo]], kaj lia agado en la esperanta kampo malpliiĝis, sed neniam li forlasis la movadon. ===[[Pilar Molins Tomás]]=== '''Pilar Molins Tomás''' (naskiĝis 1889?; mortis la 28-an de februaro 1983) estis esperantistino ekde 1915. Ŝi estis edzino de [[Sebastià Alberich i Jofré]]. ===[[Julio Mongada Rosenora]]=== '''Julio Mongada Rosenora''' estis hispana esperantisto dum la unua duono de 20-a jarcento. Verkoj: *'''Qué es el Esperanto?'''. Eld. [[Asociación Esperantista Española]], Madrid, 1932(?) ===[[Jesús Morán Alvarez]]=== '''Jesús Morán Alvarez''' (mortis 1969) estis esperantisto en Bilbao dum la 20-a jarcento. ===[[Francisco Moreno]]=== '''Francisco Moreno''' (mortis 1969) estis esperantisto en Valencia. === [[Nicolás Muñiz Alonso]] === '''Nicolás MUÑIZ ALONSO''' ([[1917]]- [[19-a de decembro]] [[1999]]) estis [[delegito de UEA]], fondinto ([[1987]]) kaj prezidanto de la grupo Antaŭen en [[Aviles]] ([[Hispanio]]). === [[Javier Muñoz i Cotoré]] === '''Javier MUÑOZ i COTORÉ''' <!-- {{naskiĝis {{naskiĝdato|?|?|?}}, do nun {{naskiĝdato|?|?|?}}-jara)---> estas [[katalunoj|kataluna]] [[esperantisto]] kaj [[muzikisto]]. Dum pluraj jaroj li estis membro de la esperantlingva muzikgrupo ''[[Kaj Tiel Plu]]'' kaj en ĝi ludis [[violono]]n. == N == ===[[Pedro Naranjo Terán]]=== '''Pedro Naranjo Terán''', industriisto, (naskiĝis la 3an de aprilo 1887, mortis 1968), estis esperantisto ekde 1917 en [[Jerez de la Frontera]]. Li paroladis pri Esperanto en la estinta jereza Ateneo kaj en la [[Nacia Porblindula Organizaĵo]]. Dum la ekzistado de la «[[Revista del Ateneo]]», li verkis ĉiumonate artikuleton en Esperanto. ===[[Maria Camino Tomás Navascues]]=== '''Maria Camino Tomás Navascues''' (naskiĝis 1898?; mortis 1964) estis esperantistino en [[Pamplono]] dum la 20-a jarcento. ===[[Julián Nieto Tapia]]=== Pastro '''Julián Nieto Tapia''' (mortis la 24-an de majo 1970) estis esperantisto en [[Zaragozo]] ekde 1933. == O == ===[[Mariano Ocaña Ortega]]=== '''Mariano Ocaña Ortega''' (mortis en 1969) estis hispana esperantisto loĝante en [[Bezons]] Francio. ===[[José Orós Gimeno]]=== '''José Orós Gimeno''' (mortis la 16-an de februaro 1971) advokato, estis esperantisto en Zaragozo ekde 1922. Li estis prezidanto de Esperanto-grupo “Frateco", redaktis bultenon de la [[Hispana Esperantista Konfederacio]] "[[Progreso Esperantista]]", fondita en 1931 kaj organizanto de la 15-a [[Hispana Kongreso de Esperanto]] en 1954. ===[[Francisco Orts Parach]]=== '''Francisco Orts Parach''' (mortis 1983) estis hispana esperantisto. ===[[Juan de Otaola Faón]]=== '''Juan de Otaola Faón''' (mortis la 1-an de novembro 1974) estis esperantisto en Bilbao. ===[[Fernando Oyarzábal Tejada]]=== '''Fernando Oyarzábal Tejada''' (naskiĝis probable en 1926, mortis en 1971) estis esperantisto en Bilbao. == P == ===[[Rafael Palacios Herranz]]=== '''Rafael Palacios Herranz''' (naskiĝis eble en 1913; mortis la 4-a de aprilo 1984) estis esperantisto en Bilbao. Li estis diversfoje sekretario kaj estrarano de loka asocio. ===[[José de Palma Andrés]]=== '''José de Palma Andrés''' (mortis 1971) estis esperantisto en Valladolid, kie li estis kasisto de loka Esperanto-grupo «Fido kaj Espero» de [[Valadolido]]. === [[Salvador Palomares]] === '''Salvador PALOMARES''' (mortis 1937) iniciatinto de la Esperanto-movado en Tabernes de Valldigna (Valencio), li mortis kiel regula soldato en la fronto de Madrido en 1937. ===[[Vicente Palomares]]=== '''Vicente Palomares''' (naskiĝis 1912?; mortis la 21-a de septembro 1949) estis hispana esperantisto en la unua duono de 20-a jarcento en [[Tabernes de Validigna]]. === [[Marcelina Palomo]] === '''Marcelina PALOMO''' (naskiĝis en [[1911]], mortis la [[20-an de februaro]] [[2000]]) estis dumviva membro de [[Hispana Esperanto-Federacio]], vidvino de [[Ángel Figuerola Auque]] (prezidinto de [[HEF]], [[1970]]-[[1978]]), kiu aktivis en [[Madrido]]. ===[[José Pastor Torregrosa]]=== '''José Pastor Torregrosa''' (naskiĝis 1916?; mortis la 20-a de aŭgusto 1986) estis esperantisto en [[Novelda]]. ===J. Paulet=== '''J. Paulet''' (mortis 1919) estis esperantisto el [[Barcelona]] en la komenco de 20-a jarcento<ref>Esperanto n230 okt 1919</ref>. ===[[José Efrén Pedraz Palacio]]=== '''José Efrén Pedraz Palacio''' (mortis 1952) estis hispana esperantisto dum la mezo de 20-a jarcento. === [[Jean Peletier]]=== Kapitano '''Jean Peletier''' (mortis 1964) aviadisto, estis hispana esperantisto dum la 20-a jarcento. Li estis oficiro de la [[Honora Legio]]. ===[[Angel Pérez Saura]]=== '''Angel Pérez Saura''' (naskiĝis 1928?; mortis la 24-an de Februaro 1971) estis esperantisto en Valencio. Li estis sekretario [[Hispana Esperanto-Federacio]] kaj redaktoro de [[Boletín]]. Li tradukis “Platero y yo” . ===P. Perez Valle=== '''P. Perez Valle''' (mortis 1917) estis esperantisto en [[Barcelono]] en la komenco de 20-a jarcento.<ref>Esperanto n202 jun 1917</ref> === [[Vicent Peris Sifres]] === '''Vicent PERIS Sifres''' (naskiĝis en 1919) loĝis en [[Tavernes de la Valldigna]]<ref>https://lacotorradelavall.blogspot.com/2017/11/reportatge-unes-notes-sobre-lesperanto.html</ref> , zorgis pri la urba biblioteko kaj aktivis tie. Estas fama ĉar li kunkreis la surskribon farita sur monta ŝtono "Antaŭen esperantistoj" en 1933 sed ĝis 2017 ne estis malkovrita ke ĝi estis Esperanta surskribo. ===[[Vicente Perles Moncho]]=== '''Vicente Perles Moncho''' (naskiĝis 1892; mortis la 19an de julio 1963) estis kataluna esperantisto dum la 20-a jarcento en [[Tarbeno]]. ===[[Jose Manuel Pinedo Rodriguez]]=== '''Jose Manuel Pinedo Rodriguez''' (mortis la 26-an de julio 1980) estis esperantisto en [[Santander]]. ===[[Juan Miguel Piquero]]=== '''Juan Miguel Piquero''' (mortis 1980) estis esperantisto en Valladolid ekde 1966. Li estis ano de loka Esperanto-grupo «Fido kaj Espero» de [[Valadolido]]. ===[[Marina Piquero Muñiz]]=== '''Marina Piquero Muñiz''' (mortis la 30-a de januaro 1996) estis esperantistino en [[Gijón]]. ===[[Darvin Pono]]=== '''Darvin Pono''' (mortis 1919) estis esperantisto en Palma en la komenco de 20-a jarcento.<ref>Esperanto n224 apr 1919</ref> ===[[Frederico Poveda Pérez]]=== '''Frederico Poveda Pérez''' (mortis la 12-a de februaro 1968) kuracisto, estis esperantisto en Valencio. <!-- == Q == --> == R == ===[[E. Rivero]]=== '''E. RIVERO''' (Esteban?, vivdatoj ne konatas, eĉ pri la persona nomo nur estas certigita unua litero E.) estis pionira esperantisto el [[La Laguna]] sur la insulo [[Tenerife]] de la [[Kanariaj Insuloj]]. En 1907, li estis inter la kunfondintoj de la urba Esperanto-grupo, la entute duua de la insularo, post unua el 1905 en la urbo [[Las Palmas]] sur la insulo [[Gran Canaria]].<ref>laŭ de la [https://www.eventoj.hu/steb/gxenerala_naturscienco/enciklopedio-1/encikl-k.htm Enciklopedio de Esperanto el 1934 (kapvorto Kanariaj insuloj)</ref> 50 jarojn pli poste, la grupo post malfacilaj jaroj de [[Frankismo]] en 1957 refondiĝos je la nomo [[Esperantista Societo de Tenerife]] - tiu tutinsula asocieto ankoraŭ aktivas en la [[2020-aj jaroj]].<ref>laŭ [[Esperanto-movado en la Kanariaj insuloj]] (tie estas pliaj referencaj ligiloj)</ref> {{referencoj}} ===[[Angel Rodríguez Álvarez]]=== '''Angel Rodríguez Álvarez''' (vivdatoj ne konatas, sed estas lia adreso en 1903) estis pionira esperantisto el [[Las Palmas]] sur la insulo [[Gran Canaria]] de la [[Kanariaj Insuloj]], kiu kun kvin samurbanoj jam en [[1903]] enskribis sin en la [[Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”]],<ref>[[:s:Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”/Serio XXIV|Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”, Serio XXIV (1903)]], numero 8087</ref> Du jarojn poste, li estis inter la kunfondintoj de unua urba Esperanto-grupo, la entute unua de la insularo, antaŭ dua el 1907 en la urbo [[La Laguna]] de la insulo [[Tenerife]].<ref>laŭ [[Esperanto-movado en la Kanariaj insuloj]], interalie surbaze de la [https://www.eventoj.hu/steb/gxenerala_naturscienco/enciklopedio-1/encikl-k.htm Enciklopedio de Esperanto el 1934 (kapvorto Kanariaj insuloj)]</ref> {{referencoj}} ===[[José Rodriguez Arés]]=== '''José Rodriguez Arés''' (mortis la 5-a de aprilo 1968) estis hispana esperantisto. ===[[Agustina Roca Mas]]=== '''Agustina Roca Mas''' (naskiĝis 1907:mortis 1977) estis hispana esperantistino en Malago. === [[Josep Rofes Mestre]] === '''Josep ROFES MESTRE''' ([[1926]]- mortis [[1990]] en [[Barcelono]], [[Hispanio]]) estis esperantisto, libro-amanto kaj instruisto. Li estis ankaŭ unu el la kunfondintoj de [[Hispana Esperanto-Instituto]]. === [[Àngel Ribas Martí]] === '''Àngel RIBAS MARTI'''<!-- {{naskiĝis {{naskiĝdato|?|?|?}}, do nun {{naskiĝdato|?|?|?}}-jara)---> estas [[katalunoj|kataluna]] [[esperantisto]] kaj [[muzikisto]]. Dum pluraj jaroj li estis membro de la esperantlingva muzikgrupo ''[[Kaj Tiel Plu]]'' kaj en ĝi ludis [[akordiono]]n. === [[Lucia ROLET]] === '''Lucia Rolet'''<!-- {{naskiĝis {{naskiĝdato|?|?|?}}, do nun {{naskiĝdato|?|?|?}}-jara)---> estas [[katalunoj|kataluna]] [[esperantistino]] kaj [[muzikistino]]. Ŝi estas okaza kunlaboranto de la esperantlingva muzikgrupo ''[[Kaj Tiel Plu]]'' kaj en ĝi ludas [[gambovjolo]]n. === [[Ramón Rodríguez Peña]] === '''Ramón RODRÍGUEZ PEÑA''' (naskiĝis [[1907]] - mortis la [[11-a de marto|11-an de marto]] [[1994]]) estis aktivulo kaj E-instruisto en la [[Kanariaj Insuloj]]. ===[[Arturo Ruiz Sánchez]]=== '''Arturo Ruiz Sánchez''' (mortis la 29-a de decembro 1979) estis esperantisto en [[El Morche]]. ===[[Manuel Ruiz Maza]]=== '''Manuel Ruiz Maza''' (mortis la 2-an de aŭgusto 1981) estis hispana esperantisto. == S == === [[Ramón de Salas Bonal]]=== '''Ramón de Salas Bonal''' estis hispana esperantisto en la unua duono de 20-a jarcento. Traduko: *[[Vicente Blasco Ibáñez]]. '''Sango kaj Sablo'''. Eldonis [[Aragona Esperanto-Federacio]], 1936, 232 pĝ. === [[Anna Maria Sánchez]] === '''Anna Maria SÁNCHEZ'''<!-- {{naskiĝis {{naskiĝdato|?|?|?}}, do nun {{naskiĝdato|?|?|?}}-jara)---> estas [[katalunoj|kataluna]] [[esperantistino]] kaj [[muzikistino]]. Ekde pluraj jaroj ankaŭ ŝi estas membro de la esperantlingva muzikgrupo ''[[Kaj Tiel Plu]]'' kaj en ĝi ludas [[perkutilo]]jn. ===[[Ernestina Serra Jimenez]]=== '''Ernestina Serra Jimenez''' (mortis 1916) estis esperantistino en [[Liria]] en la komenco de 20-a jarcento. ===[[Pilar Rebullida de Sancho Izquierdo]]=== '''Pilar Rebullida de Sancho Izquierdo''' (mortis la 31-an de aŭgusto 1972) estis esperantistino en [[Jaca]]. Ŝi estis edzino de [[Miguel Sancho Izquierdo]]. ===[[Andrés San Pedro González]]=== '''Andrés San Pedro González''' (naskiĝis 1890(?), mortis la 13an de marto 1969) estis esperantisto en [[Bilbao]]. Li estis ano de [[Grupo Esperantista de Baracaldo]]. ===[[José Sastre Lago]]=== '''José Sastre Lago''' (mortis la 17-an de julio 1967) estis esperantisto, ano de la loka Esperanto-grupo «Fido kaj Espero» de [[Valadolido]]. ===[[José Sempere (Valencia)]]=== '''José Sempere''' (mortis 1952) estis esperantisto en Valencia dum la mezo de 20-a jarcento. Li estis filo de [[Fernando Soler Valls]] <ref>Esperanto n235 apr 1920</ref>. === [[Jozefo Serrano]] === '''Jozefo Serrano''' ( mortis [[1937]]) estis hispana esperantisto, kunlaboranto de ĵurnalo [[Popola Fronto]]. Leŭtenanto de la Popola Armeo, li mortis en la aragona fronto, en batalo kontraŭ la faŝisma armeo dum [[Hispana Enlanda Milito]]. ===[[Conchita Soler]]=== '''Conchita Soler''' (mortis 1966) estis hispana esperantistino. Ŝi estis filino de [[Fernando Soler Valls]] kaj fratino de [[José Sempere (Valencia)]]. ===[[Fernando Soler Sempere]]=== '''Fernando Soler Sempere''' (mortis la 17-an de Oktobro 1966) estis hispana esperantisto. Li estis filo de [[Fernando Soler Valls]] kaj frato de [[José Sempere (Valencia)]]. ===[[Trinidad Soriano Hidalgo]]=== Dr. '''Trinidad Soriano Hidalgo''' (mortis 1920), arĥitekto, estis esperantisto el [[Sevilla]], kies loka grupo li prezidis, en la komenco de 20-a jarcento. Li estis konsilanto de la urbestraro de Sevilla kaj provinca deputato. Li ricevis la Katolikan Isabelan Ordenon. Li estis kunfondanto de la [[Hispana Societo por propagandi Esperanton]] kaj de [[Andaluzia EsperantoFederacio]]. <ref>Esperanto n235 mar 1920</ref> ===[[Mariano Soto]]=== '''Mariano Soto''' (1890?-1914), ministo, estis esperantisto en [[La Arboleda]] en la komenco de 20-a jarcento. <!-- == Ŝ == --> == T == === [[Nicassi Terrassa]] === '''Nicassi TERRASSA''' (mortis la [[19-a de aprilo|19-an de aprilo]] [[1959]] [[Palma de Mallorca]], [[Balearaj Insuloj]]) estis hispana esperantisto, multjara UEA-delegito en sia urbo. ===[[Lorenzo Til]]=== '''Lorenzo Til''' (naskiĝis 1911?; mortis la 19an de septembro 1971) estis esperantisto en Zaragozo. === [[Alfonso Tur Thomas]] === '''Alfonso TUR THOMAS''' (naskiĝis en [[1918]], mortis la 2-an de januaro [[2002]] post longa malsano) estis delegito en [[Barcelono]], vicprezidanto de [[Hispana Esperanto-Instituto]], redaktoro de la revuo [[Eŭropa Unio]] kaj E-instruisto. Lia filo [[d:Q126202815|Alfons Tur i García]]<ref>[https://www.facebook.com/alfons.turgarcia/ persona paĝo de Alfons Tur i García] en la retejo ''[[Facebook]]''</ref> estas denaska Esperanto-parolanto kaj multe aktivas en la kataluna Esperanto-movado, interalie kiel estrarano kaj ekde 2024 prezidanto de [[Kataluna Esperanto-Asocio]]. {{referencoj}} === [[Pep Tordera]] === '''Pep TORDERA''' (plennome ''Josep Tordera i Bordas'')<!-- {{naskiĝis {{naskiĝdato|?|?|?}}, do nun {{naskiĝdato|?|?|?}}-jara)---> estas [[katalunoj|kataluna]] [[esperantisto]] kaj [[muzikisto]]. Li kun [[Xavier Rodon i Morera]] estas fondinto kaj poste dum pluraj jaroj estis membro de la esperantlingva muzikgrupo ''[[Kaj Tiel Plu]]'', en ĝi ludis [[gitaro]]n kaj kantis. ===[[Fernando de la Torre Rodriguez]]=== '''Fernando de la Torre Rodriguez''' (naskiĝis 1891?; mortis 1987) estis esperantisto en [[Baena]]. ===[[Clementina Tranque Iglesias]]=== '''Clementina Tranque Iglesias''' (mortis la 31-an de julio 1984) estis esperantistino en [[Valodilido]]. Ŝi partoprenis en la unua elementa kurso okazinta en Valodilido en 1958. Ŝi apartenis al la estraro de la urba Esperanto-klubo «Fido kaj Espero» deĵorante en diversaj postenoj. ===[[Leandro Trujillo Casañas]]=== '''Leandro Trujillo Casañas''' estas esperantisto de [[Tenerife]]. Verkoj * [[Santa Cruz de La Palma]] y el Esperanto. Eld. [[Esperantista Societo de Tenerife]] en 2000. == U == ===[[Francisco Uceda Flores]]=== '''Francisco Uceda Flores''' (mortis la 10-an de aŭgusto 1995) instruisto, estis esperantisto en [[Baeza]]. ===[[Jacinto Ureña Antón]]=== '''Jacinto Ureña Antón''' (naskiĝis 1914?; mortis la 28-an de septembro 2001) estis instruisto kaj esperantisto en [[Valadolido]] ekde 1960. Li estis estrarano de loka grupo «Fido kaj Espero» en diversaj estrar-postenoj. == V == === [[Luz Vázquez Souto]] === '''Luz VÁZQUEZ SOUTO''' <!-- {{naskiĝis {{naskiĝdato|?|?|?}}, do nun {{naskiĝdato|?|?|?}}-jara)--->estas [[katalunoj|kataluna]] [[esperantisto]] kaj [[muzikisto]]. Dum pluraj jaroj ŝi estis membro de la esperantlingva muzikgrupo ''[[Kaj Tiel Plu]]'', en ĝi ludis [[fluto]]n kaj kantis. ===[[ Evaristo Verdŭ Gisbert| Evaristo Verdú Gisbert]]=== ''' Evaristo Verdú Gisbert''' (mortis 1993) estis esperantisto en [[Alicante]]. ===[[Josef Vidal]]=== '''Josef Vidal''' (mortis 1919) estis esperantisto el [[Tarragona]], kies loka asocio li estis prezidanto, en la komenco de 20-a jarcento<ref>Esperanto n230 okt 1919</ref>. ===[[Alfredo Villa y Villa]]=== '''Alfredo Villa y Villa''' (mortis la 7-an de aprilo 1969) estis esperantisto en [[Gijón]]. Li estis ano de la Organiza Komitato de la [[16-a Hispana Kongreso de Esperanto]] en 1955. ===[[Rafael Vizcaino Olcina]]=== '''Rafael Vizcaino Olcina''' (mortis la 3-a de januaro 1973) estis esperantisto en [[Valencia]] ekde 1912. <!-- == W == == X == == Y == == Z == --> == Notoj == <div style="font-size: 90%"> {{Referencoj}} </div> [[Kategorio:Hispanaj esperantistoj| ]] [[Kategorio:Listoj de esperantistoj laŭ nacieco|Hispanaj]] [[Kategorio:Ĝermolisto de esperantistoj|Hispanaj]] 4g4chncqw72z7rc2moigp391mdknd1c 0 121972 9490804 9489481 2026-10-09T12:04:59Z Roberto 609 /* G */ 9490804 wikitext text/x-wiki {{ArtikolaMesaĝokesto | speco = ĝermo | bildo = <span style="vertical-align: middle; background:transparent">[[Dosiero:Flago-de-Pollando.svg|50ra]]<span style="margin-left:-45px;">[[Dosiero:Esperanto-Simbolo.svg|40ra]]</span></span> | css-stiloj = width: 80%; | teksto = ''Ĉi tiu paĝo listigas [[Vikipedio:ĝermo|ĝermajn informojn]] pri [[pola esperantisto|polaj esperantistoj]]. Movu mallongajn informojn pri polaj esperantistoj en tiun ĉi paĝon metante [[Vikipedio:alidirektilo|alidirektilo]]n.<br />Se vi volus partigi informon en apartan artikolon, aldonu informojn tiel ke '''minimume''' estu tri plenaj frazoj, prefere pli, nepre estu ĝustaj kategorioj, almenaŭ [[:kategorio:polaj esperantistoj]], kaj laŭeble ankaŭ uziĝu la ŝablonoj {{ŝ|Informkesto homo}} kaj {{ŝ|vivtempo}}. Post kreo de aparta artikolo forigu la informon de ĉi-tie.<br />Ekzistas pli plena '''[[listo de polaj esperantistoj]]''', en kiu listiĝu la nomoj de polaj esperantistoj aŭ menciataj ĉi-tie aŭ per propra biografia artikolo.'' <!-- Pri ĉi tiu paĝo, vidu la historian diskuton [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo_2006_9#Kvanto_kaj_kvalito]] --> }} {{KompaktaEnhavTabeloEo}} == A == === [[Grzegorz Adamczyk]] === '''Grzegorz ADAMCZYK''' estas pola esperantisto, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Li estis aktivulo de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj membris en la [[Loka Kongresa Komitato]] de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]]. === [[Mira Andrusiewicz]] === '''Mira ANDRUSIEWICZ''' (naskiĝis en [[1932]]) estas pola esperantistino kaj emerita lerneja instruistino. Ŝi verkis poemkolekton ''Amo, Amoro, Adoro'' ([[1987]]) == B == === [[Czesław Baranowski]] === '''Czesław BARANOWSKI''' estis esperantisto en [[Koszalin]], kiu mortis fine de februaro [[2017]].<ref>[https://www.facebook.com/groups/esperanto.grupo/posts/10154848433850289/ noto de pola retradio de marto 2017, jen en la] [[socia retejo]] [[Facebook]]</ref> Laŭ informoj de [[Barbara Pietrzak]] li interalie estis multfoja organizinto de Ĉebaltaj Esperanto-Printempoj. ==== Notoj kaj referencoj ==== {{referencoj}} === [[Walerian Baumgart]] === '''Walerian "Waldi" BAUMGART''' (naskiĝis en [[1910]], mortis la {{daton|18|aprilo|2004}} en [[Bydgoszcz]]) estis [[pola esperantisto]]. === [[Józef Paweł Bieliński]] === '''Józef Paweł BIELIŃSKI''' (mortis la 2-an de februaro [[2004]]) estis honora ano de Pola Esperanto-Asocio kaj certan tempon prezidanto de la PEA-Rondo en Bydgoszcz. === [[Modest Błasiak]] === '''Modest BŁASIAK''' estas pola esperantisto, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Li estis aktivulo de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj funkciis kiel prezidanto de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]]. === [[Roman Bura]] === '''Roman BURA''' estas pola esperantisto, muzikisto kaj kantisto, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Li estis aktivulo de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj koncertis interalie en la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]]. Samjare publikiĝis lia sola muzikkasede produktita albumo ''Jen la viv'.'' === T. Bylinski === '''T. Bylinski''' estis pioniro en Krakovo ĉirkaŭ 1905. ''(Se eĉ ne konatas la persona nomo aŭ vivdatoj, ĉu eblas almenaŭ noti kie estas referenco pri la fakto - noto pri ekzakta paĝo kaj numero de publikaĵo sufiĉas, ĝi ne devas skanite atingebli en la interreto)'' == C == === [[Józef Chybczyński]] === '''Józef Chybczyński''', kuracisto, estis pola esperantisto en la frua 20-a jarcento. Ekde 1913 li oficis kiel redaktoro de la revuo [[Kuracisto (revuo)|Kuracisto]]. === [[Ryczard Cywiński]] === '''Ryczard CYWIŃSKI''' estis pola arkitekto kaj esperantisto naskiĝinta en 1884 (lia mortojaro ne estas konata). Li estis esperantisto ekde 1908. En 1917 en kunlaboro kun T. Sikora<small>^[?]</small> li publikigis „Manifeston de socialistoj Esperantistoj“, kun la devizo: Socialistoj de ĉiuj nacioj unuiĝu per Esperanto, Amo kaj Racio! Malgraŭ ke estis anoncita Tutmonda Ligo de Socialistoj Esperantistoj kaj eĉ fondita unua grupo en [[Petrograd]], la „seismo“ ne progresis. == D == === [[Roman Dąbrowski]] === '''Roman DĄBROWSKI''' estis pola esperantisto en la unua duono de 20-a jarcento. ==== Traduko ==== *[[Jan Wolski]]. '''Ĉu ĝi estas nur fabelo?''', publikigita per Esperanta Eldon-Kooperativo, [[Varsovio]], 1935-04-11, 172 paĝoj, [https://archive.org/details/jbc.bj.uj.edu.pl.NDIGDRUK094848/mode/2up rete legebla] en retejo de la [[Interreta Arkivo]] {{citaĵo|Libro en la formo de interesa rakonto pri- kaj por-infana, kun multaj ilustraĵoj. Ĝi priskribas la fondon de infana kooperativo, kaj la ĉiam kreskantajn bonojn kiuj sekvas el tio. Ĝi celas propagandi la infankooperativan movadon, kiu efektive ludas gravan rolon en Pollando hodiaŭ. De nuntempa [[realaĵo]] la rakonto transiras al estonta [[utopio]], kaj laŭ maniero tre efika pentras la kooperan idealon. Interalie la libro akcentas la gravecon de Esperanto kiel internacia komprenilo. La verko jam atingis grandan famon en Pollando. La nuna traduko estas farita el nova teksto plibonigita de la aŭtoro mem. La stilo estas simpla kaj alloga — la [[aŭtoro]] evidente amas kaj komprenas la [[infano]]jn. La traduko estas bona; sed makulita de difektetoj, kiuj iom ĝenas [[leganto]]n kritikeman. Oni trovas, ekz., ''depost'' kun diversaj signifoj (de, post, dum, jam de); ''ĉu'' kun signifo ''aŭ'' (IX) aŭ ''kaj'' (X); ''ĵus'' kun signifo ĝuste (23) kaj ''nun'' (1); ''ĝis kiam'' (dum) l; ''vi fluus'' (flotus) ''sur ĝi ''21; ''sonĝi'' (revi) 50 ; tradukita ''per (de) [[Antoni Grabowski|Grabowski]]'' 153 ; ''mi timas, ĉu mi sukcesis'' (mi demandas al mi, Ĉu ..., mi ne scias, Ĉu ..., mi timas, ke mi ne...) XI; oftan mislokon de ''nur'', kaj ŝanceliĝon inter ''kooperatismo'' kaj ''kooperativismo'' (kial ne kooperismo ?), Tamen, libro entute tre rekomendinda. |[[La Brita Esperantisto]] - numero 368, decembro (1935)}} === [[Roman Iwo Dobrzański]] === '''Roman Iwo DOBRZYŃSKI''' estis pola pionira esperantisto. En 1904 li listiĝis en la [[Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”]] ([[:s:Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”/Serio XXV/Peco 2|serio XXV/peco 2]]), tiam li estis [[gimnaziano]] en [[Kielce]], do li naskiĝis en 1890 plus minus 4 jaroj. Ankoraŭ en gimnazia kaj posta studenta aĝo li iĝis valora tradukisto de literaturaj verkoj al Esperanto. ==== Traduko ==== * [[Adam Mickiewicz]]: ''Improvizacio de Konrad'' : el dramo "[[Dziady]]" ("Festo de mortintoj") / El la pola lingvo trad. [[Roman Iwo Dobrzański]]. - Varsovio: [[Jan Günther]], 1910. - 29 paĝoj. === [[Zbigniew Dobrzyński]] === '''Zbigniew DOBRZYŃSKI''' (mortis la 14-an de majo [[1984]]) estis [[aktoro]] de [[Pola Esperanto-Teatro]] (kun [[Kalina Pieńkiewicz]]) el Varsovio. Li esti unu el la fondintoj de Esperanto-teatro [[Antoni Grabowski]], kiu prezentiĝis en kelkaj Universalaj Kongresoj.<!--Mi havas la kongresan libron de la UK 1987 en Varsovio en mia bretaro kaj suspektis ke tiu UK povus esti unu el la UK-oj kie prezentiĝis la laŭdira teatra grupo, sed tie ne trovis ion. Do devos esti antaŭ tiu jaro, ĉar se la grupo ankoraŭ aktivintus en 1987 ĝi certe prezentintus ion en tiu UK. Postnoto: Kompreneble mi scias ke Zbigniew D. jam mortis en 1984, sed se li indikiĝas kiel unu el la fondintoj de la grupo, tio ne nepre signifas ke ĝi aŭtomate malfondiĝis kiam li mortis kaj eble malsanis iom antaŭ tio. ThomasPusch 2025-09-04--><ref>[https://edukado.net/upload/enhavo/dosieroj/Recenzoj_Katalogo/HIstorio%20de%20esperanta%20literaturo%20-ENHAVO.pdf en sia paĝo X] la libro [[Historio de la esperanta literaturo]] de [[Carlo Minnaja]] kaj de [[Giorgio Silfer]] el 2015 simple nomas teatran grupon kun nomo «Pola Esperanto-Teatro “Antoni Grabowski”». Tio povas esti indiko ke entute ne estis du teatraj grupoj, sed unu, indikita en Vikipedio kiel [[Pola Esperanto-Teatro]].</ref> ==== Notoj kaj referencoj ==== {{referencoj}} == E == ===[[Erna Epstein]]=== '''Erna Epstein''' (mortis 31 majo 1913) estis pola esperantistino en Lodzo en la komenco de 20-a jarcento. La ''[[Lodza Esperanto Societo]]'' estis kreita de ŝi.<ref>Esperanto, n148 jul 1913</ref> == F == === [[Adam Gabriel Furmanik]] === '''Adam Gabriel FURMANIK''' estis pola mariavita pastro kaj esperantisto, naskiĝinta la 20-an de decembro 1870. Lia senlaca persistemo favorigis al Esperanto la [[Mariavitismo|Mariavitan eklezion]], kiu laŭ la [[Enciklopedio de Esperanto]] de [[1934]] eldonas (... aŭ almenaŭ ĝis tiam eldonadis) diversajn broŝurojn pri tiu ĉi eklezio. Ekde la 1920-aj jaroj Adam Furmanik estis [[delegito de UEA]]. {{EdE|F}} == G == ===[[Adam Grabowski]]=== ''' Adam Grabowski''' (naskiĝis 1902 ? - mortis 1920), filo de Antoni Gravowski, estis esperantisto en la komenco de 20-a jarcento.<ref>Esperanto n238 jun 1920</ref> ===[[Tadeo Grabowski]]=== '''Tadeo Grabowski''' (mortis 1919), filo de [[Antoni Grabowski]], estis esperantisto el Varsovio en la komenco de 20-a jarcento<ref>Esperanto n239 okt 1919</ref> === [[Zygmunt Greffkowicz]] === '''Zygmunt GREFFKOWICZ''' ([[pseŭdonimo]] Gryff), n. la 19-an de novembro 1885 en [[Varsovio]], m. en aĝo de 55 jaroj la 16-an de decembro 1940 samurbe,<ref>[https://timenote.info/he/person/view?id=3813464 informoj el la retejo ''timenote.info''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20251204125706/https://timenote.info/he/person/view?id=3813464 |date=2025-12-04 }} (jen {{he}}, sed tuj ŝaltebla ankaŭ al 9 pliaj lingvoj)</ref> estis pola pionira esperantisto kaj ĵurnala propagandisto. Li estis komitatano de [[Pola Esperanto-Societo]] (PES), kaj estis aŭtoro de tri propagandaj broŝuroj pri Esperanto (el 1910, 1911 kaj 1930). <ref>laŭ [[Enciklopedio de Esperanto]], 1934</ref> ==== Referencoj ==== {{referencoj}} === [[Regina Grzębowska]] === '''Regina GRZĘBOWSKA''' estas pola esperantistino. Ŝi listiĝas kiel membro de la [[Internacia Rajtigita Ekzamenantaro]]. ==H== ===[[Ernest Hübscher]]=== '''Ernest Hübscher''' (mortis 1918) estis esperantisto en [[Lodzo]] en la komenco de 20-a jarcento. La lokaj Esperantistoj kolektis monon por starigi stonan sarkofagon sur lian tombon <ref>Esperanto n225 majo 1919</ref> ==I== ===[[Zenon Ihnatowicz]]=== '''Zenon Ihnatowicz''' (?-1911) estis pola esperantisto el [[Plock]], delegito de UEA. Li estas listigita en la [https://eo.wikisource.org/wiki/Adresaro_de_la_personoj_kiuj_ellernis_la_lingvon_%E2%80%9EEsperanto%E2%80%9D/Serio_XXIX/Peco_1| Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”/Serio XXIX/Peco 1], do li eklernis Esperanton en 1908. Lia lasta deziro estis, havi sur sia tombo esperantan surskribon.<ref>Esperanto n103 20 jun. 1911</ref> == J == === [[Marjan Jarocki]] === '''Marjan JAROCKI''' estis pionira esperantisto en Krakovo. Li estis la unua sekretario de [[Krakova Societo ESPERANTO]] en 1906.<ref>Ruslanda Esperantisto. ''Esperantista Movado'', n-ro 8, p. 152, aŭg. 1906</ref><ref>[https://jbc.bj.uj.edu.pl/Content/859193/NDIGCZAS043693_1906_1907_002.pdf "Pola Esperantisto", organo de societo " Esperanto" en Lvovo, 1-a jaro, n-ro 2, oktobro 1906, p. 24]</ref><ref>En Ruslanda kaj Pola Esperantisto de 1906 li nur nomatas "M. Jarocki", sed en la [[:dosiero:Brzostowski - Adresaro de Polaj Esperantistoj por 1909, 1909.pdf|Adresaro de polaj esperantistoj por 1909, p. 29]], kiam li jam ne plu estas sekretario, sed ordinara membro, notiĝas lia plena persona nomo Marjan kaj ankaŭ la adreso de 1909.</ref> ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} == K == === [[Robert Kamiński]] === '''Robert KAMIŃSKI''' estas pola esperantisto, kiu vivas kaj agadas en [[Lodzo]]. Jam antaŭ 2005 li estis la redaktoro de la bulteno ''Lodza Informilo'' de la loka Esperanto-grupo.<ref>[https://web.archive.org/web/20051122141253/http://www.ikki.pl/esperant/malnova/ informoj el malnova retejo de la Lodza Esperanto-grupo, arkivigita en novembro 2005] ({{eo}})</ref> Ekde 2015 li membras en la centra estraro de [[Pola Esperanto-Asocio]], kun mandatoj de 2015-2016 kaj de 2016-2019 kiel ĝenerala sekretario, kaj ekde tiam kun mandatoj de 2019-2022 kaj de 2022-2025 kiel prezidanto. En tiuj du oficperiodoj li ankaŭ reprezentis la asocion kiel komitatano A en la [[Komitato de UEA 2019-2022|komitato]] [[Komitato de UEA 2022-2025|de UEA]]. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} ==== Eksteraj ligiloj ==== * [https://www.facebook.com/robert.kaminski.1257 persona paĝo en la retejo] ''[[Facebook]]'' === [[Iwona Kocięba]] === '''Iwona KOCIĘBA''' estas esperantistino de pola deveno, kiu ekde la [[1980-aj jaroj]] pro fondo de esperantista familio venis al kaj de tiam vivas en la ĉirkaŭaĵo de la urbo [[Antverpeno]]. Interalie, inter la jaroj 2000 kaj 2003 ŝi estis prezidanto de la historia grupo [[La Verda Stelo (Antverpeno)|La Verda Stelo en Antverpeno]]. Pri pliaj detaloj vidu la teksteton [[Iwona Kocięba]]. === [[Teresa Kosieradzka]] === '''Teresa KOSIERADZKA''' (m. en aĝo de 67 jaroj la 10-an de oktobro 2023)<ref>[https://www.facebook.com/esencopoznan/posts/hiera%C5%AD-la-10-an-de-oktobro-forpasis-nia-kara-amikino-teresa-kosieradzka-de-%C5%9Dia-f/900227831713342/ novaĵo pri ŝia morto en la ''Facebook''-paĝo] de la klubo [[E-SENCO]] en [[Poznano]] ({{eo}})</ref> estis pola esperantistino el [[Varsovio]], kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Ŝi estis aktivulino de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj membris en la [[Loka Kongresa Komitato]] de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]]. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Izydor Krynicki]] === D-ro '''Izydor KRYNICKI''' estis kuracisto kaj esperantisto en [[Varsovio]]. Li naskiĝis la [[26-an de januaro]] [[1874]] en [[Vilno]], kaj iĝis esperantisto en [[1895]]. Interalie li estis kunorganizinto de Esperanto-Rondo en [[Vilno]], membro de la ''Loka Monumenta Komitato'' en Vilno, kaj verkisto de artikoloj en esperantlingvaj medicinaj revuoj. === [[Paweł Kulozik]] === '''Paweł KULOZIK''' (naskiĝis en [[1912]] - mortis la [[7-an de junio]] [[1976]] en [[Katowice]], [[Pollando]]) estis pola esperantisto. Li gvidis multajn Esperanto-kursojn kaj estis unu el la plej elstaraj aktivuloj en la loka movado. == L == === [[Joanna Lewoc]] === '''Joanna LEWOC''' estas pola esperantistino, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Ŝi estis aktivulino de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj membris en la [[Loka Kongresa Komitato]] de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]]. Interalie ŝi tradukis el Esperanto en la anglan la libron de [[Reinhard Selten]] ''Enkonduko en la Teorion de Lingvaj Ludoj: Ĉu mi lernu Esperanton?''<ref>[https://www.amazon.de/Enkonduko-Teorion-Lingvaj-Einf%C3%BChrung-sprachlicher/dp/3929853035 informetoj pri la libro en la retejo ''amazon.de'']</ref> ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Zofia Anna Loiseau]] === '''Zofia Anna LOISEAU''' estas resp. estis aktiva esperantistino, kiu naskiĝis la 27-an de septembro [[1942]] en Pollando. == M == > [[Maria Majerczak]] jam estas ĝerma artikolo. === [[Stanisław Mandrak]] === '''Stanisław MANDRAK''' (n. la 20-an de julio 1948 en [[Gliwice]]) estas pola esperantisto. De 2013 ĝis 2016 li estis la prezidanto de [[Pola Esperanto-Asocio]]. ==== Eksteraj ligiloj ==== * [https://www.facebook.com/stanislaw.mandrak persona paĝo en la] [[socia retejo]] ''[[Facebook]]'' === [[Janusz Motykiewicz]] === '''Janusz MOTYKIEWICZ''' (naskiĝis en [[1944]], mortis en [[1991]] en Kotla, vilaĝo kaj komunumo en la [[distrikto Głogów]] de la regiono [[Malsupra Silezio]] en nuna [[Pollando]]) estis [[poloj|pola]] [[esperantisto]] kaj delegito de [[UEA]] en Kotla, kiu ĝis 1945 germane nomiĝis ''Kuttlau'' en ''distrikto Glogau''. == N == === [[Aleksandro Naumann]] === Dro '''Aleksandro Naumann''' publikiĝis artikolon ''Nefermita letero al s-ro de Beaufront'' en nro 6 de [[Ruslanda Esperantisto]] en 1906. Li estis sekretario de sekretario de la Unua Grupo Homarana. Adreso: Varsovio. str. Koŝikova, No 7<ref>Ruslanda Esperantisto. ''Nefermita letero al s-ro de Beaufront''. Nro 6 p.121-122. Jun-jul. 1906 </ref>. {{referencoj}} ==O== ===[[Fritz Ollhaber]]=== '''Fritz Ollhaber''' estis esperantisto en la komenco de 20-a jarcento el [[Szczecin]]. Li malaperis la 2-an de novembro 1914 ĉe [[Soissons]] dum la Unua mondmilito<ref>Esperanto n176 apr 1915</ref>. == P == === [[Tadeusz Pleskaczyński]] === '''Tadeusz PLESKACZYŃSKI''' (n. en 1909, m. la 6-an de februaro 1996) estis [[delegito de UEA]] pri [[arkitekturo]] kaj [[turismo]] de 1957 kaj delegito de [[Varsovio]] ekde 1984. ===Ant. Peczeli=== '''Ant. (Antonio?) Peczeli''' estis esperantisto el [[Przemyśl]], militkaptita 1915 dum la Unua mondmilito<ref>Esperanto n178 jul 1915</ref>. == R == === [[Irena Radziewicz-Winnicka]] === '''Irena RADZIEWICZ-WINNICKA''' (naskiĝis en [[1917]], mortis la 7-an de oktobro 2002 en Gliwice) estis Esperanto-instruistino, redaktorino, konsultanto de la Silezia Branĉo de [[AIS]], poetino, verkistino por infanoj kaj tradukistino. == S == === [[Antoni Schudmak]] === '''Antoni SCHUDMAK''' estis pioniro en Krakovo. Li iĝis unua prezidanto de [[Krakova Societo ESPERANTO]] en 1906. ===[[Jan Sigda]]=== '''Jan SIGDA''' estis esperantisto el [[Starachowice]] ĉe la mezo de 20-a jarcento. === [[Jan Silhan]] === '''Jan SILHAN''' (naskiĝis en [[1889]] - mortis la [[29-an de junio]] [[1971]]) estis merita aganto de pola kaj internacia blindula movadoj (kiel la prezidanto de Universala Asocio de Blindul-Organizaĵoj) kaj de la Esperanto-movado. === [[Józef Śliwiński]] === '''Józef ŚLIWIŃSKI''' (mortis la 5-an de januaro, kiujare?) estis [[pola esperantisto]], kreinto kaj longtempa prezidanto de la Esperanto-rondo en [[Wałbrzych]] (Pollando). === [[Joanna Smycz]] === '''Joanna SMYCZ''' estas pola esperantistino, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Ŝi estis aktivulino de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj membris en la [[Loka Kongresa Komitato]] de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]]. ===[[Piotr Spiewak]]=== '''Piotr SPIEWAK''' estis esperantisto en [[Gdansko]] ĉe la mezo de 20-a jarcento. === [[Roman Stopa]] === Prof. d-ro '''Roman STOPA''' (naskiĝis en 1895, mortis en Krakovo la 15-an de aprilo 1995), estis specialisto pri afrikaj lingvoj, partopreninto de la [[UK 1912|Krakova UK en 1912]], kaj gvidis multajn Esperanto-kursojn por instruistoj inter la du mondmilitoj. ===[[Laurenti Swiatly]]=== '''Laurenti Swiatly''' estis esperantisto militkaptita 1916 dum la Unua mondmilito en [[Neuburg]]<ref>Esperanto n 193-194 sep-okt 1916</ref> ===[[Ladislau Székács]]=== '''Ladislau Székács''' estis esperantisto el [[Vacz]], militkaptita 1916 dum la Unua mondmilito en [[Nikolajev]]<ref>Esperanto n 193-194 sep-okt 1916</ref> ==T== ===[[Mihael Trombkowski]]=== '''Mihael Trombkowski''' estis esperantisto en Lodz en la unua duono de 20-a jarcento. ==V== ===S. Varga=== '''S. Varga''' estis esperantisto el [[Przemyśl]], militkaptita 1915 dum la Unua mondmilito<ref>Esperanto n178 jul 1915</ref>. ==W== ===[[Ireneusz Wilczyński]] === '''Ireneusz WILCZYŃSKI''' estas pola esperantisto, pri kiu en la serĉoj per la komputila reto laŭ la stato de 2025 eltroveblas tute '''nenio''' krom ke li laŭ instigo de [[Kazimierz Krzyżak]] en 2012 estis honorigita per dekreto de la [[prezidanto de Pollando]] [[Bronisław Komorowski]] per la Arĝenta Kruco de Merito de Pollando, por sia multjara socia laboro favore al Esperanto, kiun la pola ŝtato konsideras nemateria heredaĵo de Pollando, tial escepta aktivado por ĝi simbole honorigindas. <!--Se ĝustas ke li tiom escepte laboris favore al la Esperanto-movado, tiam bonvenus - plejbone kun eksteraj referencoj - ĉi tie naskiĝdaton aŭ jaron kaj naskiĝurbon, loko(j)n de posta agado, profesio(j) kaj fine, ankaŭ iam aldoni neeviteblan mortodaton kaj urbon. La vivo jes ne nur dokumentiĝas en la komputila reto, kaj eĉ tie ne klaras ĉu oni trovas ĉiun informon. Sed ĝis nun tiu ĉi biografio estas nur granda demandosigno: helpo bonvenas por transformi ĝin al tute normala informero.--> == Z == === [[Stanisław Zausmer]] === '''Stanisław ZAUSMER''' (naskiĝis en [[1905]]; mortis la [[19-an de majo]] [[1993]]) estis [[pola esperantisto]] kaj pioniro de la movado en [[Słupsk]].<ref>[https://web.archive.org/web/20170206103503/http://zimslupsk.com/Mieczyslaw_Jordanowski,271,115.html jen en flanka mencio de nekrologo pri Mieczysław Jordanowski]</ref> {{referencoj}} === [[Aleksander Zdechlik]] === '''Aleksander ZDECHLIK''' estas pola esperantisto. De 2016 ĝis 2019 li estis la prezidanto de [[Pola Esperanto-Asocio]], post kiam li jam la antaŭjan tri jarojn gvidis la revizian komisionon de la asocio. === [[Arkadiusz Zychewicz]] === '''Arkadiusz ZYCHEWICZ''' estas pola esperantisto. En 2011 li elektiĝis prezidanto de [[Pola Esperanto-Asocio]] kaj formale havis tiun postenon ĝis novelekto en januaro 2013. {{Ĝermo|esperantisto}} [[Kategorio:Listoj de esperantistoj laŭ nacieco|Polaj]] [[Kategorio:Ĝermolisto de esperantistoj|Polaj]] [[Kategorio:Polaj esperantistoj]] fyhd6hmu6nh85o0t772l8eb7f9i9uzq 9490805 9490804 2026-10-09T12:05:40Z Roberto 609 /* Adam Grabowski */ 9490805 wikitext text/x-wiki {{ArtikolaMesaĝokesto | speco = ĝermo | bildo = <span style="vertical-align: middle; background:transparent">[[Dosiero:Flago-de-Pollando.svg|50ra]]<span style="margin-left:-45px;">[[Dosiero:Esperanto-Simbolo.svg|40ra]]</span></span> | css-stiloj = width: 80%; | teksto = ''Ĉi tiu paĝo listigas [[Vikipedio:ĝermo|ĝermajn informojn]] pri [[pola esperantisto|polaj esperantistoj]]. Movu mallongajn informojn pri polaj esperantistoj en tiun ĉi paĝon metante [[Vikipedio:alidirektilo|alidirektilo]]n.<br />Se vi volus partigi informon en apartan artikolon, aldonu informojn tiel ke '''minimume''' estu tri plenaj frazoj, prefere pli, nepre estu ĝustaj kategorioj, almenaŭ [[:kategorio:polaj esperantistoj]], kaj laŭeble ankaŭ uziĝu la ŝablonoj {{ŝ|Informkesto homo}} kaj {{ŝ|vivtempo}}. Post kreo de aparta artikolo forigu la informon de ĉi-tie.<br />Ekzistas pli plena '''[[listo de polaj esperantistoj]]''', en kiu listiĝu la nomoj de polaj esperantistoj aŭ menciataj ĉi-tie aŭ per propra biografia artikolo.'' <!-- Pri ĉi tiu paĝo, vidu la historian diskuton [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo_2006_9#Kvanto_kaj_kvalito]] --> }} {{KompaktaEnhavTabeloEo}} == A == === [[Grzegorz Adamczyk]] === '''Grzegorz ADAMCZYK''' estas pola esperantisto, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Li estis aktivulo de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj membris en la [[Loka Kongresa Komitato]] de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]]. === [[Mira Andrusiewicz]] === '''Mira ANDRUSIEWICZ''' (naskiĝis en [[1932]]) estas pola esperantistino kaj emerita lerneja instruistino. Ŝi verkis poemkolekton ''Amo, Amoro, Adoro'' ([[1987]]) == B == === [[Czesław Baranowski]] === '''Czesław BARANOWSKI''' estis esperantisto en [[Koszalin]], kiu mortis fine de februaro [[2017]].<ref>[https://www.facebook.com/groups/esperanto.grupo/posts/10154848433850289/ noto de pola retradio de marto 2017, jen en la] [[socia retejo]] [[Facebook]]</ref> Laŭ informoj de [[Barbara Pietrzak]] li interalie estis multfoja organizinto de Ĉebaltaj Esperanto-Printempoj. ==== Notoj kaj referencoj ==== {{referencoj}} === [[Walerian Baumgart]] === '''Walerian "Waldi" BAUMGART''' (naskiĝis en [[1910]], mortis la {{daton|18|aprilo|2004}} en [[Bydgoszcz]]) estis [[pola esperantisto]]. === [[Józef Paweł Bieliński]] === '''Józef Paweł BIELIŃSKI''' (mortis la 2-an de februaro [[2004]]) estis honora ano de Pola Esperanto-Asocio kaj certan tempon prezidanto de la PEA-Rondo en Bydgoszcz. === [[Modest Błasiak]] === '''Modest BŁASIAK''' estas pola esperantisto, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Li estis aktivulo de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj funkciis kiel prezidanto de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]]. === [[Roman Bura]] === '''Roman BURA''' estas pola esperantisto, muzikisto kaj kantisto, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Li estis aktivulo de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj koncertis interalie en la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]]. Samjare publikiĝis lia sola muzikkasede produktita albumo ''Jen la viv'.'' === T. Bylinski === '''T. Bylinski''' estis pioniro en Krakovo ĉirkaŭ 1905. ''(Se eĉ ne konatas la persona nomo aŭ vivdatoj, ĉu eblas almenaŭ noti kie estas referenco pri la fakto - noto pri ekzakta paĝo kaj numero de publikaĵo sufiĉas, ĝi ne devas skanite atingebli en la interreto)'' == C == === [[Józef Chybczyński]] === '''Józef Chybczyński''', kuracisto, estis pola esperantisto en la frua 20-a jarcento. Ekde 1913 li oficis kiel redaktoro de la revuo [[Kuracisto (revuo)|Kuracisto]]. === [[Ryczard Cywiński]] === '''Ryczard CYWIŃSKI''' estis pola arkitekto kaj esperantisto naskiĝinta en 1884 (lia mortojaro ne estas konata). Li estis esperantisto ekde 1908. En 1917 en kunlaboro kun T. Sikora<small>^[?]</small> li publikigis „Manifeston de socialistoj Esperantistoj“, kun la devizo: Socialistoj de ĉiuj nacioj unuiĝu per Esperanto, Amo kaj Racio! Malgraŭ ke estis anoncita Tutmonda Ligo de Socialistoj Esperantistoj kaj eĉ fondita unua grupo en [[Petrograd]], la „seismo“ ne progresis. == D == === [[Roman Dąbrowski]] === '''Roman DĄBROWSKI''' estis pola esperantisto en la unua duono de 20-a jarcento. ==== Traduko ==== *[[Jan Wolski]]. '''Ĉu ĝi estas nur fabelo?''', publikigita per Esperanta Eldon-Kooperativo, [[Varsovio]], 1935-04-11, 172 paĝoj, [https://archive.org/details/jbc.bj.uj.edu.pl.NDIGDRUK094848/mode/2up rete legebla] en retejo de la [[Interreta Arkivo]] {{citaĵo|Libro en la formo de interesa rakonto pri- kaj por-infana, kun multaj ilustraĵoj. Ĝi priskribas la fondon de infana kooperativo, kaj la ĉiam kreskantajn bonojn kiuj sekvas el tio. Ĝi celas propagandi la infankooperativan movadon, kiu efektive ludas gravan rolon en Pollando hodiaŭ. De nuntempa [[realaĵo]] la rakonto transiras al estonta [[utopio]], kaj laŭ maniero tre efika pentras la kooperan idealon. Interalie la libro akcentas la gravecon de Esperanto kiel internacia komprenilo. La verko jam atingis grandan famon en Pollando. La nuna traduko estas farita el nova teksto plibonigita de la aŭtoro mem. La stilo estas simpla kaj alloga — la [[aŭtoro]] evidente amas kaj komprenas la [[infano]]jn. La traduko estas bona; sed makulita de difektetoj, kiuj iom ĝenas [[leganto]]n kritikeman. Oni trovas, ekz., ''depost'' kun diversaj signifoj (de, post, dum, jam de); ''ĉu'' kun signifo ''aŭ'' (IX) aŭ ''kaj'' (X); ''ĵus'' kun signifo ĝuste (23) kaj ''nun'' (1); ''ĝis kiam'' (dum) l; ''vi fluus'' (flotus) ''sur ĝi ''21; ''sonĝi'' (revi) 50 ; tradukita ''per (de) [[Antoni Grabowski|Grabowski]]'' 153 ; ''mi timas, ĉu mi sukcesis'' (mi demandas al mi, Ĉu ..., mi ne scias, Ĉu ..., mi timas, ke mi ne...) XI; oftan mislokon de ''nur'', kaj ŝanceliĝon inter ''kooperatismo'' kaj ''kooperativismo'' (kial ne kooperismo ?), Tamen, libro entute tre rekomendinda. |[[La Brita Esperantisto]] - numero 368, decembro (1935)}} === [[Roman Iwo Dobrzański]] === '''Roman Iwo DOBRZYŃSKI''' estis pola pionira esperantisto. En 1904 li listiĝis en la [[Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”]] ([[:s:Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”/Serio XXV/Peco 2|serio XXV/peco 2]]), tiam li estis [[gimnaziano]] en [[Kielce]], do li naskiĝis en 1890 plus minus 4 jaroj. Ankoraŭ en gimnazia kaj posta studenta aĝo li iĝis valora tradukisto de literaturaj verkoj al Esperanto. ==== Traduko ==== * [[Adam Mickiewicz]]: ''Improvizacio de Konrad'' : el dramo "[[Dziady]]" ("Festo de mortintoj") / El la pola lingvo trad. [[Roman Iwo Dobrzański]]. - Varsovio: [[Jan Günther]], 1910. - 29 paĝoj. === [[Zbigniew Dobrzyński]] === '''Zbigniew DOBRZYŃSKI''' (mortis la 14-an de majo [[1984]]) estis [[aktoro]] de [[Pola Esperanto-Teatro]] (kun [[Kalina Pieńkiewicz]]) el Varsovio. Li esti unu el la fondintoj de Esperanto-teatro [[Antoni Grabowski]], kiu prezentiĝis en kelkaj Universalaj Kongresoj.<!--Mi havas la kongresan libron de la UK 1987 en Varsovio en mia bretaro kaj suspektis ke tiu UK povus esti unu el la UK-oj kie prezentiĝis la laŭdira teatra grupo, sed tie ne trovis ion. Do devos esti antaŭ tiu jaro, ĉar se la grupo ankoraŭ aktivintus en 1987 ĝi certe prezentintus ion en tiu UK. Postnoto: Kompreneble mi scias ke Zbigniew D. jam mortis en 1984, sed se li indikiĝas kiel unu el la fondintoj de la grupo, tio ne nepre signifas ke ĝi aŭtomate malfondiĝis kiam li mortis kaj eble malsanis iom antaŭ tio. ThomasPusch 2025-09-04--><ref>[https://edukado.net/upload/enhavo/dosieroj/Recenzoj_Katalogo/HIstorio%20de%20esperanta%20literaturo%20-ENHAVO.pdf en sia paĝo X] la libro [[Historio de la esperanta literaturo]] de [[Carlo Minnaja]] kaj de [[Giorgio Silfer]] el 2015 simple nomas teatran grupon kun nomo «Pola Esperanto-Teatro “Antoni Grabowski”». Tio povas esti indiko ke entute ne estis du teatraj grupoj, sed unu, indikita en Vikipedio kiel [[Pola Esperanto-Teatro]].</ref> ==== Notoj kaj referencoj ==== {{referencoj}} == E == ===[[Erna Epstein]]=== '''Erna Epstein''' (mortis 31 majo 1913) estis pola esperantistino en Lodzo en la komenco de 20-a jarcento. La ''[[Lodza Esperanto Societo]]'' estis kreita de ŝi.<ref>Esperanto, n148 jul 1913</ref> == F == === [[Adam Gabriel Furmanik]] === '''Adam Gabriel FURMANIK''' estis pola mariavita pastro kaj esperantisto, naskiĝinta la 20-an de decembro 1870. Lia senlaca persistemo favorigis al Esperanto la [[Mariavitismo|Mariavitan eklezion]], kiu laŭ la [[Enciklopedio de Esperanto]] de [[1934]] eldonas (... aŭ almenaŭ ĝis tiam eldonadis) diversajn broŝurojn pri tiu ĉi eklezio. Ekde la 1920-aj jaroj Adam Furmanik estis [[delegito de UEA]]. {{EdE|F}} == G == ===[[Adam Grabowski]]=== ''' Adam Grabowski''' (naskiĝis 1902 ? - mortis 1920), filo de Antoni Gravowski, estis esperantisto el [[Zakopane]] en la komenco de 20-a jarcento.<ref>Esperanto n238 jun 1920</ref> ===[[Tadeo Grabowski]]=== '''Tadeo Grabowski''' (mortis 1919), filo de [[Antoni Grabowski]], estis esperantisto el Varsovio en la komenco de 20-a jarcento<ref>Esperanto n239 okt 1919</ref> === [[Zygmunt Greffkowicz]] === '''Zygmunt GREFFKOWICZ''' ([[pseŭdonimo]] Gryff), n. la 19-an de novembro 1885 en [[Varsovio]], m. en aĝo de 55 jaroj la 16-an de decembro 1940 samurbe,<ref>[https://timenote.info/he/person/view?id=3813464 informoj el la retejo ''timenote.info''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20251204125706/https://timenote.info/he/person/view?id=3813464 |date=2025-12-04 }} (jen {{he}}, sed tuj ŝaltebla ankaŭ al 9 pliaj lingvoj)</ref> estis pola pionira esperantisto kaj ĵurnala propagandisto. Li estis komitatano de [[Pola Esperanto-Societo]] (PES), kaj estis aŭtoro de tri propagandaj broŝuroj pri Esperanto (el 1910, 1911 kaj 1930). <ref>laŭ [[Enciklopedio de Esperanto]], 1934</ref> ==== Referencoj ==== {{referencoj}} === [[Regina Grzębowska]] === '''Regina GRZĘBOWSKA''' estas pola esperantistino. Ŝi listiĝas kiel membro de la [[Internacia Rajtigita Ekzamenantaro]]. ==H== ===[[Ernest Hübscher]]=== '''Ernest Hübscher''' (mortis 1918) estis esperantisto en [[Lodzo]] en la komenco de 20-a jarcento. La lokaj Esperantistoj kolektis monon por starigi stonan sarkofagon sur lian tombon <ref>Esperanto n225 majo 1919</ref> ==I== ===[[Zenon Ihnatowicz]]=== '''Zenon Ihnatowicz''' (?-1911) estis pola esperantisto el [[Plock]], delegito de UEA. Li estas listigita en la [https://eo.wikisource.org/wiki/Adresaro_de_la_personoj_kiuj_ellernis_la_lingvon_%E2%80%9EEsperanto%E2%80%9D/Serio_XXIX/Peco_1| Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”/Serio XXIX/Peco 1], do li eklernis Esperanton en 1908. Lia lasta deziro estis, havi sur sia tombo esperantan surskribon.<ref>Esperanto n103 20 jun. 1911</ref> == J == === [[Marjan Jarocki]] === '''Marjan JAROCKI''' estis pionira esperantisto en Krakovo. Li estis la unua sekretario de [[Krakova Societo ESPERANTO]] en 1906.<ref>Ruslanda Esperantisto. ''Esperantista Movado'', n-ro 8, p. 152, aŭg. 1906</ref><ref>[https://jbc.bj.uj.edu.pl/Content/859193/NDIGCZAS043693_1906_1907_002.pdf "Pola Esperantisto", organo de societo " Esperanto" en Lvovo, 1-a jaro, n-ro 2, oktobro 1906, p. 24]</ref><ref>En Ruslanda kaj Pola Esperantisto de 1906 li nur nomatas "M. Jarocki", sed en la [[:dosiero:Brzostowski - Adresaro de Polaj Esperantistoj por 1909, 1909.pdf|Adresaro de polaj esperantistoj por 1909, p. 29]], kiam li jam ne plu estas sekretario, sed ordinara membro, notiĝas lia plena persona nomo Marjan kaj ankaŭ la adreso de 1909.</ref> ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} == K == === [[Robert Kamiński]] === '''Robert KAMIŃSKI''' estas pola esperantisto, kiu vivas kaj agadas en [[Lodzo]]. Jam antaŭ 2005 li estis la redaktoro de la bulteno ''Lodza Informilo'' de la loka Esperanto-grupo.<ref>[https://web.archive.org/web/20051122141253/http://www.ikki.pl/esperant/malnova/ informoj el malnova retejo de la Lodza Esperanto-grupo, arkivigita en novembro 2005] ({{eo}})</ref> Ekde 2015 li membras en la centra estraro de [[Pola Esperanto-Asocio]], kun mandatoj de 2015-2016 kaj de 2016-2019 kiel ĝenerala sekretario, kaj ekde tiam kun mandatoj de 2019-2022 kaj de 2022-2025 kiel prezidanto. En tiuj du oficperiodoj li ankaŭ reprezentis la asocion kiel komitatano A en la [[Komitato de UEA 2019-2022|komitato]] [[Komitato de UEA 2022-2025|de UEA]]. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} ==== Eksteraj ligiloj ==== * [https://www.facebook.com/robert.kaminski.1257 persona paĝo en la retejo] ''[[Facebook]]'' === [[Iwona Kocięba]] === '''Iwona KOCIĘBA''' estas esperantistino de pola deveno, kiu ekde la [[1980-aj jaroj]] pro fondo de esperantista familio venis al kaj de tiam vivas en la ĉirkaŭaĵo de la urbo [[Antverpeno]]. Interalie, inter la jaroj 2000 kaj 2003 ŝi estis prezidanto de la historia grupo [[La Verda Stelo (Antverpeno)|La Verda Stelo en Antverpeno]]. Pri pliaj detaloj vidu la teksteton [[Iwona Kocięba]]. === [[Teresa Kosieradzka]] === '''Teresa KOSIERADZKA''' (m. en aĝo de 67 jaroj la 10-an de oktobro 2023)<ref>[https://www.facebook.com/esencopoznan/posts/hiera%C5%AD-la-10-an-de-oktobro-forpasis-nia-kara-amikino-teresa-kosieradzka-de-%C5%9Dia-f/900227831713342/ novaĵo pri ŝia morto en la ''Facebook''-paĝo] de la klubo [[E-SENCO]] en [[Poznano]] ({{eo}})</ref> estis pola esperantistino el [[Varsovio]], kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Ŝi estis aktivulino de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj membris en la [[Loka Kongresa Komitato]] de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]]. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Izydor Krynicki]] === D-ro '''Izydor KRYNICKI''' estis kuracisto kaj esperantisto en [[Varsovio]]. Li naskiĝis la [[26-an de januaro]] [[1874]] en [[Vilno]], kaj iĝis esperantisto en [[1895]]. Interalie li estis kunorganizinto de Esperanto-Rondo en [[Vilno]], membro de la ''Loka Monumenta Komitato'' en Vilno, kaj verkisto de artikoloj en esperantlingvaj medicinaj revuoj. === [[Paweł Kulozik]] === '''Paweł KULOZIK''' (naskiĝis en [[1912]] - mortis la [[7-an de junio]] [[1976]] en [[Katowice]], [[Pollando]]) estis pola esperantisto. Li gvidis multajn Esperanto-kursojn kaj estis unu el la plej elstaraj aktivuloj en la loka movado. == L == === [[Joanna Lewoc]] === '''Joanna LEWOC''' estas pola esperantistino, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Ŝi estis aktivulino de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj membris en la [[Loka Kongresa Komitato]] de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]]. Interalie ŝi tradukis el Esperanto en la anglan la libron de [[Reinhard Selten]] ''Enkonduko en la Teorion de Lingvaj Ludoj: Ĉu mi lernu Esperanton?''<ref>[https://www.amazon.de/Enkonduko-Teorion-Lingvaj-Einf%C3%BChrung-sprachlicher/dp/3929853035 informetoj pri la libro en la retejo ''amazon.de'']</ref> ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Zofia Anna Loiseau]] === '''Zofia Anna LOISEAU''' estas resp. estis aktiva esperantistino, kiu naskiĝis la 27-an de septembro [[1942]] en Pollando. == M == > [[Maria Majerczak]] jam estas ĝerma artikolo. === [[Stanisław Mandrak]] === '''Stanisław MANDRAK''' (n. la 20-an de julio 1948 en [[Gliwice]]) estas pola esperantisto. De 2013 ĝis 2016 li estis la prezidanto de [[Pola Esperanto-Asocio]]. ==== Eksteraj ligiloj ==== * [https://www.facebook.com/stanislaw.mandrak persona paĝo en la] [[socia retejo]] ''[[Facebook]]'' === [[Janusz Motykiewicz]] === '''Janusz MOTYKIEWICZ''' (naskiĝis en [[1944]], mortis en [[1991]] en Kotla, vilaĝo kaj komunumo en la [[distrikto Głogów]] de la regiono [[Malsupra Silezio]] en nuna [[Pollando]]) estis [[poloj|pola]] [[esperantisto]] kaj delegito de [[UEA]] en Kotla, kiu ĝis 1945 germane nomiĝis ''Kuttlau'' en ''distrikto Glogau''. == N == === [[Aleksandro Naumann]] === Dro '''Aleksandro Naumann''' publikiĝis artikolon ''Nefermita letero al s-ro de Beaufront'' en nro 6 de [[Ruslanda Esperantisto]] en 1906. Li estis sekretario de sekretario de la Unua Grupo Homarana. Adreso: Varsovio. str. Koŝikova, No 7<ref>Ruslanda Esperantisto. ''Nefermita letero al s-ro de Beaufront''. Nro 6 p.121-122. Jun-jul. 1906 </ref>. {{referencoj}} ==O== ===[[Fritz Ollhaber]]=== '''Fritz Ollhaber''' estis esperantisto en la komenco de 20-a jarcento el [[Szczecin]]. Li malaperis la 2-an de novembro 1914 ĉe [[Soissons]] dum la Unua mondmilito<ref>Esperanto n176 apr 1915</ref>. == P == === [[Tadeusz Pleskaczyński]] === '''Tadeusz PLESKACZYŃSKI''' (n. en 1909, m. la 6-an de februaro 1996) estis [[delegito de UEA]] pri [[arkitekturo]] kaj [[turismo]] de 1957 kaj delegito de [[Varsovio]] ekde 1984. ===Ant. Peczeli=== '''Ant. (Antonio?) Peczeli''' estis esperantisto el [[Przemyśl]], militkaptita 1915 dum la Unua mondmilito<ref>Esperanto n178 jul 1915</ref>. == R == === [[Irena Radziewicz-Winnicka]] === '''Irena RADZIEWICZ-WINNICKA''' (naskiĝis en [[1917]], mortis la 7-an de oktobro 2002 en Gliwice) estis Esperanto-instruistino, redaktorino, konsultanto de la Silezia Branĉo de [[AIS]], poetino, verkistino por infanoj kaj tradukistino. == S == === [[Antoni Schudmak]] === '''Antoni SCHUDMAK''' estis pioniro en Krakovo. Li iĝis unua prezidanto de [[Krakova Societo ESPERANTO]] en 1906. ===[[Jan Sigda]]=== '''Jan SIGDA''' estis esperantisto el [[Starachowice]] ĉe la mezo de 20-a jarcento. === [[Jan Silhan]] === '''Jan SILHAN''' (naskiĝis en [[1889]] - mortis la [[29-an de junio]] [[1971]]) estis merita aganto de pola kaj internacia blindula movadoj (kiel la prezidanto de Universala Asocio de Blindul-Organizaĵoj) kaj de la Esperanto-movado. === [[Józef Śliwiński]] === '''Józef ŚLIWIŃSKI''' (mortis la 5-an de januaro, kiujare?) estis [[pola esperantisto]], kreinto kaj longtempa prezidanto de la Esperanto-rondo en [[Wałbrzych]] (Pollando). === [[Joanna Smycz]] === '''Joanna SMYCZ''' estas pola esperantistino, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Ŝi estis aktivulino de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj membris en la [[Loka Kongresa Komitato]] de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]]. ===[[Piotr Spiewak]]=== '''Piotr SPIEWAK''' estis esperantisto en [[Gdansko]] ĉe la mezo de 20-a jarcento. === [[Roman Stopa]] === Prof. d-ro '''Roman STOPA''' (naskiĝis en 1895, mortis en Krakovo la 15-an de aprilo 1995), estis specialisto pri afrikaj lingvoj, partopreninto de la [[UK 1912|Krakova UK en 1912]], kaj gvidis multajn Esperanto-kursojn por instruistoj inter la du mondmilitoj. ===[[Laurenti Swiatly]]=== '''Laurenti Swiatly''' estis esperantisto militkaptita 1916 dum la Unua mondmilito en [[Neuburg]]<ref>Esperanto n 193-194 sep-okt 1916</ref> ===[[Ladislau Székács]]=== '''Ladislau Székács''' estis esperantisto el [[Vacz]], militkaptita 1916 dum la Unua mondmilito en [[Nikolajev]]<ref>Esperanto n 193-194 sep-okt 1916</ref> ==T== ===[[Mihael Trombkowski]]=== '''Mihael Trombkowski''' estis esperantisto en Lodz en la unua duono de 20-a jarcento. ==V== ===S. Varga=== '''S. Varga''' estis esperantisto el [[Przemyśl]], militkaptita 1915 dum la Unua mondmilito<ref>Esperanto n178 jul 1915</ref>. ==W== ===[[Ireneusz Wilczyński]] === '''Ireneusz WILCZYŃSKI''' estas pola esperantisto, pri kiu en la serĉoj per la komputila reto laŭ la stato de 2025 eltroveblas tute '''nenio''' krom ke li laŭ instigo de [[Kazimierz Krzyżak]] en 2012 estis honorigita per dekreto de la [[prezidanto de Pollando]] [[Bronisław Komorowski]] per la Arĝenta Kruco de Merito de Pollando, por sia multjara socia laboro favore al Esperanto, kiun la pola ŝtato konsideras nemateria heredaĵo de Pollando, tial escepta aktivado por ĝi simbole honorigindas. <!--Se ĝustas ke li tiom escepte laboris favore al la Esperanto-movado, tiam bonvenus - plejbone kun eksteraj referencoj - ĉi tie naskiĝdaton aŭ jaron kaj naskiĝurbon, loko(j)n de posta agado, profesio(j) kaj fine, ankaŭ iam aldoni neeviteblan mortodaton kaj urbon. La vivo jes ne nur dokumentiĝas en la komputila reto, kaj eĉ tie ne klaras ĉu oni trovas ĉiun informon. Sed ĝis nun tiu ĉi biografio estas nur granda demandosigno: helpo bonvenas por transformi ĝin al tute normala informero.--> == Z == === [[Stanisław Zausmer]] === '''Stanisław ZAUSMER''' (naskiĝis en [[1905]]; mortis la [[19-an de majo]] [[1993]]) estis [[pola esperantisto]] kaj pioniro de la movado en [[Słupsk]].<ref>[https://web.archive.org/web/20170206103503/http://zimslupsk.com/Mieczyslaw_Jordanowski,271,115.html jen en flanka mencio de nekrologo pri Mieczysław Jordanowski]</ref> {{referencoj}} === [[Aleksander Zdechlik]] === '''Aleksander ZDECHLIK''' estas pola esperantisto. De 2016 ĝis 2019 li estis la prezidanto de [[Pola Esperanto-Asocio]], post kiam li jam la antaŭjan tri jarojn gvidis la revizian komisionon de la asocio. === [[Arkadiusz Zychewicz]] === '''Arkadiusz ZYCHEWICZ''' estas pola esperantisto. En 2011 li elektiĝis prezidanto de [[Pola Esperanto-Asocio]] kaj formale havis tiun postenon ĝis novelekto en januaro 2013. {{Ĝermo|esperantisto}} [[Kategorio:Listoj de esperantistoj laŭ nacieco|Polaj]] [[Kategorio:Ĝermolisto de esperantistoj|Polaj]] [[Kategorio:Polaj esperantistoj]] awum1rix16fyut9x2qh1v9f4kgwyr2e 9490861 9490805 2026-10-09T14:01:15Z Roberto 609 /* T */ 9490861 wikitext text/x-wiki {{ArtikolaMesaĝokesto | speco = ĝermo | bildo = <span style="vertical-align: middle; background:transparent">[[Dosiero:Flago-de-Pollando.svg|50ra]]<span style="margin-left:-45px;">[[Dosiero:Esperanto-Simbolo.svg|40ra]]</span></span> | css-stiloj = width: 80%; | teksto = ''Ĉi tiu paĝo listigas [[Vikipedio:ĝermo|ĝermajn informojn]] pri [[pola esperantisto|polaj esperantistoj]]. Movu mallongajn informojn pri polaj esperantistoj en tiun ĉi paĝon metante [[Vikipedio:alidirektilo|alidirektilo]]n.<br />Se vi volus partigi informon en apartan artikolon, aldonu informojn tiel ke '''minimume''' estu tri plenaj frazoj, prefere pli, nepre estu ĝustaj kategorioj, almenaŭ [[:kategorio:polaj esperantistoj]], kaj laŭeble ankaŭ uziĝu la ŝablonoj {{ŝ|Informkesto homo}} kaj {{ŝ|vivtempo}}. Post kreo de aparta artikolo forigu la informon de ĉi-tie.<br />Ekzistas pli plena '''[[listo de polaj esperantistoj]]''', en kiu listiĝu la nomoj de polaj esperantistoj aŭ menciataj ĉi-tie aŭ per propra biografia artikolo.'' <!-- Pri ĉi tiu paĝo, vidu la historian diskuton [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo_2006_9#Kvanto_kaj_kvalito]] --> }} {{KompaktaEnhavTabeloEo}} == A == === [[Grzegorz Adamczyk]] === '''Grzegorz ADAMCZYK''' estas pola esperantisto, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Li estis aktivulo de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj membris en la [[Loka Kongresa Komitato]] de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]]. === [[Mira Andrusiewicz]] === '''Mira ANDRUSIEWICZ''' (naskiĝis en [[1932]]) estas pola esperantistino kaj emerita lerneja instruistino. Ŝi verkis poemkolekton ''Amo, Amoro, Adoro'' ([[1987]]) == B == === [[Czesław Baranowski]] === '''Czesław BARANOWSKI''' estis esperantisto en [[Koszalin]], kiu mortis fine de februaro [[2017]].<ref>[https://www.facebook.com/groups/esperanto.grupo/posts/10154848433850289/ noto de pola retradio de marto 2017, jen en la] [[socia retejo]] [[Facebook]]</ref> Laŭ informoj de [[Barbara Pietrzak]] li interalie estis multfoja organizinto de Ĉebaltaj Esperanto-Printempoj. ==== Notoj kaj referencoj ==== {{referencoj}} === [[Walerian Baumgart]] === '''Walerian "Waldi" BAUMGART''' (naskiĝis en [[1910]], mortis la {{daton|18|aprilo|2004}} en [[Bydgoszcz]]) estis [[pola esperantisto]]. === [[Józef Paweł Bieliński]] === '''Józef Paweł BIELIŃSKI''' (mortis la 2-an de februaro [[2004]]) estis honora ano de Pola Esperanto-Asocio kaj certan tempon prezidanto de la PEA-Rondo en Bydgoszcz. === [[Modest Błasiak]] === '''Modest BŁASIAK''' estas pola esperantisto, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Li estis aktivulo de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj funkciis kiel prezidanto de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]]. === [[Roman Bura]] === '''Roman BURA''' estas pola esperantisto, muzikisto kaj kantisto, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Li estis aktivulo de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj koncertis interalie en la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]]. Samjare publikiĝis lia sola muzikkasede produktita albumo ''Jen la viv'.'' === T. Bylinski === '''T. Bylinski''' estis pioniro en Krakovo ĉirkaŭ 1905. ''(Se eĉ ne konatas la persona nomo aŭ vivdatoj, ĉu eblas almenaŭ noti kie estas referenco pri la fakto - noto pri ekzakta paĝo kaj numero de publikaĵo sufiĉas, ĝi ne devas skanite atingebli en la interreto)'' == C == === [[Józef Chybczyński]] === '''Józef Chybczyński''', kuracisto, estis pola esperantisto en la frua 20-a jarcento. Ekde 1913 li oficis kiel redaktoro de la revuo [[Kuracisto (revuo)|Kuracisto]]. === [[Ryczard Cywiński]] === '''Ryczard CYWIŃSKI''' estis pola arkitekto kaj esperantisto naskiĝinta en 1884 (lia mortojaro ne estas konata). Li estis esperantisto ekde 1908. En 1917 en kunlaboro kun T. Sikora<small>^[?]</small> li publikigis „Manifeston de socialistoj Esperantistoj“, kun la devizo: Socialistoj de ĉiuj nacioj unuiĝu per Esperanto, Amo kaj Racio! Malgraŭ ke estis anoncita Tutmonda Ligo de Socialistoj Esperantistoj kaj eĉ fondita unua grupo en [[Petrograd]], la „seismo“ ne progresis. == D == === [[Roman Dąbrowski]] === '''Roman DĄBROWSKI''' estis pola esperantisto en la unua duono de 20-a jarcento. ==== Traduko ==== *[[Jan Wolski]]. '''Ĉu ĝi estas nur fabelo?''', publikigita per Esperanta Eldon-Kooperativo, [[Varsovio]], 1935-04-11, 172 paĝoj, [https://archive.org/details/jbc.bj.uj.edu.pl.NDIGDRUK094848/mode/2up rete legebla] en retejo de la [[Interreta Arkivo]] {{citaĵo|Libro en la formo de interesa rakonto pri- kaj por-infana, kun multaj ilustraĵoj. Ĝi priskribas la fondon de infana kooperativo, kaj la ĉiam kreskantajn bonojn kiuj sekvas el tio. Ĝi celas propagandi la infankooperativan movadon, kiu efektive ludas gravan rolon en Pollando hodiaŭ. De nuntempa [[realaĵo]] la rakonto transiras al estonta [[utopio]], kaj laŭ maniero tre efika pentras la kooperan idealon. Interalie la libro akcentas la gravecon de Esperanto kiel internacia komprenilo. La verko jam atingis grandan famon en Pollando. La nuna traduko estas farita el nova teksto plibonigita de la aŭtoro mem. La stilo estas simpla kaj alloga — la [[aŭtoro]] evidente amas kaj komprenas la [[infano]]jn. La traduko estas bona; sed makulita de difektetoj, kiuj iom ĝenas [[leganto]]n kritikeman. Oni trovas, ekz., ''depost'' kun diversaj signifoj (de, post, dum, jam de); ''ĉu'' kun signifo ''aŭ'' (IX) aŭ ''kaj'' (X); ''ĵus'' kun signifo ĝuste (23) kaj ''nun'' (1); ''ĝis kiam'' (dum) l; ''vi fluus'' (flotus) ''sur ĝi ''21; ''sonĝi'' (revi) 50 ; tradukita ''per (de) [[Antoni Grabowski|Grabowski]]'' 153 ; ''mi timas, ĉu mi sukcesis'' (mi demandas al mi, Ĉu ..., mi ne scias, Ĉu ..., mi timas, ke mi ne...) XI; oftan mislokon de ''nur'', kaj ŝanceliĝon inter ''kooperatismo'' kaj ''kooperativismo'' (kial ne kooperismo ?), Tamen, libro entute tre rekomendinda. |[[La Brita Esperantisto]] - numero 368, decembro (1935)}} === [[Roman Iwo Dobrzański]] === '''Roman Iwo DOBRZYŃSKI''' estis pola pionira esperantisto. En 1904 li listiĝis en la [[Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”]] ([[:s:Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”/Serio XXV/Peco 2|serio XXV/peco 2]]), tiam li estis [[gimnaziano]] en [[Kielce]], do li naskiĝis en 1890 plus minus 4 jaroj. Ankoraŭ en gimnazia kaj posta studenta aĝo li iĝis valora tradukisto de literaturaj verkoj al Esperanto. ==== Traduko ==== * [[Adam Mickiewicz]]: ''Improvizacio de Konrad'' : el dramo "[[Dziady]]" ("Festo de mortintoj") / El la pola lingvo trad. [[Roman Iwo Dobrzański]]. - Varsovio: [[Jan Günther]], 1910. - 29 paĝoj. === [[Zbigniew Dobrzyński]] === '''Zbigniew DOBRZYŃSKI''' (mortis la 14-an de majo [[1984]]) estis [[aktoro]] de [[Pola Esperanto-Teatro]] (kun [[Kalina Pieńkiewicz]]) el Varsovio. Li esti unu el la fondintoj de Esperanto-teatro [[Antoni Grabowski]], kiu prezentiĝis en kelkaj Universalaj Kongresoj.<!--Mi havas la kongresan libron de la UK 1987 en Varsovio en mia bretaro kaj suspektis ke tiu UK povus esti unu el la UK-oj kie prezentiĝis la laŭdira teatra grupo, sed tie ne trovis ion. Do devos esti antaŭ tiu jaro, ĉar se la grupo ankoraŭ aktivintus en 1987 ĝi certe prezentintus ion en tiu UK. Postnoto: Kompreneble mi scias ke Zbigniew D. jam mortis en 1984, sed se li indikiĝas kiel unu el la fondintoj de la grupo, tio ne nepre signifas ke ĝi aŭtomate malfondiĝis kiam li mortis kaj eble malsanis iom antaŭ tio. ThomasPusch 2025-09-04--><ref>[https://edukado.net/upload/enhavo/dosieroj/Recenzoj_Katalogo/HIstorio%20de%20esperanta%20literaturo%20-ENHAVO.pdf en sia paĝo X] la libro [[Historio de la esperanta literaturo]] de [[Carlo Minnaja]] kaj de [[Giorgio Silfer]] el 2015 simple nomas teatran grupon kun nomo «Pola Esperanto-Teatro “Antoni Grabowski”». Tio povas esti indiko ke entute ne estis du teatraj grupoj, sed unu, indikita en Vikipedio kiel [[Pola Esperanto-Teatro]].</ref> ==== Notoj kaj referencoj ==== {{referencoj}} == E == ===[[Erna Epstein]]=== '''Erna Epstein''' (mortis 31 majo 1913) estis pola esperantistino en Lodzo en la komenco de 20-a jarcento. La ''[[Lodza Esperanto Societo]]'' estis kreita de ŝi.<ref>Esperanto, n148 jul 1913</ref> == F == === [[Adam Gabriel Furmanik]] === '''Adam Gabriel FURMANIK''' estis pola mariavita pastro kaj esperantisto, naskiĝinta la 20-an de decembro 1870. Lia senlaca persistemo favorigis al Esperanto la [[Mariavitismo|Mariavitan eklezion]], kiu laŭ la [[Enciklopedio de Esperanto]] de [[1934]] eldonas (... aŭ almenaŭ ĝis tiam eldonadis) diversajn broŝurojn pri tiu ĉi eklezio. Ekde la 1920-aj jaroj Adam Furmanik estis [[delegito de UEA]]. {{EdE|F}} == G == ===[[Adam Grabowski]]=== ''' Adam Grabowski''' (naskiĝis 1902 ? - mortis 1920), filo de Antoni Gravowski, estis esperantisto el [[Zakopane]] en la komenco de 20-a jarcento.<ref>Esperanto n238 jun 1920</ref> ===[[Tadeo Grabowski]]=== '''Tadeo Grabowski''' (mortis 1919), filo de [[Antoni Grabowski]], estis esperantisto el Varsovio en la komenco de 20-a jarcento<ref>Esperanto n239 okt 1919</ref> === [[Zygmunt Greffkowicz]] === '''Zygmunt GREFFKOWICZ''' ([[pseŭdonimo]] Gryff), n. la 19-an de novembro 1885 en [[Varsovio]], m. en aĝo de 55 jaroj la 16-an de decembro 1940 samurbe,<ref>[https://timenote.info/he/person/view?id=3813464 informoj el la retejo ''timenote.info''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20251204125706/https://timenote.info/he/person/view?id=3813464 |date=2025-12-04 }} (jen {{he}}, sed tuj ŝaltebla ankaŭ al 9 pliaj lingvoj)</ref> estis pola pionira esperantisto kaj ĵurnala propagandisto. Li estis komitatano de [[Pola Esperanto-Societo]] (PES), kaj estis aŭtoro de tri propagandaj broŝuroj pri Esperanto (el 1910, 1911 kaj 1930). <ref>laŭ [[Enciklopedio de Esperanto]], 1934</ref> ==== Referencoj ==== {{referencoj}} === [[Regina Grzębowska]] === '''Regina GRZĘBOWSKA''' estas pola esperantistino. Ŝi listiĝas kiel membro de la [[Internacia Rajtigita Ekzamenantaro]]. ==H== ===[[Ernest Hübscher]]=== '''Ernest Hübscher''' (mortis 1918) estis esperantisto en [[Lodzo]] en la komenco de 20-a jarcento. La lokaj Esperantistoj kolektis monon por starigi stonan sarkofagon sur lian tombon <ref>Esperanto n225 majo 1919</ref> ==I== ===[[Zenon Ihnatowicz]]=== '''Zenon Ihnatowicz''' (?-1911) estis pola esperantisto el [[Plock]], delegito de UEA. Li estas listigita en la [https://eo.wikisource.org/wiki/Adresaro_de_la_personoj_kiuj_ellernis_la_lingvon_%E2%80%9EEsperanto%E2%80%9D/Serio_XXIX/Peco_1| Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”/Serio XXIX/Peco 1], do li eklernis Esperanton en 1908. Lia lasta deziro estis, havi sur sia tombo esperantan surskribon.<ref>Esperanto n103 20 jun. 1911</ref> == J == === [[Marjan Jarocki]] === '''Marjan JAROCKI''' estis pionira esperantisto en Krakovo. Li estis la unua sekretario de [[Krakova Societo ESPERANTO]] en 1906.<ref>Ruslanda Esperantisto. ''Esperantista Movado'', n-ro 8, p. 152, aŭg. 1906</ref><ref>[https://jbc.bj.uj.edu.pl/Content/859193/NDIGCZAS043693_1906_1907_002.pdf "Pola Esperantisto", organo de societo " Esperanto" en Lvovo, 1-a jaro, n-ro 2, oktobro 1906, p. 24]</ref><ref>En Ruslanda kaj Pola Esperantisto de 1906 li nur nomatas "M. Jarocki", sed en la [[:dosiero:Brzostowski - Adresaro de Polaj Esperantistoj por 1909, 1909.pdf|Adresaro de polaj esperantistoj por 1909, p. 29]], kiam li jam ne plu estas sekretario, sed ordinara membro, notiĝas lia plena persona nomo Marjan kaj ankaŭ la adreso de 1909.</ref> ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} == K == === [[Robert Kamiński]] === '''Robert KAMIŃSKI''' estas pola esperantisto, kiu vivas kaj agadas en [[Lodzo]]. Jam antaŭ 2005 li estis la redaktoro de la bulteno ''Lodza Informilo'' de la loka Esperanto-grupo.<ref>[https://web.archive.org/web/20051122141253/http://www.ikki.pl/esperant/malnova/ informoj el malnova retejo de la Lodza Esperanto-grupo, arkivigita en novembro 2005] ({{eo}})</ref> Ekde 2015 li membras en la centra estraro de [[Pola Esperanto-Asocio]], kun mandatoj de 2015-2016 kaj de 2016-2019 kiel ĝenerala sekretario, kaj ekde tiam kun mandatoj de 2019-2022 kaj de 2022-2025 kiel prezidanto. En tiuj du oficperiodoj li ankaŭ reprezentis la asocion kiel komitatano A en la [[Komitato de UEA 2019-2022|komitato]] [[Komitato de UEA 2022-2025|de UEA]]. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} ==== Eksteraj ligiloj ==== * [https://www.facebook.com/robert.kaminski.1257 persona paĝo en la retejo] ''[[Facebook]]'' === [[Iwona Kocięba]] === '''Iwona KOCIĘBA''' estas esperantistino de pola deveno, kiu ekde la [[1980-aj jaroj]] pro fondo de esperantista familio venis al kaj de tiam vivas en la ĉirkaŭaĵo de la urbo [[Antverpeno]]. Interalie, inter la jaroj 2000 kaj 2003 ŝi estis prezidanto de la historia grupo [[La Verda Stelo (Antverpeno)|La Verda Stelo en Antverpeno]]. Pri pliaj detaloj vidu la teksteton [[Iwona Kocięba]]. === [[Teresa Kosieradzka]] === '''Teresa KOSIERADZKA''' (m. en aĝo de 67 jaroj la 10-an de oktobro 2023)<ref>[https://www.facebook.com/esencopoznan/posts/hiera%C5%AD-la-10-an-de-oktobro-forpasis-nia-kara-amikino-teresa-kosieradzka-de-%C5%9Dia-f/900227831713342/ novaĵo pri ŝia morto en la ''Facebook''-paĝo] de la klubo [[E-SENCO]] en [[Poznano]] ({{eo}})</ref> estis pola esperantistino el [[Varsovio]], kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Ŝi estis aktivulino de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj membris en la [[Loka Kongresa Komitato]] de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]]. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Izydor Krynicki]] === D-ro '''Izydor KRYNICKI''' estis kuracisto kaj esperantisto en [[Varsovio]]. Li naskiĝis la [[26-an de januaro]] [[1874]] en [[Vilno]], kaj iĝis esperantisto en [[1895]]. Interalie li estis kunorganizinto de Esperanto-Rondo en [[Vilno]], membro de la ''Loka Monumenta Komitato'' en Vilno, kaj verkisto de artikoloj en esperantlingvaj medicinaj revuoj. === [[Paweł Kulozik]] === '''Paweł KULOZIK''' (naskiĝis en [[1912]] - mortis la [[7-an de junio]] [[1976]] en [[Katowice]], [[Pollando]]) estis pola esperantisto. Li gvidis multajn Esperanto-kursojn kaj estis unu el la plej elstaraj aktivuloj en la loka movado. == L == === [[Joanna Lewoc]] === '''Joanna LEWOC''' estas pola esperantistino, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Ŝi estis aktivulino de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj membris en la [[Loka Kongresa Komitato]] de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]]. Interalie ŝi tradukis el Esperanto en la anglan la libron de [[Reinhard Selten]] ''Enkonduko en la Teorion de Lingvaj Ludoj: Ĉu mi lernu Esperanton?''<ref>[https://www.amazon.de/Enkonduko-Teorion-Lingvaj-Einf%C3%BChrung-sprachlicher/dp/3929853035 informetoj pri la libro en la retejo ''amazon.de'']</ref> ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Zofia Anna Loiseau]] === '''Zofia Anna LOISEAU''' estas resp. estis aktiva esperantistino, kiu naskiĝis la 27-an de septembro [[1942]] en Pollando. == M == > [[Maria Majerczak]] jam estas ĝerma artikolo. === [[Stanisław Mandrak]] === '''Stanisław MANDRAK''' (n. la 20-an de julio 1948 en [[Gliwice]]) estas pola esperantisto. De 2013 ĝis 2016 li estis la prezidanto de [[Pola Esperanto-Asocio]]. ==== Eksteraj ligiloj ==== * [https://www.facebook.com/stanislaw.mandrak persona paĝo en la] [[socia retejo]] ''[[Facebook]]'' === [[Janusz Motykiewicz]] === '''Janusz MOTYKIEWICZ''' (naskiĝis en [[1944]], mortis en [[1991]] en Kotla, vilaĝo kaj komunumo en la [[distrikto Głogów]] de la regiono [[Malsupra Silezio]] en nuna [[Pollando]]) estis [[poloj|pola]] [[esperantisto]] kaj delegito de [[UEA]] en Kotla, kiu ĝis 1945 germane nomiĝis ''Kuttlau'' en ''distrikto Glogau''. == N == === [[Aleksandro Naumann]] === Dro '''Aleksandro Naumann''' publikiĝis artikolon ''Nefermita letero al s-ro de Beaufront'' en nro 6 de [[Ruslanda Esperantisto]] en 1906. Li estis sekretario de sekretario de la Unua Grupo Homarana. Adreso: Varsovio. str. Koŝikova, No 7<ref>Ruslanda Esperantisto. ''Nefermita letero al s-ro de Beaufront''. Nro 6 p.121-122. Jun-jul. 1906 </ref>. {{referencoj}} ==O== ===[[Fritz Ollhaber]]=== '''Fritz Ollhaber''' estis esperantisto en la komenco de 20-a jarcento el [[Szczecin]]. Li malaperis la 2-an de novembro 1914 ĉe [[Soissons]] dum la Unua mondmilito<ref>Esperanto n176 apr 1915</ref>. == P == === [[Tadeusz Pleskaczyński]] === '''Tadeusz PLESKACZYŃSKI''' (n. en 1909, m. la 6-an de februaro 1996) estis [[delegito de UEA]] pri [[arkitekturo]] kaj [[turismo]] de 1957 kaj delegito de [[Varsovio]] ekde 1984. ===Ant. Peczeli=== '''Ant. (Antonio?) Peczeli''' estis esperantisto el [[Przemyśl]], militkaptita 1915 dum la Unua mondmilito<ref>Esperanto n178 jul 1915</ref>. == R == === [[Irena Radziewicz-Winnicka]] === '''Irena RADZIEWICZ-WINNICKA''' (naskiĝis en [[1917]], mortis la 7-an de oktobro 2002 en Gliwice) estis Esperanto-instruistino, redaktorino, konsultanto de la Silezia Branĉo de [[AIS]], poetino, verkistino por infanoj kaj tradukistino. == S == === [[Antoni Schudmak]] === '''Antoni SCHUDMAK''' estis pioniro en Krakovo. Li iĝis unua prezidanto de [[Krakova Societo ESPERANTO]] en 1906. ===[[Jan Sigda]]=== '''Jan SIGDA''' estis esperantisto el [[Starachowice]] ĉe la mezo de 20-a jarcento. === [[Jan Silhan]] === '''Jan SILHAN''' (naskiĝis en [[1889]] - mortis la [[29-an de junio]] [[1971]]) estis merita aganto de pola kaj internacia blindula movadoj (kiel la prezidanto de Universala Asocio de Blindul-Organizaĵoj) kaj de la Esperanto-movado. === [[Józef Śliwiński]] === '''Józef ŚLIWIŃSKI''' (mortis la 5-an de januaro, kiujare?) estis [[pola esperantisto]], kreinto kaj longtempa prezidanto de la Esperanto-rondo en [[Wałbrzych]] (Pollando). === [[Joanna Smycz]] === '''Joanna SMYCZ''' estas pola esperantistino, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Ŝi estis aktivulino de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj membris en la [[Loka Kongresa Komitato]] de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]]. ===[[Piotr Spiewak]]=== '''Piotr SPIEWAK''' estis esperantisto en [[Gdansko]] ĉe la mezo de 20-a jarcento. === [[Roman Stopa]] === Prof. d-ro '''Roman STOPA''' (naskiĝis en 1895, mortis en Krakovo la 15-an de aprilo 1995), estis specialisto pri afrikaj lingvoj, partopreninto de la [[UK 1912|Krakova UK en 1912]], kaj gvidis multajn Esperanto-kursojn por instruistoj inter la du mondmilitoj. ===[[Laurenti Swiatly]]=== '''Laurenti Swiatly''' estis esperantisto militkaptita 1916 dum la Unua mondmilito en [[Neuburg]]<ref>Esperanto n 193-194 sep-okt 1916</ref> ===[[Ladislau Székács]]=== '''Ladislau Székács''' estis esperantisto el [[Vacz]], militkaptita 1916 dum la Unua mondmilito en [[Nikolajev]]<ref>Esperanto n 193-194 sep-okt 1916</ref> ==T== ===[[Mihael Trombkowski]]=== '''Mihael Trombkowski''' estis esperantisto en Lodz en la unua duono de 20-a jarcento. ==U== ===[[Viktor Ungar]]=== '''Viktor Ungar''' (mortis 1920 en Zagreb), diplomato, estis esperantisto el [[Lewow]] en la komenco de 20-a jarcento. Li estis vice-konsulo de Polio en Ĝenevo <ref>Esperanto n239-240 jul-aŭg 1920</ref> ==V== ===S. Varga=== '''S. Varga''' estis esperantisto el [[Przemyśl]], militkaptita 1915 dum la Unua mondmilito<ref>Esperanto n178 jul 1915</ref>. ==W== ===[[Ireneusz Wilczyński]] === '''Ireneusz WILCZYŃSKI''' estas pola esperantisto, pri kiu en la serĉoj per la komputila reto laŭ la stato de 2025 eltroveblas tute '''nenio''' krom ke li laŭ instigo de [[Kazimierz Krzyżak]] en 2012 estis honorigita per dekreto de la [[prezidanto de Pollando]] [[Bronisław Komorowski]] per la Arĝenta Kruco de Merito de Pollando, por sia multjara socia laboro favore al Esperanto, kiun la pola ŝtato konsideras nemateria heredaĵo de Pollando, tial escepta aktivado por ĝi simbole honorigindas. <!--Se ĝustas ke li tiom escepte laboris favore al la Esperanto-movado, tiam bonvenus - plejbone kun eksteraj referencoj - ĉi tie naskiĝdaton aŭ jaron kaj naskiĝurbon, loko(j)n de posta agado, profesio(j) kaj fine, ankaŭ iam aldoni neeviteblan mortodaton kaj urbon. La vivo jes ne nur dokumentiĝas en la komputila reto, kaj eĉ tie ne klaras ĉu oni trovas ĉiun informon. Sed ĝis nun tiu ĉi biografio estas nur granda demandosigno: helpo bonvenas por transformi ĝin al tute normala informero.--> == Z == === [[Stanisław Zausmer]] === '''Stanisław ZAUSMER''' (naskiĝis en [[1905]]; mortis la [[19-an de majo]] [[1993]]) estis [[pola esperantisto]] kaj pioniro de la movado en [[Słupsk]].<ref>[https://web.archive.org/web/20170206103503/http://zimslupsk.com/Mieczyslaw_Jordanowski,271,115.html jen en flanka mencio de nekrologo pri Mieczysław Jordanowski]</ref> {{referencoj}} === [[Aleksander Zdechlik]] === '''Aleksander ZDECHLIK''' estas pola esperantisto. De 2016 ĝis 2019 li estis la prezidanto de [[Pola Esperanto-Asocio]], post kiam li jam la antaŭjan tri jarojn gvidis la revizian komisionon de la asocio. === [[Arkadiusz Zychewicz]] === '''Arkadiusz ZYCHEWICZ''' estas pola esperantisto. En 2011 li elektiĝis prezidanto de [[Pola Esperanto-Asocio]] kaj formale havis tiun postenon ĝis novelekto en januaro 2013. {{Ĝermo|esperantisto}} [[Kategorio:Listoj de esperantistoj laŭ nacieco|Polaj]] [[Kategorio:Ĝermolisto de esperantistoj|Polaj]] [[Kategorio:Polaj esperantistoj]] sz965io3o6g012whx8sqc0nm6x7vgik 9490862 9490861 2026-10-09T14:01:50Z Roberto 609 /* Viktor Ungar */ 9490862 wikitext text/x-wiki {{ArtikolaMesaĝokesto | speco = ĝermo | bildo = <span style="vertical-align: middle; background:transparent">[[Dosiero:Flago-de-Pollando.svg|50ra]]<span style="margin-left:-45px;">[[Dosiero:Esperanto-Simbolo.svg|40ra]]</span></span> | css-stiloj = width: 80%; | teksto = ''Ĉi tiu paĝo listigas [[Vikipedio:ĝermo|ĝermajn informojn]] pri [[pola esperantisto|polaj esperantistoj]]. Movu mallongajn informojn pri polaj esperantistoj en tiun ĉi paĝon metante [[Vikipedio:alidirektilo|alidirektilo]]n.<br />Se vi volus partigi informon en apartan artikolon, aldonu informojn tiel ke '''minimume''' estu tri plenaj frazoj, prefere pli, nepre estu ĝustaj kategorioj, almenaŭ [[:kategorio:polaj esperantistoj]], kaj laŭeble ankaŭ uziĝu la ŝablonoj {{ŝ|Informkesto homo}} kaj {{ŝ|vivtempo}}. Post kreo de aparta artikolo forigu la informon de ĉi-tie.<br />Ekzistas pli plena '''[[listo de polaj esperantistoj]]''', en kiu listiĝu la nomoj de polaj esperantistoj aŭ menciataj ĉi-tie aŭ per propra biografia artikolo.'' <!-- Pri ĉi tiu paĝo, vidu la historian diskuton [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo_2006_9#Kvanto_kaj_kvalito]] --> }} {{KompaktaEnhavTabeloEo}} == A == === [[Grzegorz Adamczyk]] === '''Grzegorz ADAMCZYK''' estas pola esperantisto, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Li estis aktivulo de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj membris en la [[Loka Kongresa Komitato]] de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]]. === [[Mira Andrusiewicz]] === '''Mira ANDRUSIEWICZ''' (naskiĝis en [[1932]]) estas pola esperantistino kaj emerita lerneja instruistino. Ŝi verkis poemkolekton ''Amo, Amoro, Adoro'' ([[1987]]) == B == === [[Czesław Baranowski]] === '''Czesław BARANOWSKI''' estis esperantisto en [[Koszalin]], kiu mortis fine de februaro [[2017]].<ref>[https://www.facebook.com/groups/esperanto.grupo/posts/10154848433850289/ noto de pola retradio de marto 2017, jen en la] [[socia retejo]] [[Facebook]]</ref> Laŭ informoj de [[Barbara Pietrzak]] li interalie estis multfoja organizinto de Ĉebaltaj Esperanto-Printempoj. ==== Notoj kaj referencoj ==== {{referencoj}} === [[Walerian Baumgart]] === '''Walerian "Waldi" BAUMGART''' (naskiĝis en [[1910]], mortis la {{daton|18|aprilo|2004}} en [[Bydgoszcz]]) estis [[pola esperantisto]]. === [[Józef Paweł Bieliński]] === '''Józef Paweł BIELIŃSKI''' (mortis la 2-an de februaro [[2004]]) estis honora ano de Pola Esperanto-Asocio kaj certan tempon prezidanto de la PEA-Rondo en Bydgoszcz. === [[Modest Błasiak]] === '''Modest BŁASIAK''' estas pola esperantisto, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Li estis aktivulo de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj funkciis kiel prezidanto de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]]. === [[Roman Bura]] === '''Roman BURA''' estas pola esperantisto, muzikisto kaj kantisto, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Li estis aktivulo de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj koncertis interalie en la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]]. Samjare publikiĝis lia sola muzikkasede produktita albumo ''Jen la viv'.'' === T. Bylinski === '''T. Bylinski''' estis pioniro en Krakovo ĉirkaŭ 1905. ''(Se eĉ ne konatas la persona nomo aŭ vivdatoj, ĉu eblas almenaŭ noti kie estas referenco pri la fakto - noto pri ekzakta paĝo kaj numero de publikaĵo sufiĉas, ĝi ne devas skanite atingebli en la interreto)'' == C == === [[Józef Chybczyński]] === '''Józef Chybczyński''', kuracisto, estis pola esperantisto en la frua 20-a jarcento. Ekde 1913 li oficis kiel redaktoro de la revuo [[Kuracisto (revuo)|Kuracisto]]. === [[Ryczard Cywiński]] === '''Ryczard CYWIŃSKI''' estis pola arkitekto kaj esperantisto naskiĝinta en 1884 (lia mortojaro ne estas konata). Li estis esperantisto ekde 1908. En 1917 en kunlaboro kun T. Sikora<small>^[?]</small> li publikigis „Manifeston de socialistoj Esperantistoj“, kun la devizo: Socialistoj de ĉiuj nacioj unuiĝu per Esperanto, Amo kaj Racio! Malgraŭ ke estis anoncita Tutmonda Ligo de Socialistoj Esperantistoj kaj eĉ fondita unua grupo en [[Petrograd]], la „seismo“ ne progresis. == D == === [[Roman Dąbrowski]] === '''Roman DĄBROWSKI''' estis pola esperantisto en la unua duono de 20-a jarcento. ==== Traduko ==== *[[Jan Wolski]]. '''Ĉu ĝi estas nur fabelo?''', publikigita per Esperanta Eldon-Kooperativo, [[Varsovio]], 1935-04-11, 172 paĝoj, [https://archive.org/details/jbc.bj.uj.edu.pl.NDIGDRUK094848/mode/2up rete legebla] en retejo de la [[Interreta Arkivo]] {{citaĵo|Libro en la formo de interesa rakonto pri- kaj por-infana, kun multaj ilustraĵoj. Ĝi priskribas la fondon de infana kooperativo, kaj la ĉiam kreskantajn bonojn kiuj sekvas el tio. Ĝi celas propagandi la infankooperativan movadon, kiu efektive ludas gravan rolon en Pollando hodiaŭ. De nuntempa [[realaĵo]] la rakonto transiras al estonta [[utopio]], kaj laŭ maniero tre efika pentras la kooperan idealon. Interalie la libro akcentas la gravecon de Esperanto kiel internacia komprenilo. La verko jam atingis grandan famon en Pollando. La nuna traduko estas farita el nova teksto plibonigita de la aŭtoro mem. La stilo estas simpla kaj alloga — la [[aŭtoro]] evidente amas kaj komprenas la [[infano]]jn. La traduko estas bona; sed makulita de difektetoj, kiuj iom ĝenas [[leganto]]n kritikeman. Oni trovas, ekz., ''depost'' kun diversaj signifoj (de, post, dum, jam de); ''ĉu'' kun signifo ''aŭ'' (IX) aŭ ''kaj'' (X); ''ĵus'' kun signifo ĝuste (23) kaj ''nun'' (1); ''ĝis kiam'' (dum) l; ''vi fluus'' (flotus) ''sur ĝi ''21; ''sonĝi'' (revi) 50 ; tradukita ''per (de) [[Antoni Grabowski|Grabowski]]'' 153 ; ''mi timas, ĉu mi sukcesis'' (mi demandas al mi, Ĉu ..., mi ne scias, Ĉu ..., mi timas, ke mi ne...) XI; oftan mislokon de ''nur'', kaj ŝanceliĝon inter ''kooperatismo'' kaj ''kooperativismo'' (kial ne kooperismo ?), Tamen, libro entute tre rekomendinda. |[[La Brita Esperantisto]] - numero 368, decembro (1935)}} === [[Roman Iwo Dobrzański]] === '''Roman Iwo DOBRZYŃSKI''' estis pola pionira esperantisto. En 1904 li listiĝis en la [[Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”]] ([[:s:Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”/Serio XXV/Peco 2|serio XXV/peco 2]]), tiam li estis [[gimnaziano]] en [[Kielce]], do li naskiĝis en 1890 plus minus 4 jaroj. Ankoraŭ en gimnazia kaj posta studenta aĝo li iĝis valora tradukisto de literaturaj verkoj al Esperanto. ==== Traduko ==== * [[Adam Mickiewicz]]: ''Improvizacio de Konrad'' : el dramo "[[Dziady]]" ("Festo de mortintoj") / El la pola lingvo trad. [[Roman Iwo Dobrzański]]. - Varsovio: [[Jan Günther]], 1910. - 29 paĝoj. === [[Zbigniew Dobrzyński]] === '''Zbigniew DOBRZYŃSKI''' (mortis la 14-an de majo [[1984]]) estis [[aktoro]] de [[Pola Esperanto-Teatro]] (kun [[Kalina Pieńkiewicz]]) el Varsovio. Li esti unu el la fondintoj de Esperanto-teatro [[Antoni Grabowski]], kiu prezentiĝis en kelkaj Universalaj Kongresoj.<!--Mi havas la kongresan libron de la UK 1987 en Varsovio en mia bretaro kaj suspektis ke tiu UK povus esti unu el la UK-oj kie prezentiĝis la laŭdira teatra grupo, sed tie ne trovis ion. Do devos esti antaŭ tiu jaro, ĉar se la grupo ankoraŭ aktivintus en 1987 ĝi certe prezentintus ion en tiu UK. Postnoto: Kompreneble mi scias ke Zbigniew D. jam mortis en 1984, sed se li indikiĝas kiel unu el la fondintoj de la grupo, tio ne nepre signifas ke ĝi aŭtomate malfondiĝis kiam li mortis kaj eble malsanis iom antaŭ tio. ThomasPusch 2025-09-04--><ref>[https://edukado.net/upload/enhavo/dosieroj/Recenzoj_Katalogo/HIstorio%20de%20esperanta%20literaturo%20-ENHAVO.pdf en sia paĝo X] la libro [[Historio de la esperanta literaturo]] de [[Carlo Minnaja]] kaj de [[Giorgio Silfer]] el 2015 simple nomas teatran grupon kun nomo «Pola Esperanto-Teatro “Antoni Grabowski”». Tio povas esti indiko ke entute ne estis du teatraj grupoj, sed unu, indikita en Vikipedio kiel [[Pola Esperanto-Teatro]].</ref> ==== Notoj kaj referencoj ==== {{referencoj}} == E == ===[[Erna Epstein]]=== '''Erna Epstein''' (mortis 31 majo 1913) estis pola esperantistino en Lodzo en la komenco de 20-a jarcento. La ''[[Lodza Esperanto Societo]]'' estis kreita de ŝi.<ref>Esperanto, n148 jul 1913</ref> == F == === [[Adam Gabriel Furmanik]] === '''Adam Gabriel FURMANIK''' estis pola mariavita pastro kaj esperantisto, naskiĝinta la 20-an de decembro 1870. Lia senlaca persistemo favorigis al Esperanto la [[Mariavitismo|Mariavitan eklezion]], kiu laŭ la [[Enciklopedio de Esperanto]] de [[1934]] eldonas (... aŭ almenaŭ ĝis tiam eldonadis) diversajn broŝurojn pri tiu ĉi eklezio. Ekde la 1920-aj jaroj Adam Furmanik estis [[delegito de UEA]]. {{EdE|F}} == G == ===[[Adam Grabowski]]=== ''' Adam Grabowski''' (naskiĝis 1902 ? - mortis 1920), filo de Antoni Gravowski, estis esperantisto el [[Zakopane]] en la komenco de 20-a jarcento.<ref>Esperanto n238 jun 1920</ref> ===[[Tadeo Grabowski]]=== '''Tadeo Grabowski''' (mortis 1919), filo de [[Antoni Grabowski]], estis esperantisto el Varsovio en la komenco de 20-a jarcento<ref>Esperanto n239 okt 1919</ref> === [[Zygmunt Greffkowicz]] === '''Zygmunt GREFFKOWICZ''' ([[pseŭdonimo]] Gryff), n. la 19-an de novembro 1885 en [[Varsovio]], m. en aĝo de 55 jaroj la 16-an de decembro 1940 samurbe,<ref>[https://timenote.info/he/person/view?id=3813464 informoj el la retejo ''timenote.info''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20251204125706/https://timenote.info/he/person/view?id=3813464 |date=2025-12-04 }} (jen {{he}}, sed tuj ŝaltebla ankaŭ al 9 pliaj lingvoj)</ref> estis pola pionira esperantisto kaj ĵurnala propagandisto. Li estis komitatano de [[Pola Esperanto-Societo]] (PES), kaj estis aŭtoro de tri propagandaj broŝuroj pri Esperanto (el 1910, 1911 kaj 1930). <ref>laŭ [[Enciklopedio de Esperanto]], 1934</ref> ==== Referencoj ==== {{referencoj}} === [[Regina Grzębowska]] === '''Regina GRZĘBOWSKA''' estas pola esperantistino. Ŝi listiĝas kiel membro de la [[Internacia Rajtigita Ekzamenantaro]]. ==H== ===[[Ernest Hübscher]]=== '''Ernest Hübscher''' (mortis 1918) estis esperantisto en [[Lodzo]] en la komenco de 20-a jarcento. La lokaj Esperantistoj kolektis monon por starigi stonan sarkofagon sur lian tombon <ref>Esperanto n225 majo 1919</ref> ==I== ===[[Zenon Ihnatowicz]]=== '''Zenon Ihnatowicz''' (?-1911) estis pola esperantisto el [[Plock]], delegito de UEA. Li estas listigita en la [https://eo.wikisource.org/wiki/Adresaro_de_la_personoj_kiuj_ellernis_la_lingvon_%E2%80%9EEsperanto%E2%80%9D/Serio_XXIX/Peco_1| Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”/Serio XXIX/Peco 1], do li eklernis Esperanton en 1908. Lia lasta deziro estis, havi sur sia tombo esperantan surskribon.<ref>Esperanto n103 20 jun. 1911</ref> == J == === [[Marjan Jarocki]] === '''Marjan JAROCKI''' estis pionira esperantisto en Krakovo. Li estis la unua sekretario de [[Krakova Societo ESPERANTO]] en 1906.<ref>Ruslanda Esperantisto. ''Esperantista Movado'', n-ro 8, p. 152, aŭg. 1906</ref><ref>[https://jbc.bj.uj.edu.pl/Content/859193/NDIGCZAS043693_1906_1907_002.pdf "Pola Esperantisto", organo de societo " Esperanto" en Lvovo, 1-a jaro, n-ro 2, oktobro 1906, p. 24]</ref><ref>En Ruslanda kaj Pola Esperantisto de 1906 li nur nomatas "M. Jarocki", sed en la [[:dosiero:Brzostowski - Adresaro de Polaj Esperantistoj por 1909, 1909.pdf|Adresaro de polaj esperantistoj por 1909, p. 29]], kiam li jam ne plu estas sekretario, sed ordinara membro, notiĝas lia plena persona nomo Marjan kaj ankaŭ la adreso de 1909.</ref> ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} == K == === [[Robert Kamiński]] === '''Robert KAMIŃSKI''' estas pola esperantisto, kiu vivas kaj agadas en [[Lodzo]]. Jam antaŭ 2005 li estis la redaktoro de la bulteno ''Lodza Informilo'' de la loka Esperanto-grupo.<ref>[https://web.archive.org/web/20051122141253/http://www.ikki.pl/esperant/malnova/ informoj el malnova retejo de la Lodza Esperanto-grupo, arkivigita en novembro 2005] ({{eo}})</ref> Ekde 2015 li membras en la centra estraro de [[Pola Esperanto-Asocio]], kun mandatoj de 2015-2016 kaj de 2016-2019 kiel ĝenerala sekretario, kaj ekde tiam kun mandatoj de 2019-2022 kaj de 2022-2025 kiel prezidanto. En tiuj du oficperiodoj li ankaŭ reprezentis la asocion kiel komitatano A en la [[Komitato de UEA 2019-2022|komitato]] [[Komitato de UEA 2022-2025|de UEA]]. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} ==== Eksteraj ligiloj ==== * [https://www.facebook.com/robert.kaminski.1257 persona paĝo en la retejo] ''[[Facebook]]'' === [[Iwona Kocięba]] === '''Iwona KOCIĘBA''' estas esperantistino de pola deveno, kiu ekde la [[1980-aj jaroj]] pro fondo de esperantista familio venis al kaj de tiam vivas en la ĉirkaŭaĵo de la urbo [[Antverpeno]]. Interalie, inter la jaroj 2000 kaj 2003 ŝi estis prezidanto de la historia grupo [[La Verda Stelo (Antverpeno)|La Verda Stelo en Antverpeno]]. Pri pliaj detaloj vidu la teksteton [[Iwona Kocięba]]. === [[Teresa Kosieradzka]] === '''Teresa KOSIERADZKA''' (m. en aĝo de 67 jaroj la 10-an de oktobro 2023)<ref>[https://www.facebook.com/esencopoznan/posts/hiera%C5%AD-la-10-an-de-oktobro-forpasis-nia-kara-amikino-teresa-kosieradzka-de-%C5%9Dia-f/900227831713342/ novaĵo pri ŝia morto en la ''Facebook''-paĝo] de la klubo [[E-SENCO]] en [[Poznano]] ({{eo}})</ref> estis pola esperantistino el [[Varsovio]], kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Ŝi estis aktivulino de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj membris en la [[Loka Kongresa Komitato]] de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]]. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Izydor Krynicki]] === D-ro '''Izydor KRYNICKI''' estis kuracisto kaj esperantisto en [[Varsovio]]. Li naskiĝis la [[26-an de januaro]] [[1874]] en [[Vilno]], kaj iĝis esperantisto en [[1895]]. Interalie li estis kunorganizinto de Esperanto-Rondo en [[Vilno]], membro de la ''Loka Monumenta Komitato'' en Vilno, kaj verkisto de artikoloj en esperantlingvaj medicinaj revuoj. === [[Paweł Kulozik]] === '''Paweł KULOZIK''' (naskiĝis en [[1912]] - mortis la [[7-an de junio]] [[1976]] en [[Katowice]], [[Pollando]]) estis pola esperantisto. Li gvidis multajn Esperanto-kursojn kaj estis unu el la plej elstaraj aktivuloj en la loka movado. == L == === [[Joanna Lewoc]] === '''Joanna LEWOC''' estas pola esperantistino, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Ŝi estis aktivulino de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj membris en la [[Loka Kongresa Komitato]] de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]]. Interalie ŝi tradukis el Esperanto en la anglan la libron de [[Reinhard Selten]] ''Enkonduko en la Teorion de Lingvaj Ludoj: Ĉu mi lernu Esperanton?''<ref>[https://www.amazon.de/Enkonduko-Teorion-Lingvaj-Einf%C3%BChrung-sprachlicher/dp/3929853035 informetoj pri la libro en la retejo ''amazon.de'']</ref> ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Zofia Anna Loiseau]] === '''Zofia Anna LOISEAU''' estas resp. estis aktiva esperantistino, kiu naskiĝis la 27-an de septembro [[1942]] en Pollando. == M == > [[Maria Majerczak]] jam estas ĝerma artikolo. === [[Stanisław Mandrak]] === '''Stanisław MANDRAK''' (n. la 20-an de julio 1948 en [[Gliwice]]) estas pola esperantisto. De 2013 ĝis 2016 li estis la prezidanto de [[Pola Esperanto-Asocio]]. ==== Eksteraj ligiloj ==== * [https://www.facebook.com/stanislaw.mandrak persona paĝo en la] [[socia retejo]] ''[[Facebook]]'' === [[Janusz Motykiewicz]] === '''Janusz MOTYKIEWICZ''' (naskiĝis en [[1944]], mortis en [[1991]] en Kotla, vilaĝo kaj komunumo en la [[distrikto Głogów]] de la regiono [[Malsupra Silezio]] en nuna [[Pollando]]) estis [[poloj|pola]] [[esperantisto]] kaj delegito de [[UEA]] en Kotla, kiu ĝis 1945 germane nomiĝis ''Kuttlau'' en ''distrikto Glogau''. == N == === [[Aleksandro Naumann]] === Dro '''Aleksandro Naumann''' publikiĝis artikolon ''Nefermita letero al s-ro de Beaufront'' en nro 6 de [[Ruslanda Esperantisto]] en 1906. Li estis sekretario de sekretario de la Unua Grupo Homarana. Adreso: Varsovio. str. Koŝikova, No 7<ref>Ruslanda Esperantisto. ''Nefermita letero al s-ro de Beaufront''. Nro 6 p.121-122. Jun-jul. 1906 </ref>. {{referencoj}} ==O== ===[[Fritz Ollhaber]]=== '''Fritz Ollhaber''' estis esperantisto en la komenco de 20-a jarcento el [[Szczecin]]. Li malaperis la 2-an de novembro 1914 ĉe [[Soissons]] dum la Unua mondmilito<ref>Esperanto n176 apr 1915</ref>. == P == === [[Tadeusz Pleskaczyński]] === '''Tadeusz PLESKACZYŃSKI''' (n. en 1909, m. la 6-an de februaro 1996) estis [[delegito de UEA]] pri [[arkitekturo]] kaj [[turismo]] de 1957 kaj delegito de [[Varsovio]] ekde 1984. ===Ant. Peczeli=== '''Ant. (Antonio?) Peczeli''' estis esperantisto el [[Przemyśl]], militkaptita 1915 dum la Unua mondmilito<ref>Esperanto n178 jul 1915</ref>. == R == === [[Irena Radziewicz-Winnicka]] === '''Irena RADZIEWICZ-WINNICKA''' (naskiĝis en [[1917]], mortis la 7-an de oktobro 2002 en Gliwice) estis Esperanto-instruistino, redaktorino, konsultanto de la Silezia Branĉo de [[AIS]], poetino, verkistino por infanoj kaj tradukistino. == S == === [[Antoni Schudmak]] === '''Antoni SCHUDMAK''' estis pioniro en Krakovo. Li iĝis unua prezidanto de [[Krakova Societo ESPERANTO]] en 1906. ===[[Jan Sigda]]=== '''Jan SIGDA''' estis esperantisto el [[Starachowice]] ĉe la mezo de 20-a jarcento. === [[Jan Silhan]] === '''Jan SILHAN''' (naskiĝis en [[1889]] - mortis la [[29-an de junio]] [[1971]]) estis merita aganto de pola kaj internacia blindula movadoj (kiel la prezidanto de Universala Asocio de Blindul-Organizaĵoj) kaj de la Esperanto-movado. === [[Józef Śliwiński]] === '''Józef ŚLIWIŃSKI''' (mortis la 5-an de januaro, kiujare?) estis [[pola esperantisto]], kreinto kaj longtempa prezidanto de la Esperanto-rondo en [[Wałbrzych]] (Pollando). === [[Joanna Smycz]] === '''Joanna SMYCZ''' estas pola esperantistino, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Ŝi estis aktivulino de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj membris en la [[Loka Kongresa Komitato]] de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]]. ===[[Piotr Spiewak]]=== '''Piotr SPIEWAK''' estis esperantisto en [[Gdansko]] ĉe la mezo de 20-a jarcento. === [[Roman Stopa]] === Prof. d-ro '''Roman STOPA''' (naskiĝis en 1895, mortis en Krakovo la 15-an de aprilo 1995), estis specialisto pri afrikaj lingvoj, partopreninto de la [[UK 1912|Krakova UK en 1912]], kaj gvidis multajn Esperanto-kursojn por instruistoj inter la du mondmilitoj. ===[[Laurenti Swiatly]]=== '''Laurenti Swiatly''' estis esperantisto militkaptita 1916 dum la Unua mondmilito en [[Neuburg]]<ref>Esperanto n 193-194 sep-okt 1916</ref> ===[[Ladislau Székács]]=== '''Ladislau Székács''' estis esperantisto el [[Vacz]], militkaptita 1916 dum la Unua mondmilito en [[Nikolajev]]<ref>Esperanto n 193-194 sep-okt 1916</ref> ==T== ===[[Mihael Trombkowski]]=== '''Mihael Trombkowski''' estis esperantisto en Lodz en la unua duono de 20-a jarcento. ==U== ===[[Viktor Ungar]]=== '''Viktor Ungar''' (mortis 1920 en Zagreb), diplomato, estis esperantisto el [[Lwow]] en la komenco de 20-a jarcento. Li estis vice-konsulo de Polio en Ĝenevo <ref>Esperanto n239-240 jul-aŭg 1920</ref> ==V== ===S. Varga=== '''S. Varga''' estis esperantisto el [[Przemyśl]], militkaptita 1915 dum la Unua mondmilito<ref>Esperanto n178 jul 1915</ref>. ==W== ===[[Ireneusz Wilczyński]] === '''Ireneusz WILCZYŃSKI''' estas pola esperantisto, pri kiu en la serĉoj per la komputila reto laŭ la stato de 2025 eltroveblas tute '''nenio''' krom ke li laŭ instigo de [[Kazimierz Krzyżak]] en 2012 estis honorigita per dekreto de la [[prezidanto de Pollando]] [[Bronisław Komorowski]] per la Arĝenta Kruco de Merito de Pollando, por sia multjara socia laboro favore al Esperanto, kiun la pola ŝtato konsideras nemateria heredaĵo de Pollando, tial escepta aktivado por ĝi simbole honorigindas. <!--Se ĝustas ke li tiom escepte laboris favore al la Esperanto-movado, tiam bonvenus - plejbone kun eksteraj referencoj - ĉi tie naskiĝdaton aŭ jaron kaj naskiĝurbon, loko(j)n de posta agado, profesio(j) kaj fine, ankaŭ iam aldoni neeviteblan mortodaton kaj urbon. La vivo jes ne nur dokumentiĝas en la komputila reto, kaj eĉ tie ne klaras ĉu oni trovas ĉiun informon. Sed ĝis nun tiu ĉi biografio estas nur granda demandosigno: helpo bonvenas por transformi ĝin al tute normala informero.--> == Z == === [[Stanisław Zausmer]] === '''Stanisław ZAUSMER''' (naskiĝis en [[1905]]; mortis la [[19-an de majo]] [[1993]]) estis [[pola esperantisto]] kaj pioniro de la movado en [[Słupsk]].<ref>[https://web.archive.org/web/20170206103503/http://zimslupsk.com/Mieczyslaw_Jordanowski,271,115.html jen en flanka mencio de nekrologo pri Mieczysław Jordanowski]</ref> {{referencoj}} === [[Aleksander Zdechlik]] === '''Aleksander ZDECHLIK''' estas pola esperantisto. De 2016 ĝis 2019 li estis la prezidanto de [[Pola Esperanto-Asocio]], post kiam li jam la antaŭjan tri jarojn gvidis la revizian komisionon de la asocio. === [[Arkadiusz Zychewicz]] === '''Arkadiusz ZYCHEWICZ''' estas pola esperantisto. En 2011 li elektiĝis prezidanto de [[Pola Esperanto-Asocio]] kaj formale havis tiun postenon ĝis novelekto en januaro 2013. {{Ĝermo|esperantisto}} [[Kategorio:Listoj de esperantistoj laŭ nacieco|Polaj]] [[Kategorio:Ĝermolisto de esperantistoj|Polaj]] [[Kategorio:Polaj esperantistoj]] t4kahslsbo4ulcqnjdtjelam1axesrj 9490863 9490862 2026-10-09T14:02:20Z Roberto 609 /* Viktor Ungar */ 9490863 wikitext text/x-wiki {{ArtikolaMesaĝokesto | speco = ĝermo | bildo = <span style="vertical-align: middle; background:transparent">[[Dosiero:Flago-de-Pollando.svg|50ra]]<span style="margin-left:-45px;">[[Dosiero:Esperanto-Simbolo.svg|40ra]]</span></span> | css-stiloj = width: 80%; | teksto = ''Ĉi tiu paĝo listigas [[Vikipedio:ĝermo|ĝermajn informojn]] pri [[pola esperantisto|polaj esperantistoj]]. Movu mallongajn informojn pri polaj esperantistoj en tiun ĉi paĝon metante [[Vikipedio:alidirektilo|alidirektilo]]n.<br />Se vi volus partigi informon en apartan artikolon, aldonu informojn tiel ke '''minimume''' estu tri plenaj frazoj, prefere pli, nepre estu ĝustaj kategorioj, almenaŭ [[:kategorio:polaj esperantistoj]], kaj laŭeble ankaŭ uziĝu la ŝablonoj {{ŝ|Informkesto homo}} kaj {{ŝ|vivtempo}}. Post kreo de aparta artikolo forigu la informon de ĉi-tie.<br />Ekzistas pli plena '''[[listo de polaj esperantistoj]]''', en kiu listiĝu la nomoj de polaj esperantistoj aŭ menciataj ĉi-tie aŭ per propra biografia artikolo.'' <!-- Pri ĉi tiu paĝo, vidu la historian diskuton [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo_2006_9#Kvanto_kaj_kvalito]] --> }} {{KompaktaEnhavTabeloEo}} == A == === [[Grzegorz Adamczyk]] === '''Grzegorz ADAMCZYK''' estas pola esperantisto, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Li estis aktivulo de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj membris en la [[Loka Kongresa Komitato]] de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]]. === [[Mira Andrusiewicz]] === '''Mira ANDRUSIEWICZ''' (naskiĝis en [[1932]]) estas pola esperantistino kaj emerita lerneja instruistino. Ŝi verkis poemkolekton ''Amo, Amoro, Adoro'' ([[1987]]) == B == === [[Czesław Baranowski]] === '''Czesław BARANOWSKI''' estis esperantisto en [[Koszalin]], kiu mortis fine de februaro [[2017]].<ref>[https://www.facebook.com/groups/esperanto.grupo/posts/10154848433850289/ noto de pola retradio de marto 2017, jen en la] [[socia retejo]] [[Facebook]]</ref> Laŭ informoj de [[Barbara Pietrzak]] li interalie estis multfoja organizinto de Ĉebaltaj Esperanto-Printempoj. ==== Notoj kaj referencoj ==== {{referencoj}} === [[Walerian Baumgart]] === '''Walerian "Waldi" BAUMGART''' (naskiĝis en [[1910]], mortis la {{daton|18|aprilo|2004}} en [[Bydgoszcz]]) estis [[pola esperantisto]]. === [[Józef Paweł Bieliński]] === '''Józef Paweł BIELIŃSKI''' (mortis la 2-an de februaro [[2004]]) estis honora ano de Pola Esperanto-Asocio kaj certan tempon prezidanto de la PEA-Rondo en Bydgoszcz. === [[Modest Błasiak]] === '''Modest BŁASIAK''' estas pola esperantisto, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Li estis aktivulo de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj funkciis kiel prezidanto de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]]. === [[Roman Bura]] === '''Roman BURA''' estas pola esperantisto, muzikisto kaj kantisto, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Li estis aktivulo de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj koncertis interalie en la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]]. Samjare publikiĝis lia sola muzikkasede produktita albumo ''Jen la viv'.'' === T. Bylinski === '''T. Bylinski''' estis pioniro en Krakovo ĉirkaŭ 1905. ''(Se eĉ ne konatas la persona nomo aŭ vivdatoj, ĉu eblas almenaŭ noti kie estas referenco pri la fakto - noto pri ekzakta paĝo kaj numero de publikaĵo sufiĉas, ĝi ne devas skanite atingebli en la interreto)'' == C == === [[Józef Chybczyński]] === '''Józef Chybczyński''', kuracisto, estis pola esperantisto en la frua 20-a jarcento. Ekde 1913 li oficis kiel redaktoro de la revuo [[Kuracisto (revuo)|Kuracisto]]. === [[Ryczard Cywiński]] === '''Ryczard CYWIŃSKI''' estis pola arkitekto kaj esperantisto naskiĝinta en 1884 (lia mortojaro ne estas konata). Li estis esperantisto ekde 1908. En 1917 en kunlaboro kun T. Sikora<small>^[?]</small> li publikigis „Manifeston de socialistoj Esperantistoj“, kun la devizo: Socialistoj de ĉiuj nacioj unuiĝu per Esperanto, Amo kaj Racio! Malgraŭ ke estis anoncita Tutmonda Ligo de Socialistoj Esperantistoj kaj eĉ fondita unua grupo en [[Petrograd]], la „seismo“ ne progresis. == D == === [[Roman Dąbrowski]] === '''Roman DĄBROWSKI''' estis pola esperantisto en la unua duono de 20-a jarcento. ==== Traduko ==== *[[Jan Wolski]]. '''Ĉu ĝi estas nur fabelo?''', publikigita per Esperanta Eldon-Kooperativo, [[Varsovio]], 1935-04-11, 172 paĝoj, [https://archive.org/details/jbc.bj.uj.edu.pl.NDIGDRUK094848/mode/2up rete legebla] en retejo de la [[Interreta Arkivo]] {{citaĵo|Libro en la formo de interesa rakonto pri- kaj por-infana, kun multaj ilustraĵoj. Ĝi priskribas la fondon de infana kooperativo, kaj la ĉiam kreskantajn bonojn kiuj sekvas el tio. Ĝi celas propagandi la infankooperativan movadon, kiu efektive ludas gravan rolon en Pollando hodiaŭ. De nuntempa [[realaĵo]] la rakonto transiras al estonta [[utopio]], kaj laŭ maniero tre efika pentras la kooperan idealon. Interalie la libro akcentas la gravecon de Esperanto kiel internacia komprenilo. La verko jam atingis grandan famon en Pollando. La nuna traduko estas farita el nova teksto plibonigita de la aŭtoro mem. La stilo estas simpla kaj alloga — la [[aŭtoro]] evidente amas kaj komprenas la [[infano]]jn. La traduko estas bona; sed makulita de difektetoj, kiuj iom ĝenas [[leganto]]n kritikeman. Oni trovas, ekz., ''depost'' kun diversaj signifoj (de, post, dum, jam de); ''ĉu'' kun signifo ''aŭ'' (IX) aŭ ''kaj'' (X); ''ĵus'' kun signifo ĝuste (23) kaj ''nun'' (1); ''ĝis kiam'' (dum) l; ''vi fluus'' (flotus) ''sur ĝi ''21; ''sonĝi'' (revi) 50 ; tradukita ''per (de) [[Antoni Grabowski|Grabowski]]'' 153 ; ''mi timas, ĉu mi sukcesis'' (mi demandas al mi, Ĉu ..., mi ne scias, Ĉu ..., mi timas, ke mi ne...) XI; oftan mislokon de ''nur'', kaj ŝanceliĝon inter ''kooperatismo'' kaj ''kooperativismo'' (kial ne kooperismo ?), Tamen, libro entute tre rekomendinda. |[[La Brita Esperantisto]] - numero 368, decembro (1935)}} === [[Roman Iwo Dobrzański]] === '''Roman Iwo DOBRZYŃSKI''' estis pola pionira esperantisto. En 1904 li listiĝis en la [[Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”]] ([[:s:Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”/Serio XXV/Peco 2|serio XXV/peco 2]]), tiam li estis [[gimnaziano]] en [[Kielce]], do li naskiĝis en 1890 plus minus 4 jaroj. Ankoraŭ en gimnazia kaj posta studenta aĝo li iĝis valora tradukisto de literaturaj verkoj al Esperanto. ==== Traduko ==== * [[Adam Mickiewicz]]: ''Improvizacio de Konrad'' : el dramo "[[Dziady]]" ("Festo de mortintoj") / El la pola lingvo trad. [[Roman Iwo Dobrzański]]. - Varsovio: [[Jan Günther]], 1910. - 29 paĝoj. === [[Zbigniew Dobrzyński]] === '''Zbigniew DOBRZYŃSKI''' (mortis la 14-an de majo [[1984]]) estis [[aktoro]] de [[Pola Esperanto-Teatro]] (kun [[Kalina Pieńkiewicz]]) el Varsovio. Li esti unu el la fondintoj de Esperanto-teatro [[Antoni Grabowski]], kiu prezentiĝis en kelkaj Universalaj Kongresoj.<!--Mi havas la kongresan libron de la UK 1987 en Varsovio en mia bretaro kaj suspektis ke tiu UK povus esti unu el la UK-oj kie prezentiĝis la laŭdira teatra grupo, sed tie ne trovis ion. Do devos esti antaŭ tiu jaro, ĉar se la grupo ankoraŭ aktivintus en 1987 ĝi certe prezentintus ion en tiu UK. Postnoto: Kompreneble mi scias ke Zbigniew D. jam mortis en 1984, sed se li indikiĝas kiel unu el la fondintoj de la grupo, tio ne nepre signifas ke ĝi aŭtomate malfondiĝis kiam li mortis kaj eble malsanis iom antaŭ tio. ThomasPusch 2025-09-04--><ref>[https://edukado.net/upload/enhavo/dosieroj/Recenzoj_Katalogo/HIstorio%20de%20esperanta%20literaturo%20-ENHAVO.pdf en sia paĝo X] la libro [[Historio de la esperanta literaturo]] de [[Carlo Minnaja]] kaj de [[Giorgio Silfer]] el 2015 simple nomas teatran grupon kun nomo «Pola Esperanto-Teatro “Antoni Grabowski”». Tio povas esti indiko ke entute ne estis du teatraj grupoj, sed unu, indikita en Vikipedio kiel [[Pola Esperanto-Teatro]].</ref> ==== Notoj kaj referencoj ==== {{referencoj}} == E == ===[[Erna Epstein]]=== '''Erna Epstein''' (mortis 31 majo 1913) estis pola esperantistino en Lodzo en la komenco de 20-a jarcento. La ''[[Lodza Esperanto Societo]]'' estis kreita de ŝi.<ref>Esperanto, n148 jul 1913</ref> == F == === [[Adam Gabriel Furmanik]] === '''Adam Gabriel FURMANIK''' estis pola mariavita pastro kaj esperantisto, naskiĝinta la 20-an de decembro 1870. Lia senlaca persistemo favorigis al Esperanto la [[Mariavitismo|Mariavitan eklezion]], kiu laŭ la [[Enciklopedio de Esperanto]] de [[1934]] eldonas (... aŭ almenaŭ ĝis tiam eldonadis) diversajn broŝurojn pri tiu ĉi eklezio. Ekde la 1920-aj jaroj Adam Furmanik estis [[delegito de UEA]]. {{EdE|F}} == G == ===[[Adam Grabowski]]=== ''' Adam Grabowski''' (naskiĝis 1902 ? - mortis 1920), filo de Antoni Gravowski, estis esperantisto el [[Zakopane]] en la komenco de 20-a jarcento.<ref>Esperanto n238 jun 1920</ref> ===[[Tadeo Grabowski]]=== '''Tadeo Grabowski''' (mortis 1919), filo de [[Antoni Grabowski]], estis esperantisto el Varsovio en la komenco de 20-a jarcento<ref>Esperanto n239 okt 1919</ref> === [[Zygmunt Greffkowicz]] === '''Zygmunt GREFFKOWICZ''' ([[pseŭdonimo]] Gryff), n. la 19-an de novembro 1885 en [[Varsovio]], m. en aĝo de 55 jaroj la 16-an de decembro 1940 samurbe,<ref>[https://timenote.info/he/person/view?id=3813464 informoj el la retejo ''timenote.info''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20251204125706/https://timenote.info/he/person/view?id=3813464 |date=2025-12-04 }} (jen {{he}}, sed tuj ŝaltebla ankaŭ al 9 pliaj lingvoj)</ref> estis pola pionira esperantisto kaj ĵurnala propagandisto. Li estis komitatano de [[Pola Esperanto-Societo]] (PES), kaj estis aŭtoro de tri propagandaj broŝuroj pri Esperanto (el 1910, 1911 kaj 1930). <ref>laŭ [[Enciklopedio de Esperanto]], 1934</ref> ==== Referencoj ==== {{referencoj}} === [[Regina Grzębowska]] === '''Regina GRZĘBOWSKA''' estas pola esperantistino. Ŝi listiĝas kiel membro de la [[Internacia Rajtigita Ekzamenantaro]]. ==H== ===[[Ernest Hübscher]]=== '''Ernest Hübscher''' (mortis 1918) estis esperantisto en [[Lodzo]] en la komenco de 20-a jarcento. La lokaj Esperantistoj kolektis monon por starigi stonan sarkofagon sur lian tombon <ref>Esperanto n225 majo 1919</ref> ==I== ===[[Zenon Ihnatowicz]]=== '''Zenon Ihnatowicz''' (?-1911) estis pola esperantisto el [[Plock]], delegito de UEA. Li estas listigita en la [https://eo.wikisource.org/wiki/Adresaro_de_la_personoj_kiuj_ellernis_la_lingvon_%E2%80%9EEsperanto%E2%80%9D/Serio_XXIX/Peco_1| Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”/Serio XXIX/Peco 1], do li eklernis Esperanton en 1908. Lia lasta deziro estis, havi sur sia tombo esperantan surskribon.<ref>Esperanto n103 20 jun. 1911</ref> == J == === [[Marjan Jarocki]] === '''Marjan JAROCKI''' estis pionira esperantisto en Krakovo. Li estis la unua sekretario de [[Krakova Societo ESPERANTO]] en 1906.<ref>Ruslanda Esperantisto. ''Esperantista Movado'', n-ro 8, p. 152, aŭg. 1906</ref><ref>[https://jbc.bj.uj.edu.pl/Content/859193/NDIGCZAS043693_1906_1907_002.pdf "Pola Esperantisto", organo de societo " Esperanto" en Lvovo, 1-a jaro, n-ro 2, oktobro 1906, p. 24]</ref><ref>En Ruslanda kaj Pola Esperantisto de 1906 li nur nomatas "M. Jarocki", sed en la [[:dosiero:Brzostowski - Adresaro de Polaj Esperantistoj por 1909, 1909.pdf|Adresaro de polaj esperantistoj por 1909, p. 29]], kiam li jam ne plu estas sekretario, sed ordinara membro, notiĝas lia plena persona nomo Marjan kaj ankaŭ la adreso de 1909.</ref> ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} == K == === [[Robert Kamiński]] === '''Robert KAMIŃSKI''' estas pola esperantisto, kiu vivas kaj agadas en [[Lodzo]]. Jam antaŭ 2005 li estis la redaktoro de la bulteno ''Lodza Informilo'' de la loka Esperanto-grupo.<ref>[https://web.archive.org/web/20051122141253/http://www.ikki.pl/esperant/malnova/ informoj el malnova retejo de la Lodza Esperanto-grupo, arkivigita en novembro 2005] ({{eo}})</ref> Ekde 2015 li membras en la centra estraro de [[Pola Esperanto-Asocio]], kun mandatoj de 2015-2016 kaj de 2016-2019 kiel ĝenerala sekretario, kaj ekde tiam kun mandatoj de 2019-2022 kaj de 2022-2025 kiel prezidanto. En tiuj du oficperiodoj li ankaŭ reprezentis la asocion kiel komitatano A en la [[Komitato de UEA 2019-2022|komitato]] [[Komitato de UEA 2022-2025|de UEA]]. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} ==== Eksteraj ligiloj ==== * [https://www.facebook.com/robert.kaminski.1257 persona paĝo en la retejo] ''[[Facebook]]'' === [[Iwona Kocięba]] === '''Iwona KOCIĘBA''' estas esperantistino de pola deveno, kiu ekde la [[1980-aj jaroj]] pro fondo de esperantista familio venis al kaj de tiam vivas en la ĉirkaŭaĵo de la urbo [[Antverpeno]]. Interalie, inter la jaroj 2000 kaj 2003 ŝi estis prezidanto de la historia grupo [[La Verda Stelo (Antverpeno)|La Verda Stelo en Antverpeno]]. Pri pliaj detaloj vidu la teksteton [[Iwona Kocięba]]. === [[Teresa Kosieradzka]] === '''Teresa KOSIERADZKA''' (m. en aĝo de 67 jaroj la 10-an de oktobro 2023)<ref>[https://www.facebook.com/esencopoznan/posts/hiera%C5%AD-la-10-an-de-oktobro-forpasis-nia-kara-amikino-teresa-kosieradzka-de-%C5%9Dia-f/900227831713342/ novaĵo pri ŝia morto en la ''Facebook''-paĝo] de la klubo [[E-SENCO]] en [[Poznano]] ({{eo}})</ref> estis pola esperantistino el [[Varsovio]], kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Ŝi estis aktivulino de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj membris en la [[Loka Kongresa Komitato]] de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]]. ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Izydor Krynicki]] === D-ro '''Izydor KRYNICKI''' estis kuracisto kaj esperantisto en [[Varsovio]]. Li naskiĝis la [[26-an de januaro]] [[1874]] en [[Vilno]], kaj iĝis esperantisto en [[1895]]. Interalie li estis kunorganizinto de Esperanto-Rondo en [[Vilno]], membro de la ''Loka Monumenta Komitato'' en Vilno, kaj verkisto de artikoloj en esperantlingvaj medicinaj revuoj. === [[Paweł Kulozik]] === '''Paweł KULOZIK''' (naskiĝis en [[1912]] - mortis la [[7-an de junio]] [[1976]] en [[Katowice]], [[Pollando]]) estis pola esperantisto. Li gvidis multajn Esperanto-kursojn kaj estis unu el la plej elstaraj aktivuloj en la loka movado. == L == === [[Joanna Lewoc]] === '''Joanna LEWOC''' estas pola esperantistino, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Ŝi estis aktivulino de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj membris en la [[Loka Kongresa Komitato]] de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]]. Interalie ŝi tradukis el Esperanto en la anglan la libron de [[Reinhard Selten]] ''Enkonduko en la Teorion de Lingvaj Ludoj: Ĉu mi lernu Esperanton?''<ref>[https://www.amazon.de/Enkonduko-Teorion-Lingvaj-Einf%C3%BChrung-sprachlicher/dp/3929853035 informetoj pri la libro en la retejo ''amazon.de'']</ref> ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Zofia Anna Loiseau]] === '''Zofia Anna LOISEAU''' estas resp. estis aktiva esperantistino, kiu naskiĝis la 27-an de septembro [[1942]] en Pollando. == M == > [[Maria Majerczak]] jam estas ĝerma artikolo. === [[Stanisław Mandrak]] === '''Stanisław MANDRAK''' (n. la 20-an de julio 1948 en [[Gliwice]]) estas pola esperantisto. De 2013 ĝis 2016 li estis la prezidanto de [[Pola Esperanto-Asocio]]. ==== Eksteraj ligiloj ==== * [https://www.facebook.com/stanislaw.mandrak persona paĝo en la] [[socia retejo]] ''[[Facebook]]'' === [[Janusz Motykiewicz]] === '''Janusz MOTYKIEWICZ''' (naskiĝis en [[1944]], mortis en [[1991]] en Kotla, vilaĝo kaj komunumo en la [[distrikto Głogów]] de la regiono [[Malsupra Silezio]] en nuna [[Pollando]]) estis [[poloj|pola]] [[esperantisto]] kaj delegito de [[UEA]] en Kotla, kiu ĝis 1945 germane nomiĝis ''Kuttlau'' en ''distrikto Glogau''. == N == === [[Aleksandro Naumann]] === Dro '''Aleksandro Naumann''' publikiĝis artikolon ''Nefermita letero al s-ro de Beaufront'' en nro 6 de [[Ruslanda Esperantisto]] en 1906. Li estis sekretario de sekretario de la Unua Grupo Homarana. Adreso: Varsovio. str. Koŝikova, No 7<ref>Ruslanda Esperantisto. ''Nefermita letero al s-ro de Beaufront''. Nro 6 p.121-122. Jun-jul. 1906 </ref>. {{referencoj}} ==O== ===[[Fritz Ollhaber]]=== '''Fritz Ollhaber''' estis esperantisto en la komenco de 20-a jarcento el [[Szczecin]]. Li malaperis la 2-an de novembro 1914 ĉe [[Soissons]] dum la Unua mondmilito<ref>Esperanto n176 apr 1915</ref>. == P == === [[Tadeusz Pleskaczyński]] === '''Tadeusz PLESKACZYŃSKI''' (n. en 1909, m. la 6-an de februaro 1996) estis [[delegito de UEA]] pri [[arkitekturo]] kaj [[turismo]] de 1957 kaj delegito de [[Varsovio]] ekde 1984. ===Ant. Peczeli=== '''Ant. (Antonio?) Peczeli''' estis esperantisto el [[Przemyśl]], militkaptita 1915 dum la Unua mondmilito<ref>Esperanto n178 jul 1915</ref>. == R == === [[Irena Radziewicz-Winnicka]] === '''Irena RADZIEWICZ-WINNICKA''' (naskiĝis en [[1917]], mortis la 7-an de oktobro 2002 en Gliwice) estis Esperanto-instruistino, redaktorino, konsultanto de la Silezia Branĉo de [[AIS]], poetino, verkistino por infanoj kaj tradukistino. == S == === [[Antoni Schudmak]] === '''Antoni SCHUDMAK''' estis pioniro en Krakovo. Li iĝis unua prezidanto de [[Krakova Societo ESPERANTO]] en 1906. ===[[Jan Sigda]]=== '''Jan SIGDA''' estis esperantisto el [[Starachowice]] ĉe la mezo de 20-a jarcento. === [[Jan Silhan]] === '''Jan SILHAN''' (naskiĝis en [[1889]] - mortis la [[29-an de junio]] [[1971]]) estis merita aganto de pola kaj internacia blindula movadoj (kiel la prezidanto de Universala Asocio de Blindul-Organizaĵoj) kaj de la Esperanto-movado. === [[Józef Śliwiński]] === '''Józef ŚLIWIŃSKI''' (mortis la 5-an de januaro, kiujare?) estis [[pola esperantisto]], kreinto kaj longtempa prezidanto de la Esperanto-rondo en [[Wałbrzych]] (Pollando). === [[Joanna Smycz]] === '''Joanna SMYCZ''' estas pola esperantistino, kiu aparte aktivis dum la studentaj jaroj en la 1980-aj jaroj. Ŝi estis aktivulino de [[Pola Studenta Esperanto-Komitato]], kaj membris en la [[Loka Kongresa Komitato]] de la [[IJK 1987]] de [[TEJO]] en julio [[1987]] en [[Krakovo]]. ===[[Piotr Spiewak]]=== '''Piotr SPIEWAK''' estis esperantisto en [[Gdansko]] ĉe la mezo de 20-a jarcento. === [[Roman Stopa]] === Prof. d-ro '''Roman STOPA''' (naskiĝis en 1895, mortis en Krakovo la 15-an de aprilo 1995), estis specialisto pri afrikaj lingvoj, partopreninto de la [[UK 1912|Krakova UK en 1912]], kaj gvidis multajn Esperanto-kursojn por instruistoj inter la du mondmilitoj. ===[[Laurenti Swiatly]]=== '''Laurenti Swiatly''' estis esperantisto militkaptita 1916 dum la Unua mondmilito en [[Neuburg]]<ref>Esperanto n 193-194 sep-okt 1916</ref> ===[[Ladislau Székács]]=== '''Ladislau Székács''' estis esperantisto el [[Vacz]], militkaptita 1916 dum la Unua mondmilito en [[Nikolajev]]<ref>Esperanto n 193-194 sep-okt 1916</ref> ==T== ===[[Mihael Trombkowski]]=== '''Mihael Trombkowski''' estis esperantisto en Lodz en la unua duono de 20-a jarcento. ==U== ===[[Viktor Ungar]]=== '''Viktor Ungar''' (mortis 1920 en Zagreb), diplomato, estis esperantisto el [[Lvivo]] en la komenco de 20-a jarcento. Li estis vice-konsulo de Polio en Ĝenevo <ref>Esperanto n239-240 jul-aŭg 1920</ref> ==V== ===S. Varga=== '''S. Varga''' estis esperantisto el [[Przemyśl]], militkaptita 1915 dum la Unua mondmilito<ref>Esperanto n178 jul 1915</ref>. ==W== ===[[Ireneusz Wilczyński]] === '''Ireneusz WILCZYŃSKI''' estas pola esperantisto, pri kiu en la serĉoj per la komputila reto laŭ la stato de 2025 eltroveblas tute '''nenio''' krom ke li laŭ instigo de [[Kazimierz Krzyżak]] en 2012 estis honorigita per dekreto de la [[prezidanto de Pollando]] [[Bronisław Komorowski]] per la Arĝenta Kruco de Merito de Pollando, por sia multjara socia laboro favore al Esperanto, kiun la pola ŝtato konsideras nemateria heredaĵo de Pollando, tial escepta aktivado por ĝi simbole honorigindas. <!--Se ĝustas ke li tiom escepte laboris favore al la Esperanto-movado, tiam bonvenus - plejbone kun eksteraj referencoj - ĉi tie naskiĝdaton aŭ jaron kaj naskiĝurbon, loko(j)n de posta agado, profesio(j) kaj fine, ankaŭ iam aldoni neeviteblan mortodaton kaj urbon. La vivo jes ne nur dokumentiĝas en la komputila reto, kaj eĉ tie ne klaras ĉu oni trovas ĉiun informon. Sed ĝis nun tiu ĉi biografio estas nur granda demandosigno: helpo bonvenas por transformi ĝin al tute normala informero.--> == Z == === [[Stanisław Zausmer]] === '''Stanisław ZAUSMER''' (naskiĝis en [[1905]]; mortis la [[19-an de majo]] [[1993]]) estis [[pola esperantisto]] kaj pioniro de la movado en [[Słupsk]].<ref>[https://web.archive.org/web/20170206103503/http://zimslupsk.com/Mieczyslaw_Jordanowski,271,115.html jen en flanka mencio de nekrologo pri Mieczysław Jordanowski]</ref> {{referencoj}} === [[Aleksander Zdechlik]] === '''Aleksander ZDECHLIK''' estas pola esperantisto. De 2016 ĝis 2019 li estis la prezidanto de [[Pola Esperanto-Asocio]], post kiam li jam la antaŭjan tri jarojn gvidis la revizian komisionon de la asocio. === [[Arkadiusz Zychewicz]] === '''Arkadiusz ZYCHEWICZ''' estas pola esperantisto. En 2011 li elektiĝis prezidanto de [[Pola Esperanto-Asocio]] kaj formale havis tiun postenon ĝis novelekto en januaro 2013. {{Ĝermo|esperantisto}} [[Kategorio:Listoj de esperantistoj laŭ nacieco|Polaj]] [[Kategorio:Ĝermolisto de esperantistoj|Polaj]] [[Kategorio:Polaj esperantistoj]] bd3l321w979s3vrt90p8bmw19efyt0d 0 121975 9490808 9490794 2026-10-09T12:09:38Z Roberto 609 /* W */ 9490808 wikitext text/x-wiki {{ArtikolaMesaĝokesto | speco = ĝermo | bildo = <span style="vertical-align: middle; background:transparent">[[Dosiero:Flago-de-Svislando.svg|50ra]]<span style="margin-left:-45px;">[[Dosiero:Esperanto-Simbolo.svg|40ra]]</span></span> | css-stiloj = width: 80%; | teksto = ''Tiu ĉi paĝo listigas [[Vikipedio:ĝermo|ĝermajn informojn]] pri [[svisa esperantisto|svisaj esperantistoj]]. Movu mallongajn informojn pri svisaj esperantistoj en tiun ĉi paĝon metante [[Vikipedio:alidirektilo|alidirektilo]]n.<br />Se vi volus partigi informon en apartan artikolon, aldonu informojn tiel ke '''minimume''' estu tri plenaj frazoj, prefere pli, nepre estu ĝustaj kategorioj, almenaŭ [[:kategorio:svisaj esperantistoj]], kaj laŭeble ankaŭ uziĝu la ŝablonoj {{ŝ|Informkesto homo}} kaj {{ŝ|vivtempo}}. Post kreo de aparta artikolo forigu la informon de ĉi-tie.<br />Ekzistas pli plena '''[[listo de svisaj esperantistoj]]''', en kiu listiĝu la nomoj de svisaj esperantistoj aŭ menciataj ĉi-tie aŭ per propra biografia artikolo.'' <!-- Pri ĉi tiu paĝo, vidu la historian diskuton [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo_2006_9#Kvanto_kaj_kvalito]] --> }} {{KompaktaEnhavTabeloEo}} == A == === Paul Aeby === '''Paul AEBY''' (1903-1988) estas aŭ estis svisa esperantisto, kiu [[Universalaj Lingvoj en Svislando/Listo de lokoj kaj nomoj menciitaj|estas menciita]] en la verkaĵo [[Universalaj Lingvoj en Svislando]] el [[2006]] de [[Andreas Künzli]] (paĝo 1085). Ĝis nun pri li mankas kromaj biografiaj informoj. === Enea Albertini === '''Enea ALBERTINI''' (1926-1990) estis svisa esperantisto, kiu [[Universalaj Lingvoj en Svislando/Listo de lokoj kaj nomoj menciitaj|estas menciita]] en la verkaĵo [[Universalaj Lingvoj en Svislando]] el [[2006]] de [[Andreas Künzli]] (paĝo 196, 1085). Ĝis nun pri li mankas biografiaj informoj, krom ke li aktivis ekde la jaro 1955 en originie fervojista Esperanto-grupo en [[Tiĉino]], el kiu en 1961 kreskis la urba Esperanto-grupo de [[Bellinzona]] kaj la Tiĉina Esperanto-Ligo (TEL).<ref>[https://www.planlingvoj.ch/11_ENCYCL_ESPERANTO_enkonduko.pdf laŭ la artikolo "Esperanto en Svislando", p. 14] (jen la enkonduko, 20-paĝa, en [[Portebla dokumentformo|formato PDF]]) de [[Andreas Künzli]]</ref> ''' Referencoj ''' {{Referencoj}} === Johann Albisser === '''Johann ALBISSER''' estas aŭ estis svisa esperantisto, kiu [[Universalaj Lingvoj en Svislando/Listo de lokoj kaj nomoj menciitaj|estas menciita]] en la verkaĵo [[Universalaj Lingvoj en Svislando]] el [[2006]] de [[Andreas Künzli]] (paĝo 1085). === Reinhard Albus === Ankaŭ pri '''Reinhard ALBUS''' (1928-1982) ĝis nun komplete mankas biografiaj informoj, krom la jaroj de naskiĝo kaj morto. === Hans Altherr === '''Hans ALTHERR''' (n. 1914, mortdato nekonata) estis svisa esperantisto, kiu [[Universalaj Lingvoj en Svislando/Listo de lokoj kaj nomoj menciitaj|estas menciita]] en la verkaĵo [[Universalaj Lingvoj en Svislando]] el [[2006]] de [[Andreas Künzli]] (paĝoj 203, 236, 1085). Ĝis nun pri li komplete mankas biografiaj informoj. === César Amaudruz === '''César AMAUDRUZ''' (1894-1975) estis svisa esperantisto, kiu [[Universalaj Lingvoj en Svislando/Listo de lokoj kaj nomoj menciitaj|estas menciita]] en la verkaĵo [[Universalaj Lingvoj en Svislando]] el [[2006]] de [[Andreas Künzli]] (paĝo 1085). Ĝis nun pri li komplete mankas biografiaj informoj. === Heinrich Amman === '''Heinrich AMMAN''' (1909-1967) estis svisa esperantisto, kiu [[Universalaj Lingvoj en Svislando/Listo de lokoj kaj nomoj menciitaj|estas menciita]] en la verkaĵo [[Universalaj Lingvoj en Svislando]] el [[2006]] de [[Andreas Künzli]] (paĝo 1085). Ĝis nun pri li komplete mankas biografiaj informoj. === Ernst Anderegg === '''Ernst ANDEREGG''' (1901-1989) estis svisa esperantisto, kiu [[Universalaj Lingvoj en Svislando/Listo de lokoj kaj nomoj menciitaj|estas menciita]] en la verkaĵo [[Universalaj Lingvoj en Svislando]] el [[2006]] de [[Andreas Künzli]] (paĝoj 804, 1085). Ĝis nun pri li komplete mankas biografiaj informoj. === Melchior Anderhub === '''Melchior ANDERHUB''' estas aŭ estis svisa esperantisto, kiu [[Universalaj Lingvoj en Svislando/Listo de lokoj kaj nomoj menciitaj|estas menciita]] en la verkaĵo [[Universalaj Lingvoj en Svislando]] el [[2006]] de [[Andreas Künzli]] (paĝoj 150, 1085). Ĝis nun pri li komplete mankas biografiaj informoj. === Guido Appius === '''Guido ADDIUS''' (n. en 1933, loĝas aŭ loĝis en Bazelo) estas aŭ estis svisa esperantisto, kiu [[Universalaj Lingvoj en Svislando/Listo de lokoj kaj nomoj menciitaj|estas menciita]] en la verkaĵo [[Universalaj Lingvoj en Svislando]] el [[2006]] de [[Andreas Künzli]] (paĝoj 204, 213b, 1085). Ĝis nun pri li komplete mankas biografiaj informoj. === Paul Arbenz === '''Paul ARBENZ''' (1908-1977) estis svisa esperantisto, kiu [[Universalaj Lingvoj en Svislando/Listo de lokoj kaj nomoj menciitaj|estas menciita]] en la verkaĵo [[Universalaj Lingvoj en Svislando]] el [[2006]] de [[Andreas Künzli]] (paĝo 1085). Ĝis nun pri li komplete mankas biografiaj informoj. === Martin Ardüser === '''Martin ARDÜSER''' (1917-1943) estis svisa esperantisto, kiu [[Universalaj Lingvoj en Svislando/Listo de lokoj kaj nomoj menciitaj|estas menciita]] en la verkaĵo [[Universalaj Lingvoj en Svislando]] el [[2006]] de [[Andreas Künzli]] (paĝoj 192, 218b, 242, 1085). Ĝis nun pri li komplete mankas biografiaj informoj. === Josef Aschwanden === '''Josef ASCHWANDEN''' (1877-1957) estis svisa esperantisto, kiu [[Universalaj Lingvoj en Svislando/Listo de lokoj kaj nomoj menciitaj|estas menciita]] en la verkaĵo [[Universalaj Lingvoj en Svislando]] el [[2006]] de [[Andreas Künzli]] (paĝoj 856-857, 1085). Ĝis nun pri li komplete mankas biografiaj informoj. == B == === [[Paul Bächli]] === '''Paul BÄCHLI''' (naskiĝis en [[1901]], mortis la [[10-an de marto]] [[1995]]), estis [[UEA-delegito]] dum trideko da jaroj en [[Baden (Argovio)]] kaj honora membro de [[Svisa Esperanto-Societo]], kies dokumentan servon li prizorgis. ===[[Charles Balsiger]]=== '''Charles Balsiger''' (mortis 1919) estis esperantisto el [[Vevey]] en la komenco de 20-a jarcento<ref>Esperanto n232 dec. 1919</ref>. === [[Hans Bipp]] === '''Hans BIPP''' (naskiĝis en [[1913]], mortis la [[4-an de novembro]] [[1997]] en [[Birsfelden]]) estis esperantisto ekde [[1929]], aktivulo de [[Svisa Asocio de Esperanto-Fervojistoj]] kaj ties prezidinto inter la jaroj 1952 kaj 1956. === [[Laurent Burgbacher]] === '''Laurent BURGBACHER''' (naskiĝis en [[1976]], vivanta en [[Laŭzano]]) estas esperantisto, kiu interalie miksis kaj aranĝis la kanton [https://www.youtube.com/watch?v=HLeqz6Z_MuU Konsolarmeoj], kanto verkita de [[Tomio Frejarö]], kantita de [[Gijom' Armide]] kaj Tomio Frejarö kaj publikigita en aprilo 2018. == C == === [[Gérard Cool]] === '''Gérard COOL''' (n. en 1921, mortjaro ne konata) estis devene nederlanda esperantisto en la komunumo [[Hasliberg]] de la [[kantono Berno]]. Kun sia edzino Florence li multajn jarojn instruis Esperanton en la fama internacia privata lernejo ''[[École d'Humanité]]'', kiu troviĝas en [[Hasliberg]], kaj kies fondinto kaj iama direktoro [[Paulus Geheeb]] ankaŭ estis aktiva Esperantisto.<ref>[[Universalaj Lingvoj en Svislando/Listo de lokoj kaj nomoj menciitaj|Universalaj Lingvoj en Svislando]], 2006, ISBN 2-9700425-2-5, paĝo 224</ref> En École d'Humanité inter aliaj [[Claude Gacond]] intimiĝis kun Esperanto.<ref>[[Universalaj Lingvoj en Svislando/Listo de lokoj kaj nomoj menciitaj|Universalaj Lingvoj en Svislando]], 2006, ISBN 2-9700425-2-5, paĝo 321</ref> ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Florence Cool-Coté]] === '''Florence COOL-COTÉ''' (n. en 1931, ebla mortjaro ne konata) estas aŭ estis devene [[Kebekio|kebekia]], do franclingve [[kanado|kanada]] esperantistino en la komunumoparto Wasserwendi de la komunumo [[Hasliberg]] en la [[kantono Berno]]. Kun sia edzo Gérard ŝi multajn jarojn instruis Esperanton en la fama internacia privatlernejo [[École d'Humanité]], kiu troviĝas en Hasliberg, kaj kies fondinto kaj iama direktoro [[Paulus Geheeb]] ankaŭ estis aktiva Esperantisto. Florence Cool-Coté de [[1979]] ĝis [[1986]] estis svisa [[delegito de UEA|ĉefdelegitino]] de [[Universala Esperanto-Asocio]] kaj [[komitato de UEA|A-komitatanino de UEA]] por Svislando.<ref>ekzemple dokumentita en la [[Jarlibro de UEA]] [[1982]], p. 325, aŭ [[1984]], p. 363</ref> ===Th. Christen=== '''Th. Christen''' (mortis 1920), kuracisto, estis esperantisto en [[Basel]] en la komenco de 20-a jarcento. Li mortis en [[Lausanne]] pro akcidento. Dum la [[Bavara Soveta Respubliko|soveta reĝimo en München]] li akceptis konsilan oficon en la financa departemento. Li estis malnova Esperantisto sed ne aligis publike. <ref>Esperanto n238 jun 1920</ref> ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} <!-- == Ĉ == == D == == E == == F == --> == D == === [[Raphael Das Gupta]] === '''Raphael Das GUPTA''' estas svisa esperantisto en la 2020-aj jaroj. Pri li estas ankoraŭ neniuj informoj, krom ke ekde 2022 li estas estrarano de [[Svisa Esperanto-Societo]].<ref>[https://web.archive.org/web/20220118231253/https://svisa-esperanto-societo.ch/eo/ listo de la estraro de SES el januaro 2022,] [https://web.archive.org/web/20210118210037/https://svisa-esperanto-societo.ch/eo/ en antaŭa arkivigo de aŭgusto 2021 lia nomo ankoraŭ ne estas], [https://svisa-esperanto-societo.ch/eo sed daŭre li menciiĝas kiel estrarano almenaŭ ĝis marto 2025] ({{eo}}) </ref> La familia nomo estas denaske [[bengala]], kaj frape similas al tiu de [[Probal Dasgupta]], tiel ke ekestis nekonfirmitaj onidiroj ke la du esperantistoj povus esti parencoj, eble patro kaj filo. Pri tiu suspekto tamen ĝis nun mankas ĉiaj konfirmoj. {{referencoj}} ===A-P Dubois=== '''A-P Dubois''' (mortis 1918) estis esperantisto en la komenco de 20-a jarcento. Li estis la unua Esperantisto en Kantono Neuchâltel kaj unu el la unuaj svisaj Esperantistoj. Li estis patro de [[Louise Dubois]].<ref>Esperanto n211 mar 1918</ref> ===[[Louise Dubois]]=== '''Louise Dubois''' estis esperantistino en la komenco de 20-a jarcento. Filino de A-P Dubois. <ref>Esperanto n211 mar 1918</ref> ==E== ===[[Maxim von Ehrenthal]]=== Barono '''Maxim von Ehrenthal''' (1887?-1915), ankaŭ konata kiel ''Max von Ehrenthal'', estis esperantisto el [[Davos]]<ref>[[Universalaj Lingvoj en Svislando/Listo de lokoj kaj nomoj menciitaj|Universalaj Lingvoj en Svislando]] p. 1087</ref> <ref>Esperanto n179 jul 1915</ref> ;Verkoj: Waffensammlung des Fürsten Reuss J. L. zu Schloß Osterstein, sowie die Gewehrkammer des Fürsten Reuss J. L. zu Schloß Schleiz. B. Kühlen, München-Gladbach 1908. == G == === [[Gabrielle Gacond]] === '''Gabrielle GACOND''' (naskiĝis en [[1908]], mortis la [[21-an de aprilo]] [[1999]] en [[Neŭŝatelo]]) estis subteninto de [[Kultura Centro Esperantista]] kaj kunlaborinto de [[Centro de Dokumentado kaj Esploro pri la Lingvo Internacia]]. Ŝi estis la patrino de [[Claude Gacond]]. Pluraj fotoj de ŝi aperas en [http://www.esperanto-gacond.ch/autobio-eo.htm esperantlingva biografio de li en lia persona retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170128081208/http://www.esperanto-gacond.ch/autobio-eo.htm |date=2017-01-28 }}. === [[Walter Giannini-Aeppli]] === '''Walter GIANNINI-AEPPLI''' (naskiĝis en [[1914]], mortis la [[9-an de aprilo]] [[2003]]) estis membro de [[UEA]], [[Svisa Esperanto-Societo]] (SES), [[KELI]] kaj de [[Esperanto-Societo Zuriko]], kiun li prezidis plurajn jarojn. == H == ===[[Josef Hartmann]]=== '''Josef Hartmann''' estis delegito de UEA en [[Davos]] dum la Unua mondmilito <ref>Esperanto n184 dec 1915</ref>. ===[[Emma Herzog]]=== '''Emma Herzog''' (naskiĝis 1857?; mortis 1920) estis esperantisto en [[Zuriko]] en la komenco de 20-a jarcento. Ŝi ankaŭ estis delegitino de UEA en [[Davos]]<ref>Esperanto n236 apr 1920</ref>. ===Hildebrandt=== '''Hildebrandt''' estis delegito de UEA en [[Thun]] en la komenco de 20-a jarcento <ref>Esperanto n165 apr 1914</ref>. ===[[Theodor Hopf]]=== '''Theodor Hopf''' (mortis 1919) apotekisto, estis esperantisto el [[Adelboden]] en la komenco de 20-a jarcento<ref>Esperanto n232 dec. 1919</ref>. En la jaroj [[1905]] ĝis [[1909]] Hopf invitis per la revuo [[Tra la Mondo]] esperantistojn por feriado al sia montarvilaĝo. En tiu tempo li aperigis ankaŭ prospekton por sia internacia apoteko. Ĝis [[1912]] Theodor Hopf oficis kiel [[UEA-delegito]] de Adelboden. === [[Richard Huber-Muff]] === '''Richard HUBER-MUFF''' [naskiĝjaro ne konata, m. en majo 1948] estis svisa esperantisto meze de 20-a jarcento en [[Luzern]]. Li estis patro, interalie, de du katolikaj pastroj. <!-- == I == --> == J == === [[Frieda Jakob]] === '''Frieda JAKOB''' (mortis la [[14-an de decembro]] [[1958]]) estis la dua edzino de la eksa direktoro de UEA kaj redaktoro de [[Esperanto (gazeto)|Esperanto]] [[Hans Jakob]]. === [[Maria-Johanna Jakob-Notz]] === '''Maria-Johanna Jakob-Notz''' (mortis [[1930]] en [[Ĝenevo]]) estis la unua edzino de direktoro de UEA [[Hans Jakob]]. === [[Johannes Jüstrich]] === '''Johannes JÜSTRICH''' (naskiĝis en [[1907]] , mortis en [[1988]] en [[St. Gallen]], [[Svislando]]) estis [[svisa esperantisto]]. Li estis [[delegito de UEA|delegito]] kaj [[fakdelegito]] de [[UEA]] pri [[fervojo]]j. <!-- == Ĵ == == K == --> == L == === [[Hanny Liechti]] === '''Hanny LIECHTI''', (naskiĝis en [[1914]], mortis 85-jara la [[5-an de decembro]] [[1999]]) estis plur-jardeka aktivulino, estrarano kaj honora membro de [[Esperanto-Societo Zuriko]]. Ŝi agadis ankaŭ en [[Svisa Esperanto-Societo]] kaj [[Kristana Esperanto-Ligo Internacia]]. Ŝia edzo [[Fritz Liechti-Kirchhofer]] (1913-2001) ankaŭ estis aktiva esperantisto - kun li ŝi interalie inter la jaroj 1953 kaj 1977 organizis kvar internaciajn kongresojn de KELI === [[Hans Lüthi]] === '''Hans LÜTHI''' (naskiĝis en [[1915]] - mortis la [[8-an de junio]] [[1977]] en [[Lenzburg]], [[Svislando]]) estis svisa esperantisto, iam [[UEA]]-delegito en [[Araŭo]], membro de UEA ekde [[1938]]. == M == ===[[Edouard Mallet]]=== '''Edouard Mallet''' estis esperantisto en Ĝenovo en la komenco de la 20-a jarcento. Li estis unu el la redaktantoj de revuo [[Svisa Espero]]. Li estis frato de [[Eudoxie Mallet]]. ===[[Eudoxie Mallet]]=== '''Eudoxie Mallet''' (mortis 1918) estis esperantistino en Ĝenevo en la komenco de la 20-a jarcento. Ŝi kelkan tempon sindoneme laboris ĉe la C. O. de UEA je la servo de helpado al viktimoj de Unua mondmilito. Ŝi estis fratino de [[Edouard Mallet]].<ref>Esperanto n217-218 sep-okt 1918</ref> === [[Angelo Mellini]] === '''Angelo MELLINI''' (naskiĝis en [[1934]]) estis iama [[sekretario]] de [[Svisa Esperanto-Societo]], mortis la [[10-an de septembro]] [[2002]] en [[Hermetschwil]] ([[Svislando]]). === [[Marcel Moreillon]] === '''Marcel MOREILLON''' (1906- 2004) estis UEA-membro el Satigny (Svislando) kaj membro de la ĝeneva grupo La Stefo, mortis la 20-an de januaro 2004. === [[Amélie Montandon]] === '''Amélie MONTANDON''' (mortis 89-jara la [[2-an de majo]] [[1970]]) estis svisa esperantistino, malnova membro kaj delegito de [[UEA]]. Ŝi aktivis en la movado ekde la [[2-a UK]] en [[1906]] ĝis nelonge antaŭ la morto. == N == === [[Ernest Navide]] === '''Ernest Navide''' (naskiĝis 1816? kaj mortis 1909) estis esperantisto en Ĝenevo, Svisio en la komenco de la 20-a jarcento. Li estis ano de la ''[[Académie des Sciences Morales et Politiques]]'' de Francio. Esperantigis en 1900, 84-jaraĝa. <!-- == O == --> == P == === [[Jules Perlet]] === '''Jules Perlet''' (1887-1964), estis svisa esperantisto en la 20-a jarcento. Verko: * '''Ausfuhliche Grammatika der Espereranto-Sprache'''. Eld. [[Alfred Schmid & Cie]], Berno, 1923, 104 pĝ. {{Citaĵo|Tre ampleksa bonega lernolibro, kun multaj trafaj ekzemploj. Ĝi taŭgas speciale por personoj, kiuj deziras studi la lingvon sen helpo de profesoro. La libro estas presita sur preskaŭ-luksa papero per dikaj, bone legeblaj literoj. Ni ne dubas, ke tiu nova libro multe helpos disvastigi nian lingvon en germana parto de Svislando|[[Belga Esperantisto]] n101-102 (jul-aug 1923)}} === [[Nadine Perrenoud]] === '''Nadine PERRENOUD''' (mortis la [[1-an de majo]] [[1982]] en [[Neŭŝatelo]], [[Svislando]]) estis fervora [[UEA]]-membro kaj loka aktivulino. === [[René W. Perrenoud]] === '''René W. PERRENOUD''' (1904-1996), esperantisto preskaŭ denaska, estrarano de Svisa Esperanto-Societo (1952-74), komitatano kaj librotenisto de [[Kultura Centro Esperantista]] (1968-88), delegito dum 40 jaroj pri edukado, mortis la 30-an de julio en Hauterive (Svislando). == Q == == R == ===A. Rohrer=== '''A. Rohrer''' (mortis 1915) el [[Lyss]], kies e-grupo li estis prezidanto, estis esperantisto en la komenco de 20-a jarcento. == S == === [[Werner Schaufelberger]] === '''Werner SCHAUFELBERGER''' (naskiĝis en [[1916]], mortis la [[4-an de majo]] [[1998]] en [[Zuriko]]) estis [[dumviva membro de UEA]] kaj multjara fervoja [[UEA-delegito|delegito]]. ===[[Otto Schmid]]=== '''Otto Schmid''' estis esperantisto en [[Arbon]] en la komenco de 20a jarcento.<ref>Esperanto n166 1914</ref> <!-- == Ŝ == == T == == U == --> == V == === [[Willy Voirol-Reichen]] === '''Willy VOIROL-REICHEN''' (1905-2001) estis membro de [[UEA]] dum pli ol 60 jaroj, [[dumviva membro de UEA]] kaj iama [[UEA-delegito|delegito]] en [[Biel]]. == W == ===[[Felix Wohlgrath]]=== '''Félix Wohlgrath''' (mortis 1920) estis esperantisto en [[Basel]] en la komenco de 20-a jarcento.<ref>Esperanto n238 jun 1920</ref> ===[[Anton Waltisbühl]]=== '''Anton Waltisbühl''' (1855-1940), komercisto, estis esperantisto en Svisio dum la komenco de 20-a jarcento kaj post 1908 idisto. En 1909 li fondis kun [[Friedrich Schneeberger]] kaj [[Richard Lorenz]] en [[Zuriko]] la Ido-organizaĵon [[SULI]]. Laŭ [[Georg Agrikola]] en [[Enciklopedio de Esperanto]], li estis unu el la plej fervoraj idistoj en Svisio. Li estis ankaŭ menciitaj en la verko [[Universalaj Lingvoj en Svislando]] de [[Andreas Künzli]]. Verkoj *''Kompleta Lernolibro de la Linguo Internaciona di la Delegitaro por Esperantistoj''. Eld. de la aŭtoro, Zuriko, 1908. === [[Alfred Wenger]] === '''Alfred WENGER''' (naskiĝis en 1917, mortis en 2003 en [[Chez-le-Bart]]) estis [[dumviva membro de UEA]] kaj inter la jaroj [[1964]] kaj [[1983]] funkciis kiel [[delegito de UEA|fakdelegito]] pri medicino. == X == == Y == == Z == ===[[Jean Zryd]]=== '''Jean Zryd''' (mortis 1918) estis esperantisto el Ĝenevo, estrarano de la loka grupo. <ref>Esperanto n220 dec 1918</ref> {{Ĝermo|respektive multaj ĝermoj pri esperantistoj}} [[Kategorio:Listoj de esperantistoj laŭ nacieco|Svisaj]] [[Kategorio:Ĝermolisto de esperantistoj|Svisaj]] [[Kategorio:Svisaj esperantistoj]] 1tv7lht31s6mzapcricq79h5gi1ojw6 9490811 9490808 2026-10-09T12:11:47Z Roberto 609 /* Felix Wohlgrath */ 9490811 wikitext text/x-wiki {{ArtikolaMesaĝokesto | speco = ĝermo | bildo = <span style="vertical-align: middle; background:transparent">[[Dosiero:Flago-de-Svislando.svg|50ra]]<span style="margin-left:-45px;">[[Dosiero:Esperanto-Simbolo.svg|40ra]]</span></span> | css-stiloj = width: 80%; | teksto = ''Tiu ĉi paĝo listigas [[Vikipedio:ĝermo|ĝermajn informojn]] pri [[svisa esperantisto|svisaj esperantistoj]]. Movu mallongajn informojn pri svisaj esperantistoj en tiun ĉi paĝon metante [[Vikipedio:alidirektilo|alidirektilo]]n.<br />Se vi volus partigi informon en apartan artikolon, aldonu informojn tiel ke '''minimume''' estu tri plenaj frazoj, prefere pli, nepre estu ĝustaj kategorioj, almenaŭ [[:kategorio:svisaj esperantistoj]], kaj laŭeble ankaŭ uziĝu la ŝablonoj {{ŝ|Informkesto homo}} kaj {{ŝ|vivtempo}}. Post kreo de aparta artikolo forigu la informon de ĉi-tie.<br />Ekzistas pli plena '''[[listo de svisaj esperantistoj]]''', en kiu listiĝu la nomoj de svisaj esperantistoj aŭ menciataj ĉi-tie aŭ per propra biografia artikolo.'' <!-- Pri ĉi tiu paĝo, vidu la historian diskuton [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo_2006_9#Kvanto_kaj_kvalito]] --> }} {{KompaktaEnhavTabeloEo}} == A == === Paul Aeby === '''Paul AEBY''' (1903-1988) estas aŭ estis svisa esperantisto, kiu [[Universalaj Lingvoj en Svislando/Listo de lokoj kaj nomoj menciitaj|estas menciita]] en la verkaĵo [[Universalaj Lingvoj en Svislando]] el [[2006]] de [[Andreas Künzli]] (paĝo 1085). Ĝis nun pri li mankas kromaj biografiaj informoj. === Enea Albertini === '''Enea ALBERTINI''' (1926-1990) estis svisa esperantisto, kiu [[Universalaj Lingvoj en Svislando/Listo de lokoj kaj nomoj menciitaj|estas menciita]] en la verkaĵo [[Universalaj Lingvoj en Svislando]] el [[2006]] de [[Andreas Künzli]] (paĝo 196, 1085). Ĝis nun pri li mankas biografiaj informoj, krom ke li aktivis ekde la jaro 1955 en originie fervojista Esperanto-grupo en [[Tiĉino]], el kiu en 1961 kreskis la urba Esperanto-grupo de [[Bellinzona]] kaj la Tiĉina Esperanto-Ligo (TEL).<ref>[https://www.planlingvoj.ch/11_ENCYCL_ESPERANTO_enkonduko.pdf laŭ la artikolo "Esperanto en Svislando", p. 14] (jen la enkonduko, 20-paĝa, en [[Portebla dokumentformo|formato PDF]]) de [[Andreas Künzli]]</ref> ''' Referencoj ''' {{Referencoj}} === Johann Albisser === '''Johann ALBISSER''' estas aŭ estis svisa esperantisto, kiu [[Universalaj Lingvoj en Svislando/Listo de lokoj kaj nomoj menciitaj|estas menciita]] en la verkaĵo [[Universalaj Lingvoj en Svislando]] el [[2006]] de [[Andreas Künzli]] (paĝo 1085). === Reinhard Albus === Ankaŭ pri '''Reinhard ALBUS''' (1928-1982) ĝis nun komplete mankas biografiaj informoj, krom la jaroj de naskiĝo kaj morto. === Hans Altherr === '''Hans ALTHERR''' (n. 1914, mortdato nekonata) estis svisa esperantisto, kiu [[Universalaj Lingvoj en Svislando/Listo de lokoj kaj nomoj menciitaj|estas menciita]] en la verkaĵo [[Universalaj Lingvoj en Svislando]] el [[2006]] de [[Andreas Künzli]] (paĝoj 203, 236, 1085). Ĝis nun pri li komplete mankas biografiaj informoj. === César Amaudruz === '''César AMAUDRUZ''' (1894-1975) estis svisa esperantisto, kiu [[Universalaj Lingvoj en Svislando/Listo de lokoj kaj nomoj menciitaj|estas menciita]] en la verkaĵo [[Universalaj Lingvoj en Svislando]] el [[2006]] de [[Andreas Künzli]] (paĝo 1085). Ĝis nun pri li komplete mankas biografiaj informoj. === Heinrich Amman === '''Heinrich AMMAN''' (1909-1967) estis svisa esperantisto, kiu [[Universalaj Lingvoj en Svislando/Listo de lokoj kaj nomoj menciitaj|estas menciita]] en la verkaĵo [[Universalaj Lingvoj en Svislando]] el [[2006]] de [[Andreas Künzli]] (paĝo 1085). Ĝis nun pri li komplete mankas biografiaj informoj. === Ernst Anderegg === '''Ernst ANDEREGG''' (1901-1989) estis svisa esperantisto, kiu [[Universalaj Lingvoj en Svislando/Listo de lokoj kaj nomoj menciitaj|estas menciita]] en la verkaĵo [[Universalaj Lingvoj en Svislando]] el [[2006]] de [[Andreas Künzli]] (paĝoj 804, 1085). Ĝis nun pri li komplete mankas biografiaj informoj. === Melchior Anderhub === '''Melchior ANDERHUB''' estas aŭ estis svisa esperantisto, kiu [[Universalaj Lingvoj en Svislando/Listo de lokoj kaj nomoj menciitaj|estas menciita]] en la verkaĵo [[Universalaj Lingvoj en Svislando]] el [[2006]] de [[Andreas Künzli]] (paĝoj 150, 1085). Ĝis nun pri li komplete mankas biografiaj informoj. === Guido Appius === '''Guido ADDIUS''' (n. en 1933, loĝas aŭ loĝis en Bazelo) estas aŭ estis svisa esperantisto, kiu [[Universalaj Lingvoj en Svislando/Listo de lokoj kaj nomoj menciitaj|estas menciita]] en la verkaĵo [[Universalaj Lingvoj en Svislando]] el [[2006]] de [[Andreas Künzli]] (paĝoj 204, 213b, 1085). Ĝis nun pri li komplete mankas biografiaj informoj. === Paul Arbenz === '''Paul ARBENZ''' (1908-1977) estis svisa esperantisto, kiu [[Universalaj Lingvoj en Svislando/Listo de lokoj kaj nomoj menciitaj|estas menciita]] en la verkaĵo [[Universalaj Lingvoj en Svislando]] el [[2006]] de [[Andreas Künzli]] (paĝo 1085). Ĝis nun pri li komplete mankas biografiaj informoj. === Martin Ardüser === '''Martin ARDÜSER''' (1917-1943) estis svisa esperantisto, kiu [[Universalaj Lingvoj en Svislando/Listo de lokoj kaj nomoj menciitaj|estas menciita]] en la verkaĵo [[Universalaj Lingvoj en Svislando]] el [[2006]] de [[Andreas Künzli]] (paĝoj 192, 218b, 242, 1085). Ĝis nun pri li komplete mankas biografiaj informoj. === Josef Aschwanden === '''Josef ASCHWANDEN''' (1877-1957) estis svisa esperantisto, kiu [[Universalaj Lingvoj en Svislando/Listo de lokoj kaj nomoj menciitaj|estas menciita]] en la verkaĵo [[Universalaj Lingvoj en Svislando]] el [[2006]] de [[Andreas Künzli]] (paĝoj 856-857, 1085). Ĝis nun pri li komplete mankas biografiaj informoj. == B == === [[Paul Bächli]] === '''Paul BÄCHLI''' (naskiĝis en [[1901]], mortis la [[10-an de marto]] [[1995]]), estis [[UEA-delegito]] dum trideko da jaroj en [[Baden (Argovio)]] kaj honora membro de [[Svisa Esperanto-Societo]], kies dokumentan servon li prizorgis. ===[[Charles Balsiger]]=== '''Charles Balsiger''' (mortis 1919) estis esperantisto el [[Vevey]] en la komenco de 20-a jarcento<ref>Esperanto n232 dec. 1919</ref>. === [[Hans Bipp]] === '''Hans BIPP''' (naskiĝis en [[1913]], mortis la [[4-an de novembro]] [[1997]] en [[Birsfelden]]) estis esperantisto ekde [[1929]], aktivulo de [[Svisa Asocio de Esperanto-Fervojistoj]] kaj ties prezidinto inter la jaroj 1952 kaj 1956. === [[Laurent Burgbacher]] === '''Laurent BURGBACHER''' (naskiĝis en [[1976]], vivanta en [[Laŭzano]]) estas esperantisto, kiu interalie miksis kaj aranĝis la kanton [https://www.youtube.com/watch?v=HLeqz6Z_MuU Konsolarmeoj], kanto verkita de [[Tomio Frejarö]], kantita de [[Gijom' Armide]] kaj Tomio Frejarö kaj publikigita en aprilo 2018. == C == === [[Gérard Cool]] === '''Gérard COOL''' (n. en 1921, mortjaro ne konata) estis devene nederlanda esperantisto en la komunumo [[Hasliberg]] de la [[kantono Berno]]. Kun sia edzino Florence li multajn jarojn instruis Esperanton en la fama internacia privata lernejo ''[[École d'Humanité]]'', kiu troviĝas en [[Hasliberg]], kaj kies fondinto kaj iama direktoro [[Paulus Geheeb]] ankaŭ estis aktiva Esperantisto.<ref>[[Universalaj Lingvoj en Svislando/Listo de lokoj kaj nomoj menciitaj|Universalaj Lingvoj en Svislando]], 2006, ISBN 2-9700425-2-5, paĝo 224</ref> En École d'Humanité inter aliaj [[Claude Gacond]] intimiĝis kun Esperanto.<ref>[[Universalaj Lingvoj en Svislando/Listo de lokoj kaj nomoj menciitaj|Universalaj Lingvoj en Svislando]], 2006, ISBN 2-9700425-2-5, paĝo 321</ref> ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} === [[Florence Cool-Coté]] === '''Florence COOL-COTÉ''' (n. en 1931, ebla mortjaro ne konata) estas aŭ estis devene [[Kebekio|kebekia]], do franclingve [[kanado|kanada]] esperantistino en la komunumoparto Wasserwendi de la komunumo [[Hasliberg]] en la [[kantono Berno]]. Kun sia edzo Gérard ŝi multajn jarojn instruis Esperanton en la fama internacia privatlernejo [[École d'Humanité]], kiu troviĝas en Hasliberg, kaj kies fondinto kaj iama direktoro [[Paulus Geheeb]] ankaŭ estis aktiva Esperantisto. Florence Cool-Coté de [[1979]] ĝis [[1986]] estis svisa [[delegito de UEA|ĉefdelegitino]] de [[Universala Esperanto-Asocio]] kaj [[komitato de UEA|A-komitatanino de UEA]] por Svislando.<ref>ekzemple dokumentita en la [[Jarlibro de UEA]] [[1982]], p. 325, aŭ [[1984]], p. 363</ref> ===Th. Christen=== '''Th. Christen''' (mortis 1920), kuracisto, estis esperantisto en [[Basel]] en la komenco de 20-a jarcento. Li mortis en [[Lausanne]] pro akcidento. Dum la [[Bavara Soveta Respubliko|soveta reĝimo en München]] li akceptis konsilan oficon en la financa departemento. Li estis malnova Esperantisto sed ne aligis publike. <ref>Esperanto n238 jun 1920</ref> ==== Referencoj ==== {{Referencoj}} <!-- == Ĉ == == D == == E == == F == --> == D == === [[Raphael Das Gupta]] === '''Raphael Das GUPTA''' estas svisa esperantisto en la 2020-aj jaroj. Pri li estas ankoraŭ neniuj informoj, krom ke ekde 2022 li estas estrarano de [[Svisa Esperanto-Societo]].<ref>[https://web.archive.org/web/20220118231253/https://svisa-esperanto-societo.ch/eo/ listo de la estraro de SES el januaro 2022,] [https://web.archive.org/web/20210118210037/https://svisa-esperanto-societo.ch/eo/ en antaŭa arkivigo de aŭgusto 2021 lia nomo ankoraŭ ne estas], [https://svisa-esperanto-societo.ch/eo sed daŭre li menciiĝas kiel estrarano almenaŭ ĝis marto 2025] ({{eo}}) </ref> La familia nomo estas denaske [[bengala]], kaj frape similas al tiu de [[Probal Dasgupta]], tiel ke ekestis nekonfirmitaj onidiroj ke la du esperantistoj povus esti parencoj, eble patro kaj filo. Pri tiu suspekto tamen ĝis nun mankas ĉiaj konfirmoj. {{referencoj}} ===A-P Dubois=== '''A-P Dubois''' (mortis 1918) estis esperantisto en la komenco de 20-a jarcento. Li estis la unua Esperantisto en Kantono Neuchâltel kaj unu el la unuaj svisaj Esperantistoj. Li estis patro de [[Louise Dubois]].<ref>Esperanto n211 mar 1918</ref> ===[[Louise Dubois]]=== '''Louise Dubois''' estis esperantistino en la komenco de 20-a jarcento. Filino de A-P Dubois. <ref>Esperanto n211 mar 1918</ref> ==E== ===[[Maxim von Ehrenthal]]=== Barono '''Maxim von Ehrenthal''' (1887?-1915), ankaŭ konata kiel ''Max von Ehrenthal'', estis esperantisto el [[Davos]]<ref>[[Universalaj Lingvoj en Svislando/Listo de lokoj kaj nomoj menciitaj|Universalaj Lingvoj en Svislando]] p. 1087</ref> <ref>Esperanto n179 jul 1915</ref> ;Verkoj: Waffensammlung des Fürsten Reuss J. L. zu Schloß Osterstein, sowie die Gewehrkammer des Fürsten Reuss J. L. zu Schloß Schleiz. B. Kühlen, München-Gladbach 1908. == G == === [[Gabrielle Gacond]] === '''Gabrielle GACOND''' (naskiĝis en [[1908]], mortis la [[21-an de aprilo]] [[1999]] en [[Neŭŝatelo]]) estis subteninto de [[Kultura Centro Esperantista]] kaj kunlaborinto de [[Centro de Dokumentado kaj Esploro pri la Lingvo Internacia]]. Ŝi estis la patrino de [[Claude Gacond]]. Pluraj fotoj de ŝi aperas en [http://www.esperanto-gacond.ch/autobio-eo.htm esperantlingva biografio de li en lia persona retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170128081208/http://www.esperanto-gacond.ch/autobio-eo.htm |date=2017-01-28 }}. === [[Walter Giannini-Aeppli]] === '''Walter GIANNINI-AEPPLI''' (naskiĝis en [[1914]], mortis la [[9-an de aprilo]] [[2003]]) estis membro de [[UEA]], [[Svisa Esperanto-Societo]] (SES), [[KELI]] kaj de [[Esperanto-Societo Zuriko]], kiun li prezidis plurajn jarojn. == H == ===[[Josef Hartmann]]=== '''Josef Hartmann''' estis delegito de UEA en [[Davos]] dum la Unua mondmilito <ref>Esperanto n184 dec 1915</ref>. ===[[Emma Herzog]]=== '''Emma Herzog''' (naskiĝis 1857?; mortis 1920) estis esperantisto en [[Zuriko]] en la komenco de 20-a jarcento. Ŝi ankaŭ estis delegitino de UEA en [[Davos]]<ref>Esperanto n236 apr 1920</ref>. ===Hildebrandt=== '''Hildebrandt''' estis delegito de UEA en [[Thun]] en la komenco de 20-a jarcento <ref>Esperanto n165 apr 1914</ref>. ===[[Theodor Hopf]]=== '''Theodor Hopf''' (mortis 1919) apotekisto, estis esperantisto el [[Adelboden]] en la komenco de 20-a jarcento<ref>Esperanto n232 dec. 1919</ref>. En la jaroj [[1905]] ĝis [[1909]] Hopf invitis per la revuo [[Tra la Mondo]] esperantistojn por feriado al sia montarvilaĝo. En tiu tempo li aperigis ankaŭ prospekton por sia internacia apoteko. Ĝis [[1912]] Theodor Hopf oficis kiel [[UEA-delegito]] de Adelboden. === [[Richard Huber-Muff]] === '''Richard HUBER-MUFF''' [naskiĝjaro ne konata, m. en majo 1948] estis svisa esperantisto meze de 20-a jarcento en [[Luzern]]. Li estis patro, interalie, de du katolikaj pastroj. <!-- == I == --> == J == === [[Frieda Jakob]] === '''Frieda JAKOB''' (mortis la [[14-an de decembro]] [[1958]]) estis la dua edzino de la eksa direktoro de UEA kaj redaktoro de [[Esperanto (gazeto)|Esperanto]] [[Hans Jakob]]. === [[Maria-Johanna Jakob-Notz]] === '''Maria-Johanna Jakob-Notz''' (mortis [[1930]] en [[Ĝenevo]]) estis la unua edzino de direktoro de UEA [[Hans Jakob]]. === [[Johannes Jüstrich]] === '''Johannes JÜSTRICH''' (naskiĝis en [[1907]] , mortis en [[1988]] en [[St. Gallen]], [[Svislando]]) estis [[svisa esperantisto]]. Li estis [[delegito de UEA|delegito]] kaj [[fakdelegito]] de [[UEA]] pri [[fervojo]]j. <!-- == Ĵ == == K == --> == L == === [[Hanny Liechti]] === '''Hanny LIECHTI''', (naskiĝis en [[1914]], mortis 85-jara la [[5-an de decembro]] [[1999]]) estis plur-jardeka aktivulino, estrarano kaj honora membro de [[Esperanto-Societo Zuriko]]. Ŝi agadis ankaŭ en [[Svisa Esperanto-Societo]] kaj [[Kristana Esperanto-Ligo Internacia]]. Ŝia edzo [[Fritz Liechti-Kirchhofer]] (1913-2001) ankaŭ estis aktiva esperantisto - kun li ŝi interalie inter la jaroj 1953 kaj 1977 organizis kvar internaciajn kongresojn de KELI === [[Hans Lüthi]] === '''Hans LÜTHI''' (naskiĝis en [[1915]] - mortis la [[8-an de junio]] [[1977]] en [[Lenzburg]], [[Svislando]]) estis svisa esperantisto, iam [[UEA]]-delegito en [[Araŭo]], membro de UEA ekde [[1938]]. == M == ===[[Edouard Mallet]]=== '''Edouard Mallet''' estis esperantisto en Ĝenovo en la komenco de la 20-a jarcento. Li estis unu el la redaktantoj de revuo [[Svisa Espero]]. Li estis frato de [[Eudoxie Mallet]]. ===[[Eudoxie Mallet]]=== '''Eudoxie Mallet''' (mortis 1918) estis esperantistino en Ĝenevo en la komenco de la 20-a jarcento. Ŝi kelkan tempon sindoneme laboris ĉe la C. O. de UEA je la servo de helpado al viktimoj de Unua mondmilito. Ŝi estis fratino de [[Edouard Mallet]].<ref>Esperanto n217-218 sep-okt 1918</ref> === [[Angelo Mellini]] === '''Angelo MELLINI''' (naskiĝis en [[1934]]) estis iama [[sekretario]] de [[Svisa Esperanto-Societo]], mortis la [[10-an de septembro]] [[2002]] en [[Hermetschwil]] ([[Svislando]]). === [[Marcel Moreillon]] === '''Marcel MOREILLON''' (1906- 2004) estis UEA-membro el Satigny (Svislando) kaj membro de la ĝeneva grupo La Stefo, mortis la 20-an de januaro 2004. === [[Amélie Montandon]] === '''Amélie MONTANDON''' (mortis 89-jara la [[2-an de majo]] [[1970]]) estis svisa esperantistino, malnova membro kaj delegito de [[UEA]]. Ŝi aktivis en la movado ekde la [[2-a UK]] en [[1906]] ĝis nelonge antaŭ la morto. == N == === [[Ernest Navide]] === '''Ernest Navide''' (naskiĝis 1816? kaj mortis 1909) estis esperantisto en Ĝenevo, Svisio en la komenco de la 20-a jarcento. Li estis ano de la ''[[Académie des Sciences Morales et Politiques]]'' de Francio. Esperantigis en 1900, 84-jaraĝa. <!-- == O == --> == P == === [[Jules Perlet]] === '''Jules Perlet''' (1887-1964), estis svisa esperantisto en la 20-a jarcento. Verko: * '''Ausfuhliche Grammatika der Espereranto-Sprache'''. Eld. [[Alfred Schmid & Cie]], Berno, 1923, 104 pĝ. {{Citaĵo|Tre ampleksa bonega lernolibro, kun multaj trafaj ekzemploj. Ĝi taŭgas speciale por personoj, kiuj deziras studi la lingvon sen helpo de profesoro. La libro estas presita sur preskaŭ-luksa papero per dikaj, bone legeblaj literoj. Ni ne dubas, ke tiu nova libro multe helpos disvastigi nian lingvon en germana parto de Svislando|[[Belga Esperantisto]] n101-102 (jul-aug 1923)}} === [[Nadine Perrenoud]] === '''Nadine PERRENOUD''' (mortis la [[1-an de majo]] [[1982]] en [[Neŭŝatelo]], [[Svislando]]) estis fervora [[UEA]]-membro kaj loka aktivulino. === [[René W. Perrenoud]] === '''René W. PERRENOUD''' (1904-1996), esperantisto preskaŭ denaska, estrarano de Svisa Esperanto-Societo (1952-74), komitatano kaj librotenisto de [[Kultura Centro Esperantista]] (1968-88), delegito dum 40 jaroj pri edukado, mortis la 30-an de julio en Hauterive (Svislando). == Q == == R == ===A. Rohrer=== '''A. Rohrer''' (mortis 1915) el [[Lyss]], kies e-grupo li estis prezidanto, estis esperantisto en la komenco de 20-a jarcento. == S == === [[Werner Schaufelberger]] === '''Werner SCHAUFELBERGER''' (naskiĝis en [[1916]], mortis la [[4-an de majo]] [[1998]] en [[Zuriko]]) estis [[dumviva membro de UEA]] kaj multjara fervoja [[UEA-delegito|delegito]]. ===[[Otto Schmid]]=== '''Otto Schmid''' estis esperantisto en [[Arbon]] en la komenco de 20a jarcento.<ref>Esperanto n166 1914</ref> <!-- == Ŝ == == T == == U == --> == V == === [[Willy Voirol-Reichen]] === '''Willy VOIROL-REICHEN''' (1905-2001) estis membro de [[UEA]] dum pli ol 60 jaroj, [[dumviva membro de UEA]] kaj iama [[UEA-delegito|delegito]] en [[Biel]]. == W == ===[[Felix Wohlgrath]]=== '''Félix Wohlgrath''' (mortis 1920) estis esperantisto en [[Genève]] en la komenco de 20-a jarcento.<ref>Esperanto n238 jun 1920</ref> ===[[Anton Waltisbühl]]=== '''Anton Waltisbühl''' (1855-1940), komercisto, estis esperantisto en Svisio dum la komenco de 20-a jarcento kaj post 1908 idisto. En 1909 li fondis kun [[Friedrich Schneeberger]] kaj [[Richard Lorenz]] en [[Zuriko]] la Ido-organizaĵon [[SULI]]. Laŭ [[Georg Agrikola]] en [[Enciklopedio de Esperanto]], li estis unu el la plej fervoraj idistoj en Svisio. Li estis ankaŭ menciitaj en la verko [[Universalaj Lingvoj en Svislando]] de [[Andreas Künzli]]. Verkoj *''Kompleta Lernolibro de la Linguo Internaciona di la Delegitaro por Esperantistoj''. Eld. de la aŭtoro, Zuriko, 1908. === [[Alfred Wenger]] === '''Alfred WENGER''' (naskiĝis en 1917, mortis en 2003 en [[Chez-le-Bart]]) estis [[dumviva membro de UEA]] kaj inter la jaroj [[1964]] kaj [[1983]] funkciis kiel [[delegito de UEA|fakdelegito]] pri medicino. == X == == Y == == Z == ===[[Jean Zryd]]=== '''Jean Zryd''' (mortis 1918) estis esperantisto el Ĝenevo, estrarano de la loka grupo. <ref>Esperanto n220 dec 1918</ref> {{Ĝermo|respektive multaj ĝermoj pri esperantistoj}} [[Kategorio:Listoj de esperantistoj laŭ nacieco|Svisaj]] [[Kategorio:Ĝermolisto de esperantistoj|Svisaj]] [[Kategorio:Svisaj esperantistoj]] di2t5upsz81lcu78suzogvoego1t74g 0 121976 9490850 9490454 2026-10-09T13:43:32Z Roberto 609 /* Fontoj */ 9490850 wikitext text/x-wiki {{ArtikolaMesaĝokesto | speco = ĝermo | bildo = <span style="vertical-align: middle; background:transparent">[[Dosiero:Flago-de-Usono.svg|50ra]]<span style="margin-left:-42px;">[[Dosiero:Jubilea simbolo.svg|36ra]]</span></span> | css-stiloj = width: 80%; | teksto = ''Tiu ĉi paĝo listigas [[Vikipedio:ĝermo|ĝermajn informojn]] pri [[usona esperantisto|usonaj esperantistoj]]. Movu mallongajn informojn pri usonaj esperantistoj en tiun ĉi paĝon metante [[Vikipedio:alidirektilo|alidirektilo]]n.<br />Se vi volus partigi informon en apartan artikolon, aldonu informojn tiel ke '''minimume''' estu tri plenaj frazoj, prefere pli, nepre estu ĝustaj kategorioj, almenaŭ [[:kategorio:usonaj esperantistoj]], kaj laŭeble ankaŭ uziĝu la ŝablonoj {{ŝ|Informkesto homo}} kaj {{ŝ|vivtempo}}. Post kreo de aparta artikolo forigu la informon de ĉi-tie.<br />Ekzistas pli plena '''[[listo de usonaj esperantistoj]]''', en kiu listiĝu la nomoj de usonaj esperantistoj aŭ menciataj ĉi-tie aŭ per propra biografia artikolo.'' <!-- Pri ĉi tiu paĝo, vidu la historian diskuton [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo_2006_9#Kvanto_kaj_kvalito]] --> }} {{KompaktaEnhavTabeloEo}} == A == === [[Floyd C. Anderson]] === '''Floyd C. ANDERSON''' ([[1923]] – [[2004]]) estis [[usona esperantisto]] kaj dumviva membro en [[Riverton (Vajomingo)|Riverton]], [[Vajomingo]] ([[Usono]]). == B == === [[Edwin Joseph Baker]] === '''Edwin Joseph BAKER''' (naskiĝis en [[1941]], mortis tragedie [[1971]] en [[Los Angeles]]), estis aktiva en la kadro de la [[Junularo Esperantista de Nordameriko]] kaj kiel membro kaj fakdelegito de UEA dum la jaroj 1962-1968. === [[Marion E. Bigelow]] === '''Marion E. BIGELOW''' (1904-1999), dumviva membro de UEA kaj de Esperanto-Ligo por Norda Ameriko, delegito en Fresno, forpasis en Reedley (Kalifornio, Usono) la 20-an de julio. === [[Johano Vilhelmo Bishop]] === '''Johano Vilhelmo Bishop'''<ref>Laŭ Amerika Esperantisto, 43a Volumo, Numero 03, Januaro - Februaro (1931)</ref> (mortis en 1930 laŭdire en "Montclair, Novjorko", probable en Montclair, [[kantono Essex (Nov-Ĵerzejo)|kantono Essex]], [[Nov-Ĵerzejo]]) estis usona esperantisto en la unua duono de 20-a jarcento. Aŭtoro de ''VersaĴetoj''. ==== Fontoj ==== {{Referencoj}} ===[[Edward Burham]]=== '''Edward J. Burham''' (mortis 1920) estis esperantisto en [[Manchester (Nov-Hampŝiro)]], kies loka grupo li estis fondinto, en la komenco de 20-a jarcento. Li estis unu el la unuaj esperantistoj en Usono.<ref>Esperanto n239-240 jul-aŭg 1920</ref> === [[Jesse Burke]] === '''Jesse BURKE''' (naskiĝis en [[1920]] - mortis la [[5-a de januaro|5-an de januaro]] [[1994]] en [[San Diego]], [[Usono]]) estis iama [[UEA]]-fakdelegito. == C == ===[[John Clement]]=== '''John Clement''' (mortis 1920) estis esperantisto en [[Chicago]] en la komenco de 20-a jarcento.<ref>Esperanto n237 maj 1920</ref> === [[Creston C. Coigne]] === '''Creston C. Coigne''' (naskiĝis 1900?; mortis la 6-an de junio 1922) estis novjorka esperantisto en la komenco de 20-a jarcento. Li donacis tricent esperantajn librojn al publika biblioteko de Novjorko <ref> La Brita Esperantisto - Numero 220, Julio (1923)</ref>. === [[John A. Cole]] === '''John A. COLE''' (naskiĝis en [[1922]] - mortis en [[2005]] en [[Santa Barbara]], [[Usono]]) estis dumviva [[UEA]]-membro, iama delegito kaj fakdelegito pri urbaj aferoj. === [[Stella Cope]] === '''Stella Toogood COPE''' (naskiĝis en 1914 en [[Anglio]], mortis la 1-an de aŭgusto 2004 pro kancero en [[Berkeley]]) estis [[delegito de UEA]] kaj fakfelegito pri [[kvakerismo]] en [[Berkeley]] (Kalifornio). Kun sia nederlanddevena esperantista edzo, ambaŭ lernis Esperanton ankoraŭ en Eŭropo, ŝi multajn jarojn estis aktiva en la regiona Esperanto-organizaĵo [[SFERO]]. <!-- == Ĉ == --> == D == === [[Joseph Delpino]] === '''Joseph DELPINO''' (1913-1995), iama fakdelegito pri [[geografio]] kaj lingvoj en [[Novjorko]], mortis la 12-an de julio en [[Londono]], dum esperantista gastado. === [[Julie Dinnel]] === '''Julie DINNEL''' (naskiĝis en [[1908]] - mortis dum julio [[1991]] en [[Sacramento]] (CA), [[Usono]]) estis dumviva membro de [[UEA]] en Sacramento, kie ŝi estis delegito. ===[[Sonia Docal]]=== '''Sonia Docal''' (mortis la 22-an de novembro 1984) estis edzino de [[Sergio Docal Puig]], eldonisto de [[Je via sano]]. === [[Gretchen Doris]] === '''Gretchen DORIS''' (naskiĝis en [[1914]]; mortis en [[1987]]) estis [[usona esperantisto]] kaj dumviva membro de [[UEA]], delegito en [[Tampa]], [[Usono]], kaj fakdelegito pri [[Amatora radio|radio-amatorismo]]. ===[[Patrick J. Doyle]]=== '''Patrick J. Doyle''' (mortis 1919) estis esperantisto el [[Hoboken]], kies lokan grupon li fondis, en la komenco de 20-a jarcento<ref>Esperanto n232 dec. 1919</ref>. ===[[ Horace Dutton]]=== Pastro ''' Horace Dutton''' (mortis 1920) esperantisto el [[Auburndale]] (Mass.), estis unu el la plej energiaj movadanoj en Boston. Laborante kiel kristana misiisto inter la junuloj de multaj landoj de Eŭropo, li frue kontaktiĝis kun la lingva problemo kaj en Ĝenevo en 1906 ekkonatiĝis kun Esperanto<ref>[[La Brita Esperantisto]] - Numero 189, Novembro - Dec. 1920</ref>. Kune kun Pastroj [[Friedrich Schneeberger]] kaj [[John Cyprian Rust]] (Anglujo) li aranĝis en la [[UK 1906|Dua Universala Kongreso]] la unuan protestantan diservon en Esperanto<ref>https://eo.wikisource.org/wiki/Unua_Protestanta_Dioservo/Anta%C5%ADparolo</ref>. === [[Robert D. Dwelley]] === '''Robert D. DWELLEY''' ([[1949]]-[[1992]] mortis en [[Rochester]], [[Nov-Jorko]], [[Usono]]) estis dirigento, [[UEA]]-delegito pri [[muziko]]. == E == == F == === [[Alice M. Field]] === '''Alice M. Field''' (mortis en 1912) estis sekretariino de la ''Nacia Nova Eklezia Esperanta Societo'', ankaŭ de la loka Esperanto-societo de Brockton ([[d:Q49193]]), [[Masaĉuseco]], kie ŝi estis unu el la pioniroj pri Esperanto. == G == === [[Stanley Neil Glass]] === '''Stanley Neil GLASS''' (1947-2004) mortis la 10-an de februaro 2004 en Sankta-Luiso (Misurio, Usono), pro sia tria koratako. La psikologo esperantistiĝis en 1992 kaj fariĝis konata interalie kiel helpanto pri Macintosh-problemoj. === [[Walter Lewis Gnagy]] === '''Walter Lewis GNAGY''' ([[1924]]-[[2005]]), [[dumviva membro de UEA]], iama delegito kaj fakdelegito pri [[geologio]], mortis en [[Colville]], [[Usono]]. ===[[Guy Griffith]]=== '''Guy F. Griffith''' (mortis februaro 1917) estis esperantisto en [[Santa Rosa (Kalifornio)]]. Kiam li mortis, esprimis la lastan deziron, ke familio sendu al ia Esperanto Asocio (Boston) kaj al UEA po la duono el la mono, kiu restos en la banko tuj post la pagoj pri la funebra ceremonio, t.e., 14 dolaroj <ref>Esperanto n202 jun 1917</ref> === [[John Grund]] === '''John GRUND''' (naskiĝis en [[1924]]; mortis en [[septembro]] [[2001]]) estis [[usona esperantisto]] kaj iama [[delegito de UEA]]. <!-- == Ĝ == --> == H == === [[James D. Hailman]] === '''James D. Hailman''' (mortis en 1930) estis usona esperantisto en [[Pittsburgh]] ekde 1906, tie li estis unu el la fondantoj de ''Pittsburgh Esperanto Society''. Li ankaŭ partoprenis la fondon de [[EANA]]. ===[[Herbert Harris]]=== '''Herbert Harris''' (mortis 1919) muzikisto, estis esperantisto el [[Chicago]] en la komenco de 20-a jarcento<ref>Esperanto n239 okt 1919</ref>. Li estis aŭtoro de kelkaj Esperantaj muzikaloj kaj de la rakonto "Stranga Idilio". ;Muzikoj: *"Mi aŭdas vin" (teksto de [[Leono Zamenhof]]) por la teatraĵo [[1910 (teatraĵo)|1910]]; ===[[Edward Harvey]]=== '''Edward K. Harvey''' (naskiĝis 1881? - mortis 27-an de oktobro 1908) estis unu el la pioniroj de Esperanto en [[Bostono]], Usono. Li enkondukis Esperanton en la [[Perkins Instituton por Blinduloj|Perkins Instituton por Blinduloj]] en Norda Ameriko kaj lia sindonemo por la blinduloj estis bone konata. Li verkis kelkajn ĵurnalartikolojn. Li estis la unua kasisto de [[EANA]] kaj sekretario de la [[Bostona Esperanto Societo]]. Li mortis per [[tifojda febro]]. Fontoj: *[[Revuo Esperanto]] n45 15 dec 1918. === [[Robert Helm]] === '''B. Robert HELM''', kutime mallongigata ''Rob Helm'', estas usona komputilisto kaj esperantisto. Li [https://linguistlist.org/issues/4/4-982.html studis kaj poste estis scienca kunlaboranto de la instituto pri komputiko en la] [[universitato de Oregono]], [[Eugene]], kaj [[nun en 2016|nun]] laboras kiel [https://www.directionsonmicrosoft.com/analysts/rob-helm kunlaboranto de la entrepreno] ''[[Microsoft]]''. En 1996 li kontribuis al la esperantlingva traduko de la romano [[Naskiĝo de la Rustimuna Ŝtalrato]] de [[Harry Harrison]], kiun publikigis la eldonejo [[Sezonoj]] en [[Jekaterinburg]]. === [[Hazel Hoff Heusser]] === '''Hazel Hoff HEUSSER''' (1910-2000), dumviva membro, iama delegitino pri edukado, mortis la 14-an de majo en Fresno (Kalifornio). === [[Isabelle M. Horn]] === '''Isabelle M. HORN''' estis [[usona esperantisto|usona esperantistino]], [[aŭtoro]] kaj [[ĵurnalisto]], naskiĝinta en [[Vaŝingtono]]. Ŝi estis esperantisto de [[1910]], helpa sekretariino de [[EANA]] 1910-16 kaj subredaktoro de [[Amerika Esperantisto]], 1913-16, kaj krome estis ano de la administra komitato de EANA. <!-- == Ĥ == == I == --> == J == === [[Saul J. Jaffe]] === '''Saul J. JAFFE''' [ĝefi] estis [[usona esperantisto]] kaj [[ekonomikisto]]. Naskiĝis la [[25-an de decembro]] [[1894]] en [[Rēzekne]], [[Latvio]]. Esperantisto de [[1909]]. Gvidis E-kurson en sia naskiĝa urbo. Propagandis E-on en [[Flint (Miŝigano)|Flint]] ([[Miŝigano]]) Oficiale reprezentis la ŝtaton Miŝigano ĉe la UK en Budapest. <!-- == Ĵ == --> == K == ===[[Louis Alfred Kearney]]=== '''Louis Alfred Kearney''' (mortis 1919), estis esperantisto el [[Portland]] en la komenco de 20-a jarcento<ref>Esperanto n239 okt 1919</ref> ===[[John Lewis Kiplinger]]=== '''John Lewis Kiplinger''' (mortis la 6-an de aprilo 1937) estis esperantisto en [[West Liberty]], [[West Virginia]]. === [[Stuart E. Kittredge]] === '''Stuart E. KITTREDGE''' (naskiĝis en [[1905]]; mortis en [[1991]] en [[Hartford (Konetikuto)]]) estis [[usona esperantisto]], [[UEA]]-fakdelegito pri la [[bahaa kredo]]. === [[Pauline Klein]] === '''Pauline Klein''' estis aktiva en Esperanto-movado en Esperanto Klubo de [[Milwaukee]] dum la unua duono de la 20-a jarcento. === [[Stanley Kozminski]] === '''Stanley Kozminski''' (mortis la 10-an de aprilo, 1927) estis usona esperantisto en la komenco de la 20-a jarcento en [[Cleveland (Ohio)|Cleveland]], Ohio. == L == === [[George Winthrop Lee]] === '''George Winthrop LEE''' (li) estas [[usona esperantisto]] kaj [[bibliotekisto]]. Li naskiĝis la [[27-an de februaro]] [[1867]] en Roxbury ([[Masaĉuseco]]), ekde la sekva jaro, do 1868, parto de [[Boston]]. Li estis esperantisto ekde [[1905]] kaj prezidanto de la Esperanto-grupo de [[Boston]] ekde [[1912]]. Inter la jaroj [[1920]] kaj [[1922]] li funkciis kiel sekretario de [[EANA]]. ===[[Joseph Lencer]]=== '''Joseph (Joe) Lencer''' (naskiĝis 1891?; mortis la 31-an de oktobro 1973) estis usona esperantisto en [[Daytona Beach]] ekde 1910-a jardeko. === [[Moshe Lewin]] === '''Moshe LEWIN''' (naskiĝis [[1914]] - mortis la [[20-an de decembro]] [[1990]] en [[Novjorko]], [[Usono]]) estis dumviva membro de [[UEA]]. Li estis dum multaj jaroj la delegito en la novjorka urbokvartalo [[Bronkso]], fakdelegito pri [[muziko]] kaj regula ano de [[Societo Zamenhof]]. ===[[Lewis B. Lüders]]=== '''Lewis B. Lüders''' (naskiĝis 1879?; mortis 1914 en [[Leipzig]]) estis germana esperantisto en [[Philadelphia]]. Li estis unu el la pioniroj en Usono. Li estis dum du jaroj Prezidanto de la Philadelphia Societo. == M == === [[Benjamin Pickman Mann]] === ''' B. P. Mann''' (mortis en 1926), dum multaj jaroj la trezoristo de [[EANA]], estis usona esperantisto en komenco de 20-a jarcento. Li estis filo de Horace Mann (1746-1859), la unua Prezidanto de Antioch College, Yellow Springs. === [[R. C. Marble]] === '''R.C. MARBLE''' estis la Esperanto-redaktanto de la angla/esperanta periodaĵo ''Musical Six-Six Newsletter/Muzika [[6-plus-6-instrumentoj|ses-ses]] bulteno'' (1972-1986)<ref>[http://orgs.usd.edu/nmm/GiftShop/MNMA/MusicalSixSixNewsletter.html Musical Six-Six Newsletter] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120322101838/http://orgs.usd.edu/nmm/GiftShop/MNMA/MusicalSixSixNewsletter.html |date=2012-03-22 }}</ref>. Interalie li kontribuis al la revuo [[Esperantologio (gazeto)|Esperantologio]]. ==== Fontoj ==== {{Referencoj}} === [[John A. Mathews]] === '''John A. MATHEWS''' (1921-1997), delegito en Sacramento, refondinto de la loka Esperanto-Asocio, gvidinto de kursoj. === [[Fred H. McMann]] === '''Fred H. McMANN''' (mortis en [[1998]] en [[Troy]], [[Novjorkio]]) estis [[usona esperantisto]] kaj [[dumviva membro de UEA]]. === [[William Mets]] === '''William METS''' ([[1912]] - mortis la [[11-an de februaro]] [[1991]] en [[Santa Barbara]], [[Kalifornio]]) estis vic- kaj fakdelegito de [[UEA]]. === [[Henry B. Milsted]] === '''Henry B. MILSTED''' (mortis aŭtune [[1975]] en [[Zanesville]], [[Ohio]]) estis usona esperantisto. Dum la lastaj jardekoj de sia vivo li estis tre entuziasma aktivulo en la loka Esperanto-movado. Li estis ankaŭ [[UEA-delegito]]. === [[Simon Mudry]] === '''Simon MUDRY''' (naskiĝis en [[1910]] - mortis la [[11-a de januaro|11-an de januaro]] [[1993]] en [[Santa Barbara]], [[Kalifornio]], [[Usono]]) estis dum multaj jaroj [[UEA]]-fakdelegito pri [[turismo]]. ===[[Richard Joseph Munn]]=== '''Richard Joseph Munn''' (mortis 1910) esperantisto en Savannah. === [[Ralph Murphy]] === '''Ralph MURPHY''' (naskiĝis en [[1938]] - mortis la [[15-a de aŭgusto|15-an de aŭgusto]] [[1987]] post reveno de [[Varsovio]]) estis dumviva membro de [[UEA]] kaj [[ELNA]]. Li estis UEA-delegito en [[Boston]], poste en [[Port Charlotte]], kaj fakdelegito pri turismo. === [[Mary Murray]] === '''Mary MURRAY''' (mortis en [[1991]] en [[Novato]], [[Kalifornio]]) estis [[usona esperantisto|usona esperantistino]] kaj dumviva membro de [[UEA]]. == N == ===[[Ward Nichols]]=== '''Ward Nichols''' estis esperantisto en [[Filadelfio]] dum la komenco de la 20-a jarcento. Li estis prezidanto de e la '''Pensilvania Esperanto Association''' kaj '''Philadelphia Esperanto Society'''. Komence li iĝis volapukisto, post li esperantigis. Li fariĝis idisto en 1908 kaj revenis al Esperanto en 1915.<ref>Esperanto n178 jul 1915</ref> == O == === [[John Preston Ogden ]]=== John Preston OGDEN (naskiĝis la {{daton|29|julio|1840}} en [[Leeds]], [[Britio]]; mortis la {{daton|20|februaro|1925}} en [[Bostono]], [[Usono]]) estis brita-usona lingvisto kaj esperantisto. Li alvenis en Usono en 1886. De 1905 ĝis 1907 li instruis Esperanton en la [[Masaĉuseca Instituto de Teknologio]].<ref>[anno.onb.ac.at/cgi-content/anno-plus?aid=e2c&datum=1925&page=33 ''Amerika Esperantisto'' marto 1925, p. 7]–8.</ref> ==== Fontoj ==== {{Referencoj}} ===[[Johano Ondraĉek]]=== '''Johano Ondraĉek'''<!--nacilingva nomo?--> (mortis 1919) estis esperantisto el [[Ĉeĥoslovakio]] almigrita en Usono en la komenco de 20-a jarcento. Lia tuta familio parolis Esperanton. Li preparis socialistan Esperantan [[kantaro]]n, kiu restis manskribita. <ref>Esperanto n232 dec. 1919</ref> === [[Esther Owen Flint]] === '''Esther OWEN FLINT''' (mortis la {{daton|17|majo|1931}} en [[Sankt-Peterburgo (Florido)]], 80 jarojn aĝa) estis usona esperantistino, [[delegito de UEA]] en [[Florido]]. == P == ===[[Rufus Powell]]=== '''Rufus W. Powell''' (mortis la 7-an de julio 1929 en [[Orlando (Florido)]]) estis esperantisto el [[Novjorko]]. ===[[Godfrey Palmer]]=== '''Godfrey Palmer''' (mortis la 10-an de aprilo 1912) estis esperantisto en Novjorko. == Q == == R == === [[Robert L. Read]] === '''Robert L. READ''' estas estrarano de [[Esperanto-USA]].<ref>[http://www.gazetejo.org/node/1394 ''La bulteno de Esperanto-USA,'' 2008/1,] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080515215533/http://www.gazetejo.org/node/1394 |date=2008-05-15 }} p. 2</ref> ==== Fontoj ==== {{Referencoj}} ===[[George Coe Roberts]]=== '''George Coe Roberts''' (naskiĝis la 21-an de oktobro 1952 en [[Salem]], mortis la 25-an de Julio 2013 en [[Goiânia]]) instruisto, estis esperantisto el Usono. Li loĝis ankaŭ en [[Portugalujo]], [[Saud-Arabujo]] kaj en [[Brazilo]]. Li translokiĝis al Goiânia en 1982. Li esperantiĝis 14-jaraĝa memlerne. George estis prezidanto de la [[Esperanto-Asocio de Gojaso]] (EAGO). === [[Derek Roff]] === '''Derek ROFF''' (naskiĝis la {{daton|1954-11-20}}, do nun {{aĝo|1954|11|20}}-jara) ekde la 1980-aj jaroj estas aktiva esperantista aktivulo en [[Albuquerque (Nov-Meksiko)|Albuquerque]], ĉefurbo de la subŝtato [[Nov-Meksiko]], en kies [[Universitato de Nov-Meksiko]] li docentas respektive docentis ĝis pensiiĝo probable komence de la 2020-aj jaroj. Verkoj * Ekzempla gazeta kontribuo de li aperis en [[:dosiero:GEJ-Gazeto 5 1987 pri KISO Marburgo.jpg|GEJ-Gazeto 5 1987 pri KISO Marburgo]] ({{eo}}, du paĝoj) ===[[Abraham Rudy]]=== '''Abraham Rudy''' estis veterano de Esperanto en Novjorko, Usono en la komenco de 20-a jarcento. Li aperas en la [https://eo.wikisource.org/wiki/Adresaro_de_la_personoj_kiuj_ellernis_la_lingvon_%E2%80%9EEsperanto%E2%80%9D/Serio_XX| Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”/Serio XX], do li eklernis la lingvon en 1899. Eble kuracisto, ĉar Esperanto n. 118 (5 mar 1912) nomas lin "doktoro". Verko: '''Venĝo venĝita, humora bilda rakontento''' . Eld. la aŭtoro, [[Raleigh]], ~1912. == S == ===S. Savov=== '''S. Savov''' (mortis 1910) estis esperantisto en Vraca, kie li estis delegito de UEA kaj fondinto de loka grupo<ref>Esperanto n83-84 5-20 aŭg. 1910</ref>. === [[William A. Shanks]] === '''William A. SHANKS''' (naskiĝis en [[1917]] kaj mortis la [[12-an de septembro]] [[2001]]) estis dumviva membro, longtempe delegito en [[Mesa]] ([[Arizono]], [[Usono]]) kaj fakdelegito pri [[elektroniko]]. Li multfoje akompanis esperantistajn grupojn en ekskursoj de [[Esperanto VojaĝServo]] kaj ĉeestis multajn [[UK]]-ojn. === [[John A. Sheil]] === '''John A. SHEIL''' (mortinta en septembro [[1930]], 56 jarojn aĝa) estis usona esperantisto. Li estis [[delegito de UEA]] kaj sekretario-kasisto de [[Kolumbia Esperanto-Asocio]] en [[Vaŝingtono]]. Li laboris ĉe la registrejo de testamentoj de Vaŝingtono kaj estis aktiva katoliko. === [[Werner Simon]] === '''Werner SIMON''' (1908-1993), delegito dum pli ol kvardek jaroj en Memfiso (Usono) kaj monde konata fakulo en la kampo de filatelo, mortis en novembro 1993. === [[Mike Sloper]] === '''Mike SLOPER''' (naskita en 1952), ofte esperantigata ''Miko'' Sloper, ekde la 1980-aj jaroj estas aktiva esperantista aktivulo. Li estis direktoro de la centra oficejo de ''[[Esperanto USA]]'' en [[Emeryville]], [[Kalifornio]].<ref>http://www.lasarcyk.de/esperanto/insight.htm artikolo el la revuo INSIGHT, la 29-an de septembro 1997] ({{en}})</ref> Li rolludis kiel Georgo Bonvolo en la video-kurso ''[[Pasporto al la tuta mondo]]'', kaj helpis en la tradukado de la anoncoj en la laŭtparoliloj de la usona filmo ''[[Gattaca]]''. ==== Fontoj ==== {{Referencoj}} ===[[Benjameno F. Smith]]=== '''Benjameno F. Smith''' estis usona esperantisto en unua duono de 20-a jarcento. Verko * ''Historieto pri Elfarado de Everett W. Lord, Dekano de la Kolegio de Komerca Administrado de Bostona Umversitato''. Eld. la aŭtoro, Boston, 1926. {{citaĵo|Bele enbindita 17 paĝa libreto kun portreto de S-ro B. F. Smith. Verda presaĵpapero gluita en la libreto avertas Angle kaj Esperante ke la libreto estas donacata al la ricevanto kaj ke ĝia enhavo montras «kiel laboremulo bonmorala povas sukcesi en Ameriko». Ĝi estas donacata al la lernantoj de suprenomita Kolegio pro la sindonemo kaj malavareco de S-ro Smith kies vivrakonto estas mallonge verkita en ĝl. S-ro Smith esperas ke tiu rakonto pruvos al la leganto, ĉefe al la juna leganto, ke sukceso ekonomia en la vivo dependas nur de la intimaj virtoj: ŝparemo, kuraĝo, laboremo. Kun plezuro ni konstatas ke ĉe atenta leganto la verketo certe atingos sian celon kaj ke ĝia eldonado estas bona, utila ago. Ĝi meritas do pli ampleksan disvastiĝon. Ni devas tamen fari kritiketon pri la stilo kaj uzo de kelkaj vortoj kaj esprimoj (ĉefe sur la ok unuaj paĝoj) kiuj pruvas ke la tradukinto restis iomete tro sub la influo de sia landa lingvo: la stilo do ne estas tute sendepende Esperanta. Malgraŭ tio la libreto estas entute bone komprenebla kaj rekomendinda. [[Leon Paul Charles Cogen|L. COGEN]]. [[Belga esperantisto]] n144 (feb 1927)}} {{citaĵo|Tiu ĉi libreto, montras kiel laboremulo bonmorala povas sukcesi en Ameriko. Ĝi havas belan aspekton kaj interesan enhavon.|[[Brazila Esperantisto]] 1926 j17_n05-08_maj-aug.}} === [[Julie Spickler]] === '''Julie SPICKLER''' multajn jarojn estis la sekretario de [[Esperanto-USA]]. [[Dosiero:Ellie Stein 1990-aj jaroj en San Diego.jpg|eta|200ra|<center>Ellie Stein en la 1990-aj jaroj, kun la eŭropaj esperantistoj [[Thomas Pusch]] kaj [[Birgit Prien]]]] === [[Ellie Stein]] === '''Ellie Stein''' (1922-2004) estis usona esperantistino, kiu en la 1980-aj kaj 1990-aj jaroj kiel pensiulino estis motoro de la loka Esperanto-klubo en [[San Diego]], [[Kalifornio]]. En la periodo de ties apero, inter la jaroj 1979 kaj 1988, ŝi ankaŭ regule kontribuis al la bulteneto ''[[Sekso kaj Egaleco]]'', kiun tiam ĉefredaktoris [[Anna Löwenstein]] en Italio. === [[Sidney Steinberg]] === '''Sidney STEINBERG''' (naskiĝis en 1914, mortis la 25-an de majo 1996), estis usona esperantisto, dumviva membro de UEA, kaj 15 jarojn funkciis kiel UEA-delegito pri komerco. Dum multaj jaroj li preparis jaran financan raporton pri la [[Novjorko|Novjorka]] Oficejo de [[UEA]]. == Ŝ == === [[Emily J. Ŝimonek]] === '''Emily J. Ŝimonek'''<ref>Laŭ Amerika Esperantisto 38-a Volumo, Numero 02, Julio - Aŭgusto (1927), p. 13</ref> (mortis en 1927), edzino de D-ro B. K. Ŝimonek, estis usona esperantistino en [[Ĉikago]] dum la komenco de la 20-a jarcento. ==== Fontoj ==== {{Referencoj}} == T == === [[Reuben A. Tanquist]] === '''Reuben A. TANQUIST''' (naskiĝis en [[1897]] - mortis la [[14-an de novembro]] [[1993]] en [[Portland]], [[Usono]]) estis usona esperantisto. En [[1927]] li defendis la unuan socio-psikologian tezon verkitan pri esperantistoj. <!-- == U == == V == --> == W == === [[L. A. Walther]] === '''L. A. WALTHER''' ([[1917]]-[[2005]] en [[Portland]], [[Usono]]) estis [[usona esperantisto|usona esperantistino]] kaj regula membrino de [[Societo Zamenhof]] kaj patrono de [[TEJO]]. === [[Mark Weddell]] === '''Mark B. WEDDELL''' estas usona esperantisto, kiu [http://www.esperokatolika.org/ek19761980/ek1980_0708.htm#12 inkluzive de la jaro 1980] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210211025134/http://www.esperokatolika.org/ek19761980/ek1980_0708.htm#12 |date=2021-02-11 }} plurajn jarojn funkciis kiel landa reprezentanto de [[IKUE]] en Usono. En 1996 li kontribuis al la esperantlingva traduko de la romano [[Naskiĝo de la Rustimuna Ŝtalrato]] de [[Harry Harrison]], kiun publikigis la eldonejo [[Sezonoj]] en [[Jekaterinburg]]. === [[Adele Wesson]] === '''Adele WESSON''' estis usona esperantisto kaj [[dumviva membro de UEA]]. Ŝi mortis en majo 1993 en Lagrangeville en [[Nov-Jorkio]]. === [[Anne Whitteker]] === '''Anne WHITTEKER''' (1919-1999), dumviva membro de UEA kaj de ELNA, ano de [[Societo Zamenhof]], mortis la 10-an de marto. Ŝi estis longtempa delegito en Portland (Oregonio, Usono), kie ŝi partoprenis en la organizado de la 57-a UK (1972). == X == == Y == ===H. W. Yemans=== Majoro '''H. W. Yemans''' (mortis 1920) kuracisto, estis esperantisto en la komenco de 20-a jarcento.<ref>Esperanto n237 maj 1920</ref> Kiel kuracisto en la Usona armeo li multe vojaĝis kaj ĉie vizitis la lokajn Esperantistojn. Al liaj klopodoj oni Suldas la sendon de oficiala reprezentanto de la Milita Departemento Usona al la [[UK 1908| 4a Kongreso]] en la persono de majoro Straub kaj li mem estis oficiala reprezentanto de la filipina kolonia registaro. Estis Yemans, kiu fondis en julio 1907 la [[Filipina Esperanto-Asocio|Filipinan Esperanto-Asocion]] (FEA) kaj eldonis en la sama monato "Philippines Esperanto Circular". Jam en aŭgusto ĝi fariĝis ''[[Filipina Esperantisto]]''<ref>Enciklopedio de Esperanto</ref>. {{EdE}} == Z == [[Kategorio:Usonaj esperantistoj| ]] [[Kategorio:Listoj de esperantistoj laŭ nacieco|Usonaj]] [[Kategorio:Ĝermolisto de esperantistoj|Usonaj]] dluz6jnu4qpt4vrxgk4hc5ljpoaptui 9490852 9490850 2026-10-09T13:46:35Z Roberto 609 /* Walter Lewis Gnagy */ 9490852 wikitext text/x-wiki {{ArtikolaMesaĝokesto | speco = ĝermo | bildo = <span style="vertical-align: middle; background:transparent">[[Dosiero:Flago-de-Usono.svg|50ra]]<span style="margin-left:-42px;">[[Dosiero:Jubilea simbolo.svg|36ra]]</span></span> | css-stiloj = width: 80%; | teksto = ''Tiu ĉi paĝo listigas [[Vikipedio:ĝermo|ĝermajn informojn]] pri [[usona esperantisto|usonaj esperantistoj]]. Movu mallongajn informojn pri usonaj esperantistoj en tiun ĉi paĝon metante [[Vikipedio:alidirektilo|alidirektilo]]n.<br />Se vi volus partigi informon en apartan artikolon, aldonu informojn tiel ke '''minimume''' estu tri plenaj frazoj, prefere pli, nepre estu ĝustaj kategorioj, almenaŭ [[:kategorio:usonaj esperantistoj]], kaj laŭeble ankaŭ uziĝu la ŝablonoj {{ŝ|Informkesto homo}} kaj {{ŝ|vivtempo}}. Post kreo de aparta artikolo forigu la informon de ĉi-tie.<br />Ekzistas pli plena '''[[listo de usonaj esperantistoj]]''', en kiu listiĝu la nomoj de usonaj esperantistoj aŭ menciataj ĉi-tie aŭ per propra biografia artikolo.'' <!-- Pri ĉi tiu paĝo, vidu la historian diskuton [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo_2006_9#Kvanto_kaj_kvalito]] --> }} {{KompaktaEnhavTabeloEo}} == A == === [[Floyd C. Anderson]] === '''Floyd C. ANDERSON''' ([[1923]] – [[2004]]) estis [[usona esperantisto]] kaj dumviva membro en [[Riverton (Vajomingo)|Riverton]], [[Vajomingo]] ([[Usono]]). == B == === [[Edwin Joseph Baker]] === '''Edwin Joseph BAKER''' (naskiĝis en [[1941]], mortis tragedie [[1971]] en [[Los Angeles]]), estis aktiva en la kadro de la [[Junularo Esperantista de Nordameriko]] kaj kiel membro kaj fakdelegito de UEA dum la jaroj 1962-1968. === [[Marion E. Bigelow]] === '''Marion E. BIGELOW''' (1904-1999), dumviva membro de UEA kaj de Esperanto-Ligo por Norda Ameriko, delegito en Fresno, forpasis en Reedley (Kalifornio, Usono) la 20-an de julio. === [[Johano Vilhelmo Bishop]] === '''Johano Vilhelmo Bishop'''<ref>Laŭ Amerika Esperantisto, 43a Volumo, Numero 03, Januaro - Februaro (1931)</ref> (mortis en 1930 laŭdire en "Montclair, Novjorko", probable en Montclair, [[kantono Essex (Nov-Ĵerzejo)|kantono Essex]], [[Nov-Ĵerzejo]]) estis usona esperantisto en la unua duono de 20-a jarcento. Aŭtoro de ''VersaĴetoj''. ==== Fontoj ==== {{Referencoj}} ===[[Edward Burham]]=== '''Edward J. Burham''' (mortis 1920) estis esperantisto en [[Manchester (Nov-Hampŝiro)]], kies loka grupo li estis fondinto, en la komenco de 20-a jarcento. Li estis unu el la unuaj esperantistoj en Usono.<ref>Esperanto n239-240 jul-aŭg 1920</ref> === [[Jesse Burke]] === '''Jesse BURKE''' (naskiĝis en [[1920]] - mortis la [[5-a de januaro|5-an de januaro]] [[1994]] en [[San Diego]], [[Usono]]) estis iama [[UEA]]-fakdelegito. == C == ===[[John Clement]]=== '''John Clement''' (mortis 1920) estis esperantisto en [[Chicago]] en la komenco de 20-a jarcento.<ref>Esperanto n237 maj 1920</ref> === [[Creston C. Coigne]] === '''Creston C. Coigne''' (naskiĝis 1900?; mortis la 6-an de junio 1922) estis novjorka esperantisto en la komenco de 20-a jarcento. Li donacis tricent esperantajn librojn al publika biblioteko de Novjorko <ref> La Brita Esperantisto - Numero 220, Julio (1923)</ref>. === [[John A. Cole]] === '''John A. COLE''' (naskiĝis en [[1922]] - mortis en [[2005]] en [[Santa Barbara]], [[Usono]]) estis dumviva [[UEA]]-membro, iama delegito kaj fakdelegito pri urbaj aferoj. === [[Stella Cope]] === '''Stella Toogood COPE''' (naskiĝis en 1914 en [[Anglio]], mortis la 1-an de aŭgusto 2004 pro kancero en [[Berkeley]]) estis [[delegito de UEA]] kaj fakfelegito pri [[kvakerismo]] en [[Berkeley]] (Kalifornio). Kun sia nederlanddevena esperantista edzo, ambaŭ lernis Esperanton ankoraŭ en Eŭropo, ŝi multajn jarojn estis aktiva en la regiona Esperanto-organizaĵo [[SFERO]]. <!-- == Ĉ == --> == D == === [[Joseph Delpino]] === '''Joseph DELPINO''' (1913-1995), iama fakdelegito pri [[geografio]] kaj lingvoj en [[Novjorko]], mortis la 12-an de julio en [[Londono]], dum esperantista gastado. === [[Julie Dinnel]] === '''Julie DINNEL''' (naskiĝis en [[1908]] - mortis dum julio [[1991]] en [[Sacramento]] (CA), [[Usono]]) estis dumviva membro de [[UEA]] en Sacramento, kie ŝi estis delegito. ===[[Sonia Docal]]=== '''Sonia Docal''' (mortis la 22-an de novembro 1984) estis edzino de [[Sergio Docal Puig]], eldonisto de [[Je via sano]]. === [[Gretchen Doris]] === '''Gretchen DORIS''' (naskiĝis en [[1914]]; mortis en [[1987]]) estis [[usona esperantisto]] kaj dumviva membro de [[UEA]], delegito en [[Tampa]], [[Usono]], kaj fakdelegito pri [[Amatora radio|radio-amatorismo]]. ===[[Patrick J. Doyle]]=== '''Patrick J. Doyle''' (mortis 1919) estis esperantisto el [[Hoboken]], kies lokan grupon li fondis, en la komenco de 20-a jarcento<ref>Esperanto n232 dec. 1919</ref>. ===[[ Horace Dutton]]=== Pastro ''' Horace Dutton''' (mortis 1920) esperantisto el [[Auburndale]] (Mass.), estis unu el la plej energiaj movadanoj en Boston. Laborante kiel kristana misiisto inter la junuloj de multaj landoj de Eŭropo, li frue kontaktiĝis kun la lingva problemo kaj en Ĝenevo en 1906 ekkonatiĝis kun Esperanto<ref>[[La Brita Esperantisto]] - Numero 189, Novembro - Dec. 1920</ref>. Kune kun Pastroj [[Friedrich Schneeberger]] kaj [[John Cyprian Rust]] (Anglujo) li aranĝis en la [[UK 1906|Dua Universala Kongreso]] la unuan protestantan diservon en Esperanto<ref>https://eo.wikisource.org/wiki/Unua_Protestanta_Dioservo/Anta%C5%ADparolo</ref>. === [[Robert D. Dwelley]] === '''Robert D. DWELLEY''' ([[1949]]-[[1992]] mortis en [[Rochester]], [[Nov-Jorko]], [[Usono]]) estis dirigento, [[UEA]]-delegito pri [[muziko]]. == E == == F == === [[Alice M. Field]] === '''Alice M. Field''' (mortis en 1912) estis sekretariino de la ''Nacia Nova Eklezia Esperanta Societo'', ankaŭ de la loka Esperanto-societo de Brockton ([[d:Q49193]]), [[Masaĉuseco]], kie ŝi estis unu el la pioniroj pri Esperanto. == G == === [[Stanley Neil Glass]] === '''Stanley Neil GLASS''' (1947-2004) mortis la 10-an de februaro 2004 en Sankta-Luiso (Misurio, Usono), pro sia tria koratako. La psikologo esperantistiĝis en 1992 kaj fariĝis konata interalie kiel helpanto pri Macintosh-problemoj. === [[Walter Lewis Gnagy]] === '''Walter Lewis GNAGY''' ([[1924]]-[[2005]]), [[dumviva membro de UEA]], iama delegito kaj fakdelegito pri [[geologio]], mortis en [[Colville]], [[Usono]]. ===W. H. Gove=== '''W. H. Gove''' (mortis 1920) estis esperantisto en [[Salem]] en la komenco de 20-a jarcento.<ref>Esperanto n239-240 jul-aŭg 1920</ref> ===[[Guy Griffith]]=== '''Guy F. Griffith''' (mortis februaro 1917) estis esperantisto en [[Santa Rosa (Kalifornio)]]. Kiam li mortis, esprimis la lastan deziron, ke familio sendu al ia Esperanto Asocio (Boston) kaj al UEA po la duono el la mono, kiu restos en la banko tuj post la pagoj pri la funebra ceremonio, t.e., 14 dolaroj <ref>Esperanto n202 jun 1917</ref> === [[John Grund]] === '''John GRUND''' (naskiĝis en [[1924]]; mortis en [[septembro]] [[2001]]) estis [[usona esperantisto]] kaj iama [[delegito de UEA]]. <!-- == Ĝ == --> == H == === [[James D. Hailman]] === '''James D. Hailman''' (mortis en 1930) estis usona esperantisto en [[Pittsburgh]] ekde 1906, tie li estis unu el la fondantoj de ''Pittsburgh Esperanto Society''. Li ankaŭ partoprenis la fondon de [[EANA]]. ===[[Herbert Harris]]=== '''Herbert Harris''' (mortis 1919) muzikisto, estis esperantisto el [[Chicago]] en la komenco de 20-a jarcento<ref>Esperanto n239 okt 1919</ref>. Li estis aŭtoro de kelkaj Esperantaj muzikaloj kaj de la rakonto "Stranga Idilio". ;Muzikoj: *"Mi aŭdas vin" (teksto de [[Leono Zamenhof]]) por la teatraĵo [[1910 (teatraĵo)|1910]]; ===[[Edward Harvey]]=== '''Edward K. Harvey''' (naskiĝis 1881? - mortis 27-an de oktobro 1908) estis unu el la pioniroj de Esperanto en [[Bostono]], Usono. Li enkondukis Esperanton en la [[Perkins Instituton por Blinduloj|Perkins Instituton por Blinduloj]] en Norda Ameriko kaj lia sindonemo por la blinduloj estis bone konata. Li verkis kelkajn ĵurnalartikolojn. Li estis la unua kasisto de [[EANA]] kaj sekretario de la [[Bostona Esperanto Societo]]. Li mortis per [[tifojda febro]]. Fontoj: *[[Revuo Esperanto]] n45 15 dec 1918. === [[Robert Helm]] === '''B. Robert HELM''', kutime mallongigata ''Rob Helm'', estas usona komputilisto kaj esperantisto. Li [https://linguistlist.org/issues/4/4-982.html studis kaj poste estis scienca kunlaboranto de la instituto pri komputiko en la] [[universitato de Oregono]], [[Eugene]], kaj [[nun en 2016|nun]] laboras kiel [https://www.directionsonmicrosoft.com/analysts/rob-helm kunlaboranto de la entrepreno] ''[[Microsoft]]''. En 1996 li kontribuis al la esperantlingva traduko de la romano [[Naskiĝo de la Rustimuna Ŝtalrato]] de [[Harry Harrison]], kiun publikigis la eldonejo [[Sezonoj]] en [[Jekaterinburg]]. === [[Hazel Hoff Heusser]] === '''Hazel Hoff HEUSSER''' (1910-2000), dumviva membro, iama delegitino pri edukado, mortis la 14-an de majo en Fresno (Kalifornio). === [[Isabelle M. Horn]] === '''Isabelle M. HORN''' estis [[usona esperantisto|usona esperantistino]], [[aŭtoro]] kaj [[ĵurnalisto]], naskiĝinta en [[Vaŝingtono]]. Ŝi estis esperantisto de [[1910]], helpa sekretariino de [[EANA]] 1910-16 kaj subredaktoro de [[Amerika Esperantisto]], 1913-16, kaj krome estis ano de la administra komitato de EANA. <!-- == Ĥ == == I == --> == J == === [[Saul J. Jaffe]] === '''Saul J. JAFFE''' [ĝefi] estis [[usona esperantisto]] kaj [[ekonomikisto]]. Naskiĝis la [[25-an de decembro]] [[1894]] en [[Rēzekne]], [[Latvio]]. Esperantisto de [[1909]]. Gvidis E-kurson en sia naskiĝa urbo. Propagandis E-on en [[Flint (Miŝigano)|Flint]] ([[Miŝigano]]) Oficiale reprezentis la ŝtaton Miŝigano ĉe la UK en Budapest. <!-- == Ĵ == --> == K == ===[[Louis Alfred Kearney]]=== '''Louis Alfred Kearney''' (mortis 1919), estis esperantisto el [[Portland]] en la komenco de 20-a jarcento<ref>Esperanto n239 okt 1919</ref> ===[[John Lewis Kiplinger]]=== '''John Lewis Kiplinger''' (mortis la 6-an de aprilo 1937) estis esperantisto en [[West Liberty]], [[West Virginia]]. === [[Stuart E. Kittredge]] === '''Stuart E. KITTREDGE''' (naskiĝis en [[1905]]; mortis en [[1991]] en [[Hartford (Konetikuto)]]) estis [[usona esperantisto]], [[UEA]]-fakdelegito pri la [[bahaa kredo]]. === [[Pauline Klein]] === '''Pauline Klein''' estis aktiva en Esperanto-movado en Esperanto Klubo de [[Milwaukee]] dum la unua duono de la 20-a jarcento. === [[Stanley Kozminski]] === '''Stanley Kozminski''' (mortis la 10-an de aprilo, 1927) estis usona esperantisto en la komenco de la 20-a jarcento en [[Cleveland (Ohio)|Cleveland]], Ohio. == L == === [[George Winthrop Lee]] === '''George Winthrop LEE''' (li) estas [[usona esperantisto]] kaj [[bibliotekisto]]. Li naskiĝis la [[27-an de februaro]] [[1867]] en Roxbury ([[Masaĉuseco]]), ekde la sekva jaro, do 1868, parto de [[Boston]]. Li estis esperantisto ekde [[1905]] kaj prezidanto de la Esperanto-grupo de [[Boston]] ekde [[1912]]. Inter la jaroj [[1920]] kaj [[1922]] li funkciis kiel sekretario de [[EANA]]. ===[[Joseph Lencer]]=== '''Joseph (Joe) Lencer''' (naskiĝis 1891?; mortis la 31-an de oktobro 1973) estis usona esperantisto en [[Daytona Beach]] ekde 1910-a jardeko. === [[Moshe Lewin]] === '''Moshe LEWIN''' (naskiĝis [[1914]] - mortis la [[20-an de decembro]] [[1990]] en [[Novjorko]], [[Usono]]) estis dumviva membro de [[UEA]]. Li estis dum multaj jaroj la delegito en la novjorka urbokvartalo [[Bronkso]], fakdelegito pri [[muziko]] kaj regula ano de [[Societo Zamenhof]]. ===[[Lewis B. Lüders]]=== '''Lewis B. Lüders''' (naskiĝis 1879?; mortis 1914 en [[Leipzig]]) estis germana esperantisto en [[Philadelphia]]. Li estis unu el la pioniroj en Usono. Li estis dum du jaroj Prezidanto de la Philadelphia Societo. == M == === [[Benjamin Pickman Mann]] === ''' B. P. Mann''' (mortis en 1926), dum multaj jaroj la trezoristo de [[EANA]], estis usona esperantisto en komenco de 20-a jarcento. Li estis filo de Horace Mann (1746-1859), la unua Prezidanto de Antioch College, Yellow Springs. === [[R. C. Marble]] === '''R.C. MARBLE''' estis la Esperanto-redaktanto de la angla/esperanta periodaĵo ''Musical Six-Six Newsletter/Muzika [[6-plus-6-instrumentoj|ses-ses]] bulteno'' (1972-1986)<ref>[http://orgs.usd.edu/nmm/GiftShop/MNMA/MusicalSixSixNewsletter.html Musical Six-Six Newsletter] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120322101838/http://orgs.usd.edu/nmm/GiftShop/MNMA/MusicalSixSixNewsletter.html |date=2012-03-22 }}</ref>. Interalie li kontribuis al la revuo [[Esperantologio (gazeto)|Esperantologio]]. ==== Fontoj ==== {{Referencoj}} === [[John A. Mathews]] === '''John A. MATHEWS''' (1921-1997), delegito en Sacramento, refondinto de la loka Esperanto-Asocio, gvidinto de kursoj. === [[Fred H. McMann]] === '''Fred H. McMANN''' (mortis en [[1998]] en [[Troy]], [[Novjorkio]]) estis [[usona esperantisto]] kaj [[dumviva membro de UEA]]. === [[William Mets]] === '''William METS''' ([[1912]] - mortis la [[11-an de februaro]] [[1991]] en [[Santa Barbara]], [[Kalifornio]]) estis vic- kaj fakdelegito de [[UEA]]. === [[Henry B. Milsted]] === '''Henry B. MILSTED''' (mortis aŭtune [[1975]] en [[Zanesville]], [[Ohio]]) estis usona esperantisto. Dum la lastaj jardekoj de sia vivo li estis tre entuziasma aktivulo en la loka Esperanto-movado. Li estis ankaŭ [[UEA-delegito]]. === [[Simon Mudry]] === '''Simon MUDRY''' (naskiĝis en [[1910]] - mortis la [[11-a de januaro|11-an de januaro]] [[1993]] en [[Santa Barbara]], [[Kalifornio]], [[Usono]]) estis dum multaj jaroj [[UEA]]-fakdelegito pri [[turismo]]. ===[[Richard Joseph Munn]]=== '''Richard Joseph Munn''' (mortis 1910) esperantisto en Savannah. === [[Ralph Murphy]] === '''Ralph MURPHY''' (naskiĝis en [[1938]] - mortis la [[15-a de aŭgusto|15-an de aŭgusto]] [[1987]] post reveno de [[Varsovio]]) estis dumviva membro de [[UEA]] kaj [[ELNA]]. Li estis UEA-delegito en [[Boston]], poste en [[Port Charlotte]], kaj fakdelegito pri turismo. === [[Mary Murray]] === '''Mary MURRAY''' (mortis en [[1991]] en [[Novato]], [[Kalifornio]]) estis [[usona esperantisto|usona esperantistino]] kaj dumviva membro de [[UEA]]. == N == ===[[Ward Nichols]]=== '''Ward Nichols''' estis esperantisto en [[Filadelfio]] dum la komenco de la 20-a jarcento. Li estis prezidanto de e la '''Pensilvania Esperanto Association''' kaj '''Philadelphia Esperanto Society'''. Komence li iĝis volapukisto, post li esperantigis. Li fariĝis idisto en 1908 kaj revenis al Esperanto en 1915.<ref>Esperanto n178 jul 1915</ref> == O == === [[John Preston Ogden ]]=== John Preston OGDEN (naskiĝis la {{daton|29|julio|1840}} en [[Leeds]], [[Britio]]; mortis la {{daton|20|februaro|1925}} en [[Bostono]], [[Usono]]) estis brita-usona lingvisto kaj esperantisto. Li alvenis en Usono en 1886. De 1905 ĝis 1907 li instruis Esperanton en la [[Masaĉuseca Instituto de Teknologio]].<ref>[anno.onb.ac.at/cgi-content/anno-plus?aid=e2c&datum=1925&page=33 ''Amerika Esperantisto'' marto 1925, p. 7]–8.</ref> ==== Fontoj ==== {{Referencoj}} ===[[Johano Ondraĉek]]=== '''Johano Ondraĉek'''<!--nacilingva nomo?--> (mortis 1919) estis esperantisto el [[Ĉeĥoslovakio]] almigrita en Usono en la komenco de 20-a jarcento. Lia tuta familio parolis Esperanton. Li preparis socialistan Esperantan [[kantaro]]n, kiu restis manskribita. <ref>Esperanto n232 dec. 1919</ref> === [[Esther Owen Flint]] === '''Esther OWEN FLINT''' (mortis la {{daton|17|majo|1931}} en [[Sankt-Peterburgo (Florido)]], 80 jarojn aĝa) estis usona esperantistino, [[delegito de UEA]] en [[Florido]]. == P == ===[[Rufus Powell]]=== '''Rufus W. Powell''' (mortis la 7-an de julio 1929 en [[Orlando (Florido)]]) estis esperantisto el [[Novjorko]]. ===[[Godfrey Palmer]]=== '''Godfrey Palmer''' (mortis la 10-an de aprilo 1912) estis esperantisto en Novjorko. == Q == == R == === [[Robert L. Read]] === '''Robert L. READ''' estas estrarano de [[Esperanto-USA]].<ref>[http://www.gazetejo.org/node/1394 ''La bulteno de Esperanto-USA,'' 2008/1,] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080515215533/http://www.gazetejo.org/node/1394 |date=2008-05-15 }} p. 2</ref> ==== Fontoj ==== {{Referencoj}} ===[[George Coe Roberts]]=== '''George Coe Roberts''' (naskiĝis la 21-an de oktobro 1952 en [[Salem]], mortis la 25-an de Julio 2013 en [[Goiânia]]) instruisto, estis esperantisto el Usono. Li loĝis ankaŭ en [[Portugalujo]], [[Saud-Arabujo]] kaj en [[Brazilo]]. Li translokiĝis al Goiânia en 1982. Li esperantiĝis 14-jaraĝa memlerne. George estis prezidanto de la [[Esperanto-Asocio de Gojaso]] (EAGO). === [[Derek Roff]] === '''Derek ROFF''' (naskiĝis la {{daton|1954-11-20}}, do nun {{aĝo|1954|11|20}}-jara) ekde la 1980-aj jaroj estas aktiva esperantista aktivulo en [[Albuquerque (Nov-Meksiko)|Albuquerque]], ĉefurbo de la subŝtato [[Nov-Meksiko]], en kies [[Universitato de Nov-Meksiko]] li docentas respektive docentis ĝis pensiiĝo probable komence de la 2020-aj jaroj. Verkoj * Ekzempla gazeta kontribuo de li aperis en [[:dosiero:GEJ-Gazeto 5 1987 pri KISO Marburgo.jpg|GEJ-Gazeto 5 1987 pri KISO Marburgo]] ({{eo}}, du paĝoj) ===[[Abraham Rudy]]=== '''Abraham Rudy''' estis veterano de Esperanto en Novjorko, Usono en la komenco de 20-a jarcento. Li aperas en la [https://eo.wikisource.org/wiki/Adresaro_de_la_personoj_kiuj_ellernis_la_lingvon_%E2%80%9EEsperanto%E2%80%9D/Serio_XX| Adresaro de la personoj kiuj ellernis la lingvon „Esperanto”/Serio XX], do li eklernis la lingvon en 1899. Eble kuracisto, ĉar Esperanto n. 118 (5 mar 1912) nomas lin "doktoro". Verko: '''Venĝo venĝita, humora bilda rakontento''' . Eld. la aŭtoro, [[Raleigh]], ~1912. == S == ===S. Savov=== '''S. Savov''' (mortis 1910) estis esperantisto en Vraca, kie li estis delegito de UEA kaj fondinto de loka grupo<ref>Esperanto n83-84 5-20 aŭg. 1910</ref>. === [[William A. Shanks]] === '''William A. SHANKS''' (naskiĝis en [[1917]] kaj mortis la [[12-an de septembro]] [[2001]]) estis dumviva membro, longtempe delegito en [[Mesa]] ([[Arizono]], [[Usono]]) kaj fakdelegito pri [[elektroniko]]. Li multfoje akompanis esperantistajn grupojn en ekskursoj de [[Esperanto VojaĝServo]] kaj ĉeestis multajn [[UK]]-ojn. === [[John A. Sheil]] === '''John A. SHEIL''' (mortinta en septembro [[1930]], 56 jarojn aĝa) estis usona esperantisto. Li estis [[delegito de UEA]] kaj sekretario-kasisto de [[Kolumbia Esperanto-Asocio]] en [[Vaŝingtono]]. Li laboris ĉe la registrejo de testamentoj de Vaŝingtono kaj estis aktiva katoliko. === [[Werner Simon]] === '''Werner SIMON''' (1908-1993), delegito dum pli ol kvardek jaroj en Memfiso (Usono) kaj monde konata fakulo en la kampo de filatelo, mortis en novembro 1993. === [[Mike Sloper]] === '''Mike SLOPER''' (naskita en 1952), ofte esperantigata ''Miko'' Sloper, ekde la 1980-aj jaroj estas aktiva esperantista aktivulo. Li estis direktoro de la centra oficejo de ''[[Esperanto USA]]'' en [[Emeryville]], [[Kalifornio]].<ref>http://www.lasarcyk.de/esperanto/insight.htm artikolo el la revuo INSIGHT, la 29-an de septembro 1997] ({{en}})</ref> Li rolludis kiel Georgo Bonvolo en la video-kurso ''[[Pasporto al la tuta mondo]]'', kaj helpis en la tradukado de la anoncoj en la laŭtparoliloj de la usona filmo ''[[Gattaca]]''. ==== Fontoj ==== {{Referencoj}} ===[[Benjameno F. Smith]]=== '''Benjameno F. Smith''' estis usona esperantisto en unua duono de 20-a jarcento. Verko * ''Historieto pri Elfarado de Everett W. Lord, Dekano de la Kolegio de Komerca Administrado de Bostona Umversitato''. Eld. la aŭtoro, Boston, 1926. {{citaĵo|Bele enbindita 17 paĝa libreto kun portreto de S-ro B. F. Smith. Verda presaĵpapero gluita en la libreto avertas Angle kaj Esperante ke la libreto estas donacata al la ricevanto kaj ke ĝia enhavo montras «kiel laboremulo bonmorala povas sukcesi en Ameriko». Ĝi estas donacata al la lernantoj de suprenomita Kolegio pro la sindonemo kaj malavareco de S-ro Smith kies vivrakonto estas mallonge verkita en ĝl. S-ro Smith esperas ke tiu rakonto pruvos al la leganto, ĉefe al la juna leganto, ke sukceso ekonomia en la vivo dependas nur de la intimaj virtoj: ŝparemo, kuraĝo, laboremo. Kun plezuro ni konstatas ke ĉe atenta leganto la verketo certe atingos sian celon kaj ke ĝia eldonado estas bona, utila ago. Ĝi meritas do pli ampleksan disvastiĝon. Ni devas tamen fari kritiketon pri la stilo kaj uzo de kelkaj vortoj kaj esprimoj (ĉefe sur la ok unuaj paĝoj) kiuj pruvas ke la tradukinto restis iomete tro sub la influo de sia landa lingvo: la stilo do ne estas tute sendepende Esperanta. Malgraŭ tio la libreto estas entute bone komprenebla kaj rekomendinda. [[Leon Paul Charles Cogen|L. COGEN]]. [[Belga esperantisto]] n144 (feb 1927)}} {{citaĵo|Tiu ĉi libreto, montras kiel laboremulo bonmorala povas sukcesi en Ameriko. Ĝi havas belan aspekton kaj interesan enhavon.|[[Brazila Esperantisto]] 1926 j17_n05-08_maj-aug.}} === [[Julie Spickler]] === '''Julie SPICKLER''' multajn jarojn estis la sekretario de [[Esperanto-USA]]. [[Dosiero:Ellie Stein 1990-aj jaroj en San Diego.jpg|eta|200ra|<center>Ellie Stein en la 1990-aj jaroj, kun la eŭropaj esperantistoj [[Thomas Pusch]] kaj [[Birgit Prien]]]] === [[Ellie Stein]] === '''Ellie Stein''' (1922-2004) estis usona esperantistino, kiu en la 1980-aj kaj 1990-aj jaroj kiel pensiulino estis motoro de la loka Esperanto-klubo en [[San Diego]], [[Kalifornio]]. En la periodo de ties apero, inter la jaroj 1979 kaj 1988, ŝi ankaŭ regule kontribuis al la bulteneto ''[[Sekso kaj Egaleco]]'', kiun tiam ĉefredaktoris [[Anna Löwenstein]] en Italio. === [[Sidney Steinberg]] === '''Sidney STEINBERG''' (naskiĝis en 1914, mortis la 25-an de majo 1996), estis usona esperantisto, dumviva membro de UEA, kaj 15 jarojn funkciis kiel UEA-delegito pri komerco. Dum multaj jaroj li preparis jaran financan raporton pri la [[Novjorko|Novjorka]] Oficejo de [[UEA]]. == Ŝ == === [[Emily J. Ŝimonek]] === '''Emily J. Ŝimonek'''<ref>Laŭ Amerika Esperantisto 38-a Volumo, Numero 02, Julio - Aŭgusto (1927), p. 13</ref> (mortis en 1927), edzino de D-ro B. K. Ŝimonek, estis usona esperantistino en [[Ĉikago]] dum la komenco de la 20-a jarcento. ==== Fontoj ==== {{Referencoj}} == T == === [[Reuben A. Tanquist]] === '''Reuben A. TANQUIST''' (naskiĝis en [[1897]] - mortis la [[14-an de novembro]] [[1993]] en [[Portland]], [[Usono]]) estis usona esperantisto. En [[1927]] li defendis la unuan socio-psikologian tezon verkitan pri esperantistoj. <!-- == U == == V == --> == W == === [[L. A. Walther]] === '''L. A. WALTHER''' ([[1917]]-[[2005]] en [[Portland]], [[Usono]]) estis [[usona esperantisto|usona esperantistino]] kaj regula membrino de [[Societo Zamenhof]] kaj patrono de [[TEJO]]. === [[Mark Weddell]] === '''Mark B. WEDDELL''' estas usona esperantisto, kiu [http://www.esperokatolika.org/ek19761980/ek1980_0708.htm#12 inkluzive de la jaro 1980] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210211025134/http://www.esperokatolika.org/ek19761980/ek1980_0708.htm#12 |date=2021-02-11 }} plurajn jarojn funkciis kiel landa reprezentanto de [[IKUE]] en Usono. En 1996 li kontribuis al la esperantlingva traduko de la romano [[Naskiĝo de la Rustimuna Ŝtalrato]] de [[Harry Harrison]], kiun publikigis la eldonejo [[Sezonoj]] en [[Jekaterinburg]]. === [[Adele Wesson]] === '''Adele WESSON''' estis usona esperantisto kaj [[dumviva membro de UEA]]. Ŝi mortis en majo 1993 en Lagrangeville en [[Nov-Jorkio]]. === [[Anne Whitteker]] === '''Anne WHITTEKER''' (1919-1999), dumviva membro de UEA kaj de ELNA, ano de [[Societo Zamenhof]], mortis la 10-an de marto. Ŝi estis longtempa delegito en Portland (Oregonio, Usono), kie ŝi partoprenis en la organizado de la 57-a UK (1972). == X == == Y == ===H. W. Yemans=== Majoro '''H. W. Yemans''' (mortis 1920) kuracisto, estis esperantisto en la komenco de 20-a jarcento.<ref>Esperanto n237 maj 1920</ref> Kiel kuracisto en la Usona armeo li multe vojaĝis kaj ĉie vizitis la lokajn Esperantistojn. Al liaj klopodoj oni Suldas la sendon de oficiala reprezentanto de la Milita Departemento Usona al la [[UK 1908| 4a Kongreso]] en la persono de majoro Straub kaj li mem estis oficiala reprezentanto de la filipina kolonia registaro. Estis Yemans, kiu fondis en julio 1907 la [[Filipina Esperanto-Asocio|Filipinan Esperanto-Asocion]] (FEA) kaj eldonis en la sama monato "Philippines Esperanto Circular". Jam en aŭgusto ĝi fariĝis ''[[Filipina Esperantisto]]''<ref>Enciklopedio de Esperanto</ref>. {{EdE}} == Z == [[Kategorio:Usonaj esperantistoj| ]] [[Kategorio:Listoj de esperantistoj laŭ nacieco|Usonaj]] [[Kategorio:Ĝermolisto de esperantistoj|Usonaj]] el3ai6smubbb4y0iw8rn979svyhga8r 4 122363 9490814 9079855 2026-10-09T12:35:51Z Filozofo 3592 /* */ Lingvaj plibonigoj 9490814 wikitext text/x-wiki Jen datumoj pri la artikoloj aperantaj pri [[Esperanto]] en la diverslingvaj [[vikipedio]]j kun, kompare, la listo de lingvoj proponitaj de '''[http://esperanto.net/ esperanto.net]'''. La paĝo utilas por montri kiel Vikipedio povas helpi diskonigi Esperanton al la multlingva homaro, kion jam faras ankaŭ '''esperanto.net''' siaflanke. Ĝisdata listo da artikoloj en la diverslingvaj versioj de Vikipedio troviĝas ekde 2012 per [[Vikidatumoj]] je [[d:Q143]]. == Resume == ''Komence de 2016:'' {| |- | <div style="float: left; clear: left; padding: 0 2em 0 0.8em;"> <div style="position: relative;"> [[Dosiero:Artikoloj Pri Esperanto en 2015.png|600px|Marko sur bildo]] <div style="position: absolute; left:204px; top: 22px;"><b>EKZISTAS SUME :181</b></div> <div style="position: absolute; left:105px; top: 40px;">4</div> <div style="position: absolute; left:540px; top: 28px;">115</div> <div style="position: absolute; left:85px; top: 78px;">2</div> <div style="position: absolute; left:180px; top: 79px;">64</div> <div style="position: absolute; left:304px; top: 80px;">179</div> <div style="position: absolute; left:270px; top: 94px;">66</div> </div> </div> | <div style="float: left; clear: left; padding: 0 2em 0 0.8em;"> <div style="position: relative;"> [[Dosiero:ElstarajLegindajĜermojArtikoloj.png|400px|Marko sur bildo]] <div style="position: absolute; left:-6px; top: -8px;">'''El la 179 artikoloj en Vikipedio :'''</div> <div style="position: absolute; left:162px; top: 36px;">7 elstaraj</div> <div style="position: absolute; left:190px; top: 16px;">3 legindaj</div> <div style="position: absolute; left:186px; top: 152px;">101 aliaj</div> <div style="position: absolute; left:70px; top: 104px;">68 ĝermoj</div> </div> </div> |- | colspan="2" | {| width="70%" style="border:1px solid #aaa; font-size:95%; background-color:#f9f9f9; padding:4px;" class="wikitable " style="white-space:nowrap; text-align:right; vertical-align:top; " |- !fine de 2015 !! Vikipedio !! Esperanto.net !! kune |- | komune || 64 || 64 || 64 |- | nur en VP || 115 || || 115 |- | nur en EN || || 2 || 2 |- ! '''Ekzistas''' || '''179''' || '''66''' || '''181''' |- | ĝermoj en VP || 68 || || |- | mankas nur en VP || 2 || || |- | mankas nur en EN || || 115 || |- | (lingvoj en kiuj vikipedio ekzistas sed ne artikolo pri e-o) mankas en ambaŭ || 4 || 4 || 4 |- | mankas sume || 7 || 120 || |- | menciitaj lingvoj SUME || 185 || 185 || 185 |} |} ''En marto 2025:'' {| |- | <div style="float: left; clear: left; padding: 0 2em 0 0.8em;"> <div style="position: relative;"> [[Dosiero:Artikoloj Pri Esperanto en 2025.png|600px|Marko sur bildo]] <div style="position: absolute; left:204px; top: 2px;"><b>EKZISTAS SUME: 213</b></div> <div style="position: absolute; left:110px; top: 30px;">4</div> <div style="position: absolute; left:550px; top: 9px;">147</div> <div style="position: absolute; left:304px; top: 60px;">213</div> <div style="position: absolute; left:190px; top: 80px;">66</div> </div> </div> |} === Evoluo === {| |- | | De 2002 ĝis 2012, la nombro da lingvoj en esperanto.net apenaŭ evoluis (de 60 ĝis 64, en 2015 estis 66). Dume Vikipedio ekis kun 5 lingvoj en januaro 2002, ĝis 179 komence de [[2016]] - en marto 213 estas sume 213. *<li style="list-style-type: none; list-style-image: none; text-indent: 0em; margin: 0;"><span style="border-left: 1.2em solid; border-left-color: #4D4D99;; padding-left:0.4em;">&#xFEFF;</span>&nbsp;nombro da lingvoj nur en esperanto.net (55 en 2002, 2 en dec. 2015, 1 ekde 2017, 0 ekde 2020). </li> *<li style="list-style-type: none; list-style-image: none; text-indent: 0em; margin: 0;"><span style="border-left: 1.2em solid; border-left-color: #4D994D;; padding-left:0.4em;">&#xFEFF;</span>&nbsp;nombro da lingvoj komunaj al esperanto.net kaj Vikipedio (5 en 2002, 64 en dec. 2015, 65 ekde 2017, 66 ekde 2020)</li> *<li style="list-style-type: none; list-style-image: none; text-indent: 0em; margin: 0;"><span style="border-left: 1.2em solid; border-left-color: #994D4D;; padding-left:0.4em;">&#xFEFF;</span>&nbsp;nombro da lingvoj nur en Vikipedio (0 en 2002, 116 en decembro 2015, 147 en marto 2025).</li> *<span style="border:none; background-color:#4D4D99; color:#4D4D99;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span> + <span style="border:none; background-color:#4D994D; color:#4D994D;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span> suma nombro da lingvoj en esperanto.net (ekde almenaŭ 2015 konstante 66). *<span style="border:none; background-color:#4D994D; color:#4D994D;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span> + <span style="border:none; background-color:#994D4D; color:#994D4D;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span> suma nombro da lingvoj en Vikipedio (5 en 2002, 180 en decembro 2015, 213 en marto 2025). |} == Tabelo == {| width="100%" style="border:1px solid #aaa; font-size:95%; background-color:#f9f9f9; padding:4px;" class="wikitable " style="white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top; " |- ! width=3% | kodo !! width=22% | lingva nomo !! width=22% | eo nomo !! width=22% | [http://esperanto.net/ esperanto.net] !! width=22% | Vikipedio !! width=3% | VP !! width=3% | EN !! width=3% | Tipo |- | [[:ab:|ab]] || [[:ab:|<span lang="ab-Cyrl" > аҧсуа бысжѡа</span> ]] || [[Abĥaza lingvo|abĥaza]] || &nbsp; || &nbsp;[[:ab:Есперанто]] || &nbsp; || X || |- | [[:af:|af]] || [[:af:|Afrikaans ]] || [[Afrikansa lingvo|afrikansa]] || [http://esperanto.net/af af:&nbsp;Afrikaans ] || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:af:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:als:|als]] || [[:als:|Alemannisch]] || [[alemana lingvo|alemana]] || || [[:als:Esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:am:|am]] || [[:am:|አማርኛ]] || [[amhara lingvo|amhara]] || || [[:am:ኤስፔራንቶ]] || &nbsp; || X || |- | [[:an:|an]] || [[:an:|Aragonés]] || [[aragona lingvo|aragona]] || ||[[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:an:Esperanto]] || || X || R |- | [[:ang:|ang]] || [[:ang:|Ænglisc ]] || [[Anglosaksa lingvo|anglosaksa]] (''ĉ.'' [[450]]-[[1100]]) || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:ang:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:ar:|ar]] || [[:ar:|إسبرانتو]] || [[araba lingvo|araba]] || [http://esperanto.net/ar ar:&nbsp;العربية] || [[:ar:إسبرانتو]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:arz:|arz]] || [[:arz:|<span> مصرى</span> ]] || [[Masra lingvo|masra]] || &nbsp; || &nbsp;[[:arz:إسبيرانتو]] || &nbsp; || X || |- | [[:ast:|ast]] || [[:ast:|Asturianu]] || [[asturia lingvo|asturia]] || || [[:ast:Esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:ay:|ay]] || [[:ay:|Aymar aru ]] || [[Ajmara lingvo|ajmara]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:ay:Ispirantu aru]] || &nbsp; || X || |- | [[:az:|az]] || [[:az:|<span lang="az" > Azərbaycanca</span> ]] || [[Azerbajĝana lingvo|azerbajĝana]] || &nbsp; || &nbsp;[[:az:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:ba:|ba]] || [[:ba:|<span lang="ba" > Башҡортса</span> ]] || [[Baŝkira lingvo|baŝkira]] || &nbsp; || &nbsp;[[:ba:Эсперанто теле]] || &nbsp; || X || |- | [[:bar:|bar]] || [[:bar:|<span> Boarisch</span> ]] || [[Bavara lingvo|bavara]] || &nbsp; || &nbsp;[[:bar:Esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:bat-smg:|bat-smg]] || [[:bat-smg:|Žemaitėška ]] || [[Ĵemajtia lingvo|ĵemajtia]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:bat-smg:Esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:bcl:|bcl]] || [[:bcl:|<span> Tataramon na Bikol</span> ]] || [[Bikola lingvo|bikola]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:bcl:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:be:|be]] || [[:be:|<span lang="be"> Беларуская</span> ]] || [[Belorusa lingvo|belorusa]] || [http://esperanto.net/be be:&nbsp;<span lang="be" > Беларуская</span> ] || &nbsp;[[:be:Эспэранта]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:be-x-old:|be-x-old]] || [[:be-x-old:|<span> Беларуская <small>(тарашкевіца)</small>‬</span>]] || [[Belarusa lingvo|belarusa (malnova)]] || &nbsp; || &nbsp;[[:be-x-old:Эспэранта]] || &nbsp; || X || V |- | [[:bg:|bg]] || [[:bg:|Български]] || [[bulgara lingvo|bulgara]] || [http://esperanto.net/bg bg:&nbsp;Български] || [[:bg:Есперанто]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:bm:|bm]] || [[:bm:|Bamanankan ]] || [[Bambara lingvo|bambara]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:bm:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:bn:|bn]] || [[:bn:|Bengali]] || [[bengala lingvo|bengala]] || [http://esperanto.net/bn bn:&nbsp;Bengali] || &nbsp; || X || &nbsp; || |- | [[:br:|br]] || [[:br:|Brezhoneg]] || [[bretona lingvo|bretona]] || [http://esperanto.net/br br:&nbsp;Brezhoneg] || [[:br:Esperanteg]] || &nbsp; || &nbsp; || R |- | [[:bs:|bs]] || [[:bs:|Bosanski]] || [[bosna lingvo|bosna]] || [http://esperanto.net/bs bs:&nbsp;Bosanski] || [[:bs:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:bxr:|bxr]] || [[:bxr:|<span lang="bxr-Cyrl" > Буряад</span> ]] || [[Burjata lingvo|burjata]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:bxr:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:ca:|ca]] || [[:ca:|Català]] || [[kataluna lingvo|kataluna]] || [http://esperanto.net/ca ca:&nbsp;Català] || [[Dosiero:Monobook-bullet-star.png|15px|link=Vikipedio:Elstaraj artikoloj|alt=Elstara artikolo]][[:ca:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:ce:|ce]] || [[:ce:|<span lang="ce" > Нохчийн</span> ]] || [[Ĉeĉena lingvo|ĉeĉena]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:ce:Ésperanthoyn mott]] || &nbsp; || X || |- | [[:ceb:|ceb]] || [[:ceb:|Sinugboanong ]] || [[Cebua lingvo|cebua]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:ceb:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:ch:|ch]] || [[:ch:|Chamoru ]] || [[Ĉamora lingvo|ĉamora]] || &nbsp; || &nbsp;<s>[[:ch:Esperanto]]</s> || [[:ch:Special:Allpages/Esp|X]] || X || |- | [[:chr:|chr]] || [[:chr:|<big>Ꮳ Ꮃ Ꭹ</big>]]|| [[ĉeroka lingvo|ĉeroka]] || || <s>[[:chr:Esperanto]]</s> || [[:chr:Special:Allpages/Esp|X]] || X || R |- | [[:ckb:|ckb]] || [[:ckb:|<span> کوردی</span> ]] || [[Sorana lingvo|sorana]] || &nbsp; || &nbsp;[[:ckb:ئێسپێرانتۆ]] || &nbsp; || X || |- | [[:crh:|crh]] || [[:crh:|<span> Qırımtatarca</span> ]] || [[Krime-tatara lingvo|krime-tatara]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:crh:Esperanto tili]] || &nbsp; || X || |- | [[:cs:|cs]] || [[:cs:|Česky]] || [[ĉeĥa lingvo|ĉeĥa]] || [http://esperanto.net/cs cs:&nbsp;Česky] || [[Dosiero:Monobook-bullet-star.png|15px|link=Vikipedio:Elstaraj artikoloj|alt=Elstara artikolo]] [[:cs:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:csb:|csb]] || [[:csb:|Kaszëbsczi]] || [[kaŝuba lingvo|kaŝuba]] || || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:csb:Esperanto]] || || X || R |- | [[:cu:|cu]] || [[:cu:|<span lang="cu-Cyrs" > словѣньскъ</span> ]] || [[Slavona lingvo|slavona]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:cu:Єспєранто]] || &nbsp; || X || |- | [[:cv:|cv]] || [[:cv:|Чăваш]] || [[ĉuvaŝa lingvo|ĉuvaŝa]] || [http://esperanto.net/cv cv:&nbsp;Чăваш] || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:cv:Эсперанто]] || || &nbsp; || |- | [[:cy:|cy]] || [[:cy:|Cymraeg]] || [[kimra lingvo|kimra]] || [http://esperanto.net/cy cy:&nbsp;Cymraeg] || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:cy:Esperanto]] || || &nbsp; || |- | [[:da:|da]] || [[:da:|Dansk]] || [[dana lingvo|dana]] || [http://esperanto.net/da da:&nbsp;Dansk] || [[:da:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:de:|de]] || [[:de:|Deutsch]] || [[Germana lingvo|germana]] || [http://esperanto.net/de de:&nbsp;Deutsch ] || [[Dosiero:Qsicon_lesenswert.png|10px|Leginda artikolo]] &nbsp;[[:de:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:dsb:|dsb]] || [[:dsb:|<span> Dolnoserbšćina</span>]] || [[Malsuprasoraba lingvo|malsuprasoraba]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:dsb:Esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:el:|el]] || [[:el:|Ελληνικά]] || [[greka lingvo|greka]] || [http://esperanto.net/el el:&nbsp;Ελληνικά] || [[:el:Εσπεράντο]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:en:|en]] || [[:en:|English]] || [[angla lingvo|angla]] || [http://esperanto.net/en en:&nbsp;English] || [[:en:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[Vikipedio:Ĉefpaĝo|eo]] || [[Vikipedio:Ĉefpaĝo|esperanto]] || [[esperanto]] || [http://esperanto.net/eo.php eo:Esperanto] || [[Dosiero:Qsicon_lesenswert.png|10px|Leginda artikolo]] [[:eo:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || H |- | [[:es:|es]] || [[:es:|Español]] || [[Hispana lingvo|hispana]] || [http://esperanto.net/es es:&nbsp;Español ] || [[Dosiero:Qsicon_lesenswert.png|10px|Leginda artikolo]] &nbsp;[[:es:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:et:|et]] || [[:et:|Eesti]] || [[estona lingvo|estona]] || [http://esperanto.net/et et:&nbsp;Eesti] || [[:et:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:eu:|eu]] || [[:eu:|Euskara]] || [[eŭska lingvo|eŭska]] || [http://esperanto.net/eu eu:&nbsp;Euskara] || [[:eu:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || R |- | [[:fa:|fa]] || [[:fa:|{{centre|فارسى}}]] || [[persa lingvo|persa]] || [http://esperanto.net/fa fa:&nbsp;فارسى] || [[:fa:زبان اسپرانتو]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:ff:|ff]] || [[:ff:|Fulfulde]] || [[Fula lingvo|fula]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:ff:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:fi:|fi]] || [[:fi:|Suomi]] || [[finna lingvo|finna]] || [http://esperanto.net/fi fi:&nbsp;Suomi] || [[:fi:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:fiu-vro:|fiu-vro]] || [[:fiu-vro:|Võro ]] || [[Voroa lingvo|voroa]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:fiu-vro:Esperanto kiil]] || &nbsp; || X || |- | [[:fo:|fo]] || [[:fo:|Føroyskt]] || [[feroa lingvo|feroa]] || || [[:fo:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:fr:|fr]] || [[:fr:|Français]] || [[franca lingvo|franca]] || [http://esperanto.net/fr fr:&nbsp;Français] || [[:fr:Espéranto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:frp:|frp]] || [[:frp:|Arpitan]] || [[arpitana lingvo|arpitana]] || || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:frp:Èsperanto]] || || X || R |- | [[:frr:|frr]] || [[:frr:|<span>Nordfriisk</span>]] || [[Nordfrisa lingvo|nordfrisa]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:frr:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:fy:|fy]] || [[:fy:|Frysk]] || [[frisa lingvo|frisa]] || [http://esperanto.net/fy fy:&nbsp;Frysk] || [[:fy:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || R |- | [[:ga:|ga]] || [[:ga:|Gaeilge]] || [[irlanda lingvo|irlanda]] || [http://esperanto.net/ga ga:&nbsp;Gaeilge] || [[:ga:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || R |- | [[:gd:|gd]] || [[:gd:|Gàidhlig]] || [[Skotgaela lingvo|skotgaela]] || &nbsp; || &nbsp;[[:gd:Esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:gl:|gl]] || [[:gl:|Galego]] || [[galega lingvo|galega]] || [http://esperanto.net/gl gl:&nbsp;Galego] || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:gl:Esperanto]] || || &nbsp; || R |- | [[:gn:|gn]] || [[:gn:|Avañe'ẽ ]] || [[Gvarania lingvo|gvarania]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:gn:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:got:|got]] || [[:got:|𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺]] || [[Gota lingvo|gota]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:got:𐌴𐍃𐍀𐌰𐌹𐍂𐌰𐌽𐍄𐍉]] || &nbsp; || X || |- | [[:hak:|hak]] || [[:hak:|<span>Hak-kâ-fa</span>]] || [[Hakaa lingvo|hakaa]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:hak:Sṳ-kie-ngî]] || &nbsp; || X || |- | [[:haw:|haw]] || [[:haw:|Hawai`i]] || [[Havaja lingvo|havaja]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:haw:‘Ōlelo Ekepelānako]] || &nbsp; || X || |- | [[:ha:|ha]] || [[:ha:|<span lang="ha" dir="rtl" >هَوُسَ</span> ]] || [[Haŭsa lingvo|haŭsa]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:ha:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:he:|he]] || [[:he:|עברית]] || [[hebrea lingvo|hebrea]] || [http://esperanto.net/he he:&nbsp;עברית] || [[:he:אספרנטו]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:hi:|hi]] || [[:hi:|Hindi]] || [[hindia lingvo|hindia]] || [http://esperanto.net/hi hi:&nbsp;हिन्दी] || [[:hi:एस्पेरान्तो]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:hif:|hif]] || [[:hif:|<span> Fiji Hindi</span> ]] || [[Fiĝa_hinda lingvo|fiĝa_hinda]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:hif:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:hr:|hr]] || [[:hr:|Hrvatska]] || [[kroata lingvo|kroata]] || [http://esperanto.net/hr hr:&nbsp;Hrvatska] || [[:hr:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:hsb:|hsb]] || [[:hsb:|Hornjoserbsce / Serbski]] || alta [[soraba lingvo|soraba]] || [http://esperanto.net/sb sb:&nbsp;Serbski] || [[:hsb:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || R |- | [[:hu:|hu]] || [[:hu:|Magyar]] || [[hungara lingvo|hungara]] || [http://esperanto.net/hu hu:&nbsp;Magyar] || [[:hu:Eszperantó nyelv]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:hy:|hy]] || [[:hy:|<span lang="hy" >Հայերեն</span>]] || [[Armena lingvo|armena]] || &nbsp; || [[:hy:Էսպերանտո]] || &nbsp; || X || |- | [[:ia:|ia]] || [[:ia:|Interlingua]] || [[interlingvao]] || || [[Dosiero:Monobook-bullet-star.png|15px|link=Vikipedio:Elstaraj artikoloj|alt=Elstara artikolo]][[:ia:Esperanto]] || &nbsp; || X || H |- | [[:id:|id]] || [[:id:|Indonesia]] || [[indonezia lingvo|indonezia]] || [http://esperanto.net/id id:&nbsp;Indonesia] || [[:id:Bahasa Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:ie:|ie]] || [[:ie:|Interlingue]] || [[Interlingveo|interlingvea]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:ie:Esperanto]] || &nbsp; || X || H |- | [[:ilo:|ilo]] || [[:ilo:|Ilokano ]] || [[Iloka lingvo|iloka]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:ilo:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:io:|io]] || [[:io:|Ido]] || [[ido]] || || [[:io:Esperanto]] || &nbsp; || X || H |- | [[:is:|is]] || [[:is:|Íslenska]] || [[islanda lingvo|islanda]] || [http://esperanto.net/is is:&nbsp;Íslenska] || [[:is:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:it:|it]] || [[:it:|Italiano]] || [[itala lingvo|itala]] || [http://esperanto.net/it it:&nbsp;Italiano] || [[Dosiero:Monobook-bullet-star.png|15px|link=Vikipedio:Elstaraj artikoloj|alt=Elstara artikolo]] [[:it:Lingua esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:iu:|iu]] || [[:iu:|<span lang="iu" >ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ</span>]] || [[Inuktituta lingvo|inuktituta]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:iu:ᐃᓯᐱᕋᓐᑐ]] || &nbsp; || X || |- | [[:ja:|ja]] || [[:ja:|日本語]] || [[japana lingvo|japana]] || [http://esperanto.net/ja ja:&nbsp;日本語] || [[Dosiero:Monobook-bullet-star.png|15px|link=Vikipedio:Elstaraj artikoloj|alt=Elstara artikolo]] [[:ja:エスペラント]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:jbo:|jbo]] || [[:jbo:|Lojban]] || [[loĵbano]] || || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:jbo:esperantos]] || || X || H |- | [[:ka:|ka]] || [[:ka:|ქართული]] || [[kartvela lingvo|kartvela]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:ka:ესპერანტო]] || || X || |- | [[:kaa:|kaa]] || [[:kaa:|<span> Qaraqalpaqsha</span> ]] || [[Kara-Kalpaka lingvo|kara-kalpaka]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:kaa:Esperanto tili]] || &nbsp; || X || |- | [[:ki:|ki]] || [[:ki:|Gĩkũyũ ]] || [[Kikuja lingvo|kikuja]] || &nbsp; || &nbsp;[[:ki:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:kk:|kk]] || [[:kk:|<span lang="kk-Cyrl" > Қазақша</span> ]] || [[Kazaĥa lingvo|kazaĥa]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:kk:Эсперанто]] || &nbsp; || X || |- | [[:kl:|kl]] || [[:kl:|Kalaallisut ]] || [[Groenlanda lingvo|groenlanda]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:kl:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:kn:|kn]] || [[:kn:|ಕನ್ನಡ]] || [[kanara lingvo|kanara]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:kn:ಎಸ್ಪೆರಾಂಟೊ]] || || X || |- | [[:ko:|ko]] || [[:ko:|한 글]] || [[korea lingvo|korea]] || [http://esperanto.net/ko ko:&nbsp;한&nbsp;글] || [[:ko:에스페란토]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:ksh:|ksh]] || [[:ksh:|Ripoarisch]] || [[Ripuara lingvo|ripuara]] || || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:ksh:Esperanto]] || || X || R |- | [[:ku:|ku]] || [[:ku:|Kurdî / كوردي]] || [[kurda lingvo|kurda]] || || [[:ku:Esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:kv:|kv]] || [[:kv:|<span lang="kv" > Коми</span> ]] || [[Komia lingvo|komia]] || &nbsp; || &nbsp;[[:kv:Эсперанто (кыв)]] || &nbsp; || X || |- | [[:la:|la]] || [[:la:|Latina]] || [[latina lingvo|latina]] || || [[:la:Lingua Esperantica]] || &nbsp; || X || H |- | [[:lad:|lad]] || [[:lad:|Ladino]] || [[judhispana lingvo|judhispana]] || || [[:lad:Esperanto]] || &nbsp; || X || &nbsp; |- | [[:lb:|lb]] || [[:lb:|Lëtzebuergësch]] || [[luksemburga lingvo|luksemburga]] || [http://esperanto.net/lb lb:&nbsp;Lëtzebuergësch] || [[:lb:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:lez:|lez]] || [[:lez:|<span> Лезги чІал</span> ]] || [[Lezga lingvo|lezga]] || &nbsp; || &nbsp;[[:lez:Эсперанто]] || &nbsp; || X || |- | [[:li:|li]] || [[:li:|Limburgs]] || [[limburga lingvo|limburga]] || || [[:li:Esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:lij:|lij]] || [[:lij:|Líguru]] || [[Ligura lingvo|ligura]] || &nbsp; || &nbsp;[[:lij:Esperànto]] || &nbsp; || X || |- | [[:lmo:|lmo]] || [[:lmo:|Lumbaart ]] || [[Lombarda lingvo|lombarda]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:lmo:Lengua esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:lt:|lt]] || [[:lt:|Lietuviškai]] || [[litova lingvo|litova]] || [http://esperanto.net/lt lt:&nbsp;Lietuviškai] || [[:lt:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:lv:|lv]] || [[:lv:|Latviešu]] || [[latva lingvo|latva]] || [http://esperanto.net/lv lv:&nbsp;Latviešu] || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:lv:Esperanto]] || || &nbsp; || |- | [[:mdf:|mdf]] || [[:mdf:|<span> Мокшень кяль</span> ]] || [[Mokŝa lingvo|mokŝa]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:mdf:Эсперанто кяль]] || &nbsp; || X || |- | [[:mg:|mg]] || [[:mg:|Malagasy]] || [[malagasa lingvo|malagasa]] || [http://esperanto.net/mg mg:&nbsp;Malagasy] || [[:mg:Fiteny esperantô]] || || &nbsp; || |- | [[:mi:|mi]] || [[:mi:|Maori]] || [[maoria lingvo|maoria]] || || <s>[[:mi:Esperanto]]</s> || [[:mi:Special:Allpages/Esp|X]] || X || |- | [[:mk:|mk]] || [[:mk:|<span lang="mk" > Македонски</span> ]] || [[Makedona lingvo|makedona]] || [http://esperanto.net/mk mk:&nbsp;<span lang="mk" > Македонски</span> ] || &nbsp;[[:mk:Есперанто]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:ml:|ml]] || [[:ml:|<span lang="ml" > മലയാളം</span> ]] || [[Malajalama lingvo|malajalama]] || &nbsp; || &nbsp;[[:ml:എസ്പെരാന്തോ]] || &nbsp; || X || |- | [[:mn:|mn]] || [[:mn:|<span lang="mn" > Монгол</span> ]] || [[Mongola lingvo|mongola]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:mn:Эсперанто]] || &nbsp; || X || |- | [[:mr:|mr]] || [[:mr:|<span lang="mr" > मराठी</span> ]] || [[Marata lingvo|marata]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:mr:एस्पेरांतो]] || &nbsp; || X || |- | [[:ms:|ms]] || [[:ms:|Bahasa Melayu]] || [[malaja lingvo|malaja]] || || [[:ms:Bahasa Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:mt:|mt]] || [[:mt:|Malti]] || [[malta lingvo|malta]] || [http://esperanto.net/mt mt:&nbsp;Malti] || &nbsp; || X || &nbsp; || |- | [[:mwl:|mwl]] || [[:mwl:|<span> Mirandés</span> ]] || [[Miranda lingvo|miranda]] || &nbsp; || &nbsp;[[:mwl:Speranto]] || &nbsp; || X || |- | [[:my:|my]] || [[:my:|မြန်မာဘာသာ ]] || [[Birma lingvo|birma]] || &nbsp; || &nbsp;[[:my:အက်စပါရန်တို]] || &nbsp; || X || |- | [[:mzn:|mzn]] || [[:mzn:|<span> مازِرونی</span> ]] || [[Mazandarana lingvo|mazandarana]] || &nbsp; || &nbsp;[[:mzn:اسپرانتو]] || &nbsp; || X || |- | [[:na:|na]] || [[:na:|Dorerin Naoero ]] || [[Naura lingvo|naura]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:na:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:nah:|nah]] || [[:nah:|Nahuatl]] || [[Naŭatla lingvo|naŭatla]] || || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:nah:Netēmachīliztlahtōlli]] || || X || R |- | [[:nds:|nds]] || [[:nds:|Plattdüütsch]] || [[Platdiĉa lingvo|platdiĉa]] || || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:nds:Esperanto]] || || X || R |- | [[:ne:|ne]] || [[:ne:|<span lang="ne" > नेपाली</span> ]] || [[Nepala lingvo|nepala]] || &nbsp; || &nbsp;[[:ne:एस्पेरान्तो]] || &nbsp; || X || |- | [[:new:|new]] || [[:new:|<span lang="new-Deva" > नेपाल भाषा</span> ]] || [[Nevara lingvo|nevara]] || &nbsp; || &nbsp;[[:new:एस्परान्तो]] || &nbsp; || X || |- | [[:nl:|nl]] || [[:nl:|Nederlands]] || [[nederlanda lingvo|nederlanda]] || [http://esperanto.net/nl nl:&nbsp;Nederlands] || [[:nl:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:nn:|nn]] || [[:nn:|Norsk (nynorsk)]] || [[norvega lingvo|norvega]] || || [[:nn:Esperanto]] || &nbsp; || X || V |- | [[:no:|no]] || [[:no:|Norsk (bokmål)]] || [[norvega lingvo|norvega]] || [http://esperanto.net/no no:&nbsp;Norsk] || [[:no:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:nov:|nov]] || [[:nov:|Novial]] || [[Novialo]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:nov:Esperanto]] || || X || H |- | [[:nrm:|nrm]] || [[:nrm:|Nouormand]] || [[Normanda lingvo|normanda]] || &nbsp; || &nbsp;[[:nrm:Espéraunto]] || &nbsp; || X || |- | [[:oc:|oc]] || [[:oc:|Occitan]] || [[okcitana lingvo|okcitana]] || [http://esperanto.net/oc oc:&nbsp;Occitan] || [[:oc:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || R |- | [[:os:|os]] || [[:os:|Ирон]] || [[oseta lingvo|oseta]] || [http://esperanto.net/os os:&nbsp;Ирон] || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:os:Эсперанто]] || || &nbsp; || |- | [[:pa:|pa]] || [[:pa:|<span lang="pa" > ਪੰਜਾਬੀ</span> ]] || [[Panĝaba lingvo|panĝaba]] || &nbsp; || &nbsp;[[:pa:ਏਸਪੇਰਾਨਤੋ]] || &nbsp; || X || |- | [[:pl:|pl]] || [[:pl:|Polski]] || [[pola lingvo|pola]] || [http://esperanto.net/pl pl:&nbsp;Polski] || [[Dosiero:Monobook-bullet-star.png|15px|link=Vikipedio:Elstaraj artikoloj|alt=Elstara artikolo]] [[:pl:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:pfl:|pfl]] || [[:pfl:|<span> Pfälzisch/Pälzisch</span> ]] || [[Palatinata germana lingvo|palatinata germana]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:pfl:Eschberando]] || &nbsp; || X || R |- | [[:pms:|pms]] || [[:pms:|Piemontèis]] || [[Piemonta lingvo|piemonta]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:pms:Lenga esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:pnb:|pnb]] || [[:pnb:|<span> پنجابی</span> ]] || [[Panĝaba lingvo|panĝaba]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:pnb:اسپرانٹو]] || &nbsp; || X || |- | [[:pt:|pt]] || [[:pt:|Português]] || [[portugala lingvo|portugala]] || [http://esperanto.net/pt pt:&nbsp;Português] || [[:pt:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:qu:|qu]] || [[:qu:|Runa Simi ]] || [[Keĉua lingvo|keĉua]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:qu:Esperanto simi]] || &nbsp; || X || |- | [[:rm:|rm]] || [[:rm:|Rumantsch]] || [[romanĉa lingvo|romanĉa]] || [http://esperanto.net/rm rm:&nbsp;Rumantsch] || [[:rm:Esperanto]] || || &nbsp; || |- | [[:rn:|rn]] || [[:rn:|Kirundi ]] || [[Burunda lingvo|burunda]] || [http://esperanto.net/rn rn:&nbsp;Kirundi ] || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:rn:Kisesperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:roa-rup:|roa-rup]] || [[:roa-rup:|Armâneashti]] || [[arumana lingvo|arumana]] || || <s>[[:roa-rup:Esperanto]]</s> || [[:roa-rup:Special:Allpages/Esp|X]] || X || R |- | [[:ro:|ro]] || [[:ro:|Română]] || [[rumana lingvo|rumana]] || [http://esperanto.net/ro ro:&nbsp;Română] || [[:ro:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:ru:|ru]] || [[:ru:|Русский]] || [[rusa lingvo|rusa]] || [http://esperanto.net/ru ru:&nbsp;Русский] || [[:ru:Эсперанто]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:rue:|rue]] || [[:rue:|<span> русиньскый язык</span> ]] || [[Rutena lingvo|rutena]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:rue:Есперанто]] || &nbsp; || X || |- | [[:rw:|rw]] || [[:rw:|Kinyarwandi ]] || [[Ruanda lingvo|ruanda]] || &nbsp; || &nbsp;[[:rw:Icyesiperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:sa:|sa]] || [[:sa:|<span lang="sa" > संस्कृत</span> ]] || [[Sanskrito|sanskrita]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:sa:एस्पेरान्तो]] || &nbsp; || X || |- | [[:sah:|sah]] || [[:sah:|<span>Саха тыла</span>]] || [[Jakuta lingvo|jakuta]] || &nbsp; || &nbsp;[[:sah:Эсперанто]] || &nbsp; || X || |- | [[:sc:|sc]] || [[:sc:|Sardu]] || [[Sarda lingvo|sarda]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:sc:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:scn:|scn]] || [[:scn:|Sicilianu]] || [[Sicilia lingvo|sicilia]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:scn:Lingua esperantu]] || &nbsp; || X || R |- | [[:sco:|sco]] || [[:sco:|Scots]] || [[skota lingvo|skota]] || || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:sco:Esperanto leid]] || || X || R |- | [[:se:|se]] || [[:se:|Sámegiella]] || [[Nord-samea lingvo|nord-samea]] || &nbsp; || &nbsp;[[:se:Esperantogiella]] || &nbsp; || X || |- | [[:sh:|sh]] || [[:sh:|Srpskohrvatski / <small>Српскохрватски</small>]] || [[serbokroata lingvo|serbokroata]] || || [[:sh:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:si:|si]] || [[:si:|<span lang="si" > සිංහල</span> ]] || [[Sinhala lingvo|sinhala]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:si:එස්පෙරාන්තො]] || &nbsp; || X || |- | [[:simple:|simple]] || [[:simple:|Simple English]] || [[baza angla|angla simpligita]] || || [[:simple:Esperanto]] || &nbsp; || X || V |- | [[:sk:|sk]] || [[:sk:|Slovenčina]] || [[slovaka lingvo|slovaka]] || [http://esperanto.net/sk sk:&nbsp;Slovenčina] || [[Dosiero:Monobook-bullet-star.png|15px|link=Vikipedio:Elstaraj artikoloj|alt=Elstara artikolo]] [[:sk:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:sl:|sl]] || [[:sl:|Slovenščina]] || [[slovena lingvo|slovena]] || [http://esperanto.net/sl sl:&nbsp;Slovenščina] || [[:sl:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:so:|so]] || [[:so:|Soomaaliga]] || [[Somala lingvo|somala]] || &nbsp; || &nbsp;[[:so:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:sq:|sq]] || [[:sq:|Gjuha shqipe]] || [[albana lingvo|albana]] || [http://esperanto.net/sq sq:&nbsp;Gjuha&nbsp;shqipe] || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:sq:Gjuha esperanto]] || || &nbsp; || |- | [[:sr:|sr]] || [[:sr:|Srpski]] || [[serba lingvo|serba]] || [http://esperanto.net/sr sr:&nbsp;Srpski] || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:sr:Есперанто]] || || &nbsp; || |- | [[:ss:|ss]] || [[:ss:|SiSwati]] || [[Svazia lingvo|svazia]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:ss:Sí-Speranto]] || &nbsp; || X || |- | [[:sv:|sv]] || [[:sv:|Svenska]] || [[sveda lingvo|sveda]] || [http://esperanto.net/sv sv:&nbsp;Svenska] || [[Dosiero:Monobook-bullet-star.png|15px|link=Vikipedio:Elstaraj artikoloj|alt=Elstara artikolo]] [[:sv:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:sw:|sw]] || [[:sw:|Kiswahili]] || [[svahila lingvo|svahila]] || [http://esperanto.net/sw sw:&nbsp;Kiswahili] || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:sw:Kiesperanto]] || || &nbsp; || |- | [[:szl:|szl]] || [[:szl:|<span> Ślůnski</span> ]] || [[Silezia lingvo|silezia]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:szl:Esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:ta:|ta]] || [[:ta:|<span lang="ta" > தமிழ்</span> ]] || [[Tamila lingvo|tamila]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:ta:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:te:|te]] || [[:te:|Telugu]] || [[telugua lingvo|telugua]] || [http://esperanto.net/te te:&nbsp;Telugu] || [[:te:ఎస్పరాంటో]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:tg:|tg]] || [[:tg:|Тоҷикӣ]] || [[Taĝika lingvo|taĝika]] || [http://esperanto.net/tg tg:&nbsp;Тоҷикӣ] || [[:tg:Забони эсперанто]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:th:|th]] || [[:th:|ไทย]] || [[siama lingvo|taja]] || [http://esperanto.net/th th:&nbsp;ไทย] || [[:th:ภาษาเอสเปรันโต]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:tl:|tl]] || [[:tl:|Tagalog]] || [[filipina lingvo|filipina]] || [http://esperanto.net/tl tl:&nbsp;Tagalog] || [[:tl:Esperanto|Esperanto]] || || &nbsp; || |- | [[:tpi:|tpi]] || [[:tpi:|Tok Pisin]] || [[Tokpisina lingvo|tokpisina]] || &nbsp; || &nbsp;[[:tpi:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:tr:|tr]] || [[:tr:|Türkçe]] || [[turka lingvo|turka]] || [http://esperanto.net/tr tr:&nbsp;Türkçe] || [[:tr:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:tt:|tt]] || [[:tt:|Татар]] || [[tatara lingvo|tatara]] || || [[:tt:Эсперанто]] || || X || |- | [[:ug:|ug]] || [[:ug:|<span lang="ug-Arab" dir="rtl" > ئۇيغۇرچە / Uyghurche‎</span> ]] || [[Ujgura lingvo|ujgura]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[: ug:ئېسپېرانت]] || &nbsp; || X || |- | [[:uk:|uk]] || [[:uk:|Українська]] || [[ukraina lingvo|ukraina]] || [http://esperanto.net/uk uk:&nbsp;Українська] || [[:uk:Есперанто]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:ur:|ur]] || [[:ur:|اردو]] || [[urdua lingvo|urdua]] || || [[:ur:اسپرانٹو]] || &nbsp; || X || |- | [[:uz:|uz]] || [[:uz:|O'zbek]] || [[uzbeka lingvo|uzbeka]] || || [[:uz:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:vec:|vec]] || [[:vec:|Vèneto]] || [[Venecia lingvo|venecia]] || &nbsp; || &nbsp;[[:vec:Esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:vep:|vep]] || [[:vep:|<span>Vepsän</span>]] || [[Vepsa lingvo|vepsa]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:vep:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:vi:|vi]] || [[:vi:|Tiếng Việt]] || [[vjetnama lingvo|vjetnama]] || [http://esperanto.net/vi vi:&nbsp;Tiếng&nbsp;Việt] || [[:vi:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:vls:|vls]] || [[:vls:|West-Vlams]] || [[Okcidentflandra lingvo|okcidentflandra]] || &nbsp; || &nbsp;[[:vls:Esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:vo:|vo]] || [[:vo:|Volapük]] || [[volapuko]] || || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:vo:Sperantapük]] || || X || H |- | [[:wa:|wa]] || [[:wa:|Walon]] || [[valona lingvo|valona]] || [http://esperanto.net/wa wa:&nbsp;Walon] || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:wa:Esperanto]] || || &nbsp; || R |- | [[:war:|war]] || [[:war:|Winaray]] || [[Varaja lingvo|varaja]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:war:Inesperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:wo:|wo]] || [[:wo:|Wolof]] || [[Volofa lingvo|volofa]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:wo:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:wuu:|wuu]] || [[:wuu:|<span lang="zh-wuu-Hans-CN" >吴语</span> ]] || [[Vua lingvo|vua]] || &nbsp; || &nbsp;[[:wuu:世界语]] || &nbsp; || X || |- | [[:xal:|xal]] || [[:xal:|<span lang="xal" >Хальмг</span> ]] || [[Kalmika lingvo|kalmika]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:xal:Эсперантин келн]] || &nbsp; || X || |- | [[:xmf:|xmf]] || [[:xmf:|<span> მარგალური ნინა</span> ]] || [[Mingrela lingvo|mingrela]] || &nbsp; || &nbsp;[[:xmf:ესპერანტო]] || &nbsp; || X || |- | [[:yi:|yi]] || [[:yi:|<span lang="yi" dir="rtl" > ייִדיש</span> ]] || [[Jida lingvo|jida]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:yi:עספעראנטא]] || || X || |- | [[:yo:|yo]] || [[:yo:|Yorùbá ]] || [[Joruba lingvo|joruba]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:yo:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:za:|za]] || [[:za:|Vahcuengh]] || [[Ĝuanga lingvo|ĝuanga]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:za:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:zea:|zea]] || [[:zea:|<span> Zeêuws</span> ]] || [[Zelanda lingvo|zelanda]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:zea:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:zh:|zh]] || [[:zh:|汉语]] || [[ĉina lingvo|ĉina]] || [http://esperanto.net/zh zh:&nbsp;汉语] || [[:zh:世界语]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:zh-classical:|zh-classical]] || [[:zh-classical:|古文 / 文言文]] || [[ĉina lingvo|ĉina klasika]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:zh-classical:世界語]] || || X || |- | [[:zh-min-nan:|zh-min-nan]] || [[:zh-min-nan:|Bân-lâm-gú]] || [[minnana lingvo|minnana]] || || [[:zh-min-nan:Sè-kài-gí]] || &nbsp; || X || |- | [[:zh-yue:|zh-yue]] || [[:zh-yue:|<span lang="zh-yue-Hant-HK" >粵語</span>]] || [[Kantona lingvo|kantona]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:zh-yue:世界語]] || &nbsp; || X || |- | [[:zu:|zu]] || [[:zu:|isiZulu]] || [[Zulua lingvo|zulua]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:zu:Isi-Esperanto]] || &nbsp; || X || |- ! !! Sume ! 186 ! 66 ! 179 ! 7 ! 120 |- ! !! Elstaraj + Legindaj / Ĝermoj !! !! !! 7<span valign="top">[[Dosiero:Monobook-bullet-star.png|15px|link=Vikipedio:Elstaraj artikoloj|alt=Elstara artikolo]]</span> + 3<span valign="top">[[Dosiero:Qsicon_lesenswert.png|10px|Leginda artikolo]] </span>= 10 / 68 [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] !! !! !! |} '''Grafika vidigo''' (stato ĉiam komence de la jaro): {{Evoluo de artikoloj pri Esperanto}} == Klarigoj == * kodo : du (aŭ plurlitera kodo de la lingvoj laŭ [[ISO 639]], kun ligilo al tialingva vikipedia ĉefpaĝo (kiam ĝi ekzistas) * VP : Vikipedio * EN : esperanto.net * X : mankas ** forstrekitaj estas ligiloj ne al artikolo sed la serĉilo per kiu troveblos la artikolo kiam ĝi ekzistos. * [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] : [[Vikipedio:Ĝermo|ĝermoj]] * [[Dosiero:Monobook-bullet-star.png|15px|link=Vikipedio:Elstaraj artikoloj|alt=Elstara artikolo]] : artikolo elektita kiel [[Vikipedio:Elstaraj artikoloj|elstara]] * [[Dosiero:Qsicon_lesenswert.png|10px|Leginda artikolo]] : artikolo estis juĝita [[Vikipedio:Legindaj artikoloj|leginda]] (germanlingve : ''"Lesenswerte Artikel"'') === Tipoj === * H : Helplingvo * V : Variaĵo (ne vere aparta lingvo sed lingvovariaĵo) * R : Regiona lingvo (ne havanta oficialan statuton kiel lingvo de iu ŝtato) == Komento == Rimarkinde estas plena manko da konkurencaj helplingvoj en esperanto.net dum ekzistas artikoloj en kvin tiaj lingvoj en Vikipedio. {| width="100%" style="border:1px solid #aaa; font-size:95%; background-color:#f9f9f9; padding:4px;" class="wikitable " style="white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top; " |- ! Tipo !! mankantaj en vikipedio !! kvanto !! mankantaj en esperanto.net !! kvanto |- ! ŝtataj | bengala, filipina, malta, <br> maoria, tatara, telugua | 6 | amhara, armena, azerbajĝana, baŝkira, belarusa, burunda, cebuana, <br> fiĝa hinda, inuktita, kanara, kartvela, krime-tatara, makedona, <br> malaja, malajalama, maoria, marata, masra, mongola, nepala, <br> serbokroata, taĝika, tamila, tatara, urdua, uzbeka | 26 |- ! "regionaj" <br> (ne ŝtataj) | arumana, ĉamora, ĉeroka | 3 | alemana, aragona, arpitana, arumana, asturia, bavara, ĉamora, ĉeroka, <br> feroa, gaela, jida, judhispana, ĵemajtia, kaŝuba, kurda, limburga, <br> malsuprasoraba, minnana, naŭatla, piemonta, platdiĉa (malaltgermana), <br> ripuara, sicilia, silezia, skota, svazia, venecia | 27 |- ! variaĵoj | || || norvega (nynorsk), angla simpligita, ĉina klasika, kantona, rutena || 5 |- ! helplingvoj | || || interlingvao, okcidentalo (interligveo), ido, latina, loĵbano, novialo, volapuko || 7 |- ! sume || || 9 || || 65 |} === mankantaj ĝis nun === Por trovi artikolojn kiuj mankas ĝis nun en multlingva Vikipedio bonvolu esplori per [http://vs.aka-online.de/cgi-bin/globalwpsearch.pl?timeout=30&minor=1&search=Esperanto '''GlobalWPSearch''' Esperanto] == Vidu ankaŭ == * [[meta:List of Wikipedias|Plena listo da vikipediaj projektoj]] (ĉe meta kun anglalingvaj klarigoj) * [[Vikipedio:Internacia Vikipedio|Internacia Vikipedio]] * [[meta:User talk:Gangleri#alphabetical order|Ĉiuj Vikipedioj alfabete ordigitaj]] laŭ la signifo de la lingvaj kodoj * [http://www.wikidata.org/wiki/Q143 Vikidatumoj (Q143)] (tie aperas ĝisdata listo de ligiloj al ekzistantaj artikoloj) [[Kategorio:Artikoloj pri Esperanto|*]] ct1e0di3yl9jeunikhnohjtsdo9wx3i 9490815 9490814 2026-10-09T12:40:40Z Filozofo 3592 /* Evoluo */ Lingvaj plibonigoj 9490815 wikitext text/x-wiki Jen datumoj pri la artikoloj aperantaj pri [[Esperanto]] en la diverslingvaj [[vikipedio]]j kun, kompare, la listo de lingvoj proponitaj de '''[http://esperanto.net/ esperanto.net]'''. La paĝo utilas por montri kiel Vikipedio povas helpi diskonigi Esperanton al la multlingva homaro, kion jam faras ankaŭ '''esperanto.net''' siaflanke. Ĝisdata listo da artikoloj en la diverslingvaj versioj de Vikipedio troviĝas ekde 2012 per [[Vikidatumoj]] je [[d:Q143]]. == Resume == ''Komence de 2016:'' {| |- | <div style="float: left; clear: left; padding: 0 2em 0 0.8em;"> <div style="position: relative;"> [[Dosiero:Artikoloj Pri Esperanto en 2015.png|600px|Marko sur bildo]] <div style="position: absolute; left:204px; top: 22px;"><b>EKZISTAS SUME :181</b></div> <div style="position: absolute; left:105px; top: 40px;">4</div> <div style="position: absolute; left:540px; top: 28px;">115</div> <div style="position: absolute; left:85px; top: 78px;">2</div> <div style="position: absolute; left:180px; top: 79px;">64</div> <div style="position: absolute; left:304px; top: 80px;">179</div> <div style="position: absolute; left:270px; top: 94px;">66</div> </div> </div> | <div style="float: left; clear: left; padding: 0 2em 0 0.8em;"> <div style="position: relative;"> [[Dosiero:ElstarajLegindajĜermojArtikoloj.png|400px|Marko sur bildo]] <div style="position: absolute; left:-6px; top: -8px;">'''El la 179 artikoloj en Vikipedio :'''</div> <div style="position: absolute; left:162px; top: 36px;">7 elstaraj</div> <div style="position: absolute; left:190px; top: 16px;">3 legindaj</div> <div style="position: absolute; left:186px; top: 152px;">101 aliaj</div> <div style="position: absolute; left:70px; top: 104px;">68 ĝermoj</div> </div> </div> |- | colspan="2" | {| width="70%" style="border:1px solid #aaa; font-size:95%; background-color:#f9f9f9; padding:4px;" class="wikitable " style="white-space:nowrap; text-align:right; vertical-align:top; " |- !fine de 2015 !! Vikipedio !! Esperanto.net !! kune |- | komune || 64 || 64 || 64 |- | nur en VP || 115 || || 115 |- | nur en EN || || 2 || 2 |- ! '''Ekzistas''' || '''179''' || '''66''' || '''181''' |- | ĝermoj en VP || 68 || || |- | mankas nur en VP || 2 || || |- | mankas nur en EN || || 115 || |- | (lingvoj en kiuj vikipedio ekzistas sed ne artikolo pri e-o) mankas en ambaŭ || 4 || 4 || 4 |- | mankas sume || 7 || 120 || |- | menciitaj lingvoj SUME || 185 || 185 || 185 |} |} ''En marto 2025:'' {| |- | <div style="float: left; clear: left; padding: 0 2em 0 0.8em;"> <div style="position: relative;"> [[Dosiero:Artikoloj Pri Esperanto en 2025.png|600px|Marko sur bildo]] <div style="position: absolute; left:204px; top: 2px;"><b>EKZISTAS SUME: 213</b></div> <div style="position: absolute; left:110px; top: 30px;">4</div> <div style="position: absolute; left:550px; top: 9px;">147</div> <div style="position: absolute; left:304px; top: 60px;">213</div> <div style="position: absolute; left:190px; top: 80px;">66</div> </div> </div> |} === Evoluo === {| |- | | De 2002 ĝis 2012, la nombro da lingvoj en esperanto.net apenaŭ evoluis (de 60 ĝis 64, en 2015 estis 66), dum en Vikipedio tiu nombro kreskis de 5 lingvoj en januaro 2002 ĝis 179 komence de [[2016]] - en marto 213 estas sume 213. *<li style="list-style-type: none; list-style-image: none; text-indent: 0em; margin: 0;"><span style="border-left: 1.2em solid; border-left-color: #4D4D99;; padding-left:0.4em;">&#xFEFF;</span>&nbsp;nombro da lingvoj nur en esperanto.net (55 en 2002, 2 en dec. 2015, 1 ekde 2017, 0 ekde 2020). </li> *<li style="list-style-type: none; list-style-image: none; text-indent: 0em; margin: 0;"><span style="border-left: 1.2em solid; border-left-color: #4D994D;; padding-left:0.4em;">&#xFEFF;</span>&nbsp;nombro da lingvoj komunaj al esperanto.net kaj Vikipedio (5 en 2002, 64 en dec. 2015, 65 ekde 2017, 66 ekde 2020)</li> *<li style="list-style-type: none; list-style-image: none; text-indent: 0em; margin: 0;"><span style="border-left: 1.2em solid; border-left-color: #994D4D;; padding-left:0.4em;">&#xFEFF;</span>&nbsp;nombro da lingvoj nur en Vikipedio (0 en 2002, 116 en decembro 2015, 147 en marto 2025).</li> *<span style="border:none; background-color:#4D4D99; color:#4D4D99;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span> + <span style="border:none; background-color:#4D994D; color:#4D994D;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span> suma nombro da lingvoj en esperanto.net (ekde almenaŭ 2015 konstante 66). *<span style="border:none; background-color:#4D994D; color:#4D994D;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span> + <span style="border:none; background-color:#994D4D; color:#994D4D;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span> suma nombro da lingvoj en Vikipedio (5 en 2002, 180 en decembro 2015, 213 en marto 2025). |} == Tabelo == {| width="100%" style="border:1px solid #aaa; font-size:95%; background-color:#f9f9f9; padding:4px;" class="wikitable " style="white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top; " |- ! width=3% | kodo !! width=22% | lingva nomo !! width=22% | eo nomo !! width=22% | [http://esperanto.net/ esperanto.net] !! width=22% | Vikipedio !! width=3% | VP !! width=3% | EN !! width=3% | Tipo |- | [[:ab:|ab]] || [[:ab:|<span lang="ab-Cyrl" > аҧсуа бысжѡа</span> ]] || [[Abĥaza lingvo|abĥaza]] || &nbsp; || &nbsp;[[:ab:Есперанто]] || &nbsp; || X || |- | [[:af:|af]] || [[:af:|Afrikaans ]] || [[Afrikansa lingvo|afrikansa]] || [http://esperanto.net/af af:&nbsp;Afrikaans ] || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:af:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:als:|als]] || [[:als:|Alemannisch]] || [[alemana lingvo|alemana]] || || [[:als:Esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:am:|am]] || [[:am:|አማርኛ]] || [[amhara lingvo|amhara]] || || [[:am:ኤስፔራንቶ]] || &nbsp; || X || |- | [[:an:|an]] || [[:an:|Aragonés]] || [[aragona lingvo|aragona]] || ||[[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:an:Esperanto]] || || X || R |- | [[:ang:|ang]] || [[:ang:|Ænglisc ]] || [[Anglosaksa lingvo|anglosaksa]] (''ĉ.'' [[450]]-[[1100]]) || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:ang:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:ar:|ar]] || [[:ar:|إسبرانتو]] || [[araba lingvo|araba]] || [http://esperanto.net/ar ar:&nbsp;العربية] || [[:ar:إسبرانتو]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:arz:|arz]] || [[:arz:|<span> مصرى</span> ]] || [[Masra lingvo|masra]] || &nbsp; || &nbsp;[[:arz:إسبيرانتو]] || &nbsp; || X || |- | [[:ast:|ast]] || [[:ast:|Asturianu]] || [[asturia lingvo|asturia]] || || [[:ast:Esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:ay:|ay]] || [[:ay:|Aymar aru ]] || [[Ajmara lingvo|ajmara]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:ay:Ispirantu aru]] || &nbsp; || X || |- | [[:az:|az]] || [[:az:|<span lang="az" > Azərbaycanca</span> ]] || [[Azerbajĝana lingvo|azerbajĝana]] || &nbsp; || &nbsp;[[:az:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:ba:|ba]] || [[:ba:|<span lang="ba" > Башҡортса</span> ]] || [[Baŝkira lingvo|baŝkira]] || &nbsp; || &nbsp;[[:ba:Эсперанто теле]] || &nbsp; || X || |- | [[:bar:|bar]] || [[:bar:|<span> Boarisch</span> ]] || [[Bavara lingvo|bavara]] || &nbsp; || &nbsp;[[:bar:Esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:bat-smg:|bat-smg]] || [[:bat-smg:|Žemaitėška ]] || [[Ĵemajtia lingvo|ĵemajtia]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:bat-smg:Esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:bcl:|bcl]] || [[:bcl:|<span> Tataramon na Bikol</span> ]] || [[Bikola lingvo|bikola]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:bcl:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:be:|be]] || [[:be:|<span lang="be"> Беларуская</span> ]] || [[Belorusa lingvo|belorusa]] || [http://esperanto.net/be be:&nbsp;<span lang="be" > Беларуская</span> ] || &nbsp;[[:be:Эспэранта]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:be-x-old:|be-x-old]] || [[:be-x-old:|<span> Беларуская <small>(тарашкевіца)</small>‬</span>]] || [[Belarusa lingvo|belarusa (malnova)]] || &nbsp; || &nbsp;[[:be-x-old:Эспэранта]] || &nbsp; || X || V |- | [[:bg:|bg]] || [[:bg:|Български]] || [[bulgara lingvo|bulgara]] || [http://esperanto.net/bg bg:&nbsp;Български] || [[:bg:Есперанто]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:bm:|bm]] || [[:bm:|Bamanankan ]] || [[Bambara lingvo|bambara]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:bm:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:bn:|bn]] || [[:bn:|Bengali]] || [[bengala lingvo|bengala]] || [http://esperanto.net/bn bn:&nbsp;Bengali] || &nbsp; || X || &nbsp; || |- | [[:br:|br]] || [[:br:|Brezhoneg]] || [[bretona lingvo|bretona]] || [http://esperanto.net/br br:&nbsp;Brezhoneg] || [[:br:Esperanteg]] || &nbsp; || &nbsp; || R |- | [[:bs:|bs]] || [[:bs:|Bosanski]] || [[bosna lingvo|bosna]] || [http://esperanto.net/bs bs:&nbsp;Bosanski] || [[:bs:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:bxr:|bxr]] || [[:bxr:|<span lang="bxr-Cyrl" > Буряад</span> ]] || [[Burjata lingvo|burjata]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:bxr:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:ca:|ca]] || [[:ca:|Català]] || [[kataluna lingvo|kataluna]] || [http://esperanto.net/ca ca:&nbsp;Català] || [[Dosiero:Monobook-bullet-star.png|15px|link=Vikipedio:Elstaraj artikoloj|alt=Elstara artikolo]][[:ca:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:ce:|ce]] || [[:ce:|<span lang="ce" > Нохчийн</span> ]] || [[Ĉeĉena lingvo|ĉeĉena]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:ce:Ésperanthoyn mott]] || &nbsp; || X || |- | [[:ceb:|ceb]] || [[:ceb:|Sinugboanong ]] || [[Cebua lingvo|cebua]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:ceb:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:ch:|ch]] || [[:ch:|Chamoru ]] || [[Ĉamora lingvo|ĉamora]] || &nbsp; || &nbsp;<s>[[:ch:Esperanto]]</s> || [[:ch:Special:Allpages/Esp|X]] || X || |- | [[:chr:|chr]] || [[:chr:|<big>Ꮳ Ꮃ Ꭹ</big>]]|| [[ĉeroka lingvo|ĉeroka]] || || <s>[[:chr:Esperanto]]</s> || [[:chr:Special:Allpages/Esp|X]] || X || R |- | [[:ckb:|ckb]] || [[:ckb:|<span> کوردی</span> ]] || [[Sorana lingvo|sorana]] || &nbsp; || &nbsp;[[:ckb:ئێسپێرانتۆ]] || &nbsp; || X || |- | [[:crh:|crh]] || [[:crh:|<span> Qırımtatarca</span> ]] || [[Krime-tatara lingvo|krime-tatara]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:crh:Esperanto tili]] || &nbsp; || X || |- | [[:cs:|cs]] || [[:cs:|Česky]] || [[ĉeĥa lingvo|ĉeĥa]] || [http://esperanto.net/cs cs:&nbsp;Česky] || [[Dosiero:Monobook-bullet-star.png|15px|link=Vikipedio:Elstaraj artikoloj|alt=Elstara artikolo]] [[:cs:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:csb:|csb]] || [[:csb:|Kaszëbsczi]] || [[kaŝuba lingvo|kaŝuba]] || || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:csb:Esperanto]] || || X || R |- | [[:cu:|cu]] || [[:cu:|<span lang="cu-Cyrs" > словѣньскъ</span> ]] || [[Slavona lingvo|slavona]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:cu:Єспєранто]] || &nbsp; || X || |- | [[:cv:|cv]] || [[:cv:|Чăваш]] || [[ĉuvaŝa lingvo|ĉuvaŝa]] || [http://esperanto.net/cv cv:&nbsp;Чăваш] || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:cv:Эсперанто]] || || &nbsp; || |- | [[:cy:|cy]] || [[:cy:|Cymraeg]] || [[kimra lingvo|kimra]] || [http://esperanto.net/cy cy:&nbsp;Cymraeg] || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:cy:Esperanto]] || || &nbsp; || |- | [[:da:|da]] || [[:da:|Dansk]] || [[dana lingvo|dana]] || [http://esperanto.net/da da:&nbsp;Dansk] || [[:da:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:de:|de]] || [[:de:|Deutsch]] || [[Germana lingvo|germana]] || [http://esperanto.net/de de:&nbsp;Deutsch ] || [[Dosiero:Qsicon_lesenswert.png|10px|Leginda artikolo]] &nbsp;[[:de:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:dsb:|dsb]] || [[:dsb:|<span> Dolnoserbšćina</span>]] || [[Malsuprasoraba lingvo|malsuprasoraba]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:dsb:Esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:el:|el]] || [[:el:|Ελληνικά]] || [[greka lingvo|greka]] || [http://esperanto.net/el el:&nbsp;Ελληνικά] || [[:el:Εσπεράντο]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:en:|en]] || [[:en:|English]] || [[angla lingvo|angla]] || [http://esperanto.net/en en:&nbsp;English] || [[:en:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[Vikipedio:Ĉefpaĝo|eo]] || [[Vikipedio:Ĉefpaĝo|esperanto]] || [[esperanto]] || [http://esperanto.net/eo.php eo:Esperanto] || [[Dosiero:Qsicon_lesenswert.png|10px|Leginda artikolo]] [[:eo:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || H |- | [[:es:|es]] || [[:es:|Español]] || [[Hispana lingvo|hispana]] || [http://esperanto.net/es es:&nbsp;Español ] || [[Dosiero:Qsicon_lesenswert.png|10px|Leginda artikolo]] &nbsp;[[:es:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:et:|et]] || [[:et:|Eesti]] || [[estona lingvo|estona]] || [http://esperanto.net/et et:&nbsp;Eesti] || [[:et:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:eu:|eu]] || [[:eu:|Euskara]] || [[eŭska lingvo|eŭska]] || [http://esperanto.net/eu eu:&nbsp;Euskara] || [[:eu:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || R |- | [[:fa:|fa]] || [[:fa:|{{centre|فارسى}}]] || [[persa lingvo|persa]] || [http://esperanto.net/fa fa:&nbsp;فارسى] || [[:fa:زبان اسپرانتو]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:ff:|ff]] || [[:ff:|Fulfulde]] || [[Fula lingvo|fula]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:ff:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:fi:|fi]] || [[:fi:|Suomi]] || [[finna lingvo|finna]] || [http://esperanto.net/fi fi:&nbsp;Suomi] || [[:fi:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:fiu-vro:|fiu-vro]] || [[:fiu-vro:|Võro ]] || [[Voroa lingvo|voroa]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:fiu-vro:Esperanto kiil]] || &nbsp; || X || |- | [[:fo:|fo]] || [[:fo:|Føroyskt]] || [[feroa lingvo|feroa]] || || [[:fo:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:fr:|fr]] || [[:fr:|Français]] || [[franca lingvo|franca]] || [http://esperanto.net/fr fr:&nbsp;Français] || [[:fr:Espéranto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:frp:|frp]] || [[:frp:|Arpitan]] || [[arpitana lingvo|arpitana]] || || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:frp:Èsperanto]] || || X || R |- | [[:frr:|frr]] || [[:frr:|<span>Nordfriisk</span>]] || [[Nordfrisa lingvo|nordfrisa]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:frr:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:fy:|fy]] || [[:fy:|Frysk]] || [[frisa lingvo|frisa]] || [http://esperanto.net/fy fy:&nbsp;Frysk] || [[:fy:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || R |- | [[:ga:|ga]] || [[:ga:|Gaeilge]] || [[irlanda lingvo|irlanda]] || [http://esperanto.net/ga ga:&nbsp;Gaeilge] || [[:ga:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || R |- | [[:gd:|gd]] || [[:gd:|Gàidhlig]] || [[Skotgaela lingvo|skotgaela]] || &nbsp; || &nbsp;[[:gd:Esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:gl:|gl]] || [[:gl:|Galego]] || [[galega lingvo|galega]] || [http://esperanto.net/gl gl:&nbsp;Galego] || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:gl:Esperanto]] || || &nbsp; || R |- | [[:gn:|gn]] || [[:gn:|Avañe'ẽ ]] || [[Gvarania lingvo|gvarania]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:gn:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:got:|got]] || [[:got:|𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺]] || [[Gota lingvo|gota]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:got:𐌴𐍃𐍀𐌰𐌹𐍂𐌰𐌽𐍄𐍉]] || &nbsp; || X || |- | [[:hak:|hak]] || [[:hak:|<span>Hak-kâ-fa</span>]] || [[Hakaa lingvo|hakaa]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:hak:Sṳ-kie-ngî]] || &nbsp; || X || |- | [[:haw:|haw]] || [[:haw:|Hawai`i]] || [[Havaja lingvo|havaja]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:haw:‘Ōlelo Ekepelānako]] || &nbsp; || X || |- | [[:ha:|ha]] || [[:ha:|<span lang="ha" dir="rtl" >هَوُسَ</span> ]] || [[Haŭsa lingvo|haŭsa]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:ha:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:he:|he]] || [[:he:|עברית]] || [[hebrea lingvo|hebrea]] || [http://esperanto.net/he he:&nbsp;עברית] || [[:he:אספרנטו]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:hi:|hi]] || [[:hi:|Hindi]] || [[hindia lingvo|hindia]] || [http://esperanto.net/hi hi:&nbsp;हिन्दी] || [[:hi:एस्पेरान्तो]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:hif:|hif]] || [[:hif:|<span> Fiji Hindi</span> ]] || [[Fiĝa_hinda lingvo|fiĝa_hinda]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:hif:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:hr:|hr]] || [[:hr:|Hrvatska]] || [[kroata lingvo|kroata]] || [http://esperanto.net/hr hr:&nbsp;Hrvatska] || [[:hr:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:hsb:|hsb]] || [[:hsb:|Hornjoserbsce / Serbski]] || alta [[soraba lingvo|soraba]] || [http://esperanto.net/sb sb:&nbsp;Serbski] || [[:hsb:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || R |- | [[:hu:|hu]] || [[:hu:|Magyar]] || [[hungara lingvo|hungara]] || [http://esperanto.net/hu hu:&nbsp;Magyar] || [[:hu:Eszperantó nyelv]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:hy:|hy]] || [[:hy:|<span lang="hy" >Հայերեն</span>]] || [[Armena lingvo|armena]] || &nbsp; || [[:hy:Էսպերանտո]] || &nbsp; || X || |- | [[:ia:|ia]] || [[:ia:|Interlingua]] || [[interlingvao]] || || [[Dosiero:Monobook-bullet-star.png|15px|link=Vikipedio:Elstaraj artikoloj|alt=Elstara artikolo]][[:ia:Esperanto]] || &nbsp; || X || H |- | [[:id:|id]] || [[:id:|Indonesia]] || [[indonezia lingvo|indonezia]] || [http://esperanto.net/id id:&nbsp;Indonesia] || [[:id:Bahasa Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:ie:|ie]] || [[:ie:|Interlingue]] || [[Interlingveo|interlingvea]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:ie:Esperanto]] || &nbsp; || X || H |- | [[:ilo:|ilo]] || [[:ilo:|Ilokano ]] || [[Iloka lingvo|iloka]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:ilo:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:io:|io]] || [[:io:|Ido]] || [[ido]] || || [[:io:Esperanto]] || &nbsp; || X || H |- | [[:is:|is]] || [[:is:|Íslenska]] || [[islanda lingvo|islanda]] || [http://esperanto.net/is is:&nbsp;Íslenska] || [[:is:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:it:|it]] || [[:it:|Italiano]] || [[itala lingvo|itala]] || [http://esperanto.net/it it:&nbsp;Italiano] || [[Dosiero:Monobook-bullet-star.png|15px|link=Vikipedio:Elstaraj artikoloj|alt=Elstara artikolo]] [[:it:Lingua esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:iu:|iu]] || [[:iu:|<span lang="iu" >ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ</span>]] || [[Inuktituta lingvo|inuktituta]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:iu:ᐃᓯᐱᕋᓐᑐ]] || &nbsp; || X || |- | [[:ja:|ja]] || [[:ja:|日本語]] || [[japana lingvo|japana]] || [http://esperanto.net/ja ja:&nbsp;日本語] || [[Dosiero:Monobook-bullet-star.png|15px|link=Vikipedio:Elstaraj artikoloj|alt=Elstara artikolo]] [[:ja:エスペラント]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:jbo:|jbo]] || [[:jbo:|Lojban]] || [[loĵbano]] || || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:jbo:esperantos]] || || X || H |- | [[:ka:|ka]] || [[:ka:|ქართული]] || [[kartvela lingvo|kartvela]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:ka:ესპერანტო]] || || X || |- | [[:kaa:|kaa]] || [[:kaa:|<span> Qaraqalpaqsha</span> ]] || [[Kara-Kalpaka lingvo|kara-kalpaka]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:kaa:Esperanto tili]] || &nbsp; || X || |- | [[:ki:|ki]] || [[:ki:|Gĩkũyũ ]] || [[Kikuja lingvo|kikuja]] || &nbsp; || &nbsp;[[:ki:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:kk:|kk]] || [[:kk:|<span lang="kk-Cyrl" > Қазақша</span> ]] || [[Kazaĥa lingvo|kazaĥa]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:kk:Эсперанто]] || &nbsp; || X || |- | [[:kl:|kl]] || [[:kl:|Kalaallisut ]] || [[Groenlanda lingvo|groenlanda]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:kl:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:kn:|kn]] || [[:kn:|ಕನ್ನಡ]] || [[kanara lingvo|kanara]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:kn:ಎಸ್ಪೆರಾಂಟೊ]] || || X || |- | [[:ko:|ko]] || [[:ko:|한 글]] || [[korea lingvo|korea]] || [http://esperanto.net/ko ko:&nbsp;한&nbsp;글] || [[:ko:에스페란토]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:ksh:|ksh]] || [[:ksh:|Ripoarisch]] || [[Ripuara lingvo|ripuara]] || || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:ksh:Esperanto]] || || X || R |- | [[:ku:|ku]] || [[:ku:|Kurdî / كوردي]] || [[kurda lingvo|kurda]] || || [[:ku:Esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:kv:|kv]] || [[:kv:|<span lang="kv" > Коми</span> ]] || [[Komia lingvo|komia]] || &nbsp; || &nbsp;[[:kv:Эсперанто (кыв)]] || &nbsp; || X || |- | [[:la:|la]] || [[:la:|Latina]] || [[latina lingvo|latina]] || || [[:la:Lingua Esperantica]] || &nbsp; || X || H |- | [[:lad:|lad]] || [[:lad:|Ladino]] || [[judhispana lingvo|judhispana]] || || [[:lad:Esperanto]] || &nbsp; || X || &nbsp; |- | [[:lb:|lb]] || [[:lb:|Lëtzebuergësch]] || [[luksemburga lingvo|luksemburga]] || [http://esperanto.net/lb lb:&nbsp;Lëtzebuergësch] || [[:lb:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:lez:|lez]] || [[:lez:|<span> Лезги чІал</span> ]] || [[Lezga lingvo|lezga]] || &nbsp; || &nbsp;[[:lez:Эсперанто]] || &nbsp; || X || |- | [[:li:|li]] || [[:li:|Limburgs]] || [[limburga lingvo|limburga]] || || [[:li:Esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:lij:|lij]] || [[:lij:|Líguru]] || [[Ligura lingvo|ligura]] || &nbsp; || &nbsp;[[:lij:Esperànto]] || &nbsp; || X || |- | [[:lmo:|lmo]] || [[:lmo:|Lumbaart ]] || [[Lombarda lingvo|lombarda]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:lmo:Lengua esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:lt:|lt]] || [[:lt:|Lietuviškai]] || [[litova lingvo|litova]] || [http://esperanto.net/lt lt:&nbsp;Lietuviškai] || [[:lt:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:lv:|lv]] || [[:lv:|Latviešu]] || [[latva lingvo|latva]] || [http://esperanto.net/lv lv:&nbsp;Latviešu] || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:lv:Esperanto]] || || &nbsp; || |- | [[:mdf:|mdf]] || [[:mdf:|<span> Мокшень кяль</span> ]] || [[Mokŝa lingvo|mokŝa]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:mdf:Эсперанто кяль]] || &nbsp; || X || |- | [[:mg:|mg]] || [[:mg:|Malagasy]] || [[malagasa lingvo|malagasa]] || [http://esperanto.net/mg mg:&nbsp;Malagasy] || [[:mg:Fiteny esperantô]] || || &nbsp; || |- | [[:mi:|mi]] || [[:mi:|Maori]] || [[maoria lingvo|maoria]] || || <s>[[:mi:Esperanto]]</s> || [[:mi:Special:Allpages/Esp|X]] || X || |- | [[:mk:|mk]] || [[:mk:|<span lang="mk" > Македонски</span> ]] || [[Makedona lingvo|makedona]] || [http://esperanto.net/mk mk:&nbsp;<span lang="mk" > Македонски</span> ] || &nbsp;[[:mk:Есперанто]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:ml:|ml]] || [[:ml:|<span lang="ml" > മലയാളം</span> ]] || [[Malajalama lingvo|malajalama]] || &nbsp; || &nbsp;[[:ml:എസ്പെരാന്തോ]] || &nbsp; || X || |- | [[:mn:|mn]] || [[:mn:|<span lang="mn" > Монгол</span> ]] || [[Mongola lingvo|mongola]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:mn:Эсперанто]] || &nbsp; || X || |- | [[:mr:|mr]] || [[:mr:|<span lang="mr" > मराठी</span> ]] || [[Marata lingvo|marata]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:mr:एस्पेरांतो]] || &nbsp; || X || |- | [[:ms:|ms]] || [[:ms:|Bahasa Melayu]] || [[malaja lingvo|malaja]] || || [[:ms:Bahasa Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:mt:|mt]] || [[:mt:|Malti]] || [[malta lingvo|malta]] || [http://esperanto.net/mt mt:&nbsp;Malti] || &nbsp; || X || &nbsp; || |- | [[:mwl:|mwl]] || [[:mwl:|<span> Mirandés</span> ]] || [[Miranda lingvo|miranda]] || &nbsp; || &nbsp;[[:mwl:Speranto]] || &nbsp; || X || |- | [[:my:|my]] || [[:my:|မြန်မာဘာသာ ]] || [[Birma lingvo|birma]] || &nbsp; || &nbsp;[[:my:အက်စပါရန်တို]] || &nbsp; || X || |- | [[:mzn:|mzn]] || [[:mzn:|<span> مازِرونی</span> ]] || [[Mazandarana lingvo|mazandarana]] || &nbsp; || &nbsp;[[:mzn:اسپرانتو]] || &nbsp; || X || |- | [[:na:|na]] || [[:na:|Dorerin Naoero ]] || [[Naura lingvo|naura]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:na:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:nah:|nah]] || [[:nah:|Nahuatl]] || [[Naŭatla lingvo|naŭatla]] || || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:nah:Netēmachīliztlahtōlli]] || || X || R |- | [[:nds:|nds]] || [[:nds:|Plattdüütsch]] || [[Platdiĉa lingvo|platdiĉa]] || || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:nds:Esperanto]] || || X || R |- | [[:ne:|ne]] || [[:ne:|<span lang="ne" > नेपाली</span> ]] || [[Nepala lingvo|nepala]] || &nbsp; || &nbsp;[[:ne:एस्पेरान्तो]] || &nbsp; || X || |- | [[:new:|new]] || [[:new:|<span lang="new-Deva" > नेपाल भाषा</span> ]] || [[Nevara lingvo|nevara]] || &nbsp; || &nbsp;[[:new:एस्परान्तो]] || &nbsp; || X || |- | [[:nl:|nl]] || [[:nl:|Nederlands]] || [[nederlanda lingvo|nederlanda]] || [http://esperanto.net/nl nl:&nbsp;Nederlands] || [[:nl:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:nn:|nn]] || [[:nn:|Norsk (nynorsk)]] || [[norvega lingvo|norvega]] || || [[:nn:Esperanto]] || &nbsp; || X || V |- | [[:no:|no]] || [[:no:|Norsk (bokmål)]] || [[norvega lingvo|norvega]] || [http://esperanto.net/no no:&nbsp;Norsk] || [[:no:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:nov:|nov]] || [[:nov:|Novial]] || [[Novialo]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:nov:Esperanto]] || || X || H |- | [[:nrm:|nrm]] || [[:nrm:|Nouormand]] || [[Normanda lingvo|normanda]] || &nbsp; || &nbsp;[[:nrm:Espéraunto]] || &nbsp; || X || |- | [[:oc:|oc]] || [[:oc:|Occitan]] || [[okcitana lingvo|okcitana]] || [http://esperanto.net/oc oc:&nbsp;Occitan] || [[:oc:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || R |- | [[:os:|os]] || [[:os:|Ирон]] || [[oseta lingvo|oseta]] || [http://esperanto.net/os os:&nbsp;Ирон] || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:os:Эсперанто]] || || &nbsp; || |- | [[:pa:|pa]] || [[:pa:|<span lang="pa" > ਪੰਜਾਬੀ</span> ]] || [[Panĝaba lingvo|panĝaba]] || &nbsp; || &nbsp;[[:pa:ਏਸਪੇਰਾਨਤੋ]] || &nbsp; || X || |- | [[:pl:|pl]] || [[:pl:|Polski]] || [[pola lingvo|pola]] || [http://esperanto.net/pl pl:&nbsp;Polski] || [[Dosiero:Monobook-bullet-star.png|15px|link=Vikipedio:Elstaraj artikoloj|alt=Elstara artikolo]] [[:pl:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:pfl:|pfl]] || [[:pfl:|<span> Pfälzisch/Pälzisch</span> ]] || [[Palatinata germana lingvo|palatinata germana]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:pfl:Eschberando]] || &nbsp; || X || R |- | [[:pms:|pms]] || [[:pms:|Piemontèis]] || [[Piemonta lingvo|piemonta]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:pms:Lenga esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:pnb:|pnb]] || [[:pnb:|<span> پنجابی</span> ]] || [[Panĝaba lingvo|panĝaba]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:pnb:اسپرانٹو]] || &nbsp; || X || |- | [[:pt:|pt]] || [[:pt:|Português]] || [[portugala lingvo|portugala]] || [http://esperanto.net/pt pt:&nbsp;Português] || [[:pt:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:qu:|qu]] || [[:qu:|Runa Simi ]] || [[Keĉua lingvo|keĉua]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:qu:Esperanto simi]] || &nbsp; || X || |- | [[:rm:|rm]] || [[:rm:|Rumantsch]] || [[romanĉa lingvo|romanĉa]] || [http://esperanto.net/rm rm:&nbsp;Rumantsch] || [[:rm:Esperanto]] || || &nbsp; || |- | [[:rn:|rn]] || [[:rn:|Kirundi ]] || [[Burunda lingvo|burunda]] || [http://esperanto.net/rn rn:&nbsp;Kirundi ] || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:rn:Kisesperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:roa-rup:|roa-rup]] || [[:roa-rup:|Armâneashti]] || [[arumana lingvo|arumana]] || || <s>[[:roa-rup:Esperanto]]</s> || [[:roa-rup:Special:Allpages/Esp|X]] || X || R |- | [[:ro:|ro]] || [[:ro:|Română]] || [[rumana lingvo|rumana]] || [http://esperanto.net/ro ro:&nbsp;Română] || [[:ro:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:ru:|ru]] || [[:ru:|Русский]] || [[rusa lingvo|rusa]] || [http://esperanto.net/ru ru:&nbsp;Русский] || [[:ru:Эсперанто]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:rue:|rue]] || [[:rue:|<span> русиньскый язык</span> ]] || [[Rutena lingvo|rutena]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:rue:Есперанто]] || &nbsp; || X || |- | [[:rw:|rw]] || [[:rw:|Kinyarwandi ]] || [[Ruanda lingvo|ruanda]] || &nbsp; || &nbsp;[[:rw:Icyesiperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:sa:|sa]] || [[:sa:|<span lang="sa" > संस्कृत</span> ]] || [[Sanskrito|sanskrita]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:sa:एस्पेरान्तो]] || &nbsp; || X || |- | [[:sah:|sah]] || [[:sah:|<span>Саха тыла</span>]] || [[Jakuta lingvo|jakuta]] || &nbsp; || &nbsp;[[:sah:Эсперанто]] || &nbsp; || X || |- | [[:sc:|sc]] || [[:sc:|Sardu]] || [[Sarda lingvo|sarda]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:sc:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:scn:|scn]] || [[:scn:|Sicilianu]] || [[Sicilia lingvo|sicilia]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:scn:Lingua esperantu]] || &nbsp; || X || R |- | [[:sco:|sco]] || [[:sco:|Scots]] || [[skota lingvo|skota]] || || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:sco:Esperanto leid]] || || X || R |- | [[:se:|se]] || [[:se:|Sámegiella]] || [[Nord-samea lingvo|nord-samea]] || &nbsp; || &nbsp;[[:se:Esperantogiella]] || &nbsp; || X || |- | [[:sh:|sh]] || [[:sh:|Srpskohrvatski / <small>Српскохрватски</small>]] || [[serbokroata lingvo|serbokroata]] || || [[:sh:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:si:|si]] || [[:si:|<span lang="si" > සිංහල</span> ]] || [[Sinhala lingvo|sinhala]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:si:එස්පෙරාන්තො]] || &nbsp; || X || |- | [[:simple:|simple]] || [[:simple:|Simple English]] || [[baza angla|angla simpligita]] || || [[:simple:Esperanto]] || &nbsp; || X || V |- | [[:sk:|sk]] || [[:sk:|Slovenčina]] || [[slovaka lingvo|slovaka]] || [http://esperanto.net/sk sk:&nbsp;Slovenčina] || [[Dosiero:Monobook-bullet-star.png|15px|link=Vikipedio:Elstaraj artikoloj|alt=Elstara artikolo]] [[:sk:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:sl:|sl]] || [[:sl:|Slovenščina]] || [[slovena lingvo|slovena]] || [http://esperanto.net/sl sl:&nbsp;Slovenščina] || [[:sl:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:so:|so]] || [[:so:|Soomaaliga]] || [[Somala lingvo|somala]] || &nbsp; || &nbsp;[[:so:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:sq:|sq]] || [[:sq:|Gjuha shqipe]] || [[albana lingvo|albana]] || [http://esperanto.net/sq sq:&nbsp;Gjuha&nbsp;shqipe] || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:sq:Gjuha esperanto]] || || &nbsp; || |- | [[:sr:|sr]] || [[:sr:|Srpski]] || [[serba lingvo|serba]] || [http://esperanto.net/sr sr:&nbsp;Srpski] || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:sr:Есперанто]] || || &nbsp; || |- | [[:ss:|ss]] || [[:ss:|SiSwati]] || [[Svazia lingvo|svazia]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:ss:Sí-Speranto]] || &nbsp; || X || |- | [[:sv:|sv]] || [[:sv:|Svenska]] || [[sveda lingvo|sveda]] || [http://esperanto.net/sv sv:&nbsp;Svenska] || [[Dosiero:Monobook-bullet-star.png|15px|link=Vikipedio:Elstaraj artikoloj|alt=Elstara artikolo]] [[:sv:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:sw:|sw]] || [[:sw:|Kiswahili]] || [[svahila lingvo|svahila]] || [http://esperanto.net/sw sw:&nbsp;Kiswahili] || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:sw:Kiesperanto]] || || &nbsp; || |- | [[:szl:|szl]] || [[:szl:|<span> Ślůnski</span> ]] || [[Silezia lingvo|silezia]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:szl:Esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:ta:|ta]] || [[:ta:|<span lang="ta" > தமிழ்</span> ]] || [[Tamila lingvo|tamila]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:ta:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:te:|te]] || [[:te:|Telugu]] || [[telugua lingvo|telugua]] || [http://esperanto.net/te te:&nbsp;Telugu] || [[:te:ఎస్పరాంటో]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:tg:|tg]] || [[:tg:|Тоҷикӣ]] || [[Taĝika lingvo|taĝika]] || [http://esperanto.net/tg tg:&nbsp;Тоҷикӣ] || [[:tg:Забони эсперанто]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:th:|th]] || [[:th:|ไทย]] || [[siama lingvo|taja]] || [http://esperanto.net/th th:&nbsp;ไทย] || [[:th:ภาษาเอสเปรันโต]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:tl:|tl]] || [[:tl:|Tagalog]] || [[filipina lingvo|filipina]] || [http://esperanto.net/tl tl:&nbsp;Tagalog] || [[:tl:Esperanto|Esperanto]] || || &nbsp; || |- | [[:tpi:|tpi]] || [[:tpi:|Tok Pisin]] || [[Tokpisina lingvo|tokpisina]] || &nbsp; || &nbsp;[[:tpi:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:tr:|tr]] || [[:tr:|Türkçe]] || [[turka lingvo|turka]] || [http://esperanto.net/tr tr:&nbsp;Türkçe] || [[:tr:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:tt:|tt]] || [[:tt:|Татар]] || [[tatara lingvo|tatara]] || || [[:tt:Эсперанто]] || || X || |- | [[:ug:|ug]] || [[:ug:|<span lang="ug-Arab" dir="rtl" > ئۇيغۇرچە / Uyghurche‎</span> ]] || [[Ujgura lingvo|ujgura]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[: ug:ئېسپېرانت]] || &nbsp; || X || |- | [[:uk:|uk]] || [[:uk:|Українська]] || [[ukraina lingvo|ukraina]] || [http://esperanto.net/uk uk:&nbsp;Українська] || [[:uk:Есперанто]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:ur:|ur]] || [[:ur:|اردو]] || [[urdua lingvo|urdua]] || || [[:ur:اسپرانٹو]] || &nbsp; || X || |- | [[:uz:|uz]] || [[:uz:|O'zbek]] || [[uzbeka lingvo|uzbeka]] || || [[:uz:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:vec:|vec]] || [[:vec:|Vèneto]] || [[Venecia lingvo|venecia]] || &nbsp; || &nbsp;[[:vec:Esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:vep:|vep]] || [[:vep:|<span>Vepsän</span>]] || [[Vepsa lingvo|vepsa]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:vep:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:vi:|vi]] || [[:vi:|Tiếng Việt]] || [[vjetnama lingvo|vjetnama]] || [http://esperanto.net/vi vi:&nbsp;Tiếng&nbsp;Việt] || [[:vi:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:vls:|vls]] || [[:vls:|West-Vlams]] || [[Okcidentflandra lingvo|okcidentflandra]] || &nbsp; || &nbsp;[[:vls:Esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:vo:|vo]] || [[:vo:|Volapük]] || [[volapuko]] || || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:vo:Sperantapük]] || || X || H |- | [[:wa:|wa]] || [[:wa:|Walon]] || [[valona lingvo|valona]] || [http://esperanto.net/wa wa:&nbsp;Walon] || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:wa:Esperanto]] || || &nbsp; || R |- | [[:war:|war]] || [[:war:|Winaray]] || [[Varaja lingvo|varaja]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:war:Inesperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:wo:|wo]] || [[:wo:|Wolof]] || [[Volofa lingvo|volofa]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:wo:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:wuu:|wuu]] || [[:wuu:|<span lang="zh-wuu-Hans-CN" >吴语</span> ]] || [[Vua lingvo|vua]] || &nbsp; || &nbsp;[[:wuu:世界语]] || &nbsp; || X || |- | [[:xal:|xal]] || [[:xal:|<span lang="xal" >Хальмг</span> ]] || [[Kalmika lingvo|kalmika]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:xal:Эсперантин келн]] || &nbsp; || X || |- | [[:xmf:|xmf]] || [[:xmf:|<span> მარგალური ნინა</span> ]] || [[Mingrela lingvo|mingrela]] || &nbsp; || &nbsp;[[:xmf:ესპერანტო]] || &nbsp; || X || |- | [[:yi:|yi]] || [[:yi:|<span lang="yi" dir="rtl" > ייִדיש</span> ]] || [[Jida lingvo|jida]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:yi:עספעראנטא]] || || X || |- | [[:yo:|yo]] || [[:yo:|Yorùbá ]] || [[Joruba lingvo|joruba]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:yo:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:za:|za]] || [[:za:|Vahcuengh]] || [[Ĝuanga lingvo|ĝuanga]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:za:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:zea:|zea]] || [[:zea:|<span> Zeêuws</span> ]] || [[Zelanda lingvo|zelanda]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:zea:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:zh:|zh]] || [[:zh:|汉语]] || [[ĉina lingvo|ĉina]] || [http://esperanto.net/zh zh:&nbsp;汉语] || [[:zh:世界语]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:zh-classical:|zh-classical]] || [[:zh-classical:|古文 / 文言文]] || [[ĉina lingvo|ĉina klasika]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:zh-classical:世界語]] || || X || |- | [[:zh-min-nan:|zh-min-nan]] || [[:zh-min-nan:|Bân-lâm-gú]] || [[minnana lingvo|minnana]] || || [[:zh-min-nan:Sè-kài-gí]] || &nbsp; || X || |- | [[:zh-yue:|zh-yue]] || [[:zh-yue:|<span lang="zh-yue-Hant-HK" >粵語</span>]] || [[Kantona lingvo|kantona]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:zh-yue:世界語]] || &nbsp; || X || |- | [[:zu:|zu]] || [[:zu:|isiZulu]] || [[Zulua lingvo|zulua]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:zu:Isi-Esperanto]] || &nbsp; || X || |- ! !! Sume ! 186 ! 66 ! 179 ! 7 ! 120 |- ! !! Elstaraj + Legindaj / Ĝermoj !! !! !! 7<span valign="top">[[Dosiero:Monobook-bullet-star.png|15px|link=Vikipedio:Elstaraj artikoloj|alt=Elstara artikolo]]</span> + 3<span valign="top">[[Dosiero:Qsicon_lesenswert.png|10px|Leginda artikolo]] </span>= 10 / 68 [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] !! !! !! |} '''Grafika vidigo''' (stato ĉiam komence de la jaro): {{Evoluo de artikoloj pri Esperanto}} == Klarigoj == * kodo : du (aŭ plurlitera kodo de la lingvoj laŭ [[ISO 639]], kun ligilo al tialingva vikipedia ĉefpaĝo (kiam ĝi ekzistas) * VP : Vikipedio * EN : esperanto.net * X : mankas ** forstrekitaj estas ligiloj ne al artikolo sed la serĉilo per kiu troveblos la artikolo kiam ĝi ekzistos. * [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] : [[Vikipedio:Ĝermo|ĝermoj]] * [[Dosiero:Monobook-bullet-star.png|15px|link=Vikipedio:Elstaraj artikoloj|alt=Elstara artikolo]] : artikolo elektita kiel [[Vikipedio:Elstaraj artikoloj|elstara]] * [[Dosiero:Qsicon_lesenswert.png|10px|Leginda artikolo]] : artikolo estis juĝita [[Vikipedio:Legindaj artikoloj|leginda]] (germanlingve : ''"Lesenswerte Artikel"'') === Tipoj === * H : Helplingvo * V : Variaĵo (ne vere aparta lingvo sed lingvovariaĵo) * R : Regiona lingvo (ne havanta oficialan statuton kiel lingvo de iu ŝtato) == Komento == Rimarkinde estas plena manko da konkurencaj helplingvoj en esperanto.net dum ekzistas artikoloj en kvin tiaj lingvoj en Vikipedio. {| width="100%" style="border:1px solid #aaa; font-size:95%; background-color:#f9f9f9; padding:4px;" class="wikitable " style="white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top; " |- ! Tipo !! mankantaj en vikipedio !! kvanto !! mankantaj en esperanto.net !! kvanto |- ! ŝtataj | bengala, filipina, malta, <br> maoria, tatara, telugua | 6 | amhara, armena, azerbajĝana, baŝkira, belarusa, burunda, cebuana, <br> fiĝa hinda, inuktita, kanara, kartvela, krime-tatara, makedona, <br> malaja, malajalama, maoria, marata, masra, mongola, nepala, <br> serbokroata, taĝika, tamila, tatara, urdua, uzbeka | 26 |- ! "regionaj" <br> (ne ŝtataj) | arumana, ĉamora, ĉeroka | 3 | alemana, aragona, arpitana, arumana, asturia, bavara, ĉamora, ĉeroka, <br> feroa, gaela, jida, judhispana, ĵemajtia, kaŝuba, kurda, limburga, <br> malsuprasoraba, minnana, naŭatla, piemonta, platdiĉa (malaltgermana), <br> ripuara, sicilia, silezia, skota, svazia, venecia | 27 |- ! variaĵoj | || || norvega (nynorsk), angla simpligita, ĉina klasika, kantona, rutena || 5 |- ! helplingvoj | || || interlingvao, okcidentalo (interligveo), ido, latina, loĵbano, novialo, volapuko || 7 |- ! sume || || 9 || || 65 |} === mankantaj ĝis nun === Por trovi artikolojn kiuj mankas ĝis nun en multlingva Vikipedio bonvolu esplori per [http://vs.aka-online.de/cgi-bin/globalwpsearch.pl?timeout=30&minor=1&search=Esperanto '''GlobalWPSearch''' Esperanto] == Vidu ankaŭ == * [[meta:List of Wikipedias|Plena listo da vikipediaj projektoj]] (ĉe meta kun anglalingvaj klarigoj) * [[Vikipedio:Internacia Vikipedio|Internacia Vikipedio]] * [[meta:User talk:Gangleri#alphabetical order|Ĉiuj Vikipedioj alfabete ordigitaj]] laŭ la signifo de la lingvaj kodoj * [http://www.wikidata.org/wiki/Q143 Vikidatumoj (Q143)] (tie aperas ĝisdata listo de ligiloj al ekzistantaj artikoloj) [[Kategorio:Artikoloj pri Esperanto|*]] jvjn67y3g8i71g58r6n05z80lah82ev 9490816 9490815 2026-10-09T12:43:33Z Filozofo 3592 /* Evoluo */ Provis korekti evidentan mistajpaĵon uzante datumon el la plua teksto 9490816 wikitext text/x-wiki Jen datumoj pri la artikoloj aperantaj pri [[Esperanto]] en la diverslingvaj [[vikipedio]]j kun, kompare, la listo de lingvoj proponitaj de '''[http://esperanto.net/ esperanto.net]'''. La paĝo utilas por montri kiel Vikipedio povas helpi diskonigi Esperanton al la multlingva homaro, kion jam faras ankaŭ '''esperanto.net''' siaflanke. Ĝisdata listo da artikoloj en la diverslingvaj versioj de Vikipedio troviĝas ekde 2012 per [[Vikidatumoj]] je [[d:Q143]]. == Resume == ''Komence de 2016:'' {| |- | <div style="float: left; clear: left; padding: 0 2em 0 0.8em;"> <div style="position: relative;"> [[Dosiero:Artikoloj Pri Esperanto en 2015.png|600px|Marko sur bildo]] <div style="position: absolute; left:204px; top: 22px;"><b>EKZISTAS SUME :181</b></div> <div style="position: absolute; left:105px; top: 40px;">4</div> <div style="position: absolute; left:540px; top: 28px;">115</div> <div style="position: absolute; left:85px; top: 78px;">2</div> <div style="position: absolute; left:180px; top: 79px;">64</div> <div style="position: absolute; left:304px; top: 80px;">179</div> <div style="position: absolute; left:270px; top: 94px;">66</div> </div> </div> | <div style="float: left; clear: left; padding: 0 2em 0 0.8em;"> <div style="position: relative;"> [[Dosiero:ElstarajLegindajĜermojArtikoloj.png|400px|Marko sur bildo]] <div style="position: absolute; left:-6px; top: -8px;">'''El la 179 artikoloj en Vikipedio :'''</div> <div style="position: absolute; left:162px; top: 36px;">7 elstaraj</div> <div style="position: absolute; left:190px; top: 16px;">3 legindaj</div> <div style="position: absolute; left:186px; top: 152px;">101 aliaj</div> <div style="position: absolute; left:70px; top: 104px;">68 ĝermoj</div> </div> </div> |- | colspan="2" | {| width="70%" style="border:1px solid #aaa; font-size:95%; background-color:#f9f9f9; padding:4px;" class="wikitable " style="white-space:nowrap; text-align:right; vertical-align:top; " |- !fine de 2015 !! Vikipedio !! Esperanto.net !! kune |- | komune || 64 || 64 || 64 |- | nur en VP || 115 || || 115 |- | nur en EN || || 2 || 2 |- ! '''Ekzistas''' || '''179''' || '''66''' || '''181''' |- | ĝermoj en VP || 68 || || |- | mankas nur en VP || 2 || || |- | mankas nur en EN || || 115 || |- | (lingvoj en kiuj vikipedio ekzistas sed ne artikolo pri e-o) mankas en ambaŭ || 4 || 4 || 4 |- | mankas sume || 7 || 120 || |- | menciitaj lingvoj SUME || 185 || 185 || 185 |} |} ''En marto 2025:'' {| |- | <div style="float: left; clear: left; padding: 0 2em 0 0.8em;"> <div style="position: relative;"> [[Dosiero:Artikoloj Pri Esperanto en 2025.png|600px|Marko sur bildo]] <div style="position: absolute; left:204px; top: 2px;"><b>EKZISTAS SUME: 213</b></div> <div style="position: absolute; left:110px; top: 30px;">4</div> <div style="position: absolute; left:550px; top: 9px;">147</div> <div style="position: absolute; left:304px; top: 60px;">213</div> <div style="position: absolute; left:190px; top: 80px;">66</div> </div> </div> |} === Evoluo === {| |- | | De 2002 ĝis 2012, la nombro da lingvoj en esperanto.net apenaŭ evoluis (de 60 ĝis 64, en 2015 estis 66), dum en Vikipedio tiu nombro kreskis de 5 lingvoj en januaro 2002 ĝis 179 komence de [[2016]] - en marto 2025 estas sume 213. *<li style="list-style-type: none; list-style-image: none; text-indent: 0em; margin: 0;"><span style="border-left: 1.2em solid; border-left-color: #4D4D99;; padding-left:0.4em;">&#xFEFF;</span>&nbsp;nombro da lingvoj nur en esperanto.net (55 en 2002, 2 en dec. 2015, 1 ekde 2017, 0 ekde 2020). </li> *<li style="list-style-type: none; list-style-image: none; text-indent: 0em; margin: 0;"><span style="border-left: 1.2em solid; border-left-color: #4D994D;; padding-left:0.4em;">&#xFEFF;</span>&nbsp;nombro da lingvoj komunaj al esperanto.net kaj Vikipedio (5 en 2002, 64 en dec. 2015, 65 ekde 2017, 66 ekde 2020)</li> *<li style="list-style-type: none; list-style-image: none; text-indent: 0em; margin: 0;"><span style="border-left: 1.2em solid; border-left-color: #994D4D;; padding-left:0.4em;">&#xFEFF;</span>&nbsp;nombro da lingvoj nur en Vikipedio (0 en 2002, 116 en decembro 2015, 147 en marto 2025).</li> *<span style="border:none; background-color:#4D4D99; color:#4D4D99;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span> + <span style="border:none; background-color:#4D994D; color:#4D994D;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span> suma nombro da lingvoj en esperanto.net (ekde almenaŭ 2015 konstante 66). *<span style="border:none; background-color:#4D994D; color:#4D994D;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span> + <span style="border:none; background-color:#994D4D; color:#994D4D;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span> suma nombro da lingvoj en Vikipedio (5 en 2002, 180 en decembro 2015, 213 en marto 2025). |} == Tabelo == {| width="100%" style="border:1px solid #aaa; font-size:95%; background-color:#f9f9f9; padding:4px;" class="wikitable " style="white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top; " |- ! width=3% | kodo !! width=22% | lingva nomo !! width=22% | eo nomo !! width=22% | [http://esperanto.net/ esperanto.net] !! width=22% | Vikipedio !! width=3% | VP !! width=3% | EN !! width=3% | Tipo |- | [[:ab:|ab]] || [[:ab:|<span lang="ab-Cyrl" > аҧсуа бысжѡа</span> ]] || [[Abĥaza lingvo|abĥaza]] || &nbsp; || &nbsp;[[:ab:Есперанто]] || &nbsp; || X || |- | [[:af:|af]] || [[:af:|Afrikaans ]] || [[Afrikansa lingvo|afrikansa]] || [http://esperanto.net/af af:&nbsp;Afrikaans ] || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:af:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:als:|als]] || [[:als:|Alemannisch]] || [[alemana lingvo|alemana]] || || [[:als:Esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:am:|am]] || [[:am:|አማርኛ]] || [[amhara lingvo|amhara]] || || [[:am:ኤስፔራንቶ]] || &nbsp; || X || |- | [[:an:|an]] || [[:an:|Aragonés]] || [[aragona lingvo|aragona]] || ||[[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:an:Esperanto]] || || X || R |- | [[:ang:|ang]] || [[:ang:|Ænglisc ]] || [[Anglosaksa lingvo|anglosaksa]] (''ĉ.'' [[450]]-[[1100]]) || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:ang:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:ar:|ar]] || [[:ar:|إسبرانتو]] || [[araba lingvo|araba]] || [http://esperanto.net/ar ar:&nbsp;العربية] || [[:ar:إسبرانتو]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:arz:|arz]] || [[:arz:|<span> مصرى</span> ]] || [[Masra lingvo|masra]] || &nbsp; || &nbsp;[[:arz:إسبيرانتو]] || &nbsp; || X || |- | [[:ast:|ast]] || [[:ast:|Asturianu]] || [[asturia lingvo|asturia]] || || [[:ast:Esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:ay:|ay]] || [[:ay:|Aymar aru ]] || [[Ajmara lingvo|ajmara]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:ay:Ispirantu aru]] || &nbsp; || X || |- | [[:az:|az]] || [[:az:|<span lang="az" > Azərbaycanca</span> ]] || [[Azerbajĝana lingvo|azerbajĝana]] || &nbsp; || &nbsp;[[:az:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:ba:|ba]] || [[:ba:|<span lang="ba" > Башҡортса</span> ]] || [[Baŝkira lingvo|baŝkira]] || &nbsp; || &nbsp;[[:ba:Эсперанто теле]] || &nbsp; || X || |- | [[:bar:|bar]] || [[:bar:|<span> Boarisch</span> ]] || [[Bavara lingvo|bavara]] || &nbsp; || &nbsp;[[:bar:Esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:bat-smg:|bat-smg]] || [[:bat-smg:|Žemaitėška ]] || [[Ĵemajtia lingvo|ĵemajtia]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:bat-smg:Esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:bcl:|bcl]] || [[:bcl:|<span> Tataramon na Bikol</span> ]] || [[Bikola lingvo|bikola]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:bcl:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:be:|be]] || [[:be:|<span lang="be"> Беларуская</span> ]] || [[Belorusa lingvo|belorusa]] || [http://esperanto.net/be be:&nbsp;<span lang="be" > Беларуская</span> ] || &nbsp;[[:be:Эспэранта]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:be-x-old:|be-x-old]] || [[:be-x-old:|<span> Беларуская <small>(тарашкевіца)</small>‬</span>]] || [[Belarusa lingvo|belarusa (malnova)]] || &nbsp; || &nbsp;[[:be-x-old:Эспэранта]] || &nbsp; || X || V |- | [[:bg:|bg]] || [[:bg:|Български]] || [[bulgara lingvo|bulgara]] || [http://esperanto.net/bg bg:&nbsp;Български] || [[:bg:Есперанто]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:bm:|bm]] || [[:bm:|Bamanankan ]] || [[Bambara lingvo|bambara]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:bm:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:bn:|bn]] || [[:bn:|Bengali]] || [[bengala lingvo|bengala]] || [http://esperanto.net/bn bn:&nbsp;Bengali] || &nbsp; || X || &nbsp; || |- | [[:br:|br]] || [[:br:|Brezhoneg]] || [[bretona lingvo|bretona]] || [http://esperanto.net/br br:&nbsp;Brezhoneg] || [[:br:Esperanteg]] || &nbsp; || &nbsp; || R |- | [[:bs:|bs]] || [[:bs:|Bosanski]] || [[bosna lingvo|bosna]] || [http://esperanto.net/bs bs:&nbsp;Bosanski] || [[:bs:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:bxr:|bxr]] || [[:bxr:|<span lang="bxr-Cyrl" > Буряад</span> ]] || [[Burjata lingvo|burjata]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:bxr:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:ca:|ca]] || [[:ca:|Català]] || [[kataluna lingvo|kataluna]] || [http://esperanto.net/ca ca:&nbsp;Català] || [[Dosiero:Monobook-bullet-star.png|15px|link=Vikipedio:Elstaraj artikoloj|alt=Elstara artikolo]][[:ca:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:ce:|ce]] || [[:ce:|<span lang="ce" > Нохчийн</span> ]] || [[Ĉeĉena lingvo|ĉeĉena]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:ce:Ésperanthoyn mott]] || &nbsp; || X || |- | [[:ceb:|ceb]] || [[:ceb:|Sinugboanong ]] || [[Cebua lingvo|cebua]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:ceb:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:ch:|ch]] || [[:ch:|Chamoru ]] || [[Ĉamora lingvo|ĉamora]] || &nbsp; || &nbsp;<s>[[:ch:Esperanto]]</s> || [[:ch:Special:Allpages/Esp|X]] || X || |- | [[:chr:|chr]] || [[:chr:|<big>Ꮳ Ꮃ Ꭹ</big>]]|| [[ĉeroka lingvo|ĉeroka]] || || <s>[[:chr:Esperanto]]</s> || [[:chr:Special:Allpages/Esp|X]] || X || R |- | [[:ckb:|ckb]] || [[:ckb:|<span> کوردی</span> ]] || [[Sorana lingvo|sorana]] || &nbsp; || &nbsp;[[:ckb:ئێسپێرانتۆ]] || &nbsp; || X || |- | [[:crh:|crh]] || [[:crh:|<span> Qırımtatarca</span> ]] || [[Krime-tatara lingvo|krime-tatara]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:crh:Esperanto tili]] || &nbsp; || X || |- | [[:cs:|cs]] || [[:cs:|Česky]] || [[ĉeĥa lingvo|ĉeĥa]] || [http://esperanto.net/cs cs:&nbsp;Česky] || [[Dosiero:Monobook-bullet-star.png|15px|link=Vikipedio:Elstaraj artikoloj|alt=Elstara artikolo]] [[:cs:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:csb:|csb]] || [[:csb:|Kaszëbsczi]] || [[kaŝuba lingvo|kaŝuba]] || || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:csb:Esperanto]] || || X || R |- | [[:cu:|cu]] || [[:cu:|<span lang="cu-Cyrs" > словѣньскъ</span> ]] || [[Slavona lingvo|slavona]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:cu:Єспєранто]] || &nbsp; || X || |- | [[:cv:|cv]] || [[:cv:|Чăваш]] || [[ĉuvaŝa lingvo|ĉuvaŝa]] || [http://esperanto.net/cv cv:&nbsp;Чăваш] || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:cv:Эсперанто]] || || &nbsp; || |- | [[:cy:|cy]] || [[:cy:|Cymraeg]] || [[kimra lingvo|kimra]] || [http://esperanto.net/cy cy:&nbsp;Cymraeg] || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:cy:Esperanto]] || || &nbsp; || |- | [[:da:|da]] || [[:da:|Dansk]] || [[dana lingvo|dana]] || [http://esperanto.net/da da:&nbsp;Dansk] || [[:da:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:de:|de]] || [[:de:|Deutsch]] || [[Germana lingvo|germana]] || [http://esperanto.net/de de:&nbsp;Deutsch ] || [[Dosiero:Qsicon_lesenswert.png|10px|Leginda artikolo]] &nbsp;[[:de:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:dsb:|dsb]] || [[:dsb:|<span> Dolnoserbšćina</span>]] || [[Malsuprasoraba lingvo|malsuprasoraba]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:dsb:Esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:el:|el]] || [[:el:|Ελληνικά]] || [[greka lingvo|greka]] || [http://esperanto.net/el el:&nbsp;Ελληνικά] || [[:el:Εσπεράντο]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:en:|en]] || [[:en:|English]] || [[angla lingvo|angla]] || [http://esperanto.net/en en:&nbsp;English] || [[:en:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[Vikipedio:Ĉefpaĝo|eo]] || [[Vikipedio:Ĉefpaĝo|esperanto]] || [[esperanto]] || [http://esperanto.net/eo.php eo:Esperanto] || [[Dosiero:Qsicon_lesenswert.png|10px|Leginda artikolo]] [[:eo:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || H |- | [[:es:|es]] || [[:es:|Español]] || [[Hispana lingvo|hispana]] || [http://esperanto.net/es es:&nbsp;Español ] || [[Dosiero:Qsicon_lesenswert.png|10px|Leginda artikolo]] &nbsp;[[:es:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:et:|et]] || [[:et:|Eesti]] || [[estona lingvo|estona]] || [http://esperanto.net/et et:&nbsp;Eesti] || [[:et:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:eu:|eu]] || [[:eu:|Euskara]] || [[eŭska lingvo|eŭska]] || [http://esperanto.net/eu eu:&nbsp;Euskara] || [[:eu:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || R |- | [[:fa:|fa]] || [[:fa:|{{centre|فارسى}}]] || [[persa lingvo|persa]] || [http://esperanto.net/fa fa:&nbsp;فارسى] || [[:fa:زبان اسپرانتو]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:ff:|ff]] || [[:ff:|Fulfulde]] || [[Fula lingvo|fula]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:ff:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:fi:|fi]] || [[:fi:|Suomi]] || [[finna lingvo|finna]] || [http://esperanto.net/fi fi:&nbsp;Suomi] || [[:fi:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:fiu-vro:|fiu-vro]] || [[:fiu-vro:|Võro ]] || [[Voroa lingvo|voroa]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:fiu-vro:Esperanto kiil]] || &nbsp; || X || |- | [[:fo:|fo]] || [[:fo:|Føroyskt]] || [[feroa lingvo|feroa]] || || [[:fo:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:fr:|fr]] || [[:fr:|Français]] || [[franca lingvo|franca]] || [http://esperanto.net/fr fr:&nbsp;Français] || [[:fr:Espéranto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:frp:|frp]] || [[:frp:|Arpitan]] || [[arpitana lingvo|arpitana]] || || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:frp:Èsperanto]] || || X || R |- | [[:frr:|frr]] || [[:frr:|<span>Nordfriisk</span>]] || [[Nordfrisa lingvo|nordfrisa]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:frr:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:fy:|fy]] || [[:fy:|Frysk]] || [[frisa lingvo|frisa]] || [http://esperanto.net/fy fy:&nbsp;Frysk] || [[:fy:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || R |- | [[:ga:|ga]] || [[:ga:|Gaeilge]] || [[irlanda lingvo|irlanda]] || [http://esperanto.net/ga ga:&nbsp;Gaeilge] || [[:ga:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || R |- | [[:gd:|gd]] || [[:gd:|Gàidhlig]] || [[Skotgaela lingvo|skotgaela]] || &nbsp; || &nbsp;[[:gd:Esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:gl:|gl]] || [[:gl:|Galego]] || [[galega lingvo|galega]] || [http://esperanto.net/gl gl:&nbsp;Galego] || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:gl:Esperanto]] || || &nbsp; || R |- | [[:gn:|gn]] || [[:gn:|Avañe'ẽ ]] || [[Gvarania lingvo|gvarania]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:gn:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:got:|got]] || [[:got:|𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺]] || [[Gota lingvo|gota]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:got:𐌴𐍃𐍀𐌰𐌹𐍂𐌰𐌽𐍄𐍉]] || &nbsp; || X || |- | [[:hak:|hak]] || [[:hak:|<span>Hak-kâ-fa</span>]] || [[Hakaa lingvo|hakaa]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:hak:Sṳ-kie-ngî]] || &nbsp; || X || |- | [[:haw:|haw]] || [[:haw:|Hawai`i]] || [[Havaja lingvo|havaja]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:haw:‘Ōlelo Ekepelānako]] || &nbsp; || X || |- | [[:ha:|ha]] || [[:ha:|<span lang="ha" dir="rtl" >هَوُسَ</span> ]] || [[Haŭsa lingvo|haŭsa]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:ha:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:he:|he]] || [[:he:|עברית]] || [[hebrea lingvo|hebrea]] || [http://esperanto.net/he he:&nbsp;עברית] || [[:he:אספרנטו]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:hi:|hi]] || [[:hi:|Hindi]] || [[hindia lingvo|hindia]] || [http://esperanto.net/hi hi:&nbsp;हिन्दी] || [[:hi:एस्पेरान्तो]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:hif:|hif]] || [[:hif:|<span> Fiji Hindi</span> ]] || [[Fiĝa_hinda lingvo|fiĝa_hinda]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:hif:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:hr:|hr]] || [[:hr:|Hrvatska]] || [[kroata lingvo|kroata]] || [http://esperanto.net/hr hr:&nbsp;Hrvatska] || [[:hr:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:hsb:|hsb]] || [[:hsb:|Hornjoserbsce / Serbski]] || alta [[soraba lingvo|soraba]] || [http://esperanto.net/sb sb:&nbsp;Serbski] || [[:hsb:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || R |- | [[:hu:|hu]] || [[:hu:|Magyar]] || [[hungara lingvo|hungara]] || [http://esperanto.net/hu hu:&nbsp;Magyar] || [[:hu:Eszperantó nyelv]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:hy:|hy]] || [[:hy:|<span lang="hy" >Հայերեն</span>]] || [[Armena lingvo|armena]] || &nbsp; || [[:hy:Էսպերանտո]] || &nbsp; || X || |- | [[:ia:|ia]] || [[:ia:|Interlingua]] || [[interlingvao]] || || [[Dosiero:Monobook-bullet-star.png|15px|link=Vikipedio:Elstaraj artikoloj|alt=Elstara artikolo]][[:ia:Esperanto]] || &nbsp; || X || H |- | [[:id:|id]] || [[:id:|Indonesia]] || [[indonezia lingvo|indonezia]] || [http://esperanto.net/id id:&nbsp;Indonesia] || [[:id:Bahasa Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:ie:|ie]] || [[:ie:|Interlingue]] || [[Interlingveo|interlingvea]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:ie:Esperanto]] || &nbsp; || X || H |- | [[:ilo:|ilo]] || [[:ilo:|Ilokano ]] || [[Iloka lingvo|iloka]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:ilo:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:io:|io]] || [[:io:|Ido]] || [[ido]] || || [[:io:Esperanto]] || &nbsp; || X || H |- | [[:is:|is]] || [[:is:|Íslenska]] || [[islanda lingvo|islanda]] || [http://esperanto.net/is is:&nbsp;Íslenska] || [[:is:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:it:|it]] || [[:it:|Italiano]] || [[itala lingvo|itala]] || [http://esperanto.net/it it:&nbsp;Italiano] || [[Dosiero:Monobook-bullet-star.png|15px|link=Vikipedio:Elstaraj artikoloj|alt=Elstara artikolo]] [[:it:Lingua esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:iu:|iu]] || [[:iu:|<span lang="iu" >ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ</span>]] || [[Inuktituta lingvo|inuktituta]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:iu:ᐃᓯᐱᕋᓐᑐ]] || &nbsp; || X || |- | [[:ja:|ja]] || [[:ja:|日本語]] || [[japana lingvo|japana]] || [http://esperanto.net/ja ja:&nbsp;日本語] || [[Dosiero:Monobook-bullet-star.png|15px|link=Vikipedio:Elstaraj artikoloj|alt=Elstara artikolo]] [[:ja:エスペラント]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:jbo:|jbo]] || [[:jbo:|Lojban]] || [[loĵbano]] || || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:jbo:esperantos]] || || X || H |- | [[:ka:|ka]] || [[:ka:|ქართული]] || [[kartvela lingvo|kartvela]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:ka:ესპერანტო]] || || X || |- | [[:kaa:|kaa]] || [[:kaa:|<span> Qaraqalpaqsha</span> ]] || [[Kara-Kalpaka lingvo|kara-kalpaka]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:kaa:Esperanto tili]] || &nbsp; || X || |- | [[:ki:|ki]] || [[:ki:|Gĩkũyũ ]] || [[Kikuja lingvo|kikuja]] || &nbsp; || &nbsp;[[:ki:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:kk:|kk]] || [[:kk:|<span lang="kk-Cyrl" > Қазақша</span> ]] || [[Kazaĥa lingvo|kazaĥa]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:kk:Эсперанто]] || &nbsp; || X || |- | [[:kl:|kl]] || [[:kl:|Kalaallisut ]] || [[Groenlanda lingvo|groenlanda]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:kl:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:kn:|kn]] || [[:kn:|ಕನ್ನಡ]] || [[kanara lingvo|kanara]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:kn:ಎಸ್ಪೆರಾಂಟೊ]] || || X || |- | [[:ko:|ko]] || [[:ko:|한 글]] || [[korea lingvo|korea]] || [http://esperanto.net/ko ko:&nbsp;한&nbsp;글] || [[:ko:에스페란토]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:ksh:|ksh]] || [[:ksh:|Ripoarisch]] || [[Ripuara lingvo|ripuara]] || || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:ksh:Esperanto]] || || X || R |- | [[:ku:|ku]] || [[:ku:|Kurdî / كوردي]] || [[kurda lingvo|kurda]] || || [[:ku:Esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:kv:|kv]] || [[:kv:|<span lang="kv" > Коми</span> ]] || [[Komia lingvo|komia]] || &nbsp; || &nbsp;[[:kv:Эсперанто (кыв)]] || &nbsp; || X || |- | [[:la:|la]] || [[:la:|Latina]] || [[latina lingvo|latina]] || || [[:la:Lingua Esperantica]] || &nbsp; || X || H |- | [[:lad:|lad]] || [[:lad:|Ladino]] || [[judhispana lingvo|judhispana]] || || [[:lad:Esperanto]] || &nbsp; || X || &nbsp; |- | [[:lb:|lb]] || [[:lb:|Lëtzebuergësch]] || [[luksemburga lingvo|luksemburga]] || [http://esperanto.net/lb lb:&nbsp;Lëtzebuergësch] || [[:lb:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:lez:|lez]] || [[:lez:|<span> Лезги чІал</span> ]] || [[Lezga lingvo|lezga]] || &nbsp; || &nbsp;[[:lez:Эсперанто]] || &nbsp; || X || |- | [[:li:|li]] || [[:li:|Limburgs]] || [[limburga lingvo|limburga]] || || [[:li:Esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:lij:|lij]] || [[:lij:|Líguru]] || [[Ligura lingvo|ligura]] || &nbsp; || &nbsp;[[:lij:Esperànto]] || &nbsp; || X || |- | [[:lmo:|lmo]] || [[:lmo:|Lumbaart ]] || [[Lombarda lingvo|lombarda]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:lmo:Lengua esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:lt:|lt]] || [[:lt:|Lietuviškai]] || [[litova lingvo|litova]] || [http://esperanto.net/lt lt:&nbsp;Lietuviškai] || [[:lt:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:lv:|lv]] || [[:lv:|Latviešu]] || [[latva lingvo|latva]] || [http://esperanto.net/lv lv:&nbsp;Latviešu] || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:lv:Esperanto]] || || &nbsp; || |- | [[:mdf:|mdf]] || [[:mdf:|<span> Мокшень кяль</span> ]] || [[Mokŝa lingvo|mokŝa]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:mdf:Эсперанто кяль]] || &nbsp; || X || |- | [[:mg:|mg]] || [[:mg:|Malagasy]] || [[malagasa lingvo|malagasa]] || [http://esperanto.net/mg mg:&nbsp;Malagasy] || [[:mg:Fiteny esperantô]] || || &nbsp; || |- | [[:mi:|mi]] || [[:mi:|Maori]] || [[maoria lingvo|maoria]] || || <s>[[:mi:Esperanto]]</s> || [[:mi:Special:Allpages/Esp|X]] || X || |- | [[:mk:|mk]] || [[:mk:|<span lang="mk" > Македонски</span> ]] || [[Makedona lingvo|makedona]] || [http://esperanto.net/mk mk:&nbsp;<span lang="mk" > Македонски</span> ] || &nbsp;[[:mk:Есперанто]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:ml:|ml]] || [[:ml:|<span lang="ml" > മലയാളം</span> ]] || [[Malajalama lingvo|malajalama]] || &nbsp; || &nbsp;[[:ml:എസ്പെരാന്തോ]] || &nbsp; || X || |- | [[:mn:|mn]] || [[:mn:|<span lang="mn" > Монгол</span> ]] || [[Mongola lingvo|mongola]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:mn:Эсперанто]] || &nbsp; || X || |- | [[:mr:|mr]] || [[:mr:|<span lang="mr" > मराठी</span> ]] || [[Marata lingvo|marata]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:mr:एस्पेरांतो]] || &nbsp; || X || |- | [[:ms:|ms]] || [[:ms:|Bahasa Melayu]] || [[malaja lingvo|malaja]] || || [[:ms:Bahasa Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:mt:|mt]] || [[:mt:|Malti]] || [[malta lingvo|malta]] || [http://esperanto.net/mt mt:&nbsp;Malti] || &nbsp; || X || &nbsp; || |- | [[:mwl:|mwl]] || [[:mwl:|<span> Mirandés</span> ]] || [[Miranda lingvo|miranda]] || &nbsp; || &nbsp;[[:mwl:Speranto]] || &nbsp; || X || |- | [[:my:|my]] || [[:my:|မြန်မာဘာသာ ]] || [[Birma lingvo|birma]] || &nbsp; || &nbsp;[[:my:အက်စပါရန်တို]] || &nbsp; || X || |- | [[:mzn:|mzn]] || [[:mzn:|<span> مازِرونی</span> ]] || [[Mazandarana lingvo|mazandarana]] || &nbsp; || &nbsp;[[:mzn:اسپرانتو]] || &nbsp; || X || |- | [[:na:|na]] || [[:na:|Dorerin Naoero ]] || [[Naura lingvo|naura]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:na:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:nah:|nah]] || [[:nah:|Nahuatl]] || [[Naŭatla lingvo|naŭatla]] || || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:nah:Netēmachīliztlahtōlli]] || || X || R |- | [[:nds:|nds]] || [[:nds:|Plattdüütsch]] || [[Platdiĉa lingvo|platdiĉa]] || || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:nds:Esperanto]] || || X || R |- | [[:ne:|ne]] || [[:ne:|<span lang="ne" > नेपाली</span> ]] || [[Nepala lingvo|nepala]] || &nbsp; || &nbsp;[[:ne:एस्पेरान्तो]] || &nbsp; || X || |- | [[:new:|new]] || [[:new:|<span lang="new-Deva" > नेपाल भाषा</span> ]] || [[Nevara lingvo|nevara]] || &nbsp; || &nbsp;[[:new:एस्परान्तो]] || &nbsp; || X || |- | [[:nl:|nl]] || [[:nl:|Nederlands]] || [[nederlanda lingvo|nederlanda]] || [http://esperanto.net/nl nl:&nbsp;Nederlands] || [[:nl:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:nn:|nn]] || [[:nn:|Norsk (nynorsk)]] || [[norvega lingvo|norvega]] || || [[:nn:Esperanto]] || &nbsp; || X || V |- | [[:no:|no]] || [[:no:|Norsk (bokmål)]] || [[norvega lingvo|norvega]] || [http://esperanto.net/no no:&nbsp;Norsk] || [[:no:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:nov:|nov]] || [[:nov:|Novial]] || [[Novialo]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:nov:Esperanto]] || || X || H |- | [[:nrm:|nrm]] || [[:nrm:|Nouormand]] || [[Normanda lingvo|normanda]] || &nbsp; || &nbsp;[[:nrm:Espéraunto]] || &nbsp; || X || |- | [[:oc:|oc]] || [[:oc:|Occitan]] || [[okcitana lingvo|okcitana]] || [http://esperanto.net/oc oc:&nbsp;Occitan] || [[:oc:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || R |- | [[:os:|os]] || [[:os:|Ирон]] || [[oseta lingvo|oseta]] || [http://esperanto.net/os os:&nbsp;Ирон] || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:os:Эсперанто]] || || &nbsp; || |- | [[:pa:|pa]] || [[:pa:|<span lang="pa" > ਪੰਜਾਬੀ</span> ]] || [[Panĝaba lingvo|panĝaba]] || &nbsp; || &nbsp;[[:pa:ਏਸਪੇਰਾਨਤੋ]] || &nbsp; || X || |- | [[:pl:|pl]] || [[:pl:|Polski]] || [[pola lingvo|pola]] || [http://esperanto.net/pl pl:&nbsp;Polski] || [[Dosiero:Monobook-bullet-star.png|15px|link=Vikipedio:Elstaraj artikoloj|alt=Elstara artikolo]] [[:pl:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:pfl:|pfl]] || [[:pfl:|<span> Pfälzisch/Pälzisch</span> ]] || [[Palatinata germana lingvo|palatinata germana]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:pfl:Eschberando]] || &nbsp; || X || R |- | [[:pms:|pms]] || [[:pms:|Piemontèis]] || [[Piemonta lingvo|piemonta]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:pms:Lenga esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:pnb:|pnb]] || [[:pnb:|<span> پنجابی</span> ]] || [[Panĝaba lingvo|panĝaba]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:pnb:اسپرانٹو]] || &nbsp; || X || |- | [[:pt:|pt]] || [[:pt:|Português]] || [[portugala lingvo|portugala]] || [http://esperanto.net/pt pt:&nbsp;Português] || [[:pt:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:qu:|qu]] || [[:qu:|Runa Simi ]] || [[Keĉua lingvo|keĉua]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:qu:Esperanto simi]] || &nbsp; || X || |- | [[:rm:|rm]] || [[:rm:|Rumantsch]] || [[romanĉa lingvo|romanĉa]] || [http://esperanto.net/rm rm:&nbsp;Rumantsch] || [[:rm:Esperanto]] || || &nbsp; || |- | [[:rn:|rn]] || [[:rn:|Kirundi ]] || [[Burunda lingvo|burunda]] || [http://esperanto.net/rn rn:&nbsp;Kirundi ] || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:rn:Kisesperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:roa-rup:|roa-rup]] || [[:roa-rup:|Armâneashti]] || [[arumana lingvo|arumana]] || || <s>[[:roa-rup:Esperanto]]</s> || [[:roa-rup:Special:Allpages/Esp|X]] || X || R |- | [[:ro:|ro]] || [[:ro:|Română]] || [[rumana lingvo|rumana]] || [http://esperanto.net/ro ro:&nbsp;Română] || [[:ro:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:ru:|ru]] || [[:ru:|Русский]] || [[rusa lingvo|rusa]] || [http://esperanto.net/ru ru:&nbsp;Русский] || [[:ru:Эсперанто]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:rue:|rue]] || [[:rue:|<span> русиньскый язык</span> ]] || [[Rutena lingvo|rutena]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:rue:Есперанто]] || &nbsp; || X || |- | [[:rw:|rw]] || [[:rw:|Kinyarwandi ]] || [[Ruanda lingvo|ruanda]] || &nbsp; || &nbsp;[[:rw:Icyesiperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:sa:|sa]] || [[:sa:|<span lang="sa" > संस्कृत</span> ]] || [[Sanskrito|sanskrita]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:sa:एस्पेरान्तो]] || &nbsp; || X || |- | [[:sah:|sah]] || [[:sah:|<span>Саха тыла</span>]] || [[Jakuta lingvo|jakuta]] || &nbsp; || &nbsp;[[:sah:Эсперанто]] || &nbsp; || X || |- | [[:sc:|sc]] || [[:sc:|Sardu]] || [[Sarda lingvo|sarda]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:sc:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:scn:|scn]] || [[:scn:|Sicilianu]] || [[Sicilia lingvo|sicilia]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:scn:Lingua esperantu]] || &nbsp; || X || R |- | [[:sco:|sco]] || [[:sco:|Scots]] || [[skota lingvo|skota]] || || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:sco:Esperanto leid]] || || X || R |- | [[:se:|se]] || [[:se:|Sámegiella]] || [[Nord-samea lingvo|nord-samea]] || &nbsp; || &nbsp;[[:se:Esperantogiella]] || &nbsp; || X || |- | [[:sh:|sh]] || [[:sh:|Srpskohrvatski / <small>Српскохрватски</small>]] || [[serbokroata lingvo|serbokroata]] || || [[:sh:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:si:|si]] || [[:si:|<span lang="si" > සිංහල</span> ]] || [[Sinhala lingvo|sinhala]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:si:එස්පෙරාන්තො]] || &nbsp; || X || |- | [[:simple:|simple]] || [[:simple:|Simple English]] || [[baza angla|angla simpligita]] || || [[:simple:Esperanto]] || &nbsp; || X || V |- | [[:sk:|sk]] || [[:sk:|Slovenčina]] || [[slovaka lingvo|slovaka]] || [http://esperanto.net/sk sk:&nbsp;Slovenčina] || [[Dosiero:Monobook-bullet-star.png|15px|link=Vikipedio:Elstaraj artikoloj|alt=Elstara artikolo]] [[:sk:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:sl:|sl]] || [[:sl:|Slovenščina]] || [[slovena lingvo|slovena]] || [http://esperanto.net/sl sl:&nbsp;Slovenščina] || [[:sl:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:so:|so]] || [[:so:|Soomaaliga]] || [[Somala lingvo|somala]] || &nbsp; || &nbsp;[[:so:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:sq:|sq]] || [[:sq:|Gjuha shqipe]] || [[albana lingvo|albana]] || [http://esperanto.net/sq sq:&nbsp;Gjuha&nbsp;shqipe] || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:sq:Gjuha esperanto]] || || &nbsp; || |- | [[:sr:|sr]] || [[:sr:|Srpski]] || [[serba lingvo|serba]] || [http://esperanto.net/sr sr:&nbsp;Srpski] || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:sr:Есперанто]] || || &nbsp; || |- | [[:ss:|ss]] || [[:ss:|SiSwati]] || [[Svazia lingvo|svazia]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:ss:Sí-Speranto]] || &nbsp; || X || |- | [[:sv:|sv]] || [[:sv:|Svenska]] || [[sveda lingvo|sveda]] || [http://esperanto.net/sv sv:&nbsp;Svenska] || [[Dosiero:Monobook-bullet-star.png|15px|link=Vikipedio:Elstaraj artikoloj|alt=Elstara artikolo]] [[:sv:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:sw:|sw]] || [[:sw:|Kiswahili]] || [[svahila lingvo|svahila]] || [http://esperanto.net/sw sw:&nbsp;Kiswahili] || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:sw:Kiesperanto]] || || &nbsp; || |- | [[:szl:|szl]] || [[:szl:|<span> Ślůnski</span> ]] || [[Silezia lingvo|silezia]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:szl:Esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:ta:|ta]] || [[:ta:|<span lang="ta" > தமிழ்</span> ]] || [[Tamila lingvo|tamila]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:ta:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:te:|te]] || [[:te:|Telugu]] || [[telugua lingvo|telugua]] || [http://esperanto.net/te te:&nbsp;Telugu] || [[:te:ఎస్పరాంటో]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:tg:|tg]] || [[:tg:|Тоҷикӣ]] || [[Taĝika lingvo|taĝika]] || [http://esperanto.net/tg tg:&nbsp;Тоҷикӣ] || [[:tg:Забони эсперанто]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:th:|th]] || [[:th:|ไทย]] || [[siama lingvo|taja]] || [http://esperanto.net/th th:&nbsp;ไทย] || [[:th:ภาษาเอสเปรันโต]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:tl:|tl]] || [[:tl:|Tagalog]] || [[filipina lingvo|filipina]] || [http://esperanto.net/tl tl:&nbsp;Tagalog] || [[:tl:Esperanto|Esperanto]] || || &nbsp; || |- | [[:tpi:|tpi]] || [[:tpi:|Tok Pisin]] || [[Tokpisina lingvo|tokpisina]] || &nbsp; || &nbsp;[[:tpi:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:tr:|tr]] || [[:tr:|Türkçe]] || [[turka lingvo|turka]] || [http://esperanto.net/tr tr:&nbsp;Türkçe] || [[:tr:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:tt:|tt]] || [[:tt:|Татар]] || [[tatara lingvo|tatara]] || || [[:tt:Эсперанто]] || || X || |- | [[:ug:|ug]] || [[:ug:|<span lang="ug-Arab" dir="rtl" > ئۇيغۇرچە / Uyghurche‎</span> ]] || [[Ujgura lingvo|ujgura]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[: ug:ئېسپېرانت]] || &nbsp; || X || |- | [[:uk:|uk]] || [[:uk:|Українська]] || [[ukraina lingvo|ukraina]] || [http://esperanto.net/uk uk:&nbsp;Українська] || [[:uk:Есперанто]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:ur:|ur]] || [[:ur:|اردو]] || [[urdua lingvo|urdua]] || || [[:ur:اسپرانٹو]] || &nbsp; || X || |- | [[:uz:|uz]] || [[:uz:|O'zbek]] || [[uzbeka lingvo|uzbeka]] || || [[:uz:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:vec:|vec]] || [[:vec:|Vèneto]] || [[Venecia lingvo|venecia]] || &nbsp; || &nbsp;[[:vec:Esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:vep:|vep]] || [[:vep:|<span>Vepsän</span>]] || [[Vepsa lingvo|vepsa]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:vep:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:vi:|vi]] || [[:vi:|Tiếng Việt]] || [[vjetnama lingvo|vjetnama]] || [http://esperanto.net/vi vi:&nbsp;Tiếng&nbsp;Việt] || [[:vi:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:vls:|vls]] || [[:vls:|West-Vlams]] || [[Okcidentflandra lingvo|okcidentflandra]] || &nbsp; || &nbsp;[[:vls:Esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:vo:|vo]] || [[:vo:|Volapük]] || [[volapuko]] || || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:vo:Sperantapük]] || || X || H |- | [[:wa:|wa]] || [[:wa:|Walon]] || [[valona lingvo|valona]] || [http://esperanto.net/wa wa:&nbsp;Walon] || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:wa:Esperanto]] || || &nbsp; || R |- | [[:war:|war]] || [[:war:|Winaray]] || [[Varaja lingvo|varaja]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:war:Inesperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:wo:|wo]] || [[:wo:|Wolof]] || [[Volofa lingvo|volofa]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:wo:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:wuu:|wuu]] || [[:wuu:|<span lang="zh-wuu-Hans-CN" >吴语</span> ]] || [[Vua lingvo|vua]] || &nbsp; || &nbsp;[[:wuu:世界语]] || &nbsp; || X || |- | [[:xal:|xal]] || [[:xal:|<span lang="xal" >Хальмг</span> ]] || [[Kalmika lingvo|kalmika]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:xal:Эсперантин келн]] || &nbsp; || X || |- | [[:xmf:|xmf]] || [[:xmf:|<span> მარგალური ნინა</span> ]] || [[Mingrela lingvo|mingrela]] || &nbsp; || &nbsp;[[:xmf:ესპერანტო]] || &nbsp; || X || |- | [[:yi:|yi]] || [[:yi:|<span lang="yi" dir="rtl" > ייִדיש</span> ]] || [[Jida lingvo|jida]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:yi:עספעראנטא]] || || X || |- | [[:yo:|yo]] || [[:yo:|Yorùbá ]] || [[Joruba lingvo|joruba]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:yo:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:za:|za]] || [[:za:|Vahcuengh]] || [[Ĝuanga lingvo|ĝuanga]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:za:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:zea:|zea]] || [[:zea:|<span> Zeêuws</span> ]] || [[Zelanda lingvo|zelanda]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:zea:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:zh:|zh]] || [[:zh:|汉语]] || [[ĉina lingvo|ĉina]] || [http://esperanto.net/zh zh:&nbsp;汉语] || [[:zh:世界语]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:zh-classical:|zh-classical]] || [[:zh-classical:|古文 / 文言文]] || [[ĉina lingvo|ĉina klasika]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:zh-classical:世界語]] || || X || |- | [[:zh-min-nan:|zh-min-nan]] || [[:zh-min-nan:|Bân-lâm-gú]] || [[minnana lingvo|minnana]] || || [[:zh-min-nan:Sè-kài-gí]] || &nbsp; || X || |- | [[:zh-yue:|zh-yue]] || [[:zh-yue:|<span lang="zh-yue-Hant-HK" >粵語</span>]] || [[Kantona lingvo|kantona]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:zh-yue:世界語]] || &nbsp; || X || |- | [[:zu:|zu]] || [[:zu:|isiZulu]] || [[Zulua lingvo|zulua]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:zu:Isi-Esperanto]] || &nbsp; || X || |- ! !! Sume ! 186 ! 66 ! 179 ! 7 ! 120 |- ! !! Elstaraj + Legindaj / Ĝermoj !! !! !! 7<span valign="top">[[Dosiero:Monobook-bullet-star.png|15px|link=Vikipedio:Elstaraj artikoloj|alt=Elstara artikolo]]</span> + 3<span valign="top">[[Dosiero:Qsicon_lesenswert.png|10px|Leginda artikolo]] </span>= 10 / 68 [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] !! !! !! |} '''Grafika vidigo''' (stato ĉiam komence de la jaro): {{Evoluo de artikoloj pri Esperanto}} == Klarigoj == * kodo : du (aŭ plurlitera kodo de la lingvoj laŭ [[ISO 639]], kun ligilo al tialingva vikipedia ĉefpaĝo (kiam ĝi ekzistas) * VP : Vikipedio * EN : esperanto.net * X : mankas ** forstrekitaj estas ligiloj ne al artikolo sed la serĉilo per kiu troveblos la artikolo kiam ĝi ekzistos. * [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] : [[Vikipedio:Ĝermo|ĝermoj]] * [[Dosiero:Monobook-bullet-star.png|15px|link=Vikipedio:Elstaraj artikoloj|alt=Elstara artikolo]] : artikolo elektita kiel [[Vikipedio:Elstaraj artikoloj|elstara]] * [[Dosiero:Qsicon_lesenswert.png|10px|Leginda artikolo]] : artikolo estis juĝita [[Vikipedio:Legindaj artikoloj|leginda]] (germanlingve : ''"Lesenswerte Artikel"'') === Tipoj === * H : Helplingvo * V : Variaĵo (ne vere aparta lingvo sed lingvovariaĵo) * R : Regiona lingvo (ne havanta oficialan statuton kiel lingvo de iu ŝtato) == Komento == Rimarkinde estas plena manko da konkurencaj helplingvoj en esperanto.net dum ekzistas artikoloj en kvin tiaj lingvoj en Vikipedio. {| width="100%" style="border:1px solid #aaa; font-size:95%; background-color:#f9f9f9; padding:4px;" class="wikitable " style="white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top; " |- ! Tipo !! mankantaj en vikipedio !! kvanto !! mankantaj en esperanto.net !! kvanto |- ! ŝtataj | bengala, filipina, malta, <br> maoria, tatara, telugua | 6 | amhara, armena, azerbajĝana, baŝkira, belarusa, burunda, cebuana, <br> fiĝa hinda, inuktita, kanara, kartvela, krime-tatara, makedona, <br> malaja, malajalama, maoria, marata, masra, mongola, nepala, <br> serbokroata, taĝika, tamila, tatara, urdua, uzbeka | 26 |- ! "regionaj" <br> (ne ŝtataj) | arumana, ĉamora, ĉeroka | 3 | alemana, aragona, arpitana, arumana, asturia, bavara, ĉamora, ĉeroka, <br> feroa, gaela, jida, judhispana, ĵemajtia, kaŝuba, kurda, limburga, <br> malsuprasoraba, minnana, naŭatla, piemonta, platdiĉa (malaltgermana), <br> ripuara, sicilia, silezia, skota, svazia, venecia | 27 |- ! variaĵoj | || || norvega (nynorsk), angla simpligita, ĉina klasika, kantona, rutena || 5 |- ! helplingvoj | || || interlingvao, okcidentalo (interligveo), ido, latina, loĵbano, novialo, volapuko || 7 |- ! sume || || 9 || || 65 |} === mankantaj ĝis nun === Por trovi artikolojn kiuj mankas ĝis nun en multlingva Vikipedio bonvolu esplori per [http://vs.aka-online.de/cgi-bin/globalwpsearch.pl?timeout=30&minor=1&search=Esperanto '''GlobalWPSearch''' Esperanto] == Vidu ankaŭ == * [[meta:List of Wikipedias|Plena listo da vikipediaj projektoj]] (ĉe meta kun anglalingvaj klarigoj) * [[Vikipedio:Internacia Vikipedio|Internacia Vikipedio]] * [[meta:User talk:Gangleri#alphabetical order|Ĉiuj Vikipedioj alfabete ordigitaj]] laŭ la signifo de la lingvaj kodoj * [http://www.wikidata.org/wiki/Q143 Vikidatumoj (Q143)] (tie aperas ĝisdata listo de ligiloj al ekzistantaj artikoloj) [[Kategorio:Artikoloj pri Esperanto|*]] p53tgbkwdhlinvm3v7bl6kg8xmqtaeq 9490817 9490816 2026-10-09T12:45:05Z Filozofo 3592 /* Komento */ Lingva korekto 9490817 wikitext text/x-wiki Jen datumoj pri la artikoloj aperantaj pri [[Esperanto]] en la diverslingvaj [[vikipedio]]j kun, kompare, la listo de lingvoj proponitaj de '''[http://esperanto.net/ esperanto.net]'''. La paĝo utilas por montri kiel Vikipedio povas helpi diskonigi Esperanton al la multlingva homaro, kion jam faras ankaŭ '''esperanto.net''' siaflanke. Ĝisdata listo da artikoloj en la diverslingvaj versioj de Vikipedio troviĝas ekde 2012 per [[Vikidatumoj]] je [[d:Q143]]. == Resume == ''Komence de 2016:'' {| |- | <div style="float: left; clear: left; padding: 0 2em 0 0.8em;"> <div style="position: relative;"> [[Dosiero:Artikoloj Pri Esperanto en 2015.png|600px|Marko sur bildo]] <div style="position: absolute; left:204px; top: 22px;"><b>EKZISTAS SUME :181</b></div> <div style="position: absolute; left:105px; top: 40px;">4</div> <div style="position: absolute; left:540px; top: 28px;">115</div> <div style="position: absolute; left:85px; top: 78px;">2</div> <div style="position: absolute; left:180px; top: 79px;">64</div> <div style="position: absolute; left:304px; top: 80px;">179</div> <div style="position: absolute; left:270px; top: 94px;">66</div> </div> </div> | <div style="float: left; clear: left; padding: 0 2em 0 0.8em;"> <div style="position: relative;"> [[Dosiero:ElstarajLegindajĜermojArtikoloj.png|400px|Marko sur bildo]] <div style="position: absolute; left:-6px; top: -8px;">'''El la 179 artikoloj en Vikipedio :'''</div> <div style="position: absolute; left:162px; top: 36px;">7 elstaraj</div> <div style="position: absolute; left:190px; top: 16px;">3 legindaj</div> <div style="position: absolute; left:186px; top: 152px;">101 aliaj</div> <div style="position: absolute; left:70px; top: 104px;">68 ĝermoj</div> </div> </div> |- | colspan="2" | {| width="70%" style="border:1px solid #aaa; font-size:95%; background-color:#f9f9f9; padding:4px;" class="wikitable " style="white-space:nowrap; text-align:right; vertical-align:top; " |- !fine de 2015 !! Vikipedio !! Esperanto.net !! kune |- | komune || 64 || 64 || 64 |- | nur en VP || 115 || || 115 |- | nur en EN || || 2 || 2 |- ! '''Ekzistas''' || '''179''' || '''66''' || '''181''' |- | ĝermoj en VP || 68 || || |- | mankas nur en VP || 2 || || |- | mankas nur en EN || || 115 || |- | (lingvoj en kiuj vikipedio ekzistas sed ne artikolo pri e-o) mankas en ambaŭ || 4 || 4 || 4 |- | mankas sume || 7 || 120 || |- | menciitaj lingvoj SUME || 185 || 185 || 185 |} |} ''En marto 2025:'' {| |- | <div style="float: left; clear: left; padding: 0 2em 0 0.8em;"> <div style="position: relative;"> [[Dosiero:Artikoloj Pri Esperanto en 2025.png|600px|Marko sur bildo]] <div style="position: absolute; left:204px; top: 2px;"><b>EKZISTAS SUME: 213</b></div> <div style="position: absolute; left:110px; top: 30px;">4</div> <div style="position: absolute; left:550px; top: 9px;">147</div> <div style="position: absolute; left:304px; top: 60px;">213</div> <div style="position: absolute; left:190px; top: 80px;">66</div> </div> </div> |} === Evoluo === {| |- | | De 2002 ĝis 2012, la nombro da lingvoj en esperanto.net apenaŭ evoluis (de 60 ĝis 64, en 2015 estis 66), dum en Vikipedio tiu nombro kreskis de 5 lingvoj en januaro 2002 ĝis 179 komence de [[2016]] - en marto 2025 estas sume 213. *<li style="list-style-type: none; list-style-image: none; text-indent: 0em; margin: 0;"><span style="border-left: 1.2em solid; border-left-color: #4D4D99;; padding-left:0.4em;">&#xFEFF;</span>&nbsp;nombro da lingvoj nur en esperanto.net (55 en 2002, 2 en dec. 2015, 1 ekde 2017, 0 ekde 2020). </li> *<li style="list-style-type: none; list-style-image: none; text-indent: 0em; margin: 0;"><span style="border-left: 1.2em solid; border-left-color: #4D994D;; padding-left:0.4em;">&#xFEFF;</span>&nbsp;nombro da lingvoj komunaj al esperanto.net kaj Vikipedio (5 en 2002, 64 en dec. 2015, 65 ekde 2017, 66 ekde 2020)</li> *<li style="list-style-type: none; list-style-image: none; text-indent: 0em; margin: 0;"><span style="border-left: 1.2em solid; border-left-color: #994D4D;; padding-left:0.4em;">&#xFEFF;</span>&nbsp;nombro da lingvoj nur en Vikipedio (0 en 2002, 116 en decembro 2015, 147 en marto 2025).</li> *<span style="border:none; background-color:#4D4D99; color:#4D4D99;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span> + <span style="border:none; background-color:#4D994D; color:#4D994D;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span> suma nombro da lingvoj en esperanto.net (ekde almenaŭ 2015 konstante 66). *<span style="border:none; background-color:#4D994D; color:#4D994D;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span> + <span style="border:none; background-color:#994D4D; color:#994D4D;">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;</span> suma nombro da lingvoj en Vikipedio (5 en 2002, 180 en decembro 2015, 213 en marto 2025). |} == Tabelo == {| width="100%" style="border:1px solid #aaa; font-size:95%; background-color:#f9f9f9; padding:4px;" class="wikitable " style="white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top; " |- ! width=3% | kodo !! width=22% | lingva nomo !! width=22% | eo nomo !! width=22% | [http://esperanto.net/ esperanto.net] !! width=22% | Vikipedio !! width=3% | VP !! width=3% | EN !! width=3% | Tipo |- | [[:ab:|ab]] || [[:ab:|<span lang="ab-Cyrl" > аҧсуа бысжѡа</span> ]] || [[Abĥaza lingvo|abĥaza]] || &nbsp; || &nbsp;[[:ab:Есперанто]] || &nbsp; || X || |- | [[:af:|af]] || [[:af:|Afrikaans ]] || [[Afrikansa lingvo|afrikansa]] || [http://esperanto.net/af af:&nbsp;Afrikaans ] || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:af:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:als:|als]] || [[:als:|Alemannisch]] || [[alemana lingvo|alemana]] || || [[:als:Esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:am:|am]] || [[:am:|አማርኛ]] || [[amhara lingvo|amhara]] || || [[:am:ኤስፔራንቶ]] || &nbsp; || X || |- | [[:an:|an]] || [[:an:|Aragonés]] || [[aragona lingvo|aragona]] || ||[[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:an:Esperanto]] || || X || R |- | [[:ang:|ang]] || [[:ang:|Ænglisc ]] || [[Anglosaksa lingvo|anglosaksa]] (''ĉ.'' [[450]]-[[1100]]) || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:ang:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:ar:|ar]] || [[:ar:|إسبرانتو]] || [[araba lingvo|araba]] || [http://esperanto.net/ar ar:&nbsp;العربية] || [[:ar:إسبرانتو]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:arz:|arz]] || [[:arz:|<span> مصرى</span> ]] || [[Masra lingvo|masra]] || &nbsp; || &nbsp;[[:arz:إسبيرانتو]] || &nbsp; || X || |- | [[:ast:|ast]] || [[:ast:|Asturianu]] || [[asturia lingvo|asturia]] || || [[:ast:Esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:ay:|ay]] || [[:ay:|Aymar aru ]] || [[Ajmara lingvo|ajmara]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:ay:Ispirantu aru]] || &nbsp; || X || |- | [[:az:|az]] || [[:az:|<span lang="az" > Azərbaycanca</span> ]] || [[Azerbajĝana lingvo|azerbajĝana]] || &nbsp; || &nbsp;[[:az:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:ba:|ba]] || [[:ba:|<span lang="ba" > Башҡортса</span> ]] || [[Baŝkira lingvo|baŝkira]] || &nbsp; || &nbsp;[[:ba:Эсперанто теле]] || &nbsp; || X || |- | [[:bar:|bar]] || [[:bar:|<span> Boarisch</span> ]] || [[Bavara lingvo|bavara]] || &nbsp; || &nbsp;[[:bar:Esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:bat-smg:|bat-smg]] || [[:bat-smg:|Žemaitėška ]] || [[Ĵemajtia lingvo|ĵemajtia]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:bat-smg:Esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:bcl:|bcl]] || [[:bcl:|<span> Tataramon na Bikol</span> ]] || [[Bikola lingvo|bikola]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:bcl:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:be:|be]] || [[:be:|<span lang="be"> Беларуская</span> ]] || [[Belorusa lingvo|belorusa]] || [http://esperanto.net/be be:&nbsp;<span lang="be" > Беларуская</span> ] || &nbsp;[[:be:Эспэранта]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:be-x-old:|be-x-old]] || [[:be-x-old:|<span> Беларуская <small>(тарашкевіца)</small>‬</span>]] || [[Belarusa lingvo|belarusa (malnova)]] || &nbsp; || &nbsp;[[:be-x-old:Эспэранта]] || &nbsp; || X || V |- | [[:bg:|bg]] || [[:bg:|Български]] || [[bulgara lingvo|bulgara]] || [http://esperanto.net/bg bg:&nbsp;Български] || [[:bg:Есперанто]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:bm:|bm]] || [[:bm:|Bamanankan ]] || [[Bambara lingvo|bambara]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:bm:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:bn:|bn]] || [[:bn:|Bengali]] || [[bengala lingvo|bengala]] || [http://esperanto.net/bn bn:&nbsp;Bengali] || &nbsp; || X || &nbsp; || |- | [[:br:|br]] || [[:br:|Brezhoneg]] || [[bretona lingvo|bretona]] || [http://esperanto.net/br br:&nbsp;Brezhoneg] || [[:br:Esperanteg]] || &nbsp; || &nbsp; || R |- | [[:bs:|bs]] || [[:bs:|Bosanski]] || [[bosna lingvo|bosna]] || [http://esperanto.net/bs bs:&nbsp;Bosanski] || [[:bs:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:bxr:|bxr]] || [[:bxr:|<span lang="bxr-Cyrl" > Буряад</span> ]] || [[Burjata lingvo|burjata]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:bxr:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:ca:|ca]] || [[:ca:|Català]] || [[kataluna lingvo|kataluna]] || [http://esperanto.net/ca ca:&nbsp;Català] || [[Dosiero:Monobook-bullet-star.png|15px|link=Vikipedio:Elstaraj artikoloj|alt=Elstara artikolo]][[:ca:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:ce:|ce]] || [[:ce:|<span lang="ce" > Нохчийн</span> ]] || [[Ĉeĉena lingvo|ĉeĉena]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:ce:Ésperanthoyn mott]] || &nbsp; || X || |- | [[:ceb:|ceb]] || [[:ceb:|Sinugboanong ]] || [[Cebua lingvo|cebua]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:ceb:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:ch:|ch]] || [[:ch:|Chamoru ]] || [[Ĉamora lingvo|ĉamora]] || &nbsp; || &nbsp;<s>[[:ch:Esperanto]]</s> || [[:ch:Special:Allpages/Esp|X]] || X || |- | [[:chr:|chr]] || [[:chr:|<big>Ꮳ Ꮃ Ꭹ</big>]]|| [[ĉeroka lingvo|ĉeroka]] || || <s>[[:chr:Esperanto]]</s> || [[:chr:Special:Allpages/Esp|X]] || X || R |- | [[:ckb:|ckb]] || [[:ckb:|<span> کوردی</span> ]] || [[Sorana lingvo|sorana]] || &nbsp; || &nbsp;[[:ckb:ئێسپێرانتۆ]] || &nbsp; || X || |- | [[:crh:|crh]] || [[:crh:|<span> Qırımtatarca</span> ]] || [[Krime-tatara lingvo|krime-tatara]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:crh:Esperanto tili]] || &nbsp; || X || |- | [[:cs:|cs]] || [[:cs:|Česky]] || [[ĉeĥa lingvo|ĉeĥa]] || [http://esperanto.net/cs cs:&nbsp;Česky] || [[Dosiero:Monobook-bullet-star.png|15px|link=Vikipedio:Elstaraj artikoloj|alt=Elstara artikolo]] [[:cs:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:csb:|csb]] || [[:csb:|Kaszëbsczi]] || [[kaŝuba lingvo|kaŝuba]] || || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:csb:Esperanto]] || || X || R |- | [[:cu:|cu]] || [[:cu:|<span lang="cu-Cyrs" > словѣньскъ</span> ]] || [[Slavona lingvo|slavona]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:cu:Єспєранто]] || &nbsp; || X || |- | [[:cv:|cv]] || [[:cv:|Чăваш]] || [[ĉuvaŝa lingvo|ĉuvaŝa]] || [http://esperanto.net/cv cv:&nbsp;Чăваш] || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:cv:Эсперанто]] || || &nbsp; || |- | [[:cy:|cy]] || [[:cy:|Cymraeg]] || [[kimra lingvo|kimra]] || [http://esperanto.net/cy cy:&nbsp;Cymraeg] || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:cy:Esperanto]] || || &nbsp; || |- | [[:da:|da]] || [[:da:|Dansk]] || [[dana lingvo|dana]] || [http://esperanto.net/da da:&nbsp;Dansk] || [[:da:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:de:|de]] || [[:de:|Deutsch]] || [[Germana lingvo|germana]] || [http://esperanto.net/de de:&nbsp;Deutsch ] || [[Dosiero:Qsicon_lesenswert.png|10px|Leginda artikolo]] &nbsp;[[:de:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:dsb:|dsb]] || [[:dsb:|<span> Dolnoserbšćina</span>]] || [[Malsuprasoraba lingvo|malsuprasoraba]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:dsb:Esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:el:|el]] || [[:el:|Ελληνικά]] || [[greka lingvo|greka]] || [http://esperanto.net/el el:&nbsp;Ελληνικά] || [[:el:Εσπεράντο]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:en:|en]] || [[:en:|English]] || [[angla lingvo|angla]] || [http://esperanto.net/en en:&nbsp;English] || [[:en:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[Vikipedio:Ĉefpaĝo|eo]] || [[Vikipedio:Ĉefpaĝo|esperanto]] || [[esperanto]] || [http://esperanto.net/eo.php eo:Esperanto] || [[Dosiero:Qsicon_lesenswert.png|10px|Leginda artikolo]] [[:eo:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || H |- | [[:es:|es]] || [[:es:|Español]] || [[Hispana lingvo|hispana]] || [http://esperanto.net/es es:&nbsp;Español ] || [[Dosiero:Qsicon_lesenswert.png|10px|Leginda artikolo]] &nbsp;[[:es:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:et:|et]] || [[:et:|Eesti]] || [[estona lingvo|estona]] || [http://esperanto.net/et et:&nbsp;Eesti] || [[:et:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:eu:|eu]] || [[:eu:|Euskara]] || [[eŭska lingvo|eŭska]] || [http://esperanto.net/eu eu:&nbsp;Euskara] || [[:eu:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || R |- | [[:fa:|fa]] || [[:fa:|{{centre|فارسى}}]] || [[persa lingvo|persa]] || [http://esperanto.net/fa fa:&nbsp;فارسى] || [[:fa:زبان اسپرانتو]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:ff:|ff]] || [[:ff:|Fulfulde]] || [[Fula lingvo|fula]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:ff:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:fi:|fi]] || [[:fi:|Suomi]] || [[finna lingvo|finna]] || [http://esperanto.net/fi fi:&nbsp;Suomi] || [[:fi:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:fiu-vro:|fiu-vro]] || [[:fiu-vro:|Võro ]] || [[Voroa lingvo|voroa]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:fiu-vro:Esperanto kiil]] || &nbsp; || X || |- | [[:fo:|fo]] || [[:fo:|Føroyskt]] || [[feroa lingvo|feroa]] || || [[:fo:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:fr:|fr]] || [[:fr:|Français]] || [[franca lingvo|franca]] || [http://esperanto.net/fr fr:&nbsp;Français] || [[:fr:Espéranto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:frp:|frp]] || [[:frp:|Arpitan]] || [[arpitana lingvo|arpitana]] || || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:frp:Èsperanto]] || || X || R |- | [[:frr:|frr]] || [[:frr:|<span>Nordfriisk</span>]] || [[Nordfrisa lingvo|nordfrisa]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:frr:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:fy:|fy]] || [[:fy:|Frysk]] || [[frisa lingvo|frisa]] || [http://esperanto.net/fy fy:&nbsp;Frysk] || [[:fy:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || R |- | [[:ga:|ga]] || [[:ga:|Gaeilge]] || [[irlanda lingvo|irlanda]] || [http://esperanto.net/ga ga:&nbsp;Gaeilge] || [[:ga:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || R |- | [[:gd:|gd]] || [[:gd:|Gàidhlig]] || [[Skotgaela lingvo|skotgaela]] || &nbsp; || &nbsp;[[:gd:Esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:gl:|gl]] || [[:gl:|Galego]] || [[galega lingvo|galega]] || [http://esperanto.net/gl gl:&nbsp;Galego] || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:gl:Esperanto]] || || &nbsp; || R |- | [[:gn:|gn]] || [[:gn:|Avañe'ẽ ]] || [[Gvarania lingvo|gvarania]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:gn:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:got:|got]] || [[:got:|𐌲𐌿𐍄𐌹𐍃𐌺]] || [[Gota lingvo|gota]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:got:𐌴𐍃𐍀𐌰𐌹𐍂𐌰𐌽𐍄𐍉]] || &nbsp; || X || |- | [[:hak:|hak]] || [[:hak:|<span>Hak-kâ-fa</span>]] || [[Hakaa lingvo|hakaa]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:hak:Sṳ-kie-ngî]] || &nbsp; || X || |- | [[:haw:|haw]] || [[:haw:|Hawai`i]] || [[Havaja lingvo|havaja]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:haw:‘Ōlelo Ekepelānako]] || &nbsp; || X || |- | [[:ha:|ha]] || [[:ha:|<span lang="ha" dir="rtl" >هَوُسَ</span> ]] || [[Haŭsa lingvo|haŭsa]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:ha:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:he:|he]] || [[:he:|עברית]] || [[hebrea lingvo|hebrea]] || [http://esperanto.net/he he:&nbsp;עברית] || [[:he:אספרנטו]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:hi:|hi]] || [[:hi:|Hindi]] || [[hindia lingvo|hindia]] || [http://esperanto.net/hi hi:&nbsp;हिन्दी] || [[:hi:एस्पेरान्तो]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:hif:|hif]] || [[:hif:|<span> Fiji Hindi</span> ]] || [[Fiĝa_hinda lingvo|fiĝa_hinda]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:hif:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:hr:|hr]] || [[:hr:|Hrvatska]] || [[kroata lingvo|kroata]] || [http://esperanto.net/hr hr:&nbsp;Hrvatska] || [[:hr:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:hsb:|hsb]] || [[:hsb:|Hornjoserbsce / Serbski]] || alta [[soraba lingvo|soraba]] || [http://esperanto.net/sb sb:&nbsp;Serbski] || [[:hsb:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || R |- | [[:hu:|hu]] || [[:hu:|Magyar]] || [[hungara lingvo|hungara]] || [http://esperanto.net/hu hu:&nbsp;Magyar] || [[:hu:Eszperantó nyelv]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:hy:|hy]] || [[:hy:|<span lang="hy" >Հայերեն</span>]] || [[Armena lingvo|armena]] || &nbsp; || [[:hy:Էսպերանտո]] || &nbsp; || X || |- | [[:ia:|ia]] || [[:ia:|Interlingua]] || [[interlingvao]] || || [[Dosiero:Monobook-bullet-star.png|15px|link=Vikipedio:Elstaraj artikoloj|alt=Elstara artikolo]][[:ia:Esperanto]] || &nbsp; || X || H |- | [[:id:|id]] || [[:id:|Indonesia]] || [[indonezia lingvo|indonezia]] || [http://esperanto.net/id id:&nbsp;Indonesia] || [[:id:Bahasa Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:ie:|ie]] || [[:ie:|Interlingue]] || [[Interlingveo|interlingvea]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:ie:Esperanto]] || &nbsp; || X || H |- | [[:ilo:|ilo]] || [[:ilo:|Ilokano ]] || [[Iloka lingvo|iloka]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:ilo:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:io:|io]] || [[:io:|Ido]] || [[ido]] || || [[:io:Esperanto]] || &nbsp; || X || H |- | [[:is:|is]] || [[:is:|Íslenska]] || [[islanda lingvo|islanda]] || [http://esperanto.net/is is:&nbsp;Íslenska] || [[:is:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:it:|it]] || [[:it:|Italiano]] || [[itala lingvo|itala]] || [http://esperanto.net/it it:&nbsp;Italiano] || [[Dosiero:Monobook-bullet-star.png|15px|link=Vikipedio:Elstaraj artikoloj|alt=Elstara artikolo]] [[:it:Lingua esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:iu:|iu]] || [[:iu:|<span lang="iu" >ᐃᓄᒃᑎᑐᑦ</span>]] || [[Inuktituta lingvo|inuktituta]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:iu:ᐃᓯᐱᕋᓐᑐ]] || &nbsp; || X || |- | [[:ja:|ja]] || [[:ja:|日本語]] || [[japana lingvo|japana]] || [http://esperanto.net/ja ja:&nbsp;日本語] || [[Dosiero:Monobook-bullet-star.png|15px|link=Vikipedio:Elstaraj artikoloj|alt=Elstara artikolo]] [[:ja:エスペラント]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:jbo:|jbo]] || [[:jbo:|Lojban]] || [[loĵbano]] || || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:jbo:esperantos]] || || X || H |- | [[:ka:|ka]] || [[:ka:|ქართული]] || [[kartvela lingvo|kartvela]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:ka:ესპერანტო]] || || X || |- | [[:kaa:|kaa]] || [[:kaa:|<span> Qaraqalpaqsha</span> ]] || [[Kara-Kalpaka lingvo|kara-kalpaka]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:kaa:Esperanto tili]] || &nbsp; || X || |- | [[:ki:|ki]] || [[:ki:|Gĩkũyũ ]] || [[Kikuja lingvo|kikuja]] || &nbsp; || &nbsp;[[:ki:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:kk:|kk]] || [[:kk:|<span lang="kk-Cyrl" > Қазақша</span> ]] || [[Kazaĥa lingvo|kazaĥa]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:kk:Эсперанто]] || &nbsp; || X || |- | [[:kl:|kl]] || [[:kl:|Kalaallisut ]] || [[Groenlanda lingvo|groenlanda]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:kl:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:kn:|kn]] || [[:kn:|ಕನ್ನಡ]] || [[kanara lingvo|kanara]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:kn:ಎಸ್ಪೆರಾಂಟೊ]] || || X || |- | [[:ko:|ko]] || [[:ko:|한 글]] || [[korea lingvo|korea]] || [http://esperanto.net/ko ko:&nbsp;한&nbsp;글] || [[:ko:에스페란토]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:ksh:|ksh]] || [[:ksh:|Ripoarisch]] || [[Ripuara lingvo|ripuara]] || || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:ksh:Esperanto]] || || X || R |- | [[:ku:|ku]] || [[:ku:|Kurdî / كوردي]] || [[kurda lingvo|kurda]] || || [[:ku:Esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:kv:|kv]] || [[:kv:|<span lang="kv" > Коми</span> ]] || [[Komia lingvo|komia]] || &nbsp; || &nbsp;[[:kv:Эсперанто (кыв)]] || &nbsp; || X || |- | [[:la:|la]] || [[:la:|Latina]] || [[latina lingvo|latina]] || || [[:la:Lingua Esperantica]] || &nbsp; || X || H |- | [[:lad:|lad]] || [[:lad:|Ladino]] || [[judhispana lingvo|judhispana]] || || [[:lad:Esperanto]] || &nbsp; || X || &nbsp; |- | [[:lb:|lb]] || [[:lb:|Lëtzebuergësch]] || [[luksemburga lingvo|luksemburga]] || [http://esperanto.net/lb lb:&nbsp;Lëtzebuergësch] || [[:lb:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:lez:|lez]] || [[:lez:|<span> Лезги чІал</span> ]] || [[Lezga lingvo|lezga]] || &nbsp; || &nbsp;[[:lez:Эсперанто]] || &nbsp; || X || |- | [[:li:|li]] || [[:li:|Limburgs]] || [[limburga lingvo|limburga]] || || [[:li:Esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:lij:|lij]] || [[:lij:|Líguru]] || [[Ligura lingvo|ligura]] || &nbsp; || &nbsp;[[:lij:Esperànto]] || &nbsp; || X || |- | [[:lmo:|lmo]] || [[:lmo:|Lumbaart ]] || [[Lombarda lingvo|lombarda]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:lmo:Lengua esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:lt:|lt]] || [[:lt:|Lietuviškai]] || [[litova lingvo|litova]] || [http://esperanto.net/lt lt:&nbsp;Lietuviškai] || [[:lt:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:lv:|lv]] || [[:lv:|Latviešu]] || [[latva lingvo|latva]] || [http://esperanto.net/lv lv:&nbsp;Latviešu] || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:lv:Esperanto]] || || &nbsp; || |- | [[:mdf:|mdf]] || [[:mdf:|<span> Мокшень кяль</span> ]] || [[Mokŝa lingvo|mokŝa]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:mdf:Эсперанто кяль]] || &nbsp; || X || |- | [[:mg:|mg]] || [[:mg:|Malagasy]] || [[malagasa lingvo|malagasa]] || [http://esperanto.net/mg mg:&nbsp;Malagasy] || [[:mg:Fiteny esperantô]] || || &nbsp; || |- | [[:mi:|mi]] || [[:mi:|Maori]] || [[maoria lingvo|maoria]] || || <s>[[:mi:Esperanto]]</s> || [[:mi:Special:Allpages/Esp|X]] || X || |- | [[:mk:|mk]] || [[:mk:|<span lang="mk" > Македонски</span> ]] || [[Makedona lingvo|makedona]] || [http://esperanto.net/mk mk:&nbsp;<span lang="mk" > Македонски</span> ] || &nbsp;[[:mk:Есперанто]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:ml:|ml]] || [[:ml:|<span lang="ml" > മലയാളം</span> ]] || [[Malajalama lingvo|malajalama]] || &nbsp; || &nbsp;[[:ml:എസ്പെരാന്തോ]] || &nbsp; || X || |- | [[:mn:|mn]] || [[:mn:|<span lang="mn" > Монгол</span> ]] || [[Mongola lingvo|mongola]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:mn:Эсперанто]] || &nbsp; || X || |- | [[:mr:|mr]] || [[:mr:|<span lang="mr" > मराठी</span> ]] || [[Marata lingvo|marata]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:mr:एस्पेरांतो]] || &nbsp; || X || |- | [[:ms:|ms]] || [[:ms:|Bahasa Melayu]] || [[malaja lingvo|malaja]] || || [[:ms:Bahasa Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:mt:|mt]] || [[:mt:|Malti]] || [[malta lingvo|malta]] || [http://esperanto.net/mt mt:&nbsp;Malti] || &nbsp; || X || &nbsp; || |- | [[:mwl:|mwl]] || [[:mwl:|<span> Mirandés</span> ]] || [[Miranda lingvo|miranda]] || &nbsp; || &nbsp;[[:mwl:Speranto]] || &nbsp; || X || |- | [[:my:|my]] || [[:my:|မြန်မာဘာသာ ]] || [[Birma lingvo|birma]] || &nbsp; || &nbsp;[[:my:အက်စပါရန်တို]] || &nbsp; || X || |- | [[:mzn:|mzn]] || [[:mzn:|<span> مازِرونی</span> ]] || [[Mazandarana lingvo|mazandarana]] || &nbsp; || &nbsp;[[:mzn:اسپرانتو]] || &nbsp; || X || |- | [[:na:|na]] || [[:na:|Dorerin Naoero ]] || [[Naura lingvo|naura]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:na:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:nah:|nah]] || [[:nah:|Nahuatl]] || [[Naŭatla lingvo|naŭatla]] || || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:nah:Netēmachīliztlahtōlli]] || || X || R |- | [[:nds:|nds]] || [[:nds:|Plattdüütsch]] || [[Platdiĉa lingvo|platdiĉa]] || || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:nds:Esperanto]] || || X || R |- | [[:ne:|ne]] || [[:ne:|<span lang="ne" > नेपाली</span> ]] || [[Nepala lingvo|nepala]] || &nbsp; || &nbsp;[[:ne:एस्पेरान्तो]] || &nbsp; || X || |- | [[:new:|new]] || [[:new:|<span lang="new-Deva" > नेपाल भाषा</span> ]] || [[Nevara lingvo|nevara]] || &nbsp; || &nbsp;[[:new:एस्परान्तो]] || &nbsp; || X || |- | [[:nl:|nl]] || [[:nl:|Nederlands]] || [[nederlanda lingvo|nederlanda]] || [http://esperanto.net/nl nl:&nbsp;Nederlands] || [[:nl:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:nn:|nn]] || [[:nn:|Norsk (nynorsk)]] || [[norvega lingvo|norvega]] || || [[:nn:Esperanto]] || &nbsp; || X || V |- | [[:no:|no]] || [[:no:|Norsk (bokmål)]] || [[norvega lingvo|norvega]] || [http://esperanto.net/no no:&nbsp;Norsk] || [[:no:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:nov:|nov]] || [[:nov:|Novial]] || [[Novialo]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:nov:Esperanto]] || || X || H |- | [[:nrm:|nrm]] || [[:nrm:|Nouormand]] || [[Normanda lingvo|normanda]] || &nbsp; || &nbsp;[[:nrm:Espéraunto]] || &nbsp; || X || |- | [[:oc:|oc]] || [[:oc:|Occitan]] || [[okcitana lingvo|okcitana]] || [http://esperanto.net/oc oc:&nbsp;Occitan] || [[:oc:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || R |- | [[:os:|os]] || [[:os:|Ирон]] || [[oseta lingvo|oseta]] || [http://esperanto.net/os os:&nbsp;Ирон] || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:os:Эсперанто]] || || &nbsp; || |- | [[:pa:|pa]] || [[:pa:|<span lang="pa" > ਪੰਜਾਬੀ</span> ]] || [[Panĝaba lingvo|panĝaba]] || &nbsp; || &nbsp;[[:pa:ਏਸਪੇਰਾਨਤੋ]] || &nbsp; || X || |- | [[:pl:|pl]] || [[:pl:|Polski]] || [[pola lingvo|pola]] || [http://esperanto.net/pl pl:&nbsp;Polski] || [[Dosiero:Monobook-bullet-star.png|15px|link=Vikipedio:Elstaraj artikoloj|alt=Elstara artikolo]] [[:pl:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:pfl:|pfl]] || [[:pfl:|<span> Pfälzisch/Pälzisch</span> ]] || [[Palatinata germana lingvo|palatinata germana]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:pfl:Eschberando]] || &nbsp; || X || R |- | [[:pms:|pms]] || [[:pms:|Piemontèis]] || [[Piemonta lingvo|piemonta]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:pms:Lenga esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:pnb:|pnb]] || [[:pnb:|<span> پنجابی</span> ]] || [[Panĝaba lingvo|panĝaba]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:pnb:اسپرانٹو]] || &nbsp; || X || |- | [[:pt:|pt]] || [[:pt:|Português]] || [[portugala lingvo|portugala]] || [http://esperanto.net/pt pt:&nbsp;Português] || [[:pt:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:qu:|qu]] || [[:qu:|Runa Simi ]] || [[Keĉua lingvo|keĉua]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:qu:Esperanto simi]] || &nbsp; || X || |- | [[:rm:|rm]] || [[:rm:|Rumantsch]] || [[romanĉa lingvo|romanĉa]] || [http://esperanto.net/rm rm:&nbsp;Rumantsch] || [[:rm:Esperanto]] || || &nbsp; || |- | [[:rn:|rn]] || [[:rn:|Kirundi ]] || [[Burunda lingvo|burunda]] || [http://esperanto.net/rn rn:&nbsp;Kirundi ] || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:rn:Kisesperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:roa-rup:|roa-rup]] || [[:roa-rup:|Armâneashti]] || [[arumana lingvo|arumana]] || || <s>[[:roa-rup:Esperanto]]</s> || [[:roa-rup:Special:Allpages/Esp|X]] || X || R |- | [[:ro:|ro]] || [[:ro:|Română]] || [[rumana lingvo|rumana]] || [http://esperanto.net/ro ro:&nbsp;Română] || [[:ro:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:ru:|ru]] || [[:ru:|Русский]] || [[rusa lingvo|rusa]] || [http://esperanto.net/ru ru:&nbsp;Русский] || [[:ru:Эсперанто]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:rue:|rue]] || [[:rue:|<span> русиньскый язык</span> ]] || [[Rutena lingvo|rutena]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:rue:Есперанто]] || &nbsp; || X || |- | [[:rw:|rw]] || [[:rw:|Kinyarwandi ]] || [[Ruanda lingvo|ruanda]] || &nbsp; || &nbsp;[[:rw:Icyesiperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:sa:|sa]] || [[:sa:|<span lang="sa" > संस्कृत</span> ]] || [[Sanskrito|sanskrita]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:sa:एस्पेरान्तो]] || &nbsp; || X || |- | [[:sah:|sah]] || [[:sah:|<span>Саха тыла</span>]] || [[Jakuta lingvo|jakuta]] || &nbsp; || &nbsp;[[:sah:Эсперанто]] || &nbsp; || X || |- | [[:sc:|sc]] || [[:sc:|Sardu]] || [[Sarda lingvo|sarda]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:sc:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:scn:|scn]] || [[:scn:|Sicilianu]] || [[Sicilia lingvo|sicilia]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:scn:Lingua esperantu]] || &nbsp; || X || R |- | [[:sco:|sco]] || [[:sco:|Scots]] || [[skota lingvo|skota]] || || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:sco:Esperanto leid]] || || X || R |- | [[:se:|se]] || [[:se:|Sámegiella]] || [[Nord-samea lingvo|nord-samea]] || &nbsp; || &nbsp;[[:se:Esperantogiella]] || &nbsp; || X || |- | [[:sh:|sh]] || [[:sh:|Srpskohrvatski / <small>Српскохрватски</small>]] || [[serbokroata lingvo|serbokroata]] || || [[:sh:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:si:|si]] || [[:si:|<span lang="si" > සිංහල</span> ]] || [[Sinhala lingvo|sinhala]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:si:එස්පෙරාන්තො]] || &nbsp; || X || |- | [[:simple:|simple]] || [[:simple:|Simple English]] || [[baza angla|angla simpligita]] || || [[:simple:Esperanto]] || &nbsp; || X || V |- | [[:sk:|sk]] || [[:sk:|Slovenčina]] || [[slovaka lingvo|slovaka]] || [http://esperanto.net/sk sk:&nbsp;Slovenčina] || [[Dosiero:Monobook-bullet-star.png|15px|link=Vikipedio:Elstaraj artikoloj|alt=Elstara artikolo]] [[:sk:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:sl:|sl]] || [[:sl:|Slovenščina]] || [[slovena lingvo|slovena]] || [http://esperanto.net/sl sl:&nbsp;Slovenščina] || [[:sl:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:so:|so]] || [[:so:|Soomaaliga]] || [[Somala lingvo|somala]] || &nbsp; || &nbsp;[[:so:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:sq:|sq]] || [[:sq:|Gjuha shqipe]] || [[albana lingvo|albana]] || [http://esperanto.net/sq sq:&nbsp;Gjuha&nbsp;shqipe] || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:sq:Gjuha esperanto]] || || &nbsp; || |- | [[:sr:|sr]] || [[:sr:|Srpski]] || [[serba lingvo|serba]] || [http://esperanto.net/sr sr:&nbsp;Srpski] || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:sr:Есперанто]] || || &nbsp; || |- | [[:ss:|ss]] || [[:ss:|SiSwati]] || [[Svazia lingvo|svazia]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:ss:Sí-Speranto]] || &nbsp; || X || |- | [[:sv:|sv]] || [[:sv:|Svenska]] || [[sveda lingvo|sveda]] || [http://esperanto.net/sv sv:&nbsp;Svenska] || [[Dosiero:Monobook-bullet-star.png|15px|link=Vikipedio:Elstaraj artikoloj|alt=Elstara artikolo]] [[:sv:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:sw:|sw]] || [[:sw:|Kiswahili]] || [[svahila lingvo|svahila]] || [http://esperanto.net/sw sw:&nbsp;Kiswahili] || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:sw:Kiesperanto]] || || &nbsp; || |- | [[:szl:|szl]] || [[:szl:|<span> Ślůnski</span> ]] || [[Silezia lingvo|silezia]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:szl:Esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:ta:|ta]] || [[:ta:|<span lang="ta" > தமிழ்</span> ]] || [[Tamila lingvo|tamila]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:ta:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:te:|te]] || [[:te:|Telugu]] || [[telugua lingvo|telugua]] || [http://esperanto.net/te te:&nbsp;Telugu] || [[:te:ఎస్పరాంటో]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:tg:|tg]] || [[:tg:|Тоҷикӣ]] || [[Taĝika lingvo|taĝika]] || [http://esperanto.net/tg tg:&nbsp;Тоҷикӣ] || [[:tg:Забони эсперанто]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:th:|th]] || [[:th:|ไทย]] || [[siama lingvo|taja]] || [http://esperanto.net/th th:&nbsp;ไทย] || [[:th:ภาษาเอสเปรันโต]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:tl:|tl]] || [[:tl:|Tagalog]] || [[filipina lingvo|filipina]] || [http://esperanto.net/tl tl:&nbsp;Tagalog] || [[:tl:Esperanto|Esperanto]] || || &nbsp; || |- | [[:tpi:|tpi]] || [[:tpi:|Tok Pisin]] || [[Tokpisina lingvo|tokpisina]] || &nbsp; || &nbsp;[[:tpi:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:tr:|tr]] || [[:tr:|Türkçe]] || [[turka lingvo|turka]] || [http://esperanto.net/tr tr:&nbsp;Türkçe] || [[:tr:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:tt:|tt]] || [[:tt:|Татар]] || [[tatara lingvo|tatara]] || || [[:tt:Эсперанто]] || || X || |- | [[:ug:|ug]] || [[:ug:|<span lang="ug-Arab" dir="rtl" > ئۇيغۇرچە / Uyghurche‎</span> ]] || [[Ujgura lingvo|ujgura]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[: ug:ئېسپېرانت]] || &nbsp; || X || |- | [[:uk:|uk]] || [[:uk:|Українська]] || [[ukraina lingvo|ukraina]] || [http://esperanto.net/uk uk:&nbsp;Українська] || [[:uk:Есперанто]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:ur:|ur]] || [[:ur:|اردو]] || [[urdua lingvo|urdua]] || || [[:ur:اسپرانٹو]] || &nbsp; || X || |- | [[:uz:|uz]] || [[:uz:|O'zbek]] || [[uzbeka lingvo|uzbeka]] || || [[:uz:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:vec:|vec]] || [[:vec:|Vèneto]] || [[Venecia lingvo|venecia]] || &nbsp; || &nbsp;[[:vec:Esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:vep:|vep]] || [[:vep:|<span>Vepsän</span>]] || [[Vepsa lingvo|vepsa]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:vep:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:vi:|vi]] || [[:vi:|Tiếng Việt]] || [[vjetnama lingvo|vjetnama]] || [http://esperanto.net/vi vi:&nbsp;Tiếng&nbsp;Việt] || [[:vi:Esperanto]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:vls:|vls]] || [[:vls:|West-Vlams]] || [[Okcidentflandra lingvo|okcidentflandra]] || &nbsp; || &nbsp;[[:vls:Esperanto]] || &nbsp; || X || R |- | [[:vo:|vo]] || [[:vo:|Volapük]] || [[volapuko]] || || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:vo:Sperantapük]] || || X || H |- | [[:wa:|wa]] || [[:wa:|Walon]] || [[valona lingvo|valona]] || [http://esperanto.net/wa wa:&nbsp;Walon] || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:wa:Esperanto]] || || &nbsp; || R |- | [[:war:|war]] || [[:war:|Winaray]] || [[Varaja lingvo|varaja]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:war:Inesperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:wo:|wo]] || [[:wo:|Wolof]] || [[Volofa lingvo|volofa]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:wo:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:wuu:|wuu]] || [[:wuu:|<span lang="zh-wuu-Hans-CN" >吴语</span> ]] || [[Vua lingvo|vua]] || &nbsp; || &nbsp;[[:wuu:世界语]] || &nbsp; || X || |- | [[:xal:|xal]] || [[:xal:|<span lang="xal" >Хальмг</span> ]] || [[Kalmika lingvo|kalmika]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:xal:Эсперантин келн]] || &nbsp; || X || |- | [[:xmf:|xmf]] || [[:xmf:|<span> მარგალური ნინა</span> ]] || [[Mingrela lingvo|mingrela]] || &nbsp; || &nbsp;[[:xmf:ესპერანტო]] || &nbsp; || X || |- | [[:yi:|yi]] || [[:yi:|<span lang="yi" dir="rtl" > ייִדיש</span> ]] || [[Jida lingvo|jida]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:yi:עספעראנטא]] || || X || |- | [[:yo:|yo]] || [[:yo:|Yorùbá ]] || [[Joruba lingvo|joruba]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:yo:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:za:|za]] || [[:za:|Vahcuengh]] || [[Ĝuanga lingvo|ĝuanga]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:za:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:zea:|zea]] || [[:zea:|<span> Zeêuws</span> ]] || [[Zelanda lingvo|zelanda]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:zea:Esperanto]] || &nbsp; || X || |- | [[:zh:|zh]] || [[:zh:|汉语]] || [[ĉina lingvo|ĉina]] || [http://esperanto.net/zh zh:&nbsp;汉语] || [[:zh:世界语]] || &nbsp; || &nbsp; || |- | [[:zh-classical:|zh-classical]] || [[:zh-classical:|古文 / 文言文]] || [[ĉina lingvo|ĉina klasika]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] [[:zh-classical:世界語]] || || X || |- | [[:zh-min-nan:|zh-min-nan]] || [[:zh-min-nan:|Bân-lâm-gú]] || [[minnana lingvo|minnana]] || || [[:zh-min-nan:Sè-kài-gí]] || &nbsp; || X || |- | [[:zh-yue:|zh-yue]] || [[:zh-yue:|<span lang="zh-yue-Hant-HK" >粵語</span>]] || [[Kantona lingvo|kantona]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:zh-yue:世界語]] || &nbsp; || X || |- | [[:zu:|zu]] || [[:zu:|isiZulu]] || [[Zulua lingvo|zulua]] || &nbsp; || [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]]&nbsp;[[:zu:Isi-Esperanto]] || &nbsp; || X || |- ! !! Sume ! 186 ! 66 ! 179 ! 7 ! 120 |- ! !! Elstaraj + Legindaj / Ĝermoj !! !! !! 7<span valign="top">[[Dosiero:Monobook-bullet-star.png|15px|link=Vikipedio:Elstaraj artikoloj|alt=Elstara artikolo]]</span> + 3<span valign="top">[[Dosiero:Qsicon_lesenswert.png|10px|Leginda artikolo]] </span>= 10 / 68 [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] !! !! !! |} '''Grafika vidigo''' (stato ĉiam komence de la jaro): {{Evoluo de artikoloj pri Esperanto}} == Klarigoj == * kodo : du (aŭ plurlitera kodo de la lingvoj laŭ [[ISO 639]], kun ligilo al tialingva vikipedia ĉefpaĝo (kiam ĝi ekzistas) * VP : Vikipedio * EN : esperanto.net * X : mankas ** forstrekitaj estas ligiloj ne al artikolo sed la serĉilo per kiu troveblos la artikolo kiam ĝi ekzistos. * [[Dosiero:Gxermo2.png|15px|link=Vikipedio:Ĝermo|Ĉi tiu artikolo estas ĝermo]] : [[Vikipedio:Ĝermo|ĝermoj]] * [[Dosiero:Monobook-bullet-star.png|15px|link=Vikipedio:Elstaraj artikoloj|alt=Elstara artikolo]] : artikolo elektita kiel [[Vikipedio:Elstaraj artikoloj|elstara]] * [[Dosiero:Qsicon_lesenswert.png|10px|Leginda artikolo]] : artikolo estis juĝita [[Vikipedio:Legindaj artikoloj|leginda]] (germanlingve : ''"Lesenswerte Artikel"'') === Tipoj === * H : Helplingvo * V : Variaĵo (ne vere aparta lingvo sed lingvovariaĵo) * R : Regiona lingvo (ne havanta oficialan statuton kiel lingvo de iu ŝtato) == Komento == Rimarkinda estas plena manko de konkurencaj helplingvoj en esperanto.net dum ekzistas artikoloj en kvin tiaj lingvoj en Vikipedio. {| width="100%" style="border:1px solid #aaa; font-size:95%; background-color:#f9f9f9; padding:4px;" class="wikitable " style="white-space:nowrap; text-align:left; vertical-align:top; " |- ! Tipo !! mankantaj en vikipedio !! kvanto !! mankantaj en esperanto.net !! kvanto |- ! ŝtataj | bengala, filipina, malta, <br> maoria, tatara, telugua | 6 | amhara, armena, azerbajĝana, baŝkira, belarusa, burunda, cebuana, <br> fiĝa hinda, inuktita, kanara, kartvela, krime-tatara, makedona, <br> malaja, malajalama, maoria, marata, masra, mongola, nepala, <br> serbokroata, taĝika, tamila, tatara, urdua, uzbeka | 26 |- ! "regionaj" <br> (ne ŝtataj) | arumana, ĉamora, ĉeroka | 3 | alemana, aragona, arpitana, arumana, asturia, bavara, ĉamora, ĉeroka, <br> feroa, gaela, jida, judhispana, ĵemajtia, kaŝuba, kurda, limburga, <br> malsuprasoraba, minnana, naŭatla, piemonta, platdiĉa (malaltgermana), <br> ripuara, sicilia, silezia, skota, svazia, venecia | 27 |- ! variaĵoj | || || norvega (nynorsk), angla simpligita, ĉina klasika, kantona, rutena || 5 |- ! helplingvoj | || || interlingvao, okcidentalo (interligveo), ido, latina, loĵbano, novialo, volapuko || 7 |- ! sume || || 9 || || 65 |} === mankantaj ĝis nun === Por trovi artikolojn kiuj mankas ĝis nun en multlingva Vikipedio bonvolu esplori per [http://vs.aka-online.de/cgi-bin/globalwpsearch.pl?timeout=30&minor=1&search=Esperanto '''GlobalWPSearch''' Esperanto] == Vidu ankaŭ == * [[meta:List of Wikipedias|Plena listo da vikipediaj projektoj]] (ĉe meta kun anglalingvaj klarigoj) * [[Vikipedio:Internacia Vikipedio|Internacia Vikipedio]] * [[meta:User talk:Gangleri#alphabetical order|Ĉiuj Vikipedioj alfabete ordigitaj]] laŭ la signifo de la lingvaj kodoj * [http://www.wikidata.org/wiki/Q143 Vikidatumoj (Q143)] (tie aperas ĝisdata listo de ligiloj al ekzistantaj artikoloj) [[Kategorio:Artikoloj pri Esperanto|*]] tpgxnsoroteoq6w3e5re2lzfy7m5q7i 0 125180 9490887 9468253 2026-10-09T15:39:08Z Roberto 609 /* En Esperanto aperis */ 9490887 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Mabel Wagnalls Jones''' (naskiĝis verŝajne en [[1871]] - mortis en [[marto]] [[1946]]) estis usona pianistino kaj verkistino en [[Lithopolis]], [[Ohio]], kie nun staras The Wagnalls Memorial kun biblioteko, muzeo, teatro, lernejo. Ŝi estis [[sola infano]] de Anna kaj Adam Wagnalls, kiuj kunfondis kun ŝi la Wagnalls-memorejon en [[1925]]. Ŝi estis ankaŭ sukcesa verkistino de naŭ libroj kaj postlasis riĉan kolekton de leteroj kun [[O. Henry|O‘Henry]]. La nomon „Jones“ ŝi ricevis de sia edzo Robert Jones. En Esperantujo ŝi estas konata dank‘ al tri tradukoj el ŝia verkaro fare de [[Saxton Payson]], nome muzika rakonto ''Miserere'', rakonto pri Madame la Pompadour ''Palaco de Danĝero'' kaj ''La Rozujo Ĉiumiljara''. == Verkoj == [[Dosiero:Wagnalls - Palaco de Danĝero, 1926, Payson.pdf|eta|Palaco de Danĝero, 1926, PDF versio de la plena libro]] * '''The palace of danger : a story of La Pompadour''' (Palaco de Danĝero: rakonto de [[Madamo de Pompadour|Madame la Pompadour]]) * '''Miserère : a musical story''' (Miserere, la muzika rakonto) * '''The rose-bush of a thousand years''' * '''The light in the valley; being the story of Anna Willis''' * '''Stars of the opera; a description of operas & a series of personal interviews with Marcella Sembrich, Emma Eames, Emma Calve, Lillian Nordica, Lilli Lehmann, Geraldine Farrar & Nellie Melba''' * '''Opera and its stars; a description of the music and stories of the enduring operas, and a series of interviews with the world's famous sopranos''' '''Opera and its stars; a description of the music and stories of the enduring operas''' == En Esperanto aperis == * ''[[Palaco de Danĝero]]'' * ''Miserére'' - muzika rakonto * ''La Rozujo Ĉiumiljara<ref>Tradukita de [[Saxton Payson|Eduard S. Payson]], ~1920</ref>'' == Bildaro == <Gallery> Dosiero:1920 proks La Rozujo Ĉiumiljara.jpg|''La Rozujo Ĉiumiljara'', 1920 </Gallery> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.wagnalls.org/wagnalls_heritage.htm The Wagnalls Memorial kun la bildoj de la gepatroj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060524042725/http://www.wagnalls.org/wagnalls_heritage.htm |date=2006-05-24 }} * [http://www.wagnalls.org/wagnalls_scholarships.htm Stipendio de la fondaĵo kun portreto de la verkistino] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060524042753/http://www.wagnalls.org/wagnalls_scholarships.htm |date=2006-05-24 }} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Wagnalls, Mabel}} [[Kategorio:Usonaj verkistoj]] [[Kategorio:Verkistinoj]] [[Kategorio:Usonaj pianistoj]] o2i3v5qb3k5ldcfp6a4v6sd3v2y2bmb 9490925 9490887 2026-10-09T16:10:34Z Roberto 609 /* En Esperanto aperis */ 9490925 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Mabel Wagnalls Jones''' (naskiĝis verŝajne en [[1871]] - mortis en [[marto]] [[1946]]) estis usona pianistino kaj verkistino en [[Lithopolis]], [[Ohio]], kie nun staras The Wagnalls Memorial kun biblioteko, muzeo, teatro, lernejo. Ŝi estis [[sola infano]] de Anna kaj Adam Wagnalls, kiuj kunfondis kun ŝi la Wagnalls-memorejon en [[1925]]. Ŝi estis ankaŭ sukcesa verkistino de naŭ libroj kaj postlasis riĉan kolekton de leteroj kun [[O. Henry|O‘Henry]]. La nomon „Jones“ ŝi ricevis de sia edzo Robert Jones. En Esperantujo ŝi estas konata dank‘ al tri tradukoj el ŝia verkaro fare de [[Saxton Payson]], nome muzika rakonto ''Miserere'', rakonto pri Madame la Pompadour ''Palaco de Danĝero'' kaj ''La Rozujo Ĉiumiljara''. == Verkoj == [[Dosiero:Wagnalls - Palaco de Danĝero, 1926, Payson.pdf|eta|Palaco de Danĝero, 1926, PDF versio de la plena libro]] * '''The palace of danger : a story of La Pompadour''' (Palaco de Danĝero: rakonto de [[Madamo de Pompadour|Madame la Pompadour]]) * '''Miserère : a musical story''' (Miserere, la muzika rakonto) * '''The rose-bush of a thousand years''' * '''The light in the valley; being the story of Anna Willis''' * '''Stars of the opera; a description of operas & a series of personal interviews with Marcella Sembrich, Emma Eames, Emma Calve, Lillian Nordica, Lilli Lehmann, Geraldine Farrar & Nellie Melba''' * '''Opera and its stars; a description of the music and stories of the enduring operas, and a series of interviews with the world's famous sopranos''' '''Opera and its stars; a description of the music and stories of the enduring operas''' == En Esperanto aperis == * ''[[Palaco de Danĝero]]'' * ''Miserére'' - muzika rakonto * ''La Rozujo Ĉiumiljara<ref>Tradukita de [[Saxton Payson|Eduard S. Payson]], ~1920</ref>'' {{citaĵo|La nova publikado de [[Saxton Payson|S-ro Payson]] estas tiel bele eĉ lukse prezentita kiel ia antauaj. Gi estas ornamata per du portretoj: ili montras al scivolema leganto la belajn trajtojn de l’aŭtorino, kiu favoris la Esperantan eldonon per speciala antaŭparolo, kaj la seriozan simpatian vizaĝon de l' nelacigebla tradukinto. La kortuŝanta rakonto diras la vivon de arta modelulino, kiu pekŝerce pozas kiel Sankta Virgulino ĉe la fama miljara rozujo en [[Hildesheim]], kiu estas tiel vidata de tuj mortonta monaĥo mirigata de l’por li neduba miraklo; kiu poste konfesas sian malrespektaĵon; kiu, konscia pri sia malindeco, forkuras de sia amanto, kaj per vivo humila, peniga, reakiras la perditan dignecon, samtempe kiel la internan feliĉon de purkonscienca kredanto. Ne ĉiu havas grandan inklinon al la moraligemaj, iom piaj, ĉiam bone finigantaj rakontoj, tiel Satataj en kelkaj anglolingvaj aŭ virinaj rondoj; sed inter ili, la historio de Joline, la pentinta pekulino, havas apartan emocian ĉarmon nerezisteblan dank’al sia simpleco, al taŭga elekto de l’ sinsekvaj okazoj kaj de l' personoj. Ekleglnte, oni iras gistino. Tion atingas nur bone verkitaj [[rakonto]]j. La traduko tute ne forigis tiujn kvalitojn; ĝi estas tute laŭdinda. Pri neceso de kelkaj vortoj, kiel: kontribui, sentimento, ekscentro, facile anstataŭebiaj per simplaj kunmetaĵoj, oni povus diskuti. Ankaŭ pri kelkaj senpere derivitaj verboj kiel: klaŭstri, pufi, rnaŝi, komforti, ofte ne tuj klaraj. Nur unu veran eraron mi ekvidis: "rastoli" anstataŭ la fundamentan "rasti".|[[Georges Stroele|G.S.]] Esperanto n241 sep 1920}} == Bildaro == <Gallery> Dosiero:1920 proks La Rozujo Ĉiumiljara.jpg|''La Rozujo Ĉiumiljara'', 1920 </Gallery> == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.wagnalls.org/wagnalls_heritage.htm The Wagnalls Memorial kun la bildoj de la gepatroj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060524042725/http://www.wagnalls.org/wagnalls_heritage.htm |date=2006-05-24 }} * [http://www.wagnalls.org/wagnalls_scholarships.htm Stipendio de la fondaĵo kun portreto de la verkistino] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060524042753/http://www.wagnalls.org/wagnalls_scholarships.htm |date=2006-05-24 }} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Wagnalls, Mabel}} [[Kategorio:Usonaj verkistoj]] [[Kategorio:Verkistinoj]] [[Kategorio:Usonaj pianistoj]] cemnbrodpo4d963jp39llumwdyoz0dr 9490926 9490925 2026-10-09T16:11:01Z Roberto 609 /* Eksteraj ligiloj */ 9490926 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Mabel Wagnalls Jones''' (naskiĝis verŝajne en [[1871]] - mortis en [[marto]] [[1946]]) estis usona pianistino kaj verkistino en [[Lithopolis]], [[Ohio]], kie nun staras The Wagnalls Memorial kun biblioteko, muzeo, teatro, lernejo. Ŝi estis [[sola infano]] de Anna kaj Adam Wagnalls, kiuj kunfondis kun ŝi la Wagnalls-memorejon en [[1925]]. Ŝi estis ankaŭ sukcesa verkistino de naŭ libroj kaj postlasis riĉan kolekton de leteroj kun [[O. Henry|O‘Henry]]. La nomon „Jones“ ŝi ricevis de sia edzo Robert Jones. En Esperantujo ŝi estas konata dank‘ al tri tradukoj el ŝia verkaro fare de [[Saxton Payson]], nome muzika rakonto ''Miserere'', rakonto pri Madame la Pompadour ''Palaco de Danĝero'' kaj ''La Rozujo Ĉiumiljara''. == Verkoj == [[Dosiero:Wagnalls - Palaco de Danĝero, 1926, Payson.pdf|eta|Palaco de Danĝero, 1926, PDF versio de la plena libro]] * '''The palace of danger : a story of La Pompadour''' (Palaco de Danĝero: rakonto de [[Madamo de Pompadour|Madame la Pompadour]]) * '''Miserère : a musical story''' (Miserere, la muzika rakonto) * '''The rose-bush of a thousand years''' * '''The light in the valley; being the story of Anna Willis''' * '''Stars of the opera; a description of operas & a series of personal interviews with Marcella Sembrich, Emma Eames, Emma Calve, Lillian Nordica, Lilli Lehmann, Geraldine Farrar & Nellie Melba''' * '''Opera and its stars; a description of the music and stories of the enduring operas, and a series of interviews with the world's famous sopranos''' '''Opera and its stars; a description of the music and stories of the enduring operas''' == En Esperanto aperis == * ''[[Palaco de Danĝero]]'' * ''Miserére'' - muzika rakonto * ''La Rozujo Ĉiumiljara<ref>Tradukita de [[Saxton Payson|Eduard S. Payson]], ~1920</ref>'' {{citaĵo|La nova publikado de [[Saxton Payson|S-ro Payson]] estas tiel bele eĉ lukse prezentita kiel ia antauaj. Gi estas ornamata per du portretoj: ili montras al scivolema leganto la belajn trajtojn de l’aŭtorino, kiu favoris la Esperantan eldonon per speciala antaŭparolo, kaj la seriozan simpatian vizaĝon de l' nelacigebla tradukinto. La kortuŝanta rakonto diras la vivon de arta modelulino, kiu pekŝerce pozas kiel Sankta Virgulino ĉe la fama miljara rozujo en [[Hildesheim]], kiu estas tiel vidata de tuj mortonta monaĥo mirigata de l’por li neduba miraklo; kiu poste konfesas sian malrespektaĵon; kiu, konscia pri sia malindeco, forkuras de sia amanto, kaj per vivo humila, peniga, reakiras la perditan dignecon, samtempe kiel la internan feliĉon de purkonscienca kredanto. Ne ĉiu havas grandan inklinon al la moraligemaj, iom piaj, ĉiam bone finigantaj rakontoj, tiel Satataj en kelkaj anglolingvaj aŭ virinaj rondoj; sed inter ili, la historio de Joline, la pentinta pekulino, havas apartan emocian ĉarmon nerezisteblan dank’al sia simpleco, al taŭga elekto de l’ sinsekvaj okazoj kaj de l' personoj. Ekleglnte, oni iras gistino. Tion atingas nur bone verkitaj [[rakonto]]j. La traduko tute ne forigis tiujn kvalitojn; ĝi estas tute laŭdinda. Pri neceso de kelkaj vortoj, kiel: kontribui, sentimento, ekscentro, facile anstataŭebiaj per simplaj kunmetaĵoj, oni povus diskuti. Ankaŭ pri kelkaj senpere derivitaj verboj kiel: klaŭstri, pufi, rnaŝi, komforti, ofte ne tuj klaraj. Nur unu veran eraron mi ekvidis: "rastoli" anstataŭ la fundamentan "rasti".|[[Georges Stroele|G.S.]] Esperanto n241 sep 1920}} == Bildaro == <Gallery> Dosiero:1920 proks La Rozujo Ĉiumiljara.jpg|''La Rozujo Ĉiumiljara'', 1920 </Gallery> == Eksteraj ligiloj == ==Notoj== <references/> {{Projektoj}} * [http://www.wagnalls.org/wagnalls_heritage.htm The Wagnalls Memorial kun la bildoj de la gepatroj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060524042725/http://www.wagnalls.org/wagnalls_heritage.htm |date=2006-05-24 }} * [http://www.wagnalls.org/wagnalls_scholarships.htm Stipendio de la fondaĵo kun portreto de la verkistino] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060524042753/http://www.wagnalls.org/wagnalls_scholarships.htm |date=2006-05-24 }} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Wagnalls, Mabel}} [[Kategorio:Usonaj verkistoj]] [[Kategorio:Verkistinoj]] [[Kategorio:Usonaj pianistoj]] eipcwz7pnasdwy62kn7747eyydky0ej 9490927 9490926 2026-10-09T16:11:29Z Roberto 609 /* Notoj */ 9490927 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Mabel Wagnalls Jones''' (naskiĝis verŝajne en [[1871]] - mortis en [[marto]] [[1946]]) estis usona pianistino kaj verkistino en [[Lithopolis]], [[Ohio]], kie nun staras The Wagnalls Memorial kun biblioteko, muzeo, teatro, lernejo. Ŝi estis [[sola infano]] de Anna kaj Adam Wagnalls, kiuj kunfondis kun ŝi la Wagnalls-memorejon en [[1925]]. Ŝi estis ankaŭ sukcesa verkistino de naŭ libroj kaj postlasis riĉan kolekton de leteroj kun [[O. Henry|O‘Henry]]. La nomon „Jones“ ŝi ricevis de sia edzo Robert Jones. En Esperantujo ŝi estas konata dank‘ al tri tradukoj el ŝia verkaro fare de [[Saxton Payson]], nome muzika rakonto ''Miserere'', rakonto pri Madame la Pompadour ''Palaco de Danĝero'' kaj ''La Rozujo Ĉiumiljara''. == Verkoj == [[Dosiero:Wagnalls - Palaco de Danĝero, 1926, Payson.pdf|eta|Palaco de Danĝero, 1926, PDF versio de la plena libro]] * '''The palace of danger : a story of La Pompadour''' (Palaco de Danĝero: rakonto de [[Madamo de Pompadour|Madame la Pompadour]]) * '''Miserère : a musical story''' (Miserere, la muzika rakonto) * '''The rose-bush of a thousand years''' * '''The light in the valley; being the story of Anna Willis''' * '''Stars of the opera; a description of operas & a series of personal interviews with Marcella Sembrich, Emma Eames, Emma Calve, Lillian Nordica, Lilli Lehmann, Geraldine Farrar & Nellie Melba''' * '''Opera and its stars; a description of the music and stories of the enduring operas, and a series of interviews with the world's famous sopranos''' '''Opera and its stars; a description of the music and stories of the enduring operas''' == En Esperanto aperis == * ''[[Palaco de Danĝero]]'' * ''Miserére'' - muzika rakonto * ''La Rozujo Ĉiumiljara<ref>Tradukita de [[Saxton Payson|Eduard S. Payson]], ~1920</ref>'' {{citaĵo|La nova publikado de [[Saxton Payson|S-ro Payson]] estas tiel bele eĉ lukse prezentita kiel ia antauaj. Gi estas ornamata per du portretoj: ili montras al scivolema leganto la belajn trajtojn de l’aŭtorino, kiu favoris la Esperantan eldonon per speciala antaŭparolo, kaj la seriozan simpatian vizaĝon de l' nelacigebla tradukinto. La kortuŝanta rakonto diras la vivon de arta modelulino, kiu pekŝerce pozas kiel Sankta Virgulino ĉe la fama miljara rozujo en [[Hildesheim]], kiu estas tiel vidata de tuj mortonta monaĥo mirigata de l’por li neduba miraklo; kiu poste konfesas sian malrespektaĵon; kiu, konscia pri sia malindeco, forkuras de sia amanto, kaj per vivo humila, peniga, reakiras la perditan dignecon, samtempe kiel la internan feliĉon de purkonscienca kredanto. Ne ĉiu havas grandan inklinon al la moraligemaj, iom piaj, ĉiam bone finigantaj rakontoj, tiel Satataj en kelkaj anglolingvaj aŭ virinaj rondoj; sed inter ili, la historio de Joline, la pentinta pekulino, havas apartan emocian ĉarmon nerezisteblan dank’al sia simpleco, al taŭga elekto de l’ sinsekvaj okazoj kaj de l' personoj. Ekleglnte, oni iras gistino. Tion atingas nur bone verkitaj [[rakonto]]j. La traduko tute ne forigis tiujn kvalitojn; ĝi estas tute laŭdinda. Pri neceso de kelkaj vortoj, kiel: kontribui, sentimento, ekscentro, facile anstataŭebiaj per simplaj kunmetaĵoj, oni povus diskuti. Ankaŭ pri kelkaj senpere derivitaj verboj kiel: klaŭstri, pufi, rnaŝi, komforti, ofte ne tuj klaraj. Nur unu veran eraron mi ekvidis: "rastoli" anstataŭ la fundamentan "rasti".|[[Georges Stroele|G.S.]] Esperanto n241 sep 1920}} == Bildaro == <Gallery> Dosiero:1920 proks La Rozujo Ĉiumiljara.jpg|''La Rozujo Ĉiumiljara'', 1920 </Gallery> == Eksteraj ligiloj == * [http://www.wagnalls.org/wagnalls_heritage.htm The Wagnalls Memorial kun la bildoj de la gepatroj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060524042725/http://www.wagnalls.org/wagnalls_heritage.htm |date=2006-05-24 }} * [http://www.wagnalls.org/wagnalls_scholarships.htm Stipendio de la fondaĵo kun portreto de la verkistino] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20060524042753/http://www.wagnalls.org/wagnalls_scholarships.htm |date=2006-05-24 }} ==Notoj== <references/> {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Wagnalls, Mabel}} [[Kategorio:Usonaj verkistoj]] [[Kategorio:Verkistinoj]] [[Kategorio:Usonaj pianistoj]] 1f85cx3j04tklvorn48y5h5gn8y76h8 0 127843 9490931 9488167 2026-10-09T16:32:45Z Roberto 609 /* M */ 9490931 wikitext text/x-wiki {{ArtikolaMesaĝokesto | speco = ĝermo | bildo = <span style="vertical-align: middle; background:transparent">[[Dosiero:Flago-de-Rumanio.svg|50ra]]<span style="margin-left:-45px;">[[Dosiero:Esperanto-Simbolo.svg|40ra]]</span></span> | css-stiloj = width: 80%; | teksto = ''Tiu ĉi paĝo listigas [[Vikipedio:ĝermo|ĝermajn informojn]] pri [[rumana esperantisto|rumanaj esperantistoj]]. Movu mallongajn informojn pri rumanaj esperantistoj en tiun ĉi paĝon metante [[Vikipedio:alidirektilo|alidirektilo]]n.<br />Se vi volus partigi informon en apartan artikolon, aldonu informojn tiel ke '''minimume''' estu tri plenaj frazoj, prefere pli, nepre estu ĝustaj kategorioj, almenaŭ [[:kategorio:rumanaj esperantistoj]], kaj laŭeble ankaŭ uziĝu la ŝablonoj {{ŝ|Informkesto homo}} kaj {{ŝ|vivtempo}}. Post kreo de aparta artikolo forigu la informon de ĉi tie.<br />Ekzistas pli plena '''[[listo de rumanaj esperantistoj]]''', en kiu listiĝu la nomoj de rumanaj esperantistoj aŭ menciataj ĉi tie aŭ per propra biografia artikolo.'' <!-- Pri ĉi tiu paĝo, vidu la historian diskuton [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo_2006_9#Kvanto_kaj_kvalito]] --> }} {{KompaktaEnhavTabeloEo}} <!-- == B == === Liviu Bardi === Vidu la diskutpaĝan noton: Artikola ĝermo estas biografieto de malmultaj frazoj, kiu ne plene plenumas la kondiĉojn de [[:vikipedio:ĝermo|artikola ĝermo]]. Nura nomo ne sufiĉas. === Mariana Berariu === === Mișu Beraru === === Levente Bitay === === Ionel Bodale === === Aurel Boia === === Nicolae V. Bulencea === === Maria Butan === --> == C == <!-- === Marian Constantinescu === --> === [[Speranța-Eugenia Corâciu]] === '''Speranța-Eugenia CORÂCIU''' ([[1937]]–[[2002]]) estis delegito kaj fakdelegito en Turda, Rumanio; mortis komence de [[2002]]. <!-- === Emil Crâncău === == D == === Mioara Lacrima Dobre === --> == F == === [[Petro Firu]] === '''Petro FIRU''', pseŭdonimo de Henriko RABINOVICI, rumano, arkitekto. Naskita je la [[10-a de julio]] [[1907]] en [[Bukareŝto|București]]. Esperantisto de [[1924]]. Liaj tradukoj el la [[Rumanlingva literaturo|rumana literaturo]] aperis en diversaj Esperanto-gazetoj ([[1928]]–[[1932]]); en kunlaboro kun Pragano aperis de li en libroformo: ''[[Rumana Bonhumoro]]'', 1932. Verkis la unuan rumanan-Esperantan vortaron, [[1932]]. [[Enciklopedio de Esperanto - F|EdE-F]] === [[Marta Frollo]] === '''Marta FROLLO''', rumanino. Mortis kiel monaĥino. E-isto de 1889, kiam verkis vortareton, la unuan rumanan E-presaĵon. ==G== ===N. G. Ghinescu=== '''N. G. Ghinescu''' (mortis 1919) estis esperantisto en la komenco de 20-a jarcento<ref>Esperanto n239 okt 1919</ref> ;Tradukoj: *[[Nadina Kolovrat]]. '''Teorio pri evolucio de kono''' (Paris; Jaslo: Le Monde Esperantiste; Esperantista Voĉo, 1909. - 30 p.) == K == === [[Saul Kimel]] === '''Saul KIMEL''' ([[1875]]-[[1930]]) estis [[rumana esperantisto]] kaj [[kuracisto]]. Esperantistiĝis en [[1907]]. Kunfondinto de [[RES]], gvidis la unuan publikan kurson en [[București]], 1907, verkis la unuan [[rumana lingvo|rumanan]] lernolibron, 1908. __ Verko: * ''Curs complect si practic pentru invâtarea limbii Esperanto in putine lectiuni''. Eld. Edituri Esperantista Româna, [[Galatz]], 1908 (18X11) VIII+124 paĝoj, 2 volumoj. {{Citaĵo|Tiu verko pritraktas, kiel la titolo montras, la plenan [[gramatiko]]n de Esperanto. Ĝi estas verkita laŭ la plano de "[[L'Esperanto en dix leçons]]", sed estas iom pli ampleksa. El la esperanta parto de la libro mi ekvidis, ke la multnombraj ekzercoj estas bone elektitaj. La reguloj, rumane esprimitaj, estas klarigitaj de multaj, tre taŭgaj [[ekzemplo]]j. La libro enhavas plie malgrandan krestomation kaj vortareton esperanta-rumana.|[[Belga Esperantisto]] n.13 (nov 1909)}} == M == <!-- === Nicolae Macovei === --> === [[George Mahalu]] === '''George MAHALU''' esperantistiĝis en [[1971]]. Fondinto de A.S.T.R.O.(asocio de sindikataj tutmondaj rondoj kaj organizoj) en Kineskopa Entrepreno București kaj la unua prezidanto de ESPEMONT (Esperanto-turisma rondo) en 1985 București kaj Ploiești. Militanto por esperantistaj rajtoj antaŭ [[1989]]. <!-- === Eugenia Morariu === === Tiberiu Morariu === === Eugeniu Mustea === == N == === Jozefo E. Nagy === === Doru Neagu === == O == === Saul Osias === --> == P == ===Samuelo Prokupek=== '''Samuelo Prokupek''' (mortis januaron 1920) , direktoro de orfejo kaj papa ĉambelano, estis esperantisto en [[Sibin]], kie li fondis Esperanto-grupon, en la komenco de 20-a jarcento.<ref>Esperanto n239-240 jul-aŭg 1920</ref> == S == === [[George Savopol]] === '''George SAVOPOL''' estis rumana armea kapitano kaj esperantisto. Li mortis en [[1916]] dum la [[Unua Mondmilito]], okaze de pulveja eksplodo en [[Bukareŝto]]. Esperantisto ekde [[1906]], li laboris multe por Esperanto kaj interalie estis vicprezidanto de [[Rumana Esperanto-Societo]]. <!-- === Ernest Schlesinger === === Júlia Sigmond === --> == T == === [[Miĥaelo Timuș]] === '''Miĥaelo TIMUȘ''', rumano, instr. Esperantistiĝis en [[1907]]. Kunlaboris je la organizo de l' unua E-kongreso en R. Fond. de la Societo de la R. Instruistoj E-istaj „Homaro“. Kunlaboris ĉe multaj E-gazetoj. === [[Rodica Anișoara Todor]] === === [[Mihai Trifoi]] === '''Mihai TRIFOI''' (naskiĝis la {{daton|1944-08-08}}) estas rumana esperantisto. Membro de [[SAT]], li interalie kontribuis en la tema programo de la [[83-a SAT-Kongreso 2010]]. === [[Alexandre Teodorescu]] === '''Alexandre Pr. TEODORESCU''' (teodoresku) estis rumana advokato kaj esperantisto, kiu mortis kiel soldato en 1916 dum la [[Unua Mondmilito]]<ref>Esperanto n225 majo 1919</ref>. Esperantisto ekde 1907, estis daŭriginto de la laboro de [[Gabrielo Robin]] ĝis la komenciĝo de la dua mondmilito. == V == ===[[Paul Vatarescu]]=== '''Paul Vatarescu''', licea instruisto, estis esperantisto en Oltenița en la mezo de la 20-a jarcento<ref>[[Der Esperantist]] n.09-10 dec. 1966</ref>. === [[Marian Vochin]] === '''Marian VOCHIN''' (naskiĝis la {{daton|1950-06-07}}) estas rumana esperantisto. Li lernis Esperanton en [[1967]], loĝas en Bukareŝto kaj tie funkcias kiel vic[[delegito de UEA]]. * [http://esperantoilustrita.blogspot.de/2015/05/67-kongreso-de-bulgara-esperanto-asocio.html?view=mosaic tre kritika artikolo de Marian Vochin pri la Bulgara Esperanto-Kongreso de majo 2015] {{eo}} == Referencoj == {{referencoj}} [[Kategorio:Listoj de esperantistoj laŭ nacieco|Rumanaj]] [[Kategorio:Rumanaj esperantistoj]] [[Kategorio:Ĝermolisto de esperantistoj|Rumanaj]] cduc0i742unvg8a61a5bfey5c0d1wl8 9490932 9490931 2026-10-09T16:33:46Z Roberto 609 /* Samuelo Prokupek */ 9490932 wikitext text/x-wiki {{ArtikolaMesaĝokesto | speco = ĝermo | bildo = <span style="vertical-align: middle; background:transparent">[[Dosiero:Flago-de-Rumanio.svg|50ra]]<span style="margin-left:-45px;">[[Dosiero:Esperanto-Simbolo.svg|40ra]]</span></span> | css-stiloj = width: 80%; | teksto = ''Tiu ĉi paĝo listigas [[Vikipedio:ĝermo|ĝermajn informojn]] pri [[rumana esperantisto|rumanaj esperantistoj]]. Movu mallongajn informojn pri rumanaj esperantistoj en tiun ĉi paĝon metante [[Vikipedio:alidirektilo|alidirektilo]]n.<br />Se vi volus partigi informon en apartan artikolon, aldonu informojn tiel ke '''minimume''' estu tri plenaj frazoj, prefere pli, nepre estu ĝustaj kategorioj, almenaŭ [[:kategorio:rumanaj esperantistoj]], kaj laŭeble ankaŭ uziĝu la ŝablonoj {{ŝ|Informkesto homo}} kaj {{ŝ|vivtempo}}. Post kreo de aparta artikolo forigu la informon de ĉi tie.<br />Ekzistas pli plena '''[[listo de rumanaj esperantistoj]]''', en kiu listiĝu la nomoj de rumanaj esperantistoj aŭ menciataj ĉi tie aŭ per propra biografia artikolo.'' <!-- Pri ĉi tiu paĝo, vidu la historian diskuton [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo_2006_9#Kvanto_kaj_kvalito]] --> }} {{KompaktaEnhavTabeloEo}} <!-- == B == === Liviu Bardi === Vidu la diskutpaĝan noton: Artikola ĝermo estas biografieto de malmultaj frazoj, kiu ne plene plenumas la kondiĉojn de [[:vikipedio:ĝermo|artikola ĝermo]]. Nura nomo ne sufiĉas. === Mariana Berariu === === Mișu Beraru === === Levente Bitay === === Ionel Bodale === === Aurel Boia === === Nicolae V. Bulencea === === Maria Butan === --> == C == <!-- === Marian Constantinescu === --> === [[Speranța-Eugenia Corâciu]] === '''Speranța-Eugenia CORÂCIU''' ([[1937]]–[[2002]]) estis delegito kaj fakdelegito en Turda, Rumanio; mortis komence de [[2002]]. <!-- === Emil Crâncău === == D == === Mioara Lacrima Dobre === --> == F == === [[Petro Firu]] === '''Petro FIRU''', pseŭdonimo de Henriko RABINOVICI, rumano, arkitekto. Naskita je la [[10-a de julio]] [[1907]] en [[Bukareŝto|București]]. Esperantisto de [[1924]]. Liaj tradukoj el la [[Rumanlingva literaturo|rumana literaturo]] aperis en diversaj Esperanto-gazetoj ([[1928]]–[[1932]]); en kunlaboro kun Pragano aperis de li en libroformo: ''[[Rumana Bonhumoro]]'', 1932. Verkis la unuan rumanan-Esperantan vortaron, [[1932]]. [[Enciklopedio de Esperanto - F|EdE-F]] === [[Marta Frollo]] === '''Marta FROLLO''', rumanino. Mortis kiel monaĥino. E-isto de 1889, kiam verkis vortareton, la unuan rumanan E-presaĵon. ==G== ===N. G. Ghinescu=== '''N. G. Ghinescu''' (mortis 1919) estis esperantisto en la komenco de 20-a jarcento<ref>Esperanto n239 okt 1919</ref> ;Tradukoj: *[[Nadina Kolovrat]]. '''Teorio pri evolucio de kono''' (Paris; Jaslo: Le Monde Esperantiste; Esperantista Voĉo, 1909. - 30 p.) == K == === [[Saul Kimel]] === '''Saul KIMEL''' ([[1875]]-[[1930]]) estis [[rumana esperantisto]] kaj [[kuracisto]]. Esperantistiĝis en [[1907]]. Kunfondinto de [[RES]], gvidis la unuan publikan kurson en [[București]], 1907, verkis la unuan [[rumana lingvo|rumanan]] lernolibron, 1908. __ Verko: * ''Curs complect si practic pentru invâtarea limbii Esperanto in putine lectiuni''. Eld. Edituri Esperantista Româna, [[Galatz]], 1908 (18X11) VIII+124 paĝoj, 2 volumoj. {{Citaĵo|Tiu verko pritraktas, kiel la titolo montras, la plenan [[gramatiko]]n de Esperanto. Ĝi estas verkita laŭ la plano de "[[L'Esperanto en dix leçons]]", sed estas iom pli ampleksa. El la esperanta parto de la libro mi ekvidis, ke la multnombraj ekzercoj estas bone elektitaj. La reguloj, rumane esprimitaj, estas klarigitaj de multaj, tre taŭgaj [[ekzemplo]]j. La libro enhavas plie malgrandan krestomation kaj vortareton esperanta-rumana.|[[Belga Esperantisto]] n.13 (nov 1909)}} == M == <!-- === Nicolae Macovei === --> === [[George Mahalu]] === '''George MAHALU''' esperantistiĝis en [[1971]]. Fondinto de A.S.T.R.O.(asocio de sindikataj tutmondaj rondoj kaj organizoj) en Kineskopa Entrepreno București kaj la unua prezidanto de ESPEMONT (Esperanto-turisma rondo) en 1985 București kaj Ploiești. Militanto por esperantistaj rajtoj antaŭ [[1989]]. <!-- === Eugenia Morariu === === Tiberiu Morariu === === Eugeniu Mustea === == N == === Jozefo E. Nagy === === Doru Neagu === == O == === Saul Osias === --> == P == ===[[Samuelo Prokupek]]=== '''Samuelo Prokupek''' (mortis januaron 1920) , direktoro de orfejo kaj papa ĉambelano, estis esperantisto en [[Sibin]], kie li fondis Esperanto-grupon, en la komenco de 20-a jarcento.<ref>Esperanto n241 okt 1920</ref> == S == === [[George Savopol]] === '''George SAVOPOL''' estis rumana armea kapitano kaj esperantisto. Li mortis en [[1916]] dum la [[Unua Mondmilito]], okaze de pulveja eksplodo en [[Bukareŝto]]. Esperantisto ekde [[1906]], li laboris multe por Esperanto kaj interalie estis vicprezidanto de [[Rumana Esperanto-Societo]]. <!-- === Ernest Schlesinger === === Júlia Sigmond === --> == T == === [[Miĥaelo Timuș]] === '''Miĥaelo TIMUȘ''', rumano, instr. Esperantistiĝis en [[1907]]. Kunlaboris je la organizo de l' unua E-kongreso en R. Fond. de la Societo de la R. Instruistoj E-istaj „Homaro“. Kunlaboris ĉe multaj E-gazetoj. === [[Rodica Anișoara Todor]] === === [[Mihai Trifoi]] === '''Mihai TRIFOI''' (naskiĝis la {{daton|1944-08-08}}) estas rumana esperantisto. Membro de [[SAT]], li interalie kontribuis en la tema programo de la [[83-a SAT-Kongreso 2010]]. === [[Alexandre Teodorescu]] === '''Alexandre Pr. TEODORESCU''' (teodoresku) estis rumana advokato kaj esperantisto, kiu mortis kiel soldato en 1916 dum la [[Unua Mondmilito]]<ref>Esperanto n225 majo 1919</ref>. Esperantisto ekde 1907, estis daŭriginto de la laboro de [[Gabrielo Robin]] ĝis la komenciĝo de la dua mondmilito. == V == ===[[Paul Vatarescu]]=== '''Paul Vatarescu''', licea instruisto, estis esperantisto en Oltenița en la mezo de la 20-a jarcento<ref>[[Der Esperantist]] n.09-10 dec. 1966</ref>. === [[Marian Vochin]] === '''Marian VOCHIN''' (naskiĝis la {{daton|1950-06-07}}) estas rumana esperantisto. Li lernis Esperanton en [[1967]], loĝas en Bukareŝto kaj tie funkcias kiel vic[[delegito de UEA]]. * [http://esperantoilustrita.blogspot.de/2015/05/67-kongreso-de-bulgara-esperanto-asocio.html?view=mosaic tre kritika artikolo de Marian Vochin pri la Bulgara Esperanto-Kongreso de majo 2015] {{eo}} == Referencoj == {{referencoj}} [[Kategorio:Listoj de esperantistoj laŭ nacieco|Rumanaj]] [[Kategorio:Rumanaj esperantistoj]] [[Kategorio:Ĝermolisto de esperantistoj|Rumanaj]] ov8aomh95o76aglgzm08grma7ywx57g 9490933 9490932 2026-10-09T16:36:15Z Roberto 609 /* Samuelo Prokupek */ 9490933 wikitext text/x-wiki {{ArtikolaMesaĝokesto | speco = ĝermo | bildo = <span style="vertical-align: middle; background:transparent">[[Dosiero:Flago-de-Rumanio.svg|50ra]]<span style="margin-left:-45px;">[[Dosiero:Esperanto-Simbolo.svg|40ra]]</span></span> | css-stiloj = width: 80%; | teksto = ''Tiu ĉi paĝo listigas [[Vikipedio:ĝermo|ĝermajn informojn]] pri [[rumana esperantisto|rumanaj esperantistoj]]. Movu mallongajn informojn pri rumanaj esperantistoj en tiun ĉi paĝon metante [[Vikipedio:alidirektilo|alidirektilo]]n.<br />Se vi volus partigi informon en apartan artikolon, aldonu informojn tiel ke '''minimume''' estu tri plenaj frazoj, prefere pli, nepre estu ĝustaj kategorioj, almenaŭ [[:kategorio:rumanaj esperantistoj]], kaj laŭeble ankaŭ uziĝu la ŝablonoj {{ŝ|Informkesto homo}} kaj {{ŝ|vivtempo}}. Post kreo de aparta artikolo forigu la informon de ĉi tie.<br />Ekzistas pli plena '''[[listo de rumanaj esperantistoj]]''', en kiu listiĝu la nomoj de rumanaj esperantistoj aŭ menciataj ĉi tie aŭ per propra biografia artikolo.'' <!-- Pri ĉi tiu paĝo, vidu la historian diskuton [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo_2006_9#Kvanto_kaj_kvalito]] --> }} {{KompaktaEnhavTabeloEo}} <!-- == B == === Liviu Bardi === Vidu la diskutpaĝan noton: Artikola ĝermo estas biografieto de malmultaj frazoj, kiu ne plene plenumas la kondiĉojn de [[:vikipedio:ĝermo|artikola ĝermo]]. Nura nomo ne sufiĉas. === Mariana Berariu === === Mișu Beraru === === Levente Bitay === === Ionel Bodale === === Aurel Boia === === Nicolae V. Bulencea === === Maria Butan === --> == C == <!-- === Marian Constantinescu === --> === [[Speranța-Eugenia Corâciu]] === '''Speranța-Eugenia CORÂCIU''' ([[1937]]–[[2002]]) estis delegito kaj fakdelegito en Turda, Rumanio; mortis komence de [[2002]]. <!-- === Emil Crâncău === == D == === Mioara Lacrima Dobre === --> == F == === [[Petro Firu]] === '''Petro FIRU''', pseŭdonimo de Henriko RABINOVICI, rumano, arkitekto. Naskita je la [[10-a de julio]] [[1907]] en [[Bukareŝto|București]]. Esperantisto de [[1924]]. Liaj tradukoj el la [[Rumanlingva literaturo|rumana literaturo]] aperis en diversaj Esperanto-gazetoj ([[1928]]–[[1932]]); en kunlaboro kun Pragano aperis de li en libroformo: ''[[Rumana Bonhumoro]]'', 1932. Verkis la unuan rumanan-Esperantan vortaron, [[1932]]. [[Enciklopedio de Esperanto - F|EdE-F]] === [[Marta Frollo]] === '''Marta FROLLO''', rumanino. Mortis kiel monaĥino. E-isto de 1889, kiam verkis vortareton, la unuan rumanan E-presaĵon. ==G== ===N. G. Ghinescu=== '''N. G. Ghinescu''' (mortis 1919) estis esperantisto en la komenco de 20-a jarcento<ref>Esperanto n239 okt 1919</ref> ;Tradukoj: *[[Nadina Kolovrat]]. '''Teorio pri evolucio de kono''' (Paris; Jaslo: Le Monde Esperantiste; Esperantista Voĉo, 1909. - 30 p.) == K == === [[Saul Kimel]] === '''Saul KIMEL''' ([[1875]]-[[1930]]) estis [[rumana esperantisto]] kaj [[kuracisto]]. Esperantistiĝis en [[1907]]. Kunfondinto de [[RES]], gvidis la unuan publikan kurson en [[București]], 1907, verkis la unuan [[rumana lingvo|rumanan]] lernolibron, 1908. __ Verko: * ''Curs complect si practic pentru invâtarea limbii Esperanto in putine lectiuni''. Eld. Edituri Esperantista Româna, [[Galatz]], 1908 (18X11) VIII+124 paĝoj, 2 volumoj. {{Citaĵo|Tiu verko pritraktas, kiel la titolo montras, la plenan [[gramatiko]]n de Esperanto. Ĝi estas verkita laŭ la plano de "[[L'Esperanto en dix leçons]]", sed estas iom pli ampleksa. El la esperanta parto de la libro mi ekvidis, ke la multnombraj ekzercoj estas bone elektitaj. La reguloj, rumane esprimitaj, estas klarigitaj de multaj, tre taŭgaj [[ekzemplo]]j. La libro enhavas plie malgrandan krestomation kaj vortareton esperanta-rumana.|[[Belga Esperantisto]] n.13 (nov 1909)}} == M == <!-- === Nicolae Macovei === --> === [[George Mahalu]] === '''George MAHALU''' esperantistiĝis en [[1971]]. Fondinto de A.S.T.R.O.(asocio de sindikataj tutmondaj rondoj kaj organizoj) en Kineskopa Entrepreno București kaj la unua prezidanto de ESPEMONT (Esperanto-turisma rondo) en 1985 București kaj Ploiești. Militanto por esperantistaj rajtoj antaŭ [[1989]]. <!-- === Eugenia Morariu === === Tiberiu Morariu === === Eugeniu Mustea === == N == === Jozefo E. Nagy === === Doru Neagu === == O == === Saul Osias === --> == P == ===[[Samuelo Prokupek]]=== '''Samuelo Prokupek''' (mortis januaron 1920) , direktoro de orfejo kaj papa ĉambelano, estis esperantisto en [[Sibiu]], kie li fondis Esperanto-grupon, en la komenco de 20-a jarcento.<ref>Esperanto n241 okt 1920</ref> == S == === [[George Savopol]] === '''George SAVOPOL''' estis rumana armea kapitano kaj esperantisto. Li mortis en [[1916]] dum la [[Unua Mondmilito]], okaze de pulveja eksplodo en [[Bukareŝto]]. Esperantisto ekde [[1906]], li laboris multe por Esperanto kaj interalie estis vicprezidanto de [[Rumana Esperanto-Societo]]. <!-- === Ernest Schlesinger === === Júlia Sigmond === --> == T == === [[Miĥaelo Timuș]] === '''Miĥaelo TIMUȘ''', rumano, instr. Esperantistiĝis en [[1907]]. Kunlaboris je la organizo de l' unua E-kongreso en R. Fond. de la Societo de la R. Instruistoj E-istaj „Homaro“. Kunlaboris ĉe multaj E-gazetoj. === [[Rodica Anișoara Todor]] === === [[Mihai Trifoi]] === '''Mihai TRIFOI''' (naskiĝis la {{daton|1944-08-08}}) estas rumana esperantisto. Membro de [[SAT]], li interalie kontribuis en la tema programo de la [[83-a SAT-Kongreso 2010]]. === [[Alexandre Teodorescu]] === '''Alexandre Pr. TEODORESCU''' (teodoresku) estis rumana advokato kaj esperantisto, kiu mortis kiel soldato en 1916 dum la [[Unua Mondmilito]]<ref>Esperanto n225 majo 1919</ref>. Esperantisto ekde 1907, estis daŭriginto de la laboro de [[Gabrielo Robin]] ĝis la komenciĝo de la dua mondmilito. == V == ===[[Paul Vatarescu]]=== '''Paul Vatarescu''', licea instruisto, estis esperantisto en Oltenița en la mezo de la 20-a jarcento<ref>[[Der Esperantist]] n.09-10 dec. 1966</ref>. === [[Marian Vochin]] === '''Marian VOCHIN''' (naskiĝis la {{daton|1950-06-07}}) estas rumana esperantisto. Li lernis Esperanton en [[1967]], loĝas en Bukareŝto kaj tie funkcias kiel vic[[delegito de UEA]]. * [http://esperantoilustrita.blogspot.de/2015/05/67-kongreso-de-bulgara-esperanto-asocio.html?view=mosaic tre kritika artikolo de Marian Vochin pri la Bulgara Esperanto-Kongreso de majo 2015] {{eo}} == Referencoj == {{referencoj}} [[Kategorio:Listoj de esperantistoj laŭ nacieco|Rumanaj]] [[Kategorio:Rumanaj esperantistoj]] [[Kategorio:Ĝermolisto de esperantistoj|Rumanaj]] c1e8ww8xhvnc7ycv4wa2rjea7vvvomc 0 140185 9490871 9490776 2026-10-09T15:04:54Z Roberto 609 /* Faktoj pri Germanujo */ 9490871 wikitext text/x-wiki {{ArtikolaMesaĝokesto | speco = ĝermo | bildo = <span style="vertical-align: middle; background:transparent">[[Dosiero:libro.svg|50ra]]<span style="margin-left:-45px;">[[Dosiero:Jubilea simbolo.svg|40ra]]</span></span> | css-stiloj = width: 80%; | teksto =''Tiu ĉi artikolo estas [[Vikipedio:ĝermo|ĝermo]]j de Eldonaĵoj en kaj pri Esperanto. Movu mallongajn informojn pri esperantaj eldonaĵoj en tiun ĉi paĝon metante [[Vikipedio:alidirektilo|alidirektilo]]n.<br />Se vi volus partigi informon en apartan artikolon, aldonu informojn tiel ke '''minimume''' estu tri plenaj frazoj, prefere pli, nepre estu ĝusta kategorio (minimume Kategorio:Esperanto-eldonaĵoj), kaj laŭeble ankaŭ uziĝu la ŝablonoj. Post kreo de aparta artikolo forigu la informon de ĉi tie. }} {{KompaktaEnhavTabelo}} <!--{{Enhavtabelo dekstre|default=hidden}}--> {{-}} == A == ===[[Afrika Revuo]]=== '''Afrika Revuo: Esperanto-gazeto por ĉiuj.'''. Siatempe la sola esperanto-gazeto aperanta en Afriko. Casablanca (Maroko). Jan.-nov.-dec. 1947, 8-20 p. 23x15. 20,5x13,5, presita, 12 n-roj entute 108 paĝoj. Ĉefred. [[Iréne Fink]]. IEMW 705.227-B.Esp. HEM (340), GEBAA (1829), === [[Akordoj Esperantaj]] === [[M. L. Kaplan]]. '''Akordoj esperantaj'''. Eld. [[Jakobo Ŝapiro]], Bialystok, 1923? {{Citaĵo|Aro kun 14 poezioj, kiujn ni povas rekomendi al la amantoj de bonaj versaĵoj|[[Belga Esperantisto]] n101-102 (jul-aug 1923)}} === [[Albumo de konataj Esperantistoj]] === [[Fritz Schuck]]. '''Albumo de konataj Esperantistoj.''' [[1906]]. 55 p. kun 111 fotoj. Unika dokumento pri la pioniroj de la unua epoko de Esperanto. ===[[Al la nuklea epoko pacan akordon]]=== [[Vladen Kuznecov]]. '''Al la nuklea epoko pacan akordon. 6 principoj de Konstantin Ĉernenko — normoj de interrilatoj de la nukleaj regnoj'''. Eld. [[APN]] (Novosti), Moskvo 1984. {{citaĵo|De la konata konata sovetia publicisto Vladen Kuznecov ĵus aperis en Esperanta traduko la broŝuro "Al la nuklea epoko pacan akordon. 6 principoj de Konstantin Ĉernenko — normoj de interrilatoj de la nukleaj regnoj". La 14-paĝan broŝuron eldonis APN (Novosti), Moskvo 1984. Tre bonvena bonege presita materialo. [[Der Esperantist]] n128_jun 1984}} ===[[Amatora iluziisto]]=== [[Magi Emulo]]. '''Amatora iluziisto'''. Eld. Esperanta [[Stenografio]], [[Issy-les-Moulineaux]], 1932(?) {{citaĵo|Facilaj iluzioj fareblaj sen speciala aparato, priskribitaj en Esperanta Stenografio Duployé-Flageul|[[Brazila Esperantisto]] 1932 j23 n01-03_jan-mar}} ===[[Antaŭen al la batalo kaj venko !]]=== '''Antaŭen al la batalo kaj venko !''' Eldonis [[Ekrelo]] ([[Eldon-Kooperativo por Revolucia Esperanto-Literaturo]]), Leipzig, 1931(?), 15 pĝ. La 9-an de novembro 1934 oni [[Datoj de la hungara Esperanto-movado|malpermesis en Hungario]] distribuadon de tiu libro. {{citaĵo|Interna disputo inter diverstendaj liberpensuloj. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 315, julio (1931)}} ===[[Aprenda el Esperanto en su casa!]]=== '''Aprenda el Esperanto en su casa!'''. Eldonis [[Argentina Esperanto-Asocio]] (antaŭaĵo de la nuna [[Argentina Esperanto-Ligo]]), [[Bonaero]], 1927(?) ===[[Arboj de la Arbaro kaj Kampo]]=== [[Frank Booth]]. '''Arboj de la Arbaro kaj Kampo'''. [[Esperanto Publishing Co. Ltd.]], 1947(?) {{citaĵo|Abundas en Esperanto verkoj fikciaj aŭ efemeraj, sed verkoj kun eduka valoro ankoraŭ tro malmultas. Kun plezuro ni bonvenigas ĉi tiun libreton. Ni ne scias la [[nomo]]n de la tradukinto, sed li bone faris sian laboron ; kaj la ilustraĵoj estas vera ĝojo por la okuloj. Eble la titolo iom troesperigas, ĉar (post klarigo pri arba [[botaniko]]) temas pri nur ses arbospecoj : [[frakseno]], platanacero, fago, karpeno, ulmo, kaj kverko. Tamen ne ĉiu certe konas eĉ tiujn ses ; kaj ilin la libro klare priskribas. Sed ni insiste rekomendas —aparte por [[leganto]] nebrita (kiu povas dubi pri la preciza signifo, ekzemple, de ulmo glatfolia, [[ulmo]] ordinara, aŭ kverko durmast)—ke oni aldonu la nomojn Latinajn. Eĉ leganton Britan helpus Angla traduko de du-tri [[vorto]]j ne ĉie troveblaj, ekz., kambiumo, [[tirujo]]. Fina paĝo priskribas la Arbaraman [[Popolo]]n ([[La Brita Esperantisto|B.E.]] 1945, p. 65). Recenzisto kutimas serĉi kritikindaĵojn. Ni do rekomendas, ke ĉe dua eldono oni pripensu jenajn sugestojn : p.2, ĉi-tiu (ĉi tiu) (sen streketo) ; 8/24 brulas {bruli) ; 8/26 aprilo (Aprilo) ; 20 malpli malglataj (pli glataj) (simpligo) ; ruĝtinkturete verdeta (?); 32 mezkampo (kampomeze) ; 37 certa (iu). ''Podue'' (8) estas esprimo interesa, ĉar neordinara, tamen tre trafa : ''duope'' ne signifas same. Entute verko tre rekomendinda: por lernejo ĉe kiu oni instruas Esperanton, bonega legolibro. Kaj ne sole por infanoj. Ni esperas, ke sekvos ĝin aliaj libretoj pri elementa scienco, simile valoraj.|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 509-510 sep-okt 1947}} {{citaĵo|La tradukisto skribas, ke tiu [[libreto]] helpos al pli granda familiareco kun arboj kiuj ŝirmas kaj nutras la peltajn kaj plumajn estaĵojn kaj provizas la semantajn flamojn ĉirkaŭ kiuj oni kolektigas kiam en [[Anglujo]] la strigoj komencas sian noktan kriadon ». La libreto prezentias ion novan en nia tradukita literaturaĵo, kaj certe interesos multajn, kiuj ŝatas la naturon.|[[Afrika Revuo]] numeroj 11-12, Novembro - Decembro (1947)}} ===[[Argenta Duopo]]=== '''Argenta Duopo. Jubilea libro pri Baghy kaj Kalocsay'''. Eld. [[Literatura Mondo]], Budapest, 1937(?) {{citaĵo|Kiom oni rajtas jam nun profeti pri la [[estonteco]] de la lingvo Esperanto, tiom oni pravas aserti, ke la postmilita laboro de [[Julio Baghy|Baghy]] kaj [[Kálmán Kalocsay|Kalocsay]] restos ĉiama mejloŝtono en nia literaturo. Tial la apero de ilia jubilea libro interesos ĉiun, kiu laŭvalore taksas la kontribuojn de ĉi tiuj hungaroj, al nia kulturo kaj kiu kredas gravaj ties disflorigon kaj popularigon. La unua volumo de Arĝenta Duopo (presita sur paĝoj ornamitaj per verda bordero) konsistas el mallonga enkonduko. La jubileantoj parolas pri si mem, kaj [[kolekto]] da verketoj prozaj kaj versaj pri la jubileantoj el la plumoj de aliaj [[verkisto]]j diverslandaj. Troviĝas en ĉi tiu [[volumo]] ankaŭ multaj fotografaĵoj de Baghy kaj Kalocsay je diversaj aĝoj kaj [[cirkonstanco]]j. En la unua parto la intervjuoj raportitaj de [[László Halka]] ĵetas interesan lumon sur la [[personeco]]jn, la aspirojn, kaj la reciprokan sintenadon de niaj du plej eminentaj vivantaj poetoj; dum al tiu, kiu trovas pli studinda ol la personaĵoj la strukturon de la lingvo, oni povas rekomendi la 12-paĝan resumon de la klera vortkunmeta [[sistemo]] ellaborita de Kalocsay. La enaj diferencoj inter Baghy kaj Kalocsay respeguliĝas en la malsamaj kriterioj, kiujn oni devas uzi, prijuĝante iliajn verkojn. [[Bruno Migliorini]] ([[Dante]] — [[Infero (La Dia Komedio)|Infero]]), [[Lauri Ilmari Lappi]] ([[Kalocsay]] kaj [[Kalevala]]) kaj [[Leo Belmont]] (Strangaj amimoj) ĉiuj emfazas la vaste kulturitan esteton, la preskaŭ pedante sinperfektigeman poeton, kiu estas Kalocsay, kaj kies verkojn oni povas kritike taksi el pure artisma vidpunkto, sen atento al la homo ilin kreinta. Sed ĉe Baghy estas tute malsame; neniel eblas apartigi de li liajn poemojn, romanojn, [[novelo]]jn, ĉar lia spirito, liaj idealoj ĉion enestas kaj ĉion vibrigas, tiel ke jam post [[legado]] de du-tri verkoj oni sentas, ke oni bone konas la homon mem. Ne la malplej granda merito de Baghy kaj Kalocsay sin montris en ilia ĉiama preteco kuraĝigi kaj helpi novajn talentulojn sur la literatura kampo ; ili sukcesis arigi ĉirkaŭ si en Budapeŝto kaj en la paĝoj de ''[[Literatura Mondo]]'' kreskantan nombron da novaj verkistoj, kiuj sen tio eble ne povus elveni antaŭ la publikon. Pri tiu [[faceto]] de ilia multflanka laboro, por kiu la amantoj de la literaturo ŝuldas al ili eternan dankon, ne mankas atestoj sur la [[paĝo]]j de Arĝenta Duopo.|[[Alec Venture]]. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 390, oktobro (1937)}} ===[[Artefarita helplingvo Akciom Variant]]=== D. G. Baev. '''Artefarita helplingvo Akciom Variant''' ===[[Asocia Libro, kun oficialaj informoj pri la Itala Esperanto-Movado]]=== '''Asocia Libro, kun oficialaj informoj pri la Itala Esperanto-Movado'''. Eld. Esperanto-Centro Itala, Milano, 1935(?) {{citaĵo|Priskribo kaj historio de la movado tutmonde, kaj aparte en ltalujo, kun [[detalo]]j pri la [[Itala Esperantista Federacio]], kaj artikolo pri la [[faŝismo]]. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 369, Januaro (1936)}} ===[[Astronomio (libro)]]=== '''Astronomio''', Ŝanhajo, 1935(?) ===[[Aŭstrio (libro)]]=== '''Aŭstrio'''. Eld. Varb-oficejo de Ministerio por komerco kaj trafiko, Vieno, 1936(?), 32 pĝ. {{citaĵo|Belege, laŭ artisma vidpunkto eldonita, 32-paĝa gvidlibro tra la lando de la [[UK 1926|XXVIII-a]]. Priskribas turismajn kaj kultur-historiajn atrakciojn de [[Vieno]] kaj de ĉiuj federaciaj landoj de la [[ŝtato]]. Sekvas detala listo de banlokoj, aer-kuraclokoj kaj someraj restadejoj, veturado sur Danubo, sporto kaj popolkostumoj en Aŭstrio. Amaso da perfekte reproduktitaj fotoj de pejzaĝoj ilustras la tekston. Geografia karto estas aldonita. Kolora kovrilo prezentas [[tirolano]]n kaj tirolaninon en iliaj ĉarmaj popolkostumoj.|[[Bulgara esperantisto]] j. 17 n. 09-10 maj-jun 1936}} == B == ===[[Batalante por la metalo]]=== N. Mihajlov. '''Batalante por la metalo''' tradukis P. Gavrilov. Eldonis [[Ekrelo]] ([[Eldon-Kooperativo por Revolucia Esperanto-Literaturo]]), Leipzig, 1931, 27 pĝ. La aŭtoro estis laboristo en la uzino “Serp i Molot”. {{citaĵo|Dramo pri rusaj ŝipanoj en revolucio de 1917. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 311, marto (1931)}} ===[[Bohemaj kantoj]]=== '''Bohemaj kantoj''' trad. [[Rudolfo Dostal]]. Vieno, 1913(?) {{citaĵo|Pri tiu hektografita kolekto de muzikaloj mi ne povas fari pli bone ol rekopii la antaŭparoleton de S-ro R. Dostal: "Provinte esperantigi kelkajn el la amasa riĉeco la plej konatajn bohemajn popolkantojn, mi ne atentis en la tradukoj tiel severe pri la korektaj rimoj, kiel pri la laŭsenca kaj preskaŭ laŭvorta transmeto. La konantoj de la afero scias, ke la originaloj ankaŭ ne estas rimpuraj. Se mi trafis klare kopii la naivan senton de tiuj ĉi popolkantoj, tio min jam kontentigus kaj samtempe tio ree pruvus, kian mirindan flekseblecon Esperanto enhavas. — Pro tio, karaj kantoj, plezurigu kelkhore la Esperantistaron!"|Esperanto n140 mar 1913}} === [[La Bohemaj Mondbanlokoj kaj iliaj ekskursteritorioj]] === [[Ambros Schiffner]]. '''La Bohemaj Mondbanlokoj kaj iliaj ekskursteritorioj'''. Trad. Josef Wünsch kaj Bruno Zeinon. Eld. Landligo por Interkomuniko de Fremduloj, [[Karlsbad]], 1922? ===[[Bukedeto]]=== [[Margarethe Krestanoff]] (org.) '''Bukedeto: sep diversnaciaj rakontoj''' Kun antaŭparolo de [[Marie Hankel]]. Eld. Sudgermana Esperanto-Eldonejo, [[München]], 1923(?) {{citaĵo|Kolekto de sep floroj, ŝiritaj el sep kampoj: el la [[angla]], [[bulgara]], [[franca]], [[germana]], [[montenegra]], [[rusa]] kaj [[turka literaturo]]j. Jen kion skribas en la antaŭparolo nia konata samideanino Marie Hankel: „La leganto de la rakontoj kvazaŭ anime laŭ fabela maniero tramigras sep diversajn landojn, ricevas impreson de malsimilaj karakteroj, samtempe ankaŭ spertas, ke ni ĉiuj simile sentas, ĝojas, ploras kaj ŝercas“ [[Bulgara esperantisto]] j04 n12 aug. 1923}} ===[[Bulgario. Mallonga skizo]]=== *[[Spas Rusinov]]. [[Bulgario. Mallonga skizo]]. Trad. Stefka Ĥristova, Lidia Raevo kaj [[Venelin Mitev]]. [[Redaktoro]], [[Asen Grigorov]]. Pentristo, Doĝo Doĉev. Belarta aranĝo, Dimitr Kartelev. Teknika redaktoro, T. Janĉeva. Sofia-Press, 1968, 119 paĝoj. {{citaĵo|Anstataŭ mallonga skizo pri Bulgario, pli bone estus nomi tiun verketon "Ĉio pri [[Bulgario]]”. Tiu ĉi bela lando de la [[Balkana Duoninsulo]], lerte priskribita kun ĝia situacio, reliefo, naturaj riĉaĵoj, hidrografio, klimato, flaŭro kaj faŭno, loĝantaro kaj ĝia deveno, historio, rajtoj kaj devoj de la civitanoj, libereco de [[konscienco]] kaj [[konfesio]], deviga kaj senpaga edukado de la junularo, ekonomio, industrio, [[agrikulturo]], evoluo de transporto kaj [[komunikado]], komerco, nacia [[enspezo]] kaj distribuado, senpaga sanprotektado, feriado kaj ripozo, sociala [[asekurado]], zorgoj por infanoj kaj patrinoj, [[kulturo]] kaj arto, scienco, [[literaturo]], [[gazetaro]] kaj libroeldonado, muziko kaj sceneja muzikarto, filmarto, artaj [[monumento]]j de la antikvaj tracoj, helenoj, romianoj kaj bizancanoj ĝis nun, [[skulptaĵo]]j, freskoj kaj ĝenerala pentrarto, marmoraj kaj ceramikaj mozaikoj, arkitekturo, bibliotekoj, muzeoj, amatora artagado, korpokulturo kaj sporto, turismo, (kampadejoj, ktp.), per malgrandaj presliteroj ĉio estas detale raportita, kun buntaj mapoj kaj kovrilpaĝo, multaj fotografaĵoj kaj, portretoj pri elstaraj gravuloj de ĉiu epoko. Vere, mankas nenio en tiu ĉi skizo por bone koni la landon... krom iri tien kaj ĝui ties belaĵojn.|J. Devis. [[Boletín]] n173 (maj 1969)}} == C == ===[[100 jaroj de slovaka gimnazio Martin]]=== [[Renatino Vongrej]]. '''100 jaroj de slovaka gimnazio Martin''' trad. Ludoviko Izak. Eld. Meza Ĝeneralkleriga Lernejo, [[Martin]], 1968(?) {{citaĵo|Tre interesa kaj bele prezentita estas tiu broŝuro eldonita de la Meza Ĝeneralkleriga Lernejo en Martin, kiel propagando al la jubileo. De la «Historia Enkonduko » ĝis « Centjara Historio kaj Estanteco » , ĉio estas interesa; la grafika parto estas kiel viva elmontro de la evoluo de la urbo. Gratulon al la urbo MARTIN.|[[Boletín]] n165 (jan 1968)}} ===[[Cuñataí Porá]]=== Katalin. '''Cuñataí Porá''' 20 p. 1987? {{citaĵo|Broŝuro verkita de Katalin. Eldonita de Astura Esperanto-Asocio. La verko estas rakonto de tragedio okazinta meze de ĝangalo en Sud-Ameriko inter indianoj kaj blankuloj en kontrasto al diverseco de [[moro]]j, sed komuneco de profundaj sentoj. La dramo spegulas la subpremadon de la indianoj fare de la blankuloj. La stilo estas flua kaj invitas al senhalta legado ĝis la fino. Cinataí Porti estas la nomo de la rolantino, kiun en [[gvarania lingvo|gvarania]]j vortoj signifas "Belan Knabinon".| G.M.E. [[Boletín]] n280 (maj 1987)}} == Ĉ == ===[[La Ĉaso al diablo]]=== U. E. Bersetzerre. '''La Ĉaso al diablo'''. Trad. A. L. Reni. N. 4-5 de «Malgranda Kolekto de l’Espéranto». Eld. [[Antonio Paolet]], [[San Vito al Tagliamento]], 1916 ===[[Ĉielarka standardo]]=== '''Ĉielarka standardo''' estis la unua gazeto esperantlingva pri [[kooperativismo]], eldonita en Varsovio de eldon-kooperativo Spolnota Ргасу ĉirkaŭ 1935. ===[[Ĉu nova milito? Jes. Kial?]]=== [[A. den Doolaard]]. '''Ĉu nova milito? Jes. Kial?'''. 1939(?) {{citaĵo|Ĝi pritraktas la fiinfluon de trustoj kaj private posedataj armilfabrikejoj sur internacian politikon, kaj vidas en ties komercaj interesoj nepran fonton de militoj. Verŝajne tion konsentus ĉiu, kaj pri la temo jam aperis multaj libroj. La stilo de la nuna verko tamen estas tiel obskura, ke el ĝi mi persone ricevis nenian klaran ideon.| [[Montagu Christie Butler|M.C.B.]] [[La Brita Esperantisto]] - Numero 409, Majo (1939)}} ===[[Ĉu vi konas Italion?]]=== '''Ĉu vi konas Italion?'''. Eld. Direzione Generale per il Turismo, Roma, 1938(?) ===[[ Ĉu vi parolas tendare?]]=== [[Renato Corsetti]], [[Mauro La Torre]], [[Hans Bakker]].''' Ĉu vi parolas tendare? Bildkurso por labortendaroj'''. Eldono: [[TEJO]], Rotterdam , 1974. {{citaĵo|La libro eldoniĝis, laŭ la kunaŭtoro Renato Corsetti, kiel helpilo por la instruado de Esperanto en labortendaroj. En sia karaktero de helpilo ĝi povas fari bonan servon, ne nur inter tendaranoj, sed ankaŭ inter ĉiuspecaj komencantoj, se ilin gvidas kompetenta instruisto. La ekzercoj abundas, kaj la amuzaj desegnoj kontribuas al la uzindeco de la libro.|[[Fernando de Diego]]. [[Boletín]] n208 (mar 1975)}} == D == ===[[Danco ĉirkaŭ lokomobilo]]=== [[Mats Traat]] ([[d:Q729330|en vikidatumoj]]). '''Danco ĉirkaŭ lokomobilo''' trad. [[Hillar Saha]] kaj [[Henrik Seppik]]. 1984(?) {{citaĵo|En Estonio operis en Esperanto romano de estona verkisto Mats Traat "Danco ĉirkaŭ lokomobilo". La baza temo de la romano estas la festo de la estonaj kampuloj en [[vilaĝo]] de la 20-a jarcento. Lia verkaro ricevis plurajn literaturajn premiojn de la Estona Respubliko. Parto de lia [[poezio]] kaj prozo estas tradukita en la rusan, germanan, finnan, bulgaran, latvan kaj aliajn lingvojn. El la [[estona lingvo]] tradukis Hillar Saha kaj Henrik Seppik. Eldonkvanto 4000.| [[Elmar Ratassepp]]. [[Der Esperantist]] n128_jun. 1984}} ===[[Defendi la pacon, preventi nuklean militon]]=== '''Defendi la pacon, preventi nuklean militon: Proponoj de Soveta Unio en la Dua Speciala Sesio de la Ĝenerala Asembleo de UN pri malarmado'''. Eld. [[Asocio de Sovetiaj Esperantistoj]]/ Sovetia MEM-sekcio; Moskvo 1982, 76 p. {{citaĵo|En tiu ĉi broŝuro la sovetia [[MEM]]-sekcio prezentas la Esperanto-tradukon de gravaj dokumentoj pri la persista batalo de [[Soveta Unio]] por konservi la pacon. Temas pri jenaj [[dokumento]]j: — Mesaĝo de [[Leonid Breĵnev|L. I. Breĵnev]] al la Dua Sesio de la [[Ĝenerala Asembleo de UN]] pri malarmado, en kiu li solene proklamis la decidon de Soveta Unio, ne uzi la unua {{JN|nuklea armilo}}; — Parolado de [[Andreo Gromiko|A. A. Gromyko]] je la 15-a de julio 1982 en la sama loko, en kiu li detalege prezentas kaj klarigas la eksteran [[politiko]]n de Soveta Unio, direktitan al konservado de la paco, al haltigo de la vetarmado, speciale rilate la nukleajn armilojn, kaj al iom-post-ioma malaltigo de la nivelo de armiteco per traktadoj kaj intertraktitaj [[Konvencio]]j; — Memorando de [[USSR]] prezentanta la sovetian opinion pri solvendaj problemoj kaj la vojoj al ilia solvo, por elimini la kreskantan nuklean minacon kaj por bridi la [[vetarmado]]n; — Bazaj tezoj de Konvencio pri malpermeso kaj fina neniigo de kemiaj armiloj; — Gazetara konferenco de A. A. Gromyko je la 21-a de julio 1982 en Nov-Jorko, en kiu li, post enkondukaj rimarkigoj, respondas la [[demando]]jn de reprezentantoj de amaskomunikiloj. Ne necesas substreki la politikan gravecon de la prezentitaj materialoj, kaj la sovetiaj [[esperantisto]]j meritas plenan laŭdon kaj aprobon, ke ili disponigis tiun tradukon al la internacia esperantistaro, precipe al tiu en okcidentaj regionoj, en kiuj cni kutime ne tre klopodas disvastigi la veron pri la sinteno kaj celado de Soveta Unio. Krom tio, la broŝuro vekas intereson ankaŭ en lingva rilato, ĉar la materialoj entenas la tutan politikan terminaron de niaj tagoj. Sed tiurilate la broŝuro ŝajnas ne tute kontentiga. La uzitaj nocioj (ekz. raketoj de surtera baziĝo, rimedoj de avangarda bazigo, flugilhavaj raketoj por granda distanco k. a.) ja estas kompreneblaj, sed ofte ŝajnas trovitaj sen deca konsidero de la internacie kutima dirmaniero. Certe ĉiu politike informita leganto komprenas el la kunteksto, ke «blokado" estas tio, kion la anglalingvanoj nomas "freeze" kaj la germanoj «"Einfrieren". Nu, kial ne preni la samsencan Esperanto-vorton "[[frostigo]]" (eble eĉ "fridigo")? Aliakampe ja oni ankaŭ parolas pri frostigitaj aŭ tradiciaj armiloj (kontraste al la nukleaj), sed la tradukintoj preferis la senkoloran esprimon «ordinaroj armiloj". Se oni celas la tutan arsenalon de la nukleaj armiloj, oni devus paroli pri «nukleaj armiloj" aŭ "[[nuklea armilaro]]", sed ne nur pri "[[nuklea armilo]]", same pri "kemia armilaro" aŭ "kemiaj armiloj" kaj ne pri "[[kemia armilo]]". Rimedoj, per kiuj oni volas estigi konfidon inter la ŝtatoj, certe estas "konfidigaj [[rimedo]]j", ne nur "(kon)fidrimedoj". Kaj per "submarino-raketportantoj" la tradukintoj certe celas "raketportantajn (aŭ: raketekipitajn) [[submarŝipo]]jn". Apud la trafa «malarmado" troviĝas okaze "senarmiĝi" kaj "[[malarmigo]]". Kaj certe oni devas supozi sub "gardaranĝoj" protektajn disponojn aŭ aranĝojn. Ankaŭ ĝenerale la lingvaĵo kelkloke efektas iomete ruse, ne nur pro la evidenta necerteco en la apliko aŭ neapliko de la difina [[artikolo]], sed ankaŭ — en la vortelekto; ekz. elpaŝi (anstataŭ pledi, engaĝiĝi) por io; bruliga (anst. urĝega) problemo; penetrita (anst. saturita, kaptita) de zorgo; malmagnetigi (anst. neŭtraligi, malfortigi) la volon; sindevigo (anst. [[devontigo]], devoligo); malelekte (anst. senelekte); militteatro (anst. militejo); informacio (anst. inform-aĵ-o); ŝtatulo (anst. ŝtatisto) k. a. — en la traktado de kelkaj transitivaj verboj" ekz. anonci pri programoj (anst. anonci [[programo]]jn) ; minaci al Soveta Unio (anst minaci Sovetan Union); impresiga (anst. impresa) k. a. — en nekutimaj elipsoj kaj dirmanieroj; ekz. Se restarigi la veron, necesas agnoski . . . (anst. Por restarigi la veron aŭ Se oni volas restarigi la veron) ; Temas pri minaca armilo, precipe se konsideri la atingojn de la scienco (anst. . . . precipe se oni konsideras . . .); ajne bona estu la rezolucio (anst. Kiel ajn bona estu . . .) k. a. Tamen, malgraŭ tiu ŝajna multnombro la lingvaj rimarkoj tute ne malgrandigas la valoron de la prezentita traduko, kiu entute transdonas la komplikajn kaj malfacile tradukeblajn tekstojn en komprenebla kaj flue legebla formo. Estas nepre dezirinde, ke la [[materialo]] atingu kiel eble plej vastan legantaron en Esperantujo. |D-ro [[Karl Schulze]] (᛭)|[[Der Esperantist]] 1983 n122 jun.1983}} ===[[La dektri mortis]]=== L. Vetter. '''La 13 mortis'''. Tradukis [[Hans Borschert]]. Eld. Borschert kaj Riemasch, [[Bamberg]], 1950. {{citaĵo|Mi ĵus finas la legadon de la supre menciita libro. Mi min sentas maltrankvila. Mi jam ne dormis la lastan nokton kaj mi divenas ke la venontan mi ankaŭ pasigos sen dormo plie. Mi dronus en suspekto ĉiuspeca. Se mi ion manĝas aŭ trinkas, nu min demandas ĉu krima mano ne metis venenon en ĝin. Konsekvence, mi suspektas miajn konatulojn, proksimulon!, kaj eĉ mian parencaron ke ili volas mortigi min. Do, se vi intencas pasigi sendormajn noktojn, se vi volas havi la impreson ke ĉio, kion vi trinkas aŭ manĝas havas guston de amara veneno, se vi emas perdi la konfidon al ĉiuj, kiuj vivas kun vi, mi donas al vi taŭgan konsilon: vi leku (''tiel'') « La 13 mortis >. La verkon oni legas facile kaj la teksto estas konvena. Bedaŭrinde kelkaj strangaj formoj, kelkaj novaj vortoj, kaj ankaŭ kelkaj maloftaj preseraroj malagrabligetas la rakonton.| L. GENIN. [[Belga esperantisto]] n306 (okt 1951)}} ===[[Der Grossvater unserer Familie]]=== '''Der Grossvater unserer Familie'''. Eld. Internacionalo de Militrezistantoj, [[Enfield]], 1940(?) {{citaĵo|La titolo estas Germana (kial?), sed la teksto estas Esperanta —simpla kaj kompreneble, sed kun tro multe da eraretoj. Ĝi priskribas laboron por diversnaciaj rifuĝintoj en kaj el diversaj landoj. Sur la titolpaĝo estas ĉarma bildo de [[George Lansbury]] kun tri knabinoj zorgataj de la Internacionalo (pro kio la titolo). Petu ekzempleron.|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 418, Februaro (1940)}} ===[[Deutsch-Esperanto Taschenwörterbuch]]=== J. Künnel. '''Deutsch-Esperanto Taschenwörterbuch'''. Hamburg {{citaĵo|Kiom ni povas juĝi, ĝi estas tre bona. [[Papero]] neluksa: tamen ke la aŭtoro eldonu ion ajn en la nunaj cirkonstancoj estas mem triumfo. Ni gratulas lin, kaj deziras por la verko grandan disvendon.|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 521-522, Septembro - Oktobro (1948)}} ===[[Devo de reĝo]]=== A. Vandevelde. '''Devo de reĝo'''. Eld. [[Charles H. Edmons]], London, 1916(?) {{citaĵo|Tiu ĉi teatraĵeto estis tre sukcese ludita ĉe la 9-a [[Brita Kongreso de Esperanto]], en [[York]]. |[[Brazila Esperantisto]] 1916 j07 n09-12 sep-dec.}} {{citaĵo|Vandevelde ne estas nur talentplena aktoro, li ankaŭ scias uzi la plumon. La [[teatraĵo]]n, kiun li prezentis en York kaj kiu estis tiel entuziasme aplaŭdata, li verkis si mem, kaj nun, laŭ la deziro de multaj amikoj, li konsentis publikigi ĝin. La temo estas eltirita el la granda tragedio, kies scenejo nun estas Eŭropo. En boma kaj flua [[Esperanto]] li gloras la heroan viktimon de la unua horo kaj sian glorindan reĝon. La legontoj certe ĝuos la sentplenan [[kanto]]n de la Feino de l' paco; estas ĉefverketo de vere sentita poezio; la [[ritmo]] kaj versfarado estas senriproĉaj. Mi plezure rekomendas tiun ĉarman verketon al ĉiuj amantoj de bona literaturo.|-R.U. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 141, Septembro (1916) }} ===[[La Dia Vojo]]=== H. Hubertsson. '''La Dia Vojo''' . Eld. [[Esperanto-Missionen]], [[Nora Stad]], 1953(?) {{citaĵo|Temas pri nova kajero por dissemi la kristanan kredon pere de Esperanto. Ĝi enhavas aron da religiaj normoj, celantaj konduki la homojn al la Dia Vojo, al daŭra paco kaj al superabunda ĝojo pro saviĝo.|[[Boletín]] n060 (dec 1953)}} ===[[Diccionario simultaneo en 21 idiomas]]=== '''Diccionario simultaneo en 21 idiomas''' Eld. Ediciones DISTEIN, Barcelona. 1977, 218 pĝ, 20 x 13 cm. {{citaĵo|Ediciones Distein eldonis vortaron kiu enhavas 2.000 vortojn en 21 [[lingvo]]j: hispana, germana, kataluna, ĉeka, dana, esperanta, finna, franca, greka, nederlanda, hungara, angla, itala, malaja, norvega, pola, portugala, rumana, rusa, sveda kaj turka. Por faciligi ĝian studadon, la vortaro estas dividita en du partojn. En la unua parto estas 2.000 vortoj kun siaj tradukoj en la 21 lingvoj. En la dua parto oni enlistigis la 2.000 [[vorto]]jn, grupigitajn laŭ alfabeta ordo en ĉiu el la 21 lingvoj. Dank'al tiuj du partoj oni povas traduki kaj kompari vortojn facile kaj rapide. Nur unu makulo pro la granda lingvadiverseco la verko enhavas kelkajn [[preseraro]]jn.|[[Boletín]] n257 (maj 1983)}} === [[Die bisherigen Erfolge der Welthifssprache Esperanto auf den ganzen Welt]] === H. Ploeles; [[Hans Sappl]]. '''Die bisherigen Erfolge der Welthifssprache Esperanto auf den ganzen Welt''' (3-a eldono). Eld. Paulus-Verlag, Graz, 1922. {{Citaĵo|Tre interesa dokumento por propagandistoj kaj paroladistoj, kiuj komprenas la germanan lingvon. La libro enhavas allogan historion kaj gramatikon de Esperanto kaj ĉiuspecajn informojn pri la disvastiĝo de nia movado tra la tuta mondo.|[[Belga Esperantisto]] n101-102 (jul-aug 1923)}} === [[La difino de la dattago en la kristana epoko]] === E. Fischer. '''La difino de la dattago en la kristana epoko , nova similia metodo por elkalkuli senskribe (ankaŭ sen tabeloj) la semajntagojn por ĉiuj datoj de la jaro 4 ĝis 5000 post Kristo laŭ [[kalendaro]]j julia kaj gregora'''. Eld. Ader & Borel, Dresden, 1914, - 20 paĝoj, (15,5x11,5) cm . {{Citaĵo|Belege eldonita libreto, kies subtitolo plene montras la enhavon, kiu estas tre agrabla verkita. Ĝi estas tre interesa por grupaj kunvenoj|[[Belga Esperantisto]] n069 (jul 1914)}} ===[[Dion adori]]=== [[Maria Ha De Vermyj]]. '''Dion adori'''. Eld. [[Literatura Mondo]], Budapest, 1938(?). {{citaĵo|La verko konsistas el tri poemoj liberpensaj —''Pentofarantino, En Cirkloj Centrifugaj'' (pri [[Friedrich Nietzsche|Nietzsche]]), kaj ''Amatino Dia''. iuj montras profundan senton poetan kaj religian, ĝisekstazan [[amo]]n al beleco, kaj delikatan elekton de vortoj kaj esprimoj; tamen ili plaĉos nur al tiu, kiu komprenos ilin tra la nuboj de mistikismo.| I. C. FORTEY. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 400, Aŭgusto (1938)}} ===[[D-ro Leono Swiezawski kaj liaj verkoj]]=== S. Dziwlik. '''D-ro Leono Swiezawski kaj liaj verkoj'''. Eld. [[Edward Fialek]], Krakovo, 1939(?) {{citaĵo|Interesa rakonto pri la vivo de liberpensa filozofo Swiezawski, kaj pri lia ĉefverko ''Dio Prudento'' [''tiel''] kaj aliaj, kiujn oni esperas eldoni post ne longe. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 405, Januaro (1939)}} ===[[Du horojn en timego]]=== Fratino Teresa. '''Du horojn en timego'''. Eld. Centra Nederlanda Katolika Esperanta Librejo, [[Eindhoven]], 1933(?) {{citaĵo|La libro havas ian propran ĉarmon, kaj ĝenerale la stilo estas bona, kvankam pro la multeco de kunmetitaj vortoj iom peza. |[[La Brita Esperantisto]] - numero 338, junio (1933)}} ===[[Du Premiitaj Tezoj]]=== [[A. J. Edmonds]] kaj [[William Phillimore]]. '''Du Premiitaj Tezoj'''. Eld. [[Brita Esperanto-Asocio]], Londono, 1914. {{citaĵo|Jen 20-paĝa broŝuro enhavanta la tezojn, kiuj gajnigis al la verkintoj, en 1913 kaj 1914 respektive, la Prezidantan Premion, kiun starigis siakoste nia Prezidanto de la B.E.A., S-ro [[Leŭtenanto]] [[Harold Bolingbroke Mudie|H. B. Mudie]]. Ambaŭ tezoj estas tre legindaj por ĉiuj [[Esperantisto]]j, kiel ankaŭ por ne-Esperantistoj, kiuj interesiĝas je la objektoj traktitaj. En la tezo: ''La grava signifo de l' Nova Testamento en Esperanto'', Pastro A. J. Edmonds, M.A., kies bedaŭrindan morton ni raportis en nia numero de lasta Julio, traktas la Novan Testamenton laŭ ĝiaj vidpunktoj literatura kaj morala, ankaŭ konsideras ĝin kiel instruilon kaj propagandilon por la Esperanta movado. Mi devas, kiel honesta kritikanto, raporti, ke kelkaj (tre malmultaj) radikoj estas neĝuste uzitaj, ekzemple en la diro, ke Jesuo “riverencis la virinojn,” kie oni volis komprenigi respektegis. Bonegan pledon faras S-ro W. Phillimore en sia tezo: ''La graveco de Esperanto por la Blinduloj'', montrante, kiajn gravajn servojn jam faris, kaj ankoraŭ plimulte faros, Esperanto por tiuj niaj fratoj, kiuj ne ĝuas la benon de la vidado. Kompreneble li parolas pri la fizike blindaj ; sed li povus dediĉi ankaŭ kelkajn [[vorto]]jn pri spirite blindaj, por kiuj Esperanto nepre servos kiel grava lumigilo.|A.E.W. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 120, Decembro (1914)}} == E == ===[[Eklezio kaj Oktobra Revolucio]]=== [[Boris P. Kandidov]], '''Eklezio kaj Oktobra Revolucio'''. Eld. [[Ekrelo]], Leipzig, 1931, 20 pĝ ===[[Ekrigardo al Budhismo]]=== [[Dosiero:1956 Ekrigardo al Budhismo.jpeg|eta]] R. L. Soni. '''Ekrigardo al Budhismo'''. Eld. Budhana Ligo Esperantista, [[Prestatyn]] ([[Denbighshire]], [[Kimrio]]), 1956. {{citaĵo|La broŝuro prezentas tre koncizan enkondukon al la budaisma doktrino, proponata al la multokupita leganto, neinformata pri enhavo kaj potencoj de [[budhismo]]. Ĝi celas servi la budaisman movadon kaj pli bonan komprenon inter [[budhano]]j kaj la cetera mondo por ke per la renaskiĝo de budaismo la mondo povu saviĝi. Estas montrata kelkaj fundamentaj doktrinoj de budhidmo. La mondo estas malsana pro la suferado kiun kaŭzas la avido, t.e. la egoisma deziro asociigi kun ĉio kion ni amas kaj disiĝi de ĉio kion ni malamas. Tiuj egoismaj deziroj kutime kondukas al seniluziiĝo, al suferado. Por forigi la suferadon la homo superregu tiujn avidojn sekvante la vojon de mem-venko, vojon kiu kondukas al Nirvano, la stato de perfekta ripozo, foresto de deziro, iluzio kaj malĝojo. Menciinte la plej gravajn kontribuaĵojn kiujn budaismo faris en la pasinteco por la bono de la mondo, la broŝuro proklamas ke la okcidenta civilizacio urĝe bezonas la forton de la racia, sublima religio, [[konsolo]] kaj espero de triono de la homaro, por eskapi la teruraĵojn de nova mondmilito kaj atingi [[feliĉo]]n, prosperon kaj pacon. F. C.|[[Belga Esperantisto]] - Numero 346, Decembro, 1956}} ===[[Eksplodo de l' Paco]]=== [[Edward Ozimek]]. '''Eksplodo de l' Paco. Telegramo al la Ligo de Nacioj kaj al la Homo'''. Eld. la aŭtoro, Varsovio, 1937. {{citaĵo|Ĉi tiu konciza alvoko por la paco kaj egaligo de l' sociordo—verko de pola fervoja [[pensio|pensiulo]], kiun oni tradukis okaze de la [[UK 1937|Jubilea Kongreso]] — prezentas familiaran eklektikon. Denove pledoj kontraŭ armebudĝetoj, privata fabrikado de armiloj kaj mortpuno, kune kun proponoj pri laborhoroj, edukado, grandurboj, kaj universala uzo de Esperanto. La aŭtoro fincelas Unuigon de la Ŝtatoj de l' Mondo. Facilanime li rekomendas tiurilate centran kontrolon de la financa politiko. Pli realisma ŝajnas la konsilo apliki la plej akrajn sankciojn kontraŭ ŝtatoj kiuj ekster la Ligo preparas batalilojn por atako. “Pereu hodiaŭ miliono—por ke ne pereu post jaroj dekoj da milionoj.” |M.M.D. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 391, Novembro (1937)}} {{citaĵo|Ĉi tiu broŝuro skizas praktikan planon por forigi militon. La Ligo de Nacioj devas fariĝi plej supra, direktanta organo, kiu regas la mondon —la “Unuiĝintaj Ŝtatoj de la Mondo”. La aŭtoro kredas ebla tujan realigon de sia detala projekto ; unu postulo kies estas tutmonda enkonduko de [[Esperanto]] en internaciajn rilatojn. Ni ĉiuj devas kun la aŭtoro alceli “universalan unuiĝon de paco, [[libereco]], kaj bonstato”, kaj eĉ se oni dubas, ĉu la [[propono]]j estas eblaj, kaj ĉu ili nepre trafus la celon, oni ja tralegos la bone tradukitan “telegramon” kun intereso.| J. FARRAND. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 400, Aŭgusto (1938)}} ===[[Elektitaj Fabeloj de Fay Andreas]]=== '''Elektitaj Fabeloj de Fay Andreas''' trad. Maŭro. Eld. [[Esperanta Librejo]], [[Budapeŝto]], 1946. {{citaĵo|Kolekto de 29 fabloj, kun biografio. Tute leginda, kaj lukse eldonita. Por esti sincera, tamen, oni devas konfesi, ke de literatura vidpunkto la stilo estas nur mezgrada, ŝanĝo de esprimo, elekto de [[radiko]] pli ĝusta, aldono de pronomo, forigo de erareto, rearanĝo de vortordo—aferoj kiom etaj ! Tamen ĉe ili kuŝas la [[diferenco]] inter la verko de inteligenta [[lernanto]] kaj la kreaĵo de majstro !|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 499-500}} ===[[El Esperanto]]=== '''El Esperanto'''. Eld. [[Societo Kuba por la Propagando de Esperanto]], s/l, 1927(?) 8 pĝ. {{citaĵo|Bonega kaj bele prezentita propagandilo por nia lingvo.|[[Belga esperantisto]] n153 (nov 1927)}} ===[[El idioma internacional Esperanto]]=== '''El idioma internacional Esperanto''' . Eld. Asociacion Esperantista Argentina, 1919? Enhavo : Propaganda parto. Kurso de Esperanto en 18 lecionoj. Ĝenerala Esperanto-hispana vortaro.<ref>Esperanto n231 nov 1919</ref> ===[[Enkondukilo en la fundamentajn regulojn de la mondlingvo Esperanto]]=== '''Enkondukilo en la fundamentajn regulojn de la mondlingvo Esperanto'''. Eldonita de Esperanto-Junularo, [[Leipzig]], 1927(?) ===[[Enkonduko en la kulturon]]=== '''Enkonduko en la kulturon'''. Eld. [[Portugala Eldona Rondo]], Porto, 1982? ===[[En la Lando de la Blanka Monto]]=== [[Léon Huot-Sordot]]. '''En la Lando de la Blanka Monto''' trad. Noel. Eld. [[Presa Esperantista Societo]], Parizo 1913 - 67 pĝ. {{citaĵo|Bonan servon faris al ni Esperantistoj D-ro Noel, prezentante al ni tiel bonstilan tradukon de tre leginda libro. Mi tuj konstatu, ke ĝi neniel estas gvidlibro, tiu severa tirano, kiu, sub masko de bonintenca amiko, diktas al vi, per kiaj brokantitaj adjektivoj vi devas admiri tiun aŭ alian vidindaĵon, kaj distras vian animon per aludoj pri nekoncernaj faktoj rilate doganon, biletprezojn, k.t.p. Kontraŭe, ĝi estas libera rakonto de sprita kaj homa homo, kiu nek afektas emociojn, nek hontas pri ili. Ni amas lin, kiam, matene, kun nelacigitaj kruroj, li marŝe ekiras sur la monton, malŝatante la vagonaron, kiu portas la senfortulojn kaj dikventrulojn ĝis la supro de [[Montenvers]]; kaj egale ni amas lin, kiam, kun membroj streĉitaj de nekutima ekzerciteco, li staras sur la supro kaj meditas pri la komforta hotelo tie malsupre, pri la baldaŭ venonta krepusko, pri la longa penado de la malsuprenira marŝo, kaj decidas enpoŝigi sian antaŭan fierecon kaj veturi kun la dikuloj. Pri du aŭ tri punktoj stilaj en tiu ĉi cetere bonstila [[traduko]] mi sentas min ne plene kontenta; el tiuj mi citos unu, la plej gravan. Rilate la sufikson ''ig'', mi trovas en kelkaj lokoj jen mankon, jen troecon. Ekzemple: teruriga (12, 8) estas neĝusta, ĉar teruri (sen ig) signifas: meti teruron (Ps. xxvii. 1; Ham. 18, 11); dronitaj (14, 18) bezonas ''ig'', ĉar droni signifas, ne sufoki, sed sufokiĝi (Ham. 70, 14; Krest. 185, 35); naŭziga (22, 17) estas trohava, ĉar naŭzi signifas: meti naŭzon (Rab. 33, 11; Rev. 26, 21); ardita (28, 18) devus esti ardigita aŭ ardanta, ĉar ardi signifas : esti varmega (Sent. Sal. vi, 28; Marta 166, 11); duonruinita (50, 18) bezonas la ig (Ham. 46, 14; Rab. 64, 31). Pri la tipografio kaj bildaro de tiu ĉi volumo mi povas diri, ke ili inde subtenas la tradiciojn de la Presa Esperantista Societo de Parizo.|A.E.W. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 107, Novembro (1913)}} ===[[Ekskurso en nombroj]]=== F. Emerson Andrews. '''Ekskurso en nombroj'''. Eldonis ''The Duodecimal Society of America'' (poste renomita ''Dozenal Society of America'', [https://dozenal.org/ ligilo]), [[Staten Island]], 1960(?) {{citaĵo|Tiu interesa broŝureto enhavas [[artikolo]]n, kiu prezentas, en popularaj vortoj, malnovan ideon. Ĝi estas la kalkulado laŭ la [[Dekduuma sistemo|bazo 12]], en matematiko, pezoj kaj mezuroj kaj aliaj branĉoj, anstataŭ la uzata [[Dekuma nombrosistemo|decimala sistemo]]. Laŭ la aŭtoro, “la sistemo 12 ne estas malfacila por provi; tradicio, ne malfacileco, estas la obstaklo. Unue, ni devas elpensi eldonajn [[simbolo]]jn, kiujn la hindoj kaj la arabaj forgesis”. |[[Brazila Esperantisto]] 1960_n558-561_sep-dec}} ===[[Ekstremoj]]=== [[Miguel Fernandez]]; [[Jorge Camacho]]; [[Gonçalo Neves]]; [[Liven Dek]]. '''Ekstremoj'''. Eld. [[Internacia Esperanto-Muzeo]], Vieno, 1997. ===[[Esenco de la Danziga Problemo]]=== St. WL '''Esenco de la Danziga Problemo: Kelkaj notoj histori-ekonomiaj. '''. Eld. Pola Esperantista Klubo, Krakovo, 1934? 10 pĝ. ===[[Esperanta vespero tra la radio JFAK]]=== '''Esperanta vespero tra la radio JFAK'''. Eld. [[Taikoku Esperanto-Asocio]], [[Tokio]], 1931(?). {{citaĵo|Enhavas la tekston de la «Esperanta Vespero», kiun la tieaj Esperantistoj dissendis okaze de naskiĝtago de Zamenhof, tra ia radio-stacio J.F.A.K. La teksto estas en Japanaj literoj skribita, sed kun klarigoj en Esperanto|[[Belga esperantisto]] n190 (nov 1931)}} ===[[Esperanto?]]=== '''Esperanto? Eldiroj de eminentaj polaj intelektuloj. En Esperanto kaj [[Pola Lingvo]]. ''' Eld. [[Pola Esperanto-Asocio]], Varsovio, 1965(?) ===[[Esperanto and Machine Translation]]=== Ian D. K. Kelly. '''Esperanto and Machine Translation'''. Eld. [[Esperanto Centre]], Londono, 1983. 4 p. 30 cm. {{citaĵo|Anglalingva informbroŝuro pri la utilo kaj stato de Esperanto en maŝina tradukado|[[Der Esperantist]] n132 apr.1985}} ===[[Esperanto-Bulgara Frazaro]]=== '''Esperanto-Bulgara Frazaro / Есперанто-Български разговорникъ.''' Eld. [[Centra Librejo Esperanto]], [[Sofio]], 1925(?) {{citaĵo|Bontempe venas tiu ĉi libreto ; oni sentas jam bezonon je tia verko, por plifaciligi la parol-lernadon al la novaj [[samideano]]j. La teksto estas aranĝita laŭ la Esperanto-Germana frazlibro „[[Ĉu vi parolas Esperante]]“. Preso bona kaj korekta, escepte okazon de erara neuzo de akuzativo: „kia vetero ni havos morgaŭ?“ (pĝ 12), kaj de erara uzo de akuzativo: „La deziritan ĉambron estos libera hodiaŭ posttagmeze“ (pĝ. 30).|[[Bulgara Esperantisto]], j06 n10, 1925}} ===[[Esperanto a Katolíci]]=== '''Esperanto a Katolíci'''. Eld. [[Katolika Esperanta Societo]], Praha, 1948(?), 32 pĝ {{citaĵo|32-paĝa libreto por diskonigi la Esperantan movadon al la Ĉeĥlingva Romkatolikaro. Alloge presita en 10,000 ekz. Ni esperas, ke ĝi bone trafos sian celan, por kiu ĝi aspektas tre taŭga.|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 523-523 nov-dec 1948}} ===[[Esperanto Commercial]]=== '''Esperanto Commercial''' Complement de l'Esperanto en dix leçons. Eld. [[Centra Librejo Esperantista]], Paris, 1926? {{citaĵo|Speciala terminaro kaj ekzercaro komercaj.|[[Belga esperantisto]] n138-139 (aug-sep 1926)}} ===[[Esperanto-Deklaracio]]=== C. C. Walker. '''Esperanto-Deklaracio fidela pri la Vero elmontrata laŭ la Sankta Biblio (la neerareblaj Skriboj), kaj ne sama kiel la kredo populara, kiu multe konsistas el la fabloj, kiujn venontajn la apostolo Paŭlo antaŭ diris'''. Eld. la aŭtoro, Birmghan, 1926? ===[[Esperanto for de Friezen]]=== C. Hettema. '''Esperanto for de Friezen ( Frysk EsperantoLearboek)''. Eld. la aŭtoro, [[Munnekeburen]], 1935(?) {{citaĵo|Simpla lernolibro de Esperanto en la [[Frisa lingvaro|lingvo frisa]] : represo de artikolaro ankoraŭ daŭrigata en la gazeto ''It Forban''. Ŝajne la unua en tiu lingvo, kaj tre bona. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 369, Januaro (1936)}} ===[[Esperanto in Outline]]=== R.A.M Kearney. '''Esperanto in Outline'''. Eld. ''[[Brita Esperanto-Asocio|British Esperanto Association]]'', Londono, 1932 (?), 48 pĝ. {{citaĵo|Ĉi tiu libro celas provizi suplementan legaĵon de elementa speco, uzeblan paralele kun iu ajn gramatiko. Ĝi ankaŭ povas utili kiel revizia legaĵo, aŭ eĉ kiel [[lernolibro]] sendependa. Por tiu lasta [[celo]], tamen, estus bone havi la helpon de [[instruisto]]: la ordinara lernanto sole studanta eble trovus ĝin iom tro konciza. Efektive, en 86 malgrandaj paĝoj oni sukcesis prezenti klare kaj interese per simpla kontinua legaĵo la ĉefaĵojn de la [[Esperanta gramatiko]]. Sekvas tre plenaj indeksoj. Iom stranga estas ''Braŭn, Grijn, Ĉalz, Ĝejmz,'' flanke de ''Roberto'' kaj ''Ermesto''. ''Kresento'' estas formo almenaŭ diskutebla ; ordinare oni diras konduti, ne sin konduti. Sed entute la libro ŝajnas tre bona kaj siaspece unika. Ĝi eestas tute rekomendinda. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 329, Septembro (1932)}} === [[L'Espéranto et les associations internationales au congrès mondial de Bruxelles]] === '''L'Espéranto et les associations internationales au congrès mondial de Bruxelles'''. Publikaĵo No 8 de la ''«Societé des Amis de l’Espéranto». Office Central Espérantiste''. Paris, 1920. {{Citaĵo|Stenografa raporto pri la diskutoj pri Es­peranto dum la memorindaj kunsidoj de la Unuiĝo de la Internaciaj Asocioj, [[diskuto]]j, kiuj kondukis al brila venko de Esperanto.|[[Belga Esperantisto]] n083-084 (jan-feb 1921)}} === [[Esperanto for all]] === '''Esperanto for all. How to Read, Write and Speak it'''. Eld. [[British Esperanto Association]], London. {{Citaĵo|Tre praktika propaganda broŝuro kun malgranda gramatiko de nia lingvo. La propagranda parto estas tre efike aranĝita, kaj prezentas la tutan problemon de Esperanto per malgrandaj artikoletoj, laŭ fake: Kio estas Esperanto? La eduka valoro de Esperanto; Esperanto en komerco, komercaj ĉambroj; Kongresoj, scienco; literaturo. Organizaĵoj; Esperanto en Granda Britujo; La aŭtoro de Esperanto; Ligo de Nacioj; Vortoj de Universitataj Profesoroj.|[[Belga Esperantisto]] n101-102 (jul-aug 1923)}} === [[Esperanto-Gazeto]] === Informilo de la ''Esperanto-Gruppe Unterweser'', regiona esperanto-unuiĝo kun centro en la [[distrikto Wesermarsch]] de [[Malsupra Saksio]], Germanio, [http://www.esperanto.de/unterweser ligilo], kvarmonata ekde oktobro 2001. ISSN 1861-3330 ===[[Esperanto Lehrbuch]]=== *''Esperanto Lehrbuch nach grammatikalischer Lehrmethode. (Esperanto-Lernolibro laŭ gramatika instrumetodo)''. Eld. ''-Esperanto-Bund für die Deutschen Sprachgebiete'', do [[Germana Laborista Esperanto-Asocio]], la germanlingca branĉo de [[SAT]], Berlino, 1933(?). {{citaĵo|Verkita en simpla lingvo kun multaj gramatikaj klarigoj, la libreto ŝajnas al ni taŭga por instruado en laboristaj rondoj. La aŭtoro(j) tamen montras la [[emo]]n nenecese kompliki la lingvon. Ni rimarkas la prepozicion kontraŭ kun [[akuzativo]] superflua en sekvantaj ekzemploj: p. 54 rimedo kontraŭ malsanon, kiu estas kontraŭ min. Same "tra" kun superflua akuzativo: p 67 rigardi tra la [[fenestro]]n. Oni ne emu korekti la [[Fundamento de Esperanto|Fundamento]]n, kiu donas tute similajn ekzemplojn kun simpla nominativo: kondukis tra la stratoj § 22.14; iras tra la fenestro § 25.29 ; Trairi tra nia mallarĝa pordo § 33.2: vojeto kondukas tra tiu ĉi kampo al nia domo. Pri kontraŭ; havis malamon kontraŭ la pli juna § 13.1 ; batalis kontraŭ niaj malamikoj § 39.14 Ni same rimarkas eraran uzon de po, en la frazo p. 76: laboristoj laboras nur 6 horojn po tage. Tie oni devus bavi laboras po ses horoj tage, (por tago aŭ ĉiutage), la prepozicio po estas uzota antaŭ la variebla kvanto- po 6, po 8, po 10, kaj ne antaŭ la fiksa unueca ideo: por (ĉiu) tago, por (ĉiu) jaro, por (ĉiu) infano. Vidu Fundam.: po 3 pomoj al ĉiu el la infanoj § 15.14; po 10 paĝoj en ĉiu tago § 15 16|[[Belga esperantisto]] n199 (jan-feb 1933)}} === [[Esperanto, Lingua Internazionale]] === '''Esperanto, Lingua Internazionale'''. [[Cooperativa Esperantista Italiana]]. [[Ĝenovo]], 1912(?). {{Citaĵo|Bona propaganda broŝuro por Italoj. Krom la regulojn de nia lingvo ordigitajn en 10 lecionoj, tiu libreto enhavas noteton pri Esperanto kaj ĝia disvastiĝo kaj pri la Kongresoj, tradukajn ekzercojn, tabelon de la pronomoj, la himnon Espero kaj fine vortareton praktikan esperanto-italan.|[[Belga Esperantisto]] n050 (dec 1912)}} === [[Esperanton Kielioppi]] === * '''Esperanton Kielioppi, gramatiko de Esperanto por finnoj verkita laŭ la Fundamento de D-ro Zamenhof'''. Eldonis K. J. Gummerus, Osakeyhtitö, Jyvaskyla. 120 paĝoj 18 X 12 1/2. ===[[La Esperanto-societo]]=== '''La Esperanto-societo'''. [[UEA]], [[Roterdamo]], 1966. {{citaĵo|El la plumo de la Estraranoj de UEA [[Ivo Lapenna]], [[Gunther Becker]], [[Egidius Wensing|E. L. M. Wensing]] kaj [[Maurice Jaumotte]], la interesa serio de artikoloj, kiuj konsistigas ĉi tiun utilan libreton celas informi al la esperantistaro pri aferoj kiuj koncernas al la plej efika disvastigado de nia lingvo, ĉefe per la celtrafa agado de la lokaj Esperanto-Grupoj. La enhavo prezentiĝas jene: 1 : La rolo de la lokaj Esperanto-Societoj por realigo de la dua laborplano de UEA (I. Lapenna); 2: Unikaj eblecoj por informado sur loka nivelo (G. Becker); 3: Kie formiĝas la vera Esperantisto? (E. L. M. Wensing); 4: Kiel vivadigi niajn lokaj grupojn (M. Jaumotte); 5: Ekzemplo de modela esperanto-societo (I. Lapenna); Modela Statuto de Loka Grupo. El la Dua Baza Laborplano de [[UEA]]. Ne estas necese diri, ke ĉi tiu broŝuro estas speciale interesa por la lokaj Esperanto-grupoj de la tuta mondo. Al ĉiuj ĝi liveros abundajn konsilojn pri [[informado]], organizado kaj distraĵoj.|[[Nicolás Escartín|N. L. ESCARTIN]]. [[Boletín]] n155 (maj 1966)}} ===[[Esperanta Pola kaj Esperanta Litova bibliografio (1887-1912)]]=== Z. Adam. '''Esperanta Pola kaj Esperanta Litova bibliografio (1887-1912)'''. Eld. L. Boguslawski, Varsovio, 1914 (?) {{Citaĵo|Tiu grava verko havigos oportunan dokumentaron al la Esperantistaj literaturistoj kaj historiistoj. Ĝi daurigas, en pli kompleta kaj pli scienca formo, la laboron tiel bone komencitan de S-ro G. Davidov. La Esperanta - Pola Bibliografio enhavas: a) Esperantajn verkojn de polaj autoroj; b) polajn tradukojn de priesperantaj verkoj de nepolaj aŭtoroj; e) kolektajn verkojn de diversnaciaj autoroj. La ordo de libroj estas kronologia, sed nur laŭ jaroj, ĉiuj detaloj de la titoloj estas konservitaj. Prave rimarkigas S-ro Z. Adam, ke en la titoloj ofte troviĝas interesaj kaj gravaj detaloj por la historio de Esperanto. La valoro de tiu libro de S-ro Zakrzeuwki, jam granda en la estanteco, pli kaj pli grandigos en la estontjaroj.|Esperanto n172 jul 1914}} ===[[Esperanto poŝ-libreto]]=== '''Esperanto poŝ-libreto'''. Eld. Librejo Esperanto, Moskvo, 1913(?) du volumoj. N° 1. [[La Premiito]], novelo originale verkita en Esperanto de [[Herschel S. Hall]]. Nº 2. [[Tra la loko ensorĉita]], novelo originale verkita en Esperanto de [[J. Ŝirjaev]] ([[Ivan Malfeliĉulo]]) (17 paĝa). {{citaĵo|Feliĉe kaj esperige komenciĝas la malkara Esperanta poŝ-biblioteko. Efektive "La Premiito" kaj "Tra la loko ensorĉita" ambaŭ sin rekomendas per interesaj temoj, lerte kondukita rakonto kaj bona stilo. En "Tra la loko ensorĉita" mi rimarkis nur la kutiman malkorektajon de niaj rusaj literaturistoj: por ke aranĝi la edziĝofeston (por ke ili aranĝu, por aranĝi). Vidu sur la paĝo 14: por ke ŝi ne forkuru, ĉu iu el niaj rusaj legantoj komplezus skribi al mi (mi ne konas la rusan) kaj klarigi, kial la Rusoj emas tiun nekorektan uzmanieron de "por ke"? |[[Verto]]; Esperanto, n 148 jul 1913}} ===[[Esperanto the world interlanguage]]=== [[George Alan Connor]], [[Doris Tappan Connor]], [[William Solzbacker]] kaj [[Johano Baptisto Se-Tsien Kao]] (kompilintoj). '''Esperanto the world interlanguage — Six books in one'''. Eld. [[Thomas Yoseloff]], [[New York]], 1959. {{citaĵo|Tiu nova reviziita eldono (ses [[libro]]j en unu) enhavas ses partojn: ''Lingvoj kaj Esperanto. Praktika lernolibro. Moderna legolibro. Gvidlibro por la esperantistoj. Esperanta angla vortaro. Angla-Esperanta vortaro. Interesa, utila verko por ĉiuj, kiuj scias la anglan lingvon.|[[Brazila Esperantisto]] 1960_n558-561_sep-dec.}} ===[[Esperdona Islando]]=== Jak. de Vreese. '''Esperdona Islando'''. Esperantigita de [[Fratulo Floriano]]. Eld. [[Espero Katolika]], Parizo, 1931(?) - Islanda originalo: '''Veelbelovend Ijsland''', eld. Xaveriana, Leuven, 1924. {{citaĵo|Tre zorge prezentita libreto, kies kliŝoj sur glata papero presitaj bele aspektas, dum la enhavo ĵetas specialan lumon sur la vivo en tiu malproksima lando, aparte je rilato al la Katolika religio.|[[ Belga esperantisto]] n.190 (nov 1931) }} ===[[Espersteno]]=== J. Catton . '''Espersteno'''. 1912(?) {{citaĵo|Tiu libro ne celas sole tiujn, kiuj jam scias la Pitmanan sistemon, sed ankaŭ samideanojn, kiuj dezirus konatiĝi kun tio per Esperanto. Ĉar ni ne esploris funde la aferon, ni ne povas juĝi pri la komparaj meritoj de ĉi tiu alfaro kaj tiu farita de alia amiko, S-ro Ledger ; tion oni povus decidi nur post detala ekzerciĝado pri ambaŭ. Ni nur konstatas, ke S-ro Catton evidente tre zorge kaj detale ellaboris la aferon, kaj ni kore rekomendas la [[libro]]n al la atento de ĉiu praktikanto de la “flugilhava arto.” |Z. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 090, Junio (1912)}} === [[Estas, do, en Kristianismo io valora]] === [[Walter Searle]]. '''Estas, do, en Kristianismo io valora'''. Eld. «One by One» Working Band, London, 1921? ===[[Estonio antaŭe kaj nun]]=== '''Estonio antaŭe kaj nun'''. Eldonis Esperanta Turista Komisiono ĉe [[Esperanto-Asocio de Estonio]], [[Talino]], 1930. ===[[Estonta milito]]=== [[Johano de Bloch]]. '''Estonta milito'''. Eld. Libraro Pacifisma, Parizo, 1908(?) ===[[La Eterna Evangelio]]=== H. J. Pätiälä, pastro. '''La Eterna Evangelio'''. Eldonis la aŭtoro, [[Turku]], 1931(?). {{citaĵo|La aŭtoro intencas daŭrigi la serion de siaj libretoj pri sanktaj kaj bibliaj [[temo]]j. |[[Belga esperantisto]] n189 (okt 1931)}} ===[[Eterna Sopiro]]=== J. Olsvanger. ''Eterna Sopiro'''. Eld. [[Palestina Esperanta Ligo]], Jerusalemo. Tiu verko havis almenaŭ du eldonojn, la dua en la frua 1940 jardeko. ===[[Eŭropa kalendaro 1981-82]]=== '''Eŭropa kalendaro 1981-82'''. Eld. [[Eŭropa Klubo]], Paderborn, 1981. {{citaĵo|Ni havas antaŭ ni surprize kompletan, nekutiman, originalan kaj bele presitan kalendaron. La kovrilo, diverskolora jam, prezentas la flagojn de la diversaj ŝtatoj apartenantaj aŭ apartenontaj al la [[Eŭropa Komunumo]], kaj per diversaj koloroj kaj frazoj montras kion interne havos la kalendaro, tio estas veran eŭropan kulturan informaron. La samaj frazoj de ĉiu paĝo aperas en la lingvoj de la membroj de la nuna, E-Komunumo, krom en la latina kaj en la internacia lingvo Esperanto. Jam de la unua paĝo, krom la notoj de normala kalendaro (dato, semajntago, monato) kaj ĉiam en la menciitaj lingvoj, paĝon post paĝo, oni trovas veran internacian [[vortaro]]n por lerni eŭropajn lingvojn aŭ rememori ilin se iam lernitajn. Krom tio aperas la historio de la evoluo de la Eŭropa Unio, kaj la historio, [[klimato]], ekonomio k.t.p. de la diversaj eŭropaj landoj. Vere ne temas pri poŝa. nek mura kalendaro, sed informa kalendaro, taŭga por sciemaj personoj, ĉar ĝi enhavas ankaŭ prezentadon de la fonetiko, gramatiko k.t.p. de Esperanto, krom aliaj tre utilaj informoj pri eŭropaj gastejoj, hoteloj, konendaj Deklaracioj kiel la [[Universala Deklaracio pri Homaj Rajtoj]] kaj la Memorando de la [[Eŭropa Klubo]]. Por la studentoj, por la lingvamantoj ĉi tiu kalendaro estas posedinda [[juvelo]], kiu permesas lerni aŭ perfektiĝi en diversaj lingvoj samtempe kaj ekkoni novaĵojn kiuj neniam restos malaktualaj. Al tio jam dirita, ni devas aldoni ke la kalendaro prezentas en la lastaj folioj la datojn ĝis 1989-a. Ni gratulas la Eŭropan Klubon de Paderborn pro la granda laboro kaj bona prezentado kaj informado kiun tiu kalendaro proponas al la leganto.|Uruena. [[Boletín]] n248 (nov 1981)}} === serio [[Evangelio de belismo]]=== Okamoto Rikiiĉi (岡本力一著). Eldonis Belisma Koopera Kulturejo, [[Ŝizuoka]], 1932 Serio de tri volumenoj, ĉiu en amplekso de 44 paĝoj kaj formato de 13x19 cm: # [[Evangelio de spirita korpo]] # [[Evangelio de sinkompletigo]] # [[Evangelio de pura belo]] ===[[La Evangelio laŭ Sankta Johano kaj la Prediko sur la Monto]]=== '''La Evangelio laŭ Sankta Johano kaj la Prediko sur la Monto en lingvoj Esperanta kaj Portugala.'' Eld. [[Federação Espírita Brasileira]], Rio de Janeiro, 1946? {{citaĵo|Represoj el la Biblio, kun Portugala teksto en paralela kolumno. Espereble ĝi tre utilos al la Brazila [[Esperantistaro]].|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 491-492 mar-apr 1946}} === Eŭropo Unuigita === '''Eŭropo Unuigita. N° 1. (Skizo de praktika programo pacifista)'''. Teksto Esperanta-Franca. Verkita kaj eldonita de V. Zielinski, [[Konstantinopolo]]. 32 paĝoj 14 X 22 cm. {{Citaĵo|Plej priatentinda [[studo]] pri la nune tiom diskutata problemo de la universala pacigo de la homaro. La aŭtoro ne forgesas la potencon de la lingva pacigilo, kaj dediĉas al Esperanto gravan rolon en la praktikado de la de li proponitaj principoj. La libreto ankaŭ enhavas projekton de mallonga sed klara [[regularo]] de la celata Proksimorienta Paca Asocio|[[Belga Esperantisto]] n087 (maj 1922)}} == F == ===[[Faka Vortareto Nº 1]]=== '''Faka Vortareto Nº 1 (Provizora eldono): Terminoj uzataj en la fabrikado de ombreloj'''. Eld. Brita Literatura kaj Debata Societo, ~1920. {{citaĵo|La komitato de l' eldonanta societo decidis prepari fakajn vortaretojn; jen la unŭa provo. Ĝi ankaŭ anoncas tiajn por ŝuindustrio, [[teksaĵo]]j kaj vestaĵoj ellaborotaj helpe de alilandaj spertaj fakaj samideanoj. Tiu laŭdinda entrepreno starigi teknikajn vortarojn estas certe pli utila ol senĉesa servado de lingvaj plibonigoj. Unu paĝo montras desegnaĵon de ombrelo kun ĉiuj partoj signataj de literoj; la du aliaj donas la Esperantan nomaron de tiuj partoj kaj rilataj esprimoj, kun ilia angla traduko.|[[Georges Stroele|G.S.]] Esperanto n241 sep 1920}} ===[[Faktoj pri Germanujo]]=== [[Helmut Arntz]]. '''Faktoj pri Germanujo'''. Eld. Franz Steiner Verlag, Kolonio, 1958. [[Dosiero:Faktoj pri Germanujo.jpg|eta]] {{citaĵo|Ĝi estas la libro kiun la Germana Federacia Registaro disdonis senpage al la partoprenantoj de la [[UK 1958|universala kongreso en Mainz]] : kaj kiu ĝi nun disponigas al la Fremdlandaj esperantistoj por la prezo de nur unu respondkupono ! Vera donaco ! Ĝi estas tre interesa kaj tre bela. Tute kompreneble ĝi prenas starpunkton kontraŭ la reĝimo en [[Orienta Germanujo]] kaj konsideras fakte kiel Orientan Germanujon la parton kiu troviĝas nun en la Pola ŝtato. Lingvo bona kaj klara. Sed ni ne povas allasi la vorton dojeno : dekano estas la ĝusta vorto. Kara legant(in)o, rapidu havigi al vi tiun riĉan fonton de dokumentado.|[[Belga esperantisto]] n367 (mar-apr 1960)}} {{citaĵo|La nova eldono de tiu informilo pri la nuntempa Germanlande estas detala [[ekspozicio]] de ĉiuj pecoj kaj porcioj kiuj entute formas la tutan nacion, kun [[institucio]]j, registaro, formo de vivo, kaj popola evoluado. Kiel ĉiuj germanaj [[libro]]j, la aspekto estas serioze eleganta kun klaraj fotoj kaj originalaj desegnoj. La enhavo pritraktas la antikvan historion de la lando pasante tra la mezepoko ĝis la modema tempo, kie reliefiĝas la gravaj krizoj kiuj skuis ne nur tiu ŝtato, sed la tutan mondon. Estas rimarkindaj la atingoj kaj alta [[nivelo]] de disvolviĝo, en la kampo de la scienco, arto, kun biografioj de muzikistoj kaj verkistoj; same kiel en la sperta fako, kie oni vidas la progresojn atingitajn de la nova generacio. Finfine oni klare vidas la plibonigojn akiritajn lasta tempe per konstanta laborado kaj persistemo. Potenca ekonomio, aktiva vigla komerco kaj industrio, alta kulturnivele kaj agrablaj vivkondiĉoj por la civitanoj. Estas preskaŭ neeble priskribi detale la tutan interesan informadon. Tial kiu deziru sin informi pri la moderna vivo en tiu lando legu «Faktojn pri Germanujo» |A. Salete. [[Boletín]] n159 (jan 1967)}} ===[[Faktoj pri Nederlando]]=== '''Faktoj pri Nederlando'''. Eldonis la Ministerio de Eksterlandaj Aferoj, ''[[d:Q1037495|Ministerie van Buitenlandse Zaken]]'', [[Amsterdamo]], 1970(?) {{citaĵo|Informa [[broŝuro]] 48-paĝa, pri tiu interesa kaj laborema lando. La teksto estas dividita en 13 ĉapitrojn kaj ilustrita per pluraj fotografaĵoj.|[[Boletín]] n182 (nov 1970)}} ===[[Faktoj pri Norvegujo]]=== '''Faktoj pri Norvegujo''' tradukis [[Hans Amund Rosbach]]. Eld. Chr. Schibsteds Forlag, [[Oslo]], 1953(?) {{citaĵo|Jen tre interesa libreto, ĝemela frato de tiu titolita «Faktoj pri Danlando». Ĝi estas Esperanta eldono de oficiala informbroŝuro, pri la norvega lando, aperinta jam en pluraj lingvoj. Eldonita de Chr. Schibsteds Forlag kaj la plej granda norvega taggazeto ''[[Aftenposten]]'', en kunlaboro kun [[Norvega Esperantista Ligo]], ĝi ricevis subvencion de la norvega departemento por la ekstero. Koncize, sed abunde, la libreto donas konkretajn kaj objektivajn informojn pri la bela lando de la [[fjordo]]j, kiu certe interesos al ĉiuj esperantistoj. La nomo de la tradukinto, [[Johan Hammond Rosbach|S-ro H. A. Rosbach]], konata aŭtoro de «Bagatelaro», estas bona garantio pri lingvoperfakteco. Miaopinie, estus tre interese eldoni similajn libretojn pri aliaj [[lando]]j, kiuj konstigus belan [[kolekto]]n.| J. JUAN FORNÉ [[Boletín]] n060 (dec 1953)}} ===[[La Fermo kaj Sekigo de la Suda Maro]]=== '''La Fermo kaj Sekigo de la Suda Maro'''. Eld. Nederlanda Ĝenerala Fremdultrafika Asocio <!-- nacilingve ne ''Nederlandse Algemene Buitenlandse Verkeersvereniging'' - kio do? -->, [[Hago]], 1938(?) {{citaĵo|Rimarkinda raporto pri la konstruo de digo, kiu en majo 1932 fine fermis la sudan parton de la [[Suda Maro]] (Zuider Zee), kiu fariĝis pro tio akvo enlanda, aldonis 794 al la surfaco de [[Nederlando]], kaj donos kultivlaboron al 300,000 homoj. Sendube unu el la plej interesaj kaj rimarkindaj inĝenieraj laboroj iam plenumitaj. La rakonto estas unika, klare prezentita, kaj belege ilustrita per 33 bildoj elaeraj. Ni varme rekomendas, ke oni ĝin akiru. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 395, marto (1938)}} ===[[Feuillets Encyclopédiques de Documentation Espérantiste]]=== [[Louis Perret]]. '''Feuillets Encyclopédiques de Documentation Espérantiste'''. Lyon, edke 1946 ĝis 1955.<ref>https://arkivo.esperanto-france.org/divers/perret/fede.htm</ref> {{citaĵo|Jen aperis 3-a kajero de tiu bonega verko, kiu alportos senegalan helpon al propagandistoj en landoj de francalingvo. Estas metoda kompilo de plej diversaj tekstoj, opinioj de famuloj, kiujn kompletigas bonegaj fotoj, je tre diversaj temoj kaj okazoj en la esperantista mondo. Estas vere giganta laboro, kiun entreprenis tiu fervora samideano, kiu vere meritas helpon de ĉiuj. Ni esperas, ke ĉiu samideano fariĝos abonanto de tiu Enciklopedio por sia profito en la propagando de nia kara lingvo kaj por helpi la eldoniston en lia peniga kaj honorinda laboro.|[[Afrika Revuo]] numeroj 11-12, Novembro - Decembro (1947)}} ===[[La Fianĉino de Olivetan]]=== Denise Hourtisque. '''La Fianĉino de Olivetan'''. Trad. André Bachelier. Eld. [[Kristana Esperantista Ligo Internacia]], Parizo, 1955(?). {{citaĵo|La enhavo rekondukas nin al la unua periodo de la reformaco (''tiel''), kiam la protestantoj suferis pro gravaj kaj teruraj persekutoj ofte finigantaj sur la [[brulŝtipo]]. Ĝenerale la lingvo estas bona, kvankam kelkaj gramatikaj eraroj ne mankas. Ekz. pago 2: li edzigis sencerbulinon tian, KIA vi. (kiel), paĝo 3: Neniam mi vidis lin kolerantan (koleranta) konduki ĝis bona fino (al); paĝo 6: ĝis ĵeti nin (prepozicio antaŭ infinitivo).|[[Belga Esperantisto]] - Numero 332, aprilo 1955}} ===[[La filoj de l’ŝtonkora homo]]=== T. Horvath, [[Pŭl Korcsmŭros]]. '''La filoj de l’ŝtonkora homo''', trad [[Vilmos Benczik]]. Hungara Esperanto-Asocio, Budapest (1978), 60 p. Bildstria libro bazita en samnoma romano de Mór Jókai (1825—1904). {{citaĵo|Mór Jókai (1825—1904) estas granda [[romanisto]] de la lastjarcenta Hungario. Li verkis pli ol cent librojn, ties temoj li ĉerpis el la heroaj eventoj de la [[revolucio]] kaj liberecbataloj de la jaroj 1848/1849, kaj la tielnomata «reformepoko" inter 1825 kaj 1848. "La filoj de l’ŝtonkora homo" aperis [[1869]], du jardekojn post la malvenko de la liberecbatalo. Ĝi estas deviga legaĵo en la antaŭlasta klaso de la hungaraj [[bazlernejo]]j, ĝi estas tradukita en ok [[lingvo]]jn kaj plurfoje filmigita. HEA prezentas al eksterlanda legantaro la skeleton de la ampleksa verko en [[formo]] de bildrakonto. [[Vilmos Benczik]] esperantigis la tekstojn de T. Horvath kiuj akompanas la desegnaĵojn de [[Pŭl Korcsmŭros]]. Estas provo apliki la en multaj landoj popularan formon de bildrakontoj kaj liveri facilan, intereskaptan legaĵon ankaŭ por komencantoj. Rakontiĝas la aventura historio de la tri fratoj Baradlay kiuj diversmaniere kaj diversloke partoprenis la revolucion [[1848]]. Eĉ tiu mallonga bildrakonto kun malmultvorta teksto prezentas mozaikon de aventuro, politiko, heroismo, sed ankaŭ amo, malico, humoro. Eble la bildrakonto instigas al legado de la nacilingvaj tradukoj de verkoj de Mor Jokai, kiuj helpas al eksterlandanoj pli bone kompreni hungarojn. Tio estis unu el la motivoj kiuj instigis. HEA-n eldoni tiun-ĉi libreton.|[[Linde Knoschke]]. [[Der Esperantist]] - Numero 103, Majo (1980)}} === [[La fina batalilo]] === [[Theodora Wilson Wilson]]. '''la fina batalilo (Hellito aŭ...) Vizio'''. Trad. anonima. Eld. C. W. Daniel Ltd., London, 1916(?) 172 paĝoj. {{citaĵo|Jen libro interesa por ĉiu samideano. Oni sentas, ke la aŭtorino ĝin verkis el plena koro. Kortuŝita de. la teruraĵoj de la Milito, inspirita verki libron, kiu prezentos la faktojn al la ĝenerala nescianta publiko, ŝi esperas, ke la publiko, siavice, kortuŝiĝos kaj inspiriĝos forte militi kontraŭ la milito. Neniu homamanto povas legi la malgajigajn paĝojn ne pensante: “ Efektive tiuj veraĵoj devus esti konataj de ĉiuj, kaj precipe de la nepensemuloj, kiuj avide sekvas la politikajn kaj ĵurnalistajn alvokojn kaj blinde kredas la troigojn kaj falsdirojn de la ĉieaj militemuloj.” En Ĉapitro VII, kie soldatoj parolas en vagonaro en Ĉapitro X, kie flegistino kaj alia virino malkaŝas siajn korsentojn, en Ĉapitro XVII, kie la “ homamaso ” montras sian timon kaj brutan forton,en Ĉapitro XXVI, kie vundita oficiro kaj pastro ortodoksa interŝanĝas siajn opiniojn pri “[[Dio de Bataloj]],” kaj en aliaj, oni facile konstatas, ke la verkintino profunde konas la homan karakteron. Tute trafeŝi prezentas bildon post bildo de la [[Granda Milito]], sed me, kiel la populara kinematografo ilin prezentas. Efektive la libro dividiĝas en 33 Ĉapitrojn, kaj preskaŭ ĉiun oni povas legi kiel apartan rakonton. Tamen la tuta ĉapitraro prezentas unu historion pli malpli bone kunligitan. Al la recenzisto ŝajnas, ke eble la libro mem estus pli grava kaj pli efika, se ĝi enhavus malpli da fantaziaj Ĉapitroj, kaj simple prezentus la krudajn faktojn kiel ili estas, lasante al la imago de ĉiu religiulo aŭ nereligiulo la eltrovon de la vera kaŭzo de la tragediaj tagoj, kiujn ni nun travivas, Pri la esperanta stilo, al la recenzisto malmulto ŝajnis kritikinda. Vortoj kiel “mesaĝo,” “murdi”, “mis-kompreni,” “ perpleksi,” kaj “ kunsorti” ne estas troveblaj, certe, en la ĝisnunaj vortaroj. Iliaj advokatoj pretendas bezonon de tiaj vortoj, kaj, cetere, ĉiam estas permesite al verkistoj la provuzadon de tiaj novaj vortoj. Tamen estus bone aldoni ĉiam moton pri la provvorto, kiel, efektive, oni faris pri unu el la supraj vortoj. (Vidu p. 77). Oni rimarkas: “ Ĉio por kiu, p. 12, kaj “ ĉio por kio,” p. 18. La unua, kredeble, estas preseraro. Malofte eraroj de stilo enestas la libron, sed eble “ kaptante la punkton,” p. 21 ne estas klara al alilanduloj ; kaj pli bona ol “ rediris,” lasta linio, p. 24, estus “ respondis.” Aliflanke, oni povas rekomendi al ĉiu studanto de Esperanto la legadon de tia bone kaj lerte tradukita verko.|Moljo. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 146, Februaro (1917)}} === [[Foiro de Frankfurt]] === '''Foiro de Frankfurt. 23-29 sep.''' Frankfurt, 1923, 23 pĝ. Ilustrita. ===[[Folkenes forbund om esperanto]]=== '''Folkenes forbund om esperanto'''. Eld. [[Centra Dana Esperantista Ligo]], Kopenhago, 1923. ===[[Folkloro kaj Kolektivaj Esploroj per Bonvolaj Informantoj]]=== A. Varagnac. '''Folkloro kaj Kolektivaj Esploroj per Bonvolaj Informantoj'''. Eld. Union Republicaine, [[Chalons-sur-Marne]], 1935(?), 8 pĝ. {{citaĵo|Studaĵo pri la utileco de folklora [[studo]], kun klasifiko kaj priskribo de ĝia [[kampo]]. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 368, Decembro (1935)}} ===[[La Franca Linio]]=== '''La Franca Linio. La Linio, kiu fortranĉas la angulon Plymouth al Novjorko en malpli ol ses tagoj'''. Eld. Compagnie Generale Transatlantique, Ltd., Londono, 1926 (?), 8 pĝ. ===[[Fundamenta Esperanto-Japana Vortaro]]=== [[Yoshi H. Ishiguro]] kaj [[Kurachi Haruo]]. '''Fundamenta Esperanto-Japana Vortaro'''. Eld. Kiboŝa, [[Tokio]], 1931(?) {{citaĵo|Luksa rizpapera 100-paĝa [[gramatiko]] kaj vortaro Esperanto-japana, lede bindita, por la veŝt-poŝo. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 314, Junio (1931)}} == G == ===[[Gajaj Klubvesperoj]]=== [[Gudrun Riisberg]] kaj aliaj '''Gajaj Klubvesperoj'''. Eld [[Dansk Esperanto-Forlag]], Aabyhoj, 197(?) {{citaĵo|Jen kolekto de bonhumoraj skeĉoj kaj ludoj tre adekvataj por vivigi nian lingvon en la kluboj. La libreto estas tre bonvena pro la spriteco kaj facila ludeblo de sia enhavo. Mi citu la skeĉojn “La kudrilo", ludebla de kvar aktoroj; “Egal-Rajto", "Fatamorgano" kaj "Kion vi diras?" ludeblaj de du kaj "La Porko” ludebla de tri. Kio pli bona ol praktikadi amuze? La preso esta s tre klara, mi trovis nur tri preserarojn, kiujn mi citas por eviti miskomprenon: p. 5, orelon ilin ( : ili); p. 8 foriros (: foriras); viziko (veziko ) . La lingvo estas korekta. Tamen... bedaŭrinde la uzo de: TIOM tiom malgaja, tiom granda, tiom malĝentila (paĝ. 18, 20, 22) kontraŭ la tradicia kaj pli flua TIEL. ATA "Li povas e sti savATa". AT kiel AS esprimas absolute neperfektan agon, dum la frazo citita celas perfektecon, do savITa (p. 25). A kun la pasiva gerundio. "Veni nerazita” anstataŭ nerazite. AS Por subjunktiveco: “ke la sinjorino estas zorge vestita ” anstataŭ estu. Miaj atentigoj ne iras nur al la simpatia libreto "Gajaj Klubvesperoj”, sedal ĉiu , kiu uzas la lingvon diverĝe, neunuece.|[[Salvador Gumá]]. [[Boletín]] n183 (jan 1971)}} ===[[Geodezia fakterminaro en ses lingvoj]]=== '''Geodezia fakterminaro en ses lingvoj'''. Eld. Budapesti Geodeziaj es Terkepeszeti Vallalat, Budapeŝto, en kvar volumenoj: 1976/1980/1981. En la angla, Esperanto, franca, germana, hungara kaj rusa. 1-a parto: Kompensuma kalkulado, kupera geodezio, landa [[mezurado]], 1976 (322 p.) ; 2a parto: Instrumentoj, iloj, instrument-teknikaj nocioj, 1978 (388 p.); 3a parto: Elementa [[geodezio]], parcelado, urb-ordigo, katastro, grundoklasifiko, 1980 (374 p.); 4a parto: [[Topografio]], 1981 (343 p.), 25 cm. === [[George Williams]] === '''George Williams. Skizo de la vivo de la fondinto de la [[Kristana Asocio de Junaj Viroj]] okaze de la centjarfesto de lia naskigo'''. Eld. Tutmonda Komitato de la K. A. de J. V., Ĝenevo, 1921. {{Citaĵo|Traduko laŭ la franca resumo de Th. Geisendorf de la angla verko «The Life of Sir George Williams». — La esperanta stilo kaj lingvo de tiu libro estas bonegaj. Entute tiu eldonaĵo estas tre interesa dokumento|[[Belga Esperantisto]] n092-093 (okt-nov 1922)}} ===[[Gramatiche vocabulari ed eserciçis di lenghe internacional esperanto pailadins furlàns]]=== '''Gramatiche vocabulari ed eserciçis di lenghe internacional esperanto pailadins furlàns'''. Eld. [[Esperanto-Udine]], [[Udine]], 1935(?) ===[[Grammatica da Lingua Esperanto]]=== [[Alberto Alvares Fernandes Vieira]] kaj [[Leonel Gonzaga]]. '''Grammatica da Lingua Esperanto'''. 2a eldono. Eld. M. Piedade & K°, Rio de Janeiro, 1907. ===[[La Granda Reĝo]]=== Pastro Joaĥim. '''La Granda Reĝo'''. Eld. Sekretariejo de la Surtronigo de la S. Koro de Jesuo, Ginneken, 1936(?), 22 pĝ. {{citaĵo|Alvoko al la honorigo de bildo de la [[Koro de Jesuo]] en Romkatolikaj hejmoj, kaj historio de tiucela movado. Lingve sufiĉe bona, sed ne perfekta. Ĉu necesas ''devocio, supremacia'' Preferinda estas ''Jesuo'', ol ''Jezuo''.|[[Montagu Christie Butler|M. C. B.]] [[La Brita Esperantisto]] - Numero 378, oktobro (1936) }} ===[[Gravuras e Vocabularios para o Ensino do Esperanto]]=== '''Gravuras e Vocabularios para o Ensino do Esperanto'''. Eld. [[Liga Esperantista Brasileira]], Rio de Janeiro, 1941(?) {{citaĵo|En ĉi tiu volumeto ni vidas serion de 21 [[bildopaĝo]]j, kiuj prezentas objektojn el la [[ĉiutaga vivo]]. Sur ĉiu paĝo troviĝas plimalpli 50 Esperantaj terminoj, nomantaj la [[objekto]]jn desegnitajn: entute la libro enhavas la nomojn de preskaŭ 1000 objektoj. Pri la Esperanta teksto respondas S-ro [[Alberto Couto Fernandes|S. Couto Fernandes]] [''tiel''], kaj (kiel oni atendus ĉe tia eminenta samideano) ĝi estas tute laŭdinda. Unu-du nekutimaj terminoj estas [[persieno]] (Venetian shutter) (kp. ĵaluzio, Venetian blind); kaj [[babasuarbo]], [[karnaubarbo]] (nomoj de lokaj arboj, kies signifon ni ne eltrovis). La ''[[Union Jack]]'' estas standardo Brita, ne sole Angla. Anstataŭ [[golfio]] aŭ gaŭfo (eksperimentaj nomoj ne plu uzataj) oni nun ordinare nomas la ludon [[golfo]]. Diversloke la bildoj estas iom tro malgrandaj aŭ malklaraj por facila distingo. Sed por 130 milreis la kursestro povas ricevi de la eldonejo la kolekton “A”, kun la samaj bildoj grandformataj por montro surmure : tio tre faciligus la instruadon.|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 433-434, Majo - Junio (1941) }} ===[[Gvidilo de l' profesoroj kaj de l' lernantoj]]=== '''Gvidilo de l' profesoroj kaj de l' lernantoj'''. Eld. [[Eldonejo de Esperanto]], [[Issy-les-Moulineaux]], 1933(?) {{citaĵo|Konsiloj por la lernado de Esperanta [[stenografio]] Duployé-Flageul kaj modela traduko de l’ ekzercoj.|[[Brazila Esperantisto]] 1933_n258-261_jan-apr.}} [[dosiero:Ŝapiro - Gvidilo tra Bialystok, 1923.pdf|eta|140ra]] === [[Gvidilo tra Bialystok, la nask-urbo de nia Majstro]] === '''Gvidilo tra Bialystok, la nask-urbo de nia Majstro'''. [[Jakobo Ŝapiro]], 1923, eldonejo [[Esperanto Triumfonta]] en [[Horrem]] apud [[Kolonjo]]. ([[d:Q94695516]] en vikidatumoj) == Ĝ == ===[[Ĝenerala instruado en V.D.R.]]=== '''Ĝenerala instruado en V.D.R.''' Eld. [[Fremdlingva eldonejo]], [[Hanojo]], 1971. {{citaĵo|Malgraŭ la sanga batalado, kiu jam de 25 jaroj ŝtormas tra Vjetnamio, la ĝenerala instruado disvolviĝas en vere mirigaj proporcioj, se konsideri kiom da obstakloj kaj handikapoj devas superi militanta popolo. Ĉi tiu [[libro]] bone prilumas la nunan situacion en la kampo de la edukado en [[Nord-Vjetnamio|V. D. R.]], faras rivelajn kom parojn kun la panoramo de pasintaj tempoj kaj projektas kun fido kaj optimismo por la futuro. Leginda libro, kies klara, simpla lingvo estas kroma logaĵo.|[[Fernando de Diego|F. de Diego]]. [[Boletín]] n191 (maj 1972)}} == H == === [[Handbook of the church esperantist leage]] === ''Handbook of the church esperantist leage (La Eklezia Esperantista Ligo)''. Eld. [[Eklezia Esperantista Ligo]], [[Huddersfield]], 12 paĝoj 22 X 14 cm. {{Citaĵo|Tre efike redaktita broŝuro en angla lingvo. Ĝi enhavas klarigon de la tuta programo de la ligo Eklezia, kiu konsistas el: Enkonduki Esperanton en la servo de la religio, Pliigi la Influon de l'Eklezio per Esperanto, Favorigi la literaturon de la internacia lingvo.|[[Belga Esperantisto]] n073-074 (mar-apr 1921)}} ===[[Hat Esperanto eine Zukunft?]]=== '''H. Jungschaffer'''. '''Hat Esperanto eine Zukunft?'''. 1948(?) ===[[Hejmoj de Birdoj]]=== [[Ju Zi]] '''Hejmoj de Birdoj'''. Ilustrita de [[Wu Daisheng]]. Eld. [[Ĉina Esperanto-Eldonejo]], [[Pekino]], 1983, 21 cm. {{citaĵo|Plenkolora infanlibreto pri birdoj kaj ties [[nesto]]j.|[[Der Esperantist]] n130_feb. 1985}} ===[[Heroldo-Taschenworterbuch]]=== '''Heroldo-Taschenworterbuch'''. Eld. [[Heroldo de Esperanto]], [[Kolonjo]], 1933(?) 131 pĝ. {{citaĵo|Esp-Germana kaj German-Esperanta poŝvortaro; klare presita, oportuna formato. Kun plenaj [[listo]]j de nomoj geografiaj kaj personaj, kaj interesa kaj utila enciklopedieto de la [[Esperanta movado]]. Bedaŭrinde la vortaro multe tro facile enlasas vortojn senutilajn kaj dubindajn. [[Ŝanĝo]], ekzemple, de ''fugo'' al ''fugeo'', aŭ de ''vipuro'' al ''vipero'', estas neakceptebla. ''Komuti'' kaj ''ŝalti'', ''gracila'' kaj ''svelta'', ''niti'' kaj ''vinkti'', ''MET'' kaj ''CET'', baraktas kune por ekzisto. Ŝajne oni celis kolekti multajnrenkonteblajn formojn senkribre, lasante la lolon kaj la tritikon kreski kune. Tio utilas pli al la leganto de nia [[gazetaro]], ol al la lernanto bezonanta gvidon. Malgraŭ la amaso da novaj [[vorto]]j, mankas ''heĝo'' ! | [[La Brita Esperantisto]] - Numero 336, Aprilo (1933)}} ===[[Hebrea progreso en Palestino]]=== '''Hebrea progreso en Palestino. Prezentita al la XVII-a Tutmonda Kongreso de Esperanto en Ĝenevo en Aŭgusto 1925'''. [[Centra Cionista Organizaĵo]], Londono, 1925. ===[[Hibakusha]]=== '''Hibakusha'''. Eld. Nihon Hidankyo. Tokyo 1982, 20 p. {{citaĵo|Hibakeoj en Esperanto nomiĝas la vunditoj kaj domaĝitaj de la jeto de atombomboj far [[Usono]] sur Hiroŝimon kaj Nagasakion. La Japana Federacio de la organizaĵoj de A- kaj [[H-bombo]]j suferitoj ([[The Japan Confederation of A- and H-Bomb Sufferiers Organization]]) eldonis 3-lingvan (Esperanta, angla, itala) riĉe kaj ja terure ilustritan kajeron pri la detruitaj [[Hiroŝimo]] kaj [[Nagasaki]] kaj pri ties mortbruligitaj aŭ ankoraŭ vivantaj viktimoj. Ege emociiga broŝuro, kiu helpu al ankoraŭ pli aktiva kontraŭstaro al la usona minaco de "unua nuklea bato". Ni represas parton de la [[broŝuro]]. „'''Kial estis uzita la atombombo?'''<br> Meze de 1945 Japanio jam perdis ĉiom da maraj kaj aeraj armefortoj, kaj preskaŭ restis sen militpovo por daŭrigi la batalon. En [[februaro]] interkonsento estis farita inter la [[aliancano]]j en Jalta, ke Sovetunio partoprenu la militon kontraŭ Japanio en Siberiu [''tiel''] komence de aŭgusto, ĝis tri monatojn post la [[malvenko de nazia Germanio]]. La uzo de la [[atombombo]]j fare de Usono fakte ne estis "por mallongigi la agonion de milito, por savi milojn kaj milojn da vivoj . . ." (la prezidento [[Harry S. Truman|Truman]]), sed "por havigi al si politikan [[avantaĝo]]n en la usona postmilita strategio kontraŭ Sovetunio" (la milita [[sekretario]] [[Henry L. Stimson|Stimson]]). Troviĝis ankaŭ alia kaŝita celo, nome, por esplori la povon de la atombombo pretige por la plua uzo de nukleoj armiloj en la [[estonteco]]. Jen kial ambaŭ urboj estis elektitaj kiel celobjektoj por fari eksperimenton sur la vivantaj korpoj. Pro tio Usono rigardis la damaĝon milita sekreto kaj rifuzis helpi la [[hibakŝo]]jn malgraŭ propono farita de [[Internacia Ruĝa Kruco]]. Usono perforte venigis multe da hibakŝoj al militaj hospitaloj en Hiroŝima kaj Nagasaki, kie ili prenis specimenojn de ilia sango kaj fortranĉis la afektitajn partojn de iliaj malfortiĝintaj korpoj por patologia esplorado, traktante la viktimojn kiel "[[kobajo]]jn", sed ili donis al ĉi tiuj nenian medicinan traktadon.<br> '''Hibakŝoj alvokas por la neniigo de nukleaj armiloj'''.<br> En 1954, kiam Usono faradis eksperimentojn de hidrogenaj bomboj en la [[atolo Bikini]], la telekomunika funkciulo de Japana fiŝista [[ŝipo]], aganta en Pacifika Oceano, mortis pro la radioaktiveco el la "[[polvo de morto]]" kiu falis sur la ŝipon. Tio vekis fortan indignon en larĝa gamo de japana popolo, kaj la [[movado]] kontraŭ A- kaj H-bomboj disvastiĝis tra la tuta lando. Kuraĝigite de la [[Unua Monda Konferenco kontraŭ A -kaj H-bomboj]] en Hiroŝima en 1955, la neglektitaj hibakŝoj unuigis sin kaj formis [[Hidankyo]] [''tiel''] (Federacio de Asocioj de Viktimoj de Atom- kaj [[Hidrogenbombo]]j) la sekvantan jaron. Ekde tiam la hibakŝoj persistis en aktivadoj ĝis nun, postulante la kompletan malpermeson de {{J|nuklea armilo}}, kaj postulante de la registaro efektivigon de nova leĝo por la helpo al hibokŝoj. Subtenate de multe da civitanaj organizoj, Hidankyo, klopodas kolekti 20 milionojn da subskriboj por postuli la starigon de leĝo por helpi la hibakŝojn, kaj ĝi preparas sendi [[delegitaro]]n eksterlandon por dissemi la [[vero]]n, kaj denunci la krimecon de la atorm-bombado pri Hiroŝima kaj Nagasaki." La broŝuro ankaŭ ekzistas unu lingva.|[[Der Esperantist]] n123 jan. 1984}} ===[[Hiroŝima-Nagasaki. Bilda Dokumento pri la Atombombado]]=== '''Hiroŝima-Nagasaki. Bilda Dokumento pri la Atombombado'''. Eld. Eldon-Komitato por Hirosima-Nagasaki, 1978. {{citaĵo|''„Estis mateno agrable serena; oni antaŭvidis ardan varmegon kun la koruso de cikadoj kiel kutime en somero. Hiroŝima, la 6an de aŭgusto 1945, je la 8a horo, 15 minutoj. Matennebulo jam forpasis sub la intensa sunbrilo, kiu ankaŭ tiutage aŭguris tipan somertagon kun varmego. Nagasaki, la 9an de aŭgusto 1945, je la 11-a horo, 2 minutoj. Jen la fatalaj momentoj, kiam du atombomboj de la usona armeo, urania kaj la alia plutonia, unuafoje uzitaj en milito, atakis la du urbojn. Ili pereigis 130 000 — 140 000 homojn en Hiroŝima kaj 60 000 — 70 000 en Nagasaki“.'' Aperis 1979 en Japanio libro pri la sekvoj de la unua atombombado. „Hiroŝima — Nagasaki. Bilda Dokumento pri la Atombombado“. La ampleksa 350-paĝa librego entenas 390 fotojn kolorajn kan nekolorajn, kiuj estas faritaj horojn post la bombado aŭ jarojn poste (ĉar atombomba malsano ankoraŭ hodiaŭ rabadas vivon de travivintoj) kaj 93 kolorajn bildojn, kiuj estas desegnitaj surloke aŭ pentritaj de la bombitoj („hibakŝoj“) mem. Entute oni elektis tre zorge el materialo de pli ol 4000 fotoj kaj 2500 desenaĵoj. Multaj fotoj nur lastatempe estas disponigitaj de la usona mararmeo. Preskaŭ ĉiuj fotoj estas faritaj rekte de la originalaj kliŝoj de la [[posedanto]]j. La libro estas verŝajne unika en la mondo. La eldonadon de la libro ebligis per sia mono 15 000 japanaj civitanoj, kiuj formas la bazon por la „Komitato de Japanaj Civitanoj por sendi Donacajn Kopiojn de Bilda Dokumento de la Atombombado al Niaj Infanoj kaj Kolegaj Homoj en la Mondo“. Ĝis nun aperis eldonoj en la japana, angla, hispana lingvoj kaj en Esperanto. Dum la somero 1979 delegitaro de tiu-ĉi komitato traveturis kelkajn eŭropajn landojn kaj ankaŭ, fine de aŭgusto, estis gastoj de la „Packonsilantaro de GDR“, por transdoni la librojn al la reprezentantoj de GDR. Du [[reprezentanto]]j de la [[Japana Pacdefenda Esperantista Asocio]] (la japana [[MEM]]-sekcio), nome [[Kimiaki Kurita]] kaj [[Ikuo Senga]], kiuj apartenis al la [[delegitaro]], transdonis ekzemplerojn de la esperantolingva eldono al la [[prezidanto]] de [[Centra Laborrondo Esperanto]], [[Rudolf Hahlbohm]]. Tiom pri la faktoj. Nun iom pri la fono de la verko. Ni legas: „Kiel eble plej frua efektivigo de la kompleta abolicio de nukleaj armiloj kaj de la plena malpermeso de atom- kaj hidrogenbomboj — tion forte aspiras ĉiuj [[homo]]j en la mondo. Ni devas nepre komuniki al la sekvantaj generacioj kaj al ĉiuj homoj en la mondo la neniam ripetendan tragedion de Hiroŝima kaj Nagasaki. Tiu arda deziro kovis kaj naskis tiun ĉi libron. La [[projekto]] startis per ideo hazarde ekhavita. En iu mezlernejo en Gubernio Hiroŝima la lernantoj regule sendadis al aliaj [[mezlernejo]]j en la lando lernomaterialojn pri la atombombado, kiujn ili ricevis de siaj instruistoj kaj gepatroj. El tio sekvis, ke en iuj lemejo) oni ekhavis lecionojn pri la atombombado, kaj ke naskiĝis kontakto inter la geknaboj jen per korespondo jen per rekta renkontiĝo. Cu do ne eblos fari la samon adrese al la tutmondaj popoloj? Tio estis la [[ideo]] trafinta unu patron, kiu vizitis Hiroŝimon kune kun siaj infanoj kaj estis forte impresita de la valora agado de la geknaboj. Li tuj parolis al siaj amikojj pri la sugesto, kaj tiel komenciĝis la tuta afero.“ Kion diri pri la fotoj mem? Ili estas tiom teruraj kaj animskuaj, ke apenaŭ sufiĉas la homa lingvo sin esprimi. Tro malmultaj ja scias pri tio, kio okazis 1945 al tiuj du urboj. Gi estas la infero laŭ ĉiuj eblaj variantoj de imago-povo. Se oni trafoliumis la libron, oni ekkomprenos, kio atendos la mondon, se oni ne sukcesas bridi la militpreparantojn. Por ke la libro ankaŭ aperu en Esperanto, esperantistoj-subtenantoj el [[Japanio]] fondis apartan asocion por akceli la [[eldonado]]n. Deko da esperantistoj tradukis la tekston sub la kontrolo de Konisi gaku. Povas okazi, ke japana esperantisto donacos tiun verkon al sia eksterlanda amiko. Tiam tiu nepre sendu sian impreson al„Hiroŝima-Nagasaki osekaj e okuru esperanto no kai“ ĉe Japana Esperanto-Instituto, Wasedamati 12-3, Siuzyuku-ku, Tokio, 162 Japanio. La libro estas forta kaj siaspece unika alvoko al la homaro, ĉion entrepreni por ke finfine ekhaltu la vetarmado, venu la plena kaj senkondiĉa malarmado kaj estu sekurigita la paco. En tiu strebado la esperantistoj de GDR estas plene je la flanko de la japana civitana komitato.|[[Der Esperantist]] - Numero 100, Februaro (1980)}} {{citaĵo|La libro pri Hiroŝima—Nagasaki. Spertoj el ĈSSR<br> Nia paca sekcio streĉas forton, kiel eble plej multe helpi en la batalo por forigi nukleajn armilojn. En tiu klopodo tre helpis al ni japanaj pacamikoj, kiuj donace sendis al ni fotoalbumojn "Hiroŝima — Nagasaki", bilda dokumento pri la atombombado. Tiu donaco instigis nin, sendi al ĉiuj rondetoj alvokan leteron, ke ili organizu inter esperantistoj prelegojn pri la nuklea danĝero kaj ke ili uzu la [[libro]]n kiel dokumenton de teruraj postsekvoj. Paroladoj estis organizitaj ne nur inter esperantistoj, sed la albumoj estis pruntitaj al diversaj societaj organizaĵoj, kie diskutoj havis tre bonan rezulton. Ĝis hodiaŭ jam estis organizitaj prelegoj en 56 lokoj de Ĉeĥoslovakio kaj konstante venas postuloj pri la prunto de tiu ĉi unika libro. Laŭdinda fakto estas, ke la rondetoj en Trebiĉ preparis enkondukan skriban prelegon por ĉiuj. De plua rondeto estis la prelego surbendigita. Aliaj [[aktivulo]]j preparis [[diapozitivo]]jn, lauj vagas kun la libro. Alia rondeto preparis mallongan filmon pri diskuto, kiun instigis trarigardo de la bildoj. Kelkaj kluboj sukcesis pri prelego publiki artikolojn en tagaj gazetoj. Unu aktivulo fondis kronikon de eldiroj, kie ĉiu trarigardante povas skribi sian impreson pri la libro. La libro estis ankaŭ uzita por instruado en alta lernejo en studobjekto „radio�aktiveco **. Ni kredas, ke pluaj rondetoj ankaŭ disvolvos novajn metodojn kaj [[maniero]]jn por la plej efika eluzo de la bilda dokumento. Mi volas esprimi sinceran [[danko]]n al la japanaj pacamikoj, kiuj donis per la eldono de libro decidan paŝon...|[[Drahomir Koĉvara]]. [[Der Esperantist]] n112 feb. 1982}} ===[[Hispanujo-Elvoko al la Pacifismo]]=== [[Herbert Runham Brown]]. '''Hispanujo-Elvoko al la Pacifismo'''. Eld. la aŭtoro, [[Enfield]], 1937(?) {{citaĵo|Interese kaj klare prezentas la vidpunkton de la absolutista militrifuzanto pri la nuna situacio en [[Hispanio]], kaj la problemoj naciaj kaj personaj (ekz., “Se mi estus en Hispanujo!”) kiujn ĝi levas. Lingve bonega. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 383, Marto (1937)}} ===[[Hispanujo (gvidlibro)]]=== [[Francisco Javier Sánchez Cantón]]. '''Hispanujo'''. Eld. Reĝa Delegito por Turismo kaj Artkulturo, Madrido, 1926. {{citaĵo|Ĉi tiu bela libro estas havebla senpage de ĉiu Esperanta grupo aŭ Asocio por sia Biblioteko, per peto pri tio al la Reĝa Delegito por Turismo, Romantika Muzeo, Strato S. Mateo, Madrid, per ilustrita poŝtkarto kiel eble plej bele kaj esperante verkita ; kaj prefere kun la [[stampo]] de la grupo aŭ asocio. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 256, Julio (1926)}} ===[[Historio, instruoj kaj valoro de la Baha’i-movado]]=== '''Historio, instruoj kaj valoro de la Baha’i-movado''' trad. [[Hermann Grossmann]]. Eld. [[Esperanto-komitato de la Baha’i-movado]], Hamburgo, 1925(?) ===[[Historio pri la Skismo en la Laborista Esperanto-Movado]]=== "Historio pri la Skismo en la Laborista Esperanto-Movado. Dokumentaro, — kiu montras la kaŭzojn kaj respondecojn, kaj preparas la bazon por unueca agado." Eld. [[SAT]], Parizo, 1935(?) {{citaĵo|Ĉi tiun broŝuron nepre devas legi ĉiu, kiu interesiĝas pri la laborista Esperanto-movado. Laŭ la antaŭparolo, la kompilintoj “klopodis paroligi nur faktojn, dokumentojn”, kaj ĝia ĉefa valoro estas la interesa kolekto da gazet-artikoloj, leteroj, k.t.p., pri la evoluo de [[Sennacieca Asocio Tutmonda]], la agado de la komunista opozicio, la transpag-malpermeso rilate al la SATmono en Moskvo, kaj la fondo de nova [[Internacio]] — I.P.E. Kompreneble, la komentoj ne pretendas senpartiecon, kaj la “alia flanko” vidas la aferon de mala vidpunkto (vidu, ekz., Sur Posteno, Jan., 1935). Sed ĉu oni konsentas aŭ ne, oni ne povas ignori la verketon.| J.F. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 365, Septembro (1935)}} ===[[Homaranismo en praktiko]]=== '''Homaranismo en praktiko: Projekto kaj opinioj pri la Domo de Homamo. La plej grandiosa entrepreno en Esperantujo'''. Eld. [[Oomoto]] Internacia, Parizo, 1932(?) ===[[La Homo, kiun Milionoj aŭskultas]]=== [[Gunnar Furhanimar]]. '''La Homo, kiun Milionoj aŭskultas (Stanley Jones kaj Lia Mesaĝo).''' Eld. [[Kristana Eldonejo]], Stockholm, 1946? {{citaĵo|Jen biografieto, kun portreto, de [[Stanley Jones]] : homo, kiu eble pli multe ol iu ajn alia helpis interpreti la [[Kristanismo]]n al [[Brita Hindio|Hindujo]], kaj Hindujon al la Okcidento. Ni legas pri Ha laboro kiel Kristana [[evangeliisto]] ĉe hinduoj, islamanoj, ateistoj, [[komunisto]]j, kaj teozofoj ; per prelegoj, [[diskutado]], seminario, kaj alimaniere; lia [[vojaĝado]] en Hindujo, ĉinujo, Aŭstralazio, [[Usono]], Sudameriko; la argumentoj de [[oponanto]]j; renkontoj kun [[Mohandas Karamchand Gandhi|Gandhi]] kaj aliaj [[eminentulo]]j ; liaj laborprincipoj ; lia sinteno pri multe da aktualaj kaj gravaj demandoj. Ofta malhelpo estas la fia vivo de Eŭropanoj nekristanaj. En iu urbo (ni legas) du [[Eŭropano]]j duelis, kaj ambaŭ mortis. Bonkore la Hindoj enterigis ilin. Dezirante honori la mortintojn, la Hindoj decidis post pripenso, ke la mortintoj certe amos tion en la morto, kion ili amis en la vivo. Do sur la tombon la Hindoj metis [[cigarskatolo]]n kaj brandobotelon ! En la dua parto iom ĝenas ofta ripeto de ''“ Jones diras . . . , Jones opinias . . . ”''. Tamen oni tute ne celas prezenti iun [[teologio]]n aparte Jones’an, sed nur resumi la esencon de liaj “ok gravaj verkoj" (Kial ne listigi ilin ?) —verkoj mondfamaj, vaste legataj, kaj tradukitaj multlingven. Efektive la paĝoj estas pensigaj kaj meditindaj, ĉu la leganto estas Kristano, aŭ ne. Jen kaj jen troviĝas malofta preseraro (stranga petolaĵo de la presista diablo sur p. 97), aŭ esprimo lingve iomete kritikebla. Sed ĉiuokaze, la verko ne pretendas esti [[literatura majstraĵo]]. Entute la stilo estas simpla, klara, kaj ĝenerale tre bona. Anstataŭ ''kriplino, Filipona, Fidji, Nasaret, farizeo, balsamita'', mi preferus ''kriplulino, Filipina, Nazaret, fariseo, balzamita'' (pli bone, ĉe nomo Biblia, uzi la formon Biblian). La Angla prononco de Jones estas ne ''Ĝons'', sed ''Ĝoŭnz''.|[[Montagu Christie Butler|M.C.B.]] [[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 501-502 jan-feb 1946}} ===[[Hon Dat]]=== [[Anh Duk]]. '''Hon Dat''' trad. [[Ngujen Minh Kinh]]; [[Ngujen MinhTung]] kaj [[Ngo Quy Toan]]. [[Hanoi]]: [[Fremdlingva Eldonejo (Hanojo)|Fremdlingva Eldonejo]], 1968. - 446 p. {{citaĵo|Laŭ la antaŭparolo de [[Tran Bach Dang]], Prezidanto de la Konsilantaro de Verkistoj kaj Artistoj de [[Sud-Vjetnamio]], tiu ĉi romano estas vivovera rakonto okazinta en la vilaĝeto Hon Dat, ĉirkaŭ la jaro 1961. Tie, pli ol mil soldatoj, ekipitaj per plej bonaj armiloj eĉ kun helpo de militŝipoj, devis rezigni sian [[batalo]]n, post dektaga kolizio kontraŭ 19 [[gerilano]]j, inter kiuj troviĝis du knaboj, deksepjara kaj dektrijara, tri virinoj kaj sepjara infanino. Post la unua renkonto, kiam, interne de individuaj truoj en la tero, la gerilanoj surprize atakis la soldatojn sur la senŝirma kampo meze de rizejoj plagitaj de kamuflitaj foskaptiloj kien la soldatoj multnombre glitfalis, ili devis forkuri kaj rifuĝi en kaverno, de kie, dum la dektaga sieĝo, preskaŭ sen akvo kaj sen rizo, la gerilanoj kuraĝe defendis sin mortigante pli ol 100 soldatojn de la [[Vjetnama Respublika Armeo]] krom usonan konsilanton. La tuta romano celas glorigi la fanatikan batalvolon de homoj serĉantaj la reunuiĝon de sia patrujo kaj la propran vojon al feliĉo, sen interveno de fremdaj potencoj devigantaj perforte la realigon de io, kio ofendas la sendependan [[spirito]]n de tiu suferanta popolo de herooj profitante samtempe la okazon por politike propagandi. Samkiel «[[Kun la defendantoj de Kon Ko]]», el la sama eldonejo, la romano, en flua lingvo, klare kaj senerare, laŭ [[stilo]], foje estas korektebla la uzado de la prezenco anstataŭ la preterito en verbaj tempoj, eble influataj pro nacia [[esprimmaniero]].|J. DEVIS. [[Boletín]] n170 (nov 1968) }} ===[[Humoraj felietonoj]] === '''Humoraj felietonoj'''. [[Jakobo Ŝapiro]], 1923, eldonejo [[Esperanto Triumfonta]] en [[Horrem]] apud [[Kolonjo]]. ===[[Humoraĵoj (Baucon)]]=== H. Baucon.^{<small>[?]</small>} '''Humoraĵoj''', antaŭparolo de [[Paul Gottfried Christaller]]. Eld. [[Oskar Ziegler]] & Ko., [[Marktredwitz]], 1919 {{citaĵo|Esperanto estas supernacia. Humoro estas internacia. Ambaŭ konstatojn refoje pruvas tiu nova kolekto da kvardek humoraĵoj, tradukitaj de Franca profesoro, eldonitaj en Germanio kun antaŭparolo de Prof. Christaller. Tiu lasta deziras, ke ĝi estu utila, kiel amuzilo por la malnovaj, kiel ekzercilo por la novaj, kiel varbigita por la estontaj samideanoj. Plenumu tiun trioblan esperon la belpresita stilkorekta posteŭlo de "[[Libro de l’ Humoraĵoj]]", de "[[Tutmonda Anekdotaro]]", k. t. p.|Esperanto n232 dec. 1919}} ===[[Hungaraj brodaĵoj]]=== *[[Ladislao de Spolarich]]. '''Hungaraj brodaĵoj'''. Eldonis [[Hungara Esperanto-Federacio]], Sashalom, kvartalo de la [[16-a distrikto de Budapeŝto]], 1937(?) {{citaĵo|Enhavas plejparte ilustraĵojn (25), kiuj prezentas la belegajn hungarajn brodaĵojn en variaj modeloj. La broŝuro ĉefe interesos virinojn. Prezo ne estas indikita ; verŝajne oni liveras la [[broŝuro]]n senpage, propagande por la hungaraj domindustriaj manlaboraĵoj|[[ Belga esperantisto]] n249 (nov 1937)}} <!-- == Ĥ == --> == I == ===[[La iglesia y el problema de la lengua auxiliar internacional]]=== [[Jerzy Korytkowiski]]. '''La iglesia y el problema de la lengua auxiliar internacional'''. Eld. [[Claret]], [[Barcelona]], 1981(?) {{citaĵo|LA IGLESIA Y EL PROBLEMA DE LA LENGUA AUXILIAR INTERNACIONAL de Jerzy Korytkowiski kun antaŭparolo de M. D. Chenu.—La eldonejo «Claret» el Barcelona aperigis ĉi tiun gravan verkon kies titolo jam plene anoncas la enhavon de la 142-paĝa libro, tre bone kaj klare presita. La aŭtoro funde analizas la problemon de la internacia komunikado de la [[katolika eklezio]] dum la jarcentoj kaj post varia kaj kompleta studado sub ĉiuj aspektoj, venas al la racia konkludo ke la internacia lingvo Esperanto estas la perfekta solvo de la problemo. Vere inda kaj leginda verko por ĉiu esperantisto kiu emas koni la pravajn [[argumento]]jn de nia strebado por tutmonda kompreniĝo kaj ankaŭ tre taŭga por la religiaj medioj ĉar ĝi prave pruvas ke nia nobla idealo estas sukcesinda. Ke ĝi okupu indan lokon je nia bretaro post atenta tralegado.|[[Ramon Molera i Pedrals|Ramón MOLERA]]. [[Boletín]] n245 (maj 1981)}} ===[[La Individualisma Socialismo]]=== Felix Lagalaure. '''La Individualisma Socialismo de D-ro Axel Fobertson Proschowsky'''. Eld. Rasa Virina Klubo,<small>^[?]</small> Paris, 1928? ===[[La Internacia Asocio de Poŝtmarkkolektantoj. Kio ? Kial ? Kiel ?]]=== '''La Internacia Asocio de Poŝtmarkkolektantoj. Kio ? Kial ? Kiel ?'''.<ref>La asocio ŝajne en la unua jardeko post la Dua Mondmilito estis faka esperantista asocio. Ekzemple [https://dlibra.kul.pl/Content/47764/52983.pdf troveblis noto pri kunveno de ĝi en la]{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[UK 1953]] (en ''[[Esperanto-Post]]'' 11/1953, p. 128)</ref><ref>Aldona noto: la [[Esperanto-Ligo Filatelista]], faka esperantista asocio daŭridanta la agadon, fondiĝis nur en 1968</ref> Eld. XPDO, Berks,<small>^[?]</small> 1948(?), 16 pĝ. {{referencoj}} ===[[Internacia lingva komunikado]]=== Vidu [[Tadeusz Ejsmont]]. ===[[La Internacia Misia Konsilantaro]]=== Baronino van Boetzelaer van Dubbeldam kaj kaj van der Hoop van Sclechteren. '''La Internacia Misia Konsilantaro (I.M.K.): ĝia celo kaj ĝia tasko. ''' Eld. Nederlanda Misia Studkonsilantaro, Zeist, 1933(?) {{citaĵo|Faktoplena raporto pri klopodoj krei tutmondan kontakton inter la diversaj Kristanaj misioj ĉiulande por komuna helpo kaj konsilo. Ankaŭ pri la fine starigita Konsilantaro, kiu staras super ĉiu sekto aŭ dogmo, krom komuna amo kaj fideleco al Jesuo. Lingve ĝenerale bona.|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 334, Februaro (1933)}} ===[[Internacia teatraĵetaro]]=== '''Internacia teatraĵetaro originale verkitaj teatraĵetoj de diverslandaj aŭtoroj'''. Eld. [[Belga Esperanto-Instituto]], [[Antverpeno]], 1931(?), 48 pĝ. {{citaĵo|Tiu ĉi eldonaĵo de « Internacia Eldonejo » apartenas al la kolekto de «Ilustritaj Rakontetoj» kaj «Internacia Dialogaro». Tiu ĉi libro kunmetita tre zorge de prof-o [[Alfred Kenngott]], enhavas mallongajn sed tre trafajn teatraĵetojn de diverslandaj aŭtoroj, inter kiuj ni citu [[Raoul Laporte]] (Germanio), [[Helena Hempel]] (Polio), [[Ludwig Krysta]] (Ĉeĥoslovakio), [[Louise Briggs]] (Anglio) kaj Lucette Faes<ref>poste post edziniĝo Lucette Faes-Janssens</ref> (Belgio). En nia belga organo ni rajtas speciale citi tiun ĉi lastan aŭtorinon, kiu verkis spritan kaj samtempe propagandan teatraĵeton «Esperanto kaj Amoro», kiu certe valoras ne nur agrablan legadon, sed reprezentadon dum intima Esperanta festo. Sed ankaŭ la aliaj meritas [[komplimento]]n. La tuta kolekto bone harmonias. Ankaŭ tiu ĉi verketo eliras la [[presejo]]n de « Belga Esperanto-Instituto », kiu tiel montras, ke ĝia laborejo laboras ĉiuspecajn presformojn.|[[Belga esperantisto]] n189 (okt 1931)}} {{referencoj}} ===[[International Radio Manual]]=== Epton, H. '''International Radio Manual (A Short Dictionary of Radio Terms. ENGLISH-ESPERANTO)'''. Eld. la aŭtoro, Londono, 1925. {{citaĵo|La libro enhavas gramatikon de Esperanto por angloj, ankaŭ esperanto-anglan kaj angla-esperantan radio-vortarojn. Por [[radioamatoro]]j tre necesa kaj rekomendinda libro.|[[Bulgara Esperantisto]] j06 n10, 1925}} === [[Ilustritaj esperantistaj poŝtkartoj]] === {{Citaĵo|La firmo [[Oskar Ziegler]], Bopserstrasse, 8^III [[Stuttgart]] eldonis serion da 6 poŝtkartoj, reprezentantaj virinajn mienojn kaj aĉeteblaj po [[spesmilo|Sm.]] 0.250 la serio da 6 poŝtkartoj, laŭ desegnaĵoj de Breuer.|[[Belga Esperantisto]] n050 (dec 1912)}} === [[Internacia Stenografiisto]] === '''Internacia Stenografiisto''' estis trimonata "oficiala organo de l'Internacia Asocio de la Esperantistoj-Stenografiistoj (IAES) kaj de l'Franca Societo de la Esperantistoj-Stenografiistoj", fondita en 1923 de [[Pierre Flageul]], kiu estis ĝia unua redaktoro. Redaktoro en 1934 estis [[Leon Paul Charles Cogen|Léon Cogen]]. La lasta numero estis tiu de decembro 1934. Antaŭe ĝi aperis sub la nomo "Rondiranta gazeto". '''Ekstera ligilo''': [https://search.onb.ac.at/primo-explore/search?query=any,contains,Internacia%20Stenografisto&tab=default_tab&search_scope=ONB_gesamtbestand&vid=ONB&offset=0 Jarkolektoj] de Internacia Stenografiisto (tie skribita "Stenografisto") en la [[Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj|Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo]] === [[La Internacia Organizo de la Esperanto Movado]] === Dro Smulder. ''La Internacia Organizo de la Esperanto Movado''. Eld. So Sleijtïers, [[Den Haag]], 1912? ===[[Islamo Esperantiste Rigardata]]=== Colin Evans. '''Islamo Esperantiste Rigardata''', 1946? {{citaĵo|Eble pli ol ĉio malhelpas la progreson de [[Esperanto]] la fakto, ke la ordinara homo, sciante nenion ajn pri la lingvo, tamen pro senbazaj antaŭjuĝoj, aŭ aŭdinte la epiteton "artefarita”, emas ĝin kondamni senesplore; kaj anstataŭ rigardi la faktojn aŭ serĉi la [[vero]]n, senkritike glutas kaj ripetas ĉiun absurdaĵon diritan de kontraŭuloj, mem egale sensciaj. La ideo, ke antaŭ ol esprimi opinion, estus dezirinde kontroli la [[fakto]]jn senpartie, malofte eniras lian kapon. Tamen por prijuĝi iun ajn demandon, estas konsilinde atenti ne nur la dirojn de oponantoj, sed ankaŭ tion, kion vere diras kaj kredas ĝiaj partianoj. Kaj oni kredu blinde nek al unu, nek al alia. Kiom el ni vere scias, kion kredas la [[Islamano]]j ? Multaj devus konfesi, ke ili ne funde esploris la demandon, kaj malmulton scias tre precize, studinte serioze nek la kontraŭ nek la por. Jen libreto, per kiu S-ro Evans prezentas al ni tion, kion pri sia religio diras klera Islamano mem. Li atentigas pri similaĵoj inter vortoj Zamenhofaj kaj Islamo ; klarigas la ĉefajn Islamajn doktrinojn kaj [[devo]]jn ; kaj rebatas popularajn miskomprenojn aŭ erarojn. Pri la temo mem ni ne parolos ĉi tie. Ĉu kelkaj asertoj pri [[Kristanismo]] estas justaj, oni povas malkonsenti. Sed Islamon la aŭtoro prezentas klare, racie, kaj alloge. Efektive, ni dubas, ĉu ekzistas tiel trafa resumo en Esperanto pri iu alia religio. Ni volus vidi en [[Esperanto]] similajn traktaĵojn, samstile kaj de klera kredanto verkitajn, pri ĉiu alia [[religio]]. Nenion oni perdas, kaj multon oni povas gajni, el scio kaj kompreno. Lingve la verko estas tre bona. ''Fraŭd-i'' estas radiko ne ofte renkontata, tamen utila kaj internacia. ''Elektriko'' d.e. ''[[elektro]]''. Ĉu kongregacio povas signifi preĝejan [[adorantaro]]n ? La frazo batali post malamiko volas cedi bezonas atenton.|[[La Brita Esperantisto]], n 493-494 maj-jun 1946}} == J == === [[De Jongste suksessen van hete Esperanto]] === '''De Jongste suksessen van hete Esperanto'''. Eldonis de ''Nederlandse Federatie van Arbeiders Esperantisten'', [[Federacio de Laboristaj Esperantistoj]] (la nederlandlingva sekcio de [[Sennacieca Asocio Tutmonda]]), Amsterdamo, 1921 — 16 paĝoj 16.5X11.5 cm. {{Citaĵo|Propaganda [[broŝuro]] en simpligita [[nederlanda lingvo]].|[[Belga Esperantisto]] n092-093 (okt-nov 1922)}} <!-- == Ĵ == --> == K == ===[[Kan Lik]]=== [[Ho Phuong]]. '''Kan Lik'''. Hanoi: Fremdlingva Eld., 1969. - 320 p. {{citaĵo|Kan Lik estas vjetnama heroino, kies faroj en la tragika milito de ŝia lando konsistigas Ia temon de ĉi tiu biografia romano. La verko estas diversflanke interesa, kaj ties Esperanta traduko spegulas la simplan kaj senpretendan stilon de niaj ĉinaj kaj vjetnamaj samideanoj. Ĝin onilegas facile kaj plaĉe.|[[Boletín]] n183 (jan 1971)}} ===[[Kantas la hungara skolto]]=== '''Kantas la hungara skolto: Hungaraj haj Skoltaj Kantoj.''' Eld. Szalay, Budapeŝto, 1933(?) {{citaĵo|Interesa kolekto da kantoj, multaj kun muziknotoj, kiu meritas atenton de ĉiu [[skolto]] aŭ muzikamanto Esperantista. Vortoj en Esperanto, kaj ofte ankaŭ en hungara lingvo. La Espero en B bemola estas tro alta por ordinara [[voĉo]].|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 342, Oktobro (1933)}} ===[[Karpetoj transaltis la Drakpordon]]=== '''Karpetoj transaltis la Drakpordon'''. Eld. [[Ĉina Esperanto-Ligo]], Pekino, 1962(?) {{citaĵo|Infanlibreto alvenis tute nepripensite, kaj multe ĝojigis min. Mi rajtas esti infano kaj amuziĝi per la ĉarmaj bildoj, kaj per la mildega feliĉa rakonto pri kvin karpetoj kiuj multe naĝis, senbrue, foje kontraŭ la [[fluo]], unue en trankvila rivereto, poste en rapida torento, finfine en granda riveroj serĉis, demandis, evitis la barojn de la vojo, restis timigitaj de lokomotivo kaj trajno, ĝis finfine ili trovis la grandegan drakpordon, kaj preskaŭ nekredeble ili transsaltis ĝin kaj trovis... Oh, paradiza artEfarita lago, tio estas preskaŭ la ĉielo! La hirundo helpis ilin kaj transdonis salutojn al la avino. Neniu malamo, neniu venĝo, neniu malbonulo; estas bonaj kvalitoj por infana rakonto, senkompare multe pli bona ol tiuj de la t. n. filmoj por infanoj. Aĉetu ĝin, kaj certe vi ne eraros! |E. G. [[Boletín]] n133 (maj 1962)}} ===[[Katalogo de lingvoj]]=== '''Katalogo de lingvoj naturaj, popolaj, literaturaj, klasikaj kaj artefaritaj (provizora listo). Eld. UEA, ĝenevo, 1927, 40 paĝoj. {{citaĵo|Tiu studo enhavas jenajn ĉapitrojn: La Lingvoj de la homaro: Antikvaj lingvoj de la civilizacio; Modernaj kulturlingvoj de tutmonda graveco, kun proksimuma nombro de parolantoj por ĉiu el ili; La [[Lingvo internacia]] kun Mondlingva Statistiko, kiu enhavas la nomon, jaron kaj lokon de apero, nomon de la aŭtoro de 350 projektoj de internacia lingvo.|D-ro Harry Forta. [[Belga esperantisto]] n155 (jan 1928)}} === Katolika Esperantisto === '''Katolika Esperantisto''' estas oficiala organo de [[Katolika Esperantista Hispana Asocio]]. ===[[Katolika terminaro Esperanto-Español]]=== *Claramunt, Jozefo M. (1964): '''Katolika terminaro Esperanto-Español''', [[Tilburg]], [[Internacia Katolika Informejo]], 1964, 56 p., 20, broŝ., Serio de IKI {{citaĵo|En plaĉa broŝura formato kaj klare legebla teksto, la 56 paga terminaro de H.G. Wonnemakers S.J. kaj P. Huberteno O.F.M., aperas nun en la hispana traduko de J. M. Claramunt Sch. P. kiel 5a broŝuro en la Serio de I.K.I. kaj riĉigas la jam abundan fakan vortararon ekzistantan en la Internacia Lingvo. Tiu libreto, kiu speciale interesos la katolikanojn, enhavas laŭ aboca ordo pli ol mil okcent katolikajn terminojn. La traduko estas ĝenerale bona kaj ni devas gratuli la tradukinton pro la laboro farita; tamen, en venontaj [[eldono]]j oni devos korekti kelkajn misaĵojn kiuj enŝoviĝis en la tekston.|N. L. ESCARTIN. [[Boletín]] n149 (maj 1965)}} ===[[Kantono sub bombardo de japanaj aviadiloj]]=== J. O. Thompson. '''Kantono sub bombardo de japanaj aviadiloj'''. Eld. Johan H., Kantono , 1939(?) {{citaĵo|Ĉinujo en Flamoj - 22 karikaturoj aŭ skizoj de ĉinaj artistoj, kun Esperanta teksto. La volumeto prezentas la ĉinan sintenon kontraŭ la japana invado. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 408, Aprilo (1939)}} ===[[La Kialo]]=== R. A. Laidlaw. '''La Kialo''' trad. F. H. Hanbury kaj Luyken. Eld. Walters Brothers, Londono, 1930(?) 64 pĝ. {{citaĵo|Fama religia traktato, jam eldonita en 14 lingvoj.| [[La Brita Esperantisto]] - Numero 309, Januaro (1931)}} ===[[Kiel atingi Edinburgon]]=== '''Kiel atingi Edinburgon. Al Kontinentaj partoprenontoj de la 18a Universala Kongreso de Esperanto.''' Eld. [[James H. Fitton |J. H. Fitton]], [[Huddersfield]], 1926(?), 10 pĝ. {{citaĵo| Ilustrita broŝuro pri la Londona kaj Nordorienta Fervojo|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 256, Julio (1926)}} ===[[Kiel Farigi Kreanto Facile kaj Rapide]]=== Petro Den. '''Kiel Farigi Kreanto Facile kaj Rapide'''. Eld. [[Moraviaj Esperanto-Pioniroj]], 1935(?), 230 pĝ. {{citaĵo|Vidante la vivon kiel serion de eksperimentoj, el kiuj nur la sukcesaj estas kreaj, la aŭtoro provis formuli teorion pri la leĝoj de la kreado, kun la celo helpi al la homoj konstrui pli perfektan mondon. Farante krean eksperimenton, oni devas izoli du eksperimenterojn, kiuj estu kontraŭecaj, sed kiuj tamen enhavu ian komunan [[faktoro]]n. La eksperimenteroj sin kontraŭstaras kiel la pozitivo—la negativon, la viro—la virinon, la progreso—la konservemon, la produktanto—la konsumanton. La pozitiva elemento rigardas al la estonteco, la negativa al la estinteco; la pozitivo celas la unuecon, la negativo—la diversecon. Krea eksperimento faras ekvilibron, [[harmonio]]n, inter la du eroj, kiuj per tio perdas siajn karakterizajn trajtojn kaj kunfandiĝas en novan, tute proprakarakteran tuton. La [[sukceso]]n de la krea ago kondiĉas la ekzisto, en ĝusta kvanto, de ia eraremo, ia pekemo; per ĉiu sukcesa [[eksperimento]] oni iom malpliigas la eraron, la pekon, kaj samgrade alproksimiĝas al la perfekteco. Detale eksponinte la teorion, helpe de analogia rezonado, Petro Den prove aplikas ĝin al konsidero pri iuj gravaj problemoj de la nuntempa mondo; per ĝi li esploras la rilatojn inter la milito kaj la paco, inter la [[reganto]]j kaj la regatoj, kaj inter la scienco kaj la arto. Povas esti ke la teorio en si mem nemulte valoras, sed oni rajtas senhezite rekomendi la verkon kiel tre interesan provon de unu homo ekvilibrigi siajn diversecajn ideojn en la kadro de filozofia leĝaro. La nomo de la eldonfirmo garantias pri la ĝenerala kompetenteco de la traduko ; nur pri detaloj de lingvo-uzo oni povus disputi.| [[Alec Venture]]. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 373, majo (1936)}} ===[[Kio estas Socikredito?]]=== Social Credit Coordinating Committee. '''Kio estas Socikredito?'''. Eld. Gordon House, [[Nottingham]], 1947(?) {{citaĵo|Ĉi tiu broŝuro tre klare prezentas la [[ideo]]jn pri ekonomia reformo kiujn iniciatis majoro C. H. Douglas, kaj kiuj (sub la nomo ''Social Credit'') trovas konstante pli grandan [[akcepto]]n. La verko estas malgranda, sed ĝiaj 41 paragrafoj tre klare prezentas la [[afero]]n, sub la rubrikoj ''Graveco de la individuo, Celo de industrio, Manko de mono, [[Eksporto]] ne estas solvo, De kie la mono venos? Nacia kredita departemento, [[Vendado]] subkosta (Justa prezo), Nacia [[dividendo]], [[Libereco]] de elektado. La traduko, farita de [[John Leslie]], estas modela. Ni prefere dirus ''investi'', ol ''plasi''. Ĉu ''Socia [[kredito]]'' ne estus pli agrabla formo, ol Socikredito?|[[La Brita Esperantisto]] - numeroj 509-510 sep-okt 1947}} ===[[Kion rakontas amikoj de Peĉjo]]=== Hermynia Zur Mŭhlen. '''Kion rakontas amikoj de Peĉjo''' trad. "Senheredigito". Eld. [[Sennacieca Asocio Tutmonda]], Leipzig, 1928(?) ===[[Kiu estas kiu inter Nord-Amerikaj Esperantistoj]]=== '''Kiu estas kiu inter Nord-Amerikaj Esperantistoj'''. Eld. Postnikov. ===[[Kiu estas Jozefo?]]=== [[Johan Valano]] kaj Vjekoslav Iveziĉ. '''Kiu estas Jozefo?'''. Eld. [[Internacia Kultura Servo]], Zagrebo, 1984. {{citaĵo|Bildstria [[rakonto]] en facila lingvaĵo, verkita kiel ekzercolegaĵo akompane al „la zagreba instrumetodo".|[[Der Esperantist]] n130_feb. 1985}} ===[[Kiuj semas plorante]]=== [[Éva Tófalvy]] kaj [[Oldřich Kníchal]]. ''Kiuj semas plorante, romano'', 1984, 107 paĝoj, [[Universala Esperanto-Asocio]], Roterdamo,<ref>(eo) [https://www.youtube.com/watch?v=z8Ern0dcNN4 Kiuj semas plorante... - Nicola Ruggiero], YouTube-filmeto</ref>, ISBN 9290170298. Romano kiu ricevis la premion "Raymond Schwartz"<ref>(eo) [https://www.esperokatolika.org/ek19761980/ek1979_05.htm#11 Premio "Raymond Schwartz] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20221215174214/https://www.esperokatolika.org/ek19761980/ek1979_05.htm#11 |date=2022-12-15 }}", Esperanto Katolika, n-ro 5, 1979.</ref> (elp. Ŝvarc), kvazaŭ taglibro de homo, kiu erarvagas sub influo de [[Faŝismo|faŝisma]] ideologio<ref>(eo) [https://katalogo.uea.org/katalogo.php?inf=2241&id=786&recenzo=montru#ek Recenzo de Don Harlow], UEA</ref>. {{citaĵo|«Kiuj semas plorante...» estas psikologia, intima romano, kvazaŭ taglibro de la protagonisto, kiu rakontas pri siaj viveventoj kaj siaj psikaj sintenoj kaj reagoj al la vivo. La aŭtoroj montras, kiel homo povas erarvagi sub la influo de politika ideologio ĉi-kaze naziismo — ĝis perfido al siaj kunhomoj kaj eĉ intimuloj. La stilo estas modera, sen superfluaj precizigoj. La konstruo estas kohera, ne dispeciĝas en ĉapitrojn. Personecaj karakterizoj estas sukcesaj, sociaj kaj politikaj eventoj klarigas el cele efikantaj dialogoj kaj sobraj evidentigoj. Por la Premio konkursis dek manuskriptoj de naŭ aŭtoroj el ses landoj. Eva Tófalvi naskiĝis en Mohacs, Hungario, en 1947-a. Ŝi estas diplomito de la [[Universitato Eötvös Loránd]], [[Budapeŝto]], pri la hungara kaj Esperanta [[filologio]]j. Si jam gajnis kvar aliajn premiojn en la Belartaj Konkursoj de UEA. Ŝi estas la ĉefaŭtoro de «Kiuj semas plorante...». Oldrich Kníchal naskiĝis en [[Humenné]], [[Ĉeĥoslovakio]], en 1939-a. Li finstudis historion kaj filologion en [[Prago]]. Ekde 1981-a li estas redaktoro de la slovaklingva gazeto en Budapeŝto. En 1982-a li gajnis la Premion Luigi Minnja [''tiel''] pro eseo, Eva Tófalvi kaj Oldrich Kníchal estas geedzoj.|Suno. [[Boletín]] n264 (jul 1984)}} {{referencoj}} ===[[Konciza Kompendio por ludi la Klavaron per Klavarskribo]]=== '''Konciza Kompendio por ludi la Klavaron per Klavarskribo'''. Klavarskriba Instituto, Londono, 1948(?) 16 pĝ. {{citaĵo|Jen gvidlibro en Esperanto por la [[lernado]] de genia sistemo de muzika notacio kiu havas Esperantan nomon : “[[Klavarskribo]]”. Antaŭ proksimume 15 jaroj, Cornelius Pot, nederlanda sciencisto kun pasio por [[muziko]], elpensis novan sistemon de muzika notacio, kiu forigas kelkajn el la malfacilaĵoj kaj komplikaĵoj, kiuj ofte senkuraĝigas la lernanton de la piano per la malnova notacio. La sukceso de la metodo iris de lando al lando, kaj nur la postmilitaj malfacilaĵoj (ekz, papermanko) malhelpis ĝian pli rapidan disvastiĝon. Nun, kuraĝigite de ĉiam pli granda aro de diversnaciaj uzantoj, la eldonisto, mem fervora Esperantisto, decidis aperigi ĉi tiun lernolibron en [[Esperanto]]. Per ĝi la jam senkuraĝiĝinto aŭ la nova aspiranto povas eklerni, kaj je sia surprizo tuj provi kaj reprodukti jam konatajn ariojn. Troviĝas pli ol 10,000 diversaj muzikaĵoj en la klavara sistemo. |[[La Brita Esperantisto]] - numeroj 521-522, septembro - oktobro (1948)}} ===[[Konfeso (romano)]]=== [[Milka Pogaĝic]]. '''Konfeso''' trad. [[Antonija Jozičić]]. 1914(?) ===[[Konturo de Oomoto]]=== '''Konturo de Oomoto'''. Eld. Propaganda Oficejo, [[Kameoka]], 1932(?) {{citaĵo| Libreto de propagando|[[Brazila Esperantisto]] 1932 j23_n01-03_jan-mar.}} ===[[Kortfattet Oversigt over Worms’ System paa Esperanto]]=== [[Robert Kreuz]] kaj A. Worms. '''Kortfattet Oversigt over Worms’ System paa Esperanto'''. Eld. Stenografisk Tidsskrift, [[Horsens]], 1934(?), 8 pĝ. {{citaĵo|Resuma adapto por Esperanto de la [[stenografio]] Schrey-Worms. Klare presita, sed tro konciza por utili al tiu, kiu ankoraŭ ne scias la sistemon. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 349, Majo (1934)}} ===[[Kudlago, la malgranda eskimo]]=== [[Nienke van Hichtum]] '''Kudlago, la malgranda eskimo''' tradukis S.D. Mannoury. Eld. Societo Esperanto, Stockholm, 1935(?), 40 pĝ. {{citaĵo|Libreto por novuloj kaj junuloj, kiun ili kun ĝojo kaj utilo legos. La simpla, reala rakonto pri la simpatia eskima bubo Kudlago vekos nian simpation por li kaj lia popolo. La lingvaĵo estas glata, kaj oni plene povas rekomendi la libron al komencantoj kiel ankaŭ al pli lertaj esperantistoj, kiuj deziros sin distri per legado de interesa rakonto. La kovrilo prezentas tutpaĝan originalan bildon de la malgranda Kudlago kaptanta fiŝojn.|[[Bulgara esperantisto]] j.17 n.05-06 jan.-feb. 1936}} ===[[Kudra kaj Trika Terminaro]]=== Myrtle Verda kaj Vilĉjo Verda. '''Kudra kaj Trika Terminaro'''. 1948(?) {{citaĵo| Oni ofte diras, iom ŝerce, ke se kunvenas du Esperantistoj, ili babiladas en Esperanto, sed ke du Esperantistinoj post la unuaj [[frazo]]j emas fali en la nacian lingvon, pro la [[manko]] de teknikaj terminoj pri vestaĵoj kaj aliaj aferoj kun [[intereso]] por virinoj ! Jen provo almenaŭ parte forigi tiun mankon. Efektive vestoj kaj ŝtofoj diferencas ĉiulande kaj ĉiuepoke ; kaj ĉiu fabrikisto emas konstante elpensi por siaj varoj novajn fantaziajn nomojn, baldaii forgesota,iii ; oni do povas dubi, ĉu estas eble aŭ eĉ dezirinde, doni internaciajn nomojn al [[afero]]j pure naciaj, lokaj, aŭ efemeraj. [[Kudrado]] kaj trikado, tamen, prezentas [[kampo]]n internacian kaj gravan, ĝis nun ne sufiĉe atentitan. Al mi, laiko, ŝajnas, ke Ges. Verda bone kompilis ĉi tiun provan [[terminaro]]n; tamen ili saĝe kaj modeste petas komentojn kaj proponojn por plibonigo. Ili mem proponis nur jenajn [[neologismo]]jn : '''''ĉika''' (prefere ol ŝika), chic ; [[nilono]], nylon ; [[plasto]], plastic (material) ; '''tredi''', thread (fadenon en kudrilon, stangon tra ringoj, laĉon tra truoj) ; [[tredilo]], bodkin ; '''trikroĉi''', tricot. Aliaj radikoj jam uzitaj estas ''[[bajeto]], baize ; [[ĉeniljo]], chenille ; '''eskalop-i''', -os scallop ; '''kordur(oj)o''', corduroy ; [[mohajro]], orli (hem), '''sarsen(et)o''', [[silesio]], [[vincjo]], '''-eto''', wincey -ette''. Ĉu ''merceri— mercerize'' ([[Robert Kreuz|Kreuz]]) aŭ ĉu (laŭ la [[Terminaro]] kaj [[PV|P.V.]]) ''mercer-o - mercery ?'' Por ''to mercerize'' la internacia [[formo]] estas ''mercerizi''.|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 513-514 jan-fev 1948}} ===[[Klereco por Hodiaŭ kaj Morgaŭ]]=== '''Klereco por Hodiaŭ kaj Morgaŭ'''. Eld. [[Verlag Zeit im Bild]], Dresden, 1971(?) 68 paĝoj . {{citaĵo|La broŝuro tem as pri la kleriga sistem o socialism a funkcianta en la [[Germana Demokrata Respubliko]]. Sendube ĝi havas por niaj pedagogoj aplikeblajn sugestojn en la kampo de la edukado. Aparte interesa estas la rubriko 'Kunlaboro de lernejo kaj gepatroj’. Leginda kaj pensiga broŝuro kun pozitivaj ideoj rilate al kelkaj problem oj, kiuj tutm onde plagas la klerigan sistemon.|[[Fernando de Diego|F. de Diego]]. [[Boletín]] n185 (maj 1971)}} === [[Kleine Esperanto Sprach lehre]] === [[Herman Böbs]]. '''Kleine Esperanto Sprach lehre'''. Ader & Borel, Dresden, 1918. {{citaĵo|Bona gramatiko, sufiĉe kompleta en malgranda volumo, praktike aranĝita kun bonaj ekzemploj. En la estontaj eldonoj, kiujn ĝi meritas, estu evitataj kelkaj lingvaj kaj logikaj malbenoj, kiel ekz. "La botisto flikas tiajn ŝuojn, kiuj estis difektataj"; "preferi ovaĵon ol viando" (intence ol anstataŭ al. Kial?); "en nia lingvo estas amaso da lerninda" (lernindaĵoj). "Rapidvagonaro ne haltas en ĉiu stacio kaj bezonas tial proksimume nur la duonan tempon pro sia preskaŭ duobla rapideco" (du katŭzoj nekorekte kunigataj per tial kaj pro), "la tramvojo, kies elektraj veturiloj estas nur duope aŭ triope, dum fervoja vagonaro enhavas ofte 30 vagonojn ("Elektra" estas nur la motora veturilo, ne la senmotoraj vagonoj). |St. Esperanto n238 jun 1920}} ===[[La Kolorigisto-aerveturanto]]=== V. Godineau. '''La Kolorigisto-aerveturanto''', traduko de la grupo Esperantista de Monako, 1905. {{citaĵo|La Kolorigisto-aerveturanto estas la titolo de -24-paga broŝureto tradukita de la grupo Esperantista de [[Monako]], kaj ''tre bone'' tradukita. Ĝi estas rakonteto de aventuro en [[balono]]; kaj troviĝas en la [[Kolekto Esperanta aprobita de d-ro Zamenhof|Kolekto Aprobita]] ; ĝia prezo estas 30 centimoj (4 pencoj afrankite). Tre taŭga kiel [[legolibro]] en la kursoj de lernantoj.|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 006, junio (1905)}} === Komerca Foiro de Paris === '''Komerca foiro de Paris 10 — 25 Majo 1921'''. 4 paĝoj 16 X 24 cm. {{Citaĵo|Belaspekta sur luksa papero presita prospekto kun 4 fotografaĵoj. La Komitato de la Foiro sciigas ke ĝi korespondas per ĉiuj lingvoj, speciale per Franca lingvo kaj Esperanto.|[[Belga Esperantisto]] n075-076 (maj-jun 1921)}} ===[[Komercaj leteroj (Berthelot kaj Lambert)]]=== [[Paul Berthelot]] kaj [[Charles Lambert]]. '''Komercaj Leteroj''' . Eld. [[Hachette]], Parizo, 1903. {{citaĵo|Samtempe la « Fundamenta Krestomatio » de Dro Zamenhof, ni ankaŭ ricevis «Komercaj leteroj » de niaj amikoj P. Berthelot kaj Ch. Lambert; prezo 0,50 franko, ĉe Hachette kaj Kio (''tiel'') kaj ĝiaj tenejoj. Tiu broŝuro enhavas multajn modelojn da leteroj, avizoj, kambioj, reklamoj, anoncoj, k. t. p. kiuj gvidos la komercistojn kaj permesos al ili facile kaj ĝuste redakti iliajn esperantajn skribaĵojn. Dezirante fari persone specialan [[propagando]]n ĉe la komercaj Societoj, ni petas amikojn sendi al ni ĉiujn komercajn presaĵojn, kiujn ili ricevus aŭ almenaŭ sciigi nin pri tio. De nun ni dankas ilin.|[[La belga sonorilo]] - Numero 016, Decembro (1903)}} ===Konsiloj al Esperanto-Instruistoj=== '''Konsiloj al Esperanto-Instruistoj'''. Eld. Esperanto-Instituto de Estonio, Tallinn. 1928. {{citaĵo|KONSILOJ REKOMENDOJ KAJ KLARIGOJ por la kandidatoj al la Esperantoekzamenoj, aranĝataj ĉe la suprecitita Instituto. Sespaĝa folio. |[[Belga esperantisto]] n168-169 (feb-mar 1929)}} === [[Kondiĉoj de la Armistico]] === '''Kondiĉoj de la Armistico'''. Novembro 1918, en angla kaj Esparanta lingvoj. Tiun ĉi dokumenton eldonis la [[BEA]], literatura kaj debata Societo por elmontri la taŭgecon de Esperanto por gravaj internaciaj aferoj. La oficiala angla teksto (kiel ĝi aperis en la ĵurnaloj) estas prezentita, kune kun Esperanta traduko. Brita Esperanto-Asocio. ===[[Kristana kulturlaboro en nia tempo]]=== Erik Hj. Linder.''' Kristana kulturlaboro en nia tempo: Prelego ĉe tutŝtata kunveno de la svedaj liberaj Eklezioj'''. Eld. Esperanto-Missionen, Nora Stad. Svedujo, 1957. Broŝ 28 p.. 12X19. {{citaĵo|La aŭtoro konstatas ke nuntempe “ mirige malmultaj kristanoj sin okupas pri arto. ” Li reĵetas la ideon ke tio sekvas el la fakto ke ” la plej grava kultura kontribuo de la kristana eklezio tutsimple estas prediki evangelion al homoj por konvertiĝo kaj saviĝo. ” Li emas kredi ke la ebla kaŭzo de la manko pli ĝuste estas ke " la nun ekzistantaj kristanaj grupoj ial fariĝis malpli konvenaj kiel kulturmedioj. ” Artistoj ja kaj ĝenerale ĉiuj homoj kiuj kreas lon novan sur la kampo de kulturo kaj scienco, malŝatas la malnovan kaj la laŭkutiman ; ili " provas eviti ĉiuin pretajn opiniojn, ĉiujn liniile rektajn [[direktivo]]jn. ” Siaflanke " la katolika eklezio (kaj la angla alteklezio) sukcesis krei favoran kulturan medion. ” Do, se ankaŭ ” la sveda [[kristanaro]] volas formi kulturan medion, tiam ĝi estu vigle diferencigita medio, ne uniformita tia ", kiu " entenu ĉiajn celadojn kaj [[intereso]]jn ” , konkludas la aŭtoro.|F.C. [[Belga esperantisto]] n358 (sep-okt 1958)}} {{citaĵo|La verkisto, profunde kristana kredanto en ĉi tiu broŝuro tre bone pristudas la [[problemo]]n laŭ plej larĝa kompreno: artoscienco-politikoj pri la rilato inter Kristanismo kaj Kulturo. Estas rimarkinde, ke la pensoj de Erik Hj. Linder koincidas en multaj aspektoj kun unu el la lastaj Mesaĝoj de la Papo [[Pio la 12-a]], en kiu oni asertas, ke ĉiu kulturo fundamentas en la religio. Malgraŭ la fakto, ke la aŭtoro estas [[protestanto]], sur paĝo 18 vi trovos bonajn vortojn pri la [[Katolika Eklezio]], kiu vere imponas pro sia firma doktrino. Legante tiun ĉi broŝuron, oni povas konstati, ke la aŭtoro ne lasas sin konsterni pro la plej modernaj eltrovoj, sed restas firme staranta sur la kristana fundamento, kiel la nura bazo por feliĉo kaj ĝojo.| J. JUAN FORNÉ. [[Boletín]] n113 (jan 1959)}} ===[[Kristo kaj Hitlero]]=== H. Boschma. '''Kristo kaj Hitlero''' trad. M.F. Roelants. Eld. [[Tijdsivoom]], [[Lochem]], 1939(?) {{citaĵo|La Nederlanda eldono de ĉi tiu verketo jam atingis la sepan eldonon. En la Biblio ni legas, ki iam [''tiel''] grandaj homamasoj kunvenis, por aŭskulti [[Kristo]]n. Nuntempe la homamasoj emas forgesi Kriston, kaj prefere aŭskultas iun [[Jiddu Krishnamurti|Kriŝnamurtin]] [''tiel''], [[Josif Stalin|Stalinon]], [[Benito Mussolini|Musolinon]], aŭ [[Adolf Hitler|Hitleron]]. Kiel klarigi la eksterordinaran kaj preskaŭ senliman influon, kiuj tiaj gvidantoj malsamaj inter si posedas super la [[animo]] de homoj inteligentaj kaj eĉ religiaj ? Ĉu Kristo vere perdas sian signifon por la homaro ? Kial oni kreas por si novajn diojn ? Traktaĵo interesa kaj aktuala. Esperanta stilo sufiĉe klara, tamen plibonigebla. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 416, Decembro (1939)}} ===[[Kun la defendantoj de Kon Ko]]=== [[Ngujen Khai]]. Kun la defendantoj de Kon Ko. Hanoi: Fremdlingva Eld.,[1967]. - {{citaĵo|Novelo, kiu rakontas pri la heroaĵoj de la defendantoj de [[Kon Ko]], «Insulo de l’ herboj», kontraŭ la atakoj de usonaj militŝipoj kaj aviadiloj. Tiu insuleto, situanta je tridek kilometroj for de la kontinenta [[Nord-Vjetnamio]] kaj proksime de la 17a paralelo, kvankam ampleksas nur kvar kvadratkilometrojn, tamen, depost la komenco de la usona-eskalado, fariĝis morala bastiono por la tuta popolo pro siaj impetaj rebatoj kontraŭ la ĉiutagaj bombardadoj de tiel potenca malamiko. En tiu malŝirmata antaŭposteno de sia lando, ties defendantoj heroe batalas, kvazaŭ tio estus lia normala vivo. Tiuj junuloj, pli malpli dudek jaraj, plenaj de batalvoko preskaŭ ne konis veran pacon, ĉar la unua rezistado kontraŭ la francaj koloniistoj ja okazis dum ilia infaneco. Tre sobraj pro kutimo, ili ne multe bezonas por sia nutrado. Akvo kaj rizo sufiĉas, sed, krom tio, ili havas abunde [[krabo]]j kaj sovaĝaj legomoj kaj herboj por regali sin. Kovritaj per toloj de usonaj paraŝutoj kiel pluvaj ŝirmiloj, bone kamuflitaj per [[liano]]j kaj ĉiam en tre malgrandaj grupetoj, ili ne facile povas esti trafitaj de la malamiko kaj, tiel, la insula malsanulejo ordinare estas preskaŭ malplena. Foje, post furioza artileria duelo, dum kiu la insuleto estis batita per tunoj da [[bombo]]j kaj centoj da raket-kugloj, iu komentarias: «Ĉio ĉi tio nur estas vanta [[disperdo]] de municioj. Kiel mallertaj ili estas!» Simpla rakonto kun simplaj batalantoj, plenfidaj pri sia venko, por kiuj la [[morto]] nur signifas gloran akcidenton. La verko estas bone presita kaj flue skribita, kvankam, eble pro influo de sia nacia lingvo, oni tro ofte uzas la prezencon en la verbaj tempoj.|J. Devis. [[Boletín]] n163 (sep 1967)}} === [[Kvara Internacia Foiro de Retchenberg]] === * '''IVa Kvara Internacia Foiro de [[Retchenberg]]. 11-19 Aŭg. 1923. Prospekto'''. 8 pĝ. 22,5 x 28,5 cm. * E . Spiethof. «'''La senco de la Foiroj'''» , 1 pĝ, 22,5 x 28,5 cm . ===[[La Kvakerismo: Religio sen Ritoj]]=== William E. Wilson. '''La Kvakerismo: Religio sen Ritoj'''. [[Kvakera Esperantista Asocio]], [[Olton]], 1934(?) {{citaĵo|Simpla priskribo de la distingaj [[kredo]]j kaj pensoj de la [[Societo de Amikoj]]. Lingve bona, kaj leginda de ĉiu interesita pri religiaj demandoj. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 352, Aŭgusto (1934)}} === [[Kvar Evangelioj kunigitaj en unu rakonto]] === R. Laisney. '''La Kvar Evangelioj kunigitaj en unu rakonto'''. Eld. [[Hachette]], Parizo, 1908,197 p. Aprobita de la katolika eklezio. <small>(IEMW:700.935-B.Esp-)</small> === [[Kuracisto (revuo)]] === '''Kuracisto''' estis internacia monata revuo pri [[medicino]], kiu eldoniĝis ekde [[1913]] en [[Varsovio]]. (Unua) redaktoro kaj administranto estis d-ro [[Józef Chybczyński]]. === [[La Kvinjaro de Sovetlandoj]] === '''La Kvinjaro de Sovetlandoj'''. De Sosnowski, el la rusa trad. V. Polakov. 1923, 80 p. Ĝi per multaj bildoj kaj sugesta teksto iom malkaŝas al ni la spiritstaton, kredon kaj iluziojn de niaj orientaj najbaroj.“ (G. S. ,E' 1923 p: 183.) == L == ===[[Land-defendado per nemilitaj periloj]]=== [[Frans Daels]]. '''Land-defendado per nemilitaj periloj''' trad. J. Debenf kaj P. Uittenbogaavd. Eld. V.O.S. Bruselo, 1939(?) {{Citaĵo|Interesa kaj pensiga parolado, kiu montras la danĝerojn de la nuna armado, kaj proponas kiel [[solvo]]n rimedojn por civitana sindefendo per [[defendilo]]j nemilitaj sed efikaj. La rezisto proponata estas ne nur pasiva, sed ankaŭ tre aktiva. La [[plimulto]]n de la libro ĉiu pensulo sendube konsentos. Iuloke ĝi ŝajnas neklara aŭ pridubebla ; sed la tuta [[parolado]] estas tre studinda.|[[Montagu Christie Butler|M.C.B.]] [[ La Brita Esperantisto]] - Numero 414, Oktobro (1939) }} ===[[La landlima problemo inter Ĉinio kaj Hindio]]=== '''La landlima problemo inter Ĉinio kaj Hindio'''. Pekino: Fremdlingva Eldonejo, 1963. - 133 p., [13] faldfolioj: multaj mapoj. {{citaĵo|La libro temas, kiel la titolo indikas, pri la disputo inter Ĉinio kaj Hindio pro la landlima problemo kaj enhavas diversajn deklarojn, de la Registaro de la [[Ĉina Popola Respubliko]], kaj leterojn de la ĉefministro [[Goŭ Enlaj]] al la ĉefministro [[Jawaharlal Nehru|Nehru]] kaj al la gvidantoj de aziaj kaj afrikaj landoj. Neriproĉebla [[lingvaĵo]]. |N. L. ESCARTIN. [[Boletín]] n138 (okt 1963)}} ===[[Leĝoj de la homa socio]]=== '''Leĝoj de la homa socio''' trad. U. Ungert. [[Eldonejo Lanterno]], [[Munkeno]], 1968. 79 paĝoj, {{citaĵo |La libreto entenas faskon de pensoj, ĉefe pri politiko, ĝenerale ne tre originalaj, kelkaj kontestindaj, apud evidentaj veroj de etika inspiro. Jen specimeno: “ĉiuj scias, ke nobla semo ne kreskas de si mem, sed postulas penon, sistemecan flegadon. Male herbaĉo ekŝvelas, tuj kiam la homamano, kiu ĝin kontraŭbatalas, forestas”. La lingvo kaj la stilo ne meritas multan laŭdon, kaj denove konfirmiĝas, ke oni ne sufiĉe atentas la ĝustan admonon de Waringhien: neniam publikigu [[traduko]]n, eĉ dek-linian, kiun vi ne kontroligis per klera, alilingva esperantisto! |aŭtoro = [[Fernando de Diego|F. de Diego]] }} ===[[Lernolibro de la Esperanta stenografio]]=== *[[Ludoviko Jakob]]. '''Lernolibro de la Esperanta stenografio'''. Eld. Ludoviko Kókai, Budapest, 1913(?) ===[[Lernolibro de Esperanto por la unua lernojaro]]=== [[Jordan Markov Iliev]], [[Kunĉo Vâlev]], [[Ivan Sarafov]]. '''Lernolibro de Esperanto por la unua lernojaro'''. Ŝtata Eldonejo Narodna Prosveta, 1976/1982. {{citaĵo|En Bulgario aperis nova lernolibro por komencantoj, „Lernolibro de Esperanto por la unua lernojaro“. Ĝi konsistas el du enkondukaj kaj 26 ĉefaj lecionoj; krom tio ĝi enhavas 5 ripetajn lecionojn. Legante la [[enhavtabelo]]n, oni povas kontente rimarki, ke ne gramatikaj, sed ĉiutagaj paroltemoj donas al studanto la direkton de lia okupiĝo pri Esperanto. La temoj ampleksas ekzemple la lernejon, la familion, la homan korpon, [[ekskurso]]jn, feriojn, la junpioniran organizon, la laborbrigadon, la kulturan [[vivo]]n, la belan patrolandon Bulgarion, la Unuan de Majo, la organizan laboron de la [[esperantisto]]j. Evidentiĝas, ke tiu ĉi nova lernolibro laŭ [[temelekto]] plenumas gravan lernpsikologian postulon: La instrumaterialo devigu la lernantojn ke ili malkovru siajn pensojn pri diversaj vivsferoj. Foliumante la lernolibron, oni estas surprizita per la granda nombro de [[ilustraĵo]]j, kiuj konvinke klarigas novajn gramatikaĵojn. Tial alia lernpsikologia postulo estas plenumita: Tipaj ecoj de la fremda lingvo estu instruataj tiamaniere, ke ili en la cerbo de lernanto ligiĝu kun personaj [[impreso]]j, travivaĵoj kaj emocioj. Ĉiu leciono estas pliaĉigita per ekzercoj, kiuj celas al ellaborado ĉe [[lernanto]] de diversspecaj lingvokapabloj: bela skribado, preciza lingvologika pensado, memstara formado de esperantlingvaj respondoj aŭ demandoj ktp. La lernolibro meritas rekonon pro sia eduka tendenco: Lernante Esperanton laŭ tiu ĉi libro, vi ekkonas multajn sciindaĵojn aŭ politikajn principojn, ekz.: — „La patrolando postulas de ni esti fortaj, sanaj kulturaj kaj saĝaj [[civitano]]j“ (sepa leciono); — „Ĝi (t. e. la bulgara popolo T. D.) inde plenumas la testamenton de nia instruanto [[Georgi Dimitrov]] — en 15 — 20 jaroj atingi tion, kion aliaj popoloj ĉe aliaj kondiĉoj atingis dum tuta jarcento. Kaj tiu tasko estis plenumita“ (deknaŭa leciono); — „En la Parko de la Libero ni vizitis la Fratan Tombejon de la pereintoj en la batalo kontraŭ la faŝismo. Ni haltis ĉe la [[Monumento de la soveta armeo (Sofio)|Monumento de la Soveta Armeo]] (deknaŭa leciono); Sendube, ankaŭ tria postulo al vera lernolibro de fremda lingvo estas praktike uzita: La lernado de iu fremda lingvo samtempe formu la [[personeco]]n de lernanto. Tiu tria postulo havas plej gravan signifon por la instruado de [[internacia lingvo]] Esperanto. Ni konvinku la popolojn kaj pacamantajn registarojn pri la volo cle esperantistoj en socialismaj landoj, partopreni la konstruadon de la nova socio kaj batali por ĝi! Kelkaj rimarkoj pri eventuala plibonigo de la priparolata bulgara lernolibro: Unue — Ekde la unua ĝis la fina leciono ĉiuj laborinstrukcioj estas formulitaj en bulgara lingvo. Kial ne paŝo post paŝo anstataŭigi la bulgarlingvajn instrukciojn per esperantlingvaj? Tiel la lernantoj pasante povus pligrandigi sian pasivan vorttrezoron. Due — La minusklo „k“ en la manskriba formo estas donita kirile („K“, p. 6 kaj 31), ĝi estas skribenda en latina skribmaniero „k“. Entute — rekomendinda lernolibro de Esperanto! Mi esperas, ke ĝi influu krean rilaton al fremdlingva metodiko flanke de niaj instruantoj kaj [[instruisto]]j. |[[Till Dahlenburg|T. Dahlenburg]]. [[Der Esperantist]] - Numero 091, Majo (1978)}} ===[[Lernu Esperanton]]=== '''Lernu Esperanton''' Eld. Quarello & Cia. Buenos Aires, 1947(?) {{citaĵo|Tiu libreto estas eltiraĵo el la ampleksa verko «LERNU ESPERANTON», kiu ne estas ankoraŭ eldonita kaj destinita por tiuj, kiuj volas ellerni bone la lingvon. Kompreneble ĝi taŭgas bone por hispanlingvanoj, pro klarigoj superfluaj por alilingvuloj.|[[Afrika Revuo]] numeroj 11-12, Novembro - Decembro (1947)}} === [[Leteroj al Brigito]] === J. B. Severac. '''Leteroj al Brigito'''. La socialista partio, ĝiaj principoj kaj ĝiaj taskoj. 1933, 207 p. === [[Lehbuch der Weltsprache Esperanto]] === [[Karl J. Loy]]. '''Lehbuch der Weltsprache Esperanto'''. Eld. J. C. Huber, Dresden, 1921 === [[Libero (revuo)]] === '''Libero'''. Monata revuo de movadoj por reformigo de la vivo. Interese redaktita. Aperis en 1925-26; 244 p. Formato 29x31. (BIL, p: 319.) ===[[Liberigo de timo kaj mizero]]=== '''Liberigo de timo kaj mizero'''. Eldonis Internacia Asocio Bellamy, [[Beverwijk]], 1952 {{citaĵo|Bellamy-Asocio celas formi socian strukturon laŭ ekonomiaj kaj sociaj ordoj klarigataj en la recenzata broŝuro. La Asocio, por disvastigi sian celon tra la mondo, uzas Esperanton kiel internacian lingvon. Por ni, tiu fakto estas la detalo plej rimarkinda kaj tio estus tre plaĉa, ke kia ajn Asocio kun universalaj celoj ankaŭ uzus Esperanton anstataŭ ignori ĝin.|[[Boletín]] n046 (okt 1952)}} ===[[La Libervola Help-servo en la inunditaj regionoj de Liĥtenstejno]]=== '''La Libervola Help-servo en la inunditaj regionoj de Liĥtenstejno (2an de Aprilo ĝis 5a de Oktobro 1928)'''. Eld.: Konstanta Komitato por la LHS, [[Basel]], ĉ 1930. {{citaĵo|Multilustrita broŝuro kun artikoloj en germana, franca kaj angla lingvoj kaj resumo en Esperanto. Tiu libreto donas klaran bildon pri la organizo kaj pri la rezultoj de help-servo organizita dank’al libervolaj laborantoj en la forte frapitaj regionoj.|[[Belga esperantisto]] n180 (feb 1930) }} ===[[Libroj el la lando de la XXVI-a Universala Kongreso de Esperanto]]=== '''Libroj el la lando de la XXVI-a Universala Kongreso de Esperanto'''. Eld. [[Eldona Societo Esperanto]], [[Stockholm]], 1934. ===[[Lingva planado kaj leksikologio]]=== '''Lingva planado kaj leksikologio'''. Fonto, Chapecó, 2001. {{citaĵo|12 kontribuaĵoj en [[Esperanto]] kaj 5 angle dum la II Simpozio de la [[Akademio de Esperanto]] okazinta en Zagreb 2001. Entute partoprenis lingvistikaj [[sciencisto]]j el 9 landoj nome: Hungario 3. [[Germanio]] 3, Usono 2, [[Ĉinio]] 2, Pollando 2, Serbio 1, Ukrainio 1, [[Brazilo]] 1 kaj Aŭstralio 1. Jen ŝanco por profundigi viajn konojn pri Lingva planado kaj Leksikologio. |[[Brazila Esperantisto]] - Numero 323, Aprilo ĝis Junio 2003}} ===[[Li oferis sian vivon, por ke ni vivadu]]=== [[Merle Eyles]]. '''Li oferis sian vivon, por ke ni vivadu'''. 1939(?) {{citaĵo|Rakonto pri la vivo kaj morto de la Pola militrezistanto Jozef Stankunas. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 410, Junio (1939)}} == M == ===[[Malantaŭ la Fronto]]=== '''Malantaŭ la Fronto'''. Eld. [[Esperanto-Undo Koenkai]], Tokio, 1939(?) {{citaĵo|Kolekto da [[bildo]]j montrantaj helpon donatan de la [[japana registaro]] al ĉinoj en la invadita teritorio. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 408, Aprilo (1939)}} ===[[La maljunulino kiu paŝis en la maro]]=== San Antonio ([[Frédéric Dard]]). '''La maljunulino kiu paŝis en la maro''' trad. [[Armela Le Quint]] kaj [[Ĵak Le Puil]]. Eld. [[Espéranto France]], 1996. Originala titolo: "La vieille qui marchait dans la mer" . {{citaĵo|Jen libro nepre legenda de esperantistoj (ne [[komencanto]]j) kiuj ankoraŭ opinias, ke oni ne povas ĉion esprimi en Esperanto. Tiuj kiuj ne scias kiel "aristokrate" insulti, amuzu sin legante tiun libron. Tiuj kiuj bezonas sinonimojn por la instrumentoj el kio konsistas niaj seksaparatoj lernu tiun verkon. Vi trovos almenaŭ ok vortojn ekde vulvo ĝis la simpatiaj inejo kaj etgroto por la mitula mitologia jonio. Pri penisoj aŭ pliaj ĉuroj kaj kacoj la vortaro estas same riĉa. Mi persone ne ŝatis la tro francan vorton bito, despli ke en PIV la signifo estas sufiĉe diferenca eĉ se temas pri ŝtipo. Verdire, kiuj ne donas pli da graveco al siaj seksorganoj ol al aliaj korpopartoj, eble en la komenco de la legado ne ŝatos la tekston, tro pornoaspektan, poste oni alkutimiĝas. La preĝadoj de la maljunulino estas genie satiraj. Mi devas tuj informi ke, laŭ mi, la libro ne temas pri vera traduko sed pri reverkado, bona adapto al nia [[lingvo]] ĉar kredeble San Antonio neniam aŭdis pri "ŝulca parolstilo" (de [[Rikardo Ŝulco]]) aŭ kabeis! Sed ni ne devas forgesi ke kanzonisto Ĵak Le Puil estas la kreinto (jam de 20 jaroj) de la skandalema, ajnista [[revuo]] "[[La Kancerkliniko]]" do en tiu laboro li sin sentis tiel bone, kiel fiŝo en akvo, aŭ kaco en etgroto. La vortaristo Ĵak majstras en la uzo de nekutimaj [[vorto]]j, mi devis konsulti nian PIV- on multfoje... mi renkonte al la vorto ''falva'' preskaŭ notis preseraron sed mi eksciis ke ''falva'' signifas tre hele flava. La neofte uzata lavabo, ĉe ĵak venigis "necesabo" tiel ke abo estas kvazaŭ sufikso por ujo... sed ''ab'' jam estas [[prefikso]]. Ĵak vere troigis en la uzo (tri aŭ kvar fojoj) de la vorto "odekolono" francismo kiu ne riĉigis nian lingvon despli ke "kolonja akvo" ja en la glosaro de la libro, ankaŭ estas en PIV kaj estas jam ordinare uzata... Tre ŝatus mi scii la respondan signifon en la franca lingvo de "umulo" aŭ "umaĵo "kiuj de tempo al tempo aperas. Feliĉe la kunteksto donas ian sencon. Por mi, alia novaĵo estis la adverbigo de la [[prepozicio]]j pri kaj pro al prie kaj proe. En la komenco mi sentis ĝenon poste mi adaptiĝis kaj konstatis la pozitivan aspekton, kiu evitigas la ripetadon de tio pri kio oni parolas. La libron akompanas erartabelo kun dek eraroj. Evidente kelkaj pliaj estas troveblaj sed tute ne ĝenas la legadon. En pago 65 kaj 72 la unua linio estas ripetita - Pago 200 iu plenlumo nepre devas esti [[plenluno]] por doni koheran signifon, ks. Ne tro impresu vin pro la midzadoj kaj frandzadoj de Armela kaj Ĵak eĉ se la ŝtato el Filipinoj ĵus laŭleĝe malpermesis la buŝan seksumadon; miaj geamikoj, [[tradukinto]]j estas saĝaj geavoj al kiuj oni facile donus piajn bildetojn de tiuj konataj ekleziaj sanktuletoj kaj virgulinetoj. La [[intrigo]]j de la romano ne estas tre specialaj, eĉ iom supraĵaj rilate al la peripetioj de [[ŝtelado]] sed la tuto estas pravigita en la fino de la libro pere de iu freŭda skopofilio (jen seksa [[perversio]] kies ekziston mi naivulo ne konis!). Por mi la granda valoro de tiu verko nekonformisma estas tute alia. Ĝi estas libro, kiu detale, riĉe priskribas tion kion la homoj plej timas, plej abomenas t.e. la maljuniĝo... Aŭ ĉu vi konas maljuniĝantan homon, kiu konfesas paŝo post paŝo sian velkon? |[[Gilbert Ledon]]. [[Brazila Esperantisto]] - Numero 299, junio (1997)}} ===[[La Manifesto de Jesuo Kristo]]=== '''La Manifesto de Jesuo Kristo (La Prediko sur la Monto)'''. Eld. L. Jenkins, Londono, 1931(?) {{citaĵo|Represo de Mateo V-VII., kun ilustrita kovrilo. |[[ La Brita Esperantisto]] - Numero 316, Aŭgusto (1931)}} ===[[Memorlibro pri falintaj esperantistoj 1941 — 1945]]=== '''Memorlibro pri falintaj esperantistoj 1941 — 1945'''. Eld. [[Kroatia Esperanto-Ligo]], [[Zagrebo]], 1977, 111 paĝoj. {{citaĵo|Jen libro kiu meritas ne nur vastan disvastigon, sed ĝi instigu ankaŭ aliajn landajn organizojn al simila grava historia laboro, utila por la [[prestiĝo]] de Esperanto en la koncernaj landoj. Post diligenta laboro la jugoslaviaj esperantistoj nun povas dokumenti per la libro la nomojn de 340 falintoj kaj pereintoj el 90 diversaj lokoj de Jugoslavio, inter ili 37 popolaj herooj. Tio signifas, ke la tiam relative malforta Esperanto-movado en Jugoslavio perdis ĉiun trian organizitan esperantiston kaj ĉiu deka falinto estas distingita popola heroo. La libro enhavas biografiojn de preskaŭ ĉiu falinto, kiuj montras, ke multaj el la plej aktivaj esperantistoj falis en la jaroj 1941 — 1945. Tamen la libro nur dokumentas pri la viktimoj, sed ne pri la transvivintaj esperantistoj partoprenintaj la popolliberigan batalon, kies nombro certe ankaŭ estas alta. Ankaŭ ili ĉiutage riskis sian vivon por la [[libereco]] de sia patrio. Tio konfirmas la profundan konsciencon esperantistan, la fidelecon al sia popolo kaj internaciismon ĝis la lasta konsekvenco. Tion emfazas ankaŭ la „rememoroj de postvivintoj“ pri kelkaj el ili. Laŭdinda estas ankaŭ la enmeto de la paĝoj 91 — 11O sub la titolo „El iliaj verkoj (prozo, poezio, scienca verkado), ĉefe represoj el „[[La Suda Stelo]]“ el la jaroj 1939 — 1941. Tiamaniere la leganto pli profunde konatiĝas kun la personecoj de la falintoj kaj iliaj pensoj kaj ideoj, kiuj ankaŭ hodiaŭ parte ankoraŭ por nia Esperanto-movado povas esti valoraj kaj utilaj. La postvivinto [[Joje Kozlevĉar]] memorskribas pri la aktivecoj de esperantistoj en la koncentrejo Dachau1). Tie unue li sukcesis kontakti la ankaŭ nun bone konatan aŭstran laboristan esperantiston Haiderer, kiu havis malaltan koncentrejan numeron. Ili du ankoraŭ kolektis la polan monaĥon Klimoviĉ, la ĉeĥan pastron Pokorny, la ruson Fulda kaj aliĝis ankoraŭ la bulgaro Darev kaj la jugoslavo Vrtunski. Ili fondis Esperantogrupon, aranĝis memortagon honore al la mortotago de d-ro L. L. Zamenhof kaj helpis sin reciproke faciligi la vivon en la koncentrejo, ja eĉ savis la vivon de Joje. Tre kortuŝa por mi ankaŭ estis la kontribuo de [[Emilija Lapenna]] pri „La eta Regina“, la lasta [[JEL]]-kasistino [[Regina Papo]], kiu pereis en [[Auschwitz]].|[[Der Esperantist]] - Numero 085, Majo (1977)}} ===[[Memorlibro pri la Zamenhof-jaro]]=== Memorlibro pri la Zamenhof-jaro. Eld. [[UEA]]/[[Centro de Esploro kaj Dokumentado]], Londono, 1950. {{citaĵo|Vere mirinda juvelo poi: ornami bibliotekon. La esperantistaro devas akiri tiun [[verko]]n, kiu enhavas plenan historion pri la elpenso kaj disvastigado de la plej granda akiraĵo de la homaro : la helpa internacia lingvo «Esperanto». Por celebri la centjaran datrevenon de la naskiĝo de Lia Doktora Moŝto [[Lazaro Ludoviko Zamenhof]] oni presigis tiun senegalan libron, kunigante en ĝi kelkajn el la multaj artikoloj skribitaj de mondkonataj esperantistoj, kiuj dediĉis siajn plej belajn pensojn por memorigi tiun neforgeseblan daton. Jen la nomoj de tiuj, kiuj, kunlaboris por formi tiun-ĉi historion pri la genia kaj homama elpensinto kaj lia, neniam plibonigita, verko : Prof. [[Gaston Waringhien|G. Waringhien]] (Francio ). Prof. Dro. [[Edmond Privat]] (Svislando). Prof. Dro. W. E. Collison M. A. (Anglujo ). Prof. Dro. [[Eŭgeno Bokarev|E. A. Bokarev]] (Sovetunio), Prof. Dro. [[Ivo Lapenna]] (Britujo). Dro. [[André Albault|A. Albault]], Ofi. (Francujo). Sro. [[Adam Zamenhof]] (Pollando). Prof. Dro. [[Paavo Ravila]] (Finnlando). Sro. [[Vilho Setälä]] (Finnlando). Sro. [[Preston Davis]] (Usono). S-ino [[Marjorie Boulton]], B. Litt. (Anglujo). Sro. [[John Francis]] (Skotlando). Sro. [[William Auld]] (Skotlado). D-rino. [[Clelia Conterno Guglielminetti]] (Italujo). Prof. Dro. [[Juan Régulo Pérez|J. Régulo Pérez]] (Hispanujo). Prof. Dro. [[Giorgio Canuto]] (Italujo). Prof. Dro. [[Seiho Nishi]] (Japanujo). Prof. Dro. [[Hugo Sirk]] (Aŭstrajn). Sro. [[Carl Støp-Bowitz|C. Stop-Bowitz]] (Norvegujo). Dro. [[Gerrit François Makkink|G. F. Makkink]] (Nederlando). Sro.[[Davil Kennedy]] (Britujo). Rev. F. Moravec (Germanujo). Sino. [[Julia C. Isbrücker|Julia Isbrucker]] (Nederlando). Sro. [[Gian Carlo Fighiera|G. C. Fighiera]] (Italujo). Tiuj-ĉi nomoj estas garantio de plena [[sukceso]]. La plej multaj uzis tiun belegan fundamentan Esperanton kiun, tiel bone legas kaj komprenas ĉiuj esperantistoj, eĉ la eklernantoj. Nur, en tre malmultaj, mi trovis kelkajn nebezonatajn «neologismojn», kiu laŭ mia modesta opinio), estas tute nenecesaj, tute ne taŭgaj (ĉiam laŭ mia opinio), en multaj okazoj, miskopreneblaj kaj terure malbeligaj. Kial «inventi» novajn [[radiko]]jn, kiam la esperantistoj ne lernis ilin nek en gram atikoj nek en [[vortaro]]j ? Ankaŭ mi volas komentarii pri la opinio de du artikolistinoj (mi ne volas citi la nomojn), kiuj severe kritikas la verkojn (originalajn kaj tradukitajn) de la glora Sro. Zamenhof. Estas oportune memorigi la vortojn de la Majstro : «Kritiki estas facile, fari malfacile». Ĉu tiuj, kiuj kritikas, kapablas plibonigi la kvanton kaj la kvaliton de la laboro farita en, per, por kaj pri Esperanto de tiu bonega, modesta, lerta, laborema ; ĉiam komprenema, pacema kaj homama [[geniulo]] ? Ĉu ni, mizeraj teraj vermoj, povas juĝi la laboron de tiu reĝa aglo, fluginta super la plej altaj montaroj ? Ĉiuj bonaj esperantistoj restas m irigataj antaŭ la [[amplekso]] de lia eksterordinara [[laboro]]. Neniu povas esti komparata kun li. Mi estas certa ke, ĝis nun, li estis, estas kaj, dum multe da tempo, estos, nekomparebla al iu ajn esperanta verkisto. Se mi kuraĝis kritiki la artikolon de unu el tiuj kritikistinoj, certe, de la [[komenco]] ĝis la fino, mi trovus multajn kritikindajn motivojn. — Ekzemple en la unuaj linioj mi trovis tiun strangan frazon : "bredi metaforojn...", kaj, laŭ ĉiuj vortaroj, «Bredi», estas «kulturi kaj eduki bestojn»... ---- Specialan recenzon meritas la «Pensoj de Zamenhof», kiuj aperas en preskaŭ ĉiuj paĝoj de la libro ; la kolekto da bonegaj fotoj, kiuj estas la plej taŭga grafiakra porto pri la gravaj okazintaĵoj en Esperanto ; ĉiuj poezioj ; k. t. p-, k. t. p. nu, fine, ĉio estas leginda. Ĉu ion neperfektan mi trovis? Jes. Ion, kion ne estis bone prizorgita. Mi skribas pri la pli ol dek-kvin preseraroj, kiujn mi trovis. La gelegantoj scios bone kompreni ĉar, ĉiuj estas tute videblaj, sed, kial oni permesis en tiu, ĉiusence mirinda libro, ke tiuj eraretoj aperu ! Ĉu oni ne korektis la presprovojn? Por fini, mi denove rekomendas la akiron de ĉi-tiu nekomparebla libro, kiu (kiel mi diris en la komenco de ĉi tiu recenzo) estas la plej bela juvelo por ornami kaj honori esperantan bibliotekon. |Rafael Vizcaíno Oleína.[[Boletín]] n124 (nov 1960)}} ===[[Mi amis junulinon]]=== [[Walter Trobisch]]. '''Mi amis junulinon'''. Eld. Trobisch, [[Baden-Baden]], 1966(?) ===[[Mia nuna sintenado pri aprendicito]]=== [[Robert T. Morris]]. '''Mia nuna sintenado pri aprendicito''' tradukita de W. B. Besener. Eld. [[American Esperantist Company]], 1909(?) ===[[ Mikrokomputiloj, periferioj kaj aplikoj]]=== '''Mikrokomputiloj, periferioj kaj aplikoj. Prelegoj de INTERKOMPUTO 1982.'''. Eld. NJSzT, Budapest, 1982. Recenzo: {{citaĵo|Eĉ al nekomputeristoj mi ne devas klarigi, kio estas [[Interkomputo|INTERKOMPUTO]]. La prelegoj de tiu konferenco nun ekzistas libroforme, entute ses volumoj. Ĉi tiu recenzata verko enhavas 17 prelegojn el la fakoj [[mikrokomputero]]j, [[periferio]]j, bildoprilaboro koj datumtransigo. Tio donas malgrandan enrigardon en la amplekson de la konferenco kaj la konsiderindan laboron, kiun devis plenumi ne nur la [[preleganto]]j, sed same la aŭskultantoj. Plejparto de la prelegoj havas bazan aŭ superrigardan karakteron. Pli spertaj fakuloj do apenaŭ trovas interesajn novaĵojn. Tiuj, kiuj aĉetas la prelegojn, ja ne havas la avantaĝon de diskutado kaj persona interparolo. Kelkaj el la asertoj ne estas tiel absolute pravaj (ekzemple "[[cipo]] eblas integri la funkciojn de kompleta komputilo", . . . "[[mikroprocezilo]], konsistanta el la centra procezada [[unuo]], storoj kaj enigaj-eligaj cirkvitoj"). Aliaj ŝajnas al mi tro optimismaj (ekz. la elpaŝoj pri la operaciado sistemo IDEALOS). La prelegantoj sin vidis antaŭ malfacila tasko: Estis necese terminologie prepari la kompletan mikrokomputeran fakon. Ĝenerale tio estas bone solvita. Terminologo trovas trezoron por ordigi, diskutigi kaj unuecigi la uzitajn fakvortojn. Tio ankaŭ koncernas la [[traduko]]jn de la varbanoncoj, en kiuj amasas [[termino]]j antaŭe apenaŭ viditaj. La preskvalito ne ĉiam estas kontentiga. Kelkaj prelegoj estas presitaj per komputera [[eligilo]], kiu uzas malbone legeblajn [[litero]]jn. Ekzistas ja pli klare legeblaj, pli naturaj [[litersistemo]]j (ekz. ROBOTRON K 1520). Por estontaj aranĝoj mi proponus ŝanĝojn: Pli emfazita disigo de aparataro kaj programaro kaj pli da prelegoj pri la praktika (industria) aplikado de mikrokomputeroj (tiaj [[materialo]]j ofte ankaŭ mankas en naciaj fakaj kunvenoj!) ĉar la komputerismo jam profunde enradikiĝis en la E-movado, eble rekomendindus dispartigi la kunvenojn, tiel ke INTERKOMPUTO restos la gvida konferenco, sed delegos difinitajn temojn al aliaj sciencaj konferencoj ([[AEST]]). |[[Michael Lennartz]]. [[Der Esperantist]] n123_jan. 1984}} === [[La Militrezistanto]] === '''La Militrezistanto'''. Novaj-eldonaĵoj de l' [[Internacio de Militkontraŭuloj]]. Fondita en [[1930]]. Aperas neregule. Formato 20,5x14. (v. [[Militrezista movado]].) {{citaĵo|Kolekto de informoj pri militrezisto ĉiulande, kun spertoj de individuaj rezistantoj. Faktaro interesa kaj aktuala.|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 344, Decembro (1933)}} ===[[La misio de Esperanto]]=== [[Ramatis]]. '''La misio de Esperanto''' trad. [[Giuseppe Grattapaglia]]. Eld. ''Editora do Conhecimento'', 2000(?) {{citaĵo|La eldonejo Editora do Conhecimento lanĉis libroforme en Esperanto la ĉapitron de la verko ''La postivado de la spirito'', kiu pritraktas la zamenhofan lingvon sub ne komuna aspekto, almenaŭ por ne spiritistoj: la movado por Esperanto en la transtomba mondo. La [[libro]] - La misio de Esperanto - estis profesie editorita kaj havas belan [[kovrilo]]n. |[[Brazila Esperantisto]] - Numero 314, Februaro (2001)}} ===[[Misisipi]]=== L. Malaĥ. '''Misisipi'''. Trad. de I. Jurvsta. Eld. [[Juda Esperantista Grupo en Parizo]], Parizo, 1939(?). {{citaĵo|Triakta teatraĵo el la negra vivo, kiu pritraktas la tragedion de Scotsboro, 64 paĝoj plus ilustrita kovrilo, kun biografia [[skizo]] kaj bildo de la aŭtoro|[[Belga esperantisto]] n267-268 (maj-jun 1939)}} {{citaĵo|La plumo pli potencas, ol la glavo ! Aforismo, kies verecon pruvas longa serio da sukcesaj almilitoj, flanke de verkistoj, kontraŭ maljustaĵoj kaj forigendaĵoj en la homa vivo. La temo de ĉi tiu [[teatraĵo]] — la nun malbonfama Skotsbora proceso, en kiu sep negroj estis akuzitaj pri seksatenco kontraŭ du blankulinoj— konsistigas fortan riproĉon kontraŭ la konscienco de la Usona popolo. Post [[Harriet Beecher Stowe]], [[Upton Sinclair]], kaj aliaj, L. Malaĥ faras baton por la emancipiĝo —ne la nure fizika, sed la plena, spirita— de la Amerika negro ; per sia brila bildigo de la terura rasmalamo kiu sin manifestis okaze de la proceso. Estas domaĝe, ke la faktojn, per si sufiĉe elokventajn, li ekspluatas por propagandi la klasbatalon. La traduko ĝenerale estas bona; sed enrampis kelkaj kritikindaĵoj. Kial la du formoj ''[[trajno]]'' kaj ''vagonaro'' ? Persistas la tute nelogika ''depost ''; ''domaĝo'' anstataŭ malutilo ; kaj la ĵargonaĵoj ''aliel'' kaj ''-io'' landnoma. ''Kontinuados'' (p. 37) d.e. ''daŭrigos''. Dube bonaj estas ''[[gangstero]]'' kaj ''[[ŝerifo]]''. Tre leginda ; sed apenaŭ taŭga por klaslegado. |MASON STUTTARD. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 416, Decembro (1939)}} ===[[Mitten in Deutschland — mitten in 20. Jahrhundert. Die Zonengrenze]]=== '''Mitten in Deutschland — mitten in 20. Jahrhundert. Die Zonengrenze'''. Eld. Bundesministerium fŭr gesamtdeutsche Fragen, Bonn, 1960 (?). Titolo tradukebla kiel ''Meze en Germanio — Meze en la 20-a jarcento. La Zonlimo.'' {{citaĵo|Broŝuro en germana lingvo, kun [[aldono]] en Esperanto. Kun multnombraj bildoj de pikildratoj, abatisoj, [[bariero]]j, terbunkroj, gardoturoj, ĝi montras la zonlimon, de la Baltika maro apud [[Lubeko|Lubeck]] suden ĝis [[Hof]]. Ĝi donas la originon, bararanĝojn, gardadon de zonlimon, movadon, de la [[loĝantaro]]. |[[Brazila Esperantisto]] 1960_n558-561_sep-dec}} === [[Mizero kaj suferego de la Nurnbergaj infanoj]] === Statistika Oficejo. ''MIZERO KAJ SUFEREGO DE LA NURNBERGAJ INFANOJ''. Eld. Urbkonsilantaro, [[Nurnbergo]], 1920. ===[[Mondo sen Milito]]=== '''Mondo sen Milito. Alvoko de la Societo de Amikoj al la Kristanaj Eklezioj en ĉiu lando'''. Eld. Friends’ House, Londono, 1938(?), 4 pĝ. ===[[Mondpaca Esperantista Movado 30 jara]]=== '''Mondpaca Esperantista Movado 30 jara'''. Eld. Hungara MEM-Sekcio, Budapeŝto, 1983. 44 p {{citaĵo|Rigardante la nuntempan internacian situacion ni devas konstati, ke neniam antaŭe la [[mondo]] estis en tiel terura danĝero kiel nun. Minacas plej detrua, homarpereiga [[nuklea milito]]. Sub tiuj cirkonstancoj la konsciaj kaj pacamaj homoj bezonas ĉiujn fortojn kaj [[streĉo]]jn por eviti tiun katastrofon, ĉu ili ekzistas? Jes, ili ekzistas kiel granda kreskanta tutmonda pacmovado, al kiu ankaŭ apartenas pacamaj esperantistoj, ili ne nur kunbatalas, ĉar ili scias, ke Esperanto kaj la internacilingva movado nur povas evolui en pacaj kondiĉoj, en paca kunekzistado. 30 jaroj [[MEM]] [''tiel''], tio estas 30 jara batalo por [[paco]], popolkompreniĝo fare de esperantistoj. Al tiu ĉi temo estas dediĉita la samnoma malgranda broŝuro. Multaj kompetentuloj de la pacmovado, esperantistaj kaj neesperantistaj, esprimas siajn pensojn kaj sentojn pri estiĝo kaj agado de MEM. [[Romesh Chandra]] ([[d:Q2165147]]), prezidanto de la [[Monda Konsilio de Paco]], omaĝas la egan signifon de la firma kontakto inter la Monda Packonsilio kaj MEM kaj la streĉojn de la esperantistoj kune labori kun ĉiuj pacamaj homoj en la mondo por paco, progreso kaj homa [[digno]]. D-ro [[Imre Pethes]], prezidanto de MEM, dankas al la "[[pioniro]]j, antaŭuloj, kiuj en 1947, dum la [[UK 1947|32-a Universala Kongreso]], iniciatis la fondiĝon de Esperanto pacmovado [''tiel''] kaj partoprenis gravajn aktivecojn kontraŭ milita minaco, precipe kontraŭ atombomba minaco komence de la 50-aj jaroj. Li substrekas, ke la sukceso de la pacbatalo dependis kaj ankaŭ estonte dependos de kunagado de ĉiuj progresemaj kaj pacamaj fortoj-ĉu esperantistaj, ĉu neesperantistaj, sendepende de politikaj, mondkonceptaj aŭ aliaj starpunktoj. [[William Gilbert]], Ĝenerala sekretario de MEM, i. a. dankas al la ĉeĥoslovakaj kaj hungaraj pacamikoj, ke ili ebligis eldonon de kelkaj altvaloraj gravaj Esperanto-dokumentoj kaj emfazas la necesajn kondiĉojn por efika pacmovado, "serĉi kiu unuigas, eviti kio dividas . . . konkretan kaj konsekvencan pacagadon, tute ne utopian, pacifisman . . ." [[Nikola Aleksiev]] aprezas la pacagadon de MEM kaj precipe la pacamikon [[Rudolf Burda]], ĉeĥa esperantisto kaj unua [[prezidanto]] de MEM, kiu kuniniciatis la esperantistan porpacan batalon kaj sindone ĝin partoprenis. La historia skizo pri MEM, ĝia naskiĝo kaj [[evoluo]] en kaj post la tempo de "[[malvarma milito]]", la prezento de la celoj, ĉefaj taskoj de la agadprogramo kaj de la strukturo de MEM estas valoraj precipe por tiuj, kiuj ĝis nun malmulte informiĝis pri la ampleksaj klopodoj por paco per Esperanto, fare de MEM. Prof. [[Semjon Podkaminer]], iama ikono de la esperanista pacmovado, starigas da demandon: ĉu pacmovado povas esti neŭtrala? Li respondas: rilate al diversaj politikaj, religiaj, filozofiaj kaj aliaj konceptoj - jes. Se ĝi ne rajtas esti neŭtrala rilate al problemoj de milito kaj paco, rasa kaj nacia egalrajteco, kontraŭ ia ajn formo de rasimo kaj [[ŝovinismo]]. Entute la memorbroŝuro montras diversajn kaj multajn aspektojn de la esperantistoj, ĉi estas skribita kun alta respondeco por nia vivo. Certe ĝi instigas pluajn Esperanto-amikojn enviciĝi en porpacan agadon.| Ingrid Schödl. [[Der Esperantist]] n123_jan. 1984}} ===[[Mondpaco kaj Ŝantuna demando]]=== '''Mondpaco kaj Ŝantuna demando'''. Eld. Internacia Rilato-Komitato. Nankino, 1928? {{citaĵo|Ĝi pritraktas pri la ekspedo [''tiel''] de Japana armeo al [[Ŝantuno]] kaj okupo de [[Cinano]]<small>^[?]</small> kaj de la tuta longeco de Ŝantuna fervojo|Brazila Esperantisto 1928 j19_n06-12_jul-dec.}} {{citaĵo|32-paĝa albumo kun multaj ekstertekstaj ilustraĵoj, pri la lastatempaj okazintaĵoj en Ĥinujo.|[[Belga esperantisto]] n168-169 (feb-mar 1929)}} ===[[La Mondpaco kiel Psikologia Problemo]]=== H. Thirring. '''La Mondpaco kiel Psikologia Problemo''' trad. H. Sirk. 1946(?) {{citaĵo|Resumo de pli ampleksa verko, baldaŭ aperonta, pri fenomenoj de kultura degenero. Psikologia studo: lingve bona, stile peza.|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 515-516 mar-apr 1948}} ===[[Kial Mondregistaro?]]=== '''Kial Mondregistaro? Manifesto de la Mondfederalista Grupo de Britaj Parlamentanoj.''' Eld. [[Universala Ligo]], [[Den Haag]], 1953(?) {{citaĵo|Jen mi prezentas hodiaŭ al ia konsidero de ĉiu leganto la suprecitilan dokumenton, kies alloga enhavo ne povas ne interesi. Oportune, do, estas mencii ĉefojn punktojn el la temaro: «La esenco de la paco — La mondo bezonas registaron- La ekonomiaj sekvoj — La [[UNO]] ne estas sufiĉa — Reformo de la UNO —Sukcesa aplikado de la [[leĝo]] — La politika problemo — Mondskala reciproka helpo —Ĉu Mondregistaro estas ebla? — La mondo ŝanĝiĝis». Ĉiuepoke, la homoj klopodis por mondpaco. Sed, preskaŭ ĉiam, ili forgesis gravan faktoron, kiu devas ludi la ĉefan rolon; nome: Plena sincereco kaj bonvolo. Sen tiuj ingrediencoj, ĉiuj projektoj aŭ diskutoj nepre fiaskos. Nu, do fine la homaro havas nun favoran ŝancon por vera solvo?|[[Boletín]] n060 (dec 1953)}} ===[[Mojca Etulino]]=== '''Mojca Etulino: Karintia popola rakonto'''; ilustrita de [[Mara Kraljcva]]. Eld. [[Slovenia Esperanto-Ligo]], 1960. {{citaĵo|Literaturo por infanoj. Belaj desegnaĵoj kaj belaj koloritaj paĝoj. Ĝi rakontas kiel la leporo havas la du antaŭpiedojn mallongaj, ĝi estas numero 1 en la serio « Abeleto » kaj la eldonantoj asertas ke tiu serio havas tre grandan sukceson en Jugoslavujo. Ni nepre kredas tion. Du aliaj numeroj stas (''tiel'') por tiu-ĉi jaro ankoraŭ anoncitaj. Ĝi certe plezurigos la infanojn. Gepatroj kiuj volas kc iliaj infanoj lernu nian lingvon aĉetu tiun malmultekostan libreton. Al pedagogoj ni lasas la diskuton en kiu grado povas influi (malbone) infanan animon la rakonto pri fia ago pro kiu alia estas punata.|F R. [[Belga esperantisto]] n370 (sep-dec 1960)}} ===[[Moralo religia kaj moralo proleta]]=== M. N. Šejnman. '''Moralo religia kaj moralo proleta''' trad. P, Gavrilov. Eld. [[Ekrelo]], Leipzig, 1931, 30 pĝ. {{citaĵo|La pastraĉa moralo ne permesas mortigi birdetojn aŭ cimojn, sed permesas vendon de 8-jaroj knabinoj por bordeloj ! Por la laborista klaso estas morala Ĉio, kio plifortigas diktaturon de la proletaro.|[[ La Brita Esperantisto]] - Numero 316, Aŭgusto (1931)}} ===[[La muelilo kiu ne plu turniĝas]]=== René Bazin. '''La muelilo kiu ne plu turniĝas''', trad. René Badert. Eld. Esperantista Oficejo, [[Tours]], 1907(?) ===[[La Multekolora Libro]]=== '''La Multekolora Libro'''. Eldonis [[Heroldo de Esperanto]], Leipzig, 1935(?) 128 pp. {{citaĵo|Kolekto de 60 artikoletoj represitaj el la jarkolektoj de “Heroldo”, 1923-6. La enhavo estas tre diversa, kaj ĉiurilate taŭga por kursa aŭ hejma legado. La [[fakto]], ke la artikoloj estas verkitaj de [[aŭtoro]]j tre diversnaciaj, igas la artikolojn aparte interesaj. Papero, preso, kaj bindo, bonaj. Tute rekomendinda.|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 369, Januaro (1936) }} == N == === [[Nacia Ekspozicio memoriga de la 1-a centjaro de la sendependeco de Brazilio]]=== '''Nacia Ekspozicio memoriga de la 1-a centjaro de la sendependeco de Brazilio, Rio-de-Ĵanejro, 7 sept. - 15 nov. 1922'''. Eld. Ministerio de Justeco kaj Enlandaj Aferoj, 16 paĝoj 29 X 22,5 cm. ===[[Naskiĝo de universala kredo]]=== Richard E. Lambert. '''Naskiĝo de universala kredo'''. Eld. ''Esperanto Book Service of America'', New York, 1952(?) {{citaĵo|Ĉi tiu 8 -paĝa broŝuro, privata eldono de la verkisto, por sciigi pri la universalista kredo, estas por ni — esperantistoj — pruvo, ke per la helplingvo estas legeblaj multaj kaj multaj aferoj, eksteraj al nia kutima [[scio]]. La preso estas klara kaj la lingvo facila, ĉar la broŝuro, kiel esprimas ties [[titolo]], estas historia rakonto pri [[Thomas Potter]] kaj [[John Murray]], fondintoj de la universala kredo.|[[Ernesto Hurtado]]. [[Boletín]] n038 (feb 1952)}} ===[[Nederlando koncize]]=== '''Nederlando koncize'''. Eldono de la Nederlanda Ministerio de Eksterlandaj Aferoj, 1975? {{citaĵo|Ĉi tiu bela broŝuro informas per konciza sed kompleta trarigardo super ĉiuj aspektoj de Nederlando. La historio, la ekstera politiko, la registaro kaj ĝia strukturo, la loĝantaro, la religio, la ekonomiko, la turismo, la agrikulturo, la transporto kaj trafiko, la laboraj interrilatoj, la socialaj aranĝoj, la instruado, estas la ĉefaj ĉapitroj de ĉi tiu kajero vere elstara en la sfero de la naci-informaj broŝuroj. Gratulon al la [[Internacia Esperanto-Instituto]] kaj al la Nederlanda Ministerio de Eksterlandaj Aferoj pro ilia laŭdinda iniciativo.|[[Boletín]] n212 (nov 1975)}} ===[[Nederlandsch-Esperanto Handelstermen]]=== J. B. Eiselein. '''Nederlandsch-Esperanto Handelstermen''' benevens ± 1500 spreekwoorden en uitdrukkingen. Eld. Maimberg, Hertogenbosch, 1926(?) {{citaĵo|La unua duono de la libro enhavas nederlandlingvan komercan terminaron kun traduko en Esperanto. Tiu dokumento sendube faros grandan servon ankaŭ al niaj flandraj amikoj, kiuj ĝis nun ne disponas grandan vortaran materiaion en sia lingvo, despli ke la vortoj prezentitaj en la libro de Eiselein ne aperas en la jam ekzistantaj vortaroj nederlanda-Esperanto. La dua duono de la eldonaĵo konsistas el kolekto de -500 (''tiel'') proverboj kiujn la kompilanto grandparte ĉerpis el la «Proverbaro» de Zamenhof kaj akompanigas de la samsignifa proverbo en nederlanda lingvo. Tiu laboro, multe helpos la Esperantajn verkistojn en la flandra parto de nia lando.|[[Belga esperantisto]] n140-141 (okt-nov 1926)}} ===[[Nekonata paĝo el la historio de patrolanda interlingvistiko]]=== L. L. Vasilevskij. '''Nekonata paĝo el la historio de patrolanda interlingvistiko''' . 1925 ===[[La Neŭtrala Konferenco por Daŭra Pacperado]]=== Louis P. Lochner.<small>^[?]</small> '''La Neŭtrala Konferenco por Daŭra Pacperado'''. Eld. Neŭtrala Konferenco por daŭra pacperado, [[Stockholm]], 1916(?) {{citaĵo|Jen eltiraĵo, kiu iom klarigas la aferon : “Dum iom da tempo estas malfacile atingi, ke la gazetaro distingu inter la porpaca misio de s-ro [[Henry Ford]]<ref>Pri tiu temo vidu la temon [[d:Q17013638|"ŝipo de paco" en vikidatumoj]] kaj la ĉapitron [[Henry Ford#Unua Mondmilito]]</ref> kaj ''Neŭtrala Konferenco por daŭra pacperado'', kiun la ĝia malavara subtenanto oni ofte nomas la ''Forda Konferenco''. Tamen estas klare, ke la karaktero, la organizo kaj la celo de ambaŭ entreprenoj multe diferencas. La unua estas Amerika pilgrimantaro, kiu volis kunigi kaj simboligi la kontraŭmilitajn tendencojn. La dua estas internacia komitato de spertaj, zorge elektitaj homoj por prikonsideri kaj peradi la pacon, sin turnante al la publika opinio kaj al la registaroj.” |[[La Brita Esperantisto]] - numero 146, februaro (1917)}} {{referencoj}} ===Ni=== G. Marin. '''Ni'''. Eld. la aŭtoro, Stroud, 1948(?), 16 pĝ. {{citaĵo|16-paĝa broŝureto kun spritaj [[bildo]]j, kiuj montras la nepran neceson, ke la homaro progresu de paleolita familiismo ĝis tuthomarismo.|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 523-524 nov-dec 1948}} ===[[Nia Gvidanto]]=== [[Josif Stalin]] kaj kaj E. Jaroslavskij. '''Nia Gvidanto'''. Eld. [[Ekrelo]], Leipzig, 1930(?) {{citaĵo|Skizoj pri Lenin kiel teoriulo kaj kiel praktikulo de armita ribelo.|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 311, Marto (1931)}} ===[[Nia Mesmistero]]=== W. Roche. '''Nia Mesmistero''' trad. J. F. Smeehuijzen. 1940(?), 130 pĝ. {{citaĵo|Bela volumeto por helpi meditadon kaj preĝadon antaŭ kaj dum la meso. La teksto estas prezentita en formo de ritma prozo, kun linioj “rompitaj” por instigi al paŭzo kaj penso. Ekz., <poem> <center>Tiom amis Di' la mondon, ke li donis sian Filon ununurnaskitan, por ke ĉin, lin kredanta, ne pereu, sed eternan vivon havu. </center> </poem> De religia vidpunkto oni povas diri, ke la verko ŝajnas tute taŭga por sia celo. Lingve ĝi estas ĝenerale bona. Traduko el traduko estas afero principe nekonsilinda : kiom la nuna verko suferis de la duobla traduko mi ne povas juĝi. Interesaj esprimoj: ''mia tuta mio'' 13; ''nia tuta mio'' 75; ''via vio mem'' 71 ; ''liaĵo'' 28. ''Imperiado via'' 16; ''stari genue'' 25; ''por la [[ĉiamo]]'' 91; ''milmilobe'' 101; ''samkiel... samtiel'' 121. ''La praprofetoj'' 49; ''porsuferada rekompenco'' 73; ''instruo laŭlerneja'' 6; ''egoismo kaj havemo'' 105. ''Unui'' (esti unu) 54 ;''servisti'' (esti servisto) 77; kvazaŭi (esti kvazaŭ) 112. ''Malgraŭ ti’'', ''ĝuste pro ti’'', 75, 78. Kritikeblaj estas ''escepte vian Filon'' (krom via Filo) 21; ''de post kiam'' (de kiam) 21 ; ''hontas mi kaj doloregas'' (kun dolorego) 31 ; ''ne permesu'' (permesu) ''neniam, ke'' 106; ''por ke mi eblu'' (povu) 32; ''neeble (neniel) nombreblaj'' 53; ''mortebla'' (mortema, mortpova) 114, 117. Nur unu grava eraro persistas tra la tuta verko: la uzo de ''digna'' (dignified) anstataŭ ''inda'' (worthy) Ekz., ''Digna'' (Inda) ''estas vi'' 60;''mi ne dignas'' (indas) 31 ; ''nedigna'' (neinda) ''servisto'' 53. Detaloj facile korekteblaj en dua eldono. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 418, Februaro (1940)}} ===[[Nia vojo]]=== Ipe. '''Nia Vojo'''. Eld. [[Jozef Prysborowski]], Varsovio, 1938(?) {{citaĵo|La aŭtoro vidas la solvon de nunaj mondmalordoj en kreskanta supernacia individua kunlaboro. Rilate Esperanton, li bedaŭras la centriĝon de nia [[movado]]: ekz, ĉe [[IEL]] aŭ [[UEA]]. Anstataŭe, li proponas, ke naciaj grupoj laboru sendepende (tio okazas jam nun !), kaj ke oni starigu novan [[organizo]]n sole el individuoj, sen centro, sen [[komitato]]j, sen voĉdono, sen elektoj, financatan de patronaro el bonaj kaj riĉaj homoj (kiel ilin trovi ?), kiuj donacos ĉiom da mono bezonata, sen voĉo pri ĝia elspezo. Oni permesas al la nunaj delegitoj konservi tiun titolon, sed ilia sola devo estos kolekti [[mono]]n de riĉaj patronoj. Ĉiu kunlaboranto pagos po 4 [[svisa franko|svisaj frankoj]] jare, kontraŭ kio li ricevos la centran [[organo]]n, en kiu unufoje aperos lia nomo. La centra organo devos senescepte presigi ĉiun komunikaĵon supernacian kaj nereklaman, kiun ĝi ricevos de anoj pagintaj por tio difinitan sumon. La sola devo de la redaktisto estas zorgi pri la lingva ĝusteco de la senditaĵoj. La patronoj pagos la [[presisto]]n kaj la redaktiston. Oni permesas sammaniere starigi fakajn societojn kaj gazetojn, same senorganizajn, kaj same subtenatajn de bonaj kaj riĉaj homoj, kiuj ĉion pagos sen voĉo pri la dispono de sia mono. Al mi ŝajnas, ke la aŭtoro tute mislegas la nunan situacion. Cetere, kiam, lacigite de longjara disputado pri organizo, ni nun fine trovis kontentigan [[solvo]]n, ĉu ni forĵetu ĉion, tiel pene akiritan, kaj anstataŭe kreu novan organizon, tute nebulan, nepraktikan, senutilan,. kaj nedemokratan, subtenatan per almozpetado al iuj trovotaj mecenatoj, kiuj bonvolos fordoni sian monon laŭ mendo kaj sen voĉo? Certe, s-ro Ipe, ne tie kuŝas “mia vojo.”|[[Montagu Christie Butler]] [[La Brita Esperantisto]] - Numero 400, aŭgusto (1938)}} ===[[Ni devas vivi]]=== [[Kjell Walraamoen]] kaj [[Lina Gabrielli]]. '''Ni devas vivi'''. Eld. [[Stafeto]], La Laguna, 1974. {{citaĵo|Kiam oni legas poezion sen ritmo kaj [[rimo]], oni esperas, ke, kiel kompenson, a poemoj posedu almenaŭ certan forton, subtilon, originalecon en la ideoj aŭ en la tropoj. La poemoj de ''Ni devas vivi'' estas speco de miniaturoj, klopodoj kapti kaj fiksi fugajn momentojn de la vivo. Bedaŭrinde, pliparte ili legiĝas kiel repertuaro da banalaĵoj. Lina Gabrielli montras talenton en la rakontarto, sed ŝiaj poeziaj provoj ne permesas aŭguri al ŝi, almenaŭ ĝis nun, brilan karieron lirikan. Walraamoen ŝajnas posedi iom pli da profundo kaj uzi lingvon iom pli nuancitan kaj maturan.|[[Fernando de Diego|F. de Diego]]. [[Boletín]] n212 (nov 1975)}} ===[[Nie sme bezmocní - Ni ne estas senpovaj]]=== '''[[Marian Repka]]'''. '''Nie sme bezmocní - Ni ne estas senpovaj''' trad. [[Pavol Petrík]] kaj [[Martin Minich]]. Eld. Espero, s/l, 2003. {{citaĵo|Je slovaka merkato aperis interesa libro de slovaka verkisto Marian REPKA: „Nie sme bezmocní – Ni ne estas senpovaj“ - en dulingva, slovakaesperanta eldono. Tial ĝi (krom la enhavo mem) taŭgas ankaŭ kiel bona instruilo (se vi ne komprenas E-an tekston, vi simple rigardos apudan, dekstran paĝon, kie vitrovos samon – slovakan (sennecese serĉi en vortaroj). La [[libro]] priskribas tre „tiklan“ temon, nome atingon de tutmonda paco. La aŭtoro esprimiĝas al temo tre interese, kelkfoje eble eĉ surprize. Sed por pli bona imago legu fragmenton de la libro (p. 122 k. 124): <poem> „Resumo: Ni ankoraŭfoje resumu, jam lastfoje, kvin paŝojn subtenantajn pacon: La unua paŝo subtenanta pacon: lerni la internacian lingvon - Esperanton. La dua paŝo subtenanta pacon: ĉesi dividi homojn laŭ nacieco. La tria paŝo subtenanta pacon: ĉesi dividi homojn laŭ raso. La kvara paŝo subtenanta pacon: rezigni pri ĉiuj ideologioj. La kvina paŝo subtenanta pacon: trovi tempon por meditado. Ĉe la unua paŝo al paco ni havas du eblecojn. Aŭ ni eklernos Esperanton aŭ almenaŭ ni subtenos ĉiujn, kiuj lernas Esperanton. La plej efika subteno estas financa subteno. Esperantistoj estas tre modestaj homoj. Ili antaŭkuris sian epokon, ili komprenis tion, kion aliaj ankoraŭ ne komprenis. Ili mem financas sian edukadon, eldonadon de libroj kaj gazetoj, studadon. Kutime ili instruas senpage. Oni ne perlaboras monon instruante Esperanton. Mi konas la situacion inter esperantistoj. Financoj ebligus al ili, ke ili igu sin pli videblaj. Kontaktajn adresojn de esperantistoj sur la teritorio de la Slovaka respubliko mi jam prezentis. Kiu interesiĝas, tiu facile ekscios aliajn necesajn informojn, se ŝ/li decidos subteni pacon per la subteno al esperantistoj. Mi scias, ke ĉiu krono subtenos kaj kuraĝigos ilin. Kaj por tiu, kiu sendos ĝin, tio estos vere konkreta ago subtenanta pacon. Institucioj, entreprenoj kaj entreprenistoj povas sponzori esperantistojn en sia ĉirkaŭaĵo. Amaskomunikiloj povas doni spacon al esperantistoj, por ke ili aperu en radio kaj televido. Ĉiu, kiu volas vere subteni pacon, tiu povas elekti. Tiu, kiu volas subteni militon, tiu ne devas elekti ion. Milito sin subtenas per si mem. Sufiĉas se ni faras nenion tian, kio subtenas pacon. Ĉe la dua paŝo ni subtenas pacon, kiam ni kondutas al homoj kiel al homoj kaj ne kiel al anoj de iu nacio. Ĉiu, kiu subtenas naciece fokusiĝantajn partiojn, subtenas militon. Do ŝ/li denove povas elekti. Ĉe la tria paŝo ni subtenas pacon ĉiam, kiam ni kondutas al homoj kiel al homoj kaj ne kiel al anoj de iu raso. Ĉiu, kiu subtenas rasismon, tiu subtenas militon. Subteni la kvaran paŝon al paco ne estas malfacile. Ĉiu faru tion sur sia nivelo kaj laŭ siaj ebloj. Kaj ĉiu havas eblojn. Kiu subtenas religiajn diferencojn, tiu subtenas militon; kiu subtenas religie fokusiĝantajn partiojn, tiu subtenas militon; kiu subtenas dekstrumajn aŭ maldekstrumajn partiojn, tiu ankaŭ subtenas militon. Ĉiu, kiu subtenas iun ajn ideologion, tiu subtenas militon. Ĉiu, kiu aliĝas al iu ajn spirita movado, tiu subtenas militon. Ĉiu, kiu agnoskas iun ajn aŭtoritaton, ĉu sekularan aŭ spiritan, tiu same subtenas militon. Ĉiu, kiu volas akiri kiujn ajn sekularajn aŭ spiritajn avantaĝojn, tiu subtenas militon. Sen meditado ne eblas ne subteni militon en la kvara paŝo al paco. Tial tiu, kiu ne strebas aŭ ne havas forton mediti, almenaŭ devus subteni tiujn, kiuj strebas mediti. Tamen, ĉar ekzistas ne nur meditadoj, kiuj kondukas al paco, sed ankaŭ meditadoj, kiuj kondukas al milito, risko, ke nemeditanta persono subtenos tiujn meditantojn, kies meditadoj kondukas al milito, estas tro granda. Tial plej bone en la kazo de necerteco estas ne subteni tiujn, kiuj meditas. Estas malpli granda malbono subteni neniun ol subteni militon. Tiukaze estas multe pli saĝe subteni simple Esperanton kaj laŭ siaj ebloj eviti naciecan kaj rasan dividadojn. Mi ripetas tion, kion mi jam skribis: Se ĉiuj homoj alproprigus almenaŭ la unuan paŝon, la situacio en la mondo signife ŝanĝiĝus favore al paco. Kaj se homoj aldonus al tio pliajn du paŝojn, la minaco de milito preskaŭ malaperus. La konfliktoj restus, sed ili ĉiuj povus esti plejmultgrade solvitaj pervorte. La grandaj militoj eble ne plu aperadus, sed malpacoj kaj malgrandaj militoj ankoraŭ daŭriĝus. Forigi ĉiujn malpacojn kaj ankaŭ malgrandajn militojn eblos nur tiam, kiam la homaro superpaŝos la kritikan (sojlan) nombron de tiuj, kiuj atingis saĝecon, do la staton sen konceptoj. Tiuj homoj poste ne nur inspiros, sed ankaŭ efike helpos al ĉiuj aliaj homoj al tio, ke ankaŭ ili atingu saĝecon. Saĝeco estas io, kion oni ne povas atingi perforte, sed nur per kompreno. Sen ĝi tamen neniu politika sistemo, nek iu religio nek iu alia pensebla organizo povas forigi militojn.“ </poem> PS: Ankaŭ dank´al tiu ĉi libro gejunuloj (SKEJ) revivis – ĝia prezidanto (Peter BALÁŽ) konatiĝis kun E-o pere de tiu ĉi libro – en unua eldono ĝi aperis slovake en 1999. (Kaj kiel dankesprimo li fondis eldonejon ESPERO – <www.espero.sk> kaj eldonis la libron dulingve.) |[[Peter Baláž]]. Esperantisto Slovaka - Numero 01 (2004)}} ===[[Ni ne povas silenti]]=== '''Ni ne povas silenti'''. Eld. «[[Esperanto Kenkjuŝa]]», [[Aitiken]], 1952. {{citaĵo|i tiu broŝuro estas Esperanta traduko de raporto, prezentota por ne okazinta [[Internacia Kuracista Kongreso]] en [[Montecazini]] (Italio) dum oktobro 1952, kun fakaj artikoloj de la tri japanaj reprezentantoj al tiu kongreso. La verko prezentas [[sciigo]]jn pri konsekvencoj de la atombombo de la homa korpo kaj atentigas pri la egaj domaĝoj de la nomita bombo, okaze de rea-uzado.|ERNESTO HURTADO. [[Boletín]] n058 (okt 1953)}} ===[[Nova Afriko]]=== Th. Monnens '''Nova Afriko''', esperantigis Floriano. Eld. Espero Katolika, Parizo, 1927(?) {{citaĵo|Interesega estas la kompatinda historio de tiu mondparto, kiu estis la sklavomerikato de l' mondo dum kvar jarcentoj, ĝis kiam la eklezio alportis al ĝi la ĝojan anoncon. La verketo de Monnens ekvidigas la reviviĝon de tiu nigr-haŭta popolo, kiu laboradas por sia savo|[[Belga esperantisto]] n153 (nov 1927)}} ===[[Nova minaco al Eŭropo: Kiu kulpas?]]=== '''Nova minaco al Eŭropo: Kiu kulpas?'''. Eld. [[Novosti]], Moskvo, 1984. {{citaĵo|Jen la titolo de bonege dokumentita broŝuro en Esperanto, kiun eldonis la sovetia informagentejo [[APN]] (Novosti) laŭ mendo de [[Asocio de Sovetiaj Esperantistoj]] (finredaktita 5. 6. 1984). La 40-paĝa broŝuro, grafike efike aranĝita kun tabeloj kaj fotoj, entenos multe da konvinka materialo pri la usona [[armado]], minaco al Eŭropo.}} ===[[La nova mondo kaj Esperanto]]=== '''La nova mondo kaj Esperanto'''. Eld. [[Brazila Instituto de Geografio kaj Statistiko]], Rio de Janeiro 1952 (?) === [[Nova propono koncerne proporcinombran elekton ĉe elekto al deputatĉambro]] === [[Thorvald Kornerup]]. '''Nova propono koncerne proporcinombran elekton ĉe elekto al deputatĉambro'''. Eld. la aŭtoro, [[Holbaek]], 1914, 8 pĝ. ===[[La Novjara Donaco de Ministro de S. L]]=== '''La Novjara Donaca de Ministro de S. L'''. Eld. Esperanta Presa Societo, Parizo, 1905? {{citaĵo|La aŭtoro de tiu ĉi spiritplena broŝureto fantazias ke la franca Ministro de la publika [[instruado]] ordonis ke esperanto estu instruata en la supraj lernejoj de la lando. Pri tiu temo sin malvolvas gaja sceno, en kiu montriĝas la [[esenco]] kaj ecoj kaj estonteco de nia internacia lingvo. Bonega verketo !|Esperanto-UEA n007_sep 10 1905}} ===[[Nuna Stato de Esperanto en la mondo]]=== '''Nuna Stato de Esperanto en la mondo'''. Eld. [[Liona Esperantista grupo]], Lyon, 1904(?) {{citaĵo|La raporto de la esplora komisio de la Liona Esperantista grupo, kiun jam presigis « [[Lingvo Internacia (gazeto)|Lingvo Internacia]] » estas de nun eldonita sub la titolo : Nuna Stato de Esperanto en la mondo. Oni scias ke tiu broŝuro estos disdonita ĉe la Ekspozicio de S1 Louis (Unuigitaj Amerikaj Ŝtatoj); ĝi enhavas multajn sciigojn pri la movo en ĉiuj landoj kaj estas libro tute necesa por tiuj el niaj [[amiko]]j kiuj disvastigadas Esperanton ĉirkaŭ ilin. La broŝuro estas presita ĉu France, ĉu Esperante.|[[La belga sonorilo]] - Numero 022, Junio (1904)}} ===[[Nurberguer Esperanto-Trichter]]=== '''Nurberguer Esperanto-Trichter''' . Leitfaden fur Schnellund Massenkurse von Ŝattat. Eldonita de Ellersiek & Borel, Berlin, 4 paĝoj, 24 x 31,5 cm. {{citaĵo|Tre praktika okleciona gramatiko por germaniingvaj personoj.|[[Belga esperantisto]] n107-108 (jan-feb 1924)}} ===[[Nuntempa Pollando]]=== '''Nuntempa Pollando'''. Eld. [[Asocio de Esperantistoj en Polujo]], Varsovio, 1948(?), 60 pĝ. {{citaĵo|La verko priskribas nuntempan Polujon de vidpunktoj industria, politika, ekonomia. La stilo estas peza (pro la naturo de la [[temo]]), tamen ĝenerale bona, krom kelke da nenecesaj neologismoj kaj aliaj [[kritikindaĵo]]j : ''laborebleco (laborkapablo), Francio (Francujo) ; demokratizo (demokratigo)'' . . . Oni diras, ke Polujo “ne proklamas [[politiko]]n de revenĝo (venĝo) kontraŭ [[Germanujo]]”, tamen ĝia vivnivelo “ne estu pli alta, ol tiu de aliaj landoj”. Ni demandas al ni, ĉu ĉiu Polo tiel plene aprobas la nunan [[reĝimo]]n en Rusujo, kiel ĉi tiu verko kredigus. La bildo de “novaj domoj” sur p. 29 estas altgrade malloga. Por la okulo de la [[recenzanto]] ĝi aspektas kazerno aŭ malliberejo (“loĝejo de sklavoformikoj” komentis unu rigardinto), kaj neniom similas al [[hejmo]] por homoj. Tamen malsamas [[gusto]]j.|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 523-524 nov-dec 1948}} == O == ===[[Opetusministeriön esperantotyöryhmän miustio]]=== '''Opetusministeriön esperantotyöryhmän miustio'''. Eld. Opetusministeriö, Helsinki, 1984, mimeo. ISSN 0359—761 X {{citaĵo|Oficiala raporto de la Edukministerio de Finnlando pri la pozicio de [[Esperanto]], kun rekomendoj; resumoj en Esperanto kaj la sveda.|[[Der Esperantist]] n130_feb. 1985}} ===[[La Ora Epoko. La Regno de Dio]]=== '''La Ora Epoko. La Regno de Dio. ''' Eld. [[Raĥelo Porteous]], Glasgow, 6 pĝ. ===[[Oraj leteroj]]=== '''Percy Sadler'''. '''Oraj leteroj'''. Eld. Flükiger & Scmid. Bern. ~1910. {{citaĵo|Kolekto de tre bonstilaj leteroj pri diversaj okazotajoj de la vivo. La Esperanta traduko estas bonege farita de nia sperta samideano kaj ni sincere povas rekomendi tiun verkon al ĉiuj personoj dezirantaj perfektigi en Esperanta korespondado kaj bonstilo.|[[Revuo Esperanto]] n85 5. sep5. 1910}} ===[[La ora ŝtuparo]]=== *E. Phillips Oppenheim. '''La ora ŝtuparo''' Eld. [[The Esperanto Publishing Co Ltd]] , Londono, 1935. {{citaĵo|Ĉe la unua rigardo al tiu verko, oni rekonas la kutiman zorgemon de la Esp-o-Publishing Co.: oportuna formato, bonega papero, bela litertipo kaj bongusta eksteraĵo. La ĉefa ideo troviĝanta en la libro, estas nia ĉies idealo : atingi daŭran mondpacon. La aŭtoro solvis la problemon laŭ stranga, interesplena maniero, kiu ofte igas la leganton pripensi kaj mediti; precipe ĉar la temo estas tiom aktuala kaj ĉar Oppenheim tute ne indulgas la t. n. packonferencojn. La heroo de la rakonto, Warren Rand, estas maljuna, potenca, riĉega ĵurnalposedanto kiu metas ĉion en la servon de sia porpaca penado: sian cerbon, sian potencon, sed, antaŭ ĉio, ankaŭ sian monon , dank'al kiu li fine sukcesas realigi sian vivorevon. Rilate al la lingvo, ni devas fari denove kelkajn rimarkojn. « Lerni » anstataŭ « aŭdi, ekscii » estas anglismo, same kiel « nokto » anstataŭ « vespero » kaj « aĉeti » trinkaĵon por iu. « Ajn » estas ofte erare uzita, same kiel « pli » antaŭ [[adjektivo]], kiam tute ne temas pri komparo ekzemple : pli malgranda, anstataŭ : ne tre granda, negranda. [[Tradukanto]]j klopodu pli kaj pli eviti naciismojn. Kion signifas « blokhaŭso » ? Post « spite » kaj « koncerne » devas troviĝi prepozicio aŭ devas esti uzata akuzativo ! « Pli poste » estas [[pleonasmo]]. La eldonejo meritas ĉiujn laŭdojn pro tiu unua volumo en la nova serio.|[[Belga esperantisto]] n224 (okt 1935)}} {{citaĵo|Per ĉi tiu volumo E.P.C. riĉigas sian romanserion, per kiu ĝi prezentas al la Esperantistaro malpezan literaturon el la speco plejmulte legata de la meza homo. Inter la [[verkisto]]j, kiuj provizas tian legaĵon al la anglalingva publiko, Oppenheim staras en la unua [[vico]], kaj la nuna verko estas oportune elektita por traduko en Esperanton pro la internacieco de la scenejo, sur kiu la rakonto disvolviĝas. Sekvante la manovrojn de homama milionulo, kiu dediĉas sian lertecon kaj sian riĉecon al la tasko devigi la starigon de tutmonda paco, ni flugas de unu eŭropa [[metropolo]] al alia, kaj konatiĝas kun [[diplomato]]j, financistoj, jurnalestroj, sekretagentoj, politikistoj—resume, kun ĉiuj, kiuj influas la destinon de la popoloj. La manuskripto estas laŭlingve kontrolita de nederlanda samideano, kio tamen ne malhelpis, ke kelkaj anglismoj makulu la [[traduko]]n : ekzemple, jam sur la unua paĝo ni renkontas la vorton ''kontroli'' aplikita laŭ [[senco]] ne kutima ĉe la plejmulto de verkistoj, kaj en alia loko aperas ''[[kopio]]'' kun la signifo ''ekzemplero''. Kun bedaŭro oni konstatas ankaŭ la eneston de gramatikaj eraroj, el kiuj la ĉefaj estas misuzo de ''antaŭ ol'' (reganta substantivon); malĝusta apliko de la sufikso ''iĝ'', kaj ties manko kie ĝi necesas; kaj iom da konfuzo inter ''tio'' kaj ''tiu''. Inter la malmultaj neologismoj, tre akceptebla estas ''suspiri'' (angle ''sigh''). La provo prezenti fonetike la prononcon de anglaj nomoj — procedo ne aplikata kutime ĉe nacilingvaj tradukoj — ne estas tre sukcesa, pro la konata manko de Esperantaj literoj por eĉ proksimume imiti la karakterizajn sonojn de la angla lingvo, kaj kelkloke la transskribo estas definitive erara, ekzemple por ''Warren'' oni donas ''Ŭaren'' anstataŭ ''Ŭoren''. Rilate al eksteraĵoj: la libro estas klare presita kun minimumo de preseraroj, kaj havas simplan [[bindaĵo]]n laŭ normala angla [[kutimo]], kun papera “surtuto”.|F.E.W. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 366, Oktobro (1935)}} === [[Orell Füssli’s Bildersaal fŭr den Sprachunterricht von C. Egli. Esperanto Ausgabe]] === '''Orell Füssli’s Bildersaal fŭr den Sprachunterricht von C. Egli. Esperanto Ausgabe'''. Zürich, Art. Institut Orell Füssli, 1912? {{Citaĵo|Tiu esperanta eldono de figuraĵoj por la instruado de lingvoj (Esperanto, germana, angla, franca, itala) kompleta en tri broŝuroj kies prezo estas nur 40 [[pfenigo]]j por ĉiu libreto, estas tre uzebla en la esperantaj kursoj. La unua parto enhavas ''vortresumon'' : la dua parto fazojn ; la tria parto "temojn" .|[[Belga Esperantisto]] n041 (mar 1912)}} ===[[Orienta Almanako]]=== '''Orienta Almanako'''. Eld. La Ondo de Esperanto, 1913. {{citaĵo|Orienta ĝi estas, ĉar ĝi enhavas tradukojn el dek unu orientaj lingvoj, el kiuj eĉ la nomojn de kelkaj mi antaŭe ne aŭdis. Tamen kial “ almanako,” mi ne scias; sed eble tiu nomo estas promeso de ĉiujara ripeto. Se tiel, ni povas kalkuli je ĉiujara plezuro, ĉar tiu ĉi numero estas ĉarma [[legaĵo]]. “Unu duono de la mondo ne scias, kiel la alia duono vivas,” diras la proverbo; kaj ĉiu, kiu scivolas pri la vivo de siaj fratoj en aliaj landoj, devas legi ĉi tiun libron. Volonte mi citus multajn bongustajn pecojn, sed pro timo al mia Redaktoro, mi devas kontentiĝi per unu sola: “ Gulĝavar lia edzino ankaŭ estis malavare rekompencita de la naturo per la ekstera [[beleco]] kaj per aliaj ecoj de la kaŭkaza virino. Ŝi estimis siajn bogepatrojn, lavis al ili la piedojn kaj flegis ĉiumaniere, neniam ŝi parolis kun sia edzo dum ies ĉeeesto kaj eĉ neniam rigardis lin, neniu el la maljunuloj estis aŭdinta ŝian voĉon, kaj neniam ŝi estis preteriranta iun viron ne kovrinte sian vizaĝon per la [[tuko]]. Havante tian edzinon, Omar sentis sin feliĉa kaj estis kontenta je sia sorto.” Tiu ĉi lasta frazo meditigas homon kutimintan je aliaj moroj. La lingva [[stilo]] estas ĝenerale bonega; mi volus, tamen, ke kelkaj el la verkintoj estu pli ŝparemaj kun la sufikso “ ig,” precipe kiam ili diras ''terurigi bor teruri''. Grava afero estas, ke S-ro [[Boris Kotzin|B. Kotzin]] en sia antaŭparolo tre afable permesas, kun propaganda celo, la retradukon en la naciajn lingvojn. |A.E.W. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 109, Januaro (1914)}} ===[[La originoj de la Protestantismo]]=== J. Tanuma-Tosio. '''La originoj de la Protestantismo'''. Eld. [[Internacia Katolika Informejo]], [[Fraterhuis Loonopzand]], 1947(?) {{citaĵo|Mia patro estis unu el dek gefratoj. Ĉiuj estis kleruloj siafake, kaj preskaŭ ĉiuj verkis librojn pri temoj religiaj, sciencaj, literaturaj. Familia anekdoto : kiam aperis unu libro verkita de onklino Lucy, onklo George ĝin legis, kaj ekkriis "Ho, Lucy ! Kial ajn vi ne ne montris ĝin al mi antaŭ ol forsendi ĝin al la presisto ! Mi estus povinta pliĝustigi ĉiun vorton en ĝi!” Kiel protestanto, mi volus fari saman [[ekkrio]]n kiel mia onklo George. Sed ne ! ĉar almenaŭ kelkajn vortojn mi lasus stari . Cetere, ĉi tie oni ne rajtas polemiki pri tiaj temoj. Mi diru nur, ke protestanto tre malsame verkus la historion. Lingve kaj prese la broŝuro estas bona.|[[Montagu Christie Butler|M.C.B.]] [[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 503-504 mar-apr 1947}} === [[Ou en est la question de la langue internationale (Solution pratique)]] === * ''Ou en est la question de la langue internationale (Solution pratique)'' verkita de E. Adam, kun antaŭparolo de [[Fanny Clar]]. Mendebla ĉe la aŭtoro: 24 Boulevard Beaumarchais, Paris, ( ll e ) . — 32 paga broŝuro 19 X 12,5 cm. {{citaĵo|Tiu Franclingva broŝuro estas nuntempa tauga propagandilo; precipe interesaj estas la pruvoj pri la ĉiam pli urĝa neceseco de [[internacia lingvo]], kaj la admonoj al la internaciaj socialistoj, ke ili tian oficiale elektu, kaj eĉ antaŭe ĝin multnombre lernadu. La aŭtoro, pro senpartiemo, prezentas kiel egalvaloraj la sistemojn de Esperanto kaj Ido; pri la polemiko inter ambaŭ anaroj li citas la parolon de La Rochefoucauld: "La disputoj ne longe daŭrus, se nur unu partio malpravus." Ni ankaŭ ne bazas nian preferon sur ambicio, memamo, profitemo aŭ nesufiĉa studo; sed tute libere kaj konscie opinias, ke malgraŭ kelkaj diskutindaj punktoj, Esperanto estas tiel supera je [[Ido]] aŭ Esperantido (ĉiuj formoj aparte aŭ kune), precipe je elasteco, [[harmonio]], reguleco kaj facileco, ke ĝi estas senkompare pli dezirinda, ĉefe por la ĉiulanda laboristaro.|Esperanto n233 jan. 1920}} ===[[Ovomaltino]]=== '''Ovomaltino'''. Eld. D-ro A. Wanders S. A.<ref>Fabrikejo de dietaj [[Maltpreparaĵo|maltpreparaĵoj]]. Ĉeffabrikejo en Bern kaj filioj en : London, Budapest, Chicago, Paris, Milano, Osthofen.</ref>, Bern, 1926. {{citaĵo|Broŝureto de propagando de tiu fortignutraĵo.|[[Brazila Esperantisto]] 1926 j17 n05-08_maj-aug.}} == P == ===[[Pangea - la sole ebla eliro el la mondkrizo]]=== [[Rudolf Herceg]]. '''Pangea - la sole ebla eliro el la mondkrizo'''. Eld. [[Heroldo de Esperanto]], [[Kolonjo]], 1932. {{citaĵo|La aŭtoro proponas al si pruvi, ke 1e la krizo estas ĝenerala, 2e ke ĝiaj kaŭzoj estas a) la (subjektiva kaj objektiva) malharmonio inter la produktado kaj konsumado ; b) la malĝustaj rilatoj inter la apartaj kategorioj de la produktado ; c) hipertrofio de la individualismo persona kaj nacia; d) manko de kontakto kun la naturo. La solvo konsistas en reorganizado de la administrado, de la [[juro]], ekonomio, etiko, estetiko, sociologio, ktp. por atingi tute novan sistemon ĉirkaŭprenantan la tutan homaron.|[[Belga esperantisto]] n200 (mar-apr 1933)}} ===[[Papo Pio X beata]]=== [[Adolf Habdl]]. '''Papo Pio X beata'''. Eld. A. Paolet, [[San Vito al Tagliamento]], 1952(?) {{citaĵo|Belaspekta, alloga libreto kaj per sia [[prezento]] kaj per sia enhavo. Oni ne diras, ĉu estas verko rekte skribita en Esperanto, ĉu traduko de iu esperantisto, ĉu traduko de la aŭtoro mem. Tio estus bone. Mi ne povis ne legi ĝin seninterrompe. Ne nur por katolika samideano, sed ankaŭ por la tutmonda legantaro estas ĉi tiu [[libreto]] io [''tiel''] rava. Per simplaj mallongaj trajtoj, oni prezentas al la leganto la gigantan —humile gigantan — figuron de unu el plej elstaraj homoj de nia epoko. La traduko (mi opinias, ke oni tradukis ĝin el la germana lingvo) estas zorge kaj ame farita laboro, malgraŭ iaj preseraroj, korekteblaj laŭ noto sur lasta pago. Mi ne konas la vortojn: '''hasto, kaplano, fenigo, duomo, paŝtataro, noveno'''. Estus bone, se oni estus doninta difintabelon de ĉiuj ekster-SAT-vortaraj radikoj. Aliamaniere, la atento de la leganto estas neutile disigata, kio ne bone efikas. Eble, tro laŭvorta traduko el germana lingvo enŝovis strangajn tnte ne klasikajn [[konstruo]]jn. Ekzemple: (p. 17) «...kiu estis bona predikisto kaj kredis (pensis?) sia tasko, ankaŭ Sarto fari tian», (p. 96) «...kiuj zorgas pri via kaj de la tuta eklezio saviĝoj». Min faletis aliaj esprimoj: (p. 9) «situanta»; (p. 25) al tiaj, kiuj...» (p. 37) «manĝigis la malsatajn»; (p. 56) «terana»; (p. 73) «povi absolvi novenon»;(p. 86) «tiaj, kiuj devus.» «Mi ne vidis liajn infanojn serĉi panon...» La dirmaniero ''ne jam'' anstataŭ ''ankoraŭ ne'' (paĝoj 73 kaj 100) ŝajnas evitinda pro tio, ke kvankam ĝi estas tute logika, tamen ne klasika. Sed ĉiuj ĉi tiuj, laŭ mia opinio, lingvaj eraretoj neniel malpligrandigas la kortuŝan legadon, la aŭtentikan, gravan celon: klinigi la leganton al la opinio, ke la [[Pio la 10-a|Papo Pio Xa]] estis ja vere neordinara [[servanto de Dio]]. Strangaĵo ŝajnas al mi la manko de presesprimita eklezia permeso. Monflanke: 8 respondkuponoj (32 ptoj.) estas certe, laŭ mia opinio, tro alta prezo. Eble, oni celas ŝirmi la eldonaĵon kontraŭ valutaj disfaloj; sed anstataŭigi naciajn [[monunuo]]jn per nacia oficiala tarifo ŝajnas al mi nuntempe: «eliri el la koto por eniri. en la peĉon». |Eŭma. [[Boletín]] n040 (apr 1952) }} ===[[De Parizo al Lazura Marbordo]]=== M. Retót '''De Parizo al Lazura Marbordo'''. 1960(?) {{citaĵo|M. Rétot verkis tiun broŝuron, en la serio «Turismo por Esperanto en Franclando». Ĝi estas trafa gvidilo, plena je indikoj, bildoj, desegnaĵoj, k. t. p., kiuj bone povas faciligi la veturadon tra la belaj vojoj kiuj kondukas de Parizo al la bela Provenca regiono kaj Lazura Marbordo.|[[Boletín]] n120 (mar 1960)}} ===[[Parolas Japanoj]]=== '''Parolas Japanoj'''. Eld. [[Asocio por Internacia Kontakto]], [[Kantono (Ĉinio)|Kantono]], 1938 (?) {{citaĵo|Ses verketoj de japanoj en [[Ĉinujo]], kiuj ne aprobas la japanan invadon.|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 401, Septembro (1938)}} ===[[Patrino kun fusilo]]=== [[Nguyễn Thị]]. '''Patrino kun fusilo'''. Eld. [[Fremdlingva eldonejo]], [[Hanojo]], 1966. [[dosiero:Pelikan textlogo.png|100ra|dekstre]] ===[[Pelikan]]=== Gunther Wagner. '''Pelikan''' ([[d:Q202133|en vikidatumoj]]). [[Hanovro]] kaj [[Vieno]], 1926(?) {{citaĵo|Prospekto en Esperanto de la konataj inkoj por skribi kaj por kopii, skribrubandoj, karbopapero por skribmaŝino kc.|[[Brazila Esperantisto]] 1926 j17 n05-08_maj-aug.}} === [[Per Tolboato]] === '''Per tolboato, Skizo de Jotoka. Ilustrita. Eld. O. Ziegler, [[Marktredwitz]], 1922. 24 paĝoj. {{Citaĵo|Tre agrabla ripoziga legaĵo originale verkita.|[[Belga Esperantisto]] n088-089 (jun-jul 1922)}} ===[[Petit Cours primaire d'Esperanto en 50 leçons graduées]]=== D. Bonnehon; A. Rosiaux. Petit Cours primaire d'Esperanto en 50 leçons graduées. Paris, [[Hachette]], 1910(?). {{citaĵo|Jen estas bonega lernolibro tre rekomendinda al ĉiuj instruistoj, kiuj celas la sciadon de la lingvo Esperanto, instruante ĝin al iliaj lernantoj. Tiu ĉi lernolibro, tre zorge ilustrita kaj bindita, enhavas multajn ekzercojn (thèmes et versions) bone gradigitajn; legadojn; prozaĵojn versaĵojn parkere dirotajn; 200 kutimajn frazojn kaj [[proverbo]]jn kun la franca traduko; kaj fine vortaretojn esperantan-francan kaj francan-esperantan. Se, laŭ la opinio de [[Lev Tolstoj|Tolstoi]], «la sukceso de [[Esperanto]] estas nur pedagogia lerneja afero», ni certigas, ke la verketo de S-roj Bonnehon kaj Rosiaux, havigante bonegajn rezultatojn al ĉiuj popollernejestroj, donos novan antaŭenpuŝon al la [[disvastigo]] de la lingvo internacia.|[[Brazila Esperantisto]] 1910_j03_n05-06_nov-dec}} ===[[Plena Gramatiko de Esperanto]]=== [[Joediko]] (J. Elliott). '''Plena Gramatiko de Esperanto'''. Eld. la aŭtoro, [[Willoughby]], 1940(?) {{citaĵo|Reverkita formo de la 16 Reguloj. Bedaŭrinde, ĉe kelkaj [[detalo]]j ĝi prezentas al ni ne la evangelion laŭ S-ta Zamenhof, sed la evangelion laŭ S-ta Joediko.|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 429-430, Januaro - Februaro (1941)}} ===[[Plena Malkaŝo de Japanaj Ambicioj]]=== '''Plena Malkaŝo de Japanaj Ambicioj'''. Eld. [[Heroldo de Ĉinujo]], [[Chungking]], 1940(?) {{citaĵo|Mesaĝoj de la Generalisimo. Teksto de [[Wang-Japana Interkonsento]]. Petskribo de Wang al [[Japanujo]]. La Japana Respondo. |[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 422-423, Junio - Julio (1940)}} ===[[Pollando 1944-1964]]=== '''Pollando 1944-1964'''. Eld. Polonia, Varsovio, 1964. {{citaĵo|Kiuj volas informiĝi pri la evoluo de [[Pollando]] trovos en ĉi tiu 260 paga libro (riĉigita per abundaj fotoj, desegnoj, statistikaj cifertabeloj, mapoj ktp.) la plej riĉan kaj taŭgan informilon ĝis nun publikigitan en nia lingvo. Ĝi ampleksas la jenajn rubrikojn: geografio, [[historio]], eksterlanda politiko, industrio, [[agrikulturo]], eksterlanda komerco, sociaj problemoj, klerigado, scienco, [[literaturo]], [[muziko]], teatro, filmo, plastiko, arkitekturo kaj turismo. Tre bonaj lingvo teksto kaj fotoj. Prezo tre malalta rilate la kvaliton de la libro same laŭ aspekto kiel laŭ enhavo.| N. L. ESCARTIN. [[Boletín]] n147 (jan 1965)}} ===[[Pollando Rekonstruiĝas el Ruinoj]]=== '''Pollando Rekonstruiĝas el Ruinoj'''. Eld. [[Eldona Societo Esperanto]]. Stockholm, 1947(?) {{citaĵo|16-paĝa broŝuro, kun klaraj grafikaĵoj, pri la teruraj perdoj kaj suferoj de Polujo dum la milito, kaj ĝia nuna rekonstruo kaj [[progreso]].|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 519-520 jul-aŭg 1948}} ===[[La Polvo de morto]]=== '''La Polvo de morto'''. Ilustrita. Eld. [[Plenumkomitato por Kontraŭ Atombomba Rezolucio]], [[Osaka]], 1956(?) {{citaĵo|Post la terura tragedio de Hirosima kaj Nagasaki, kun pli ol 250 mil senkulpaj viktimoj, la japana popolo spertas nun la domaĝojn de la nukleaj [[eksperimento]]j, fare de fremdaj potencoj. La radioaktiva polvo, disĵetita pro la eksplodo de [[hidrogenbombo]] sur Bikini, la 1-an de marto 1954, malpurigis la [[marakvo]]n kaj falis sur multajn fiŝkaptistajn boatojn, precipe sur la japanan ŝipeton «[[Fukurju-maru n-ro 5]]«, okazigante la brulvundigon de ĝiaj 23 ŝipanoj kaj la postan morton de unu el la plej grave vunditaj. La damaĝoj de tiu bedaŭrinda okazaĵo estas nekalkuleblaj. Kaŭze de la difektiĝo de miloj da [[tuno]]j da fiŝoj, oni malpermesis la disvendadon de tiu ĉefa manĝaĵo por japanoj, ordonante ĝian enterigon. La paniko estis nepriskribebla, tial ke multenombraj personoj jam estis manĝintaj atomfiŝojn. Pro timego al la radioaktivaĵo fermiĝis grandnombraj [[fiŝbutiko]]j, kaj la [[fiŝista komerco]] paraliziĝis en Japanujo. La mondo estis terurita pro la eksperimentoj de tiaj amasmortiga] armiloj; sed, post domaĝo ne venis saĝo, ĉar ne pro tio ĉesis la provado de nukleaj armiloj. La grandaj potencoj daure fabrikas bombojn A, H kaj tiel plu. Ni memoru, klo okazis en Hirosima kaj Nagasaki, kiam sur tiujn du kompatindajn urbojn defalis la unuaj du atombomboj, kiuj, en komparo kun la modernaj bombegoj, estis infanaj ludiloj. Laŭ opinio de kompetentuloj, kvar bomboj H povus forblovi la tutan Japanujon; sed, por dezertigi landojn kiel Anglujo, Germanujo, Francujo, ktp., sufiĉus du el tiuj superbomboj. La homaro ankoraŭ ne tute bone komprenis la grandegan danĝeron, kiu minacas ĝin. Ne gravas jam veti cent kontraŭ unu, ke iu granda potenco superas alian per nukleaj bomboj, ĉar ĉiu el ili posedas pli ol sufiĉan stokon por la kompleta detruado de ĉiuj urboj de la mondo, por la koncerna ekstermado de la homa vivo sur nia planedo. Ni fidu, ke oni ne riskos provoki tian hekatombon, eĉ se nur estas pro tio, ke neniu profitus el tiu tutmonda dispolviĝo; sed, ni ne forgesu, ke en kiu ajn momento, tio estas ebla... Por rememorigi al iii ĉi tiun senprecedencan danĝeron, kiu pendas super la homaro, oportune aperis ĉi tiu libreto, «La Polvo de la Morto», originale verkita en tre [[korekta lingvo]]. La [[Kongreso de Japanaj Esperantistoj]] tiel apelas la konsciencon de la tutmonda samideanaro, partopreni en la kampanjo por la ĉesigo de la nukleaj eksperimentoj, por la abolicio de tiaj armiloj, kun la celo savi la homaron de la [[minaco de neniigo]], kaj povi ekmarŝi ĉiuj homoj, ŝultron ĉe ŝultro, sur la vojon al glora estonteco, tial ke la [[atomenergio]], same povas pereigi la homan genton, kiel konstrui por ĝi paradizon sur la tero. Dependas nur de la bona aŭ malbona uzo, kiun la aŭtoritatuloj faros el ĉi tiu mirindaĵo de la scienco, la dua fajro eri la historio de la Homaro. |Ricardo Quiles. [[Boletín]] n097 (jan 1957)}} ===[[Popolaj Fabloj el Finnlando]]=== [[Björn Collinder]], [[Vilho Setälä]]. '''Popolaj Fabloj el Finnlando'''. Eld. Kyriiro Oy, Finnlando, 1979. {{citaĵo|Kamuflite sub supra titolo de malgranda [[kajero]] reklamiĝas la interŝanĝo de la esperantistaj supersignoj literoj jene <center> <poem> ŝ ĉ ĵ ĝ ŭ ĥ sh ch zh dzh w x </poem> </center> Efektive, ne estas silvestra sherco, sen dzhene oni tuj povis dzhui la fablojn. Kia dzhusta dzhojo¹ pri la dzhiroj el la dzhangalo de supersignoj! Granda dzhibo de E-o foridzhas kaj nun E-o ekdzhermegos kaj disvastidzhos. La «politikaj awtoritatuloj“ dzhentile dankos kaj chirkawbrakos la dzhermantajn E-istojn. Kaj dzhis la jaro 1987-a ni arandzhos dzheneralan [[festo]]n ne nur pro la l00-a datreveno sed ankaw pro la [[finvenko]] de E-o. Memkompreneble kun dzhimkano kaj festa mandzhado kun burdzhonbrasiko, fromadzho, orandzhazho, rudzha vino kaj dzhino. Stop! Jen oni ekmemoros, ke mi sammaniere povis tre bone legi literaturon laŭ Zamenhof-a "Surogata"² ortografio kaj ankaŭ la tekstojn laŭ alia propono, en kiu la [[supersignaj literoj]] anstataŭiĝas per la literoj c, w, r, y de la internacia [[telegrafa alfabeto]]: <center> <poem> q tq y dy w x ŝ ĉ ĵ ĝ ŭ ĥ </poem> </center> Ĉar la literoj ĉ <nowiki>=</nowiki> tŝ kaj ĝ <nowiki>=</nowiki> dĵ respektive du sonojn reprezentas, ŝajnas, ke ĉi-lasta propono prezentis teknikan solvon de la problemo. Rilate al supersignoj fantomas la reformomanio jam tra naŭ-jardekoj. Signo estas simbolo por determinita afero. Tiukaze unu litero estas — aŭ almenaŭ devas esti — la simbolo por unu difinita [[sono]]. La menciita "teknika solvo" estas valora ne nur nuntempe por la telegrafio ĉe la poŝto, navigado, aviado k. t. p., sed estas speciale grava por la projektado de elektronaj skribmaŝinoj, kiuj aŭtomate transformas la parolon al skribo. La "intestoj" de tiaj maŝinoj estas plej nekomplikaj, se la kondiĉo unu [[litero]] <nowiki>=</nowiki>unu sono“ strikte estas plenuimita. La sama validas ankaŭ por elektronaj komputiloj. Sed singardo! En la unua jardeko de nia jarcento la tre riĉa franco [[Emile Javal|Javal]] (pr. ĵaval) proponis al Zamenhof kvaronan milionon da frankoj, se Zamenhof pledos kaj realigos almenaŭ la prononcon de la litero j al ĵ. Imagu malriĉan Zamenhof-on kaj la tenton per la loga sumo de 250 000 or-frankoj — tiutempe. aha — 1) ĝirejo > Kurve (StraBe) 2) rilatas al la h-anstataŭrigo de la supersignoj |[[Der Esperantist]] n116 jun. 1982}} ===[[Por Kvietaj Personoj]]=== *E. Van Driessche. '''Por Kvietaj Personoj, unuakta komedieto'''. Ĉirkaŭ 1910. Teatraĵo prezentita dum la [[UK 1911]]. {{citaĵo|Tre ridiga [[komedio]], kaj rekomendinda por Esperantistaj festoj. Ĉe la prezento en [[Antverpeno]] ĝi estis gaje ludita kaj bonhumore akceptita. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 084, Decembro (1911)}} ===[[Por la honoro de nia lando]]=== A. Viruly. '''Por la honoro de nia lando''' trad. P. W. Van Sijn. Eld.D. Van & Zonen, Roterdam, 1938. === [[Por la rajto de German-Aŭstrujo]] === '''Por la rajto de German-Aŭstrujo'''. Eld. [[Propagandastelle für Deutsch-Oesterreichs Recht]], Vieno, 20 pĝ, 23,5 X 15,5 cm {{citaĵo|Ne konvenas, ke ni ĉi tie justigu aŭ malpravigu la argumentojn de tiu nova politika pledado. Sufiĉos se ni plezure konstatas, unu fojon pli, ke Esperanto estas uzata en sciencaj verkoj por defendi nacian rajton. Ni ankaŭ esperu, ke baidaŭ la kontraŭaj akraj postuloj de diversaj partioj estos kvietigitaj per decidoj kiel eble plej konformaj al la volo de l’ popoloj, kaj ke pacaj rilatoj iom post iom forigos la ankoraŭ regantajn superecemojn.|[[Georges Stroele|G. S.]]. Esperanto n234 fev 1920}} ===[[Por la paco]]=== '''Por la paco'''. Eld. [[Komisiono pri Internaciaj Ligoj de Sovetaj Esperantistoj]], Moskvo, 1971. {{citaĵo|Kajero pri la defendo de Leningrado dum la milito, la renaskiĝo kaj prosperigo de la urbo depost la konflikto, kaj la perspektivoj al la futuro.|[[Boletín]] n191 (maj 1972)}} === [[Pour la Langue commerciale auxiliaire universelle]] === '''Pour la Langue commerciale auxiliaire universelle. Actes de la Conférence Interrnationale de Chambres de commerce, foires d'échantillons, Groupments économiques et offices du tourisme, réunie à Venise du 2 au 4 avril 1923.''' Eld. Conférence commerciale de Venise, [[Venecio]], 1923 56 pĝ, 13,5 x 21 cm {{Citaĵo|Niaj grupoj kaj propagandistoj uzu tiun ĉi broŝuron elmontranta la praktika flankon de niaj lingvo kaj movado.|[[Belga Esperantisto]] n101-102 (jul-aug 1923)}} ===[[Povo sukseci]]=== [[Henri Thomas Hamblin]] '''Povo sukseci''' trad. [[Frederic William Hipsley]]. Eld. la tradukinto, Birminghan 1947(?) ===[[La prahistoria arto]]=== [[Agostinho da Silva]]. '''La prahistoria arto''' trad. [[José de Freitas Martins]]. Eld. [[Portugala Eldona Rondo]], 1947(?). ===[[Premiaj Romanetoj]]=== '''Premiaj Romanetoj'''. Eld. Eldonita de [[The Esperanto Publishing Co]]. 1946. {{citaĵo|Jen utila aldono al la literaturo Esperanta. En la nuntempa mondo, kie la [[vivo]] tiom urĝas kaj rapidas, preskaŭ ĉiu Esperantisto trovas tiom da aferoj, kiujn li deziras aŭ devas fari, ke ofte mankas al li sufiĉe da tempo por ĝui la tralegon de longa [[romano]]. Por li tial tre havinda estus [[libro]] kies grandeco konvenas al lia poŝo kaj kies enhavo konsistas el aro da mallongaj [[romaneto]]j. La unuopaj eroj de tia libro devus esti interesaj kaj diversecaj, verkitaj laŭ simpla klara stilo, kiu ne postulas multe da cerbumado por diveni la intencon de la [[aŭtoro]] aŭ grandan vortaron por serĉi la [[signifo]]n de neoftaj vortoj. La libro devas esti tia, kian oni povas facile legi en la [[vagonaro]] aŭ omnibuso dum vojaĝeto hejmen post la labortago; aŭ, se necese, dum oni staras en linio por aĉeti la familian [[haringo]]n aŭ terpomon. Tia libro estas “Premiaj Romanetoj”. Ĝi havas ĝenerale stilon simplan kaj klaran ; la eroj estas diversaj kaj bone miksitaj, kaj prezentas literaturan pudingon tre bongustan kaj malpezan. Mem instruisto de Esperanto, mi bonvenigas la novan [[libreto]]n kiel utilan legolibron por kursoj kies membroj iom progresis. Ĝi taŭgas por [[kurso]] en ĝia dua jaro, aŭ—se la lernantoj montras [[entuziasmo]]n kaj inteligenton — eĉ en la dua periodo de la unua jaro. Inter la dudek tri verketoj estas kelkaj pri fantomoj, du-tri ĉarmaj aludoj al la [[Naturo]], kelke da rakontoj el la ĉiutaga vivo, fantaziaĵoj, kaj bonhumoraĵoj. Unu [[tago]]n, en vagonaro, mi ŝoketis miajn [[kunvo]]j agantojn kaj hontigis min mem per subita ekrido pro unu el la humoraĵoj. Mia okulo ne sukcesis rimarki eĉ unu [[preseraro]]n en Esperanta vorto. La sola preseraro rimarkita ne multe gravas, krom al sportistoj, kaj precipe al la [[Chelsea F.C.|Chelsea piedpilka klubo]]. Mi neniam legis pri ludo inter Chelsea kaj Brentwood, kaj mi supozas, ke ne plaĉus al Chelsea la sugesto, ke Brentwood —se ja ekzistas tia klubo— povus ilin venki. Supozeble oni intencas aludi al [[Brentford F.C.|Brentford]]. En la libro okazas kelke da vortoj ne troveblaj en la vortaroj : ekzemple, ''suspiro'' (sigh), ''trado'' (trade wind), ''braso'' (brace, guy, vang). Estus konsilinde, aldoni noton pri ili en estonta eldono. Verŝajne, nova eldono baldaŭ estos necesa, ĉar mi opinias, ke ĉi tiu estas bona libro, kiun la Esperantistaro multe aĉetos. Ni vidas en ĝi la verkojn de dek kvin [[aŭtoro]]j, kies verkoj promesas bone por la [[estonteco]]. Mi gratulas al EPOKO pro la apero de ĉi tiu libro, kaj proponas, ke ili baldaŭ kuraĝigu la verkintojn per nova [[konkurso]] por venigi plenan rikolton por dua libro samspeca.|[[Robert Murray]]. [[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 505-506}} {{citaĵo|Tiu lasta eldonaĵo de E.P.C. estas verketo konsistanta el pli ol 20 rakontoj de diversaj aŭtoroj, originale verkitaj, okaze de organizita konkurso de supre nomita eldonejo. La rakontoj estas tiom diversaj, kiom multnombraj estas la aŭtoroj. La temoj estas ĝenerale interesaj. Ni trovis multe da vortoj ne troviĝantaj en Plena Vortaro: kiel: ervardTelo, braso, k. a. La libreto pro siaj mallongaj ĉapitroj taŭgas kiel interesa legolibreto dum daŭrigaj kursoj.|[[Afrika Revuo]] numeroj 11-12, Novembro - Decembro (1947)}} ===[[La pretendoj de kondiĉa senmorteco]]=== R. K. Strang. '''La pretendoj de kondiĉa senmorteco''', trad. Geo. Aldrige. Eld. la aŭtoro, [[Glasgow]], 1932(?), 16 pĝ. {{citaĵo|Ne tuŝante la cetere interesan enhavon, ni tamen bedaŭras, ke la [[teksto]] ne estas lingve modela. Minimume oni rajtas atendi, ke tia verko estu sen gramatikaj eraroj; kaj ke oni ne ignoru la Biblian tradukon de Zamenhof. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 324, Aprilo (1932)}} ===[[Preparantoj de milito]]=== '''Preparantoj de milito , akuza konkludo en la proceso de industria partio'''. Eld [[CK SEU]]. Moskvo, 1931? 72 Paĝoj 15 x 22 cm. {{citaĵo|Tiu proceso interesis multajn. La klarigojn pri ĝi do ankaŭ povas ilin interesi, eĉ se la raporto povas ŝajni partia. Ĝi enhavas efektive multajn sciigojn, kiuj havas veran gravecon por tiuj, kiuj sin okupas pri la speciala temo de la mondrevolucio, de preparo al militoj k. c.|[[Belga esperantisto]] n189 (okt 1931)}} ===[[Pri la transskribo de la Propraj nomoj]]=== '''Pri la transskribo de la Propraj nomoj'''. Paris. Esperantista Centra Oficejo, ~1910. === [[La Principo de la movado por ĉasta vivo]] === '''La Principo de la movado por ĉasta vivo plikarigita el ideala kaj praktika vidpunkto'''. Eldonis D. Roskes, Hago, 1922? 32 paĝoj 13 X 20 cm. {{Citaĵo|Ĉi tiu [[broŝuro]] enhavas ampleksan klarigon, de la principoj de la nomita movado kaj pri la praktiko de ĝi. Al ĉiuj samideanoj kiuj funde deziras pristudi la demandon, ni konsilas havigi al si la libreton, kiu certe donos al ili informon per la plej bona lingvo.|[[Belga Esperantisto]] n087 (maj 1922)}} {{citaĵo|Sur 30 paĝoj de ordinara formato estas koncize, bonlingve traktata la grava demando pri la [[ĉasteco]] en nia vivmaniero. La movado por ĉasta vivo, celante akceli la seksan purecon de la homoj, akceptas kiel idealon la personan kaj socian purecon de la moroj. Ĝi konsideras la sekskuniĝon ne voluptoĝuo, sedorigine kaj esence pluenplantado de la homestaĵoj, kiuj devas do kontraŭbatali la diversajn specojn de la degeneriĝo de la [[popolo]]j kaj la kaŭzojn, kiuj ĝin elvokas, kiel ekzemple: [[pornografio]]n per vorto kaj bildo, onanion, hetero- kaj homoseksualajn [[kontraŭnaturaĵo]]jn. Estas pledata la kuracista esploro antaŭ la [[geiĝo]], por evitigi al oni eventualan malsanon.|[[Belga Esperantisto]] j07 n04 dec 1925}} === [[La Problemo de Irlando]] === '''La problemo de Irlando'''. — Okpaĝa broŝuro 23 X 15 cm. kun histona skizo kaj programo de la Irlanda movado. Verkisto, eldonejo kaj prezo nemontritaj. ===[[Programada teknologio]]=== '''Peter Broczko''' kaj '''Iliona Koutny'''.'''Programada teknologio'''. Eld. [[Hungara Esperanto-Asocio]]/[[Scienca Eldona Centro de UEA]], Budapeŝto: 1984. ===[[Projekto pri konstitucio de l' Interpopola Ligo]]=== [[Germana Gabineto por internacia juro]]. '''Projekto pri konstitucio de l' Interpopola Ligo Farita de la subkomisio, kiu estis starigata la 21 septembro 1918'''. 1919. {{citaĵo|En tiu projekto, kun 36 artikoloj, estas difinitaj la celo de l’ Ligo, ĝiaj organoj, la rimedoj uzotaj por eviti konfliktojn, la limigo de l' armadoj, la koloniaj arangoj, k. t. p. Tiaj projektoj ĉiam elvokos [[intereso]]n kaj simpation ĉe la Esperantistoj, kiuj jam de longe atendas la kreon de tutmonda unuiĝo. Juristoj studu tiun projekton, komparu ĝin kun tiu de l’ Pariza konferenco, kiel ankaŭ kun tiu de l' Svisa registaro, kaj taksu ĝian valoron, kion mi ne kapablas. Sed estas rimarkinde kaj laŭdinde, ke projekto pri Interpopola Ligo estas publikigata pei interpopola lingvo. Tiu speciala teksto estas lerte tradukita; kelkaj vortoj tamen eble ne bone elektitaj: «rekurso» ne estas preferinda al la jam uzita «apelacio»; «akomodi» estis ĝis nun rezervita por optika fenomeno; fine, «marino» (ŝiparo) kaj «obligi» (devigi) estas certe malbonaj, ĉar konfuzeblaj kun la jam akceptitaj terminoj: maro, marini (pekli) kaj obl-igi.||[[Georges Stroele|G. S.]]. Esperanto n226 jun 1919}} ===[[Propono de Esperanto-stenografio laŭ ĉs. sistemo]]=== '''Propono de Esperanto-stenografio laŭ ĉs. sistemo'''. Eld. [[Esperanto-Asocio en ĈSR]], [[Prago]]. {{citaĵo|Represaĵo el „Esperantista" Praha, n-ro 4/1950). La 19-an de majo 1951. Okazis en Praha ĉehlingva konkurso por [[stenografo]]j, uzantaj la sistemon Herout-Mikulik. Ĝia celo estis trovi la plej rapidan stenografon en [[ĈSR]]. Venkis kaj la altan titolon akiris Miloš Matula, kiu kapablis skribi 160 vortojn dum minuto. Tia alta rapideco eble neniam ekzistas ĉe efektivaj oratoroj, kiuj ne povas nur ŝuti vortojn, sed per sia parolado volas klarigi al la aŭskultantoj sian temon kaj influi ilin. Tiamaniere la sistemo H.-M. pruvis sian kapablon por tre alta parolrapido.<br> Tiu ĉi sistemo. kiu jam de sia oficialigo en 1921 estas uzata por la ĉeha kaj [[slovaka lingvo]]j. estis jam de la aŭtoroj mem adaptita por germana lingvo kaj tiel ankau instruita en ĉs. komercaj lernejoj antaŭ la dua mondmilito. Aperis ankaŭ alfaroj por angla, rusa kaj [[franca lingvo]]j kaj nun estas eldonita ankaŭ alfaro por Esperanto. Ĝi estas la unua publikigita, ĉar tiu de prof. Vladimir Jukl, sekve de lia morto, ne estis eldonita (vidu E. Slovaka, pĝ. 84/1949). La prezentataj grandaj 4 paĝoj donas al interesulo nur esencon por povi stenografi sen mallongigoj: da [[siglo]]j (radik- kaj vortsignoj) estas ĉi tie nur 101, nombro pli malalta ol estas kutima en nacilingvaj sistemoj. En la enkondukaj linioj estas dirite, ke la ŝanĝoj, faritaj en la alfaro kompare kun la originala sistemo. estas ofte fundamentaj pro la grandaj diferencoj inter la naciaj lingvoj kaj Esperanto koncerne la literan strukturon. Tamen estas klare, ke perfekta scio de la prezentata materialo sufiĉas nur por persona, aŭ kancelaria aplikado. Ĉe tajpistinoj al la maksimume postulata rapideco estas 80 vortoj dum minuto. La diktanto en oficejo ja ne parolas seninterrompe, ĉar li kombinas kaj meditas dum la [[diktado]]. Kiu per la prezentata [[stenografio]] volus noti fluan parolon devus ankoraŭ mem konstrui sistemon de mallongigoj laŭ principoj, validaj por nacilingvaj sistemoj.<br> Fine necesas diri, ke la ĉelilingva stenografio ĝuste travivas ŝanĝojn. kiuj jam estas oficiale publikigitaj kaj validas ekde 1. IX. 1951. Ili certagrade influos ankaŭ la alfaron por Esperanto. Tamen la publikigita verketo estas konvena por tiuj, kiuj jam nun estras la nacilingvan sistemon H-M. Ainbaŭ faktoj certe okupos la aŭtoron (A. Stanura. OSTRAVA-RADVANICE. Taborska 41), ĉar estas necese fari la duan paŝon.|[[Esperantisto Slovaka]] - Numero 09, Septembro (1951)}} ===[[Prospekto de la Filmstrioj]]=== '''Prospekto de la Filmstrioj'''. Eld. [[Esperanta Film-Grupo]], [[Bergen-op-Zoom]], 1948(?) {{citaĵo|Jam kelkajn fojojn ni priparolis ĉi tiun [[serio]]n da [[filmbendo]]j ([[filmstrio]]j). Ĉiu bendo (larĝeco 35mm) konsistas el 30-1000 bildoj (19 x 24mm), por prezento en ĉambro aŭ [[salono]]. Pri ĉiu bildo estas klariga teksto en [[Esperanto]]. Ĉiu titolo provizastre interesan kaj instruan unuhoran programon al grupoj, [[societo]]j, aŭ kursoj, kondiĉe ke ili disponas konvenan projekciilon. La tekstoj mem estas en modela Esperanto. Ni povas varme rekomendi ĉi tiun kuraĝan kaj subtenindan entreprenon al niaj grupoj. Plenaj detaloj troviĝas en la “Prospekto”. Ni donas la prezon en ŝilingoj kaj pencoj por filmbendo kaj teksto kune : ili ne estas aĉeteblaj aparte. Jam aperis jenaj titoloj (multaj aliaj estas en preparo) : ''Antikva Grekujo, 13/9 ; Inter la Araboj 10/7 ; Lando kaj popolo de Siamo, 12/7 ; [[Javo kaj Indonezio]] I, 12/5, II, 13/4 ; Kun [[Sven Hedin]] al Transhimaiajo, 16/3 ; Sovaĝaj bestoj de Afriko, 13/8 ; La vizaĝo de la Terglobo, 14/8; Meksikio, 13/3 ; [[Marvojaĝo al Indonezio]], ; La Mirinda Nilolando, 16/8 ; Borneo laŭ bildoj, 16/3 ; [[Zelando]], 9/-; Palestino Norda, 14/4; [[Palestino Suda]], 13/3''|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 521-522, Septembro - Oktobro (1948)}} === [[Praha. Ilustrita gvidlibro por turistoj]] === '''Praha. Ilustrita gvidlibro por turistoj'''. Eld. Ĉasopis Ĉeskvch Esperantisto, Praha, 1912? {{Citaĵo|Belege eldonita gvidlibro broŝuro, enhavanta inter la bele presila teksto 41 ilustraĵojn pri la Bohema ĉefurbo kaj ĉirkaŭaĵoj. Riĉe kolorigita koverto reprezentas du belajn vidaĵojn el Praha.|[[Belga Esperantisto]] n052 (feb 1913)}} === La Parizaneto === '''La Parizaneto'''. Resumeto de la vivo kaj manieroj de la francoj, kun specialaj rimarkoj rilate al Parizo de R. Kron, el la franca trad. Connor kaj Hayes, 1904 (?), 126 p. „Uzebla kiel lernolibro.“ (L. I. 1908, p: 91.) === Pejzaĝoj en Aŭstrio === '''Pejzaĝoj en Aŭstrio'''. Eldonis la ministerio por fervojaj aferoj, Vieno. [[1913]], 120 p. Luksa libro pri la antaŭmilita Aŭstrujo kun multaj ilustraĵoj. {{Citaĵo|Belega reklamlibreto, lukse eldonita, kun admirindoj gravuraĵoj enhavanta bone verkitajn detalojn pri la Austria lando. La samideanoj kiuj ne jam posedas tiun eldonaĵon, mendu ĝin sen prokrasti, lli tute ne bedaŭras la malgrandan elspezon.|[[Belga Esperantisto]] n038 (dec 1911)}} === [[Pentroarto en la malnova Hungarujo]] === '''La pentroarto en la malnova Hungarujo'''. Verkis: Genthon István. Trad.: [[Ferenc Szilágyi]]. La bildotekstojn trad. [[Kálmán Kalocsay]]. Eldonejo [[Literatura Mondo]], Budapest, 1932, riĉe ilustrita. (IEMW:370.720-C.Esp-) === [[La Pirato]] === '''La Pirato'''. Spritgazeto, fond. en 1933. „Kaperas ĉiumonate. Kajeroj por Satiro, Humoro ka Libereco. . . relativa. Ŝipestro: R. Schwartz.“ === [[Poŝtkartoj Esperanto-Paris]] === '''Poŝtkartoj Esperanto-Paris'''. Unua serio, vidaĵoj de [[Paris]] kun klariga teksto en Esperanto. Eld. [[Presa Esperantista Societo]], Paris, 1912? Eksteraj ligiloj * [https://mondmilito.hypotheses.org/1997 Satire kaj pirate]. [[Militrakonto]], 09/01/2019 === [[Pri Piedpilkludanto]] === '''Pri Piedpilkludanto'''. Rakonto de V. van Nispen, el la [[Nederlanda lingvo|nederlanda]] trad. M. Bartholomeus. [[1934]], 96 p., kun ilustraĵoj. Malmultaj okazaĵoj, religi-morala tendenco. {{citaĵo|Interesa verko tre taŭga por la knaboj.|[[Brazila Esperantisto]] 1934 n272-282_mar-dec.}} {{citaĵo|Jen libro por romkatolikaj infanoj, intence tradukita laŭ stilo simpla kaj klara. Preso kaj papero estas bonaj, kaj la ilustraĵoj domas al la libro interesan aspekton. Oni sekvas la [[aventuro]]jn de okjara knabo, al kiu la patro donis piedpilkon. Ŝajne la [[gepatroj]] atendis, ke li ludu kun ĝi sen ludejo kaj vestaĵo konvenaj, tamen nenion rompante, kaj ne malpurigante la vestaĵon; certe la kulpeco pri serio da amuzaj katastrofoj ne restas tute ĉe la knabo. Lingve sufiĉe bona, tamen kritikindaĵoj kaj preseraroj ne tute mankas. Anstataŭ ''piedpilkludo'' preferinda estus ''[[futbalo]]''.|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 350, Junio (1934)}} ===[[Pri Tri Homoj kaj Malnoblulo]]=== [[Tomaso Sillani.]] '''Pri Tri Homoj kaj Malnoblulo'''. Eld. A. Paolet, S. Vito al Tagliamento. == Q == ===[[Que es el Esperanto?]]=== '''Que es el Esperanto?'''. Eld. [[Sociedad Española Esperantista]], Madrido, 1926(?) == R == === [[Rakontoj el la Biblio]] === '''Rakontoj el la Biblio''' laŭ la traduko de D-ro L. L. Zamenhof; Eld. Brita Esp. Asocio, London, 1921 80 paĝoj. {{Citaĵo|La tre zorge eldonita libro enhavas 14 rakontojn el la Biblio. Ĝi estas antaŭiranto de la aperonta traduko de la Malnova Testamento, super kiu la Biblia Komitato Esperantista laboradas. La [[libreto]] ne nur instigos deziron por la tuta volumo; ĝi ankaŭ antaŭdiras al ni, ke la promesita verko certe estos modelo por ĉiuj esperantistoj laŭ lingva vidpunkto.|[[Belga Esperantisto]] n090-091 (aug-sep 1922)}} ===[[Rakonto kaj aventuro]]=== '''Rakonto kaj aventuro'''. Eld. American esperantist co., Washington D.C., ~1911. {{citaĵo|Tiu libreto konsistas el du rakontoj :« Sur la batalkampo » (de [[Herschel S. Hall]]) kaj la « Aviadisto de Marso » (de Henry H. Barroll). La unuan mi legis kun vera plezuroo ; mi malpli ŝatas la duan.|Esperanto n102 5 jun. 1911}} === [[Raporto pri la subkongreso de Esperanta Psikistaro]] === ''Raporto pri la subkongreso de Esperanta Psikistaro''', kies unua kunsido okazis en « Café Anselmo », [[Anvers]], dimanĉon, la 20-an de aŭgusto, je la 10a matene. — Ambaŭ raportoj estas senpage haveblaj ĉe la [[Oficejo por studado de spiritaj fenomenoj]], Klappeistraat, 8, [[Antwerpen]]. {{Citaĵo|En tiuj du interesaj raportoj ni trovas diversfoje uzita la nomon Anverso. Tio estas entute eraro. Ni komprenas ke eĉ flandranoj povas esti tiel blindigitaj ke ili prefere uzas alian lingvon ol la sian sed la propraj nomoj, kiam oni ilin esperantigas, devas esti esperantigitaj laŭ la originala [[nacia lingvo]]. Tiel en la unua okazo oni devas legi [[Antverpeno]] anstataŭ [[Anverso]].|O.V.S. [[Belga Esperantisto]] n041 (mar 1912)}} ===[[La Reala Vivo de Nia Sinioro kaj Savinto Jesuo Kristo]]=== [[Marika Dragona]]. '''La Reala Vivo de Nia Sinioro kaj Savinto Jesuo Kristo'''. Eld. [[Nikolao Dragonas]], [[Tesaloniko]], 1947(?) {{citaĵo|La aŭtoro klarigas, ke la [[Greka Faŝismo]] kondamnis ŝin je morto, sed ke pro [[interveno]] de [[UNO]] la verdikto ŝanĝiĝis je dumviva mallibero. Ni esperu por ŝi iaman [[liberiĝo]]n. Ĉi tiun disertaĵon ŝi verkis por la edifo de siaj gefiloj. Ĝi eldoniĝis laŭ la [[deziro]] de la [[Tesalonika Esperanta Ligo]], sed pro la cirkonstancoj ne estis eble, ke ŝi ĝin poluru. [[Paĝo]]j 1-30 estas filozofia traktaĵo pri la [[influo]] de heredo kaj la homa diverseco. Paĝoj 31-108 klarigas, ke Kristanismo kaj Socialismo estas du grandaj movadoj, kiuj celas transformi la putran socion nunan en ion idealan kaj gloran. Ambaŭ estas io nova en malnova; bono en malbono; [[lumo]] en mallumo. Sed havante saman [[celo]]n, ili elektas vojojn malsamajn—-unu animan, alia fizikan—por efektivigi la belan [[sonĝo]]n por eterna beno. Ili estas ambaŭ bonaj ; saĝulo uzos ambaŭ. Al la vivo kaj instruo de Kristo raportitaj en la Evangelioj ŝi donas propran interpreton. Kristo estis kontraŭkapitalista [[revoluciulo]] : [[Karl Marx|Marks]] kaj [[Josif Stalin|Stalin]] estas modernaj [[Johano la Baptisto|Johan-Baptisto]] kaj Kristo, ŝi identigas la evangelion de Kristo kun la [[evangelio]] de Socialismo ; la Regnon de Dio kun la Nova Socialisma Ordo. Ni legas pri la Sankta Spirito —de socialismo.. Ekzemplo de ŝia ekzegezo : "Kiam vesperiĝis (ĉar nur vespere oni povas labori konspire)" En fina ĉapitro ŝi admonas, ke la rilato inter religio kaj socialismo devus esti tute amika. La kontraŭreligia sinteno de multaj socialistoj tre tnalbone efikis. Oni ne lasu la potencan batalilon de mistikismo en la [[mano]]j de reakcio, sed ĝin uzu por venko de [[socialismo]]. Ĉu oni konsentas, aŭ forte malkonsentas, kun la aŭtoro, oni trovos ŝian verkon interesa, ĉar tre neordinara. Lingve ĝi estas kritikebla, tamen facile legebla. ''[[Rusujo]], Rusio, Ruslando,'' interpuŝiĝas indiferente. Kurioza trajto : jen elipso, jen senbezona ripeto, de fraza subjekto.|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 515-516 jan-feb 1948}} ===[[Realigo de norma socio]]=== [[Okamoto Rikiĉi]]. '''Realigo de norma socio'''. Eld. la aŭtoro, [[Jokohamo]], 1933(?) ===[[Receuil de Listes de Logatomes Esperanto]]=== '''Receuil de Listes de Logatomes Esperanto pour Mesures de Nettete.''' Eld. Comite Consultatif International des Communications Téléphoniques a Grande Distance'', Paris, 1933(?), 104 pĝ. {{citaĵo|Jen libro teknika, konsistanta el 15,000 artefaritaj silaboj, presitaj laŭ la Esperanta alfabeto, kiujn oni uzas internacie por provi la telefonian aŭdeblecon de diversaj sonoj kaj sonkombinoj. Tiujn silabojn oni nomas ''logatomoj''. La libro estas rimarkinda ekzemplo de oficiala uzo de nia alfabeto por internacia skribo fonetika, kaj akompanate de “ŝlosilo” Esperanta, por klarigi la [[alfabeto]]n, uziĝas multlande ĉe telefonrondoj oficialaj. Por la laika Esperantisto, kompreneble, la libro estas senutila. Sed ne! Jen almenaŭ 14,000 novaj [[silabo]]j je la dispono de niaj fervoraj fabrikistoj de novaj radikoj !|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 344, Decembro (1933)}} ===[[Reeĥoj]]=== '''Reeĥoj: Jugoslavia poemaro'''. Eld. [[Stafeto]], [[Tenerifo]], 1961. {{citaĵo|Post prologo de [[Marinko Ĝivoje]] kaj enkonduko de [[Marjorie Boulton]], sekvas altranga versaro de modernaj jugoslavaj [[poeto]]j. La ŝaŭmanta vigleco de la jugoslavia samideanaro ne povis ekzisti sen prezento de tiu bunta bukedo de unuarangaj poeziaĵoj. Apud [[Božidar Vančik]] kaj Velebit - vibrantaj [[poeto]]j - rangas aliaj, junaj kaj sukaj, kiuj regalas la leganton per kolekto de belaj versaroj. Malmultaj neologismoj atestas pri la saĝeco de la sudorientaj poetoj, kiuj pruvas ke en la vico de «normaluloj» oni povas poeziigi ĉiujn nuancojn de la plej inspirataj pensoj kaj sentoj. Ni reportas la belan versaron de [[Franjo Homar]], kiu atestas pri tiu perfekteco en la simpleco. <poem> De l' lingvaj aroj estis hom’ kreinto kaj uzis ilin, li, jam fruepoke; nun, ŝanĝ okazis - lingvolabirinto la novan homon premas tede, moke! Por ĉiu hom’ en ajna teroparto, ĉu solvivanto, ĉu en socirondo, parola pnovo estas sama arto : homar’ ja unu sur la tuta mondo! Por sama aĵo nur diversa vorto, pro sania ĝojo, ĉie sama sento. Al multlingveco venas jam la morto ; racion serĉas nun la homa gento! Kaj, karaj fratoj de la verda stelo, en marŝ’ triumfa kaj kun venka kanto : Babelon foren! Nun estiĝu helo ; al hom’ sufiĉas, sole, Esperanto! </poem> |Recenzis : ROHO. [[Boletín]] n129 (sep 1961)}} ===[[La Rekonstruo de la Roterdama Urbokoro]]=== '''La Rekonstruo de la Roterdama Urbokoro''', [[Konsilejo por la Rekonstruo de Roterdamo]], [[Rotterdam]] 1947(?) {{citaĵo|18-paĝa libreto, ŝajne senpaga. Ĝi priskribas la laboron nun faratan por rekonstrui la detruitan urbocentron. Ilustras ĝin dek [[plano]]j kaj mapoj. Eldonajo unika en nia [[literaturo]], kaj tre interesa por ĉiu, kiu sin okupas pri arkitekturo aŭ urba planado. Lingve modela.|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 511-512 nov-dec 1947}} ===[[Resumo de la kurso pri teologio]]=== Le Clement de Saint-Marq. '''Resumo de la kurso pri teologio''' trad. Stas. Anvers (1912). ===[[Resumo pri Vjetnamio]]=== '''Resumo pri Vjetnamio'''. [[Fremdlingva eldonejo]], Hanojo, 1971. {{citaĵo|Jam de m ultaj jaroj Vjetnamio estas nomo ĉiutage renkontata en la ĵurnaloj, en la radio, en la televido. Vjetnamio, unu el la tragedioj de nia epoko, influas kaj influos en la monda historio. La sekvoj de la sanga konflikto tie disvolviĝanta certe sentiĝos rekte aŭ nerekte en la ceteraj landoj, eĉ en la malproksimaj. Ni ĉiuj konas la gravecon de Vjetnam o en la terenoj socia kaj politika, sed kion ni efektive scias pri tiu lando? Vere, kaj bedaŭrinde, preskaŭ nenion. Resumo pri Vjetnamio donas al ni ĝeneralan bildon pri ĝiaj diversaj aspektoj: geografia, historia, kultura, ekonomia, politika, ktp. kaj, kvankam oni traktas ilin de la vidpunkto de la marksisma dialektiko, la libro entenas sufiĉe da objektivaj, kaj meditigaj, [[fakto]]j, kiuj rivelas al ni la landon kaj la spiriton de brava popolo meritanta pli bonan sorton.|[[Fernando de Diego|F. de Diego]]. [[Boletín]] n191 (maj 1972)}} ===[[La Reveno de Nia Sinjoro]]=== H. Miles. '''La Reveno de Nia Sinjoro''', Eldonis la aŭtoro, Londono, 1938? {{citaĵo|La aŭtoro kredas, ke li ricevis gravan lumon pri ĉi tiu malfacila temo. Bedaŭrinde, pro stilaj kaj lingvaj obskuraĵoj, lia klarigo restas nekomprenata de la skribanto.|[[Montagu Christie Butler]] [[La Brita Esperantisto]] - Numero 401, Septembro (1938)}} ===[[Rezultoj de la unua kvinjara plano]]=== '''Rezultoj de la unua kvinjara plano. Raporto ĉe la Unuigita Plenkunsido de Centra Komitato kaj Centra Kontrol-Komisiono de [[TKP]] (b) la 7-an de januaro 1933'''. Trad. K. K . V. Vozdviĵenskij, P. Gavrilov, E . Svedova, V. Polakov . Eld. [[Ekrelo]], Leipzig, 1933. {{citaĵo|La leganto trovos en la broŝuro, pledon ''pro domo'' kiu celas pravigi la kvinjaran planon, pruvi ke ĝi ne nur estis efektivigebla, sed parte estas efektivigita; ĝi celas klarigi kial nur parte kaj ne tute oni realigis ĝin. Ne estas necese diri ke oni aŭdas nur unu sonon, nome la optimisman. La fundo de la [[rezonado]] revenas ĉiam al la saina punkto: kie antaŭ estis nenio, estas nun io. do la kvinjara plano sukcesis. La lingvo uzita estas sufiĉe neologisma kiel decas al renovigantoj de la ideoj. Tiu emo tamen kelkfoje malice ridindigas la [[tradukinto]]jn. Tiel ni trovas ke : "Rilate produktadon de elektro-energio, ni estis sur la plej lasta loko. Nun ni okupas unu el la primaraj lokoj." La vorto "primara" laŭ la internacia uzado, tute ne signifa s: « unuaranga, unuaklasa ». Ĝi signifas: « unuaŝtupa, komenca a kaj figure : "neperfektiĝinta, neevoluinta, neinstruita, needukita" ktp. ĉiuj nuancoj de unuaŝtupa stato. Tiel oni povus diri ke "la sono de strangaj nekomprenitaj vortoj, ĉiam allogas la primarajn homojn". La konstato ke la produktado de elektro-energio okupas primaran aŭ unuaŝtupan lokon ne estas do komplimento.|[[Belga esperantisto]] n202 (jul-dec 1933)}} === [[Revuo de Esperanta Psikistaro]] === '''Revuo de Esperanta Psikistaro'''. Trimonata psikisma gazeto. Redacio kaj Administracio A. Stas Waltwilder par Bilsen (Belgujo). ===[[Rido Sanigas]]=== [[Ivan Georgiev]] kaj [[Todor Iŝev]]. '''Rido Sanigas'''. 1946(?) {{citaĵo|Jen ankoraŭ [[anekdotaro]] (ni jam posedas samtitolan anekdotaron el Italujo). La [[ŝerco]]j estas simplaj kaj legindaj, la formato taŭga por la poŝo|[[La Brita Esperantisto]] n 493-494 maj-jun 1946}} ===[[ Rimedoj por la konscia regulado de l'infano-nombro]]=== ''' Rimedoj por la konscia regulado de l'infano-nombro.''' Eld. [[Nederlanda Ligo Nov-Malthusana]], [[Havro]], 1910 (?). ===[[Rusa-Esperanta Vortaro]]=== N. Korzlinskij, R. Mencoj G. Smirnov, A. Stupin. '''Rusa-Esperanta Vortaro'''. Eld. Librejo Esperanto, Moskvo, ~1910. == S == === SALUS === SALUS. [[Saneca Abstinenca Longviva Universala Societo]]. Romo, 1921? 4 pĝ. === Samideano === SAMIDEANO. Internacia Biblioteko. N. 1. Majo 1921. Eld. [[Os­kar Ziegler]] & Ko, [[Marktredwitz]]. 20 paĝoj 23 X 15 1/2 cm {{Citaĵo|Enhave : Ascendo al Vesuvjo antaŭ kvardek jaroj, de P. Christaller; Surprizo, de M. Walter, tradukis Cani. Fŭrth; La lasta Kanto, de A, Stamatiadis; Dum liberaj horoj, de Heinrich|[[Belga Esperantisto]] n083-084 (jan-feb 1921)}} ===[[Saved by a servant]]=== J. J. Boutwood.'''Saved by a servant'''. Eld. [[British Esperanto Association]], Londono, 1918(?) ===[[Senditaj al la turo]]=== [[John Maddison Morton]]. '''Senditaj al la turo''' trad. [[Frederic William Hipsley]]. ~1911 ===[[Serta gratulatoria in honorem Juan Régulo]]=== '''Serta gratulatoria in honorem Juan Régulo: II Esperantismo'''. Eldonis [[Universitato La Laguna]], [[Tenerifo]] 1985. 790 paĝoj. ISBN, 8460042901, 9788460042907 {{citaĵo|Jen granda libro verkita de okdek kleraj samideanoj honore al [[Profesoro]] [[Juan Régulo Pérez]]. Al la omaĝantoj mi kore aldonas mian modestan personon, pro lia jam malnova amikeco al mi kaj pro lia al Esperanto giganta servo kiun nur per honoro oni povos iel pagi al li. Verko multaŭtora ne povas esti romano. Sepdek-ok malsamaj temoj koncernantaj [[faceto]]jn de Esperanto konsistigas la libron, kaj recenzi ĉiun temon aparte, unuope, estus neeble. Tial mi unue prezentas alfabete ordigitan liston de la aŭtoroj: Albault, Ariste, Auld, Balbin, Benczyk, Bernard, Bormann, Boulton, Baŝgupto, Diego, Goninaz, Duliĉenko (en rusa), Eichholz, Ejsmont, Forster, (en angla), Franch, Giorgi, Golden, Haupenthal (en germana), Kawasaki, Knoedt, Kock, Kolker, Korinek, Lapenna, Lins, Lloancy (en franca), Makkink, Maul, Mattos, Masao, Miliajlov, Nagata-Akiko, Neergard, Novobilsky, Oljanov, Sanchez (en hispana), Pennachietti, Pie, Pilger, Piron, Ragnarsson, Riersl kaj Wood (en angla), Ró'linger, Rosbach, Rossetti, Rumler, SahebZamani, Stp-Bowwitz, Tonkin, Vatré, Themaat, Waringhien, Wells, Zlatnar. Sciemaj legantoj povos multe ĉerpi el la libro: Pri la artikolo, la verbo, la [[adverbo]], la "naturalismo kaj la skemismo", la historio de niaj lingvai [[institucio]]j, la ruslingva influo en niaj verboj, la kabareto "Verda Kato", la prononcado, la nuntempaj ŝancoj de Esperanto, la esperantigo de geografiaj nomoj, la [[Plena Gramatiko]], la rolo de Stafeto, la poezio en la Liva lingvo, la [[problemo]]j en la tradukado de Don Kiĥoto, la gravega rolo de Esperanto kiel [[interlingvo]] por maŝintradukado,... ĝis okdek temoj, inter kiuj tre spicita [[pornografiaĵo]] abunde nuancita per la pimpaj "naturalismaj" AB, AK, OB, Erst... Dufoje mi ellegis la libron, kaj kvankam pluraj el la temoj tiel plaĉis al mi, ke mi notis apude "Tre klara", "Tre fundamenta", "Bonega" mi prisilentas la aŭtornomojn, ĉar mencii ilin ja rekte signifus subtakson de tiuj ne nomitaj. Tamen, malgraŭ tiu pozitiva flanko, ĉu mi aprobu, ke en la nomo de ia propra opinio, ĉiam diskutebla, oni enŝutu en la kutiman, ordinaran [[lingvo]]n, manplenegon da misnomataj neologismoj, kiel Ad, Ob, Of, Ak, Ed, Al, Aŭtem, Erst, Koram, Ma, Par, Sol, Kom, Nam, Nulmen, Omno, Simi, Enim, Ergo, Sempre, Sovente, Solt, Interim,... Mido, Nonsanca, Plurie, Pluriam, Plenunti, Verkili, Tradukili, Internacivortoja (adjektivo de pluralo), kvestio,... k.a. krom la malfundamenta uzo de La anstataŭ la pronoma TIU (la de Kabe, la de Grabowski k.a.)? Ĉu povas plaĉi al mi, ke ni, parolanta flue Esperanton de antaŭ sepdek jaroj devu nun konsulti postartikolan glosaron kvardekfoje dum legado de nur dudek paĝoj? La [[lingvo]]j ne evoluas nek ŝanĝiĝas rapide. Cervantes verkis sian Don Kitoĥon antaŭ preskaŭ kvarcent jaroj kaj tamen ĝia lingvo estas ne tre malsimila je la nuna. Aliflanke mi konstatis ke la verba FAR uzata preporicie aperas ofte eĉ kontraŭ la fundamenta DE post la participo: Verkita DE, kvankam tiukaze DE neniam erarigas. La duopo fare de solvas la problemon en iaj esceptaj okazoj. Kial do Far, cetere ne tre eleganta en buŝo de iuj landanoj? Alia kontraŭlingva peko estas la uzado de prepozicioj antaŭ infinitivo, precipe SEN kaj ĜIS. Parole la prepozicio kuniĝas kun la infinitivo, tiel, ke "sen valorigi" sonas "senvalorigi" kies signifo estas "fari ion senvalora" dum la intenco estis "ne valorigante". La frazo "En restoracio li manĝis ne parolante kaj poste eliris ne paginte" oni skribas li manĝis sen paroli kaj eliris sen pagi. SEN : ANTE kaj : INTE. Car evidente li eniris ne pagonte, ĉu ni diru ankaŭ sen pagi? Aŭ, ĉu la formulo ne taŭgas por ONTE? Ellegu la SERTA GRATULATORIA IN HONOREM JUAN REGULO; vi ne misuzos tempon kaj per ĝia trastudo ni helpos pluporti la torĉon de [[Stafeto]] kaj grandigos la omaĝon al nia kara kaj elstara samideano. |[[Salvador Gumà|Salvador Gumà i Clavell]]. [[Boletín]] n287 (jul 1988)}} ===[[Sciencaj Verkoj publikigitaj de Japanoj en Esperanto]]=== '''Sciencaj Verkoj publikigitaj de Japanoj en Esperanto ekskluzive de medicinaj verkoj, ĝis Oktobro, 1934. '''. Eld. [[Japana Esperanto-Instituto]], Tokio, 1935. Detaloj pri 70 originalaj monografoj sciencaj: 24 resumoj, 14 terminaroj, kaj 32 diversaj verkoj. ===[[Sherlock Holmes en servo de la hispana trono]]=== [[Eduard Kühnl]], [[Karel Procházka]]. '''Sherlock Holmes en servo de la hispana trono'''. Eld. Biblioteko Časopis českých esperantistů, Praha, 1910. 42 p. {{citaĵo|En Frua, senerara Esperanto estas verkita tiu ĉi unua satiro en nia literaturo. Laŭ la lingva vidpunkto ĉerpos el ĝi ne sole la komencantoj, sed ankaŭ perfektaj Esperantistoj legos kun gojo la diversajn vortturnojn kaj la elegantajn dirmanierojn, da kiuj la libro estas plena. En sep ĉapitroj estas priskribata la historio de praktikanto Leliĉek, kiu pro sia vivsimileco estas lerte elserĉita de la fama detektivo Holmes kaj kiu nun ludas la rolon de la hispana reĝo [[Alfonso la 13-a|Alfonso XIII]], por ke nepre ne povu ĉi tiun trafi iu malfelica anarkisto! Ni legas pri la kortegaj ceremonioj pri kiuj oni instruas nian heroon, pri lia unua akrigo en areno, pri lia konferenco kun la angla rego kaj la germana imperiestro (tiu ĉi ankaŭ estis falsa), pri la danĝeroplena vojago en Anglujon k. t. p.; sed ankoraŭ aliaj interesaj scenoj estas enhavitaj en la verketo : ĉiu amiko de humoro legos kun plezuro la verkon, kiu majstre ridindigas la « detektivajn romanojn ».|[[Revuo Esperanto]] n85 5 sep. 1910}} ===[[Sindefendologiaj Studoj]]=== J. Novak (red.) ''' Sindefendologiaj Studoj'''. Eld. [[Ĉeĥa Esperanto-Asocio]], Prago, 1983. 94 pĝ. {{citaĵo|Jen denove prisporta eldonajo el CSSR: Artikolaro de sindefendologiaj studoj. Tri aŭtoroj, kiuj verkas ankaŭ nacilingve, pli malpli kolektive verkis tiujn originalajn artikolojn pri ĵudo kaj similaj sindefendaj sportoj. Temas pleje pri evertoj (speciala batalago). Multaj desegnaĵoj, bona sistemeco kaj profundaj teorioj klarigoj distingas la broŝuron. Fine de ĉiu artikolo oni trovas referencan liston, vortareton, liston de fakaj terminoj kaj ĉeĥan resumon. La eldono de ĉi tiu verko estas taksenda kiel riĉigo de nia faka literaturo kaj taŭga kontribuo al elformigo de [[sporta terminaro]].| [[Michael Lennartz]]. [[Der Esperantist]]_n126_apr.1984}} ===[[Sintrompoj]]=== J. B . Hirscher. '''Sintrompoj''' trad. W. Flamer. Eld. [[IKUE]], 196? {{citaĵo|La eldono de ĉi tiu verketo aperis antaŭ cent jaroj sed ĝia enhavo restas ankoraŭ aktuala. La kajero, vera juvelo de la katolika literaturo, celas precipe instrui la homojn por sin koni kaj per tio forigi tiun ĝeneralan malsanon enradikiĝinta en nia interno: la ko nstantan sintrompon. La kajero, vere grava kaj profunda laŭ enhavo, estas daŭra instigo al analizo kaj kompreno de onia konduto kaj agoj rilate la religiajn kaj moralajn admonojn. Tra la tuta broŝuro la aŭtoro montras profundan konon psikologian pri la [[homa interno]]. Libro leginda kaj meditinda, instrua, amuza kaj profunda!|N. L. ESCARTIN. [[Boletín]] n147 (jan 1965)}} ===[[Skizo de Ekonomia Geografio]]=== [[J. F. Horrabin]]. '''Skizo de Ekonomia Geografio''' trad. B. Ross. Eld. SAT, 1938(?) {{citaĵo|Jen venas, por la Esperantistaro, libro jam famekonata en la originala angla lingvo kaj en nacilingvaj tradukoj. La titolo eĉ ne pale komprenigas, kiom la verko estas interesa por ĉiu inteligenta nun- mondano. La aŭtoro klarigas sian temon vulgare, samtempe kompetente, penante pruvi, ke la geografio ludas la determinan rolon ĉe la ekonomia kaj socia formiĝo de la potencogrupoj. Kiam li skizas la luktojn por potenco inter la britoj kaj usonanoj en Sudameriko, aŭ kiam li klarigas per ekonomiaj kaŭzoj la malsimilojn inter la francaj kaj germanaj vivmanieroj, li faras por ni rakonton ege ekscitan kaj vivplenan kompare kun la [[romano]]j de [[Henry Rider Haggard]] aŭ [[H. G. Wells]]. Ankaŭ por la fakulo la verko nepre devas esti atendinda, ĉar la aŭtoro ne nur montras sin kompetenta, sed ankaŭ havas definitivan vidpunkton, ne ŝateblan por ĉiuj medioj, kiun la libro klare antaŭmetas. Jen verko, do, kiun oni devas aŭ konsenti, aŭ kontraŭbatali. La lingvaĵo estas tre bona, sed kelkaj nekonsekvencaĵoj ĝenas. Ekzemple, oni trovas jen [[Versajlo]], jen ''Versajo'', por la sama urbo, kaj la vorto laborista estas tre neklare uzata. |K. R. C. STURMER. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 404, Decembro (1938)}} ===[[Skizo pri Ĉinio]]=== '''Skizo pri Ĉinio'''. Eldonis: «El Popola Ĉinio», Pekino, 1981. {{citaĵo|Temas pri tipa propagandilo, karakterizata de ĉio kion tio signifas. Kiu legis iuajn [''tiel''] el tiuj libroj, tiu jam konas ĉiujn, nur ŝanĝas la lando kaj la nomoj, sed neniam la adjetivoj. Ĉio estas rozkolora, kaj problemoj tute ne ekzistas kaj ĉi-tiu [[verko]] ne estas escepto, sed male. La libro komencas per prezento de la ĉiniaj geografio kaj etnografio. Tion sekvas mallonga skizo pri la ĉina historio, uzante la historian materiismon, tre korekte unue, iom manikee poste. La ĉapitro pri politiko kaj socia organizado fariĝas peza kaj unutona, laŭ mia opinio estas eksceso da detaloj. La du lastaj ĉapitroj, tiuj pri ekonomio kaj kulturo difektas la trouzon de nombroj kaj statistikoj, emfazante la atingojn de la ĉina reĝimo, ĉefe ekde 1948-a, ĉu necesas tiom enuigi ĉiujn? Tamen, aparte interesaj kaj legindaj estas la subĉapitroj traktantaj sciencon, medicinon, literaturon, sportojn, kaj aliajn aferojn preskaŭ nekonataj pri Ĉinio en Eŭropo. La plej grava merito de la verko estas sendube ĝia alloga lingvonivelo, kiel estas kutime en ĉiuj eldonaĵoj de «El Popola Ĉinio». Ĝia vortriĉeco estas mirinda kaj ĝia frazkonstruo estas perfekta. Tio, iasence, vualas la aliajn [[difekto]]jn de la verko. |UNKERA. [[Boletín]] n248 (nov 1981)}} ===[[Socialismo: ĝia ideologio kaj realigo]]=== {{EdE|EdE-S}} *'''Socialismo: ĝia [[ideologio]] kaj realigo'''. - De S. Chazan. 1933, 48 p. {{EDE| evento=Citaĵo el [[Enciklopedio de Esperanto - F|Enciklopedio de Esperanto]] | teksto=„Kontraŭ la revolucia socialismo, li estas adepto de la evoluismo, emfazante, ke la socialismo estas ne nur ekonomia, sed ankaŭ morala problemo, por la efektivigo oni bezonas ĝeneraligon de l'[[Altruismo|altruista]] moralo.“ (xy, „Lingvo-Libro“, l934, p.: 26.)ordigo=Socialismo: ĝia [[ideologio]] kaj realigo }} {{citaĵo|Traktato penanta konscience kaj objektive skizi la kialon de la movado socialista, priskribi la diversajn konfliktantajn skolojn, kaj trankvile kaj science taksi ilian valoron. Manĝo iom solida, sed nutra. Libro pripensiga kaj havinda .|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 349, Majo (1934)}} ===[[Solecaj animoj]] === '''Solecaj animoj''' unuakta gajaĵo tradukita de [[Oscar Susmann]]. Eld. [[Paŭlo Balkanji]], Budapeŝto, 1921? {{Citaĵo|Amuza teatraĵeto ludota de 2 aktoroj kaj 2 aktorinoj. Taŭgas por esperantistaj festoj kaj kunvenoj.|[[Belga Esperantisto]] n077-078 (jul-aug 1921)}} ===[[Somera simfonio]]=== A. A. Leenhard. '''Somera simfonio'''. Eld. [[Dansk Esperanto-Forlag]], [[Aabyhøj]], 1970/1987. {{citaĵo|Dek sonetoj pri bunta kaj pom pa somero. Oni tuj vidas, ke la inspiro de la [[aŭtoro]] estas pli profunda ol lia posedo de la poezia strukturo de Esperanto. Lia koro spontane vibras kun sincera [[sento]] ĉe la milfaceta belo de nia mondo, sed li ne funde esploris ankoraŭ la [[rimedo]]jn kaj nuancojn de la lingvo, per kiuj li povus ¡redoni la ĝustan mezuron de sia lirika staturo. Unue, la uzo de viraj rimoj en la [[kunteksto]] de liaj sonetoj ŝajnas principe erara. La viraj rimoj abrupte hakas la fluon de la versoj, kiujn li intencis solenaj, kaj rompas ilian etoson per kuspa efekto. Due, abundas vortokaramboloj apenaŭ prononceblaj. Kiel langi kaj lipi por eldiri ''tempmister', ''laŭbtegment’,'' ĉarmtorent’'', ''roz' sur, incens' de zefir' flustrad ’ laŭ, strand’ de?'' Tiaj kombinoj, anstataŭ emfazi la impreson de idilia, pacoplena somero, ŝajnas sugesti ŝtorm on aŭ preterpason de bruantaj [[ĉaro]]j. Plej bedaŭrinde estas, ke multajn tiajn karambolojn kaj eliziojn oni povus facile elimini. Por ekzemplo, en '' Aŭtun-portreto'', paĝo 27, legiĝas: ''Melankolie svingas ĉe lagbordo kan ’'' Ĉu ne pli flua, kaj pli gramatike korekta, la jena provo: ''Melankolie svingas sin ĉe lago kan ’?'' En la sama soneto: <poem. Kaj malproksime kverkarboj konturas en nebulo </poem> sonus pli ĝuste <poem> Kaj kverkoarbaro fore konturiĝas en nebulo </poem> Aliparte, S-ro Leenhard ŝajnas posedi rakitan rimoprovizon. La rimoparoj glor’-odor’ aperas en ''Majo'' kaj ''Sur la strando''; ''tilio-lilio'', en ''Majo'', ''Somerĝardeno'' kaj ''Somer-imago''; ''maro-paro'' en ''Somerobildoj'' kaj ''Sur la strando''; ''ĉieltegment' - firmament’'' en ''Frusomero'' kaj ''Somerobildoj''; ''naturo-lazuro'' en ''Majo'' kaj ''Somero-adiaŭo''. En grandaj, elegantaj litertipoj pli akre evidentiĝas preseraroj, kiel, interalie, ''fimamento'' (paĝo 11) , aŭdiaŭis (paĝo 15), pesas (paĝo 13). Mi ne scias, ĉu noti kiel mispreson la vorton ''kreman'' en ''kaj ekkaresis ĉarman kreman junulin-femuron''. Duoble frandinda femuro, ĉar junulina kaj, krome, krema. La belaj vinjetoj kaj fronta paĝo de [[Ole Nederland]] rivelas manon de sentema kaj lerta artisto, dum la tipografia aranĝo de la libreto plaĉas per sia sobra eleganto.|[[Fernando de Diego|F. de Diego]]. [[Boletín]] n179 (maj 1970)}} ===[[Sondilo skrapanta]]=== M. Léger. '''Sondilo skrapanta'''. Eld. M. le Dr Richard, Monako, 1904(?). === [[La Sonoril-koncertoj]] === '''La Sonoril-koncertoj''' de [[Jef Denyn]], eldonita de la societo « Mechelen-A antrekkelijkheden; Malines-A ttractions» okaze de la festoj organizitaj nunjare je la honoro de la Majstro-Sonorilaristo de [[Meĥleno]]. {{Citaĵo|La broŝuro enhavas la programon de la diversaj koncertoj kiuj okazos dum la somero sur la turo de la Meĥleno preĝejo. La klarigaj tekstoj pri la koncertoj, pri la sonorilaro, kaj pri la urbo ankaŭ enhavan Esperantan tradukon. Bedaŭrinde tiu teksto enhavas pli ol sufiĉe da eraroj. Ni kore esperas, ke estonte la teksto estu pli zorge korektita. La broŝuro estas bele ilustrita.|[[Belga Esperantisto]] n088-089 (jun-jul 1922)}} ===[[La Societo de amikoj (Kvakeroj) kaj ĝiaj esencaj trajtoj]]=== Edward Gruber. [[La Societo de amikoj (Kvakeroj) kaj ĝiaj esencaj trajtoj]]. Eld. [[Friends Service Council]] de la Societo de Amikoj, London, 1931. {{citaĵo|Edward Gruber estas verkisto de «Kio estas la Kvakerismo?», de "La Biblio: ĝia karaktero kaj inspiro" , de «La Kristianismo kiel Vivo» k. c. Tiu ĉi broŝuro estas nova propagandilo por la kvakerismo. Ĝi estas interesa por ĉiuj, kiuj sin okupas pri tiaj demandoj.|[[Belga esperantisto]] n195 (apr-maj 1932)}} {{citaĵo|Ĉi tiu broŝuro klarigas la kredon de la [[Kvakeroj]] pri la “Interna Lumo,” kaj montras, ke el tiu kredo nature venas la silenta kunvenado, egaleco de la seksoj, eklezia organizo, sinteno pri la [[sakramento]]j, simpleco en ekstera vivo, kaj ĉio, kio distingas ilin de aliaj Kristanoj. Sekvas mallonga historio pri la problemoj kaj agado de la Societo dum kaj post la milito. Leginda broŝuro, bone tradukita. Vortoj notitaj; ''intua, redemplo, mutilas''.| [[Frederic William Hipsley|F. W. HiPSLEY]]. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 322, Februaro (1932)}} === Starptautiska valoda lingvo internacia === '''Starptautiska valoda lingvo internacia''', [[latve]] kaj en Esperanto. [[Rigo]], 1923. ===[[Statistika Resumo de Brazilo, 1946]]=== '''Statistika Resumo de Brazilo, 1946''' . Eld. [[Instituto Brazila de Geografio kaj Statistiko]], Rio de Janeiro, 1947(?) {{citaĵo|Ĉi tiu lasta Esperanta eldonaĵo de la [[Brazila Instituto de Geografio kaj Statistiko]] estas dokumento tre atentinda, ekzemplo de serioza oficiala uzo de Esperanto fare de grava nacia Instituto, ĉi estas dense sed klare presita, kaj liveras tre detalan [[statistikero]]n pri Brazilo—loĝantaro ; sanstato ; geografio ; fizika situacio ; stato kaj movado de la loĝantaro ; [[produktaĵo]]j mineralaj, agrikulturaj, kaj industriaj ; [[transporto]] ; komunikado ; financo ; [[komerco]] ; socia servaro ; [[edukado]] ; k.m.a. (sole pri religiaj konfesoj ni trovis nenion). La Esperanta traduko estas vere bonega, kaj liveras modelon por ĉiu simila verko. Ni kore gratulas la Instituton pri la [[eldono]] de ĉi tiu dua Statistika Resumo (la unua aperis en 1940), kaj varme esperas, ke ĝia bonega ekzemplo trovos multajn [[imitanto]]jn ĉe aliaj registaroj.|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 521-522, Septembro - Oktobro (1948)}} ===[[Stenografiaj Gamoj]]=== A. G. Provost. '''Stenografiaj Gamoj'''. Eld. [[Stenografa Instituto Tutmonda]], [[Issy-les-Moulineaux]], 1938(?) {{citaĵo|Ŝerio da tekstoj lingve kontrolitaj de D-ro [[Pierre Corret|Corret]], en perfekta Esperanto, interesa, kaj diverstema. Ĝi servus bonege kiel legolibro. Tamen la verko principe celas provizi al la lernanto ekzercmaterialon por akiri stenografian aŭ tajpan rapidon: tiucele ĝi estas aranĝita laŭ triopaj paragrafoj legotaj en tri minutoj diversrapide inter po 60 kaj 200 silaboj minute; tamen mankas ĉia gradigo rilate stilan malfacilecon. La verko estas senrezerve rekomendinda, kaj —se nur oni povus instigi la Esperantistaron lerni Esperantan stenografion —ĝi liverus por la [[lernanto]] de iu ajn sistemo idealan materialon. La kompilinto diras, ke la stenografistoj kapablaj sekvi Esperantan oratoron parolrapide estas kalkuleblaj per la fingroj de unu [[mano]], Tio estas vera. Ordinare oni “raportas” Esperantan parolon, mense tradukante ĝin nacilingven, stenografiante la tradukon nacilingve, kaj poste retradukante ĝin Esperanten. Sed tio ja ne estas Esperanta stenografio! La skribanto mem ofte raportis kongreson laŭvorte per Esperanta stenografio kiu ne estas “nur [[alfaro]] de nacia sistemo,” kaj kiu montriĝis taŭga en la praktiko. Mankas nur, ke la Esperantistoj mem interesiĝu pri la afero. Lingva demando : ĉu ''to type'' (-write) pli bone<nowiki>=</nowiki> ''daktilografi'' (laŭ la aŭtoro), ''maŝinskribi'' (malpreciza sed ĝenerale uzata) aŭ ''tajpi'' (propono de [[Gaston Waringhien|Waringhien]]) ?| [[Montagu Christie Butler|M.C.B.]] [[La Brita Esperantisto]] - Numero 401, Septembro (1938)}} === [[Studo pri la organizo de Esperanto]] === '''Studo pri la organizo de Esperanto'''. [[Parizo]], [[Centra Esperantista Librejo]], 1912?, 64 paga. {{Citaĵo|franc-esperanta broŝuro, grandformata, enhavanta interesajn [[detalo]]jn kai projektojn pri organizo de la movado.|[[Belga Esperantisto]] n052 (feb 1913)}} ===[[Sub la nobla ĉevalo]]=== [[Andrzej Szgzypiorski]]. '''Sub la nobla ĉevalo'''. Eldonis [[Pola Esperanto Asocio]], 1965(?) ===[[Sub la Signo de l' Espero]]=== '''Sub la Signo de l' Espero'''. [[Heroldo de Esperanto]], Kolonjo, 1935. {{citaĵo|Kolekto de konkursprovaj noveletoj kaj rakontoj el la Esperantista vivo. Ni citu el la [[Antaŭparolo]]: “La noveletoj ne pretendas specialan literaturan valoron : kelkaj estas eĉ iom naivaj. Tamen kiel tutaĵo ili prezentas beletan bukedon da skizoj pri la pensoj, deziroj, sopiroj, ĝojoj, kaj seniluziiĝoj de nia samideanaro en diversaj landoj kaj kontinentoj. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 368, Decembro (1935)}} ===[[Sudamerika Kolonio por Rifuĝantoj en Kolombio]]=== R. H. Messel. '''Sudamerika Kolonio por Rifuĝantoj en Kolombio'''. Eld. H. Runham Brown, [[Enfield]], 1939(?) {{citaĵo|Ilustrita rakonto pro fondo de nova Sudamerika Kolonio por Rifuĝintoj. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 410, Junio (1939)}} ===[[Sur la bordo]]=== [[Nevil Shule]]. '''Sur la bordo'''. Ĉirkaŭ 2000. {{citaĵo|Romano, kvankam skribita antaŭ 30 jaroj, la verko estas aktuala: “...ĝi avertas nin, ke tria mondmilito estus la fina [[konflikto]], ĉar la atombomboj en la arsenaloj de la [[superpotenco]]j jam superas la nombron, kiu sufiĉus por detrui ĉian vivon de nia planedo”. Enkonduko, p. 1. Tiu verko inspiris filmon en kiu stelrolulis [[Ava Gardner]] kaj [[Gregory Peck]]. |[[Brazila Esperantisto]] - Numero 322, Januaro ĝis Marto 2003}} ===[[Sur la Feliĉvojo]]=== [[René E. Bossière]]. '''Sur la Feliĉvojo'''. Esperantigita de Ch. Meunier, kun la kunlaborado de H. Dubuisson, [[Julia Guillaume-Isbrücker|J. Guillaume]] kaj [[Emmanuel Chicot|E. Chicot]]. Eld. [[Esperantista Centra Librejo]], Parizo, 1930. {{Citaĵo|La libreto estas tre moderna pritrakto de la situacio de Francujo, kaj de [[Eŭropo]] en la postmilita tempo, ne de tiu periodo kiu jam estas for, sed de tiu kiu ankoraŭ devas veni kaj kiu daŭras ĝis proksimume 1980. Estas do sonĝo de la aŭtoro, sed sonĝo bazita sur realeco, sur ciferoj, sur kontraktoj. Ne estas eble detale pritrakti la libron. La rekompencoj de la francaj institucioj montras jam sufiĉe ke la temo estis funde pripensita kaj prilaborita. S-ro Ch. Meunier zorgis por flua esperanta traduko kaj lin helpis en tiu laboro H. Dubuisson, J. Guillaume kaj E. Chicot, kiuj ĉiuj kune meritas laŭdojn por tiu laboro.|[[ Belga esperantisto]] n190 (nov 1931)}} ===[[Svensk-esperantisk ordbok]]=== [[Sam Owen Jansson]], [[Frits Linden]], kaj [[Birger Gerdman]]. '''Svensk-esperantisk ordbok'''. [[Eldona Societo Esperanto]], [[Stockholm]], 1935(?), 576 pĝ. {{citaĵo|Skribinte la apudan artikolon pri la [[Nova Vortaro Japana-Esperanta|Japana vortarego]], ni salutas kun simila ĝojo la aperon de ĉi tiu belega volumo, kiu faras por la sveda lingvo tion, kion faris S-ro [[Okamoto Joŝicugu|Okamoto]] por la japana. Jen [[volumo]], kiu preter ĉia dubo estas fidinda kaj ĉiel bonega. Papero, preso, kaj aranĝo estas plaĉaj, kaj la enhavon oni povas senrezerve laŭdi. Kvankam la posedo de bona vortaro ne faros el iu Esperantiston, tamen ĝi estas [[helpilo]] nekalkuleble valora. Pro la simileco inter la angla kaj la [[sveda lingvo]]j, ĉiuj angla lernanto trovos en ĝi multan helpon. Pri kelkaj detaletoj, kiaj ekz. la misuzo de ''flos'' ĉe ''flott'', ''acido sulfur(ik)a'' anst. ''sulfata'', ne utilas ĉi tie paroli. Tre kore ni gratulas la aŭtoron, la eldonejon, kaj la svedan samideanaron, pri ĉi tiu [[modela verko]].|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 364, Aŭgusto (1935)}} ===[[Svislando en la neĝo]]=== '''Svislando en la neĝo'''. Eld. Svisa Turisma Centralo, Zurick, 1938(?) ===[[Svislando kun Poŝtaŭtomobila Servado sur la Alpo-stratoj]]=== '''Svislando kun Poŝtaŭtomobila Servado sur la Alpo-stratoj'''. Eld. [[Svisa Esperanto-Propagando-Servo]]/[[Svisa Centra Turisma Oficejo]]/ [[Ĝenerala Poŝta Direkcio]], Berno, 1924(?). ===[[Systematisk kurs i Esperanto]]=== [[Henrik Seppik]]; [[Ernfrid Malmgren]]. '''Systematisk kurs i Esperanto'''. [[Eldona Societo Esperanto]], Stockholm , 1932. Tiu ĉi libro estis reeldonita en 1936 kiel [[Esperanto keele süstemaatiline kursus]]. Vendiĝis pli ol 5000 ekzempleroj. {{citaĵo|Rapida konversacia [[kurso]], kun notetoj en sveda lingvo. Jam en tri monatoj vendiĝis 3000 ekzempleroj.|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 333, Januaro (1933) }} == Ŝ == ===[[Ŝakludado]]=== [[Josefo Giacosa]]. Ŝakludado. Esperantigis verse P. & R. Padulli. Eld. A. Paolet, S. Vito al Tagliamento, 1921 == T == ===[[La Taso de Amservo]]=== [[Eliza Dean Taylor]]. '''La Taso de Amservo''' trad. E. W. Weems. Eld. E. F. Dow, [[West Newton]], 1928, 27 pĝ. ===[[Teozofio kaj ĝia doktrino]]=== '''[[Teozofio]] kaj ĝia doktrino'''. Eld. [[Teozofia Esperanta Ligo]], Praho, 1929. ===[[Tipoj kaj Aspektoj de Brazilo]]=== '''Tipoj kaj Aspektoj de Brazilo'''. Eld. [[Brazila lnstituto de Geografio kaj Statistiko]]. {{citaĵo|Ni jam notisJa aperon de ĉi tiu rimarkinda [[verko]]. Kompetenta recenzo aperas en la nuna [[Esperanto Internacia]].|[[La Brita Esperantisto]] n. 495-469 jul-aŭg 1946}} ===[[Tra Belglando, Nederlando kaj Anglolando per Esperanto]]=== Rienzi. '''Tra Belglando, Nederlando kaj Anglolando per Esperanto'''. Eld. [[Esperantista Centra Oficejo]], Parizo, 1912(?) {{citaĵo|S-ro Rienzi, la aŭtoro de ĉi tiu broŝuro, vojaĝis per Esperanto tra la landoj nomitaj. Preskaŭ la unuan tagon, en kiu li metis piedon en Anglujo, li pruntis motorbiciklon de la [[delegito]] vizitita, kaj fulmorapide flugis tra la stratoj, zorge tenante la veturilon — ''al la dekstra flanko!'' Pro tio, ĉasis lin policisto, al kiu kaptite li balbutis en sia plej bona anglaĵo: ““Do you will com with me to mi fried... S-ro Vivian...” La libreto montras, kiel bonege li sin servis per [[Esperanto]] en siaj vojaĝoj. Ĝi estas rekomendinda, ne kiel modelo de la plej pura literatura [[stilo]], sed kiel tre bona prezento de la praktikebleco de vojaĝoj entreprenitaj per Esperanto kaj U.E.A. |P.J.C. [[La Brita Esperantisto]] - numero 090, junio (1912)}} ===[[La tradicia Vjetnamio]]=== [[Kao Lang Nguyen Kha Vien]] '''La tradicia Vjetnamio'''. Eld. [[Fremdlingva Eldonejo]], Hanojo, 1970. {{citaĵo|Niaj senlacaj samideanoj de Hanojo regalas nin ĉi-foje per verko, kiu prezentas historian perspektivon de Vjetnamio, de la ŝtonepoko ĝis la 18a jarcento, kun mencio de la kultura evoluo de la 17a ĝis la kom enciĝo de la 19a jarcento. Kvankam oni interpretas la [[histori]]on de la vidpunkto de la revolucia dialektiko, kio al kelkaj ŝajnas procedo tro partia kaj subjektiva, tamen la verko havas nedubeblan intereson, ĉar ĝi rivelas la fascinan historion de popolo apenaŭ konata en nia parto de la mondo. La lingvo estas ĝenerale bona, kaj ne valoras mencii sporadajn makuletojn.|[[Fernando de Diego|F. de Diego]]. [[Boletín]] n185 (maj 1971)}} ===[[La Transdorsoĵeto]]=== [[Jindřich Novák]], [[Ivan Špička]], [[Václav Hník]]: '''La Transdorsoĵeto kaj ĝia rilato al la seoinago'''. Eld. Ĉeĥa Esperanto-Asocio. Prago 1982. 70 p. {{citaĵo|Suplemente al [[Starto|STARTO]] aperis en 1982 libro pri speciala elemento de [[ĵudo]]: La [[transdorsoĵeto]]. Ĝi estas faklibro kaj tial malfacile recenzebla de nefakulo. Troviĝas fizikaj klarigoj, teoriaj konsideroj kaj praktikaj ekzercoj. La [[aŭtoro]]j detale priskribas la plenumon de transdorsoĵeto, ili traktas didaktikajn demandojn montras la rilatojn inter transdorsojeto kaj [[seoinago]]. Atentigon meritas la zorga [[preparado]] kaj la komplekseco de la libro. Ĝi enhavas multajn bonege plenumitajn [[desegno]]jn, vortareton kaj liston de terminoj (pĝ. 64: «listo de fakaj terminoj" — termino estas fak-vorto!) kaj ampleksan referencan [[listo]]n. La ĉapitroj 1 kaj 4 enhavas nur po unu subĉapitron (1.1. — 1.1.1.6. kaj 4.1. — 4.1.3.), laŭ mi estus bone ŝanĝi la subdividon kaj forigi la subpunkton 1.| [[Michael Lennartz|M. Lennartz]]. [[Der Esperantist]] n123_jan . 1984}} === [[Transmara Reveno de Ĉeĥoslovakaj legioj el Siberio Ĉehoslovakujon]] === '''Transmara Reveno de Ĉeĥoslovakaj legioj el Siberio Ĉehoslovakujon'''. Eld. Pamatnik Odboje, Praha, 1921. {{Citaĵo|Belega albumo kun 230 fotugravuraĵoj pri la vojaĝo ĉirkaŭ la mondo, kiujn faris la ĉeĥoslovakaj legioj batalintaj en Ruslandon. Klariga teksto de d-ro F. Steidler, estis bonege tradukita de inĝ. L. Berger. La bildoj estas arte presitaj sur luksa papero. Mi ne kapablas fari pli granda laŭdon pri tiu albumo, ol dirante ke ĝia eldono estas entute granda sukceso! Ĉiu vera libramanto deziros posedi la libron, kaj mi eĉ kuraĝas diri, ke ĝia loko estus en ĉiuj lernejoj. |F. D. [[Belga Esperantisto]] n094 (dec 1922) }} ===[[Trapafita dekreto]]=== [[Ivan Tračuk]]. '''Trapafita dekreto''' trad. Nikitin. Eld. [[EKRELO]], Leipzig, 1931, 72-pĝ. La 9-an de novembro 1934 oni [[Datoj de la hungara Esperanto-movado|malpermesis en Hungario]] distribuadon de tiu libro. {{citaĵo|Ĉi tiu libreto prezentas trafan bildon de la solidaj ecoj ennaskaj en la [[homa naturo]]. La verkinto, iama ruĝarmeano, vive kaj kortuŝe priskribas la [[tragediaĵo]]jn de milito (kiajn li mem travivis) rilate al la vivo de simplaj [[kamparano]]j. Al kio servas tiu suferado? Por mi la beleco kaj instruo de la rakontoj kuŝas en tio, ke finfine oni trafas la celon alstrebitan. La stilo de la traduko estas iom stranga, kaj troviĝas ankaŭ sufiĉe multe da [[preseraro]]j; tamen la libro estas tre leginda kaj pensiga.| OFIRO. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 322, Februaro (1932)}} === Tria Internacia Specimenfoiro en Padova === '''Tria Internacia Specimenfoiro en Padova. 1 — 10 Junio 1921'''. 6 paĝoj 22 X 29 cm. {{Citaĵo|Tre ampleksa prospekto kun regularo kaj aliĝilo pri tiu foiro, kiu okazas en provizora konstruaĵo kun tute kovritaj trairejoj. Tiu organizaĵo ankaŭ anoncas ke ĝiaj oficejoj korespondas: france, angle, germane, hispane- kaj Esperante. La praktikado de nia lingvo faros ĝian triumfon!|[[Belga Esperantisto]] n075-076 (maj-jun 1921)}} === [[La Tribune Esperantiste]] === '''La Tribune Esperantiste'''. Grava prop. gazeto en franca lingvo. Fondita en 1930 de H. Ferez, kiu ankaŭ redaktas ĝin. Aperas kvaronjare en 60x 45 formato. ===[[Trilingva Lernolibreto de Esperanto]]=== '''Trilingva Lernolibreto de Esperanto'''. Eld. [[Svisa Esperantista Societo]], Berno, 1917(?), 24-paĝa. === Tutmonda Intersteno === '''Tutmonda Intersteno'''. Monata gazeto por la disvastigo de la Intersteno (v.) Aperas de 1930, 21x15 cm. Red. Fr. Graser, Frankfurt. === [[Tutmonda Jarlibro Esperantista 1912]] === '''Tutmonda Jarlibro Esperantista 1912 (korektita ĝis la 1-a de julio 1912)'''. Paris, [[Centra Esperantista Oficejo]], 1912. {{Citaĵo|225-paĝa, grandformata volumo. Enhavas dokumentojn pri la [[Lingva Komitato]], la Akademio, la konstanta komitato de la kongresoj, la [[Centra Oficejo]], la [[Oficiala Gazeto]], la [[Internacia Societo de Amikoj de Esperanto]], la liston de la Internaciaj Fakaj Asocioj kaj institucioj, la liston de la regionaj propagandaj asocioj, la liston de la esperantaj gazetoj kaj fine liston de personoj kiuj deziras korespondadi.|[[Belga Esperantisto]] n050 (dec 1912)}} == U == ===[[Unua helpo (broŝuro)]]=== '''Unua helpo'''. Eld. de [[Burroughs-Wellcome]], Londono, 1913(?) {{citaĵo|La ĉiekonata firmo Burroughs, Wellcome & Ko., Londono, kies artikoloj portas la fabrikmarkon “[[Tabloid]],” jam de longe uzis Esperanton en siaj komercaj rilatoj; kaj nun niaj antaŭemaj amikoj publikigas bele presitan broŝuron (taŭgan por porti en la poŝo), kiu enhavas mallongan sed tre klaran informon pri unua-helpo ĉe akcidentoj. Tiuj, kiuj apudestas, kiam akcidento okazas, fariĝas respondaj por la prizorgo de la suferanto. Ne ĉiam estas eble havigi kuracistan helpon. Tio devas esti tuj farata, sed dum la neevitebla [[intertempo]], oni devas fari ion por malpliigi doloron kaj malhelpi pluan difektiĝon. La Esperantistoj forte subtenu tiun ĉi firmon, kaj sendu poŝtmarkon rekte al ĝi por ekzemplero de la suprenomita verko.|Ŝolom. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 104, Aŭgusto (1913)}} ===[[Unua slovaka kristana princo]]=== J. Hodál. '''Unua slovaka kristana princo''' trad. St. Kamaryt. Eld. Komitato de Pribina-festoj, [[Nitra]], 1933(?) ===[[Unesteno: Universala Esperanta Stenografio]]=== *[[Johannes Jakob Sturzenegger]] kaj [[Hainrich Matzinger]]. '''Unesteno: Universala Esperanta Stenografio'''. Eld. Mondo, Zuriko, 1965. {{citaĵo|La vivo konsistas el aro da malhelpoj, kiujn oni devas venki. Antaŭ tiuj [[malhelpo]]j, la homo reagas inventante ilojn, kiuj faciligas la lukton kontraŭ tiuj baraĵoj. La sumo de tiuj famligiloj kreitaj de la homo konsistigas la kulturon. La esperantista kulturo — kaj sekve la tuthomara, el kiu Esperanto estas konsistiga ero — ĵus riĉiĝis per unu el tiuj faciligiloj, kiujn postulas la ĉiutage pli kaj pli nin rapidiganta ĉirkaŭmondo: stenografio propra. La amo al [[Esperanto]] de nia samideano Sturzenegger, apogita sur lia faka kompetento kaj tiu de S-ro. Matzinger pri [[stenografio]], donis al ni la kape priskribitan [[libro]]n, kiu aldone estas unu el la plej belaj iam ajn produktitaj en Esperantujo. Per ĝi, krome, debutas en la Movado nova eldonejo, sidanta en [[Svislando]]. Se mi aldonas, ke la libro estas originale verkita en Esperanto kaj aperas sub la aŭspicio de UEA kaj de Instituto por Esperanto en Komerco kaj [[Industrio]], mi certe apenaŭ povus aldoni aliajn eksterajn rekomendojn. Pri la enhavo mi estas tute laika; sed se juĝi laŭ voĉo de fakuloj, ankaŭ el faka vidpunkto temas pri vere atentinda kontribuo ne nur al la Esperanta, sed ankaŭ al la ĝenerala stenografio. La libro estas fundamente orientita al [[memistruado]], kaj tio estas alia ĝia [[elstaraĵo]], ĉar ordinare stenografiaj lernolibroj estas aranĝitaj por [[klasĉambro]]j. Tiel, post 24-paĝa sojlo kun glosaro kaj skribtefinikaj instrukcioj, venas la unua el la du ĉefaj partoj, kiuj konsistigas la metodon, nome ''Koresponda Skribo'', tra 61 ĉapitroj, el kiuj la 41 lastaj estas perfektigaj; tuj sekvas la dua parto, ''Rapida Skribo'', kiu ampleksas 67 [[ĉapitro]]jn. El pedagogia vidpunkto la libro ŝajnas al mi ia eminenta (mia laikeco devigas min uzi la vorton ŝajnas), ĉar ĝi adaptiĝas al la 3-ŝtupa lernoprocezo de Pestalozzi: rigardi - pensi - agi, kaj estas aldone aranĝita laŭ la metodo de programita instruado kaj laŭ la principo de la facila al la malfacila. Laŭ mia kompreno,[[Universala Esperanta Stenografio]] (UNESTENO) estas [[Misiado|misia laboro]], kiu pioniras preskaŭ virgan kampon de nia propra kulturo. Kiam mi montris la libron en mia Universitato al homoj kun tiufakaj interesoj, ili ĝin admiris kaj laŭdis, sed ne malĉefe impresis ilin, ke [[Esperantujo]] estas tiel fortika kaj serioza «lando», ke ĝi povas aldoni al la faka literaturo stenografia tian produkton. Sekve do mi povas aserti, ke la libro UNESTENO estas bela rezultaĵo de ama krea laboro plenumita de du kompetentaj spertuloj, kiuj, per ĝi, digne aŭtoritatigis nian Movadon en la monda kadro de la stenografia didaktiko. Al ĉiuj esperantistoj, sed ĉefe al interesitoj pri rapidskribanto, mi povas nur rekomendi la libron per duonparafrazo el vortoj de la frumezepoka romhispana klasikulo [[Isidoro el Seviljo]]: ''Sunt hic multa bona: tolle, lege!'' [[La Laguna]], sept. 1967.|[[Juan Régulo Pérez|J. REGULO]]. [[Boletín]] n164 (nov 1967)}} ===[[La Unuiĝo sen Nomo]]=== H. de Greeve. '''La Unuiĝo sen Nomo'''. Eld. la aŭtoro, Harlemo, 1939(?) {{citaĵo|La aŭtoro pledas, ke oni plibonigu la mondon, unue plibonigante sin mem ; ke oni reportu amon en la mondon, amante mem la proksimulon. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 410, Junio (1939)}} ===[[Unika kaj sola en Esperantujo Mnemonika Instituto]]=== D. Fajnŝtein.'''Unika kaj sola en Esperantujo Mnemonika Instituto''', Eld. Zawalna, Vilno, 1932(?) {{citaĵo|Metodo de memorfortigo trifoje premiita de la Pariza Akademio[...] Prospekto pri memorfortigo: kurso instruata per korespondaj lecionoj en Esperanto.|[[Belga esperantisto]] n196 (jun-aug 1932)}} === [[Universala Unuiĝo]] === ''Universala Unuiĝo'' Organo por homa [[unuiĝo]] en ĉiuj formoj de la pensoj kaj agoj. Eld. [[Agentejo Esperanto]], Moskvo, ekde 1914. ===[[Unu jarcento de naciaj luktoj, 1847-1945]]=== '''Unu jarcento de naciaj luktoj, 1847-1945'''. Fremdlingva eldonejo, Hanojo, 1970. {{citaĵo|La tabelo de la enhavo parolas per si mem: La perdo de la sendependeco. La starigo de la kolonia reĝimo (1897-1918). Ekonomiaj transformoj (1919-1929). De la ekonomia krizo ĝis la dua mondmilito (1930-1939). Vjetnamio dum la dua [[mondmilito]] (1939-1945). La fondiĝo de la Vjetnama Demokratia Respubliko (1945-1946). La eventoplenaj jaroj de tiu epoko interpretiĝas en la libro, kiel oni certe atendas de la Hanojaj esperantistoj, laŭ la linioj de la revolucia dialektiko.|[[Fernando de Diego|F. DE DIEGO]]. [[Boletín]] n184 (mar 1971)}} ===[[Urbo São Paulo]]=== '''Urbo São Paulo'''. Eld. [[Brazila Instituto de Geografio kaj Statistiko]], Rio de Janeiro, 1948(?) {{citaĵo|Bela 48-paĝa libro, kun 45 tutpaĝaj bildoj kaj priskriba teksto pri la [[vidindaĵo]]j de tiu Brazila ĉefurbo. Oni jam eldonis similan verkon pri [[Salvador]], kaj esperas aldoni pluajn al la serio. La verko estas oficiala eldonaĵo de la Brazila Instituto de Geografio kaj Statistiko.|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 521-522, Septembro - Oktobro (1948)}} == Ŭ == == V == ===[[Valentine-Emile Mannevy, Heroo kaj Apostolo]]=== [[Claude Vernay]] kaj [[Marcel Delcourt]]. '''Valentine-Emile Mannevy, Heroo kaj Apostolo'''. Eld. [[Nordfranca Esperantisto]], [[Dunherque]], 1939(?) {{citaĵo|Bonstile verkita biografo, kun portreto, pri [[Leŭtenanto]] [[Valentin Mannevy|Mannevy]] (1882-1912), kies mallongan kaj modestan sed meritoplenan vivon la loka [[Esperantistaro]] ĉiam konservas en memoro kun [[danko]] kaj admiro.|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 413, Septembro (1939) }} ===[[Varna - La Reĝino de la Nigra Maro]]=== '''Varna - La Reĝino de la Nigra Maro'''. Eld. Oficejo de Somerrestado (Kurortno bjuro), Varna(?), 1930(?), 32pĝ. {{citaĵo|Bela multkolora bildo sur la unua paĝo de la kovrilo, prezentanta la havenon kun la banejoj, allogas. 27 Ilustraĵoj en la libreto montras belajn angulojn el la haveno, banejojn, la kazinon, apudmaran ĝardenon kaj belajn ĉirkaŭaĵojn de Varna: Diklli taŝ, Alaĝa monaĥejo ktp. Landkarto montras la vojon al Varna de diversaj urboj en [[Meza Eŭropo]]. Speciala tabelo donas la vojaĝdaŭron kaj la veturpagon de la samaj urboj al Varna. La libro estas destinita por eksterlandanoj, por diskonigi la belecon kaj ĉarmon de la [[bulgara Riviero]].|[[Bulgara esperantisto]], j.12 n.09-10}} === [[La Vangfrapo]] === [[Abraham Dreyfus]]. LA VANGFRAPO, unuakta komedio. Trad. el franca lingvo Ŝ. Sar. Eld. [[Librairie de Esperanto]]. Paris. 52 paĝoj ===[[Varsovio rekonstruita]]=== A. Ciborowski kaj S. Jankowski.'''Varsovio rekonstruita'''. Eldonejo «Polonia», Varsovio, 1964(?) {{citaĵo|Pri la drastaj sekvoj de milito oni jam multe skribis kaj spertis laŭlonge de la historio, kaj la lasta mondmilito (1939-1945) ĝisoste skurĝis la homaron. Disŝiritaj korpoj, velkintaj animoj kaj sennombraj detruoj estis la diabla rikolto kiun tiu kunflagrado donacis al [[Eŭropo]]. Tiu ĉi albumo estas plua atestilo pri la emo «ree stumbli en sama ŝtono» kiun la homo prisuferas; sed... ĉu ne la homo estas nevole haŭlita al tiaj [[milito]]j? Jen pensiga demando. Mi inklinas pensi, ke nia mondo estas tretejo kie la okazintaĵoj tretas la homojn «prilaboras» ilin..., sed ni ne fantaziu, kaj revenu en la libron. '''Varsovio rekonstruita''' estas esence fotoalbumo kiu paralele montras bildojn el la ĉefaj stratoj, monumentoj, ktp., de la urbo tiel kiel restis en la 1945a jaro, kaj tiel kiel aspektis en la 1962a. Interesa teksto — en bonega lingvo — klarigas la signifon kaj gravecon kiun havis [[Varsovio]] por la tuta Polujo, vera «koro, cerbo kaj trezorejo» de la nacio. Per [[cifero]]j, statistiko vekas hororon en nia koro: Kiom da voj —kaj fervoj— pontoj, industriaj kaj memoraĵaj konstruaĵoj, [[loĝdomo]]j, lernejoj, ktp. detruitaj!, kaj kio estas multe pli valora: la homoj ! ! La teksto estas grandparte akuza [[dokumento]] bazita sur historiaj faktoj, kies komento trolongigus ĉi tiun recenzon. La libro — 140 paga— estas bone bindita per blanka tolo kun malhelaj verdoflavaj literoj, kaj emajlita, papera kovrilo. Gratulojn al la [[Pola Esperanto Asocio]], aŭtoroj kaj tradukinto, pro la [[eldono]] de tiu grava dokumento.|N. L. ESCARTIN. [[Boletín]] n145 (sep 1964)}} ===Venko=== *S. Frantz. Venko. Verŝaĵo originale verkita. Eld. Esperantista Centra Librejo, Paris. Poŝtkarto : 9 x 14 cm. ===[[La vero pri persekutoj kontraŭ religio en USSR]]=== M. Ŝervud. La vero pri persekutoj kontraŭ religio en USSR. Eld. Uniono de militantaj ateistoj kaj CK SEU, Moskvo, 1930. {{citaĵo|Broŝuro celanta nei aŭ klarigi ]a informojn rondirantajn en eŭropa kaj amerika gazetaro pri kontraŭreligiaj persekutoj en Sovetio. El lingva vidpunkto, oni ne rajtas nomi la libreton valora akiro por nia literaturo, kvankam ĝi estas facile komprenebla, malgraŭ sufiĉe multnombraj nekorektaĵoj. Prijuĝante la enhavon oni devas konstati, ke la argumentado estas tre manka, kaj pro troa klopodado pruvi neekziston de kontraŭreligiaj persekutoj, nur sukcesas veki, eĉ ĉe senreligia Eŭropano, la senton ke ne estas eble en [[Sovetio]] esti liber-pensanto, se tiu koncepto ankaŭ ampleksas liberan ekzercon de iu kulto sen revenĝo iuspeca de la aŭtoritato. Kiu tro volas pruvi, ofte konvinkas pri la malo.|[[Belga esperantisto]] n187 (jul-aug 1931)}} ===[[La vero pri la vjetnam-ĉinaj rilatoj dum tridek lastaj jaroj]]=== '''La vero pri la Vjetnam-Ĉinaj rilatoj dum tridek lastaj jaroj'''. Eld. Ruĝa Rivero; Fremdlingva Eldonejo, Hanoi 1980. - 110 p {{citaĵo|Dum la lastaj kvin jaroj la streĉoj en la mondo denove pliakrigis. Sed nia „La mondo" tro ofte koncentriĝas je [[Eŭropo]]. En [[sudorienta Azio]] ĝis 1975 ekzistis nenia malstreĉiĝo — estis milito. Nur tiam Usono retiris siajn trupojn el SO-Azio, liberiĝis suda [[Vjetnamio]]. Kaj la [[Kamboĝa Genocido|kampuĉia tragedio]] — kiu povus ĝin forgesi? Post la batalo kontraŭ Usono Vjetnamio (por rememoro: 43,2 milionoj da enloĝantoj, 332 559 kv. km da teritorio, [[liberiĝo]] el sub franca kolonieco en 1945) komence de 1979 sin devis defendi kontraŭ ĉina agreso. Mi esperas ke ĉiu memoras la barbarajn batalmetodojn de la ĉinaj trupoj. Sed kiuj estas la kaŭzoj, ke Ĉinio, iam subtenanta revoluciajn [[movado]]jn en la liberiga batalo, ŝanĝis sian politikon kaj agresas kontraŭ lando, en kiu vivas nur 4,5 procentoj de la nombro de la propra enloĝantaro? Respondon pri tio donas ĉi tiu libro. En Vjetnamio eldoniĝis konsiderinda nombro de esperantlingvaj libroj, kaj post paŭzo la eldonagado rekomenciĝis per «Kampuĉio — la nigraj jaroj". Daŭrigas tiun agadon „La vero pri la vjetnam-ĉinaj rilatoj dum tridek lastaj jaroj". Laŭ mi du ecoj distingas tiun verkon: la konsekvenca historia metodo kaj la ampleksa uzo de pruvaj ĉinaj dokumentoj. La aŭtoroj tre detale priskribas la rolon de Vjetnamio en la ĉina strebado al pli granda politika influo kaj klarigas diversajn poziciojn kaj celojn de Ĉinio, Vjetnamio kaj la aliaj du hindoĉinaj [[ŝtat]]j en la periodo de la [[hindoĉina milito]] (ĝis 1954), en la kontraŭusona [[batalo]] kaj post la nacia unuiĝo de [[Vjetnamio]]. En tio ili speciale emfazas la hegemonismon, „grandpotencismon" de la ĉina registaro, tamen menciante la subtenon, kiun donis la ĉina popolo al la batalanta suda najbaro. Do prezentiĝas libro, kiu estas valora por politike interesita homo. Precipe se li ne volas informiĝi ekskluzive per propralandaj gazetoj kaj radioelsendoj. La lingvaĵo havas kelkfoje iom propagandisman stilon — sed tio neniel malaltigas la aprezon, kiun meritas tiu [[libro]].|[[Michael Lennartz]]. [[Der Esperantist]] - Numero 106, Februaro (1981)}} ===[[Viaj Amikoj la Libroj]]=== '''Viaj Amikoj la Libroj'''. Eld. [[Heroldo de Esperanto]], Koln, 1932(?) ===[[Vintro-fabeloj]] [[Heinrich Seidel]]. [[Vintro-fabeloj]]: Unua volumo, trad. I. Bücker. Eld. [[Ader & Borel]], Dresden, 1919(?) {{citaĵo|Sciencistoj asertas, ke dum sia junaĝo, infano devas travivi resume la longan evoluon de sia prapatraro. Ĉu ankaŭ juna lingvo devas progresadi samvoje, kiel naturaj idiomoj, kaj ĉu tial ĝi ŝategas [[legendo]]jn, fabelojn? Riĉa estas jam tiu fako, de "[[La feino]]" en la [[Ekzercaro]] kaj "L' virineto de l'maro" en la Krestomatio, ĝis la [[traduko]]j de l’ rakontaroj de Grimm aŭ de Andersen. Jen simila, kaj tion oni rajtas diri, ne malpli valora verko. "Vintro-fabeloj" prezentanta sin, kiel konvenas en neĝblanka placa bindaĵo. En la [[antaŭparolo]] deziras la tradukintino, ke la ĉarmaj fantaziajoj, kiuj vidigas profundan amon al la naturo, havigu al la tutmonda gejunularo ioman plezuron kiel "al ĉiuj plenaĝuloj sciantaj revi kaj ŝati fantaziaĵojn". Do, sorĉistoj, magiistoj, feinoj, reĝidinoj, sagacaj bestoj, jen la [[personaro]]; miraklaj okazoj, virto rekompencita kaj malbono punita, jen la enhavo de l’ dekunu vivplenaj rakontoj. Oni povas laŭdi la nunan kutimon antaŭekzamenigi manuskripton de societo aŭ de alilandaj spertuloj. La stilo estas vigla, tre komprenebla; ĝi denove montras, kiom nia lingvo, sen plibonigoj, taŭgas por tradukoj fidelaj. Oni rimarkos oftan lertan uzon de l’ apartaj propraĵoj de Esperanto, t. e. adverboj kaj participoj, malpezigante multe da esprimoj. Sed [[perfekteco]] estas malfacile atingebla. En frazoj kiel: "La reĝo estis promesinta al tiu, kiu sukcesas, la manon de lia filino kaj la duonon de lia regno" la vorto "sia" estus sole korekta. Se formoj kiel: "sunumitaloko", "hejmveo", "rapideforumante", "rajdonte kastelen" agrable surprizas, vortoj kiel: "sekalderikolto” aŭ "detondi" gajnus perdante sian "de". En: "La pluvo deglitis de ŝi nenion domanĝante", aŭ: "La akra vintro ne domaĝis la semon", la verbo "domaĝi" havas sencon preskaŭ malan al la ĝisnune uzata. Ĉu "la [[kano]]" povas signifi: "la kanoj" aŭ "la kanejo"? Ĉu prepozicio ne estus pli konsilinda ol akuzativo en: "Ili malsuperen falis la Stuparon" "Moka ridado trasonis la tutan arbon?" Kaj kial "cizeli" anstataŭ "ĉizi"? Sed tiuj makuletoj kaj kelkaj similaj estas neoftaj; vere rekomendinda temppasigilo estas tralego de tiu rakontaro, agrabla laŭ ekstero kaj interno; multaj legantoj pruvu, ke mirindajoj ankoraŭ placas en nia materia epoko kaj rekompencu ia laboron de l' tradukintino kaj la kunagon de l’ [[eldonisto]]j.|G. S.|Esperanto n223 fev 1919}} ===[[Virinoj en Hungario]]=== [[Erzsebet Nogradi Toth]]. '''Virinoj en Hungario'''. Eld. [[Nacia Konsilio de Hungaraj Virinoj]], Budapest 1983, 17 p. {{citaĵo|La malgranda kajero permesas enrigardon en la evoluon de la hungaroj virinoj dum la lastaj 40 jaroj. Ĝin eldonis la Nacia Konsilio de Hungaraj Virinoj kaj redaktis Erzsebet Nogradi Toth. La broŝuro donas informojn pri la realigo de la egalrajteco de la virinoj, komencante kun la inkluzivigo en la [[laborproceso]]n, la faka klereco kaj de la sama [[salajro]] por sama laboro ĝis dumlabora protektado koj sanitara prizorgado. Granda [[parto]] estas dediĉita al la hungara familio, ol la familiopolitiko, al la zorgado pri la pli aĝa generacio, precipe de la virinoj kaj al la kultura klerio. Fine estas substrekata la [[pacoklopodo]]j de la Nacia Konsilio de hungaraj virinoj kaj ilia kontribuo, kiun ili donas en la kadro de la [[tutmonda esperantista movado]]. Kvankam oni ne povis pritrakti ĉiujn problemojn en ĉi tiu 17-paĝa kajero, valorus havi [[informo]]jn pri la enigo de la ciganinoj en la [[evoluproceso]]n de la hungara socio.|[[Monika Schrage]]. [[Der Esperantist]] n123_jan. 1984}} ===[[La vivo de d-ro L. L. Zamenhof en bildoj]]=== [[Henk Thien]]. '''La vivo de d-ro L. L. Zamenhof en bildoj'''. . Eldonas UEA, 1984. Formato 21 x 29 cm. kun 128 pĝ. {{citaĵo|La grandformata libro estas laŭtempe ordigita dokumento pri la tuta vivo de la iniciatinto de la Internacia Lingvo Esperanto. Sen analizoj aŭ provoj al [[interpret]]o oni povas sekvi lian vivon, jaron post jaro, kun la helpo de 114 elektitaj fotoj kaj 25 mapoj, presitaj sur luksa papero. Aperas ankaŭ konsiloj kiel uzi la bildlibron por artikoloj du en klubvesperoj, kie oni povas aranĝi [[kurso]]jn.|Suno. [[Boletín]] n264 (jul 1984)}} ===[[Vivo de D-ro Martin Luther]]=== G. T. Löwe, '''Vivo de D-ro Martin Luther kun aldono: La Malgranda Kateĥismo'''. Eld. la aŭtoro, Dresden, 1933(?) {{citaĵo|Libro interesa kaj utila, sed difektita de multaj eraroj de preso kaj de stilo. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 338, Junio (1933)}} ===[[La Vivo kaj Koncepto de la Societo de Amikoj]]=== '''La Vivo kaj Koncepto de la Societo de Amikoj'''. Eld. [[The Esperanto Publishing Co.]], 1937(?) {{citaĵo|Ĉi tiu libro konsistas el du partoj. Unue ĝi prezentas serion da elĉerpaĵoj el [[kvakeraj skribaĵoj]] verkitaj en la lastaj 300 jaroj, ĉe kiuj la leganto trovos la koncepton de la [[Societo de Amikoj]] aŭ de kelkaj ĝiaj membroj pri diversaj religiaj demandoj kaj pri ĝia [[traduko]] en la ĉiutagan vivon de [[Kristano]]. Pro tio, ke kelkaj citaĵoj estas antikvaj, aŭ esprimitaj per lingvaĵo mistika, eble la ordinara leganto (kaj certe la supraĵa) trovos ĝin kelkloke nefacile komprenebla. Estus konsilinde studi unue la broŝuron ''[[Religio sen Ritoj]]'', kaj aparte la libron [[Fundamentoj de la Kvakerismo]] (B.E.A. 18.), por pli bone kompreni kelkajn aludojn. Tamen tiu, kiu legos la verkon penseme, trovos en ĝi multon pripensindan. Verŝajne la dua parto troviĝos ĝenerale pli facila. Ĝi prezentas la konatajn ''Konsilojn'' kaj ''Demandojn'', kiujn en ĉiu kvakera kunveno oni kutimas de tempo al tempo legi kaj primediti. Pro ilia solida saĝo kaj praktika gravo ilia studo povas esti tre helpa por ĉiu, kiu sin nomas Kristano, ĉu kvakero aŭ ne. Kontentiga traduko de tia verko estas afero eksterordinare malfacila —kiom malfacila povas kompreni nur spertulo-provinto— kaj farebla nur de iu, kiu profunde scias la temon, kaj samtempe majstras ambaŭ lingvojn. Tia estas la tradukinto, [[John A. Gill]] (Kial li kaŝas sian nomon ?). Zorge komparante la tradukon kun la originalo, mi fojon post fojo miris pri la perfekteco de lia traduko (ĉe kiu multe helpis ankaŭ [[James Tyler Harrod|James T. Harrod]]). Tipa malfacilaĵo estas la traduko de la vorto ''ministry'' (laŭ kvakera uzo); ĝi estas tradukita en ''Fundamentoj'' per ''[[ministrado]]'', sed ĉi tie, pli ĝuste, per [[pastrado]] (kp. ''Apok''. 1/6, 5/10). La sola preseraro, kiun mi rimarkis (krom duba ĉu se sur p. 61) estas la ellaso de la apostrofo ĉe ''Friends' Book Centre'' kaj ''Friends’ Service Council'': moda eraro, kiu nuntempe makulas pli ol unu kvakeran eldonaĵon en la angla lingvo. Entute verko, kiu nenion diros al la supraĵulo serĉanta nur facilan distron; sed kiu abunde repagos tiun, kiu ĝin serioze studos kaj pripensos.| [[Montagu Christie Butler|M.C.B.]] [[ La Brita Esperantisto]] - Numero 394, Februaro (1938) }} ===[[La Vivo kaj Oraj Reguloj por la Bonsano]]=== A. Christianson. '''La Vivo kaj Oraj Reguloj por la Bonsano''' trad. [[James Robbie]] kaj [[Alexander M’Callum]]. 1914(?) {{citaĵo|En tiu ĉi ok-paga brogureto ni ricevas kernecajn dirojn de famaj aŭtoroj, fanditajn en [[versaĵo]]n esperantan, ankaŭ dek tri regulojn por la bonsano, kiuj nepre utilos al ĉiu, kiu ilin sekvos. Tamen pri unu el tiuj ĉi mi dubas, ĉu ĝia graveco meritas lokon.|A.E.W. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 120, Decembro (1914)}} ===[[Vivo de nia Vojo]]=== [[Adalberto Bangha]]. '''Vivo de nia Vojo'''. Eld. [[Ligo de Jesu-Koro]], Budapeŝto, 1938(?) ===[[Vizitu la Altajn Tatrojn]]=== '''Vizitu la Altajn Tatrojn'''. Eld. [[Stefan Toth]], [[Svit]], 1948 (?) === [[Vœu en faveur de l'adoption de la langue auxiliaire Esperanto]] === '''Vœu en faveur de l'adoption de la langue auxiliaire Esperanto signé par les membres de l'Académie des Sciences'''. Académie des Sciences, 1923? == W == ===[[Warum Esperanto?]]=== '''Warum Esperanto? Warum Deutscher Esperanto-Bund?''' Eld. [[Deutscher Esperanto-Bund]], [[Dresden]], 22pĝ. {{citaĵo| Propaganda broŝuro en germana lingvo. Respondo al oponoj, apologio de [[GEA|G.E.A.]], kaj pozitiva faktaro por konvinki dubemulojn.|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 378, Oktobro (1936)}} == X == == Y == == Z == === [[Zamenhofa Kurso de esperanto por ĉeĥoj]] === '''Zamenhofa Kurso de esperanto por ĉeĥoj'''. Eld. R. A. Ĉech, Vieno, 1922? {{Citaĵo|Plena kurso de Esperanto , kun la tu ta ekzercaro fundamenta de D-ro Zamenhof, en Esperanto kaj en [[ĉeĥa lingvo]]. La merito de ĉi tiu eldono estas, ke per la graveco de ĝia eldonnombro (20.000 ekz.) kaj per ĝia [[presigo]] sur tute ordinara ĵurnala papero, ĝi atingis tre malmultekostan prezon. Tre certe tiu eldono multe helpos la propagandon en la [[Ĉeĥoslovaka respubliko]]|[[Belga Esperantisto]] n087 (maj 1922)}} ===[[Zejnab kaj Aman]]=== [[Ĥamid Alimĝan]]. '''Zejnab kaj Aman''' tradukis [[Petro Poliŝĉuk]]. Komisiono pri internaciaj ligoj de esperantistoj de soveta Uzbekistano. Taŝkent, 1968. {{citaĵo|La verketo konsistas el mallonga biografio de Ĥamid Alimĝan, el poemo kaj glosaro. La aŭtoro naskiĝis en j. 1909-a kaj mortis en sia 35-a jaro pro akcidento. En sia poemo Alimĝan rakontas pri la amo inter Zejnab’ (la junulo) kaj [[Aman]] (la junulino), amo kiun malhelpis kruelaj moroj, superstiĉoj, despoteco. La aŭtoro, arda adepto de Socialismo, per sia poemo skurĝas ĉion, kio kontraŭas la homan rajton direkti libere sian amon. Per averto de la tradukinto ni scias, ke en la uzbeka lingvo la akcento falas sur la lastan silabon. Tial estas evidenta la malfacila tasko de la tradukinto: trovi unusilabajn vortojn kaj apostrofi... senĉese. Tamen, tio ne pravigas ke pro rimbezono oni esperantigu uzbekajn [[vorto]]jn, kiuj jam havas sian respektivan en Esperanto, kiel ''dastamo'': rakonto, ''pajandozo'' :tapiŝo, ''perio'' :feino, ''kaseto'' : bovlo, urjuko : abrikoto, ''apa'': fratino k.a. Ie la tradukinto hezitas inter la adjektiva kaj adverba participo: "Se vi iam tuŝinta akvon trinkas ĝin”; "Mi vagis povra, malsatinta". Ankaŭ pro la [[verspostulo]]j iu strofo estas ne tuj komprenebla, pĝ 5: “Ĉi tie plenaj kantojn belajn kanaloj bruas” (ĉi tie plenaj kanaloj bruas belajn kantojn). Laŭ konata proverbo, komenco bona, laboro duona; ni do esperu ke la bravaj [[samideano]]j uzbekaj konigos al ni pli gravajn verkojn de sia literaturo.|S. Gumá. [[Boletín]] n176 (nov 1969)}} == Referencoj == {{Referencoj|2}} {{Unua|kat=ne}} [[Kategorio:Esperanto-eldonaĵoj]] [[Kategorio:Ĝermolistoj]] [[Kategorio:Listoj pri Esperanto]] 7y18pal7oy8vteelawzfp7tgx474b97 9490873 9490871 2026-10-09T15:05:20Z Roberto 609 /* Faka Vortareto Nº 1 */ 9490873 wikitext text/x-wiki {{ArtikolaMesaĝokesto | speco = ĝermo | bildo = <span style="vertical-align: middle; background:transparent">[[Dosiero:libro.svg|50ra]]<span style="margin-left:-45px;">[[Dosiero:Jubilea simbolo.svg|40ra]]</span></span> | css-stiloj = width: 80%; | teksto =''Tiu ĉi artikolo estas [[Vikipedio:ĝermo|ĝermo]]j de Eldonaĵoj en kaj pri Esperanto. Movu mallongajn informojn pri esperantaj eldonaĵoj en tiun ĉi paĝon metante [[Vikipedio:alidirektilo|alidirektilo]]n.<br />Se vi volus partigi informon en apartan artikolon, aldonu informojn tiel ke '''minimume''' estu tri plenaj frazoj, prefere pli, nepre estu ĝusta kategorio (minimume Kategorio:Esperanto-eldonaĵoj), kaj laŭeble ankaŭ uziĝu la ŝablonoj. Post kreo de aparta artikolo forigu la informon de ĉi tie. }} {{KompaktaEnhavTabelo}} <!--{{Enhavtabelo dekstre|default=hidden}}--> {{-}} == A == ===[[Afrika Revuo]]=== '''Afrika Revuo: Esperanto-gazeto por ĉiuj.'''. Siatempe la sola esperanto-gazeto aperanta en Afriko. Casablanca (Maroko). Jan.-nov.-dec. 1947, 8-20 p. 23x15. 20,5x13,5, presita, 12 n-roj entute 108 paĝoj. Ĉefred. [[Iréne Fink]]. IEMW 705.227-B.Esp. HEM (340), GEBAA (1829), === [[Akordoj Esperantaj]] === [[M. L. Kaplan]]. '''Akordoj esperantaj'''. Eld. [[Jakobo Ŝapiro]], Bialystok, 1923? {{Citaĵo|Aro kun 14 poezioj, kiujn ni povas rekomendi al la amantoj de bonaj versaĵoj|[[Belga Esperantisto]] n101-102 (jul-aug 1923)}} === [[Albumo de konataj Esperantistoj]] === [[Fritz Schuck]]. '''Albumo de konataj Esperantistoj.''' [[1906]]. 55 p. kun 111 fotoj. Unika dokumento pri la pioniroj de la unua epoko de Esperanto. ===[[Al la nuklea epoko pacan akordon]]=== [[Vladen Kuznecov]]. '''Al la nuklea epoko pacan akordon. 6 principoj de Konstantin Ĉernenko — normoj de interrilatoj de la nukleaj regnoj'''. Eld. [[APN]] (Novosti), Moskvo 1984. {{citaĵo|De la konata konata sovetia publicisto Vladen Kuznecov ĵus aperis en Esperanta traduko la broŝuro "Al la nuklea epoko pacan akordon. 6 principoj de Konstantin Ĉernenko — normoj de interrilatoj de la nukleaj regnoj". La 14-paĝan broŝuron eldonis APN (Novosti), Moskvo 1984. Tre bonvena bonege presita materialo. [[Der Esperantist]] n128_jun 1984}} ===[[Amatora iluziisto]]=== [[Magi Emulo]]. '''Amatora iluziisto'''. Eld. Esperanta [[Stenografio]], [[Issy-les-Moulineaux]], 1932(?) {{citaĵo|Facilaj iluzioj fareblaj sen speciala aparato, priskribitaj en Esperanta Stenografio Duployé-Flageul|[[Brazila Esperantisto]] 1932 j23 n01-03_jan-mar}} ===[[Antaŭen al la batalo kaj venko !]]=== '''Antaŭen al la batalo kaj venko !''' Eldonis [[Ekrelo]] ([[Eldon-Kooperativo por Revolucia Esperanto-Literaturo]]), Leipzig, 1931(?), 15 pĝ. La 9-an de novembro 1934 oni [[Datoj de la hungara Esperanto-movado|malpermesis en Hungario]] distribuadon de tiu libro. {{citaĵo|Interna disputo inter diverstendaj liberpensuloj. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 315, julio (1931)}} ===[[Aprenda el Esperanto en su casa!]]=== '''Aprenda el Esperanto en su casa!'''. Eldonis [[Argentina Esperanto-Asocio]] (antaŭaĵo de la nuna [[Argentina Esperanto-Ligo]]), [[Bonaero]], 1927(?) ===[[Arboj de la Arbaro kaj Kampo]]=== [[Frank Booth]]. '''Arboj de la Arbaro kaj Kampo'''. [[Esperanto Publishing Co. Ltd.]], 1947(?) {{citaĵo|Abundas en Esperanto verkoj fikciaj aŭ efemeraj, sed verkoj kun eduka valoro ankoraŭ tro malmultas. Kun plezuro ni bonvenigas ĉi tiun libreton. Ni ne scias la [[nomo]]n de la tradukinto, sed li bone faris sian laboron ; kaj la ilustraĵoj estas vera ĝojo por la okuloj. Eble la titolo iom troesperigas, ĉar (post klarigo pri arba [[botaniko]]) temas pri nur ses arbospecoj : [[frakseno]], platanacero, fago, karpeno, ulmo, kaj kverko. Tamen ne ĉiu certe konas eĉ tiujn ses ; kaj ilin la libro klare priskribas. Sed ni insiste rekomendas —aparte por [[leganto]] nebrita (kiu povas dubi pri la preciza signifo, ekzemple, de ulmo glatfolia, [[ulmo]] ordinara, aŭ kverko durmast)—ke oni aldonu la nomojn Latinajn. Eĉ leganton Britan helpus Angla traduko de du-tri [[vorto]]j ne ĉie troveblaj, ekz., kambiumo, [[tirujo]]. Fina paĝo priskribas la Arbaraman [[Popolo]]n ([[La Brita Esperantisto|B.E.]] 1945, p. 65). Recenzisto kutimas serĉi kritikindaĵojn. Ni do rekomendas, ke ĉe dua eldono oni pripensu jenajn sugestojn : p.2, ĉi-tiu (ĉi tiu) (sen streketo) ; 8/24 brulas {bruli) ; 8/26 aprilo (Aprilo) ; 20 malpli malglataj (pli glataj) (simpligo) ; ruĝtinkturete verdeta (?); 32 mezkampo (kampomeze) ; 37 certa (iu). ''Podue'' (8) estas esprimo interesa, ĉar neordinara, tamen tre trafa : ''duope'' ne signifas same. Entute verko tre rekomendinda: por lernejo ĉe kiu oni instruas Esperanton, bonega legolibro. Kaj ne sole por infanoj. Ni esperas, ke sekvos ĝin aliaj libretoj pri elementa scienco, simile valoraj.|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 509-510 sep-okt 1947}} {{citaĵo|La tradukisto skribas, ke tiu [[libreto]] helpos al pli granda familiareco kun arboj kiuj ŝirmas kaj nutras la peltajn kaj plumajn estaĵojn kaj provizas la semantajn flamojn ĉirkaŭ kiuj oni kolektigas kiam en [[Anglujo]] la strigoj komencas sian noktan kriadon ». La libreto prezentias ion novan en nia tradukita literaturaĵo, kaj certe interesos multajn, kiuj ŝatas la naturon.|[[Afrika Revuo]] numeroj 11-12, Novembro - Decembro (1947)}} ===[[Argenta Duopo]]=== '''Argenta Duopo. Jubilea libro pri Baghy kaj Kalocsay'''. Eld. [[Literatura Mondo]], Budapest, 1937(?) {{citaĵo|Kiom oni rajtas jam nun profeti pri la [[estonteco]] de la lingvo Esperanto, tiom oni pravas aserti, ke la postmilita laboro de [[Julio Baghy|Baghy]] kaj [[Kálmán Kalocsay|Kalocsay]] restos ĉiama mejloŝtono en nia literaturo. Tial la apero de ilia jubilea libro interesos ĉiun, kiu laŭvalore taksas la kontribuojn de ĉi tiuj hungaroj, al nia kulturo kaj kiu kredas gravaj ties disflorigon kaj popularigon. La unua volumo de Arĝenta Duopo (presita sur paĝoj ornamitaj per verda bordero) konsistas el mallonga enkonduko. La jubileantoj parolas pri si mem, kaj [[kolekto]] da verketoj prozaj kaj versaj pri la jubileantoj el la plumoj de aliaj [[verkisto]]j diverslandaj. Troviĝas en ĉi tiu [[volumo]] ankaŭ multaj fotografaĵoj de Baghy kaj Kalocsay je diversaj aĝoj kaj [[cirkonstanco]]j. En la unua parto la intervjuoj raportitaj de [[László Halka]] ĵetas interesan lumon sur la [[personeco]]jn, la aspirojn, kaj la reciprokan sintenadon de niaj du plej eminentaj vivantaj poetoj; dum al tiu, kiu trovas pli studinda ol la personaĵoj la strukturon de la lingvo, oni povas rekomendi la 12-paĝan resumon de la klera vortkunmeta [[sistemo]] ellaborita de Kalocsay. La enaj diferencoj inter Baghy kaj Kalocsay respeguliĝas en la malsamaj kriterioj, kiujn oni devas uzi, prijuĝante iliajn verkojn. [[Bruno Migliorini]] ([[Dante]] — [[Infero (La Dia Komedio)|Infero]]), [[Lauri Ilmari Lappi]] ([[Kalocsay]] kaj [[Kalevala]]) kaj [[Leo Belmont]] (Strangaj amimoj) ĉiuj emfazas la vaste kulturitan esteton, la preskaŭ pedante sinperfektigeman poeton, kiu estas Kalocsay, kaj kies verkojn oni povas kritike taksi el pure artisma vidpunkto, sen atento al la homo ilin kreinta. Sed ĉe Baghy estas tute malsame; neniel eblas apartigi de li liajn poemojn, romanojn, [[novelo]]jn, ĉar lia spirito, liaj idealoj ĉion enestas kaj ĉion vibrigas, tiel ke jam post [[legado]] de du-tri verkoj oni sentas, ke oni bone konas la homon mem. Ne la malplej granda merito de Baghy kaj Kalocsay sin montris en ilia ĉiama preteco kuraĝigi kaj helpi novajn talentulojn sur la literatura kampo ; ili sukcesis arigi ĉirkaŭ si en Budapeŝto kaj en la paĝoj de ''[[Literatura Mondo]]'' kreskantan nombron da novaj verkistoj, kiuj sen tio eble ne povus elveni antaŭ la publikon. Pri tiu [[faceto]] de ilia multflanka laboro, por kiu la amantoj de la literaturo ŝuldas al ili eternan dankon, ne mankas atestoj sur la [[paĝo]]j de Arĝenta Duopo.|[[Alec Venture]]. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 390, oktobro (1937)}} ===[[Artefarita helplingvo Akciom Variant]]=== D. G. Baev. '''Artefarita helplingvo Akciom Variant''' ===[[Asocia Libro, kun oficialaj informoj pri la Itala Esperanto-Movado]]=== '''Asocia Libro, kun oficialaj informoj pri la Itala Esperanto-Movado'''. Eld. Esperanto-Centro Itala, Milano, 1935(?) {{citaĵo|Priskribo kaj historio de la movado tutmonde, kaj aparte en ltalujo, kun [[detalo]]j pri la [[Itala Esperantista Federacio]], kaj artikolo pri la [[faŝismo]]. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 369, Januaro (1936)}} ===[[Astronomio (libro)]]=== '''Astronomio''', Ŝanhajo, 1935(?) ===[[Aŭstrio (libro)]]=== '''Aŭstrio'''. Eld. Varb-oficejo de Ministerio por komerco kaj trafiko, Vieno, 1936(?), 32 pĝ. {{citaĵo|Belege, laŭ artisma vidpunkto eldonita, 32-paĝa gvidlibro tra la lando de la [[UK 1926|XXVIII-a]]. Priskribas turismajn kaj kultur-historiajn atrakciojn de [[Vieno]] kaj de ĉiuj federaciaj landoj de la [[ŝtato]]. Sekvas detala listo de banlokoj, aer-kuraclokoj kaj someraj restadejoj, veturado sur Danubo, sporto kaj popolkostumoj en Aŭstrio. Amaso da perfekte reproduktitaj fotoj de pejzaĝoj ilustras la tekston. Geografia karto estas aldonita. Kolora kovrilo prezentas [[tirolano]]n kaj tirolaninon en iliaj ĉarmaj popolkostumoj.|[[Bulgara esperantisto]] j. 17 n. 09-10 maj-jun 1936}} == B == ===[[Batalante por la metalo]]=== N. Mihajlov. '''Batalante por la metalo''' tradukis P. Gavrilov. Eldonis [[Ekrelo]] ([[Eldon-Kooperativo por Revolucia Esperanto-Literaturo]]), Leipzig, 1931, 27 pĝ. La aŭtoro estis laboristo en la uzino “Serp i Molot”. {{citaĵo|Dramo pri rusaj ŝipanoj en revolucio de 1917. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 311, marto (1931)}} ===[[Bohemaj kantoj]]=== '''Bohemaj kantoj''' trad. [[Rudolfo Dostal]]. Vieno, 1913(?) {{citaĵo|Pri tiu hektografita kolekto de muzikaloj mi ne povas fari pli bone ol rekopii la antaŭparoleton de S-ro R. Dostal: "Provinte esperantigi kelkajn el la amasa riĉeco la plej konatajn bohemajn popolkantojn, mi ne atentis en la tradukoj tiel severe pri la korektaj rimoj, kiel pri la laŭsenca kaj preskaŭ laŭvorta transmeto. La konantoj de la afero scias, ke la originaloj ankaŭ ne estas rimpuraj. Se mi trafis klare kopii la naivan senton de tiuj ĉi popolkantoj, tio min jam kontentigus kaj samtempe tio ree pruvus, kian mirindan flekseblecon Esperanto enhavas. — Pro tio, karaj kantoj, plezurigu kelkhore la Esperantistaron!"|Esperanto n140 mar 1913}} === [[La Bohemaj Mondbanlokoj kaj iliaj ekskursteritorioj]] === [[Ambros Schiffner]]. '''La Bohemaj Mondbanlokoj kaj iliaj ekskursteritorioj'''. Trad. Josef Wünsch kaj Bruno Zeinon. Eld. Landligo por Interkomuniko de Fremduloj, [[Karlsbad]], 1922? ===[[Bukedeto]]=== [[Margarethe Krestanoff]] (org.) '''Bukedeto: sep diversnaciaj rakontoj''' Kun antaŭparolo de [[Marie Hankel]]. Eld. Sudgermana Esperanto-Eldonejo, [[München]], 1923(?) {{citaĵo|Kolekto de sep floroj, ŝiritaj el sep kampoj: el la [[angla]], [[bulgara]], [[franca]], [[germana]], [[montenegra]], [[rusa]] kaj [[turka literaturo]]j. Jen kion skribas en la antaŭparolo nia konata samideanino Marie Hankel: „La leganto de la rakontoj kvazaŭ anime laŭ fabela maniero tramigras sep diversajn landojn, ricevas impreson de malsimilaj karakteroj, samtempe ankaŭ spertas, ke ni ĉiuj simile sentas, ĝojas, ploras kaj ŝercas“ [[Bulgara esperantisto]] j04 n12 aug. 1923}} ===[[Bulgario. Mallonga skizo]]=== *[[Spas Rusinov]]. [[Bulgario. Mallonga skizo]]. Trad. Stefka Ĥristova, Lidia Raevo kaj [[Venelin Mitev]]. [[Redaktoro]], [[Asen Grigorov]]. Pentristo, Doĝo Doĉev. Belarta aranĝo, Dimitr Kartelev. Teknika redaktoro, T. Janĉeva. Sofia-Press, 1968, 119 paĝoj. {{citaĵo|Anstataŭ mallonga skizo pri Bulgario, pli bone estus nomi tiun verketon "Ĉio pri [[Bulgario]]”. Tiu ĉi bela lando de la [[Balkana Duoninsulo]], lerte priskribita kun ĝia situacio, reliefo, naturaj riĉaĵoj, hidrografio, klimato, flaŭro kaj faŭno, loĝantaro kaj ĝia deveno, historio, rajtoj kaj devoj de la civitanoj, libereco de [[konscienco]] kaj [[konfesio]], deviga kaj senpaga edukado de la junularo, ekonomio, industrio, [[agrikulturo]], evoluo de transporto kaj [[komunikado]], komerco, nacia [[enspezo]] kaj distribuado, senpaga sanprotektado, feriado kaj ripozo, sociala [[asekurado]], zorgoj por infanoj kaj patrinoj, [[kulturo]] kaj arto, scienco, [[literaturo]], [[gazetaro]] kaj libroeldonado, muziko kaj sceneja muzikarto, filmarto, artaj [[monumento]]j de la antikvaj tracoj, helenoj, romianoj kaj bizancanoj ĝis nun, [[skulptaĵo]]j, freskoj kaj ĝenerala pentrarto, marmoraj kaj ceramikaj mozaikoj, arkitekturo, bibliotekoj, muzeoj, amatora artagado, korpokulturo kaj sporto, turismo, (kampadejoj, ktp.), per malgrandaj presliteroj ĉio estas detale raportita, kun buntaj mapoj kaj kovrilpaĝo, multaj fotografaĵoj kaj, portretoj pri elstaraj gravuloj de ĉiu epoko. Vere, mankas nenio en tiu ĉi skizo por bone koni la landon... krom iri tien kaj ĝui ties belaĵojn.|J. Devis. [[Boletín]] n173 (maj 1969)}} == C == ===[[100 jaroj de slovaka gimnazio Martin]]=== [[Renatino Vongrej]]. '''100 jaroj de slovaka gimnazio Martin''' trad. Ludoviko Izak. Eld. Meza Ĝeneralkleriga Lernejo, [[Martin]], 1968(?) {{citaĵo|Tre interesa kaj bele prezentita estas tiu broŝuro eldonita de la Meza Ĝeneralkleriga Lernejo en Martin, kiel propagando al la jubileo. De la «Historia Enkonduko » ĝis « Centjara Historio kaj Estanteco » , ĉio estas interesa; la grafika parto estas kiel viva elmontro de la evoluo de la urbo. Gratulon al la urbo MARTIN.|[[Boletín]] n165 (jan 1968)}} ===[[Cuñataí Porá]]=== Katalin. '''Cuñataí Porá''' 20 p. 1987? {{citaĵo|Broŝuro verkita de Katalin. Eldonita de Astura Esperanto-Asocio. La verko estas rakonto de tragedio okazinta meze de ĝangalo en Sud-Ameriko inter indianoj kaj blankuloj en kontrasto al diverseco de [[moro]]j, sed komuneco de profundaj sentoj. La dramo spegulas la subpremadon de la indianoj fare de la blankuloj. La stilo estas flua kaj invitas al senhalta legado ĝis la fino. Cinataí Porti estas la nomo de la rolantino, kiun en [[gvarania lingvo|gvarania]]j vortoj signifas "Belan Knabinon".| G.M.E. [[Boletín]] n280 (maj 1987)}} == Ĉ == ===[[La Ĉaso al diablo]]=== U. E. Bersetzerre. '''La Ĉaso al diablo'''. Trad. A. L. Reni. N. 4-5 de «Malgranda Kolekto de l’Espéranto». Eld. [[Antonio Paolet]], [[San Vito al Tagliamento]], 1916 ===[[Ĉielarka standardo]]=== '''Ĉielarka standardo''' estis la unua gazeto esperantlingva pri [[kooperativismo]], eldonita en Varsovio de eldon-kooperativo Spolnota Ргасу ĉirkaŭ 1935. ===[[Ĉu nova milito? Jes. Kial?]]=== [[A. den Doolaard]]. '''Ĉu nova milito? Jes. Kial?'''. 1939(?) {{citaĵo|Ĝi pritraktas la fiinfluon de trustoj kaj private posedataj armilfabrikejoj sur internacian politikon, kaj vidas en ties komercaj interesoj nepran fonton de militoj. Verŝajne tion konsentus ĉiu, kaj pri la temo jam aperis multaj libroj. La stilo de la nuna verko tamen estas tiel obskura, ke el ĝi mi persone ricevis nenian klaran ideon.| [[Montagu Christie Butler|M.C.B.]] [[La Brita Esperantisto]] - Numero 409, Majo (1939)}} ===[[Ĉu vi konas Italion?]]=== '''Ĉu vi konas Italion?'''. Eld. Direzione Generale per il Turismo, Roma, 1938(?) ===[[ Ĉu vi parolas tendare?]]=== [[Renato Corsetti]], [[Mauro La Torre]], [[Hans Bakker]].''' Ĉu vi parolas tendare? Bildkurso por labortendaroj'''. Eldono: [[TEJO]], Rotterdam , 1974. {{citaĵo|La libro eldoniĝis, laŭ la kunaŭtoro Renato Corsetti, kiel helpilo por la instruado de Esperanto en labortendaroj. En sia karaktero de helpilo ĝi povas fari bonan servon, ne nur inter tendaranoj, sed ankaŭ inter ĉiuspecaj komencantoj, se ilin gvidas kompetenta instruisto. La ekzercoj abundas, kaj la amuzaj desegnoj kontribuas al la uzindeco de la libro.|[[Fernando de Diego]]. [[Boletín]] n208 (mar 1975)}} == D == ===[[Danco ĉirkaŭ lokomobilo]]=== [[Mats Traat]] ([[d:Q729330|en vikidatumoj]]). '''Danco ĉirkaŭ lokomobilo''' trad. [[Hillar Saha]] kaj [[Henrik Seppik]]. 1984(?) {{citaĵo|En Estonio operis en Esperanto romano de estona verkisto Mats Traat "Danco ĉirkaŭ lokomobilo". La baza temo de la romano estas la festo de la estonaj kampuloj en [[vilaĝo]] de la 20-a jarcento. Lia verkaro ricevis plurajn literaturajn premiojn de la Estona Respubliko. Parto de lia [[poezio]] kaj prozo estas tradukita en la rusan, germanan, finnan, bulgaran, latvan kaj aliajn lingvojn. El la [[estona lingvo]] tradukis Hillar Saha kaj Henrik Seppik. Eldonkvanto 4000.| [[Elmar Ratassepp]]. [[Der Esperantist]] n128_jun. 1984}} ===[[Defendi la pacon, preventi nuklean militon]]=== '''Defendi la pacon, preventi nuklean militon: Proponoj de Soveta Unio en la Dua Speciala Sesio de la Ĝenerala Asembleo de UN pri malarmado'''. Eld. [[Asocio de Sovetiaj Esperantistoj]]/ Sovetia MEM-sekcio; Moskvo 1982, 76 p. {{citaĵo|En tiu ĉi broŝuro la sovetia [[MEM]]-sekcio prezentas la Esperanto-tradukon de gravaj dokumentoj pri la persista batalo de [[Soveta Unio]] por konservi la pacon. Temas pri jenaj [[dokumento]]j: — Mesaĝo de [[Leonid Breĵnev|L. I. Breĵnev]] al la Dua Sesio de la [[Ĝenerala Asembleo de UN]] pri malarmado, en kiu li solene proklamis la decidon de Soveta Unio, ne uzi la unua {{JN|nuklea armilo}}; — Parolado de [[Andreo Gromiko|A. A. Gromyko]] je la 15-a de julio 1982 en la sama loko, en kiu li detalege prezentas kaj klarigas la eksteran [[politiko]]n de Soveta Unio, direktitan al konservado de la paco, al haltigo de la vetarmado, speciale rilate la nukleajn armilojn, kaj al iom-post-ioma malaltigo de la nivelo de armiteco per traktadoj kaj intertraktitaj [[Konvencio]]j; — Memorando de [[USSR]] prezentanta la sovetian opinion pri solvendaj problemoj kaj la vojoj al ilia solvo, por elimini la kreskantan nuklean minacon kaj por bridi la [[vetarmado]]n; — Bazaj tezoj de Konvencio pri malpermeso kaj fina neniigo de kemiaj armiloj; — Gazetara konferenco de A. A. Gromyko je la 21-a de julio 1982 en Nov-Jorko, en kiu li, post enkondukaj rimarkigoj, respondas la [[demando]]jn de reprezentantoj de amaskomunikiloj. Ne necesas substreki la politikan gravecon de la prezentitaj materialoj, kaj la sovetiaj [[esperantisto]]j meritas plenan laŭdon kaj aprobon, ke ili disponigis tiun tradukon al la internacia esperantistaro, precipe al tiu en okcidentaj regionoj, en kiuj cni kutime ne tre klopodas disvastigi la veron pri la sinteno kaj celado de Soveta Unio. Krom tio, la broŝuro vekas intereson ankaŭ en lingva rilato, ĉar la materialoj entenas la tutan politikan terminaron de niaj tagoj. Sed tiurilate la broŝuro ŝajnas ne tute kontentiga. La uzitaj nocioj (ekz. raketoj de surtera baziĝo, rimedoj de avangarda bazigo, flugilhavaj raketoj por granda distanco k. a.) ja estas kompreneblaj, sed ofte ŝajnas trovitaj sen deca konsidero de la internacie kutima dirmaniero. Certe ĉiu politike informita leganto komprenas el la kunteksto, ke «blokado" estas tio, kion la anglalingvanoj nomas "freeze" kaj la germanoj «"Einfrieren". Nu, kial ne preni la samsencan Esperanto-vorton "[[frostigo]]" (eble eĉ "fridigo")? Aliakampe ja oni ankaŭ parolas pri frostigitaj aŭ tradiciaj armiloj (kontraste al la nukleaj), sed la tradukintoj preferis la senkoloran esprimon «ordinaroj armiloj". Se oni celas la tutan arsenalon de la nukleaj armiloj, oni devus paroli pri «nukleaj armiloj" aŭ "[[nuklea armilaro]]", sed ne nur pri "[[nuklea armilo]]", same pri "kemia armilaro" aŭ "kemiaj armiloj" kaj ne pri "[[kemia armilo]]". Rimedoj, per kiuj oni volas estigi konfidon inter la ŝtatoj, certe estas "konfidigaj [[rimedo]]j", ne nur "(kon)fidrimedoj". Kaj per "submarino-raketportantoj" la tradukintoj certe celas "raketportantajn (aŭ: raketekipitajn) [[submarŝipo]]jn". Apud la trafa «malarmado" troviĝas okaze "senarmiĝi" kaj "[[malarmigo]]". Kaj certe oni devas supozi sub "gardaranĝoj" protektajn disponojn aŭ aranĝojn. Ankaŭ ĝenerale la lingvaĵo kelkloke efektas iomete ruse, ne nur pro la evidenta necerteco en la apliko aŭ neapliko de la difina [[artikolo]], sed ankaŭ — en la vortelekto; ekz. elpaŝi (anstataŭ pledi, engaĝiĝi) por io; bruliga (anst. urĝega) problemo; penetrita (anst. saturita, kaptita) de zorgo; malmagnetigi (anst. neŭtraligi, malfortigi) la volon; sindevigo (anst. [[devontigo]], devoligo); malelekte (anst. senelekte); militteatro (anst. militejo); informacio (anst. inform-aĵ-o); ŝtatulo (anst. ŝtatisto) k. a. — en la traktado de kelkaj transitivaj verboj" ekz. anonci pri programoj (anst. anonci [[programo]]jn) ; minaci al Soveta Unio (anst minaci Sovetan Union); impresiga (anst. impresa) k. a. — en nekutimaj elipsoj kaj dirmanieroj; ekz. Se restarigi la veron, necesas agnoski . . . (anst. Por restarigi la veron aŭ Se oni volas restarigi la veron) ; Temas pri minaca armilo, precipe se konsideri la atingojn de la scienco (anst. . . . precipe se oni konsideras . . .); ajne bona estu la rezolucio (anst. Kiel ajn bona estu . . .) k. a. Tamen, malgraŭ tiu ŝajna multnombro la lingvaj rimarkoj tute ne malgrandigas la valoron de la prezentita traduko, kiu entute transdonas la komplikajn kaj malfacile tradukeblajn tekstojn en komprenebla kaj flue legebla formo. Estas nepre dezirinde, ke la [[materialo]] atingu kiel eble plej vastan legantaron en Esperantujo. |D-ro [[Karl Schulze]] (᛭)|[[Der Esperantist]] 1983 n122 jun.1983}} ===[[La dektri mortis]]=== L. Vetter. '''La 13 mortis'''. Tradukis [[Hans Borschert]]. Eld. Borschert kaj Riemasch, [[Bamberg]], 1950. {{citaĵo|Mi ĵus finas la legadon de la supre menciita libro. Mi min sentas maltrankvila. Mi jam ne dormis la lastan nokton kaj mi divenas ke la venontan mi ankaŭ pasigos sen dormo plie. Mi dronus en suspekto ĉiuspeca. Se mi ion manĝas aŭ trinkas, nu min demandas ĉu krima mano ne metis venenon en ĝin. Konsekvence, mi suspektas miajn konatulojn, proksimulon!, kaj eĉ mian parencaron ke ili volas mortigi min. Do, se vi intencas pasigi sendormajn noktojn, se vi volas havi la impreson ke ĉio, kion vi trinkas aŭ manĝas havas guston de amara veneno, se vi emas perdi la konfidon al ĉiuj, kiuj vivas kun vi, mi donas al vi taŭgan konsilon: vi leku (''tiel'') « La 13 mortis >. La verkon oni legas facile kaj la teksto estas konvena. Bedaŭrinde kelkaj strangaj formoj, kelkaj novaj vortoj, kaj ankaŭ kelkaj maloftaj preseraroj malagrabligetas la rakonton.| L. GENIN. [[Belga esperantisto]] n306 (okt 1951)}} ===[[Der Grossvater unserer Familie]]=== '''Der Grossvater unserer Familie'''. Eld. Internacionalo de Militrezistantoj, [[Enfield]], 1940(?) {{citaĵo|La titolo estas Germana (kial?), sed la teksto estas Esperanta —simpla kaj kompreneble, sed kun tro multe da eraretoj. Ĝi priskribas laboron por diversnaciaj rifuĝintoj en kaj el diversaj landoj. Sur la titolpaĝo estas ĉarma bildo de [[George Lansbury]] kun tri knabinoj zorgataj de la Internacionalo (pro kio la titolo). Petu ekzempleron.|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 418, Februaro (1940)}} ===[[Deutsch-Esperanto Taschenwörterbuch]]=== J. Künnel. '''Deutsch-Esperanto Taschenwörterbuch'''. Hamburg {{citaĵo|Kiom ni povas juĝi, ĝi estas tre bona. [[Papero]] neluksa: tamen ke la aŭtoro eldonu ion ajn en la nunaj cirkonstancoj estas mem triumfo. Ni gratulas lin, kaj deziras por la verko grandan disvendon.|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 521-522, Septembro - Oktobro (1948)}} ===[[Devo de reĝo]]=== A. Vandevelde. '''Devo de reĝo'''. Eld. [[Charles H. Edmons]], London, 1916(?) {{citaĵo|Tiu ĉi teatraĵeto estis tre sukcese ludita ĉe la 9-a [[Brita Kongreso de Esperanto]], en [[York]]. |[[Brazila Esperantisto]] 1916 j07 n09-12 sep-dec.}} {{citaĵo|Vandevelde ne estas nur talentplena aktoro, li ankaŭ scias uzi la plumon. La [[teatraĵo]]n, kiun li prezentis en York kaj kiu estis tiel entuziasme aplaŭdata, li verkis si mem, kaj nun, laŭ la deziro de multaj amikoj, li konsentis publikigi ĝin. La temo estas eltirita el la granda tragedio, kies scenejo nun estas Eŭropo. En boma kaj flua [[Esperanto]] li gloras la heroan viktimon de la unua horo kaj sian glorindan reĝon. La legontoj certe ĝuos la sentplenan [[kanto]]n de la Feino de l' paco; estas ĉefverketo de vere sentita poezio; la [[ritmo]] kaj versfarado estas senriproĉaj. Mi plezure rekomendas tiun ĉarman verketon al ĉiuj amantoj de bona literaturo.|-R.U. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 141, Septembro (1916) }} ===[[La Dia Vojo]]=== H. Hubertsson. '''La Dia Vojo''' . Eld. [[Esperanto-Missionen]], [[Nora Stad]], 1953(?) {{citaĵo|Temas pri nova kajero por dissemi la kristanan kredon pere de Esperanto. Ĝi enhavas aron da religiaj normoj, celantaj konduki la homojn al la Dia Vojo, al daŭra paco kaj al superabunda ĝojo pro saviĝo.|[[Boletín]] n060 (dec 1953)}} ===[[Diccionario simultaneo en 21 idiomas]]=== '''Diccionario simultaneo en 21 idiomas''' Eld. Ediciones DISTEIN, Barcelona. 1977, 218 pĝ, 20 x 13 cm. {{citaĵo|Ediciones Distein eldonis vortaron kiu enhavas 2.000 vortojn en 21 [[lingvo]]j: hispana, germana, kataluna, ĉeka, dana, esperanta, finna, franca, greka, nederlanda, hungara, angla, itala, malaja, norvega, pola, portugala, rumana, rusa, sveda kaj turka. Por faciligi ĝian studadon, la vortaro estas dividita en du partojn. En la unua parto estas 2.000 vortoj kun siaj tradukoj en la 21 lingvoj. En la dua parto oni enlistigis la 2.000 [[vorto]]jn, grupigitajn laŭ alfabeta ordo en ĉiu el la 21 lingvoj. Dank'al tiuj du partoj oni povas traduki kaj kompari vortojn facile kaj rapide. Nur unu makulo pro la granda lingvadiverseco la verko enhavas kelkajn [[preseraro]]jn.|[[Boletín]] n257 (maj 1983)}} === [[Die bisherigen Erfolge der Welthifssprache Esperanto auf den ganzen Welt]] === H. Ploeles; [[Hans Sappl]]. '''Die bisherigen Erfolge der Welthifssprache Esperanto auf den ganzen Welt''' (3-a eldono). Eld. Paulus-Verlag, Graz, 1922. {{Citaĵo|Tre interesa dokumento por propagandistoj kaj paroladistoj, kiuj komprenas la germanan lingvon. La libro enhavas allogan historion kaj gramatikon de Esperanto kaj ĉiuspecajn informojn pri la disvastiĝo de nia movado tra la tuta mondo.|[[Belga Esperantisto]] n101-102 (jul-aug 1923)}} === [[La difino de la dattago en la kristana epoko]] === E. Fischer. '''La difino de la dattago en la kristana epoko , nova similia metodo por elkalkuli senskribe (ankaŭ sen tabeloj) la semajntagojn por ĉiuj datoj de la jaro 4 ĝis 5000 post Kristo laŭ [[kalendaro]]j julia kaj gregora'''. Eld. Ader & Borel, Dresden, 1914, - 20 paĝoj, (15,5x11,5) cm . {{Citaĵo|Belege eldonita libreto, kies subtitolo plene montras la enhavon, kiu estas tre agrabla verkita. Ĝi estas tre interesa por grupaj kunvenoj|[[Belga Esperantisto]] n069 (jul 1914)}} ===[[Dion adori]]=== [[Maria Ha De Vermyj]]. '''Dion adori'''. Eld. [[Literatura Mondo]], Budapest, 1938(?). {{citaĵo|La verko konsistas el tri poemoj liberpensaj —''Pentofarantino, En Cirkloj Centrifugaj'' (pri [[Friedrich Nietzsche|Nietzsche]]), kaj ''Amatino Dia''. iuj montras profundan senton poetan kaj religian, ĝisekstazan [[amo]]n al beleco, kaj delikatan elekton de vortoj kaj esprimoj; tamen ili plaĉos nur al tiu, kiu komprenos ilin tra la nuboj de mistikismo.| I. C. FORTEY. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 400, Aŭgusto (1938)}} ===[[D-ro Leono Swiezawski kaj liaj verkoj]]=== S. Dziwlik. '''D-ro Leono Swiezawski kaj liaj verkoj'''. Eld. [[Edward Fialek]], Krakovo, 1939(?) {{citaĵo|Interesa rakonto pri la vivo de liberpensa filozofo Swiezawski, kaj pri lia ĉefverko ''Dio Prudento'' [''tiel''] kaj aliaj, kiujn oni esperas eldoni post ne longe. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 405, Januaro (1939)}} ===[[Du horojn en timego]]=== Fratino Teresa. '''Du horojn en timego'''. Eld. Centra Nederlanda Katolika Esperanta Librejo, [[Eindhoven]], 1933(?) {{citaĵo|La libro havas ian propran ĉarmon, kaj ĝenerale la stilo estas bona, kvankam pro la multeco de kunmetitaj vortoj iom peza. |[[La Brita Esperantisto]] - numero 338, junio (1933)}} ===[[Du Premiitaj Tezoj]]=== [[A. J. Edmonds]] kaj [[William Phillimore]]. '''Du Premiitaj Tezoj'''. Eld. [[Brita Esperanto-Asocio]], Londono, 1914. {{citaĵo|Jen 20-paĝa broŝuro enhavanta la tezojn, kiuj gajnigis al la verkintoj, en 1913 kaj 1914 respektive, la Prezidantan Premion, kiun starigis siakoste nia Prezidanto de la B.E.A., S-ro [[Leŭtenanto]] [[Harold Bolingbroke Mudie|H. B. Mudie]]. Ambaŭ tezoj estas tre legindaj por ĉiuj [[Esperantisto]]j, kiel ankaŭ por ne-Esperantistoj, kiuj interesiĝas je la objektoj traktitaj. En la tezo: ''La grava signifo de l' Nova Testamento en Esperanto'', Pastro A. J. Edmonds, M.A., kies bedaŭrindan morton ni raportis en nia numero de lasta Julio, traktas la Novan Testamenton laŭ ĝiaj vidpunktoj literatura kaj morala, ankaŭ konsideras ĝin kiel instruilon kaj propagandilon por la Esperanta movado. Mi devas, kiel honesta kritikanto, raporti, ke kelkaj (tre malmultaj) radikoj estas neĝuste uzitaj, ekzemple en la diro, ke Jesuo “riverencis la virinojn,” kie oni volis komprenigi respektegis. Bonegan pledon faras S-ro W. Phillimore en sia tezo: ''La graveco de Esperanto por la Blinduloj'', montrante, kiajn gravajn servojn jam faris, kaj ankoraŭ plimulte faros, Esperanto por tiuj niaj fratoj, kiuj ne ĝuas la benon de la vidado. Kompreneble li parolas pri la fizike blindaj ; sed li povus dediĉi ankaŭ kelkajn [[vorto]]jn pri spirite blindaj, por kiuj Esperanto nepre servos kiel grava lumigilo.|A.E.W. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 120, Decembro (1914)}} == E == ===[[Eklezio kaj Oktobra Revolucio]]=== [[Boris P. Kandidov]], '''Eklezio kaj Oktobra Revolucio'''. Eld. [[Ekrelo]], Leipzig, 1931, 20 pĝ ===[[Ekrigardo al Budhismo]]=== [[Dosiero:1956 Ekrigardo al Budhismo.jpeg|eta]] R. L. Soni. '''Ekrigardo al Budhismo'''. Eld. Budhana Ligo Esperantista, [[Prestatyn]] ([[Denbighshire]], [[Kimrio]]), 1956. {{citaĵo|La broŝuro prezentas tre koncizan enkondukon al la budaisma doktrino, proponata al la multokupita leganto, neinformata pri enhavo kaj potencoj de [[budhismo]]. Ĝi celas servi la budaisman movadon kaj pli bonan komprenon inter [[budhano]]j kaj la cetera mondo por ke per la renaskiĝo de budaismo la mondo povu saviĝi. Estas montrata kelkaj fundamentaj doktrinoj de budhidmo. La mondo estas malsana pro la suferado kiun kaŭzas la avido, t.e. la egoisma deziro asociigi kun ĉio kion ni amas kaj disiĝi de ĉio kion ni malamas. Tiuj egoismaj deziroj kutime kondukas al seniluziiĝo, al suferado. Por forigi la suferadon la homo superregu tiujn avidojn sekvante la vojon de mem-venko, vojon kiu kondukas al Nirvano, la stato de perfekta ripozo, foresto de deziro, iluzio kaj malĝojo. Menciinte la plej gravajn kontribuaĵojn kiujn budaismo faris en la pasinteco por la bono de la mondo, la broŝuro proklamas ke la okcidenta civilizacio urĝe bezonas la forton de la racia, sublima religio, [[konsolo]] kaj espero de triono de la homaro, por eskapi la teruraĵojn de nova mondmilito kaj atingi [[feliĉo]]n, prosperon kaj pacon. F. C.|[[Belga Esperantisto]] - Numero 346, Decembro, 1956}} ===[[Eksplodo de l' Paco]]=== [[Edward Ozimek]]. '''Eksplodo de l' Paco. Telegramo al la Ligo de Nacioj kaj al la Homo'''. Eld. la aŭtoro, Varsovio, 1937. {{citaĵo|Ĉi tiu konciza alvoko por la paco kaj egaligo de l' sociordo—verko de pola fervoja [[pensio|pensiulo]], kiun oni tradukis okaze de la [[UK 1937|Jubilea Kongreso]] — prezentas familiaran eklektikon. Denove pledoj kontraŭ armebudĝetoj, privata fabrikado de armiloj kaj mortpuno, kune kun proponoj pri laborhoroj, edukado, grandurboj, kaj universala uzo de Esperanto. La aŭtoro fincelas Unuigon de la Ŝtatoj de l' Mondo. Facilanime li rekomendas tiurilate centran kontrolon de la financa politiko. Pli realisma ŝajnas la konsilo apliki la plej akrajn sankciojn kontraŭ ŝtatoj kiuj ekster la Ligo preparas batalilojn por atako. “Pereu hodiaŭ miliono—por ke ne pereu post jaroj dekoj da milionoj.” |M.M.D. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 391, Novembro (1937)}} {{citaĵo|Ĉi tiu broŝuro skizas praktikan planon por forigi militon. La Ligo de Nacioj devas fariĝi plej supra, direktanta organo, kiu regas la mondon —la “Unuiĝintaj Ŝtatoj de la Mondo”. La aŭtoro kredas ebla tujan realigon de sia detala projekto ; unu postulo kies estas tutmonda enkonduko de [[Esperanto]] en internaciajn rilatojn. Ni ĉiuj devas kun la aŭtoro alceli “universalan unuiĝon de paco, [[libereco]], kaj bonstato”, kaj eĉ se oni dubas, ĉu la [[propono]]j estas eblaj, kaj ĉu ili nepre trafus la celon, oni ja tralegos la bone tradukitan “telegramon” kun intereso.| J. FARRAND. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 400, Aŭgusto (1938)}} ===[[Elektitaj Fabeloj de Fay Andreas]]=== '''Elektitaj Fabeloj de Fay Andreas''' trad. Maŭro. Eld. [[Esperanta Librejo]], [[Budapeŝto]], 1946. {{citaĵo|Kolekto de 29 fabloj, kun biografio. Tute leginda, kaj lukse eldonita. Por esti sincera, tamen, oni devas konfesi, ke de literatura vidpunkto la stilo estas nur mezgrada, ŝanĝo de esprimo, elekto de [[radiko]] pli ĝusta, aldono de pronomo, forigo de erareto, rearanĝo de vortordo—aferoj kiom etaj ! Tamen ĉe ili kuŝas la [[diferenco]] inter la verko de inteligenta [[lernanto]] kaj la kreaĵo de majstro !|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 499-500}} ===[[El Esperanto]]=== '''El Esperanto'''. Eld. [[Societo Kuba por la Propagando de Esperanto]], s/l, 1927(?) 8 pĝ. {{citaĵo|Bonega kaj bele prezentita propagandilo por nia lingvo.|[[Belga esperantisto]] n153 (nov 1927)}} ===[[El idioma internacional Esperanto]]=== '''El idioma internacional Esperanto''' . Eld. Asociacion Esperantista Argentina, 1919? Enhavo : Propaganda parto. Kurso de Esperanto en 18 lecionoj. Ĝenerala Esperanto-hispana vortaro.<ref>Esperanto n231 nov 1919</ref> ===[[Enkondukilo en la fundamentajn regulojn de la mondlingvo Esperanto]]=== '''Enkondukilo en la fundamentajn regulojn de la mondlingvo Esperanto'''. Eldonita de Esperanto-Junularo, [[Leipzig]], 1927(?) ===[[Enkonduko en la kulturon]]=== '''Enkonduko en la kulturon'''. Eld. [[Portugala Eldona Rondo]], Porto, 1982? ===[[En la Lando de la Blanka Monto]]=== [[Léon Huot-Sordot]]. '''En la Lando de la Blanka Monto''' trad. Noel. Eld. [[Presa Esperantista Societo]], Parizo 1913 - 67 pĝ. {{citaĵo|Bonan servon faris al ni Esperantistoj D-ro Noel, prezentante al ni tiel bonstilan tradukon de tre leginda libro. Mi tuj konstatu, ke ĝi neniel estas gvidlibro, tiu severa tirano, kiu, sub masko de bonintenca amiko, diktas al vi, per kiaj brokantitaj adjektivoj vi devas admiri tiun aŭ alian vidindaĵon, kaj distras vian animon per aludoj pri nekoncernaj faktoj rilate doganon, biletprezojn, k.t.p. Kontraŭe, ĝi estas libera rakonto de sprita kaj homa homo, kiu nek afektas emociojn, nek hontas pri ili. Ni amas lin, kiam, matene, kun nelacigitaj kruroj, li marŝe ekiras sur la monton, malŝatante la vagonaron, kiu portas la senfortulojn kaj dikventrulojn ĝis la supro de [[Montenvers]]; kaj egale ni amas lin, kiam, kun membroj streĉitaj de nekutima ekzerciteco, li staras sur la supro kaj meditas pri la komforta hotelo tie malsupre, pri la baldaŭ venonta krepusko, pri la longa penado de la malsuprenira marŝo, kaj decidas enpoŝigi sian antaŭan fierecon kaj veturi kun la dikuloj. Pri du aŭ tri punktoj stilaj en tiu ĉi cetere bonstila [[traduko]] mi sentas min ne plene kontenta; el tiuj mi citos unu, la plej gravan. Rilate la sufikson ''ig'', mi trovas en kelkaj lokoj jen mankon, jen troecon. Ekzemple: teruriga (12, 8) estas neĝusta, ĉar teruri (sen ig) signifas: meti teruron (Ps. xxvii. 1; Ham. 18, 11); dronitaj (14, 18) bezonas ''ig'', ĉar droni signifas, ne sufoki, sed sufokiĝi (Ham. 70, 14; Krest. 185, 35); naŭziga (22, 17) estas trohava, ĉar naŭzi signifas: meti naŭzon (Rab. 33, 11; Rev. 26, 21); ardita (28, 18) devus esti ardigita aŭ ardanta, ĉar ardi signifas : esti varmega (Sent. Sal. vi, 28; Marta 166, 11); duonruinita (50, 18) bezonas la ig (Ham. 46, 14; Rab. 64, 31). Pri la tipografio kaj bildaro de tiu ĉi volumo mi povas diri, ke ili inde subtenas la tradiciojn de la Presa Esperantista Societo de Parizo.|A.E.W. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 107, Novembro (1913)}} ===[[Ekskurso en nombroj]]=== F. Emerson Andrews. '''Ekskurso en nombroj'''. Eldonis ''The Duodecimal Society of America'' (poste renomita ''Dozenal Society of America'', [https://dozenal.org/ ligilo]), [[Staten Island]], 1960(?) {{citaĵo|Tiu interesa broŝureto enhavas [[artikolo]]n, kiu prezentas, en popularaj vortoj, malnovan ideon. Ĝi estas la kalkulado laŭ la [[Dekduuma sistemo|bazo 12]], en matematiko, pezoj kaj mezuroj kaj aliaj branĉoj, anstataŭ la uzata [[Dekuma nombrosistemo|decimala sistemo]]. Laŭ la aŭtoro, “la sistemo 12 ne estas malfacila por provi; tradicio, ne malfacileco, estas la obstaklo. Unue, ni devas elpensi eldonajn [[simbolo]]jn, kiujn la hindoj kaj la arabaj forgesis”. |[[Brazila Esperantisto]] 1960_n558-561_sep-dec}} ===[[Ekstremoj]]=== [[Miguel Fernandez]]; [[Jorge Camacho]]; [[Gonçalo Neves]]; [[Liven Dek]]. '''Ekstremoj'''. Eld. [[Internacia Esperanto-Muzeo]], Vieno, 1997. ===[[Esenco de la Danziga Problemo]]=== St. WL '''Esenco de la Danziga Problemo: Kelkaj notoj histori-ekonomiaj. '''. Eld. Pola Esperantista Klubo, Krakovo, 1934? 10 pĝ. ===[[Esperanta vespero tra la radio JFAK]]=== '''Esperanta vespero tra la radio JFAK'''. Eld. [[Taikoku Esperanto-Asocio]], [[Tokio]], 1931(?). {{citaĵo|Enhavas la tekston de la «Esperanta Vespero», kiun la tieaj Esperantistoj dissendis okaze de naskiĝtago de Zamenhof, tra ia radio-stacio J.F.A.K. La teksto estas en Japanaj literoj skribita, sed kun klarigoj en Esperanto|[[Belga esperantisto]] n190 (nov 1931)}} ===[[Esperanto?]]=== '''Esperanto? Eldiroj de eminentaj polaj intelektuloj. En Esperanto kaj [[Pola Lingvo]]. ''' Eld. [[Pola Esperanto-Asocio]], Varsovio, 1965(?) ===[[Esperanto and Machine Translation]]=== Ian D. K. Kelly. '''Esperanto and Machine Translation'''. Eld. [[Esperanto Centre]], Londono, 1983. 4 p. 30 cm. {{citaĵo|Anglalingva informbroŝuro pri la utilo kaj stato de Esperanto en maŝina tradukado|[[Der Esperantist]] n132 apr.1985}} ===[[Esperanto-Bulgara Frazaro]]=== '''Esperanto-Bulgara Frazaro / Есперанто-Български разговорникъ.''' Eld. [[Centra Librejo Esperanto]], [[Sofio]], 1925(?) {{citaĵo|Bontempe venas tiu ĉi libreto ; oni sentas jam bezonon je tia verko, por plifaciligi la parol-lernadon al la novaj [[samideano]]j. La teksto estas aranĝita laŭ la Esperanto-Germana frazlibro „[[Ĉu vi parolas Esperante]]“. Preso bona kaj korekta, escepte okazon de erara neuzo de akuzativo: „kia vetero ni havos morgaŭ?“ (pĝ 12), kaj de erara uzo de akuzativo: „La deziritan ĉambron estos libera hodiaŭ posttagmeze“ (pĝ. 30).|[[Bulgara Esperantisto]], j06 n10, 1925}} ===[[Esperanto a Katolíci]]=== '''Esperanto a Katolíci'''. Eld. [[Katolika Esperanta Societo]], Praha, 1948(?), 32 pĝ {{citaĵo|32-paĝa libreto por diskonigi la Esperantan movadon al la Ĉeĥlingva Romkatolikaro. Alloge presita en 10,000 ekz. Ni esperas, ke ĝi bone trafos sian celan, por kiu ĝi aspektas tre taŭga.|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 523-523 nov-dec 1948}} ===[[Esperanto Commercial]]=== '''Esperanto Commercial''' Complement de l'Esperanto en dix leçons. Eld. [[Centra Librejo Esperantista]], Paris, 1926? {{citaĵo|Speciala terminaro kaj ekzercaro komercaj.|[[Belga esperantisto]] n138-139 (aug-sep 1926)}} ===[[Esperanto-Deklaracio]]=== C. C. Walker. '''Esperanto-Deklaracio fidela pri la Vero elmontrata laŭ la Sankta Biblio (la neerareblaj Skriboj), kaj ne sama kiel la kredo populara, kiu multe konsistas el la fabloj, kiujn venontajn la apostolo Paŭlo antaŭ diris'''. Eld. la aŭtoro, Birmghan, 1926? ===[[Esperanto for de Friezen]]=== C. Hettema. '''Esperanto for de Friezen ( Frysk EsperantoLearboek)''. Eld. la aŭtoro, [[Munnekeburen]], 1935(?) {{citaĵo|Simpla lernolibro de Esperanto en la [[Frisa lingvaro|lingvo frisa]] : represo de artikolaro ankoraŭ daŭrigata en la gazeto ''It Forban''. Ŝajne la unua en tiu lingvo, kaj tre bona. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 369, Januaro (1936)}} ===[[Esperanto in Outline]]=== R.A.M Kearney. '''Esperanto in Outline'''. Eld. ''[[Brita Esperanto-Asocio|British Esperanto Association]]'', Londono, 1932 (?), 48 pĝ. {{citaĵo|Ĉi tiu libro celas provizi suplementan legaĵon de elementa speco, uzeblan paralele kun iu ajn gramatiko. Ĝi ankaŭ povas utili kiel revizia legaĵo, aŭ eĉ kiel [[lernolibro]] sendependa. Por tiu lasta [[celo]], tamen, estus bone havi la helpon de [[instruisto]]: la ordinara lernanto sole studanta eble trovus ĝin iom tro konciza. Efektive, en 86 malgrandaj paĝoj oni sukcesis prezenti klare kaj interese per simpla kontinua legaĵo la ĉefaĵojn de la [[Esperanta gramatiko]]. Sekvas tre plenaj indeksoj. Iom stranga estas ''Braŭn, Grijn, Ĉalz, Ĝejmz,'' flanke de ''Roberto'' kaj ''Ermesto''. ''Kresento'' estas formo almenaŭ diskutebla ; ordinare oni diras konduti, ne sin konduti. Sed entute la libro ŝajnas tre bona kaj siaspece unika. Ĝi eestas tute rekomendinda. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 329, Septembro (1932)}} === [[L'Espéranto et les associations internationales au congrès mondial de Bruxelles]] === '''L'Espéranto et les associations internationales au congrès mondial de Bruxelles'''. Publikaĵo No 8 de la ''«Societé des Amis de l’Espéranto». Office Central Espérantiste''. Paris, 1920. {{Citaĵo|Stenografa raporto pri la diskutoj pri Es­peranto dum la memorindaj kunsidoj de la Unuiĝo de la Internaciaj Asocioj, [[diskuto]]j, kiuj kondukis al brila venko de Esperanto.|[[Belga Esperantisto]] n083-084 (jan-feb 1921)}} === [[Esperanto for all]] === '''Esperanto for all. How to Read, Write and Speak it'''. Eld. [[British Esperanto Association]], London. {{Citaĵo|Tre praktika propaganda broŝuro kun malgranda gramatiko de nia lingvo. La propagranda parto estas tre efike aranĝita, kaj prezentas la tutan problemon de Esperanto per malgrandaj artikoletoj, laŭ fake: Kio estas Esperanto? La eduka valoro de Esperanto; Esperanto en komerco, komercaj ĉambroj; Kongresoj, scienco; literaturo. Organizaĵoj; Esperanto en Granda Britujo; La aŭtoro de Esperanto; Ligo de Nacioj; Vortoj de Universitataj Profesoroj.|[[Belga Esperantisto]] n101-102 (jul-aug 1923)}} === [[Esperanto-Gazeto]] === Informilo de la ''Esperanto-Gruppe Unterweser'', regiona esperanto-unuiĝo kun centro en la [[distrikto Wesermarsch]] de [[Malsupra Saksio]], Germanio, [http://www.esperanto.de/unterweser ligilo], kvarmonata ekde oktobro 2001. ISSN 1861-3330 ===[[Esperanto Lehrbuch]]=== *''Esperanto Lehrbuch nach grammatikalischer Lehrmethode. (Esperanto-Lernolibro laŭ gramatika instrumetodo)''. Eld. ''-Esperanto-Bund für die Deutschen Sprachgebiete'', do [[Germana Laborista Esperanto-Asocio]], la germanlingca branĉo de [[SAT]], Berlino, 1933(?). {{citaĵo|Verkita en simpla lingvo kun multaj gramatikaj klarigoj, la libreto ŝajnas al ni taŭga por instruado en laboristaj rondoj. La aŭtoro(j) tamen montras la [[emo]]n nenecese kompliki la lingvon. Ni rimarkas la prepozicion kontraŭ kun [[akuzativo]] superflua en sekvantaj ekzemploj: p. 54 rimedo kontraŭ malsanon, kiu estas kontraŭ min. Same "tra" kun superflua akuzativo: p 67 rigardi tra la [[fenestro]]n. Oni ne emu korekti la [[Fundamento de Esperanto|Fundamento]]n, kiu donas tute similajn ekzemplojn kun simpla nominativo: kondukis tra la stratoj § 22.14; iras tra la fenestro § 25.29 ; Trairi tra nia mallarĝa pordo § 33.2: vojeto kondukas tra tiu ĉi kampo al nia domo. Pri kontraŭ; havis malamon kontraŭ la pli juna § 13.1 ; batalis kontraŭ niaj malamikoj § 39.14 Ni same rimarkas eraran uzon de po, en la frazo p. 76: laboristoj laboras nur 6 horojn po tage. Tie oni devus bavi laboras po ses horoj tage, (por tago aŭ ĉiutage), la prepozicio po estas uzota antaŭ la variebla kvanto- po 6, po 8, po 10, kaj ne antaŭ la fiksa unueca ideo: por (ĉiu) tago, por (ĉiu) jaro, por (ĉiu) infano. Vidu Fundam.: po 3 pomoj al ĉiu el la infanoj § 15.14; po 10 paĝoj en ĉiu tago § 15 16|[[Belga esperantisto]] n199 (jan-feb 1933)}} === [[Esperanto, Lingua Internazionale]] === '''Esperanto, Lingua Internazionale'''. [[Cooperativa Esperantista Italiana]]. [[Ĝenovo]], 1912(?). {{Citaĵo|Bona propaganda broŝuro por Italoj. Krom la regulojn de nia lingvo ordigitajn en 10 lecionoj, tiu libreto enhavas noteton pri Esperanto kaj ĝia disvastiĝo kaj pri la Kongresoj, tradukajn ekzercojn, tabelon de la pronomoj, la himnon Espero kaj fine vortareton praktikan esperanto-italan.|[[Belga Esperantisto]] n050 (dec 1912)}} === [[Esperanton Kielioppi]] === * '''Esperanton Kielioppi, gramatiko de Esperanto por finnoj verkita laŭ la Fundamento de D-ro Zamenhof'''. Eldonis K. J. Gummerus, Osakeyhtitö, Jyvaskyla. 120 paĝoj 18 X 12 1/2. ===[[La Esperanto-societo]]=== '''La Esperanto-societo'''. [[UEA]], [[Roterdamo]], 1966. {{citaĵo|El la plumo de la Estraranoj de UEA [[Ivo Lapenna]], [[Gunther Becker]], [[Egidius Wensing|E. L. M. Wensing]] kaj [[Maurice Jaumotte]], la interesa serio de artikoloj, kiuj konsistigas ĉi tiun utilan libreton celas informi al la esperantistaro pri aferoj kiuj koncernas al la plej efika disvastigado de nia lingvo, ĉefe per la celtrafa agado de la lokaj Esperanto-Grupoj. La enhavo prezentiĝas jene: 1 : La rolo de la lokaj Esperanto-Societoj por realigo de la dua laborplano de UEA (I. Lapenna); 2: Unikaj eblecoj por informado sur loka nivelo (G. Becker); 3: Kie formiĝas la vera Esperantisto? (E. L. M. Wensing); 4: Kiel vivadigi niajn lokaj grupojn (M. Jaumotte); 5: Ekzemplo de modela esperanto-societo (I. Lapenna); Modela Statuto de Loka Grupo. El la Dua Baza Laborplano de [[UEA]]. Ne estas necese diri, ke ĉi tiu broŝuro estas speciale interesa por la lokaj Esperanto-grupoj de la tuta mondo. Al ĉiuj ĝi liveros abundajn konsilojn pri [[informado]], organizado kaj distraĵoj.|[[Nicolás Escartín|N. L. ESCARTIN]]. [[Boletín]] n155 (maj 1966)}} ===[[Esperanta Pola kaj Esperanta Litova bibliografio (1887-1912)]]=== Z. Adam. '''Esperanta Pola kaj Esperanta Litova bibliografio (1887-1912)'''. Eld. L. Boguslawski, Varsovio, 1914 (?) {{Citaĵo|Tiu grava verko havigos oportunan dokumentaron al la Esperantistaj literaturistoj kaj historiistoj. Ĝi daurigas, en pli kompleta kaj pli scienca formo, la laboron tiel bone komencitan de S-ro G. Davidov. La Esperanta - Pola Bibliografio enhavas: a) Esperantajn verkojn de polaj autoroj; b) polajn tradukojn de priesperantaj verkoj de nepolaj aŭtoroj; e) kolektajn verkojn de diversnaciaj autoroj. La ordo de libroj estas kronologia, sed nur laŭ jaroj, ĉiuj detaloj de la titoloj estas konservitaj. Prave rimarkigas S-ro Z. Adam, ke en la titoloj ofte troviĝas interesaj kaj gravaj detaloj por la historio de Esperanto. La valoro de tiu libro de S-ro Zakrzeuwki, jam granda en la estanteco, pli kaj pli grandigos en la estontjaroj.|Esperanto n172 jul 1914}} ===[[Esperanto poŝ-libreto]]=== '''Esperanto poŝ-libreto'''. Eld. Librejo Esperanto, Moskvo, 1913(?) du volumoj. N° 1. [[La Premiito]], novelo originale verkita en Esperanto de [[Herschel S. Hall]]. Nº 2. [[Tra la loko ensorĉita]], novelo originale verkita en Esperanto de [[J. Ŝirjaev]] ([[Ivan Malfeliĉulo]]) (17 paĝa). {{citaĵo|Feliĉe kaj esperige komenciĝas la malkara Esperanta poŝ-biblioteko. Efektive "La Premiito" kaj "Tra la loko ensorĉita" ambaŭ sin rekomendas per interesaj temoj, lerte kondukita rakonto kaj bona stilo. En "Tra la loko ensorĉita" mi rimarkis nur la kutiman malkorektajon de niaj rusaj literaturistoj: por ke aranĝi la edziĝofeston (por ke ili aranĝu, por aranĝi). Vidu sur la paĝo 14: por ke ŝi ne forkuru, ĉu iu el niaj rusaj legantoj komplezus skribi al mi (mi ne konas la rusan) kaj klarigi, kial la Rusoj emas tiun nekorektan uzmanieron de "por ke"? |[[Verto]]; Esperanto, n 148 jul 1913}} ===[[Esperanto the world interlanguage]]=== [[George Alan Connor]], [[Doris Tappan Connor]], [[William Solzbacker]] kaj [[Johano Baptisto Se-Tsien Kao]] (kompilintoj). '''Esperanto the world interlanguage — Six books in one'''. Eld. [[Thomas Yoseloff]], [[New York]], 1959. {{citaĵo|Tiu nova reviziita eldono (ses [[libro]]j en unu) enhavas ses partojn: ''Lingvoj kaj Esperanto. Praktika lernolibro. Moderna legolibro. Gvidlibro por la esperantistoj. Esperanta angla vortaro. Angla-Esperanta vortaro. Interesa, utila verko por ĉiuj, kiuj scias la anglan lingvon.|[[Brazila Esperantisto]] 1960_n558-561_sep-dec.}} ===[[Esperdona Islando]]=== Jak. de Vreese. '''Esperdona Islando'''. Esperantigita de [[Fratulo Floriano]]. Eld. [[Espero Katolika]], Parizo, 1931(?) - Islanda originalo: '''Veelbelovend Ijsland''', eld. Xaveriana, Leuven, 1924. {{citaĵo|Tre zorge prezentita libreto, kies kliŝoj sur glata papero presitaj bele aspektas, dum la enhavo ĵetas specialan lumon sur la vivo en tiu malproksima lando, aparte je rilato al la Katolika religio.|[[ Belga esperantisto]] n.190 (nov 1931) }} ===[[Espersteno]]=== J. Catton . '''Espersteno'''. 1912(?) {{citaĵo|Tiu libro ne celas sole tiujn, kiuj jam scias la Pitmanan sistemon, sed ankaŭ samideanojn, kiuj dezirus konatiĝi kun tio per Esperanto. Ĉar ni ne esploris funde la aferon, ni ne povas juĝi pri la komparaj meritoj de ĉi tiu alfaro kaj tiu farita de alia amiko, S-ro Ledger ; tion oni povus decidi nur post detala ekzerciĝado pri ambaŭ. Ni nur konstatas, ke S-ro Catton evidente tre zorge kaj detale ellaboris la aferon, kaj ni kore rekomendas la [[libro]]n al la atento de ĉiu praktikanto de la “flugilhava arto.” |Z. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 090, Junio (1912)}} === [[Estas, do, en Kristianismo io valora]] === [[Walter Searle]]. '''Estas, do, en Kristianismo io valora'''. Eld. «One by One» Working Band, London, 1921? ===[[Estonio antaŭe kaj nun]]=== '''Estonio antaŭe kaj nun'''. Eldonis Esperanta Turista Komisiono ĉe [[Esperanto-Asocio de Estonio]], [[Talino]], 1930. ===[[Estonta milito]]=== [[Johano de Bloch]]. '''Estonta milito'''. Eld. Libraro Pacifisma, Parizo, 1908(?) ===[[La Eterna Evangelio]]=== H. J. Pätiälä, pastro. '''La Eterna Evangelio'''. Eldonis la aŭtoro, [[Turku]], 1931(?). {{citaĵo|La aŭtoro intencas daŭrigi la serion de siaj libretoj pri sanktaj kaj bibliaj [[temo]]j. |[[Belga esperantisto]] n189 (okt 1931)}} ===[[Eterna Sopiro]]=== J. Olsvanger. ''Eterna Sopiro'''. Eld. [[Palestina Esperanta Ligo]], Jerusalemo. Tiu verko havis almenaŭ du eldonojn, la dua en la frua 1940 jardeko. ===[[Eŭropa kalendaro 1981-82]]=== '''Eŭropa kalendaro 1981-82'''. Eld. [[Eŭropa Klubo]], Paderborn, 1981. {{citaĵo|Ni havas antaŭ ni surprize kompletan, nekutiman, originalan kaj bele presitan kalendaron. La kovrilo, diverskolora jam, prezentas la flagojn de la diversaj ŝtatoj apartenantaj aŭ apartenontaj al la [[Eŭropa Komunumo]], kaj per diversaj koloroj kaj frazoj montras kion interne havos la kalendaro, tio estas veran eŭropan kulturan informaron. La samaj frazoj de ĉiu paĝo aperas en la lingvoj de la membroj de la nuna, E-Komunumo, krom en la latina kaj en la internacia lingvo Esperanto. Jam de la unua paĝo, krom la notoj de normala kalendaro (dato, semajntago, monato) kaj ĉiam en la menciitaj lingvoj, paĝon post paĝo, oni trovas veran internacian [[vortaro]]n por lerni eŭropajn lingvojn aŭ rememori ilin se iam lernitajn. Krom tio aperas la historio de la evoluo de la Eŭropa Unio, kaj la historio, [[klimato]], ekonomio k.t.p. de la diversaj eŭropaj landoj. Vere ne temas pri poŝa. nek mura kalendaro, sed informa kalendaro, taŭga por sciemaj personoj, ĉar ĝi enhavas ankaŭ prezentadon de la fonetiko, gramatiko k.t.p. de Esperanto, krom aliaj tre utilaj informoj pri eŭropaj gastejoj, hoteloj, konendaj Deklaracioj kiel la [[Universala Deklaracio pri Homaj Rajtoj]] kaj la Memorando de la [[Eŭropa Klubo]]. Por la studentoj, por la lingvamantoj ĉi tiu kalendaro estas posedinda [[juvelo]], kiu permesas lerni aŭ perfektiĝi en diversaj lingvoj samtempe kaj ekkoni novaĵojn kiuj neniam restos malaktualaj. Al tio jam dirita, ni devas aldoni ke la kalendaro prezentas en la lastaj folioj la datojn ĝis 1989-a. Ni gratulas la Eŭropan Klubon de Paderborn pro la granda laboro kaj bona prezentado kaj informado kiun tiu kalendaro proponas al la leganto.|Uruena. [[Boletín]] n248 (nov 1981)}} === serio [[Evangelio de belismo]]=== Okamoto Rikiiĉi (岡本力一著). Eldonis Belisma Koopera Kulturejo, [[Ŝizuoka]], 1932 Serio de tri volumenoj, ĉiu en amplekso de 44 paĝoj kaj formato de 13x19 cm: # [[Evangelio de spirita korpo]] # [[Evangelio de sinkompletigo]] # [[Evangelio de pura belo]] ===[[La Evangelio laŭ Sankta Johano kaj la Prediko sur la Monto]]=== '''La Evangelio laŭ Sankta Johano kaj la Prediko sur la Monto en lingvoj Esperanta kaj Portugala.'' Eld. [[Federação Espírita Brasileira]], Rio de Janeiro, 1946? {{citaĵo|Represoj el la Biblio, kun Portugala teksto en paralela kolumno. Espereble ĝi tre utilos al la Brazila [[Esperantistaro]].|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 491-492 mar-apr 1946}} === Eŭropo Unuigita === '''Eŭropo Unuigita. N° 1. (Skizo de praktika programo pacifista)'''. Teksto Esperanta-Franca. Verkita kaj eldonita de V. Zielinski, [[Konstantinopolo]]. 32 paĝoj 14 X 22 cm. {{Citaĵo|Plej priatentinda [[studo]] pri la nune tiom diskutata problemo de la universala pacigo de la homaro. La aŭtoro ne forgesas la potencon de la lingva pacigilo, kaj dediĉas al Esperanto gravan rolon en la praktikado de la de li proponitaj principoj. La libreto ankaŭ enhavas projekton de mallonga sed klara [[regularo]] de la celata Proksimorienta Paca Asocio|[[Belga Esperantisto]] n087 (maj 1922)}} == F == ===[[Faka Vortareto Nº 1]]=== '''Faka Vortareto Nº 1 (Provizora eldono): Terminoj uzataj en la fabrikado de ombreloj'''. Eld. Brita Literatura kaj Debata Societo, ~1920. {{citaĵo|La komitato de l' eldonanta societo decidis prepari fakajn vortaretojn; jen la unŭa provo. Ĝi ankaŭ anoncas tiajn por ŝuindustrio, [[teksaĵo]]j kaj vestaĵoj ellaborotaj helpe de alilandaj spertaj fakaj samideanoj. Tiu laŭdinda entrepreno starigi teknikajn vortarojn estas certe pli utila ol senĉesa servado de lingvaj plibonigoj. Unu paĝo montras desegnaĵon de ombrelo kun ĉiuj partoj signataj de literoj; la du aliaj donas la Esperantan nomaron de tiuj partoj kaj rilataj esprimoj, kun ilia angla traduko.|[[Georges Stroele|G.S.]] Esperanto n241 sep 1920}} ===[[Faktoj pri Germanujo]]=== [[Helmut Arntz]]. '''Faktoj pri Germanujo'''. Eld. Franz Steiner Verlag, Kolonio, 1958. [[Dosiero:Faktoj pri Germanujo.jpg|eta]] {{citaĵo|Ĝi estas la libro kiun la Germana Federacia Registaro disdonis senpage al la partoprenantoj de la [[UK 1958|universala kongreso en Mainz]] : kaj kiu ĝi nun disponigas al la Fremdlandaj esperantistoj por la prezo de nur unu respondkupono ! Vera donaco ! Ĝi estas tre interesa kaj tre bela. Tute kompreneble ĝi prenas starpunkton kontraŭ la reĝimo en [[Orienta Germanujo]] kaj konsideras fakte kiel Orientan Germanujon la parton kiu troviĝas nun en la Pola ŝtato. Lingvo bona kaj klara. Sed ni ne povas allasi la vorton dojeno : dekano estas la ĝusta vorto. Kara legant(in)o, rapidu havigi al vi tiun riĉan fonton de dokumentado.|[[Belga esperantisto]] n367 (mar-apr 1960)}} {{citaĵo|La nova eldono de tiu informilo pri la nuntempa Germanlande estas detala [[ekspozicio]] de ĉiuj pecoj kaj porcioj kiuj entute formas la tutan nacion, kun [[institucio]]j, registaro, formo de vivo, kaj popola evoluado. Kiel ĉiuj germanaj [[libro]]j, la aspekto estas serioze eleganta kun klaraj fotoj kaj originalaj desegnoj. La enhavo pritraktas la antikvan historion de la lando pasante tra la mezepoko ĝis la modema tempo, kie reliefiĝas la gravaj krizoj kiuj skuis ne nur tiu ŝtato, sed la tutan mondon. Estas rimarkindaj la atingoj kaj alta [[nivelo]] de disvolviĝo, en la kampo de la scienco, arto, kun biografioj de muzikistoj kaj verkistoj; same kiel en la sperta fako, kie oni vidas la progresojn atingitajn de la nova generacio. Finfine oni klare vidas la plibonigojn akiritajn lasta tempe per konstanta laborado kaj persistemo. Potenca ekonomio, aktiva vigla komerco kaj industrio, alta kulturnivele kaj agrablaj vivkondiĉoj por la civitanoj. Estas preskaŭ neeble priskribi detale la tutan interesan informadon. Tial kiu deziru sin informi pri la moderna vivo en tiu lando legu «Faktojn pri Germanujo» |A. Salete. [[Boletín]] n159 (jan 1967)}} ===[[Faktoj pri Nederlando]]=== '''Faktoj pri Nederlando'''. Eldonis la Ministerio de Eksterlandaj Aferoj, ''[[d:Q1037495|Ministerie van Buitenlandse Zaken]]'', [[Amsterdamo]], 1970(?) {{citaĵo|Informa [[broŝuro]] 48-paĝa, pri tiu interesa kaj laborema lando. La teksto estas dividita en 13 ĉapitrojn kaj ilustrita per pluraj fotografaĵoj.|[[Boletín]] n182 (nov 1970)}} ===[[Faktoj pri Norvegujo]]=== '''Faktoj pri Norvegujo''' tradukis [[Hans Amund Rosbach]]. Eld. Chr. Schibsteds Forlag, [[Oslo]], 1953(?) {{citaĵo|Jen tre interesa libreto, ĝemela frato de tiu titolita «Faktoj pri Danlando». Ĝi estas Esperanta eldono de oficiala informbroŝuro, pri la norvega lando, aperinta jam en pluraj lingvoj. Eldonita de Chr. Schibsteds Forlag kaj la plej granda norvega taggazeto ''[[Aftenposten]]'', en kunlaboro kun [[Norvega Esperantista Ligo]], ĝi ricevis subvencion de la norvega departemento por la ekstero. Koncize, sed abunde, la libreto donas konkretajn kaj objektivajn informojn pri la bela lando de la [[fjordo]]j, kiu certe interesos al ĉiuj esperantistoj. La nomo de la tradukinto, [[Johan Hammond Rosbach|S-ro H. A. Rosbach]], konata aŭtoro de «Bagatelaro», estas bona garantio pri lingvoperfakteco. Miaopinie, estus tre interese eldoni similajn libretojn pri aliaj [[lando]]j, kiuj konstigus belan [[kolekto]]n.| J. JUAN FORNÉ [[Boletín]] n060 (dec 1953)}} ===[[La Fermo kaj Sekigo de la Suda Maro]]=== '''La Fermo kaj Sekigo de la Suda Maro'''. Eld. Nederlanda Ĝenerala Fremdultrafika Asocio <!-- nacilingve ne ''Nederlandse Algemene Buitenlandse Verkeersvereniging'' - kio do? -->, [[Hago]], 1938(?) {{citaĵo|Rimarkinda raporto pri la konstruo de digo, kiu en majo 1932 fine fermis la sudan parton de la [[Suda Maro]] (Zuider Zee), kiu fariĝis pro tio akvo enlanda, aldonis 794 al la surfaco de [[Nederlando]], kaj donos kultivlaboron al 300,000 homoj. Sendube unu el la plej interesaj kaj rimarkindaj inĝenieraj laboroj iam plenumitaj. La rakonto estas unika, klare prezentita, kaj belege ilustrita per 33 bildoj elaeraj. Ni varme rekomendas, ke oni ĝin akiru. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 395, marto (1938)}} ===[[Feuillets Encyclopédiques de Documentation Espérantiste]]=== [[Louis Perret]]. '''Feuillets Encyclopédiques de Documentation Espérantiste'''. Lyon, edke 1946 ĝis 1955.<ref>https://arkivo.esperanto-france.org/divers/perret/fede.htm</ref> {{citaĵo|Jen aperis 3-a kajero de tiu bonega verko, kiu alportos senegalan helpon al propagandistoj en landoj de francalingvo. Estas metoda kompilo de plej diversaj tekstoj, opinioj de famuloj, kiujn kompletigas bonegaj fotoj, je tre diversaj temoj kaj okazoj en la esperantista mondo. Estas vere giganta laboro, kiun entreprenis tiu fervora samideano, kiu vere meritas helpon de ĉiuj. Ni esperas, ke ĉiu samideano fariĝos abonanto de tiu Enciklopedio por sia profito en la propagando de nia kara lingvo kaj por helpi la eldoniston en lia peniga kaj honorinda laboro.|[[Afrika Revuo]] numeroj 11-12, Novembro - Decembro (1947)}} ===[[La Fianĉino de Olivetan]]=== Denise Hourtisque. '''La Fianĉino de Olivetan'''. Trad. André Bachelier. Eld. [[Kristana Esperantista Ligo Internacia]], Parizo, 1955(?). {{citaĵo|La enhavo rekondukas nin al la unua periodo de la reformaco (''tiel''), kiam la protestantoj suferis pro gravaj kaj teruraj persekutoj ofte finigantaj sur la [[brulŝtipo]]. Ĝenerale la lingvo estas bona, kvankam kelkaj gramatikaj eraroj ne mankas. Ekz. pago 2: li edzigis sencerbulinon tian, KIA vi. (kiel), paĝo 3: Neniam mi vidis lin kolerantan (koleranta) konduki ĝis bona fino (al); paĝo 6: ĝis ĵeti nin (prepozicio antaŭ infinitivo).|[[Belga Esperantisto]] - Numero 332, aprilo 1955}} ===[[La filoj de l’ŝtonkora homo]]=== T. Horvath, [[Pŭl Korcsmŭros]]. '''La filoj de l’ŝtonkora homo''', trad [[Vilmos Benczik]]. Hungara Esperanto-Asocio, Budapest (1978), 60 p. Bildstria libro bazita en samnoma romano de Mór Jókai (1825—1904). {{citaĵo|Mór Jókai (1825—1904) estas granda [[romanisto]] de la lastjarcenta Hungario. Li verkis pli ol cent librojn, ties temoj li ĉerpis el la heroaj eventoj de la [[revolucio]] kaj liberecbataloj de la jaroj 1848/1849, kaj la tielnomata «reformepoko" inter 1825 kaj 1848. "La filoj de l’ŝtonkora homo" aperis [[1869]], du jardekojn post la malvenko de la liberecbatalo. Ĝi estas deviga legaĵo en la antaŭlasta klaso de la hungaraj [[bazlernejo]]j, ĝi estas tradukita en ok [[lingvo]]jn kaj plurfoje filmigita. HEA prezentas al eksterlanda legantaro la skeleton de la ampleksa verko en [[formo]] de bildrakonto. [[Vilmos Benczik]] esperantigis la tekstojn de T. Horvath kiuj akompanas la desegnaĵojn de [[Pŭl Korcsmŭros]]. Estas provo apliki la en multaj landoj popularan formon de bildrakontoj kaj liveri facilan, intereskaptan legaĵon ankaŭ por komencantoj. Rakontiĝas la aventura historio de la tri fratoj Baradlay kiuj diversmaniere kaj diversloke partoprenis la revolucion [[1848]]. Eĉ tiu mallonga bildrakonto kun malmultvorta teksto prezentas mozaikon de aventuro, politiko, heroismo, sed ankaŭ amo, malico, humoro. Eble la bildrakonto instigas al legado de la nacilingvaj tradukoj de verkoj de Mor Jokai, kiuj helpas al eksterlandanoj pli bone kompreni hungarojn. Tio estis unu el la motivoj kiuj instigis. HEA-n eldoni tiun-ĉi libreton.|[[Linde Knoschke]]. [[Der Esperantist]] - Numero 103, Majo (1980)}} === [[La fina batalilo]] === [[Theodora Wilson Wilson]]. '''la fina batalilo (Hellito aŭ...) Vizio'''. Trad. anonima. Eld. C. W. Daniel Ltd., London, 1916(?) 172 paĝoj. {{citaĵo|Jen libro interesa por ĉiu samideano. Oni sentas, ke la aŭtorino ĝin verkis el plena koro. Kortuŝita de. la teruraĵoj de la Milito, inspirita verki libron, kiu prezentos la faktojn al la ĝenerala nescianta publiko, ŝi esperas, ke la publiko, siavice, kortuŝiĝos kaj inspiriĝos forte militi kontraŭ la milito. Neniu homamanto povas legi la malgajigajn paĝojn ne pensante: “ Efektive tiuj veraĵoj devus esti konataj de ĉiuj, kaj precipe de la nepensemuloj, kiuj avide sekvas la politikajn kaj ĵurnalistajn alvokojn kaj blinde kredas la troigojn kaj falsdirojn de la ĉieaj militemuloj.” En Ĉapitro VII, kie soldatoj parolas en vagonaro en Ĉapitro X, kie flegistino kaj alia virino malkaŝas siajn korsentojn, en Ĉapitro XVII, kie la “ homamaso ” montras sian timon kaj brutan forton,en Ĉapitro XXVI, kie vundita oficiro kaj pastro ortodoksa interŝanĝas siajn opiniojn pri “[[Dio de Bataloj]],” kaj en aliaj, oni facile konstatas, ke la verkintino profunde konas la homan karakteron. Tute trafeŝi prezentas bildon post bildo de la [[Granda Milito]], sed me, kiel la populara kinematografo ilin prezentas. Efektive la libro dividiĝas en 33 Ĉapitrojn, kaj preskaŭ ĉiun oni povas legi kiel apartan rakonton. Tamen la tuta ĉapitraro prezentas unu historion pli malpli bone kunligitan. Al la recenzisto ŝajnas, ke eble la libro mem estus pli grava kaj pli efika, se ĝi enhavus malpli da fantaziaj Ĉapitroj, kaj simple prezentus la krudajn faktojn kiel ili estas, lasante al la imago de ĉiu religiulo aŭ nereligiulo la eltrovon de la vera kaŭzo de la tragediaj tagoj, kiujn ni nun travivas, Pri la esperanta stilo, al la recenzisto malmulto ŝajnis kritikinda. Vortoj kiel “mesaĝo,” “murdi”, “mis-kompreni,” “ perpleksi,” kaj “ kunsorti” ne estas troveblaj, certe, en la ĝisnunaj vortaroj. Iliaj advokatoj pretendas bezonon de tiaj vortoj, kaj, cetere, ĉiam estas permesite al verkistoj la provuzadon de tiaj novaj vortoj. Tamen estus bone aldoni ĉiam moton pri la provvorto, kiel, efektive, oni faris pri unu el la supraj vortoj. (Vidu p. 77). Oni rimarkas: “ Ĉio por kiu, p. 12, kaj “ ĉio por kio,” p. 18. La unua, kredeble, estas preseraro. Malofte eraroj de stilo enestas la libron, sed eble “ kaptante la punkton,” p. 21 ne estas klara al alilanduloj ; kaj pli bona ol “ rediris,” lasta linio, p. 24, estus “ respondis.” Aliflanke, oni povas rekomendi al ĉiu studanto de Esperanto la legadon de tia bone kaj lerte tradukita verko.|Moljo. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 146, Februaro (1917)}} === [[Foiro de Frankfurt]] === '''Foiro de Frankfurt. 23-29 sep.''' Frankfurt, 1923, 23 pĝ. Ilustrita. ===[[Folkenes forbund om esperanto]]=== '''Folkenes forbund om esperanto'''. Eld. [[Centra Dana Esperantista Ligo]], Kopenhago, 1923. ===[[Folkloro kaj Kolektivaj Esploroj per Bonvolaj Informantoj]]=== A. Varagnac. '''Folkloro kaj Kolektivaj Esploroj per Bonvolaj Informantoj'''. Eld. Union Republicaine, [[Chalons-sur-Marne]], 1935(?), 8 pĝ. {{citaĵo|Studaĵo pri la utileco de folklora [[studo]], kun klasifiko kaj priskribo de ĝia [[kampo]]. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 368, Decembro (1935)}} ===[[La Franca Linio]]=== '''La Franca Linio. La Linio, kiu fortranĉas la angulon Plymouth al Novjorko en malpli ol ses tagoj'''. Eld. Compagnie Generale Transatlantique, Ltd., Londono, 1926 (?), 8 pĝ. ===[[Fundamenta Esperanto-Japana Vortaro]]=== [[Yoshi H. Ishiguro]] kaj [[Kurachi Haruo]]. '''Fundamenta Esperanto-Japana Vortaro'''. Eld. Kiboŝa, [[Tokio]], 1931(?) {{citaĵo|Luksa rizpapera 100-paĝa [[gramatiko]] kaj vortaro Esperanto-japana, lede bindita, por la veŝt-poŝo. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 314, Junio (1931)}} == G == ===[[Gajaj Klubvesperoj]]=== [[Gudrun Riisberg]] kaj aliaj '''Gajaj Klubvesperoj'''. Eld [[Dansk Esperanto-Forlag]], Aabyhoj, 197(?) {{citaĵo|Jen kolekto de bonhumoraj skeĉoj kaj ludoj tre adekvataj por vivigi nian lingvon en la kluboj. La libreto estas tre bonvena pro la spriteco kaj facila ludeblo de sia enhavo. Mi citu la skeĉojn “La kudrilo", ludebla de kvar aktoroj; “Egal-Rajto", "Fatamorgano" kaj "Kion vi diras?" ludeblaj de du kaj "La Porko” ludebla de tri. Kio pli bona ol praktikadi amuze? La preso esta s tre klara, mi trovis nur tri preserarojn, kiujn mi citas por eviti miskomprenon: p. 5, orelon ilin ( : ili); p. 8 foriros (: foriras); viziko (veziko ) . La lingvo estas korekta. Tamen... bedaŭrinde la uzo de: TIOM tiom malgaja, tiom granda, tiom malĝentila (paĝ. 18, 20, 22) kontraŭ la tradicia kaj pli flua TIEL. ATA "Li povas e sti savATa". AT kiel AS esprimas absolute neperfektan agon, dum la frazo citita celas perfektecon, do savITa (p. 25). A kun la pasiva gerundio. "Veni nerazita” anstataŭ nerazite. AS Por subjunktiveco: “ke la sinjorino estas zorge vestita ” anstataŭ estu. Miaj atentigoj ne iras nur al la simpatia libreto "Gajaj Klubvesperoj”, sedal ĉiu , kiu uzas la lingvon diverĝe, neunuece.|[[Salvador Gumá]]. [[Boletín]] n183 (jan 1971)}} ===[[Geodezia fakterminaro en ses lingvoj]]=== '''Geodezia fakterminaro en ses lingvoj'''. Eld. Budapesti Geodeziaj es Terkepeszeti Vallalat, Budapeŝto, en kvar volumenoj: 1976/1980/1981. En la angla, Esperanto, franca, germana, hungara kaj rusa. 1-a parto: Kompensuma kalkulado, kupera geodezio, landa [[mezurado]], 1976 (322 p.) ; 2a parto: Instrumentoj, iloj, instrument-teknikaj nocioj, 1978 (388 p.); 3a parto: Elementa [[geodezio]], parcelado, urb-ordigo, katastro, grundoklasifiko, 1980 (374 p.); 4a parto: [[Topografio]], 1981 (343 p.), 25 cm. === [[George Williams]] === '''George Williams. Skizo de la vivo de la fondinto de la [[Kristana Asocio de Junaj Viroj]] okaze de la centjarfesto de lia naskigo'''. Eld. Tutmonda Komitato de la K. A. de J. V., Ĝenevo, 1921. {{Citaĵo|Traduko laŭ la franca resumo de Th. Geisendorf de la angla verko «The Life of Sir George Williams». — La esperanta stilo kaj lingvo de tiu libro estas bonegaj. Entute tiu eldonaĵo estas tre interesa dokumento|[[Belga Esperantisto]] n092-093 (okt-nov 1922)}} ===[[Gramatiche vocabulari ed eserciçis di lenghe internacional esperanto pailadins furlàns]]=== '''Gramatiche vocabulari ed eserciçis di lenghe internacional esperanto pailadins furlàns'''. Eld. [[Esperanto-Udine]], [[Udine]], 1935(?) ===[[Grammatica da Lingua Esperanto]]=== [[Alberto Alvares Fernandes Vieira]] kaj [[Leonel Gonzaga]]. '''Grammatica da Lingua Esperanto'''. 2a eldono. Eld. M. Piedade & K°, Rio de Janeiro, 1907. ===[[La Granda Reĝo]]=== Pastro Joaĥim. '''La Granda Reĝo'''. Eld. Sekretariejo de la Surtronigo de la S. Koro de Jesuo, Ginneken, 1936(?), 22 pĝ. {{citaĵo|Alvoko al la honorigo de bildo de la [[Koro de Jesuo]] en Romkatolikaj hejmoj, kaj historio de tiucela movado. Lingve sufiĉe bona, sed ne perfekta. Ĉu necesas ''devocio, supremacia'' Preferinda estas ''Jesuo'', ol ''Jezuo''.|[[Montagu Christie Butler|M. C. B.]] [[La Brita Esperantisto]] - Numero 378, oktobro (1936) }} ===[[Gravuras e Vocabularios para o Ensino do Esperanto]]=== '''Gravuras e Vocabularios para o Ensino do Esperanto'''. Eld. [[Liga Esperantista Brasileira]], Rio de Janeiro, 1941(?) {{citaĵo|En ĉi tiu volumeto ni vidas serion de 21 [[bildopaĝo]]j, kiuj prezentas objektojn el la [[ĉiutaga vivo]]. Sur ĉiu paĝo troviĝas plimalpli 50 Esperantaj terminoj, nomantaj la [[objekto]]jn desegnitajn: entute la libro enhavas la nomojn de preskaŭ 1000 objektoj. Pri la Esperanta teksto respondas S-ro [[Alberto Couto Fernandes|S. Couto Fernandes]] [''tiel''], kaj (kiel oni atendus ĉe tia eminenta samideano) ĝi estas tute laŭdinda. Unu-du nekutimaj terminoj estas [[persieno]] (Venetian shutter) (kp. ĵaluzio, Venetian blind); kaj [[babasuarbo]], [[karnaubarbo]] (nomoj de lokaj arboj, kies signifon ni ne eltrovis). La ''[[Union Jack]]'' estas standardo Brita, ne sole Angla. Anstataŭ [[golfio]] aŭ gaŭfo (eksperimentaj nomoj ne plu uzataj) oni nun ordinare nomas la ludon [[golfo]]. Diversloke la bildoj estas iom tro malgrandaj aŭ malklaraj por facila distingo. Sed por 130 milreis la kursestro povas ricevi de la eldonejo la kolekton “A”, kun la samaj bildoj grandformataj por montro surmure : tio tre faciligus la instruadon.|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 433-434, Majo - Junio (1941) }} ===[[Gvidilo de l' profesoroj kaj de l' lernantoj]]=== '''Gvidilo de l' profesoroj kaj de l' lernantoj'''. Eld. [[Eldonejo de Esperanto]], [[Issy-les-Moulineaux]], 1933(?) {{citaĵo|Konsiloj por la lernado de Esperanta [[stenografio]] Duployé-Flageul kaj modela traduko de l’ ekzercoj.|[[Brazila Esperantisto]] 1933_n258-261_jan-apr.}} [[dosiero:Ŝapiro - Gvidilo tra Bialystok, 1923.pdf|eta|140ra]] === [[Gvidilo tra Bialystok, la nask-urbo de nia Majstro]] === '''Gvidilo tra Bialystok, la nask-urbo de nia Majstro'''. [[Jakobo Ŝapiro]], 1923, eldonejo [[Esperanto Triumfonta]] en [[Horrem]] apud [[Kolonjo]]. ([[d:Q94695516]] en vikidatumoj) == Ĝ == ===[[Ĝenerala instruado en V.D.R.]]=== '''Ĝenerala instruado en V.D.R.''' Eld. [[Fremdlingva eldonejo]], [[Hanojo]], 1971. {{citaĵo|Malgraŭ la sanga batalado, kiu jam de 25 jaroj ŝtormas tra Vjetnamio, la ĝenerala instruado disvolviĝas en vere mirigaj proporcioj, se konsideri kiom da obstakloj kaj handikapoj devas superi militanta popolo. Ĉi tiu [[libro]] bone prilumas la nunan situacion en la kampo de la edukado en [[Nord-Vjetnamio|V. D. R.]], faras rivelajn kom parojn kun la panoramo de pasintaj tempoj kaj projektas kun fido kaj optimismo por la futuro. Leginda libro, kies klara, simpla lingvo estas kroma logaĵo.|[[Fernando de Diego|F. de Diego]]. [[Boletín]] n191 (maj 1972)}} == H == === [[Handbook of the church esperantist leage]] === ''Handbook of the church esperantist leage (La Eklezia Esperantista Ligo)''. Eld. [[Eklezia Esperantista Ligo]], [[Huddersfield]], 12 paĝoj 22 X 14 cm. {{Citaĵo|Tre efike redaktita broŝuro en angla lingvo. Ĝi enhavas klarigon de la tuta programo de la ligo Eklezia, kiu konsistas el: Enkonduki Esperanton en la servo de la religio, Pliigi la Influon de l'Eklezio per Esperanto, Favorigi la literaturon de la internacia lingvo.|[[Belga Esperantisto]] n073-074 (mar-apr 1921)}} ===[[Hat Esperanto eine Zukunft?]]=== '''H. Jungschaffer'''. '''Hat Esperanto eine Zukunft?'''. 1948(?) ===[[Hejmoj de Birdoj]]=== [[Ju Zi]] '''Hejmoj de Birdoj'''. Ilustrita de [[Wu Daisheng]]. Eld. [[Ĉina Esperanto-Eldonejo]], [[Pekino]], 1983, 21 cm. {{citaĵo|Plenkolora infanlibreto pri birdoj kaj ties [[nesto]]j.|[[Der Esperantist]] n130_feb. 1985}} ===[[Heroldo-Taschenworterbuch]]=== '''Heroldo-Taschenworterbuch'''. Eld. [[Heroldo de Esperanto]], [[Kolonjo]], 1933(?) 131 pĝ. {{citaĵo|Esp-Germana kaj German-Esperanta poŝvortaro; klare presita, oportuna formato. Kun plenaj [[listo]]j de nomoj geografiaj kaj personaj, kaj interesa kaj utila enciklopedieto de la [[Esperanta movado]]. Bedaŭrinde la vortaro multe tro facile enlasas vortojn senutilajn kaj dubindajn. [[Ŝanĝo]], ekzemple, de ''fugo'' al ''fugeo'', aŭ de ''vipuro'' al ''vipero'', estas neakceptebla. ''Komuti'' kaj ''ŝalti'', ''gracila'' kaj ''svelta'', ''niti'' kaj ''vinkti'', ''MET'' kaj ''CET'', baraktas kune por ekzisto. Ŝajne oni celis kolekti multajnrenkonteblajn formojn senkribre, lasante la lolon kaj la tritikon kreski kune. Tio utilas pli al la leganto de nia [[gazetaro]], ol al la lernanto bezonanta gvidon. Malgraŭ la amaso da novaj [[vorto]]j, mankas ''heĝo'' ! | [[La Brita Esperantisto]] - Numero 336, Aprilo (1933)}} ===[[Hebrea progreso en Palestino]]=== '''Hebrea progreso en Palestino. Prezentita al la XVII-a Tutmonda Kongreso de Esperanto en Ĝenevo en Aŭgusto 1925'''. [[Centra Cionista Organizaĵo]], Londono, 1925. ===[[Hibakusha]]=== '''Hibakusha'''. Eld. Nihon Hidankyo. Tokyo 1982, 20 p. {{citaĵo|Hibakeoj en Esperanto nomiĝas la vunditoj kaj domaĝitaj de la jeto de atombomboj far [[Usono]] sur Hiroŝimon kaj Nagasakion. La Japana Federacio de la organizaĵoj de A- kaj [[H-bombo]]j suferitoj ([[The Japan Confederation of A- and H-Bomb Sufferiers Organization]]) eldonis 3-lingvan (Esperanta, angla, itala) riĉe kaj ja terure ilustritan kajeron pri la detruitaj [[Hiroŝimo]] kaj [[Nagasaki]] kaj pri ties mortbruligitaj aŭ ankoraŭ vivantaj viktimoj. Ege emociiga broŝuro, kiu helpu al ankoraŭ pli aktiva kontraŭstaro al la usona minaco de "unua nuklea bato". Ni represas parton de la [[broŝuro]]. „'''Kial estis uzita la atombombo?'''<br> Meze de 1945 Japanio jam perdis ĉiom da maraj kaj aeraj armefortoj, kaj preskaŭ restis sen militpovo por daŭrigi la batalon. En [[februaro]] interkonsento estis farita inter la [[aliancano]]j en Jalta, ke Sovetunio partoprenu la militon kontraŭ Japanio en Siberiu [''tiel''] komence de aŭgusto, ĝis tri monatojn post la [[malvenko de nazia Germanio]]. La uzo de la [[atombombo]]j fare de Usono fakte ne estis "por mallongigi la agonion de milito, por savi milojn kaj milojn da vivoj . . ." (la prezidento [[Harry S. Truman|Truman]]), sed "por havigi al si politikan [[avantaĝo]]n en la usona postmilita strategio kontraŭ Sovetunio" (la milita [[sekretario]] [[Henry L. Stimson|Stimson]]). Troviĝis ankaŭ alia kaŝita celo, nome, por esplori la povon de la atombombo pretige por la plua uzo de nukleoj armiloj en la [[estonteco]]. Jen kial ambaŭ urboj estis elektitaj kiel celobjektoj por fari eksperimenton sur la vivantaj korpoj. Pro tio Usono rigardis la damaĝon milita sekreto kaj rifuzis helpi la [[hibakŝo]]jn malgraŭ propono farita de [[Internacia Ruĝa Kruco]]. Usono perforte venigis multe da hibakŝoj al militaj hospitaloj en Hiroŝima kaj Nagasaki, kie ili prenis specimenojn de ilia sango kaj fortranĉis la afektitajn partojn de iliaj malfortiĝintaj korpoj por patologia esplorado, traktante la viktimojn kiel "[[kobajo]]jn", sed ili donis al ĉi tiuj nenian medicinan traktadon.<br> '''Hibakŝoj alvokas por la neniigo de nukleaj armiloj'''.<br> En 1954, kiam Usono faradis eksperimentojn de hidrogenaj bomboj en la [[atolo Bikini]], la telekomunika funkciulo de Japana fiŝista [[ŝipo]], aganta en Pacifika Oceano, mortis pro la radioaktiveco el la "[[polvo de morto]]" kiu falis sur la ŝipon. Tio vekis fortan indignon en larĝa gamo de japana popolo, kaj la [[movado]] kontraŭ A- kaj H-bomboj disvastiĝis tra la tuta lando. Kuraĝigite de la [[Unua Monda Konferenco kontraŭ A -kaj H-bomboj]] en Hiroŝima en 1955, la neglektitaj hibakŝoj unuigis sin kaj formis [[Hidankyo]] [''tiel''] (Federacio de Asocioj de Viktimoj de Atom- kaj [[Hidrogenbombo]]j) la sekvantan jaron. Ekde tiam la hibakŝoj persistis en aktivadoj ĝis nun, postulante la kompletan malpermeson de {{J|nuklea armilo}}, kaj postulante de la registaro efektivigon de nova leĝo por la helpo al hibokŝoj. Subtenate de multe da civitanaj organizoj, Hidankyo, klopodas kolekti 20 milionojn da subskriboj por postuli la starigon de leĝo por helpi la hibakŝojn, kaj ĝi preparas sendi [[delegitaro]]n eksterlandon por dissemi la [[vero]]n, kaj denunci la krimecon de la atorm-bombado pri Hiroŝima kaj Nagasaki." La broŝuro ankaŭ ekzistas unu lingva.|[[Der Esperantist]] n123 jan. 1984}} ===[[Hiroŝima-Nagasaki. Bilda Dokumento pri la Atombombado]]=== '''Hiroŝima-Nagasaki. Bilda Dokumento pri la Atombombado'''. Eld. Eldon-Komitato por Hirosima-Nagasaki, 1978. {{citaĵo|''„Estis mateno agrable serena; oni antaŭvidis ardan varmegon kun la koruso de cikadoj kiel kutime en somero. Hiroŝima, la 6an de aŭgusto 1945, je la 8a horo, 15 minutoj. Matennebulo jam forpasis sub la intensa sunbrilo, kiu ankaŭ tiutage aŭguris tipan somertagon kun varmego. Nagasaki, la 9an de aŭgusto 1945, je la 11-a horo, 2 minutoj. Jen la fatalaj momentoj, kiam du atombomboj de la usona armeo, urania kaj la alia plutonia, unuafoje uzitaj en milito, atakis la du urbojn. Ili pereigis 130 000 — 140 000 homojn en Hiroŝima kaj 60 000 — 70 000 en Nagasaki“.'' Aperis 1979 en Japanio libro pri la sekvoj de la unua atombombado. „Hiroŝima — Nagasaki. Bilda Dokumento pri la Atombombado“. La ampleksa 350-paĝa librego entenas 390 fotojn kolorajn kan nekolorajn, kiuj estas faritaj horojn post la bombado aŭ jarojn poste (ĉar atombomba malsano ankoraŭ hodiaŭ rabadas vivon de travivintoj) kaj 93 kolorajn bildojn, kiuj estas desegnitaj surloke aŭ pentritaj de la bombitoj („hibakŝoj“) mem. Entute oni elektis tre zorge el materialo de pli ol 4000 fotoj kaj 2500 desenaĵoj. Multaj fotoj nur lastatempe estas disponigitaj de la usona mararmeo. Preskaŭ ĉiuj fotoj estas faritaj rekte de la originalaj kliŝoj de la [[posedanto]]j. La libro estas verŝajne unika en la mondo. La eldonadon de la libro ebligis per sia mono 15 000 japanaj civitanoj, kiuj formas la bazon por la „Komitato de Japanaj Civitanoj por sendi Donacajn Kopiojn de Bilda Dokumento de la Atombombado al Niaj Infanoj kaj Kolegaj Homoj en la Mondo“. Ĝis nun aperis eldonoj en la japana, angla, hispana lingvoj kaj en Esperanto. Dum la somero 1979 delegitaro de tiu-ĉi komitato traveturis kelkajn eŭropajn landojn kaj ankaŭ, fine de aŭgusto, estis gastoj de la „Packonsilantaro de GDR“, por transdoni la librojn al la reprezentantoj de GDR. Du [[reprezentanto]]j de la [[Japana Pacdefenda Esperantista Asocio]] (la japana [[MEM]]-sekcio), nome [[Kimiaki Kurita]] kaj [[Ikuo Senga]], kiuj apartenis al la [[delegitaro]], transdonis ekzemplerojn de la esperantolingva eldono al la [[prezidanto]] de [[Centra Laborrondo Esperanto]], [[Rudolf Hahlbohm]]. Tiom pri la faktoj. Nun iom pri la fono de la verko. Ni legas: „Kiel eble plej frua efektivigo de la kompleta abolicio de nukleaj armiloj kaj de la plena malpermeso de atom- kaj hidrogenbomboj — tion forte aspiras ĉiuj [[homo]]j en la mondo. Ni devas nepre komuniki al la sekvantaj generacioj kaj al ĉiuj homoj en la mondo la neniam ripetendan tragedion de Hiroŝima kaj Nagasaki. Tiu arda deziro kovis kaj naskis tiun ĉi libron. La [[projekto]] startis per ideo hazarde ekhavita. En iu mezlernejo en Gubernio Hiroŝima la lernantoj regule sendadis al aliaj [[mezlernejo]]j en la lando lernomaterialojn pri la atombombado, kiujn ili ricevis de siaj instruistoj kaj gepatroj. El tio sekvis, ke en iuj lemejo) oni ekhavis lecionojn pri la atombombado, kaj ke naskiĝis kontakto inter la geknaboj jen per korespondo jen per rekta renkontiĝo. Cu do ne eblos fari la samon adrese al la tutmondaj popoloj? Tio estis la [[ideo]] trafinta unu patron, kiu vizitis Hiroŝimon kune kun siaj infanoj kaj estis forte impresita de la valora agado de la geknaboj. Li tuj parolis al siaj amikojj pri la sugesto, kaj tiel komenciĝis la tuta afero.“ Kion diri pri la fotoj mem? Ili estas tiom teruraj kaj animskuaj, ke apenaŭ sufiĉas la homa lingvo sin esprimi. Tro malmultaj ja scias pri tio, kio okazis 1945 al tiuj du urboj. Gi estas la infero laŭ ĉiuj eblaj variantoj de imago-povo. Se oni trafoliumis la libron, oni ekkomprenos, kio atendos la mondon, se oni ne sukcesas bridi la militpreparantojn. Por ke la libro ankaŭ aperu en Esperanto, esperantistoj-subtenantoj el [[Japanio]] fondis apartan asocion por akceli la [[eldonado]]n. Deko da esperantistoj tradukis la tekston sub la kontrolo de Konisi gaku. Povas okazi, ke japana esperantisto donacos tiun verkon al sia eksterlanda amiko. Tiam tiu nepre sendu sian impreson al„Hiroŝima-Nagasaki osekaj e okuru esperanto no kai“ ĉe Japana Esperanto-Instituto, Wasedamati 12-3, Siuzyuku-ku, Tokio, 162 Japanio. La libro estas forta kaj siaspece unika alvoko al la homaro, ĉion entrepreni por ke finfine ekhaltu la vetarmado, venu la plena kaj senkondiĉa malarmado kaj estu sekurigita la paco. En tiu strebado la esperantistoj de GDR estas plene je la flanko de la japana civitana komitato.|[[Der Esperantist]] - Numero 100, Februaro (1980)}} {{citaĵo|La libro pri Hiroŝima—Nagasaki. Spertoj el ĈSSR<br> Nia paca sekcio streĉas forton, kiel eble plej multe helpi en la batalo por forigi nukleajn armilojn. En tiu klopodo tre helpis al ni japanaj pacamikoj, kiuj donace sendis al ni fotoalbumojn "Hiroŝima — Nagasaki", bilda dokumento pri la atombombado. Tiu donaco instigis nin, sendi al ĉiuj rondetoj alvokan leteron, ke ili organizu inter esperantistoj prelegojn pri la nuklea danĝero kaj ke ili uzu la [[libro]]n kiel dokumenton de teruraj postsekvoj. Paroladoj estis organizitaj ne nur inter esperantistoj, sed la albumoj estis pruntitaj al diversaj societaj organizaĵoj, kie diskutoj havis tre bonan rezulton. Ĝis hodiaŭ jam estis organizitaj prelegoj en 56 lokoj de Ĉeĥoslovakio kaj konstante venas postuloj pri la prunto de tiu ĉi unika libro. Laŭdinda fakto estas, ke la rondetoj en Trebiĉ preparis enkondukan skriban prelegon por ĉiuj. De plua rondeto estis la prelego surbendigita. Aliaj [[aktivulo]]j preparis [[diapozitivo]]jn, lauj vagas kun la libro. Alia rondeto preparis mallongan filmon pri diskuto, kiun instigis trarigardo de la bildoj. Kelkaj kluboj sukcesis pri prelego publiki artikolojn en tagaj gazetoj. Unu aktivulo fondis kronikon de eldiroj, kie ĉiu trarigardante povas skribi sian impreson pri la libro. La libro estis ankaŭ uzita por instruado en alta lernejo en studobjekto „radio�aktiveco **. Ni kredas, ke pluaj rondetoj ankaŭ disvolvos novajn metodojn kaj [[maniero]]jn por la plej efika eluzo de la bilda dokumento. Mi volas esprimi sinceran [[danko]]n al la japanaj pacamikoj, kiuj donis per la eldono de libro decidan paŝon...|[[Drahomir Koĉvara]]. [[Der Esperantist]] n112 feb. 1982}} ===[[Hispanujo-Elvoko al la Pacifismo]]=== [[Herbert Runham Brown]]. '''Hispanujo-Elvoko al la Pacifismo'''. Eld. la aŭtoro, [[Enfield]], 1937(?) {{citaĵo|Interese kaj klare prezentas la vidpunkton de la absolutista militrifuzanto pri la nuna situacio en [[Hispanio]], kaj la problemoj naciaj kaj personaj (ekz., “Se mi estus en Hispanujo!”) kiujn ĝi levas. Lingve bonega. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 383, Marto (1937)}} ===[[Hispanujo (gvidlibro)]]=== [[Francisco Javier Sánchez Cantón]]. '''Hispanujo'''. Eld. Reĝa Delegito por Turismo kaj Artkulturo, Madrido, 1926. {{citaĵo|Ĉi tiu bela libro estas havebla senpage de ĉiu Esperanta grupo aŭ Asocio por sia Biblioteko, per peto pri tio al la Reĝa Delegito por Turismo, Romantika Muzeo, Strato S. Mateo, Madrid, per ilustrita poŝtkarto kiel eble plej bele kaj esperante verkita ; kaj prefere kun la [[stampo]] de la grupo aŭ asocio. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 256, Julio (1926)}} ===[[Historio, instruoj kaj valoro de la Baha’i-movado]]=== '''Historio, instruoj kaj valoro de la Baha’i-movado''' trad. [[Hermann Grossmann]]. Eld. [[Esperanto-komitato de la Baha’i-movado]], Hamburgo, 1925(?) ===[[Historio pri la Skismo en la Laborista Esperanto-Movado]]=== "Historio pri la Skismo en la Laborista Esperanto-Movado. Dokumentaro, — kiu montras la kaŭzojn kaj respondecojn, kaj preparas la bazon por unueca agado." Eld. [[SAT]], Parizo, 1935(?) {{citaĵo|Ĉi tiun broŝuron nepre devas legi ĉiu, kiu interesiĝas pri la laborista Esperanto-movado. Laŭ la antaŭparolo, la kompilintoj “klopodis paroligi nur faktojn, dokumentojn”, kaj ĝia ĉefa valoro estas la interesa kolekto da gazet-artikoloj, leteroj, k.t.p., pri la evoluo de [[Sennacieca Asocio Tutmonda]], la agado de la komunista opozicio, la transpag-malpermeso rilate al la SATmono en Moskvo, kaj la fondo de nova [[Internacio]] — I.P.E. Kompreneble, la komentoj ne pretendas senpartiecon, kaj la “alia flanko” vidas la aferon de mala vidpunkto (vidu, ekz., Sur Posteno, Jan., 1935). Sed ĉu oni konsentas aŭ ne, oni ne povas ignori la verketon.| J.F. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 365, Septembro (1935)}} ===[[Homaranismo en praktiko]]=== '''Homaranismo en praktiko: Projekto kaj opinioj pri la Domo de Homamo. La plej grandiosa entrepreno en Esperantujo'''. Eld. [[Oomoto]] Internacia, Parizo, 1932(?) ===[[La Homo, kiun Milionoj aŭskultas]]=== [[Gunnar Furhanimar]]. '''La Homo, kiun Milionoj aŭskultas (Stanley Jones kaj Lia Mesaĝo).''' Eld. [[Kristana Eldonejo]], Stockholm, 1946? {{citaĵo|Jen biografieto, kun portreto, de [[Stanley Jones]] : homo, kiu eble pli multe ol iu ajn alia helpis interpreti la [[Kristanismo]]n al [[Brita Hindio|Hindujo]], kaj Hindujon al la Okcidento. Ni legas pri Ha laboro kiel Kristana [[evangeliisto]] ĉe hinduoj, islamanoj, ateistoj, [[komunisto]]j, kaj teozofoj ; per prelegoj, [[diskutado]], seminario, kaj alimaniere; lia [[vojaĝado]] en Hindujo, ĉinujo, Aŭstralazio, [[Usono]], Sudameriko; la argumentoj de [[oponanto]]j; renkontoj kun [[Mohandas Karamchand Gandhi|Gandhi]] kaj aliaj [[eminentulo]]j ; liaj laborprincipoj ; lia sinteno pri multe da aktualaj kaj gravaj demandoj. Ofta malhelpo estas la fia vivo de Eŭropanoj nekristanaj. En iu urbo (ni legas) du [[Eŭropano]]j duelis, kaj ambaŭ mortis. Bonkore la Hindoj enterigis ilin. Dezirante honori la mortintojn, la Hindoj decidis post pripenso, ke la mortintoj certe amos tion en la morto, kion ili amis en la vivo. Do sur la tombon la Hindoj metis [[cigarskatolo]]n kaj brandobotelon ! En la dua parto iom ĝenas ofta ripeto de ''“ Jones diras . . . , Jones opinias . . . ”''. Tamen oni tute ne celas prezenti iun [[teologio]]n aparte Jones’an, sed nur resumi la esencon de liaj “ok gravaj verkoj" (Kial ne listigi ilin ?) —verkoj mondfamaj, vaste legataj, kaj tradukitaj multlingven. Efektive la paĝoj estas pensigaj kaj meditindaj, ĉu la leganto estas Kristano, aŭ ne. Jen kaj jen troviĝas malofta preseraro (stranga petolaĵo de la presista diablo sur p. 97), aŭ esprimo lingve iomete kritikebla. Sed ĉiuokaze, la verko ne pretendas esti [[literatura majstraĵo]]. Entute la stilo estas simpla, klara, kaj ĝenerale tre bona. Anstataŭ ''kriplino, Filipona, Fidji, Nasaret, farizeo, balsamita'', mi preferus ''kriplulino, Filipina, Nazaret, fariseo, balzamita'' (pli bone, ĉe nomo Biblia, uzi la formon Biblian). La Angla prononco de Jones estas ne ''Ĝons'', sed ''Ĝoŭnz''.|[[Montagu Christie Butler|M.C.B.]] [[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 501-502 jan-feb 1946}} ===[[Hon Dat]]=== [[Anh Duk]]. '''Hon Dat''' trad. [[Ngujen Minh Kinh]]; [[Ngujen MinhTung]] kaj [[Ngo Quy Toan]]. [[Hanoi]]: [[Fremdlingva Eldonejo (Hanojo)|Fremdlingva Eldonejo]], 1968. - 446 p. {{citaĵo|Laŭ la antaŭparolo de [[Tran Bach Dang]], Prezidanto de la Konsilantaro de Verkistoj kaj Artistoj de [[Sud-Vjetnamio]], tiu ĉi romano estas vivovera rakonto okazinta en la vilaĝeto Hon Dat, ĉirkaŭ la jaro 1961. Tie, pli ol mil soldatoj, ekipitaj per plej bonaj armiloj eĉ kun helpo de militŝipoj, devis rezigni sian [[batalo]]n, post dektaga kolizio kontraŭ 19 [[gerilano]]j, inter kiuj troviĝis du knaboj, deksepjara kaj dektrijara, tri virinoj kaj sepjara infanino. Post la unua renkonto, kiam, interne de individuaj truoj en la tero, la gerilanoj surprize atakis la soldatojn sur la senŝirma kampo meze de rizejoj plagitaj de kamuflitaj foskaptiloj kien la soldatoj multnombre glitfalis, ili devis forkuri kaj rifuĝi en kaverno, de kie, dum la dektaga sieĝo, preskaŭ sen akvo kaj sen rizo, la gerilanoj kuraĝe defendis sin mortigante pli ol 100 soldatojn de la [[Vjetnama Respublika Armeo]] krom usonan konsilanton. La tuta romano celas glorigi la fanatikan batalvolon de homoj serĉantaj la reunuiĝon de sia patrujo kaj la propran vojon al feliĉo, sen interveno de fremdaj potencoj devigantaj perforte la realigon de io, kio ofendas la sendependan [[spirito]]n de tiu suferanta popolo de herooj profitante samtempe la okazon por politike propagandi. Samkiel «[[Kun la defendantoj de Kon Ko]]», el la sama eldonejo, la romano, en flua lingvo, klare kaj senerare, laŭ [[stilo]], foje estas korektebla la uzado de la prezenco anstataŭ la preterito en verbaj tempoj, eble influataj pro nacia [[esprimmaniero]].|J. DEVIS. [[Boletín]] n170 (nov 1968) }} ===[[Humoraj felietonoj]] === '''Humoraj felietonoj'''. [[Jakobo Ŝapiro]], 1923, eldonejo [[Esperanto Triumfonta]] en [[Horrem]] apud [[Kolonjo]]. ===[[Humoraĵoj (Baucon)]]=== H. Baucon.^{<small>[?]</small>} '''Humoraĵoj''', antaŭparolo de [[Paul Gottfried Christaller]]. Eld. [[Oskar Ziegler]] & Ko., [[Marktredwitz]], 1919 {{citaĵo|Esperanto estas supernacia. Humoro estas internacia. Ambaŭ konstatojn refoje pruvas tiu nova kolekto da kvardek humoraĵoj, tradukitaj de Franca profesoro, eldonitaj en Germanio kun antaŭparolo de Prof. Christaller. Tiu lasta deziras, ke ĝi estu utila, kiel amuzilo por la malnovaj, kiel ekzercilo por la novaj, kiel varbigita por la estontaj samideanoj. Plenumu tiun trioblan esperon la belpresita stilkorekta posteŭlo de "[[Libro de l’ Humoraĵoj]]", de "[[Tutmonda Anekdotaro]]", k. t. p.|Esperanto n232 dec. 1919}} ===[[Hungaraj brodaĵoj]]=== *[[Ladislao de Spolarich]]. '''Hungaraj brodaĵoj'''. Eldonis [[Hungara Esperanto-Federacio]], Sashalom, kvartalo de la [[16-a distrikto de Budapeŝto]], 1937(?) {{citaĵo|Enhavas plejparte ilustraĵojn (25), kiuj prezentas la belegajn hungarajn brodaĵojn en variaj modeloj. La broŝuro ĉefe interesos virinojn. Prezo ne estas indikita ; verŝajne oni liveras la [[broŝuro]]n senpage, propagande por la hungaraj domindustriaj manlaboraĵoj|[[ Belga esperantisto]] n249 (nov 1937)}} <!-- == Ĥ == --> == I == ===[[La iglesia y el problema de la lengua auxiliar internacional]]=== [[Jerzy Korytkowiski]]. '''La iglesia y el problema de la lengua auxiliar internacional'''. Eld. [[Claret]], [[Barcelona]], 1981(?) {{citaĵo|LA IGLESIA Y EL PROBLEMA DE LA LENGUA AUXILIAR INTERNACIONAL de Jerzy Korytkowiski kun antaŭparolo de M. D. Chenu.—La eldonejo «Claret» el Barcelona aperigis ĉi tiun gravan verkon kies titolo jam plene anoncas la enhavon de la 142-paĝa libro, tre bone kaj klare presita. La aŭtoro funde analizas la problemon de la internacia komunikado de la [[katolika eklezio]] dum la jarcentoj kaj post varia kaj kompleta studado sub ĉiuj aspektoj, venas al la racia konkludo ke la internacia lingvo Esperanto estas la perfekta solvo de la problemo. Vere inda kaj leginda verko por ĉiu esperantisto kiu emas koni la pravajn [[argumento]]jn de nia strebado por tutmonda kompreniĝo kaj ankaŭ tre taŭga por la religiaj medioj ĉar ĝi prave pruvas ke nia nobla idealo estas sukcesinda. Ke ĝi okupu indan lokon je nia bretaro post atenta tralegado.|[[Ramon Molera i Pedrals|Ramón MOLERA]]. [[Boletín]] n245 (maj 1981)}} ===[[La Individualisma Socialismo]]=== Felix Lagalaure. '''La Individualisma Socialismo de D-ro Axel Fobertson Proschowsky'''. Eld. Rasa Virina Klubo,<small>^[?]</small> Paris, 1928? ===[[La Internacia Asocio de Poŝtmarkkolektantoj. Kio ? Kial ? Kiel ?]]=== '''La Internacia Asocio de Poŝtmarkkolektantoj. Kio ? Kial ? Kiel ?'''.<ref>La asocio ŝajne en la unua jardeko post la Dua Mondmilito estis faka esperantista asocio. Ekzemple [https://dlibra.kul.pl/Content/47764/52983.pdf troveblis noto pri kunveno de ĝi en la]{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[UK 1953]] (en ''[[Esperanto-Post]]'' 11/1953, p. 128)</ref><ref>Aldona noto: la [[Esperanto-Ligo Filatelista]], faka esperantista asocio daŭridanta la agadon, fondiĝis nur en 1968</ref> Eld. XPDO, Berks,<small>^[?]</small> 1948(?), 16 pĝ. {{referencoj}} ===[[Internacia lingva komunikado]]=== Vidu [[Tadeusz Ejsmont]]. ===[[La Internacia Misia Konsilantaro]]=== Baronino van Boetzelaer van Dubbeldam kaj kaj van der Hoop van Sclechteren. '''La Internacia Misia Konsilantaro (I.M.K.): ĝia celo kaj ĝia tasko. ''' Eld. Nederlanda Misia Studkonsilantaro, Zeist, 1933(?) {{citaĵo|Faktoplena raporto pri klopodoj krei tutmondan kontakton inter la diversaj Kristanaj misioj ĉiulande por komuna helpo kaj konsilo. Ankaŭ pri la fine starigita Konsilantaro, kiu staras super ĉiu sekto aŭ dogmo, krom komuna amo kaj fideleco al Jesuo. Lingve ĝenerale bona.|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 334, Februaro (1933)}} ===[[Internacia teatraĵetaro]]=== '''Internacia teatraĵetaro originale verkitaj teatraĵetoj de diverslandaj aŭtoroj'''. Eld. [[Belga Esperanto-Instituto]], [[Antverpeno]], 1931(?), 48 pĝ. {{citaĵo|Tiu ĉi eldonaĵo de « Internacia Eldonejo » apartenas al la kolekto de «Ilustritaj Rakontetoj» kaj «Internacia Dialogaro». Tiu ĉi libro kunmetita tre zorge de prof-o [[Alfred Kenngott]], enhavas mallongajn sed tre trafajn teatraĵetojn de diverslandaj aŭtoroj, inter kiuj ni citu [[Raoul Laporte]] (Germanio), [[Helena Hempel]] (Polio), [[Ludwig Krysta]] (Ĉeĥoslovakio), [[Louise Briggs]] (Anglio) kaj Lucette Faes<ref>poste post edziniĝo Lucette Faes-Janssens</ref> (Belgio). En nia belga organo ni rajtas speciale citi tiun ĉi lastan aŭtorinon, kiu verkis spritan kaj samtempe propagandan teatraĵeton «Esperanto kaj Amoro», kiu certe valoras ne nur agrablan legadon, sed reprezentadon dum intima Esperanta festo. Sed ankaŭ la aliaj meritas [[komplimento]]n. La tuta kolekto bone harmonias. Ankaŭ tiu ĉi verketo eliras la [[presejo]]n de « Belga Esperanto-Instituto », kiu tiel montras, ke ĝia laborejo laboras ĉiuspecajn presformojn.|[[Belga esperantisto]] n189 (okt 1931)}} {{referencoj}} ===[[International Radio Manual]]=== Epton, H. '''International Radio Manual (A Short Dictionary of Radio Terms. ENGLISH-ESPERANTO)'''. Eld. la aŭtoro, Londono, 1925. {{citaĵo|La libro enhavas gramatikon de Esperanto por angloj, ankaŭ esperanto-anglan kaj angla-esperantan radio-vortarojn. Por [[radioamatoro]]j tre necesa kaj rekomendinda libro.|[[Bulgara Esperantisto]] j06 n10, 1925}} === [[Ilustritaj esperantistaj poŝtkartoj]] === {{Citaĵo|La firmo [[Oskar Ziegler]], Bopserstrasse, 8^III [[Stuttgart]] eldonis serion da 6 poŝtkartoj, reprezentantaj virinajn mienojn kaj aĉeteblaj po [[spesmilo|Sm.]] 0.250 la serio da 6 poŝtkartoj, laŭ desegnaĵoj de Breuer.|[[Belga Esperantisto]] n050 (dec 1912)}} === [[Internacia Stenografiisto]] === '''Internacia Stenografiisto''' estis trimonata "oficiala organo de l'Internacia Asocio de la Esperantistoj-Stenografiistoj (IAES) kaj de l'Franca Societo de la Esperantistoj-Stenografiistoj", fondita en 1923 de [[Pierre Flageul]], kiu estis ĝia unua redaktoro. Redaktoro en 1934 estis [[Leon Paul Charles Cogen|Léon Cogen]]. La lasta numero estis tiu de decembro 1934. Antaŭe ĝi aperis sub la nomo "Rondiranta gazeto". '''Ekstera ligilo''': [https://search.onb.ac.at/primo-explore/search?query=any,contains,Internacia%20Stenografisto&tab=default_tab&search_scope=ONB_gesamtbestand&vid=ONB&offset=0 Jarkolektoj] de Internacia Stenografiisto (tie skribita "Stenografisto") en la [[Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj|Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo]] === [[La Internacia Organizo de la Esperanto Movado]] === Dro Smulder. ''La Internacia Organizo de la Esperanto Movado''. Eld. So Sleijtïers, [[Den Haag]], 1912? ===[[Islamo Esperantiste Rigardata]]=== Colin Evans. '''Islamo Esperantiste Rigardata''', 1946? {{citaĵo|Eble pli ol ĉio malhelpas la progreson de [[Esperanto]] la fakto, ke la ordinara homo, sciante nenion ajn pri la lingvo, tamen pro senbazaj antaŭjuĝoj, aŭ aŭdinte la epiteton "artefarita”, emas ĝin kondamni senesplore; kaj anstataŭ rigardi la faktojn aŭ serĉi la [[vero]]n, senkritike glutas kaj ripetas ĉiun absurdaĵon diritan de kontraŭuloj, mem egale sensciaj. La ideo, ke antaŭ ol esprimi opinion, estus dezirinde kontroli la [[fakto]]jn senpartie, malofte eniras lian kapon. Tamen por prijuĝi iun ajn demandon, estas konsilinde atenti ne nur la dirojn de oponantoj, sed ankaŭ tion, kion vere diras kaj kredas ĝiaj partianoj. Kaj oni kredu blinde nek al unu, nek al alia. Kiom el ni vere scias, kion kredas la [[Islamano]]j ? Multaj devus konfesi, ke ili ne funde esploris la demandon, kaj malmulton scias tre precize, studinte serioze nek la kontraŭ nek la por. Jen libreto, per kiu S-ro Evans prezentas al ni tion, kion pri sia religio diras klera Islamano mem. Li atentigas pri similaĵoj inter vortoj Zamenhofaj kaj Islamo ; klarigas la ĉefajn Islamajn doktrinojn kaj [[devo]]jn ; kaj rebatas popularajn miskomprenojn aŭ erarojn. Pri la temo mem ni ne parolos ĉi tie. Ĉu kelkaj asertoj pri [[Kristanismo]] estas justaj, oni povas malkonsenti. Sed Islamon la aŭtoro prezentas klare, racie, kaj alloge. Efektive, ni dubas, ĉu ekzistas tiel trafa resumo en Esperanto pri iu alia religio. Ni volus vidi en [[Esperanto]] similajn traktaĵojn, samstile kaj de klera kredanto verkitajn, pri ĉiu alia [[religio]]. Nenion oni perdas, kaj multon oni povas gajni, el scio kaj kompreno. Lingve la verko estas tre bona. ''Fraŭd-i'' estas radiko ne ofte renkontata, tamen utila kaj internacia. ''Elektriko'' d.e. ''[[elektro]]''. Ĉu kongregacio povas signifi preĝejan [[adorantaro]]n ? La frazo batali post malamiko volas cedi bezonas atenton.|[[La Brita Esperantisto]], n 493-494 maj-jun 1946}} == J == === [[De Jongste suksessen van hete Esperanto]] === '''De Jongste suksessen van hete Esperanto'''. Eldonis de ''Nederlandse Federatie van Arbeiders Esperantisten'', [[Federacio de Laboristaj Esperantistoj]] (la nederlandlingva sekcio de [[Sennacieca Asocio Tutmonda]]), Amsterdamo, 1921 — 16 paĝoj 16.5X11.5 cm. {{Citaĵo|Propaganda [[broŝuro]] en simpligita [[nederlanda lingvo]].|[[Belga Esperantisto]] n092-093 (okt-nov 1922)}} <!-- == Ĵ == --> == K == ===[[Kan Lik]]=== [[Ho Phuong]]. '''Kan Lik'''. Hanoi: Fremdlingva Eld., 1969. - 320 p. {{citaĵo|Kan Lik estas vjetnama heroino, kies faroj en la tragika milito de ŝia lando konsistigas Ia temon de ĉi tiu biografia romano. La verko estas diversflanke interesa, kaj ties Esperanta traduko spegulas la simplan kaj senpretendan stilon de niaj ĉinaj kaj vjetnamaj samideanoj. Ĝin onilegas facile kaj plaĉe.|[[Boletín]] n183 (jan 1971)}} ===[[Kantas la hungara skolto]]=== '''Kantas la hungara skolto: Hungaraj haj Skoltaj Kantoj.''' Eld. Szalay, Budapeŝto, 1933(?) {{citaĵo|Interesa kolekto da kantoj, multaj kun muziknotoj, kiu meritas atenton de ĉiu [[skolto]] aŭ muzikamanto Esperantista. Vortoj en Esperanto, kaj ofte ankaŭ en hungara lingvo. La Espero en B bemola estas tro alta por ordinara [[voĉo]].|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 342, Oktobro (1933)}} ===[[Karpetoj transaltis la Drakpordon]]=== '''Karpetoj transaltis la Drakpordon'''. Eld. [[Ĉina Esperanto-Ligo]], Pekino, 1962(?) {{citaĵo|Infanlibreto alvenis tute nepripensite, kaj multe ĝojigis min. Mi rajtas esti infano kaj amuziĝi per la ĉarmaj bildoj, kaj per la mildega feliĉa rakonto pri kvin karpetoj kiuj multe naĝis, senbrue, foje kontraŭ la [[fluo]], unue en trankvila rivereto, poste en rapida torento, finfine en granda riveroj serĉis, demandis, evitis la barojn de la vojo, restis timigitaj de lokomotivo kaj trajno, ĝis finfine ili trovis la grandegan drakpordon, kaj preskaŭ nekredeble ili transsaltis ĝin kaj trovis... Oh, paradiza artEfarita lago, tio estas preskaŭ la ĉielo! La hirundo helpis ilin kaj transdonis salutojn al la avino. Neniu malamo, neniu venĝo, neniu malbonulo; estas bonaj kvalitoj por infana rakonto, senkompare multe pli bona ol tiuj de la t. n. filmoj por infanoj. Aĉetu ĝin, kaj certe vi ne eraros! |E. G. [[Boletín]] n133 (maj 1962)}} ===[[Katalogo de lingvoj]]=== '''Katalogo de lingvoj naturaj, popolaj, literaturaj, klasikaj kaj artefaritaj (provizora listo). Eld. UEA, ĝenevo, 1927, 40 paĝoj. {{citaĵo|Tiu studo enhavas jenajn ĉapitrojn: La Lingvoj de la homaro: Antikvaj lingvoj de la civilizacio; Modernaj kulturlingvoj de tutmonda graveco, kun proksimuma nombro de parolantoj por ĉiu el ili; La [[Lingvo internacia]] kun Mondlingva Statistiko, kiu enhavas la nomon, jaron kaj lokon de apero, nomon de la aŭtoro de 350 projektoj de internacia lingvo.|D-ro Harry Forta. [[Belga esperantisto]] n155 (jan 1928)}} === Katolika Esperantisto === '''Katolika Esperantisto''' estas oficiala organo de [[Katolika Esperantista Hispana Asocio]]. ===[[Katolika terminaro Esperanto-Español]]=== *Claramunt, Jozefo M. (1964): '''Katolika terminaro Esperanto-Español''', [[Tilburg]], [[Internacia Katolika Informejo]], 1964, 56 p., 20, broŝ., Serio de IKI {{citaĵo|En plaĉa broŝura formato kaj klare legebla teksto, la 56 paga terminaro de H.G. Wonnemakers S.J. kaj P. Huberteno O.F.M., aperas nun en la hispana traduko de J. M. Claramunt Sch. P. kiel 5a broŝuro en la Serio de I.K.I. kaj riĉigas la jam abundan fakan vortararon ekzistantan en la Internacia Lingvo. Tiu libreto, kiu speciale interesos la katolikanojn, enhavas laŭ aboca ordo pli ol mil okcent katolikajn terminojn. La traduko estas ĝenerale bona kaj ni devas gratuli la tradukinton pro la laboro farita; tamen, en venontaj [[eldono]]j oni devos korekti kelkajn misaĵojn kiuj enŝoviĝis en la tekston.|N. L. ESCARTIN. [[Boletín]] n149 (maj 1965)}} ===[[Kantono sub bombardo de japanaj aviadiloj]]=== J. O. Thompson. '''Kantono sub bombardo de japanaj aviadiloj'''. Eld. Johan H., Kantono , 1939(?) {{citaĵo|Ĉinujo en Flamoj - 22 karikaturoj aŭ skizoj de ĉinaj artistoj, kun Esperanta teksto. La volumeto prezentas la ĉinan sintenon kontraŭ la japana invado. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 408, Aprilo (1939)}} ===[[La Kialo]]=== R. A. Laidlaw. '''La Kialo''' trad. F. H. Hanbury kaj Luyken. Eld. Walters Brothers, Londono, 1930(?) 64 pĝ. {{citaĵo|Fama religia traktato, jam eldonita en 14 lingvoj.| [[La Brita Esperantisto]] - Numero 309, Januaro (1931)}} ===[[Kiel atingi Edinburgon]]=== '''Kiel atingi Edinburgon. Al Kontinentaj partoprenontoj de la 18a Universala Kongreso de Esperanto.''' Eld. [[James H. Fitton |J. H. Fitton]], [[Huddersfield]], 1926(?), 10 pĝ. {{citaĵo| Ilustrita broŝuro pri la Londona kaj Nordorienta Fervojo|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 256, Julio (1926)}} ===[[Kiel Farigi Kreanto Facile kaj Rapide]]=== Petro Den. '''Kiel Farigi Kreanto Facile kaj Rapide'''. Eld. [[Moraviaj Esperanto-Pioniroj]], 1935(?), 230 pĝ. {{citaĵo|Vidante la vivon kiel serion de eksperimentoj, el kiuj nur la sukcesaj estas kreaj, la aŭtoro provis formuli teorion pri la leĝoj de la kreado, kun la celo helpi al la homoj konstrui pli perfektan mondon. Farante krean eksperimenton, oni devas izoli du eksperimenterojn, kiuj estu kontraŭecaj, sed kiuj tamen enhavu ian komunan [[faktoro]]n. La eksperimenteroj sin kontraŭstaras kiel la pozitivo—la negativon, la viro—la virinon, la progreso—la konservemon, la produktanto—la konsumanton. La pozitiva elemento rigardas al la estonteco, la negativa al la estinteco; la pozitivo celas la unuecon, la negativo—la diversecon. Krea eksperimento faras ekvilibron, [[harmonio]]n, inter la du eroj, kiuj per tio perdas siajn karakterizajn trajtojn kaj kunfandiĝas en novan, tute proprakarakteran tuton. La [[sukceso]]n de la krea ago kondiĉas la ekzisto, en ĝusta kvanto, de ia eraremo, ia pekemo; per ĉiu sukcesa [[eksperimento]] oni iom malpliigas la eraron, la pekon, kaj samgrade alproksimiĝas al la perfekteco. Detale eksponinte la teorion, helpe de analogia rezonado, Petro Den prove aplikas ĝin al konsidero pri iuj gravaj problemoj de la nuntempa mondo; per ĝi li esploras la rilatojn inter la milito kaj la paco, inter la [[reganto]]j kaj la regatoj, kaj inter la scienco kaj la arto. Povas esti ke la teorio en si mem nemulte valoras, sed oni rajtas senhezite rekomendi la verkon kiel tre interesan provon de unu homo ekvilibrigi siajn diversecajn ideojn en la kadro de filozofia leĝaro. La nomo de la eldonfirmo garantias pri la ĝenerala kompetenteco de la traduko ; nur pri detaloj de lingvo-uzo oni povus disputi.| [[Alec Venture]]. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 373, majo (1936)}} ===[[Kio estas Socikredito?]]=== Social Credit Coordinating Committee. '''Kio estas Socikredito?'''. Eld. Gordon House, [[Nottingham]], 1947(?) {{citaĵo|Ĉi tiu broŝuro tre klare prezentas la [[ideo]]jn pri ekonomia reformo kiujn iniciatis majoro C. H. Douglas, kaj kiuj (sub la nomo ''Social Credit'') trovas konstante pli grandan [[akcepto]]n. La verko estas malgranda, sed ĝiaj 41 paragrafoj tre klare prezentas la [[afero]]n, sub la rubrikoj ''Graveco de la individuo, Celo de industrio, Manko de mono, [[Eksporto]] ne estas solvo, De kie la mono venos? Nacia kredita departemento, [[Vendado]] subkosta (Justa prezo), Nacia [[dividendo]], [[Libereco]] de elektado. La traduko, farita de [[John Leslie]], estas modela. Ni prefere dirus ''investi'', ol ''plasi''. Ĉu ''Socia [[kredito]]'' ne estus pli agrabla formo, ol Socikredito?|[[La Brita Esperantisto]] - numeroj 509-510 sep-okt 1947}} ===[[Kion rakontas amikoj de Peĉjo]]=== Hermynia Zur Mŭhlen. '''Kion rakontas amikoj de Peĉjo''' trad. "Senheredigito". Eld. [[Sennacieca Asocio Tutmonda]], Leipzig, 1928(?) ===[[Kiu estas kiu inter Nord-Amerikaj Esperantistoj]]=== '''Kiu estas kiu inter Nord-Amerikaj Esperantistoj'''. Eld. Postnikov. ===[[Kiu estas Jozefo?]]=== [[Johan Valano]] kaj Vjekoslav Iveziĉ. '''Kiu estas Jozefo?'''. Eld. [[Internacia Kultura Servo]], Zagrebo, 1984. {{citaĵo|Bildstria [[rakonto]] en facila lingvaĵo, verkita kiel ekzercolegaĵo akompane al „la zagreba instrumetodo".|[[Der Esperantist]] n130_feb. 1985}} ===[[Kiuj semas plorante]]=== [[Éva Tófalvy]] kaj [[Oldřich Kníchal]]. ''Kiuj semas plorante, romano'', 1984, 107 paĝoj, [[Universala Esperanto-Asocio]], Roterdamo,<ref>(eo) [https://www.youtube.com/watch?v=z8Ern0dcNN4 Kiuj semas plorante... - Nicola Ruggiero], YouTube-filmeto</ref>, ISBN 9290170298. Romano kiu ricevis la premion "Raymond Schwartz"<ref>(eo) [https://www.esperokatolika.org/ek19761980/ek1979_05.htm#11 Premio "Raymond Schwartz] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20221215174214/https://www.esperokatolika.org/ek19761980/ek1979_05.htm#11 |date=2022-12-15 }}", Esperanto Katolika, n-ro 5, 1979.</ref> (elp. Ŝvarc), kvazaŭ taglibro de homo, kiu erarvagas sub influo de [[Faŝismo|faŝisma]] ideologio<ref>(eo) [https://katalogo.uea.org/katalogo.php?inf=2241&id=786&recenzo=montru#ek Recenzo de Don Harlow], UEA</ref>. {{citaĵo|«Kiuj semas plorante...» estas psikologia, intima romano, kvazaŭ taglibro de la protagonisto, kiu rakontas pri siaj viveventoj kaj siaj psikaj sintenoj kaj reagoj al la vivo. La aŭtoroj montras, kiel homo povas erarvagi sub la influo de politika ideologio ĉi-kaze naziismo — ĝis perfido al siaj kunhomoj kaj eĉ intimuloj. La stilo estas modera, sen superfluaj precizigoj. La konstruo estas kohera, ne dispeciĝas en ĉapitrojn. Personecaj karakterizoj estas sukcesaj, sociaj kaj politikaj eventoj klarigas el cele efikantaj dialogoj kaj sobraj evidentigoj. Por la Premio konkursis dek manuskriptoj de naŭ aŭtoroj el ses landoj. Eva Tófalvi naskiĝis en Mohacs, Hungario, en 1947-a. Ŝi estas diplomito de la [[Universitato Eötvös Loránd]], [[Budapeŝto]], pri la hungara kaj Esperanta [[filologio]]j. Si jam gajnis kvar aliajn premiojn en la Belartaj Konkursoj de UEA. Ŝi estas la ĉefaŭtoro de «Kiuj semas plorante...». Oldrich Kníchal naskiĝis en [[Humenné]], [[Ĉeĥoslovakio]], en 1939-a. Li finstudis historion kaj filologion en [[Prago]]. Ekde 1981-a li estas redaktoro de la slovaklingva gazeto en Budapeŝto. En 1982-a li gajnis la Premion Luigi Minnja [''tiel''] pro eseo, Eva Tófalvi kaj Oldrich Kníchal estas geedzoj.|Suno. [[Boletín]] n264 (jul 1984)}} {{referencoj}} ===[[Konciza Kompendio por ludi la Klavaron per Klavarskribo]]=== '''Konciza Kompendio por ludi la Klavaron per Klavarskribo'''. Klavarskriba Instituto, Londono, 1948(?) 16 pĝ. {{citaĵo|Jen gvidlibro en Esperanto por la [[lernado]] de genia sistemo de muzika notacio kiu havas Esperantan nomon : “[[Klavarskribo]]”. Antaŭ proksimume 15 jaroj, Cornelius Pot, nederlanda sciencisto kun pasio por [[muziko]], elpensis novan sistemon de muzika notacio, kiu forigas kelkajn el la malfacilaĵoj kaj komplikaĵoj, kiuj ofte senkuraĝigas la lernanton de la piano per la malnova notacio. La sukceso de la metodo iris de lando al lando, kaj nur la postmilitaj malfacilaĵoj (ekz, papermanko) malhelpis ĝian pli rapidan disvastiĝon. Nun, kuraĝigite de ĉiam pli granda aro de diversnaciaj uzantoj, la eldonisto, mem fervora Esperantisto, decidis aperigi ĉi tiun lernolibron en [[Esperanto]]. Per ĝi la jam senkuraĝiĝinto aŭ la nova aspiranto povas eklerni, kaj je sia surprizo tuj provi kaj reprodukti jam konatajn ariojn. Troviĝas pli ol 10,000 diversaj muzikaĵoj en la klavara sistemo. |[[La Brita Esperantisto]] - numeroj 521-522, septembro - oktobro (1948)}} ===[[Konfeso (romano)]]=== [[Milka Pogaĝic]]. '''Konfeso''' trad. [[Antonija Jozičić]]. 1914(?) ===[[Konturo de Oomoto]]=== '''Konturo de Oomoto'''. Eld. Propaganda Oficejo, [[Kameoka]], 1932(?) {{citaĵo| Libreto de propagando|[[Brazila Esperantisto]] 1932 j23_n01-03_jan-mar.}} ===[[Kortfattet Oversigt over Worms’ System paa Esperanto]]=== [[Robert Kreuz]] kaj A. Worms. '''Kortfattet Oversigt over Worms’ System paa Esperanto'''. Eld. Stenografisk Tidsskrift, [[Horsens]], 1934(?), 8 pĝ. {{citaĵo|Resuma adapto por Esperanto de la [[stenografio]] Schrey-Worms. Klare presita, sed tro konciza por utili al tiu, kiu ankoraŭ ne scias la sistemon. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 349, Majo (1934)}} ===[[Kudlago, la malgranda eskimo]]=== [[Nienke van Hichtum]] '''Kudlago, la malgranda eskimo''' tradukis S.D. Mannoury. Eld. Societo Esperanto, Stockholm, 1935(?), 40 pĝ. {{citaĵo|Libreto por novuloj kaj junuloj, kiun ili kun ĝojo kaj utilo legos. La simpla, reala rakonto pri la simpatia eskima bubo Kudlago vekos nian simpation por li kaj lia popolo. La lingvaĵo estas glata, kaj oni plene povas rekomendi la libron al komencantoj kiel ankaŭ al pli lertaj esperantistoj, kiuj deziros sin distri per legado de interesa rakonto. La kovrilo prezentas tutpaĝan originalan bildon de la malgranda Kudlago kaptanta fiŝojn.|[[Bulgara esperantisto]] j.17 n.05-06 jan.-feb. 1936}} ===[[Kudra kaj Trika Terminaro]]=== Myrtle Verda kaj Vilĉjo Verda. '''Kudra kaj Trika Terminaro'''. 1948(?) {{citaĵo| Oni ofte diras, iom ŝerce, ke se kunvenas du Esperantistoj, ili babiladas en Esperanto, sed ke du Esperantistinoj post la unuaj [[frazo]]j emas fali en la nacian lingvon, pro la [[manko]] de teknikaj terminoj pri vestaĵoj kaj aliaj aferoj kun [[intereso]] por virinoj ! Jen provo almenaŭ parte forigi tiun mankon. Efektive vestoj kaj ŝtofoj diferencas ĉiulande kaj ĉiuepoke ; kaj ĉiu fabrikisto emas konstante elpensi por siaj varoj novajn fantaziajn nomojn, baldaii forgesota,iii ; oni do povas dubi, ĉu estas eble aŭ eĉ dezirinde, doni internaciajn nomojn al [[afero]]j pure naciaj, lokaj, aŭ efemeraj. [[Kudrado]] kaj trikado, tamen, prezentas [[kampo]]n internacian kaj gravan, ĝis nun ne sufiĉe atentitan. Al mi, laiko, ŝajnas, ke Ges. Verda bone kompilis ĉi tiun provan [[terminaro]]n; tamen ili saĝe kaj modeste petas komentojn kaj proponojn por plibonigo. Ili mem proponis nur jenajn [[neologismo]]jn : '''''ĉika''' (prefere ol ŝika), chic ; [[nilono]], nylon ; [[plasto]], plastic (material) ; '''tredi''', thread (fadenon en kudrilon, stangon tra ringoj, laĉon tra truoj) ; [[tredilo]], bodkin ; '''trikroĉi''', tricot. Aliaj radikoj jam uzitaj estas ''[[bajeto]], baize ; [[ĉeniljo]], chenille ; '''eskalop-i''', -os scallop ; '''kordur(oj)o''', corduroy ; [[mohajro]], orli (hem), '''sarsen(et)o''', [[silesio]], [[vincjo]], '''-eto''', wincey -ette''. Ĉu ''merceri— mercerize'' ([[Robert Kreuz|Kreuz]]) aŭ ĉu (laŭ la [[Terminaro]] kaj [[PV|P.V.]]) ''mercer-o - mercery ?'' Por ''to mercerize'' la internacia [[formo]] estas ''mercerizi''.|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 513-514 jan-fev 1948}} ===[[Klereco por Hodiaŭ kaj Morgaŭ]]=== '''Klereco por Hodiaŭ kaj Morgaŭ'''. Eld. [[Verlag Zeit im Bild]], Dresden, 1971(?) 68 paĝoj . {{citaĵo|La broŝuro tem as pri la kleriga sistem o socialism a funkcianta en la [[Germana Demokrata Respubliko]]. Sendube ĝi havas por niaj pedagogoj aplikeblajn sugestojn en la kampo de la edukado. Aparte interesa estas la rubriko 'Kunlaboro de lernejo kaj gepatroj’. Leginda kaj pensiga broŝuro kun pozitivaj ideoj rilate al kelkaj problem oj, kiuj tutm onde plagas la klerigan sistemon.|[[Fernando de Diego|F. de Diego]]. [[Boletín]] n185 (maj 1971)}} === [[Kleine Esperanto Sprach lehre]] === [[Herman Böbs]]. '''Kleine Esperanto Sprach lehre'''. Ader & Borel, Dresden, 1918. {{citaĵo|Bona gramatiko, sufiĉe kompleta en malgranda volumo, praktike aranĝita kun bonaj ekzemploj. En la estontaj eldonoj, kiujn ĝi meritas, estu evitataj kelkaj lingvaj kaj logikaj malbenoj, kiel ekz. "La botisto flikas tiajn ŝuojn, kiuj estis difektataj"; "preferi ovaĵon ol viando" (intence ol anstataŭ al. Kial?); "en nia lingvo estas amaso da lerninda" (lernindaĵoj). "Rapidvagonaro ne haltas en ĉiu stacio kaj bezonas tial proksimume nur la duonan tempon pro sia preskaŭ duobla rapideco" (du katŭzoj nekorekte kunigataj per tial kaj pro), "la tramvojo, kies elektraj veturiloj estas nur duope aŭ triope, dum fervoja vagonaro enhavas ofte 30 vagonojn ("Elektra" estas nur la motora veturilo, ne la senmotoraj vagonoj). |St. Esperanto n238 jun 1920}} ===[[La Kolorigisto-aerveturanto]]=== V. Godineau. '''La Kolorigisto-aerveturanto''', traduko de la grupo Esperantista de Monako, 1905. {{citaĵo|La Kolorigisto-aerveturanto estas la titolo de -24-paga broŝureto tradukita de la grupo Esperantista de [[Monako]], kaj ''tre bone'' tradukita. Ĝi estas rakonteto de aventuro en [[balono]]; kaj troviĝas en la [[Kolekto Esperanta aprobita de d-ro Zamenhof|Kolekto Aprobita]] ; ĝia prezo estas 30 centimoj (4 pencoj afrankite). Tre taŭga kiel [[legolibro]] en la kursoj de lernantoj.|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 006, junio (1905)}} === Komerca Foiro de Paris === '''Komerca foiro de Paris 10 — 25 Majo 1921'''. 4 paĝoj 16 X 24 cm. {{Citaĵo|Belaspekta sur luksa papero presita prospekto kun 4 fotografaĵoj. La Komitato de la Foiro sciigas ke ĝi korespondas per ĉiuj lingvoj, speciale per Franca lingvo kaj Esperanto.|[[Belga Esperantisto]] n075-076 (maj-jun 1921)}} ===[[Komercaj leteroj (Berthelot kaj Lambert)]]=== [[Paul Berthelot]] kaj [[Charles Lambert]]. '''Komercaj Leteroj''' . Eld. [[Hachette]], Parizo, 1903. {{citaĵo|Samtempe la « Fundamenta Krestomatio » de Dro Zamenhof, ni ankaŭ ricevis «Komercaj leteroj » de niaj amikoj P. Berthelot kaj Ch. Lambert; prezo 0,50 franko, ĉe Hachette kaj Kio (''tiel'') kaj ĝiaj tenejoj. Tiu broŝuro enhavas multajn modelojn da leteroj, avizoj, kambioj, reklamoj, anoncoj, k. t. p. kiuj gvidos la komercistojn kaj permesos al ili facile kaj ĝuste redakti iliajn esperantajn skribaĵojn. Dezirante fari persone specialan [[propagando]]n ĉe la komercaj Societoj, ni petas amikojn sendi al ni ĉiujn komercajn presaĵojn, kiujn ili ricevus aŭ almenaŭ sciigi nin pri tio. De nun ni dankas ilin.|[[La belga sonorilo]] - Numero 016, Decembro (1903)}} ===Konsiloj al Esperanto-Instruistoj=== '''Konsiloj al Esperanto-Instruistoj'''. Eld. Esperanto-Instituto de Estonio, Tallinn. 1928. {{citaĵo|KONSILOJ REKOMENDOJ KAJ KLARIGOJ por la kandidatoj al la Esperantoekzamenoj, aranĝataj ĉe la suprecitita Instituto. Sespaĝa folio. |[[Belga esperantisto]] n168-169 (feb-mar 1929)}} === [[Kondiĉoj de la Armistico]] === '''Kondiĉoj de la Armistico'''. Novembro 1918, en angla kaj Esparanta lingvoj. Tiun ĉi dokumenton eldonis la [[BEA]], literatura kaj debata Societo por elmontri la taŭgecon de Esperanto por gravaj internaciaj aferoj. La oficiala angla teksto (kiel ĝi aperis en la ĵurnaloj) estas prezentita, kune kun Esperanta traduko. Brita Esperanto-Asocio. ===[[Kristana kulturlaboro en nia tempo]]=== Erik Hj. Linder.''' Kristana kulturlaboro en nia tempo: Prelego ĉe tutŝtata kunveno de la svedaj liberaj Eklezioj'''. Eld. Esperanto-Missionen, Nora Stad. Svedujo, 1957. Broŝ 28 p.. 12X19. {{citaĵo|La aŭtoro konstatas ke nuntempe “ mirige malmultaj kristanoj sin okupas pri arto. ” Li reĵetas la ideon ke tio sekvas el la fakto ke ” la plej grava kultura kontribuo de la kristana eklezio tutsimple estas prediki evangelion al homoj por konvertiĝo kaj saviĝo. ” Li emas kredi ke la ebla kaŭzo de la manko pli ĝuste estas ke " la nun ekzistantaj kristanaj grupoj ial fariĝis malpli konvenaj kiel kulturmedioj. ” Artistoj ja kaj ĝenerale ĉiuj homoj kiuj kreas lon novan sur la kampo de kulturo kaj scienco, malŝatas la malnovan kaj la laŭkutiman ; ili " provas eviti ĉiuin pretajn opiniojn, ĉiujn liniile rektajn [[direktivo]]jn. ” Siaflanke " la katolika eklezio (kaj la angla alteklezio) sukcesis krei favoran kulturan medion. ” Do, se ankaŭ ” la sveda [[kristanaro]] volas formi kulturan medion, tiam ĝi estu vigle diferencigita medio, ne uniformita tia ", kiu " entenu ĉiajn celadojn kaj [[intereso]]jn ” , konkludas la aŭtoro.|F.C. [[Belga esperantisto]] n358 (sep-okt 1958)}} {{citaĵo|La verkisto, profunde kristana kredanto en ĉi tiu broŝuro tre bone pristudas la [[problemo]]n laŭ plej larĝa kompreno: artoscienco-politikoj pri la rilato inter Kristanismo kaj Kulturo. Estas rimarkinde, ke la pensoj de Erik Hj. Linder koincidas en multaj aspektoj kun unu el la lastaj Mesaĝoj de la Papo [[Pio la 12-a]], en kiu oni asertas, ke ĉiu kulturo fundamentas en la religio. Malgraŭ la fakto, ke la aŭtoro estas [[protestanto]], sur paĝo 18 vi trovos bonajn vortojn pri la [[Katolika Eklezio]], kiu vere imponas pro sia firma doktrino. Legante tiun ĉi broŝuron, oni povas konstati, ke la aŭtoro ne lasas sin konsterni pro la plej modernaj eltrovoj, sed restas firme staranta sur la kristana fundamento, kiel la nura bazo por feliĉo kaj ĝojo.| J. JUAN FORNÉ. [[Boletín]] n113 (jan 1959)}} ===[[Kristo kaj Hitlero]]=== H. Boschma. '''Kristo kaj Hitlero''' trad. M.F. Roelants. Eld. [[Tijdsivoom]], [[Lochem]], 1939(?) {{citaĵo|La Nederlanda eldono de ĉi tiu verketo jam atingis la sepan eldonon. En la Biblio ni legas, ki iam [''tiel''] grandaj homamasoj kunvenis, por aŭskulti [[Kristo]]n. Nuntempe la homamasoj emas forgesi Kriston, kaj prefere aŭskultas iun [[Jiddu Krishnamurti|Kriŝnamurtin]] [''tiel''], [[Josif Stalin|Stalinon]], [[Benito Mussolini|Musolinon]], aŭ [[Adolf Hitler|Hitleron]]. Kiel klarigi la eksterordinaran kaj preskaŭ senliman influon, kiuj tiaj gvidantoj malsamaj inter si posedas super la [[animo]] de homoj inteligentaj kaj eĉ religiaj ? Ĉu Kristo vere perdas sian signifon por la homaro ? Kial oni kreas por si novajn diojn ? Traktaĵo interesa kaj aktuala. Esperanta stilo sufiĉe klara, tamen plibonigebla. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 416, Decembro (1939)}} ===[[Kun la defendantoj de Kon Ko]]=== [[Ngujen Khai]]. Kun la defendantoj de Kon Ko. Hanoi: Fremdlingva Eld.,[1967]. - {{citaĵo|Novelo, kiu rakontas pri la heroaĵoj de la defendantoj de [[Kon Ko]], «Insulo de l’ herboj», kontraŭ la atakoj de usonaj militŝipoj kaj aviadiloj. Tiu insuleto, situanta je tridek kilometroj for de la kontinenta [[Nord-Vjetnamio]] kaj proksime de la 17a paralelo, kvankam ampleksas nur kvar kvadratkilometrojn, tamen, depost la komenco de la usona-eskalado, fariĝis morala bastiono por la tuta popolo pro siaj impetaj rebatoj kontraŭ la ĉiutagaj bombardadoj de tiel potenca malamiko. En tiu malŝirmata antaŭposteno de sia lando, ties defendantoj heroe batalas, kvazaŭ tio estus lia normala vivo. Tiuj junuloj, pli malpli dudek jaraj, plenaj de batalvoko preskaŭ ne konis veran pacon, ĉar la unua rezistado kontraŭ la francaj koloniistoj ja okazis dum ilia infaneco. Tre sobraj pro kutimo, ili ne multe bezonas por sia nutrado. Akvo kaj rizo sufiĉas, sed, krom tio, ili havas abunde [[krabo]]j kaj sovaĝaj legomoj kaj herboj por regali sin. Kovritaj per toloj de usonaj paraŝutoj kiel pluvaj ŝirmiloj, bone kamuflitaj per [[liano]]j kaj ĉiam en tre malgrandaj grupetoj, ili ne facile povas esti trafitaj de la malamiko kaj, tiel, la insula malsanulejo ordinare estas preskaŭ malplena. Foje, post furioza artileria duelo, dum kiu la insuleto estis batita per tunoj da [[bombo]]j kaj centoj da raket-kugloj, iu komentarias: «Ĉio ĉi tio nur estas vanta [[disperdo]] de municioj. Kiel mallertaj ili estas!» Simpla rakonto kun simplaj batalantoj, plenfidaj pri sia venko, por kiuj la [[morto]] nur signifas gloran akcidenton. La verko estas bone presita kaj flue skribita, kvankam, eble pro influo de sia nacia lingvo, oni tro ofte uzas la prezencon en la verbaj tempoj.|J. Devis. [[Boletín]] n163 (sep 1967)}} === [[Kvara Internacia Foiro de Retchenberg]] === * '''IVa Kvara Internacia Foiro de [[Retchenberg]]. 11-19 Aŭg. 1923. Prospekto'''. 8 pĝ. 22,5 x 28,5 cm. * E . Spiethof. «'''La senco de la Foiroj'''» , 1 pĝ, 22,5 x 28,5 cm . ===[[La Kvakerismo: Religio sen Ritoj]]=== William E. Wilson. '''La Kvakerismo: Religio sen Ritoj'''. [[Kvakera Esperantista Asocio]], [[Olton]], 1934(?) {{citaĵo|Simpla priskribo de la distingaj [[kredo]]j kaj pensoj de la [[Societo de Amikoj]]. Lingve bona, kaj leginda de ĉiu interesita pri religiaj demandoj. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 352, Aŭgusto (1934)}} === [[Kvar Evangelioj kunigitaj en unu rakonto]] === R. Laisney. '''La Kvar Evangelioj kunigitaj en unu rakonto'''. Eld. [[Hachette]], Parizo, 1908,197 p. Aprobita de la katolika eklezio. <small>(IEMW:700.935-B.Esp-)</small> === [[Kuracisto (revuo)]] === '''Kuracisto''' estis internacia monata revuo pri [[medicino]], kiu eldoniĝis ekde [[1913]] en [[Varsovio]]. (Unua) redaktoro kaj administranto estis d-ro [[Józef Chybczyński]]. === [[La Kvinjaro de Sovetlandoj]] === '''La Kvinjaro de Sovetlandoj'''. De Sosnowski, el la rusa trad. V. Polakov. 1923, 80 p. Ĝi per multaj bildoj kaj sugesta teksto iom malkaŝas al ni la spiritstaton, kredon kaj iluziojn de niaj orientaj najbaroj.“ (G. S. ,E' 1923 p: 183.) == L == ===[[Land-defendado per nemilitaj periloj]]=== [[Frans Daels]]. '''Land-defendado per nemilitaj periloj''' trad. J. Debenf kaj P. Uittenbogaavd. Eld. V.O.S. Bruselo, 1939(?) {{Citaĵo|Interesa kaj pensiga parolado, kiu montras la danĝerojn de la nuna armado, kaj proponas kiel [[solvo]]n rimedojn por civitana sindefendo per [[defendilo]]j nemilitaj sed efikaj. La rezisto proponata estas ne nur pasiva, sed ankaŭ tre aktiva. La [[plimulto]]n de la libro ĉiu pensulo sendube konsentos. Iuloke ĝi ŝajnas neklara aŭ pridubebla ; sed la tuta [[parolado]] estas tre studinda.|[[Montagu Christie Butler|M.C.B.]] [[ La Brita Esperantisto]] - Numero 414, Oktobro (1939) }} ===[[La landlima problemo inter Ĉinio kaj Hindio]]=== '''La landlima problemo inter Ĉinio kaj Hindio'''. Pekino: Fremdlingva Eldonejo, 1963. - 133 p., [13] faldfolioj: multaj mapoj. {{citaĵo|La libro temas, kiel la titolo indikas, pri la disputo inter Ĉinio kaj Hindio pro la landlima problemo kaj enhavas diversajn deklarojn, de la Registaro de la [[Ĉina Popola Respubliko]], kaj leterojn de la ĉefministro [[Goŭ Enlaj]] al la ĉefministro [[Jawaharlal Nehru|Nehru]] kaj al la gvidantoj de aziaj kaj afrikaj landoj. Neriproĉebla [[lingvaĵo]]. |N. L. ESCARTIN. [[Boletín]] n138 (okt 1963)}} ===[[Leĝoj de la homa socio]]=== '''Leĝoj de la homa socio''' trad. U. Ungert. [[Eldonejo Lanterno]], [[Munkeno]], 1968. 79 paĝoj, {{citaĵo |La libreto entenas faskon de pensoj, ĉefe pri politiko, ĝenerale ne tre originalaj, kelkaj kontestindaj, apud evidentaj veroj de etika inspiro. Jen specimeno: “ĉiuj scias, ke nobla semo ne kreskas de si mem, sed postulas penon, sistemecan flegadon. Male herbaĉo ekŝvelas, tuj kiam la homamano, kiu ĝin kontraŭbatalas, forestas”. La lingvo kaj la stilo ne meritas multan laŭdon, kaj denove konfirmiĝas, ke oni ne sufiĉe atentas la ĝustan admonon de Waringhien: neniam publikigu [[traduko]]n, eĉ dek-linian, kiun vi ne kontroligis per klera, alilingva esperantisto! |aŭtoro = [[Fernando de Diego|F. de Diego]] }} ===[[Lernolibro de la Esperanta stenografio]]=== *[[Ludoviko Jakob]]. '''Lernolibro de la Esperanta stenografio'''. Eld. Ludoviko Kókai, Budapest, 1913(?) ===[[Lernolibro de Esperanto por la unua lernojaro]]=== [[Jordan Markov Iliev]], [[Kunĉo Vâlev]], [[Ivan Sarafov]]. '''Lernolibro de Esperanto por la unua lernojaro'''. Ŝtata Eldonejo Narodna Prosveta, 1976/1982. {{citaĵo|En Bulgario aperis nova lernolibro por komencantoj, „Lernolibro de Esperanto por la unua lernojaro“. Ĝi konsistas el du enkondukaj kaj 26 ĉefaj lecionoj; krom tio ĝi enhavas 5 ripetajn lecionojn. Legante la [[enhavtabelo]]n, oni povas kontente rimarki, ke ne gramatikaj, sed ĉiutagaj paroltemoj donas al studanto la direkton de lia okupiĝo pri Esperanto. La temoj ampleksas ekzemple la lernejon, la familion, la homan korpon, [[ekskurso]]jn, feriojn, la junpioniran organizon, la laborbrigadon, la kulturan [[vivo]]n, la belan patrolandon Bulgarion, la Unuan de Majo, la organizan laboron de la [[esperantisto]]j. Evidentiĝas, ke tiu ĉi nova lernolibro laŭ [[temelekto]] plenumas gravan lernpsikologian postulon: La instrumaterialo devigu la lernantojn ke ili malkovru siajn pensojn pri diversaj vivsferoj. Foliumante la lernolibron, oni estas surprizita per la granda nombro de [[ilustraĵo]]j, kiuj konvinke klarigas novajn gramatikaĵojn. Tial alia lernpsikologia postulo estas plenumita: Tipaj ecoj de la fremda lingvo estu instruataj tiamaniere, ke ili en la cerbo de lernanto ligiĝu kun personaj [[impreso]]j, travivaĵoj kaj emocioj. Ĉiu leciono estas pliaĉigita per ekzercoj, kiuj celas al ellaborado ĉe [[lernanto]] de diversspecaj lingvokapabloj: bela skribado, preciza lingvologika pensado, memstara formado de esperantlingvaj respondoj aŭ demandoj ktp. La lernolibro meritas rekonon pro sia eduka tendenco: Lernante Esperanton laŭ tiu ĉi libro, vi ekkonas multajn sciindaĵojn aŭ politikajn principojn, ekz.: — „La patrolando postulas de ni esti fortaj, sanaj kulturaj kaj saĝaj [[civitano]]j“ (sepa leciono); — „Ĝi (t. e. la bulgara popolo T. D.) inde plenumas la testamenton de nia instruanto [[Georgi Dimitrov]] — en 15 — 20 jaroj atingi tion, kion aliaj popoloj ĉe aliaj kondiĉoj atingis dum tuta jarcento. Kaj tiu tasko estis plenumita“ (deknaŭa leciono); — „En la Parko de la Libero ni vizitis la Fratan Tombejon de la pereintoj en la batalo kontraŭ la faŝismo. Ni haltis ĉe la [[Monumento de la soveta armeo (Sofio)|Monumento de la Soveta Armeo]] (deknaŭa leciono); Sendube, ankaŭ tria postulo al vera lernolibro de fremda lingvo estas praktike uzita: La lernado de iu fremda lingvo samtempe formu la [[personeco]]n de lernanto. Tiu tria postulo havas plej gravan signifon por la instruado de [[internacia lingvo]] Esperanto. Ni konvinku la popolojn kaj pacamantajn registarojn pri la volo cle esperantistoj en socialismaj landoj, partopreni la konstruadon de la nova socio kaj batali por ĝi! Kelkaj rimarkoj pri eventuala plibonigo de la priparolata bulgara lernolibro: Unue — Ekde la unua ĝis la fina leciono ĉiuj laborinstrukcioj estas formulitaj en bulgara lingvo. Kial ne paŝo post paŝo anstataŭigi la bulgarlingvajn instrukciojn per esperantlingvaj? Tiel la lernantoj pasante povus pligrandigi sian pasivan vorttrezoron. Due — La minusklo „k“ en la manskriba formo estas donita kirile („K“, p. 6 kaj 31), ĝi estas skribenda en latina skribmaniero „k“. Entute — rekomendinda lernolibro de Esperanto! Mi esperas, ke ĝi influu krean rilaton al fremdlingva metodiko flanke de niaj instruantoj kaj [[instruisto]]j. |[[Till Dahlenburg|T. Dahlenburg]]. [[Der Esperantist]] - Numero 091, Majo (1978)}} ===[[Lernu Esperanton]]=== '''Lernu Esperanton''' Eld. Quarello & Cia. Buenos Aires, 1947(?) {{citaĵo|Tiu libreto estas eltiraĵo el la ampleksa verko «LERNU ESPERANTON», kiu ne estas ankoraŭ eldonita kaj destinita por tiuj, kiuj volas ellerni bone la lingvon. Kompreneble ĝi taŭgas bone por hispanlingvanoj, pro klarigoj superfluaj por alilingvuloj.|[[Afrika Revuo]] numeroj 11-12, Novembro - Decembro (1947)}} === [[Leteroj al Brigito]] === J. B. Severac. '''Leteroj al Brigito'''. La socialista partio, ĝiaj principoj kaj ĝiaj taskoj. 1933, 207 p. === [[Lehbuch der Weltsprache Esperanto]] === [[Karl J. Loy]]. '''Lehbuch der Weltsprache Esperanto'''. Eld. J. C. Huber, Dresden, 1921 === [[Libero (revuo)]] === '''Libero'''. Monata revuo de movadoj por reformigo de la vivo. Interese redaktita. Aperis en 1925-26; 244 p. Formato 29x31. (BIL, p: 319.) ===[[Liberigo de timo kaj mizero]]=== '''Liberigo de timo kaj mizero'''. Eldonis Internacia Asocio Bellamy, [[Beverwijk]], 1952 {{citaĵo|Bellamy-Asocio celas formi socian strukturon laŭ ekonomiaj kaj sociaj ordoj klarigataj en la recenzata broŝuro. La Asocio, por disvastigi sian celon tra la mondo, uzas Esperanton kiel internacian lingvon. Por ni, tiu fakto estas la detalo plej rimarkinda kaj tio estus tre plaĉa, ke kia ajn Asocio kun universalaj celoj ankaŭ uzus Esperanton anstataŭ ignori ĝin.|[[Boletín]] n046 (okt 1952)}} ===[[La Libervola Help-servo en la inunditaj regionoj de Liĥtenstejno]]=== '''La Libervola Help-servo en la inunditaj regionoj de Liĥtenstejno (2an de Aprilo ĝis 5a de Oktobro 1928)'''. Eld.: Konstanta Komitato por la LHS, [[Basel]], ĉ 1930. {{citaĵo|Multilustrita broŝuro kun artikoloj en germana, franca kaj angla lingvoj kaj resumo en Esperanto. Tiu libreto donas klaran bildon pri la organizo kaj pri la rezultoj de help-servo organizita dank’al libervolaj laborantoj en la forte frapitaj regionoj.|[[Belga esperantisto]] n180 (feb 1930) }} ===[[Libroj el la lando de la XXVI-a Universala Kongreso de Esperanto]]=== '''Libroj el la lando de la XXVI-a Universala Kongreso de Esperanto'''. Eld. [[Eldona Societo Esperanto]], [[Stockholm]], 1934. ===[[Lingva planado kaj leksikologio]]=== '''Lingva planado kaj leksikologio'''. Fonto, Chapecó, 2001. {{citaĵo|12 kontribuaĵoj en [[Esperanto]] kaj 5 angle dum la II Simpozio de la [[Akademio de Esperanto]] okazinta en Zagreb 2001. Entute partoprenis lingvistikaj [[sciencisto]]j el 9 landoj nome: Hungario 3. [[Germanio]] 3, Usono 2, [[Ĉinio]] 2, Pollando 2, Serbio 1, Ukrainio 1, [[Brazilo]] 1 kaj Aŭstralio 1. Jen ŝanco por profundigi viajn konojn pri Lingva planado kaj Leksikologio. |[[Brazila Esperantisto]] - Numero 323, Aprilo ĝis Junio 2003}} ===[[Li oferis sian vivon, por ke ni vivadu]]=== [[Merle Eyles]]. '''Li oferis sian vivon, por ke ni vivadu'''. 1939(?) {{citaĵo|Rakonto pri la vivo kaj morto de la Pola militrezistanto Jozef Stankunas. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 410, Junio (1939)}} == M == ===[[Malantaŭ la Fronto]]=== '''Malantaŭ la Fronto'''. Eld. [[Esperanto-Undo Koenkai]], Tokio, 1939(?) {{citaĵo|Kolekto da [[bildo]]j montrantaj helpon donatan de la [[japana registaro]] al ĉinoj en la invadita teritorio. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 408, Aprilo (1939)}} ===[[La maljunulino kiu paŝis en la maro]]=== San Antonio ([[Frédéric Dard]]). '''La maljunulino kiu paŝis en la maro''' trad. [[Armela Le Quint]] kaj [[Ĵak Le Puil]]. Eld. [[Espéranto France]], 1996. Originala titolo: "La vieille qui marchait dans la mer" . {{citaĵo|Jen libro nepre legenda de esperantistoj (ne [[komencanto]]j) kiuj ankoraŭ opinias, ke oni ne povas ĉion esprimi en Esperanto. Tiuj kiuj ne scias kiel "aristokrate" insulti, amuzu sin legante tiun libron. Tiuj kiuj bezonas sinonimojn por la instrumentoj el kio konsistas niaj seksaparatoj lernu tiun verkon. Vi trovos almenaŭ ok vortojn ekde vulvo ĝis la simpatiaj inejo kaj etgroto por la mitula mitologia jonio. Pri penisoj aŭ pliaj ĉuroj kaj kacoj la vortaro estas same riĉa. Mi persone ne ŝatis la tro francan vorton bito, despli ke en PIV la signifo estas sufiĉe diferenca eĉ se temas pri ŝtipo. Verdire, kiuj ne donas pli da graveco al siaj seksorganoj ol al aliaj korpopartoj, eble en la komenco de la legado ne ŝatos la tekston, tro pornoaspektan, poste oni alkutimiĝas. La preĝadoj de la maljunulino estas genie satiraj. Mi devas tuj informi ke, laŭ mi, la libro ne temas pri vera traduko sed pri reverkado, bona adapto al nia [[lingvo]] ĉar kredeble San Antonio neniam aŭdis pri "ŝulca parolstilo" (de [[Rikardo Ŝulco]]) aŭ kabeis! Sed ni ne devas forgesi ke kanzonisto Ĵak Le Puil estas la kreinto (jam de 20 jaroj) de la skandalema, ajnista [[revuo]] "[[La Kancerkliniko]]" do en tiu laboro li sin sentis tiel bone, kiel fiŝo en akvo, aŭ kaco en etgroto. La vortaristo Ĵak majstras en la uzo de nekutimaj [[vorto]]j, mi devis konsulti nian PIV- on multfoje... mi renkonte al la vorto ''falva'' preskaŭ notis preseraron sed mi eksciis ke ''falva'' signifas tre hele flava. La neofte uzata lavabo, ĉe ĵak venigis "necesabo" tiel ke abo estas kvazaŭ sufikso por ujo... sed ''ab'' jam estas [[prefikso]]. Ĵak vere troigis en la uzo (tri aŭ kvar fojoj) de la vorto "odekolono" francismo kiu ne riĉigis nian lingvon despli ke "kolonja akvo" ja en la glosaro de la libro, ankaŭ estas en PIV kaj estas jam ordinare uzata... Tre ŝatus mi scii la respondan signifon en la franca lingvo de "umulo" aŭ "umaĵo "kiuj de tempo al tempo aperas. Feliĉe la kunteksto donas ian sencon. Por mi, alia novaĵo estis la adverbigo de la [[prepozicio]]j pri kaj pro al prie kaj proe. En la komenco mi sentis ĝenon poste mi adaptiĝis kaj konstatis la pozitivan aspekton, kiu evitigas la ripetadon de tio pri kio oni parolas. La libron akompanas erartabelo kun dek eraroj. Evidente kelkaj pliaj estas troveblaj sed tute ne ĝenas la legadon. En pago 65 kaj 72 la unua linio estas ripetita - Pago 200 iu plenlumo nepre devas esti [[plenluno]] por doni koheran signifon, ks. Ne tro impresu vin pro la midzadoj kaj frandzadoj de Armela kaj Ĵak eĉ se la ŝtato el Filipinoj ĵus laŭleĝe malpermesis la buŝan seksumadon; miaj geamikoj, [[tradukinto]]j estas saĝaj geavoj al kiuj oni facile donus piajn bildetojn de tiuj konataj ekleziaj sanktuletoj kaj virgulinetoj. La [[intrigo]]j de la romano ne estas tre specialaj, eĉ iom supraĵaj rilate al la peripetioj de [[ŝtelado]] sed la tuto estas pravigita en la fino de la libro pere de iu freŭda skopofilio (jen seksa [[perversio]] kies ekziston mi naivulo ne konis!). Por mi la granda valoro de tiu verko nekonformisma estas tute alia. Ĝi estas libro, kiu detale, riĉe priskribas tion kion la homoj plej timas, plej abomenas t.e. la maljuniĝo... Aŭ ĉu vi konas maljuniĝantan homon, kiu konfesas paŝo post paŝo sian velkon? |[[Gilbert Ledon]]. [[Brazila Esperantisto]] - Numero 299, junio (1997)}} ===[[La Manifesto de Jesuo Kristo]]=== '''La Manifesto de Jesuo Kristo (La Prediko sur la Monto)'''. Eld. L. Jenkins, Londono, 1931(?) {{citaĵo|Represo de Mateo V-VII., kun ilustrita kovrilo. |[[ La Brita Esperantisto]] - Numero 316, Aŭgusto (1931)}} ===[[Memorlibro pri falintaj esperantistoj 1941 — 1945]]=== '''Memorlibro pri falintaj esperantistoj 1941 — 1945'''. Eld. [[Kroatia Esperanto-Ligo]], [[Zagrebo]], 1977, 111 paĝoj. {{citaĵo|Jen libro kiu meritas ne nur vastan disvastigon, sed ĝi instigu ankaŭ aliajn landajn organizojn al simila grava historia laboro, utila por la [[prestiĝo]] de Esperanto en la koncernaj landoj. Post diligenta laboro la jugoslaviaj esperantistoj nun povas dokumenti per la libro la nomojn de 340 falintoj kaj pereintoj el 90 diversaj lokoj de Jugoslavio, inter ili 37 popolaj herooj. Tio signifas, ke la tiam relative malforta Esperanto-movado en Jugoslavio perdis ĉiun trian organizitan esperantiston kaj ĉiu deka falinto estas distingita popola heroo. La libro enhavas biografiojn de preskaŭ ĉiu falinto, kiuj montras, ke multaj el la plej aktivaj esperantistoj falis en la jaroj 1941 — 1945. Tamen la libro nur dokumentas pri la viktimoj, sed ne pri la transvivintaj esperantistoj partoprenintaj la popolliberigan batalon, kies nombro certe ankaŭ estas alta. Ankaŭ ili ĉiutage riskis sian vivon por la [[libereco]] de sia patrio. Tio konfirmas la profundan konsciencon esperantistan, la fidelecon al sia popolo kaj internaciismon ĝis la lasta konsekvenco. Tion emfazas ankaŭ la „rememoroj de postvivintoj“ pri kelkaj el ili. Laŭdinda estas ankaŭ la enmeto de la paĝoj 91 — 11O sub la titolo „El iliaj verkoj (prozo, poezio, scienca verkado), ĉefe represoj el „[[La Suda Stelo]]“ el la jaroj 1939 — 1941. Tiamaniere la leganto pli profunde konatiĝas kun la personecoj de la falintoj kaj iliaj pensoj kaj ideoj, kiuj ankaŭ hodiaŭ parte ankoraŭ por nia Esperanto-movado povas esti valoraj kaj utilaj. La postvivinto [[Joje Kozlevĉar]] memorskribas pri la aktivecoj de esperantistoj en la koncentrejo Dachau1). Tie unue li sukcesis kontakti la ankaŭ nun bone konatan aŭstran laboristan esperantiston Haiderer, kiu havis malaltan koncentrejan numeron. Ili du ankoraŭ kolektis la polan monaĥon Klimoviĉ, la ĉeĥan pastron Pokorny, la ruson Fulda kaj aliĝis ankoraŭ la bulgaro Darev kaj la jugoslavo Vrtunski. Ili fondis Esperantogrupon, aranĝis memortagon honore al la mortotago de d-ro L. L. Zamenhof kaj helpis sin reciproke faciligi la vivon en la koncentrejo, ja eĉ savis la vivon de Joje. Tre kortuŝa por mi ankaŭ estis la kontribuo de [[Emilija Lapenna]] pri „La eta Regina“, la lasta [[JEL]]-kasistino [[Regina Papo]], kiu pereis en [[Auschwitz]].|[[Der Esperantist]] - Numero 085, Majo (1977)}} ===[[Memorlibro pri la Zamenhof-jaro]]=== Memorlibro pri la Zamenhof-jaro. Eld. [[UEA]]/[[Centro de Esploro kaj Dokumentado]], Londono, 1950. {{citaĵo|Vere mirinda juvelo poi: ornami bibliotekon. La esperantistaro devas akiri tiun [[verko]]n, kiu enhavas plenan historion pri la elpenso kaj disvastigado de la plej granda akiraĵo de la homaro : la helpa internacia lingvo «Esperanto». Por celebri la centjaran datrevenon de la naskiĝo de Lia Doktora Moŝto [[Lazaro Ludoviko Zamenhof]] oni presigis tiun senegalan libron, kunigante en ĝi kelkajn el la multaj artikoloj skribitaj de mondkonataj esperantistoj, kiuj dediĉis siajn plej belajn pensojn por memorigi tiun neforgeseblan daton. Jen la nomoj de tiuj, kiuj, kunlaboris por formi tiun-ĉi historion pri la genia kaj homama elpensinto kaj lia, neniam plibonigita, verko : Prof. [[Gaston Waringhien|G. Waringhien]] (Francio ). Prof. Dro. [[Edmond Privat]] (Svislando). Prof. Dro. W. E. Collison M. A. (Anglujo ). Prof. Dro. [[Eŭgeno Bokarev|E. A. Bokarev]] (Sovetunio), Prof. Dro. [[Ivo Lapenna]] (Britujo). Dro. [[André Albault|A. Albault]], Ofi. (Francujo). Sro. [[Adam Zamenhof]] (Pollando). Prof. Dro. [[Paavo Ravila]] (Finnlando). Sro. [[Vilho Setälä]] (Finnlando). Sro. [[Preston Davis]] (Usono). S-ino [[Marjorie Boulton]], B. Litt. (Anglujo). Sro. [[John Francis]] (Skotlando). Sro. [[William Auld]] (Skotlado). D-rino. [[Clelia Conterno Guglielminetti]] (Italujo). Prof. Dro. [[Juan Régulo Pérez|J. Régulo Pérez]] (Hispanujo). Prof. Dro. [[Giorgio Canuto]] (Italujo). Prof. Dro. [[Seiho Nishi]] (Japanujo). Prof. Dro. [[Hugo Sirk]] (Aŭstrajn). Sro. [[Carl Støp-Bowitz|C. Stop-Bowitz]] (Norvegujo). Dro. [[Gerrit François Makkink|G. F. Makkink]] (Nederlando). Sro.[[Davil Kennedy]] (Britujo). Rev. F. Moravec (Germanujo). Sino. [[Julia C. Isbrücker|Julia Isbrucker]] (Nederlando). Sro. [[Gian Carlo Fighiera|G. C. Fighiera]] (Italujo). Tiuj-ĉi nomoj estas garantio de plena [[sukceso]]. La plej multaj uzis tiun belegan fundamentan Esperanton kiun, tiel bone legas kaj komprenas ĉiuj esperantistoj, eĉ la eklernantoj. Nur, en tre malmultaj, mi trovis kelkajn nebezonatajn «neologismojn», kiu laŭ mia modesta opinio), estas tute nenecesaj, tute ne taŭgaj (ĉiam laŭ mia opinio), en multaj okazoj, miskopreneblaj kaj terure malbeligaj. Kial «inventi» novajn [[radiko]]jn, kiam la esperantistoj ne lernis ilin nek en gram atikoj nek en [[vortaro]]j ? Ankaŭ mi volas komentarii pri la opinio de du artikolistinoj (mi ne volas citi la nomojn), kiuj severe kritikas la verkojn (originalajn kaj tradukitajn) de la glora Sro. Zamenhof. Estas oportune memorigi la vortojn de la Majstro : «Kritiki estas facile, fari malfacile». Ĉu tiuj, kiuj kritikas, kapablas plibonigi la kvanton kaj la kvaliton de la laboro farita en, per, por kaj pri Esperanto de tiu bonega, modesta, lerta, laborema ; ĉiam komprenema, pacema kaj homama [[geniulo]] ? Ĉu ni, mizeraj teraj vermoj, povas juĝi la laboron de tiu reĝa aglo, fluginta super la plej altaj montaroj ? Ĉiuj bonaj esperantistoj restas m irigataj antaŭ la [[amplekso]] de lia eksterordinara [[laboro]]. Neniu povas esti komparata kun li. Mi estas certa ke, ĝis nun, li estis, estas kaj, dum multe da tempo, estos, nekomparebla al iu ajn esperanta verkisto. Se mi kuraĝis kritiki la artikolon de unu el tiuj kritikistinoj, certe, de la [[komenco]] ĝis la fino, mi trovus multajn kritikindajn motivojn. — Ekzemple en la unuaj linioj mi trovis tiun strangan frazon : "bredi metaforojn...", kaj, laŭ ĉiuj vortaroj, «Bredi», estas «kulturi kaj eduki bestojn»... ---- Specialan recenzon meritas la «Pensoj de Zamenhof», kiuj aperas en preskaŭ ĉiuj paĝoj de la libro ; la kolekto da bonegaj fotoj, kiuj estas la plej taŭga grafiakra porto pri la gravaj okazintaĵoj en Esperanto ; ĉiuj poezioj ; k. t. p-, k. t. p. nu, fine, ĉio estas leginda. Ĉu ion neperfektan mi trovis? Jes. Ion, kion ne estis bone prizorgita. Mi skribas pri la pli ol dek-kvin preseraroj, kiujn mi trovis. La gelegantoj scios bone kompreni ĉar, ĉiuj estas tute videblaj, sed, kial oni permesis en tiu, ĉiusence mirinda libro, ke tiuj eraretoj aperu ! Ĉu oni ne korektis la presprovojn? Por fini, mi denove rekomendas la akiron de ĉi-tiu nekomparebla libro, kiu (kiel mi diris en la komenco de ĉi tiu recenzo) estas la plej bela juvelo por ornami kaj honori esperantan bibliotekon. |Rafael Vizcaíno Oleína.[[Boletín]] n124 (nov 1960)}} ===[[Mi amis junulinon]]=== [[Walter Trobisch]]. '''Mi amis junulinon'''. Eld. Trobisch, [[Baden-Baden]], 1966(?) ===[[Mia nuna sintenado pri aprendicito]]=== [[Robert T. Morris]]. '''Mia nuna sintenado pri aprendicito''' tradukita de W. B. Besener. Eld. [[American Esperantist Company]], 1909(?) ===[[ Mikrokomputiloj, periferioj kaj aplikoj]]=== '''Mikrokomputiloj, periferioj kaj aplikoj. Prelegoj de INTERKOMPUTO 1982.'''. Eld. NJSzT, Budapest, 1982. Recenzo: {{citaĵo|Eĉ al nekomputeristoj mi ne devas klarigi, kio estas [[Interkomputo|INTERKOMPUTO]]. La prelegoj de tiu konferenco nun ekzistas libroforme, entute ses volumoj. Ĉi tiu recenzata verko enhavas 17 prelegojn el la fakoj [[mikrokomputero]]j, [[periferio]]j, bildoprilaboro koj datumtransigo. Tio donas malgrandan enrigardon en la amplekson de la konferenco kaj la konsiderindan laboron, kiun devis plenumi ne nur la [[preleganto]]j, sed same la aŭskultantoj. Plejparto de la prelegoj havas bazan aŭ superrigardan karakteron. Pli spertaj fakuloj do apenaŭ trovas interesajn novaĵojn. Tiuj, kiuj aĉetas la prelegojn, ja ne havas la avantaĝon de diskutado kaj persona interparolo. Kelkaj el la asertoj ne estas tiel absolute pravaj (ekzemple "[[cipo]] eblas integri la funkciojn de kompleta komputilo", . . . "[[mikroprocezilo]], konsistanta el la centra procezada [[unuo]], storoj kaj enigaj-eligaj cirkvitoj"). Aliaj ŝajnas al mi tro optimismaj (ekz. la elpaŝoj pri la operaciado sistemo IDEALOS). La prelegantoj sin vidis antaŭ malfacila tasko: Estis necese terminologie prepari la kompletan mikrokomputeran fakon. Ĝenerale tio estas bone solvita. Terminologo trovas trezoron por ordigi, diskutigi kaj unuecigi la uzitajn fakvortojn. Tio ankaŭ koncernas la [[traduko]]jn de la varbanoncoj, en kiuj amasas [[termino]]j antaŭe apenaŭ viditaj. La preskvalito ne ĉiam estas kontentiga. Kelkaj prelegoj estas presitaj per komputera [[eligilo]], kiu uzas malbone legeblajn [[litero]]jn. Ekzistas ja pli klare legeblaj, pli naturaj [[litersistemo]]j (ekz. ROBOTRON K 1520). Por estontaj aranĝoj mi proponus ŝanĝojn: Pli emfazita disigo de aparataro kaj programaro kaj pli da prelegoj pri la praktika (industria) aplikado de mikrokomputeroj (tiaj [[materialo]]j ofte ankaŭ mankas en naciaj fakaj kunvenoj!) ĉar la komputerismo jam profunde enradikiĝis en la E-movado, eble rekomendindus dispartigi la kunvenojn, tiel ke INTERKOMPUTO restos la gvida konferenco, sed delegos difinitajn temojn al aliaj sciencaj konferencoj ([[AEST]]). |[[Michael Lennartz]]. [[Der Esperantist]] n123_jan. 1984}} === [[La Militrezistanto]] === '''La Militrezistanto'''. Novaj-eldonaĵoj de l' [[Internacio de Militkontraŭuloj]]. Fondita en [[1930]]. Aperas neregule. Formato 20,5x14. (v. [[Militrezista movado]].) {{citaĵo|Kolekto de informoj pri militrezisto ĉiulande, kun spertoj de individuaj rezistantoj. Faktaro interesa kaj aktuala.|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 344, Decembro (1933)}} ===[[La misio de Esperanto]]=== [[Ramatis]]. '''La misio de Esperanto''' trad. [[Giuseppe Grattapaglia]]. Eld. ''Editora do Conhecimento'', 2000(?) {{citaĵo|La eldonejo Editora do Conhecimento lanĉis libroforme en Esperanto la ĉapitron de la verko ''La postivado de la spirito'', kiu pritraktas la zamenhofan lingvon sub ne komuna aspekto, almenaŭ por ne spiritistoj: la movado por Esperanto en la transtomba mondo. La [[libro]] - La misio de Esperanto - estis profesie editorita kaj havas belan [[kovrilo]]n. |[[Brazila Esperantisto]] - Numero 314, Februaro (2001)}} ===[[Misisipi]]=== L. Malaĥ. '''Misisipi'''. Trad. de I. Jurvsta. Eld. [[Juda Esperantista Grupo en Parizo]], Parizo, 1939(?). {{citaĵo|Triakta teatraĵo el la negra vivo, kiu pritraktas la tragedion de Scotsboro, 64 paĝoj plus ilustrita kovrilo, kun biografia [[skizo]] kaj bildo de la aŭtoro|[[Belga esperantisto]] n267-268 (maj-jun 1939)}} {{citaĵo|La plumo pli potencas, ol la glavo ! Aforismo, kies verecon pruvas longa serio da sukcesaj almilitoj, flanke de verkistoj, kontraŭ maljustaĵoj kaj forigendaĵoj en la homa vivo. La temo de ĉi tiu [[teatraĵo]] — la nun malbonfama Skotsbora proceso, en kiu sep negroj estis akuzitaj pri seksatenco kontraŭ du blankulinoj— konsistigas fortan riproĉon kontraŭ la konscienco de la Usona popolo. Post [[Harriet Beecher Stowe]], [[Upton Sinclair]], kaj aliaj, L. Malaĥ faras baton por la emancipiĝo —ne la nure fizika, sed la plena, spirita— de la Amerika negro ; per sia brila bildigo de la terura rasmalamo kiu sin manifestis okaze de la proceso. Estas domaĝe, ke la faktojn, per si sufiĉe elokventajn, li ekspluatas por propagandi la klasbatalon. La traduko ĝenerale estas bona; sed enrampis kelkaj kritikindaĵoj. Kial la du formoj ''[[trajno]]'' kaj ''vagonaro'' ? Persistas la tute nelogika ''depost ''; ''domaĝo'' anstataŭ malutilo ; kaj la ĵargonaĵoj ''aliel'' kaj ''-io'' landnoma. ''Kontinuados'' (p. 37) d.e. ''daŭrigos''. Dube bonaj estas ''[[gangstero]]'' kaj ''[[ŝerifo]]''. Tre leginda ; sed apenaŭ taŭga por klaslegado. |MASON STUTTARD. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 416, Decembro (1939)}} ===[[Mitten in Deutschland — mitten in 20. Jahrhundert. Die Zonengrenze]]=== '''Mitten in Deutschland — mitten in 20. Jahrhundert. Die Zonengrenze'''. Eld. Bundesministerium fŭr gesamtdeutsche Fragen, Bonn, 1960 (?). Titolo tradukebla kiel ''Meze en Germanio — Meze en la 20-a jarcento. La Zonlimo.'' {{citaĵo|Broŝuro en germana lingvo, kun [[aldono]] en Esperanto. Kun multnombraj bildoj de pikildratoj, abatisoj, [[bariero]]j, terbunkroj, gardoturoj, ĝi montras la zonlimon, de la Baltika maro apud [[Lubeko|Lubeck]] suden ĝis [[Hof]]. Ĝi donas la originon, bararanĝojn, gardadon de zonlimon, movadon, de la [[loĝantaro]]. |[[Brazila Esperantisto]] 1960_n558-561_sep-dec}} === [[Mizero kaj suferego de la Nurnbergaj infanoj]] === Statistika Oficejo. ''MIZERO KAJ SUFEREGO DE LA NURNBERGAJ INFANOJ''. Eld. Urbkonsilantaro, [[Nurnbergo]], 1920. ===[[Mondo sen Milito]]=== '''Mondo sen Milito. Alvoko de la Societo de Amikoj al la Kristanaj Eklezioj en ĉiu lando'''. Eld. Friends’ House, Londono, 1938(?), 4 pĝ. ===[[Mondpaca Esperantista Movado 30 jara]]=== '''Mondpaca Esperantista Movado 30 jara'''. Eld. Hungara MEM-Sekcio, Budapeŝto, 1983. 44 p {{citaĵo|Rigardante la nuntempan internacian situacion ni devas konstati, ke neniam antaŭe la [[mondo]] estis en tiel terura danĝero kiel nun. Minacas plej detrua, homarpereiga [[nuklea milito]]. Sub tiuj cirkonstancoj la konsciaj kaj pacamaj homoj bezonas ĉiujn fortojn kaj [[streĉo]]jn por eviti tiun katastrofon, ĉu ili ekzistas? Jes, ili ekzistas kiel granda kreskanta tutmonda pacmovado, al kiu ankaŭ apartenas pacamaj esperantistoj, ili ne nur kunbatalas, ĉar ili scias, ke Esperanto kaj la internacilingva movado nur povas evolui en pacaj kondiĉoj, en paca kunekzistado. 30 jaroj [[MEM]] [''tiel''], tio estas 30 jara batalo por [[paco]], popolkompreniĝo fare de esperantistoj. Al tiu ĉi temo estas dediĉita la samnoma malgranda broŝuro. Multaj kompetentuloj de la pacmovado, esperantistaj kaj neesperantistaj, esprimas siajn pensojn kaj sentojn pri estiĝo kaj agado de MEM. [[Romesh Chandra]] ([[d:Q2165147]]), prezidanto de la [[Monda Konsilio de Paco]], omaĝas la egan signifon de la firma kontakto inter la Monda Packonsilio kaj MEM kaj la streĉojn de la esperantistoj kune labori kun ĉiuj pacamaj homoj en la mondo por paco, progreso kaj homa [[digno]]. D-ro [[Imre Pethes]], prezidanto de MEM, dankas al la "[[pioniro]]j, antaŭuloj, kiuj en 1947, dum la [[UK 1947|32-a Universala Kongreso]], iniciatis la fondiĝon de Esperanto pacmovado [''tiel''] kaj partoprenis gravajn aktivecojn kontraŭ milita minaco, precipe kontraŭ atombomba minaco komence de la 50-aj jaroj. Li substrekas, ke la sukceso de la pacbatalo dependis kaj ankaŭ estonte dependos de kunagado de ĉiuj progresemaj kaj pacamaj fortoj-ĉu esperantistaj, ĉu neesperantistaj, sendepende de politikaj, mondkonceptaj aŭ aliaj starpunktoj. [[William Gilbert]], Ĝenerala sekretario de MEM, i. a. dankas al la ĉeĥoslovakaj kaj hungaraj pacamikoj, ke ili ebligis eldonon de kelkaj altvaloraj gravaj Esperanto-dokumentoj kaj emfazas la necesajn kondiĉojn por efika pacmovado, "serĉi kiu unuigas, eviti kio dividas . . . konkretan kaj konsekvencan pacagadon, tute ne utopian, pacifisman . . ." [[Nikola Aleksiev]] aprezas la pacagadon de MEM kaj precipe la pacamikon [[Rudolf Burda]], ĉeĥa esperantisto kaj unua [[prezidanto]] de MEM, kiu kuniniciatis la esperantistan porpacan batalon kaj sindone ĝin partoprenis. La historia skizo pri MEM, ĝia naskiĝo kaj [[evoluo]] en kaj post la tempo de "[[malvarma milito]]", la prezento de la celoj, ĉefaj taskoj de la agadprogramo kaj de la strukturo de MEM estas valoraj precipe por tiuj, kiuj ĝis nun malmulte informiĝis pri la ampleksaj klopodoj por paco per Esperanto, fare de MEM. Prof. [[Semjon Podkaminer]], iama ikono de la esperanista pacmovado, starigas da demandon: ĉu pacmovado povas esti neŭtrala? Li respondas: rilate al diversaj politikaj, religiaj, filozofiaj kaj aliaj konceptoj - jes. Se ĝi ne rajtas esti neŭtrala rilate al problemoj de milito kaj paco, rasa kaj nacia egalrajteco, kontraŭ ia ajn formo de rasimo kaj [[ŝovinismo]]. Entute la memorbroŝuro montras diversajn kaj multajn aspektojn de la esperantistoj, ĉi estas skribita kun alta respondeco por nia vivo. Certe ĝi instigas pluajn Esperanto-amikojn enviciĝi en porpacan agadon.| Ingrid Schödl. [[Der Esperantist]] n123_jan. 1984}} ===[[Mondpaco kaj Ŝantuna demando]]=== '''Mondpaco kaj Ŝantuna demando'''. Eld. Internacia Rilato-Komitato. Nankino, 1928? {{citaĵo|Ĝi pritraktas pri la ekspedo [''tiel''] de Japana armeo al [[Ŝantuno]] kaj okupo de [[Cinano]]<small>^[?]</small> kaj de la tuta longeco de Ŝantuna fervojo|Brazila Esperantisto 1928 j19_n06-12_jul-dec.}} {{citaĵo|32-paĝa albumo kun multaj ekstertekstaj ilustraĵoj, pri la lastatempaj okazintaĵoj en Ĥinujo.|[[Belga esperantisto]] n168-169 (feb-mar 1929)}} ===[[La Mondpaco kiel Psikologia Problemo]]=== H. Thirring. '''La Mondpaco kiel Psikologia Problemo''' trad. H. Sirk. 1946(?) {{citaĵo|Resumo de pli ampleksa verko, baldaŭ aperonta, pri fenomenoj de kultura degenero. Psikologia studo: lingve bona, stile peza.|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 515-516 mar-apr 1948}} ===[[Kial Mondregistaro?]]=== '''Kial Mondregistaro? Manifesto de la Mondfederalista Grupo de Britaj Parlamentanoj.''' Eld. [[Universala Ligo]], [[Den Haag]], 1953(?) {{citaĵo|Jen mi prezentas hodiaŭ al ia konsidero de ĉiu leganto la suprecitilan dokumenton, kies alloga enhavo ne povas ne interesi. Oportune, do, estas mencii ĉefojn punktojn el la temaro: «La esenco de la paco — La mondo bezonas registaron- La ekonomiaj sekvoj — La [[UNO]] ne estas sufiĉa — Reformo de la UNO —Sukcesa aplikado de la [[leĝo]] — La politika problemo — Mondskala reciproka helpo —Ĉu Mondregistaro estas ebla? — La mondo ŝanĝiĝis». Ĉiuepoke, la homoj klopodis por mondpaco. Sed, preskaŭ ĉiam, ili forgesis gravan faktoron, kiu devas ludi la ĉefan rolon; nome: Plena sincereco kaj bonvolo. Sen tiuj ingrediencoj, ĉiuj projektoj aŭ diskutoj nepre fiaskos. Nu, do fine la homaro havas nun favoran ŝancon por vera solvo?|[[Boletín]] n060 (dec 1953)}} ===[[Mojca Etulino]]=== '''Mojca Etulino: Karintia popola rakonto'''; ilustrita de [[Mara Kraljcva]]. Eld. [[Slovenia Esperanto-Ligo]], 1960. {{citaĵo|Literaturo por infanoj. Belaj desegnaĵoj kaj belaj koloritaj paĝoj. Ĝi rakontas kiel la leporo havas la du antaŭpiedojn mallongaj, ĝi estas numero 1 en la serio « Abeleto » kaj la eldonantoj asertas ke tiu serio havas tre grandan sukceson en Jugoslavujo. Ni nepre kredas tion. Du aliaj numeroj stas (''tiel'') por tiu-ĉi jaro ankoraŭ anoncitaj. Ĝi certe plezurigos la infanojn. Gepatroj kiuj volas kc iliaj infanoj lernu nian lingvon aĉetu tiun malmultekostan libreton. Al pedagogoj ni lasas la diskuton en kiu grado povas influi (malbone) infanan animon la rakonto pri fia ago pro kiu alia estas punata.|F R. [[Belga esperantisto]] n370 (sep-dec 1960)}} ===[[Moralo religia kaj moralo proleta]]=== M. N. Šejnman. '''Moralo religia kaj moralo proleta''' trad. P, Gavrilov. Eld. [[Ekrelo]], Leipzig, 1931, 30 pĝ. {{citaĵo|La pastraĉa moralo ne permesas mortigi birdetojn aŭ cimojn, sed permesas vendon de 8-jaroj knabinoj por bordeloj ! Por la laborista klaso estas morala Ĉio, kio plifortigas diktaturon de la proletaro.|[[ La Brita Esperantisto]] - Numero 316, Aŭgusto (1931)}} ===[[La muelilo kiu ne plu turniĝas]]=== René Bazin. '''La muelilo kiu ne plu turniĝas''', trad. René Badert. Eld. Esperantista Oficejo, [[Tours]], 1907(?) ===[[La Multekolora Libro]]=== '''La Multekolora Libro'''. Eldonis [[Heroldo de Esperanto]], Leipzig, 1935(?) 128 pp. {{citaĵo|Kolekto de 60 artikoletoj represitaj el la jarkolektoj de “Heroldo”, 1923-6. La enhavo estas tre diversa, kaj ĉiurilate taŭga por kursa aŭ hejma legado. La [[fakto]], ke la artikoloj estas verkitaj de [[aŭtoro]]j tre diversnaciaj, igas la artikolojn aparte interesaj. Papero, preso, kaj bindo, bonaj. Tute rekomendinda.|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 369, Januaro (1936) }} == N == === [[Nacia Ekspozicio memoriga de la 1-a centjaro de la sendependeco de Brazilio]]=== '''Nacia Ekspozicio memoriga de la 1-a centjaro de la sendependeco de Brazilio, Rio-de-Ĵanejro, 7 sept. - 15 nov. 1922'''. Eld. Ministerio de Justeco kaj Enlandaj Aferoj, 16 paĝoj 29 X 22,5 cm. ===[[Naskiĝo de universala kredo]]=== Richard E. Lambert. '''Naskiĝo de universala kredo'''. Eld. ''Esperanto Book Service of America'', New York, 1952(?) {{citaĵo|Ĉi tiu 8 -paĝa broŝuro, privata eldono de la verkisto, por sciigi pri la universalista kredo, estas por ni — esperantistoj — pruvo, ke per la helplingvo estas legeblaj multaj kaj multaj aferoj, eksteraj al nia kutima [[scio]]. La preso estas klara kaj la lingvo facila, ĉar la broŝuro, kiel esprimas ties [[titolo]], estas historia rakonto pri [[Thomas Potter]] kaj [[John Murray]], fondintoj de la universala kredo.|[[Ernesto Hurtado]]. [[Boletín]] n038 (feb 1952)}} ===[[Nederlando koncize]]=== '''Nederlando koncize'''. Eldono de la Nederlanda Ministerio de Eksterlandaj Aferoj, 1975? {{citaĵo|Ĉi tiu bela broŝuro informas per konciza sed kompleta trarigardo super ĉiuj aspektoj de Nederlando. La historio, la ekstera politiko, la registaro kaj ĝia strukturo, la loĝantaro, la religio, la ekonomiko, la turismo, la agrikulturo, la transporto kaj trafiko, la laboraj interrilatoj, la socialaj aranĝoj, la instruado, estas la ĉefaj ĉapitroj de ĉi tiu kajero vere elstara en la sfero de la naci-informaj broŝuroj. Gratulon al la [[Internacia Esperanto-Instituto]] kaj al la Nederlanda Ministerio de Eksterlandaj Aferoj pro ilia laŭdinda iniciativo.|[[Boletín]] n212 (nov 1975)}} ===[[Nederlandsch-Esperanto Handelstermen]]=== J. B. Eiselein. '''Nederlandsch-Esperanto Handelstermen''' benevens ± 1500 spreekwoorden en uitdrukkingen. Eld. Maimberg, Hertogenbosch, 1926(?) {{citaĵo|La unua duono de la libro enhavas nederlandlingvan komercan terminaron kun traduko en Esperanto. Tiu dokumento sendube faros grandan servon ankaŭ al niaj flandraj amikoj, kiuj ĝis nun ne disponas grandan vortaran materiaion en sia lingvo, despli ke la vortoj prezentitaj en la libro de Eiselein ne aperas en la jam ekzistantaj vortaroj nederlanda-Esperanto. La dua duono de la eldonaĵo konsistas el kolekto de -500 (''tiel'') proverboj kiujn la kompilanto grandparte ĉerpis el la «Proverbaro» de Zamenhof kaj akompanigas de la samsignifa proverbo en nederlanda lingvo. Tiu laboro, multe helpos la Esperantajn verkistojn en la flandra parto de nia lando.|[[Belga esperantisto]] n140-141 (okt-nov 1926)}} ===[[Nekonata paĝo el la historio de patrolanda interlingvistiko]]=== L. L. Vasilevskij. '''Nekonata paĝo el la historio de patrolanda interlingvistiko''' . 1925 ===[[La Neŭtrala Konferenco por Daŭra Pacperado]]=== Louis P. Lochner.<small>^[?]</small> '''La Neŭtrala Konferenco por Daŭra Pacperado'''. Eld. Neŭtrala Konferenco por daŭra pacperado, [[Stockholm]], 1916(?) {{citaĵo|Jen eltiraĵo, kiu iom klarigas la aferon : “Dum iom da tempo estas malfacile atingi, ke la gazetaro distingu inter la porpaca misio de s-ro [[Henry Ford]]<ref>Pri tiu temo vidu la temon [[d:Q17013638|"ŝipo de paco" en vikidatumoj]] kaj la ĉapitron [[Henry Ford#Unua Mondmilito]]</ref> kaj ''Neŭtrala Konferenco por daŭra pacperado'', kiun la ĝia malavara subtenanto oni ofte nomas la ''Forda Konferenco''. Tamen estas klare, ke la karaktero, la organizo kaj la celo de ambaŭ entreprenoj multe diferencas. La unua estas Amerika pilgrimantaro, kiu volis kunigi kaj simboligi la kontraŭmilitajn tendencojn. La dua estas internacia komitato de spertaj, zorge elektitaj homoj por prikonsideri kaj peradi la pacon, sin turnante al la publika opinio kaj al la registaroj.” |[[La Brita Esperantisto]] - numero 146, februaro (1917)}} {{referencoj}} ===Ni=== G. Marin. '''Ni'''. Eld. la aŭtoro, Stroud, 1948(?), 16 pĝ. {{citaĵo|16-paĝa broŝureto kun spritaj [[bildo]]j, kiuj montras la nepran neceson, ke la homaro progresu de paleolita familiismo ĝis tuthomarismo.|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 523-524 nov-dec 1948}} ===[[Nia Gvidanto]]=== [[Josif Stalin]] kaj kaj E. Jaroslavskij. '''Nia Gvidanto'''. Eld. [[Ekrelo]], Leipzig, 1930(?) {{citaĵo|Skizoj pri Lenin kiel teoriulo kaj kiel praktikulo de armita ribelo.|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 311, Marto (1931)}} ===[[Nia Mesmistero]]=== W. Roche. '''Nia Mesmistero''' trad. J. F. Smeehuijzen. 1940(?), 130 pĝ. {{citaĵo|Bela volumeto por helpi meditadon kaj preĝadon antaŭ kaj dum la meso. La teksto estas prezentita en formo de ritma prozo, kun linioj “rompitaj” por instigi al paŭzo kaj penso. Ekz., <poem> <center>Tiom amis Di' la mondon, ke li donis sian Filon ununurnaskitan, por ke ĉin, lin kredanta, ne pereu, sed eternan vivon havu. </center> </poem> De religia vidpunkto oni povas diri, ke la verko ŝajnas tute taŭga por sia celo. Lingve ĝi estas ĝenerale bona. Traduko el traduko estas afero principe nekonsilinda : kiom la nuna verko suferis de la duobla traduko mi ne povas juĝi. Interesaj esprimoj: ''mia tuta mio'' 13; ''nia tuta mio'' 75; ''via vio mem'' 71 ; ''liaĵo'' 28. ''Imperiado via'' 16; ''stari genue'' 25; ''por la [[ĉiamo]]'' 91; ''milmilobe'' 101; ''samkiel... samtiel'' 121. ''La praprofetoj'' 49; ''porsuferada rekompenco'' 73; ''instruo laŭlerneja'' 6; ''egoismo kaj havemo'' 105. ''Unui'' (esti unu) 54 ;''servisti'' (esti servisto) 77; kvazaŭi (esti kvazaŭ) 112. ''Malgraŭ ti’'', ''ĝuste pro ti’'', 75, 78. Kritikeblaj estas ''escepte vian Filon'' (krom via Filo) 21; ''de post kiam'' (de kiam) 21 ; ''hontas mi kaj doloregas'' (kun dolorego) 31 ; ''ne permesu'' (permesu) ''neniam, ke'' 106; ''por ke mi eblu'' (povu) 32; ''neeble (neniel) nombreblaj'' 53; ''mortebla'' (mortema, mortpova) 114, 117. Nur unu grava eraro persistas tra la tuta verko: la uzo de ''digna'' (dignified) anstataŭ ''inda'' (worthy) Ekz., ''Digna'' (Inda) ''estas vi'' 60;''mi ne dignas'' (indas) 31 ; ''nedigna'' (neinda) ''servisto'' 53. Detaloj facile korekteblaj en dua eldono. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 418, Februaro (1940)}} ===[[Nia vojo]]=== Ipe. '''Nia Vojo'''. Eld. [[Jozef Prysborowski]], Varsovio, 1938(?) {{citaĵo|La aŭtoro vidas la solvon de nunaj mondmalordoj en kreskanta supernacia individua kunlaboro. Rilate Esperanton, li bedaŭras la centriĝon de nia [[movado]]: ekz, ĉe [[IEL]] aŭ [[UEA]]. Anstataŭe, li proponas, ke naciaj grupoj laboru sendepende (tio okazas jam nun !), kaj ke oni starigu novan [[organizo]]n sole el individuoj, sen centro, sen [[komitato]]j, sen voĉdono, sen elektoj, financatan de patronaro el bonaj kaj riĉaj homoj (kiel ilin trovi ?), kiuj donacos ĉiom da mono bezonata, sen voĉo pri ĝia elspezo. Oni permesas al la nunaj delegitoj konservi tiun titolon, sed ilia sola devo estos kolekti [[mono]]n de riĉaj patronoj. Ĉiu kunlaboranto pagos po 4 [[svisa franko|svisaj frankoj]] jare, kontraŭ kio li ricevos la centran [[organo]]n, en kiu unufoje aperos lia nomo. La centra organo devos senescepte presigi ĉiun komunikaĵon supernacian kaj nereklaman, kiun ĝi ricevos de anoj pagintaj por tio difinitan sumon. La sola devo de la redaktisto estas zorgi pri la lingva ĝusteco de la senditaĵoj. La patronoj pagos la [[presisto]]n kaj la redaktiston. Oni permesas sammaniere starigi fakajn societojn kaj gazetojn, same senorganizajn, kaj same subtenatajn de bonaj kaj riĉaj homoj, kiuj ĉion pagos sen voĉo pri la dispono de sia mono. Al mi ŝajnas, ke la aŭtoro tute mislegas la nunan situacion. Cetere, kiam, lacigite de longjara disputado pri organizo, ni nun fine trovis kontentigan [[solvo]]n, ĉu ni forĵetu ĉion, tiel pene akiritan, kaj anstataŭe kreu novan organizon, tute nebulan, nepraktikan, senutilan,. kaj nedemokratan, subtenatan per almozpetado al iuj trovotaj mecenatoj, kiuj bonvolos fordoni sian monon laŭ mendo kaj sen voĉo? Certe, s-ro Ipe, ne tie kuŝas “mia vojo.”|[[Montagu Christie Butler]] [[La Brita Esperantisto]] - Numero 400, aŭgusto (1938)}} ===[[Ni devas vivi]]=== [[Kjell Walraamoen]] kaj [[Lina Gabrielli]]. '''Ni devas vivi'''. Eld. [[Stafeto]], La Laguna, 1974. {{citaĵo|Kiam oni legas poezion sen ritmo kaj [[rimo]], oni esperas, ke, kiel kompenson, a poemoj posedu almenaŭ certan forton, subtilon, originalecon en la ideoj aŭ en la tropoj. La poemoj de ''Ni devas vivi'' estas speco de miniaturoj, klopodoj kapti kaj fiksi fugajn momentojn de la vivo. Bedaŭrinde, pliparte ili legiĝas kiel repertuaro da banalaĵoj. Lina Gabrielli montras talenton en la rakontarto, sed ŝiaj poeziaj provoj ne permesas aŭguri al ŝi, almenaŭ ĝis nun, brilan karieron lirikan. Walraamoen ŝajnas posedi iom pli da profundo kaj uzi lingvon iom pli nuancitan kaj maturan.|[[Fernando de Diego|F. de Diego]]. [[Boletín]] n212 (nov 1975)}} ===[[Nie sme bezmocní - Ni ne estas senpovaj]]=== '''[[Marian Repka]]'''. '''Nie sme bezmocní - Ni ne estas senpovaj''' trad. [[Pavol Petrík]] kaj [[Martin Minich]]. Eld. Espero, s/l, 2003. {{citaĵo|Je slovaka merkato aperis interesa libro de slovaka verkisto Marian REPKA: „Nie sme bezmocní – Ni ne estas senpovaj“ - en dulingva, slovakaesperanta eldono. Tial ĝi (krom la enhavo mem) taŭgas ankaŭ kiel bona instruilo (se vi ne komprenas E-an tekston, vi simple rigardos apudan, dekstran paĝon, kie vitrovos samon – slovakan (sennecese serĉi en vortaroj). La [[libro]] priskribas tre „tiklan“ temon, nome atingon de tutmonda paco. La aŭtoro esprimiĝas al temo tre interese, kelkfoje eble eĉ surprize. Sed por pli bona imago legu fragmenton de la libro (p. 122 k. 124): <poem> „Resumo: Ni ankoraŭfoje resumu, jam lastfoje, kvin paŝojn subtenantajn pacon: La unua paŝo subtenanta pacon: lerni la internacian lingvon - Esperanton. La dua paŝo subtenanta pacon: ĉesi dividi homojn laŭ nacieco. La tria paŝo subtenanta pacon: ĉesi dividi homojn laŭ raso. La kvara paŝo subtenanta pacon: rezigni pri ĉiuj ideologioj. La kvina paŝo subtenanta pacon: trovi tempon por meditado. Ĉe la unua paŝo al paco ni havas du eblecojn. Aŭ ni eklernos Esperanton aŭ almenaŭ ni subtenos ĉiujn, kiuj lernas Esperanton. La plej efika subteno estas financa subteno. Esperantistoj estas tre modestaj homoj. Ili antaŭkuris sian epokon, ili komprenis tion, kion aliaj ankoraŭ ne komprenis. Ili mem financas sian edukadon, eldonadon de libroj kaj gazetoj, studadon. Kutime ili instruas senpage. Oni ne perlaboras monon instruante Esperanton. Mi konas la situacion inter esperantistoj. Financoj ebligus al ili, ke ili igu sin pli videblaj. Kontaktajn adresojn de esperantistoj sur la teritorio de la Slovaka respubliko mi jam prezentis. Kiu interesiĝas, tiu facile ekscios aliajn necesajn informojn, se ŝ/li decidos subteni pacon per la subteno al esperantistoj. Mi scias, ke ĉiu krono subtenos kaj kuraĝigos ilin. Kaj por tiu, kiu sendos ĝin, tio estos vere konkreta ago subtenanta pacon. Institucioj, entreprenoj kaj entreprenistoj povas sponzori esperantistojn en sia ĉirkaŭaĵo. Amaskomunikiloj povas doni spacon al esperantistoj, por ke ili aperu en radio kaj televido. Ĉiu, kiu volas vere subteni pacon, tiu povas elekti. Tiu, kiu volas subteni militon, tiu ne devas elekti ion. Milito sin subtenas per si mem. Sufiĉas se ni faras nenion tian, kio subtenas pacon. Ĉe la dua paŝo ni subtenas pacon, kiam ni kondutas al homoj kiel al homoj kaj ne kiel al anoj de iu nacio. Ĉiu, kiu subtenas naciece fokusiĝantajn partiojn, subtenas militon. Do ŝ/li denove povas elekti. Ĉe la tria paŝo ni subtenas pacon ĉiam, kiam ni kondutas al homoj kiel al homoj kaj ne kiel al anoj de iu raso. Ĉiu, kiu subtenas rasismon, tiu subtenas militon. Subteni la kvaran paŝon al paco ne estas malfacile. Ĉiu faru tion sur sia nivelo kaj laŭ siaj ebloj. Kaj ĉiu havas eblojn. Kiu subtenas religiajn diferencojn, tiu subtenas militon; kiu subtenas religie fokusiĝantajn partiojn, tiu subtenas militon; kiu subtenas dekstrumajn aŭ maldekstrumajn partiojn, tiu ankaŭ subtenas militon. Ĉiu, kiu subtenas iun ajn ideologion, tiu subtenas militon. Ĉiu, kiu aliĝas al iu ajn spirita movado, tiu subtenas militon. Ĉiu, kiu agnoskas iun ajn aŭtoritaton, ĉu sekularan aŭ spiritan, tiu same subtenas militon. Ĉiu, kiu volas akiri kiujn ajn sekularajn aŭ spiritajn avantaĝojn, tiu subtenas militon. Sen meditado ne eblas ne subteni militon en la kvara paŝo al paco. Tial tiu, kiu ne strebas aŭ ne havas forton mediti, almenaŭ devus subteni tiujn, kiuj strebas mediti. Tamen, ĉar ekzistas ne nur meditadoj, kiuj kondukas al paco, sed ankaŭ meditadoj, kiuj kondukas al milito, risko, ke nemeditanta persono subtenos tiujn meditantojn, kies meditadoj kondukas al milito, estas tro granda. Tial plej bone en la kazo de necerteco estas ne subteni tiujn, kiuj meditas. Estas malpli granda malbono subteni neniun ol subteni militon. Tiukaze estas multe pli saĝe subteni simple Esperanton kaj laŭ siaj ebloj eviti naciecan kaj rasan dividadojn. Mi ripetas tion, kion mi jam skribis: Se ĉiuj homoj alproprigus almenaŭ la unuan paŝon, la situacio en la mondo signife ŝanĝiĝus favore al paco. Kaj se homoj aldonus al tio pliajn du paŝojn, la minaco de milito preskaŭ malaperus. La konfliktoj restus, sed ili ĉiuj povus esti plejmultgrade solvitaj pervorte. La grandaj militoj eble ne plu aperadus, sed malpacoj kaj malgrandaj militoj ankoraŭ daŭriĝus. Forigi ĉiujn malpacojn kaj ankaŭ malgrandajn militojn eblos nur tiam, kiam la homaro superpaŝos la kritikan (sojlan) nombron de tiuj, kiuj atingis saĝecon, do la staton sen konceptoj. Tiuj homoj poste ne nur inspiros, sed ankaŭ efike helpos al ĉiuj aliaj homoj al tio, ke ankaŭ ili atingu saĝecon. Saĝeco estas io, kion oni ne povas atingi perforte, sed nur per kompreno. Sen ĝi tamen neniu politika sistemo, nek iu religio nek iu alia pensebla organizo povas forigi militojn.“ </poem> PS: Ankaŭ dank´al tiu ĉi libro gejunuloj (SKEJ) revivis – ĝia prezidanto (Peter BALÁŽ) konatiĝis kun E-o pere de tiu ĉi libro – en unua eldono ĝi aperis slovake en 1999. (Kaj kiel dankesprimo li fondis eldonejon ESPERO – <www.espero.sk> kaj eldonis la libron dulingve.) |[[Peter Baláž]]. Esperantisto Slovaka - Numero 01 (2004)}} ===[[Ni ne povas silenti]]=== '''Ni ne povas silenti'''. Eld. «[[Esperanto Kenkjuŝa]]», [[Aitiken]], 1952. {{citaĵo|i tiu broŝuro estas Esperanta traduko de raporto, prezentota por ne okazinta [[Internacia Kuracista Kongreso]] en [[Montecazini]] (Italio) dum oktobro 1952, kun fakaj artikoloj de la tri japanaj reprezentantoj al tiu kongreso. La verko prezentas [[sciigo]]jn pri konsekvencoj de la atombombo de la homa korpo kaj atentigas pri la egaj domaĝoj de la nomita bombo, okaze de rea-uzado.|ERNESTO HURTADO. [[Boletín]] n058 (okt 1953)}} ===[[Nova Afriko]]=== Th. Monnens '''Nova Afriko''', esperantigis Floriano. Eld. Espero Katolika, Parizo, 1927(?) {{citaĵo|Interesega estas la kompatinda historio de tiu mondparto, kiu estis la sklavomerikato de l' mondo dum kvar jarcentoj, ĝis kiam la eklezio alportis al ĝi la ĝojan anoncon. La verketo de Monnens ekvidigas la reviviĝon de tiu nigr-haŭta popolo, kiu laboradas por sia savo|[[Belga esperantisto]] n153 (nov 1927)}} ===[[Nova minaco al Eŭropo: Kiu kulpas?]]=== '''Nova minaco al Eŭropo: Kiu kulpas?'''. Eld. [[Novosti]], Moskvo, 1984. {{citaĵo|Jen la titolo de bonege dokumentita broŝuro en Esperanto, kiun eldonis la sovetia informagentejo [[APN]] (Novosti) laŭ mendo de [[Asocio de Sovetiaj Esperantistoj]] (finredaktita 5. 6. 1984). La 40-paĝa broŝuro, grafike efike aranĝita kun tabeloj kaj fotoj, entenos multe da konvinka materialo pri la usona [[armado]], minaco al Eŭropo.}} ===[[La nova mondo kaj Esperanto]]=== '''La nova mondo kaj Esperanto'''. Eld. [[Brazila Instituto de Geografio kaj Statistiko]], Rio de Janeiro 1952 (?) === [[Nova propono koncerne proporcinombran elekton ĉe elekto al deputatĉambro]] === [[Thorvald Kornerup]]. '''Nova propono koncerne proporcinombran elekton ĉe elekto al deputatĉambro'''. Eld. la aŭtoro, [[Holbaek]], 1914, 8 pĝ. ===[[La Novjara Donaco de Ministro de S. L]]=== '''La Novjara Donaca de Ministro de S. L'''. Eld. Esperanta Presa Societo, Parizo, 1905? {{citaĵo|La aŭtoro de tiu ĉi spiritplena broŝureto fantazias ke la franca Ministro de la publika [[instruado]] ordonis ke esperanto estu instruata en la supraj lernejoj de la lando. Pri tiu temo sin malvolvas gaja sceno, en kiu montriĝas la [[esenco]] kaj ecoj kaj estonteco de nia internacia lingvo. Bonega verketo !|Esperanto-UEA n007_sep 10 1905}} ===[[Nuna Stato de Esperanto en la mondo]]=== '''Nuna Stato de Esperanto en la mondo'''. Eld. [[Liona Esperantista grupo]], Lyon, 1904(?) {{citaĵo|La raporto de la esplora komisio de la Liona Esperantista grupo, kiun jam presigis « [[Lingvo Internacia (gazeto)|Lingvo Internacia]] » estas de nun eldonita sub la titolo : Nuna Stato de Esperanto en la mondo. Oni scias ke tiu broŝuro estos disdonita ĉe la Ekspozicio de S1 Louis (Unuigitaj Amerikaj Ŝtatoj); ĝi enhavas multajn sciigojn pri la movo en ĉiuj landoj kaj estas libro tute necesa por tiuj el niaj [[amiko]]j kiuj disvastigadas Esperanton ĉirkaŭ ilin. La broŝuro estas presita ĉu France, ĉu Esperante.|[[La belga sonorilo]] - Numero 022, Junio (1904)}} ===[[Nurberguer Esperanto-Trichter]]=== '''Nurberguer Esperanto-Trichter''' . Leitfaden fur Schnellund Massenkurse von Ŝattat. Eldonita de Ellersiek & Borel, Berlin, 4 paĝoj, 24 x 31,5 cm. {{citaĵo|Tre praktika okleciona gramatiko por germaniingvaj personoj.|[[Belga esperantisto]] n107-108 (jan-feb 1924)}} ===[[Nuntempa Pollando]]=== '''Nuntempa Pollando'''. Eld. [[Asocio de Esperantistoj en Polujo]], Varsovio, 1948(?), 60 pĝ. {{citaĵo|La verko priskribas nuntempan Polujon de vidpunktoj industria, politika, ekonomia. La stilo estas peza (pro la naturo de la [[temo]]), tamen ĝenerale bona, krom kelke da nenecesaj neologismoj kaj aliaj [[kritikindaĵo]]j : ''laborebleco (laborkapablo), Francio (Francujo) ; demokratizo (demokratigo)'' . . . Oni diras, ke Polujo “ne proklamas [[politiko]]n de revenĝo (venĝo) kontraŭ [[Germanujo]]”, tamen ĝia vivnivelo “ne estu pli alta, ol tiu de aliaj landoj”. Ni demandas al ni, ĉu ĉiu Polo tiel plene aprobas la nunan [[reĝimo]]n en Rusujo, kiel ĉi tiu verko kredigus. La bildo de “novaj domoj” sur p. 29 estas altgrade malloga. Por la okulo de la [[recenzanto]] ĝi aspektas kazerno aŭ malliberejo (“loĝejo de sklavoformikoj” komentis unu rigardinto), kaj neniom similas al [[hejmo]] por homoj. Tamen malsamas [[gusto]]j.|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 523-524 nov-dec 1948}} == O == ===[[Opetusministeriön esperantotyöryhmän miustio]]=== '''Opetusministeriön esperantotyöryhmän miustio'''. Eld. Opetusministeriö, Helsinki, 1984, mimeo. ISSN 0359—761 X {{citaĵo|Oficiala raporto de la Edukministerio de Finnlando pri la pozicio de [[Esperanto]], kun rekomendoj; resumoj en Esperanto kaj la sveda.|[[Der Esperantist]] n130_feb. 1985}} ===[[La Ora Epoko. La Regno de Dio]]=== '''La Ora Epoko. La Regno de Dio. ''' Eld. [[Raĥelo Porteous]], Glasgow, 6 pĝ. ===[[Oraj leteroj]]=== '''Percy Sadler'''. '''Oraj leteroj'''. Eld. Flükiger & Scmid. Bern. ~1910. {{citaĵo|Kolekto de tre bonstilaj leteroj pri diversaj okazotajoj de la vivo. La Esperanta traduko estas bonege farita de nia sperta samideano kaj ni sincere povas rekomendi tiun verkon al ĉiuj personoj dezirantaj perfektigi en Esperanta korespondado kaj bonstilo.|[[Revuo Esperanto]] n85 5. sep5. 1910}} ===[[La ora ŝtuparo]]=== *E. Phillips Oppenheim. '''La ora ŝtuparo''' Eld. [[The Esperanto Publishing Co Ltd]] , Londono, 1935. {{citaĵo|Ĉe la unua rigardo al tiu verko, oni rekonas la kutiman zorgemon de la Esp-o-Publishing Co.: oportuna formato, bonega papero, bela litertipo kaj bongusta eksteraĵo. La ĉefa ideo troviĝanta en la libro, estas nia ĉies idealo : atingi daŭran mondpacon. La aŭtoro solvis la problemon laŭ stranga, interesplena maniero, kiu ofte igas la leganton pripensi kaj mediti; precipe ĉar la temo estas tiom aktuala kaj ĉar Oppenheim tute ne indulgas la t. n. packonferencojn. La heroo de la rakonto, Warren Rand, estas maljuna, potenca, riĉega ĵurnalposedanto kiu metas ĉion en la servon de sia porpaca penado: sian cerbon, sian potencon, sed, antaŭ ĉio, ankaŭ sian monon , dank'al kiu li fine sukcesas realigi sian vivorevon. Rilate al la lingvo, ni devas fari denove kelkajn rimarkojn. « Lerni » anstataŭ « aŭdi, ekscii » estas anglismo, same kiel « nokto » anstataŭ « vespero » kaj « aĉeti » trinkaĵon por iu. « Ajn » estas ofte erare uzita, same kiel « pli » antaŭ [[adjektivo]], kiam tute ne temas pri komparo ekzemple : pli malgranda, anstataŭ : ne tre granda, negranda. [[Tradukanto]]j klopodu pli kaj pli eviti naciismojn. Kion signifas « blokhaŭso » ? Post « spite » kaj « koncerne » devas troviĝi prepozicio aŭ devas esti uzata akuzativo ! « Pli poste » estas [[pleonasmo]]. La eldonejo meritas ĉiujn laŭdojn pro tiu unua volumo en la nova serio.|[[Belga esperantisto]] n224 (okt 1935)}} {{citaĵo|Per ĉi tiu volumo E.P.C. riĉigas sian romanserion, per kiu ĝi prezentas al la Esperantistaro malpezan literaturon el la speco plejmulte legata de la meza homo. Inter la [[verkisto]]j, kiuj provizas tian legaĵon al la anglalingva publiko, Oppenheim staras en la unua [[vico]], kaj la nuna verko estas oportune elektita por traduko en Esperanton pro la internacieco de la scenejo, sur kiu la rakonto disvolviĝas. Sekvante la manovrojn de homama milionulo, kiu dediĉas sian lertecon kaj sian riĉecon al la tasko devigi la starigon de tutmonda paco, ni flugas de unu eŭropa [[metropolo]] al alia, kaj konatiĝas kun [[diplomato]]j, financistoj, jurnalestroj, sekretagentoj, politikistoj—resume, kun ĉiuj, kiuj influas la destinon de la popoloj. La manuskripto estas laŭlingve kontrolita de nederlanda samideano, kio tamen ne malhelpis, ke kelkaj anglismoj makulu la [[traduko]]n : ekzemple, jam sur la unua paĝo ni renkontas la vorton ''kontroli'' aplikita laŭ [[senco]] ne kutima ĉe la plejmulto de verkistoj, kaj en alia loko aperas ''[[kopio]]'' kun la signifo ''ekzemplero''. Kun bedaŭro oni konstatas ankaŭ la eneston de gramatikaj eraroj, el kiuj la ĉefaj estas misuzo de ''antaŭ ol'' (reganta substantivon); malĝusta apliko de la sufikso ''iĝ'', kaj ties manko kie ĝi necesas; kaj iom da konfuzo inter ''tio'' kaj ''tiu''. Inter la malmultaj neologismoj, tre akceptebla estas ''suspiri'' (angle ''sigh''). La provo prezenti fonetike la prononcon de anglaj nomoj — procedo ne aplikata kutime ĉe nacilingvaj tradukoj — ne estas tre sukcesa, pro la konata manko de Esperantaj literoj por eĉ proksimume imiti la karakterizajn sonojn de la angla lingvo, kaj kelkloke la transskribo estas definitive erara, ekzemple por ''Warren'' oni donas ''Ŭaren'' anstataŭ ''Ŭoren''. Rilate al eksteraĵoj: la libro estas klare presita kun minimumo de preseraroj, kaj havas simplan [[bindaĵo]]n laŭ normala angla [[kutimo]], kun papera “surtuto”.|F.E.W. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 366, Oktobro (1935)}} === [[Orell Füssli’s Bildersaal fŭr den Sprachunterricht von C. Egli. Esperanto Ausgabe]] === '''Orell Füssli’s Bildersaal fŭr den Sprachunterricht von C. Egli. Esperanto Ausgabe'''. Zürich, Art. Institut Orell Füssli, 1912? {{Citaĵo|Tiu esperanta eldono de figuraĵoj por la instruado de lingvoj (Esperanto, germana, angla, franca, itala) kompleta en tri broŝuroj kies prezo estas nur 40 [[pfenigo]]j por ĉiu libreto, estas tre uzebla en la esperantaj kursoj. La unua parto enhavas ''vortresumon'' : la dua parto fazojn ; la tria parto "temojn" .|[[Belga Esperantisto]] n041 (mar 1912)}} ===[[Orienta Almanako]]=== '''Orienta Almanako'''. Eld. La Ondo de Esperanto, 1913. {{citaĵo|Orienta ĝi estas, ĉar ĝi enhavas tradukojn el dek unu orientaj lingvoj, el kiuj eĉ la nomojn de kelkaj mi antaŭe ne aŭdis. Tamen kial “ almanako,” mi ne scias; sed eble tiu nomo estas promeso de ĉiujara ripeto. Se tiel, ni povas kalkuli je ĉiujara plezuro, ĉar tiu ĉi numero estas ĉarma [[legaĵo]]. “Unu duono de la mondo ne scias, kiel la alia duono vivas,” diras la proverbo; kaj ĉiu, kiu scivolas pri la vivo de siaj fratoj en aliaj landoj, devas legi ĉi tiun libron. Volonte mi citus multajn bongustajn pecojn, sed pro timo al mia Redaktoro, mi devas kontentiĝi per unu sola: “ Gulĝavar lia edzino ankaŭ estis malavare rekompencita de la naturo per la ekstera [[beleco]] kaj per aliaj ecoj de la kaŭkaza virino. Ŝi estimis siajn bogepatrojn, lavis al ili la piedojn kaj flegis ĉiumaniere, neniam ŝi parolis kun sia edzo dum ies ĉeeesto kaj eĉ neniam rigardis lin, neniu el la maljunuloj estis aŭdinta ŝian voĉon, kaj neniam ŝi estis preteriranta iun viron ne kovrinte sian vizaĝon per la [[tuko]]. Havante tian edzinon, Omar sentis sin feliĉa kaj estis kontenta je sia sorto.” Tiu ĉi lasta frazo meditigas homon kutimintan je aliaj moroj. La lingva [[stilo]] estas ĝenerale bonega; mi volus, tamen, ke kelkaj el la verkintoj estu pli ŝparemaj kun la sufikso “ ig,” precipe kiam ili diras ''terurigi bor teruri''. Grava afero estas, ke S-ro [[Boris Kotzin|B. Kotzin]] en sia antaŭparolo tre afable permesas, kun propaganda celo, la retradukon en la naciajn lingvojn. |A.E.W. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 109, Januaro (1914)}} ===[[La originoj de la Protestantismo]]=== J. Tanuma-Tosio. '''La originoj de la Protestantismo'''. Eld. [[Internacia Katolika Informejo]], [[Fraterhuis Loonopzand]], 1947(?) {{citaĵo|Mia patro estis unu el dek gefratoj. Ĉiuj estis kleruloj siafake, kaj preskaŭ ĉiuj verkis librojn pri temoj religiaj, sciencaj, literaturaj. Familia anekdoto : kiam aperis unu libro verkita de onklino Lucy, onklo George ĝin legis, kaj ekkriis "Ho, Lucy ! Kial ajn vi ne ne montris ĝin al mi antaŭ ol forsendi ĝin al la presisto ! Mi estus povinta pliĝustigi ĉiun vorton en ĝi!” Kiel protestanto, mi volus fari saman [[ekkrio]]n kiel mia onklo George. Sed ne ! ĉar almenaŭ kelkajn vortojn mi lasus stari . Cetere, ĉi tie oni ne rajtas polemiki pri tiaj temoj. Mi diru nur, ke protestanto tre malsame verkus la historion. Lingve kaj prese la broŝuro estas bona.|[[Montagu Christie Butler|M.C.B.]] [[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 503-504 mar-apr 1947}} === [[Ou en est la question de la langue internationale (Solution pratique)]] === * ''Ou en est la question de la langue internationale (Solution pratique)'' verkita de E. Adam, kun antaŭparolo de [[Fanny Clar]]. Mendebla ĉe la aŭtoro: 24 Boulevard Beaumarchais, Paris, ( ll e ) . — 32 paga broŝuro 19 X 12,5 cm. {{citaĵo|Tiu Franclingva broŝuro estas nuntempa tauga propagandilo; precipe interesaj estas la pruvoj pri la ĉiam pli urĝa neceseco de [[internacia lingvo]], kaj la admonoj al la internaciaj socialistoj, ke ili tian oficiale elektu, kaj eĉ antaŭe ĝin multnombre lernadu. La aŭtoro, pro senpartiemo, prezentas kiel egalvaloraj la sistemojn de Esperanto kaj Ido; pri la polemiko inter ambaŭ anaroj li citas la parolon de La Rochefoucauld: "La disputoj ne longe daŭrus, se nur unu partio malpravus." Ni ankaŭ ne bazas nian preferon sur ambicio, memamo, profitemo aŭ nesufiĉa studo; sed tute libere kaj konscie opinias, ke malgraŭ kelkaj diskutindaj punktoj, Esperanto estas tiel supera je [[Ido]] aŭ Esperantido (ĉiuj formoj aparte aŭ kune), precipe je elasteco, [[harmonio]], reguleco kaj facileco, ke ĝi estas senkompare pli dezirinda, ĉefe por la ĉiulanda laboristaro.|Esperanto n233 jan. 1920}} ===[[Ovomaltino]]=== '''Ovomaltino'''. Eld. D-ro A. Wanders S. A.<ref>Fabrikejo de dietaj [[Maltpreparaĵo|maltpreparaĵoj]]. Ĉeffabrikejo en Bern kaj filioj en : London, Budapest, Chicago, Paris, Milano, Osthofen.</ref>, Bern, 1926. {{citaĵo|Broŝureto de propagando de tiu fortignutraĵo.|[[Brazila Esperantisto]] 1926 j17 n05-08_maj-aug.}} == P == ===[[Pangea - la sole ebla eliro el la mondkrizo]]=== [[Rudolf Herceg]]. '''Pangea - la sole ebla eliro el la mondkrizo'''. Eld. [[Heroldo de Esperanto]], [[Kolonjo]], 1932. {{citaĵo|La aŭtoro proponas al si pruvi, ke 1e la krizo estas ĝenerala, 2e ke ĝiaj kaŭzoj estas a) la (subjektiva kaj objektiva) malharmonio inter la produktado kaj konsumado ; b) la malĝustaj rilatoj inter la apartaj kategorioj de la produktado ; c) hipertrofio de la individualismo persona kaj nacia; d) manko de kontakto kun la naturo. La solvo konsistas en reorganizado de la administrado, de la [[juro]], ekonomio, etiko, estetiko, sociologio, ktp. por atingi tute novan sistemon ĉirkaŭprenantan la tutan homaron.|[[Belga esperantisto]] n200 (mar-apr 1933)}} ===[[Papo Pio X beata]]=== [[Adolf Habdl]]. '''Papo Pio X beata'''. Eld. A. Paolet, [[San Vito al Tagliamento]], 1952(?) {{citaĵo|Belaspekta, alloga libreto kaj per sia [[prezento]] kaj per sia enhavo. Oni ne diras, ĉu estas verko rekte skribita en Esperanto, ĉu traduko de iu esperantisto, ĉu traduko de la aŭtoro mem. Tio estus bone. Mi ne povis ne legi ĝin seninterrompe. Ne nur por katolika samideano, sed ankaŭ por la tutmonda legantaro estas ĉi tiu [[libreto]] io [''tiel''] rava. Per simplaj mallongaj trajtoj, oni prezentas al la leganto la gigantan —humile gigantan — figuron de unu el plej elstaraj homoj de nia epoko. La traduko (mi opinias, ke oni tradukis ĝin el la germana lingvo) estas zorge kaj ame farita laboro, malgraŭ iaj preseraroj, korekteblaj laŭ noto sur lasta pago. Mi ne konas la vortojn: '''hasto, kaplano, fenigo, duomo, paŝtataro, noveno'''. Estus bone, se oni estus doninta difintabelon de ĉiuj ekster-SAT-vortaraj radikoj. Aliamaniere, la atento de la leganto estas neutile disigata, kio ne bone efikas. Eble, tro laŭvorta traduko el germana lingvo enŝovis strangajn tnte ne klasikajn [[konstruo]]jn. Ekzemple: (p. 17) «...kiu estis bona predikisto kaj kredis (pensis?) sia tasko, ankaŭ Sarto fari tian», (p. 96) «...kiuj zorgas pri via kaj de la tuta eklezio saviĝoj». Min faletis aliaj esprimoj: (p. 9) «situanta»; (p. 25) al tiaj, kiuj...» (p. 37) «manĝigis la malsatajn»; (p. 56) «terana»; (p. 73) «povi absolvi novenon»;(p. 86) «tiaj, kiuj devus.» «Mi ne vidis liajn infanojn serĉi panon...» La dirmaniero ''ne jam'' anstataŭ ''ankoraŭ ne'' (paĝoj 73 kaj 100) ŝajnas evitinda pro tio, ke kvankam ĝi estas tute logika, tamen ne klasika. Sed ĉiuj ĉi tiuj, laŭ mia opinio, lingvaj eraretoj neniel malpligrandigas la kortuŝan legadon, la aŭtentikan, gravan celon: klinigi la leganton al la opinio, ke la [[Pio la 10-a|Papo Pio Xa]] estis ja vere neordinara [[servanto de Dio]]. Strangaĵo ŝajnas al mi la manko de presesprimita eklezia permeso. Monflanke: 8 respondkuponoj (32 ptoj.) estas certe, laŭ mia opinio, tro alta prezo. Eble, oni celas ŝirmi la eldonaĵon kontraŭ valutaj disfaloj; sed anstataŭigi naciajn [[monunuo]]jn per nacia oficiala tarifo ŝajnas al mi nuntempe: «eliri el la koto por eniri. en la peĉon». |Eŭma. [[Boletín]] n040 (apr 1952) }} ===[[De Parizo al Lazura Marbordo]]=== M. Retót '''De Parizo al Lazura Marbordo'''. 1960(?) {{citaĵo|M. Rétot verkis tiun broŝuron, en la serio «Turismo por Esperanto en Franclando». Ĝi estas trafa gvidilo, plena je indikoj, bildoj, desegnaĵoj, k. t. p., kiuj bone povas faciligi la veturadon tra la belaj vojoj kiuj kondukas de Parizo al la bela Provenca regiono kaj Lazura Marbordo.|[[Boletín]] n120 (mar 1960)}} ===[[Parolas Japanoj]]=== '''Parolas Japanoj'''. Eld. [[Asocio por Internacia Kontakto]], [[Kantono (Ĉinio)|Kantono]], 1938 (?) {{citaĵo|Ses verketoj de japanoj en [[Ĉinujo]], kiuj ne aprobas la japanan invadon.|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 401, Septembro (1938)}} ===[[Patrino kun fusilo]]=== [[Nguyễn Thị]]. '''Patrino kun fusilo'''. Eld. [[Fremdlingva eldonejo]], [[Hanojo]], 1966. [[dosiero:Pelikan textlogo.png|100ra|dekstre]] ===[[Pelikan]]=== Gunther Wagner. '''Pelikan''' ([[d:Q202133|en vikidatumoj]]). [[Hanovro]] kaj [[Vieno]], 1926(?) {{citaĵo|Prospekto en Esperanto de la konataj inkoj por skribi kaj por kopii, skribrubandoj, karbopapero por skribmaŝino kc.|[[Brazila Esperantisto]] 1926 j17 n05-08_maj-aug.}} === [[Per Tolboato]] === '''Per tolboato, Skizo de Jotoka. Ilustrita. Eld. O. Ziegler, [[Marktredwitz]], 1922. 24 paĝoj. {{Citaĵo|Tre agrabla ripoziga legaĵo originale verkita.|[[Belga Esperantisto]] n088-089 (jun-jul 1922)}} ===[[Petit Cours primaire d'Esperanto en 50 leçons graduées]]=== D. Bonnehon; A. Rosiaux. Petit Cours primaire d'Esperanto en 50 leçons graduées. Paris, [[Hachette]], 1910(?). {{citaĵo|Jen estas bonega lernolibro tre rekomendinda al ĉiuj instruistoj, kiuj celas la sciadon de la lingvo Esperanto, instruante ĝin al iliaj lernantoj. Tiu ĉi lernolibro, tre zorge ilustrita kaj bindita, enhavas multajn ekzercojn (thèmes et versions) bone gradigitajn; legadojn; prozaĵojn versaĵojn parkere dirotajn; 200 kutimajn frazojn kaj [[proverbo]]jn kun la franca traduko; kaj fine vortaretojn esperantan-francan kaj francan-esperantan. Se, laŭ la opinio de [[Lev Tolstoj|Tolstoi]], «la sukceso de [[Esperanto]] estas nur pedagogia lerneja afero», ni certigas, ke la verketo de S-roj Bonnehon kaj Rosiaux, havigante bonegajn rezultatojn al ĉiuj popollernejestroj, donos novan antaŭenpuŝon al la [[disvastigo]] de la lingvo internacia.|[[Brazila Esperantisto]] 1910_j03_n05-06_nov-dec}} ===[[Plena Gramatiko de Esperanto]]=== [[Joediko]] (J. Elliott). '''Plena Gramatiko de Esperanto'''. Eld. la aŭtoro, [[Willoughby]], 1940(?) {{citaĵo|Reverkita formo de la 16 Reguloj. Bedaŭrinde, ĉe kelkaj [[detalo]]j ĝi prezentas al ni ne la evangelion laŭ S-ta Zamenhof, sed la evangelion laŭ S-ta Joediko.|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 429-430, Januaro - Februaro (1941)}} ===[[Plena Malkaŝo de Japanaj Ambicioj]]=== '''Plena Malkaŝo de Japanaj Ambicioj'''. Eld. [[Heroldo de Ĉinujo]], [[Chungking]], 1940(?) {{citaĵo|Mesaĝoj de la Generalisimo. Teksto de [[Wang-Japana Interkonsento]]. Petskribo de Wang al [[Japanujo]]. La Japana Respondo. |[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 422-423, Junio - Julio (1940)}} ===[[Pollando 1944-1964]]=== '''Pollando 1944-1964'''. Eld. Polonia, Varsovio, 1964. {{citaĵo|Kiuj volas informiĝi pri la evoluo de [[Pollando]] trovos en ĉi tiu 260 paga libro (riĉigita per abundaj fotoj, desegnoj, statistikaj cifertabeloj, mapoj ktp.) la plej riĉan kaj taŭgan informilon ĝis nun publikigitan en nia lingvo. Ĝi ampleksas la jenajn rubrikojn: geografio, [[historio]], eksterlanda politiko, industrio, [[agrikulturo]], eksterlanda komerco, sociaj problemoj, klerigado, scienco, [[literaturo]], [[muziko]], teatro, filmo, plastiko, arkitekturo kaj turismo. Tre bonaj lingvo teksto kaj fotoj. Prezo tre malalta rilate la kvaliton de la libro same laŭ aspekto kiel laŭ enhavo.| N. L. ESCARTIN. [[Boletín]] n147 (jan 1965)}} ===[[Pollando Rekonstruiĝas el Ruinoj]]=== '''Pollando Rekonstruiĝas el Ruinoj'''. Eld. [[Eldona Societo Esperanto]]. Stockholm, 1947(?) {{citaĵo|16-paĝa broŝuro, kun klaraj grafikaĵoj, pri la teruraj perdoj kaj suferoj de Polujo dum la milito, kaj ĝia nuna rekonstruo kaj [[progreso]].|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 519-520 jul-aŭg 1948}} ===[[La Polvo de morto]]=== '''La Polvo de morto'''. Ilustrita. Eld. [[Plenumkomitato por Kontraŭ Atombomba Rezolucio]], [[Osaka]], 1956(?) {{citaĵo|Post la terura tragedio de Hirosima kaj Nagasaki, kun pli ol 250 mil senkulpaj viktimoj, la japana popolo spertas nun la domaĝojn de la nukleaj [[eksperimento]]j, fare de fremdaj potencoj. La radioaktiva polvo, disĵetita pro la eksplodo de [[hidrogenbombo]] sur Bikini, la 1-an de marto 1954, malpurigis la [[marakvo]]n kaj falis sur multajn fiŝkaptistajn boatojn, precipe sur la japanan ŝipeton «[[Fukurju-maru n-ro 5]]«, okazigante la brulvundigon de ĝiaj 23 ŝipanoj kaj la postan morton de unu el la plej grave vunditaj. La damaĝoj de tiu bedaŭrinda okazaĵo estas nekalkuleblaj. Kaŭze de la difektiĝo de miloj da [[tuno]]j da fiŝoj, oni malpermesis la disvendadon de tiu ĉefa manĝaĵo por japanoj, ordonante ĝian enterigon. La paniko estis nepriskribebla, tial ke multenombraj personoj jam estis manĝintaj atomfiŝojn. Pro timego al la radioaktivaĵo fermiĝis grandnombraj [[fiŝbutiko]]j, kaj la [[fiŝista komerco]] paraliziĝis en Japanujo. La mondo estis terurita pro la eksperimentoj de tiaj amasmortiga] armiloj; sed, post domaĝo ne venis saĝo, ĉar ne pro tio ĉesis la provado de nukleaj armiloj. La grandaj potencoj daure fabrikas bombojn A, H kaj tiel plu. Ni memoru, klo okazis en Hirosima kaj Nagasaki, kiam sur tiujn du kompatindajn urbojn defalis la unuaj du atombomboj, kiuj, en komparo kun la modernaj bombegoj, estis infanaj ludiloj. Laŭ opinio de kompetentuloj, kvar bomboj H povus forblovi la tutan Japanujon; sed, por dezertigi landojn kiel Anglujo, Germanujo, Francujo, ktp., sufiĉus du el tiuj superbomboj. La homaro ankoraŭ ne tute bone komprenis la grandegan danĝeron, kiu minacas ĝin. Ne gravas jam veti cent kontraŭ unu, ke iu granda potenco superas alian per nukleaj bomboj, ĉar ĉiu el ili posedas pli ol sufiĉan stokon por la kompleta detruado de ĉiuj urboj de la mondo, por la koncerna ekstermado de la homa vivo sur nia planedo. Ni fidu, ke oni ne riskos provoki tian hekatombon, eĉ se nur estas pro tio, ke neniu profitus el tiu tutmonda dispolviĝo; sed, ni ne forgesu, ke en kiu ajn momento, tio estas ebla... Por rememorigi al iii ĉi tiun senprecedencan danĝeron, kiu pendas super la homaro, oportune aperis ĉi tiu libreto, «La Polvo de la Morto», originale verkita en tre [[korekta lingvo]]. La [[Kongreso de Japanaj Esperantistoj]] tiel apelas la konsciencon de la tutmonda samideanaro, partopreni en la kampanjo por la ĉesigo de la nukleaj eksperimentoj, por la abolicio de tiaj armiloj, kun la celo savi la homaron de la [[minaco de neniigo]], kaj povi ekmarŝi ĉiuj homoj, ŝultron ĉe ŝultro, sur la vojon al glora estonteco, tial ke la [[atomenergio]], same povas pereigi la homan genton, kiel konstrui por ĝi paradizon sur la tero. Dependas nur de la bona aŭ malbona uzo, kiun la aŭtoritatuloj faros el ĉi tiu mirindaĵo de la scienco, la dua fajro eri la historio de la Homaro. |Ricardo Quiles. [[Boletín]] n097 (jan 1957)}} ===[[Popolaj Fabloj el Finnlando]]=== [[Björn Collinder]], [[Vilho Setälä]]. '''Popolaj Fabloj el Finnlando'''. Eld. Kyriiro Oy, Finnlando, 1979. {{citaĵo|Kamuflite sub supra titolo de malgranda [[kajero]] reklamiĝas la interŝanĝo de la esperantistaj supersignoj literoj jene <center> <poem> ŝ ĉ ĵ ĝ ŭ ĥ sh ch zh dzh w x </poem> </center> Efektive, ne estas silvestra sherco, sen dzhene oni tuj povis dzhui la fablojn. Kia dzhusta dzhojo¹ pri la dzhiroj el la dzhangalo de supersignoj! Granda dzhibo de E-o foridzhas kaj nun E-o ekdzhermegos kaj disvastidzhos. La «politikaj awtoritatuloj“ dzhentile dankos kaj chirkawbrakos la dzhermantajn E-istojn. Kaj dzhis la jaro 1987-a ni arandzhos dzheneralan [[festo]]n ne nur pro la l00-a datreveno sed ankaw pro la [[finvenko]] de E-o. Memkompreneble kun dzhimkano kaj festa mandzhado kun burdzhonbrasiko, fromadzho, orandzhazho, rudzha vino kaj dzhino. Stop! Jen oni ekmemoros, ke mi sammaniere povis tre bone legi literaturon laŭ Zamenhof-a "Surogata"² ortografio kaj ankaŭ la tekstojn laŭ alia propono, en kiu la [[supersignaj literoj]] anstataŭiĝas per la literoj c, w, r, y de la internacia [[telegrafa alfabeto]]: <center> <poem> q tq y dy w x ŝ ĉ ĵ ĝ ŭ ĥ </poem> </center> Ĉar la literoj ĉ <nowiki>=</nowiki> tŝ kaj ĝ <nowiki>=</nowiki> dĵ respektive du sonojn reprezentas, ŝajnas, ke ĉi-lasta propono prezentis teknikan solvon de la problemo. Rilate al supersignoj fantomas la reformomanio jam tra naŭ-jardekoj. Signo estas simbolo por determinita afero. Tiukaze unu litero estas — aŭ almenaŭ devas esti — la simbolo por unu difinita [[sono]]. La menciita "teknika solvo" estas valora ne nur nuntempe por la telegrafio ĉe la poŝto, navigado, aviado k. t. p., sed estas speciale grava por la projektado de elektronaj skribmaŝinoj, kiuj aŭtomate transformas la parolon al skribo. La "intestoj" de tiaj maŝinoj estas plej nekomplikaj, se la kondiĉo unu [[litero]] <nowiki>=</nowiki>unu sono“ strikte estas plenuimita. La sama validas ankaŭ por elektronaj komputiloj. Sed singardo! En la unua jardeko de nia jarcento la tre riĉa franco [[Emile Javal|Javal]] (pr. ĵaval) proponis al Zamenhof kvaronan milionon da frankoj, se Zamenhof pledos kaj realigos almenaŭ la prononcon de la litero j al ĵ. Imagu malriĉan Zamenhof-on kaj la tenton per la loga sumo de 250 000 or-frankoj — tiutempe. aha — 1) ĝirejo > Kurve (StraBe) 2) rilatas al la h-anstataŭrigo de la supersignoj |[[Der Esperantist]] n116 jun. 1982}} ===[[Por Kvietaj Personoj]]=== *E. Van Driessche. '''Por Kvietaj Personoj, unuakta komedieto'''. Ĉirkaŭ 1910. Teatraĵo prezentita dum la [[UK 1911]]. {{citaĵo|Tre ridiga [[komedio]], kaj rekomendinda por Esperantistaj festoj. Ĉe la prezento en [[Antverpeno]] ĝi estis gaje ludita kaj bonhumore akceptita. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 084, Decembro (1911)}} ===[[Por la honoro de nia lando]]=== A. Viruly. '''Por la honoro de nia lando''' trad. P. W. Van Sijn. Eld.D. Van & Zonen, Roterdam, 1938. === [[Por la rajto de German-Aŭstrujo]] === '''Por la rajto de German-Aŭstrujo'''. Eld. [[Propagandastelle für Deutsch-Oesterreichs Recht]], Vieno, 20 pĝ, 23,5 X 15,5 cm {{citaĵo|Ne konvenas, ke ni ĉi tie justigu aŭ malpravigu la argumentojn de tiu nova politika pledado. Sufiĉos se ni plezure konstatas, unu fojon pli, ke Esperanto estas uzata en sciencaj verkoj por defendi nacian rajton. Ni ankaŭ esperu, ke baidaŭ la kontraŭaj akraj postuloj de diversaj partioj estos kvietigitaj per decidoj kiel eble plej konformaj al la volo de l’ popoloj, kaj ke pacaj rilatoj iom post iom forigos la ankoraŭ regantajn superecemojn.|[[Georges Stroele|G. S.]]. Esperanto n234 fev 1920}} ===[[Por la paco]]=== '''Por la paco'''. Eld. [[Komisiono pri Internaciaj Ligoj de Sovetaj Esperantistoj]], Moskvo, 1971. {{citaĵo|Kajero pri la defendo de Leningrado dum la milito, la renaskiĝo kaj prosperigo de la urbo depost la konflikto, kaj la perspektivoj al la futuro.|[[Boletín]] n191 (maj 1972)}} === [[Pour la Langue commerciale auxiliaire universelle]] === '''Pour la Langue commerciale auxiliaire universelle. Actes de la Conférence Interrnationale de Chambres de commerce, foires d'échantillons, Groupments économiques et offices du tourisme, réunie à Venise du 2 au 4 avril 1923.''' Eld. Conférence commerciale de Venise, [[Venecio]], 1923 56 pĝ, 13,5 x 21 cm {{Citaĵo|Niaj grupoj kaj propagandistoj uzu tiun ĉi broŝuron elmontranta la praktika flankon de niaj lingvo kaj movado.|[[Belga Esperantisto]] n101-102 (jul-aug 1923)}} ===[[Povo sukseci]]=== [[Henri Thomas Hamblin]] '''Povo sukseci''' trad. [[Frederic William Hipsley]]. Eld. la tradukinto, Birminghan 1947(?) ===[[La prahistoria arto]]=== [[Agostinho da Silva]]. '''La prahistoria arto''' trad. [[José de Freitas Martins]]. Eld. [[Portugala Eldona Rondo]], 1947(?). ===[[Premiaj Romanetoj]]=== '''Premiaj Romanetoj'''. Eld. Eldonita de [[The Esperanto Publishing Co]]. 1946. {{citaĵo|Jen utila aldono al la literaturo Esperanta. En la nuntempa mondo, kie la [[vivo]] tiom urĝas kaj rapidas, preskaŭ ĉiu Esperantisto trovas tiom da aferoj, kiujn li deziras aŭ devas fari, ke ofte mankas al li sufiĉe da tempo por ĝui la tralegon de longa [[romano]]. Por li tial tre havinda estus [[libro]] kies grandeco konvenas al lia poŝo kaj kies enhavo konsistas el aro da mallongaj [[romaneto]]j. La unuopaj eroj de tia libro devus esti interesaj kaj diversecaj, verkitaj laŭ simpla klara stilo, kiu ne postulas multe da cerbumado por diveni la intencon de la [[aŭtoro]] aŭ grandan vortaron por serĉi la [[signifo]]n de neoftaj vortoj. La libro devas esti tia, kian oni povas facile legi en la [[vagonaro]] aŭ omnibuso dum vojaĝeto hejmen post la labortago; aŭ, se necese, dum oni staras en linio por aĉeti la familian [[haringo]]n aŭ terpomon. Tia libro estas “Premiaj Romanetoj”. Ĝi havas ĝenerale stilon simplan kaj klaran ; la eroj estas diversaj kaj bone miksitaj, kaj prezentas literaturan pudingon tre bongustan kaj malpezan. Mem instruisto de Esperanto, mi bonvenigas la novan [[libreto]]n kiel utilan legolibron por kursoj kies membroj iom progresis. Ĝi taŭgas por [[kurso]] en ĝia dua jaro, aŭ—se la lernantoj montras [[entuziasmo]]n kaj inteligenton — eĉ en la dua periodo de la unua jaro. Inter la dudek tri verketoj estas kelkaj pri fantomoj, du-tri ĉarmaj aludoj al la [[Naturo]], kelke da rakontoj el la ĉiutaga vivo, fantaziaĵoj, kaj bonhumoraĵoj. Unu [[tago]]n, en vagonaro, mi ŝoketis miajn [[kunvo]]j agantojn kaj hontigis min mem per subita ekrido pro unu el la humoraĵoj. Mia okulo ne sukcesis rimarki eĉ unu [[preseraro]]n en Esperanta vorto. La sola preseraro rimarkita ne multe gravas, krom al sportistoj, kaj precipe al la [[Chelsea F.C.|Chelsea piedpilka klubo]]. Mi neniam legis pri ludo inter Chelsea kaj Brentwood, kaj mi supozas, ke ne plaĉus al Chelsea la sugesto, ke Brentwood —se ja ekzistas tia klubo— povus ilin venki. Supozeble oni intencas aludi al [[Brentford F.C.|Brentford]]. En la libro okazas kelke da vortoj ne troveblaj en la vortaroj : ekzemple, ''suspiro'' (sigh), ''trado'' (trade wind), ''braso'' (brace, guy, vang). Estus konsilinde, aldoni noton pri ili en estonta eldono. Verŝajne, nova eldono baldaŭ estos necesa, ĉar mi opinias, ke ĉi tiu estas bona libro, kiun la Esperantistaro multe aĉetos. Ni vidas en ĝi la verkojn de dek kvin [[aŭtoro]]j, kies verkoj promesas bone por la [[estonteco]]. Mi gratulas al EPOKO pro la apero de ĉi tiu libro, kaj proponas, ke ili baldaŭ kuraĝigu la verkintojn per nova [[konkurso]] por venigi plenan rikolton por dua libro samspeca.|[[Robert Murray]]. [[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 505-506}} {{citaĵo|Tiu lasta eldonaĵo de E.P.C. estas verketo konsistanta el pli ol 20 rakontoj de diversaj aŭtoroj, originale verkitaj, okaze de organizita konkurso de supre nomita eldonejo. La rakontoj estas tiom diversaj, kiom multnombraj estas la aŭtoroj. La temoj estas ĝenerale interesaj. Ni trovis multe da vortoj ne troviĝantaj en Plena Vortaro: kiel: ervardTelo, braso, k. a. La libreto pro siaj mallongaj ĉapitroj taŭgas kiel interesa legolibreto dum daŭrigaj kursoj.|[[Afrika Revuo]] numeroj 11-12, Novembro - Decembro (1947)}} ===[[La pretendoj de kondiĉa senmorteco]]=== R. K. Strang. '''La pretendoj de kondiĉa senmorteco''', trad. Geo. Aldrige. Eld. la aŭtoro, [[Glasgow]], 1932(?), 16 pĝ. {{citaĵo|Ne tuŝante la cetere interesan enhavon, ni tamen bedaŭras, ke la [[teksto]] ne estas lingve modela. Minimume oni rajtas atendi, ke tia verko estu sen gramatikaj eraroj; kaj ke oni ne ignoru la Biblian tradukon de Zamenhof. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 324, Aprilo (1932)}} ===[[Preparantoj de milito]]=== '''Preparantoj de milito , akuza konkludo en la proceso de industria partio'''. Eld [[CK SEU]]. Moskvo, 1931? 72 Paĝoj 15 x 22 cm. {{citaĵo|Tiu proceso interesis multajn. La klarigojn pri ĝi do ankaŭ povas ilin interesi, eĉ se la raporto povas ŝajni partia. Ĝi enhavas efektive multajn sciigojn, kiuj havas veran gravecon por tiuj, kiuj sin okupas pri la speciala temo de la mondrevolucio, de preparo al militoj k. c.|[[Belga esperantisto]] n189 (okt 1931)}} ===[[Pri la transskribo de la Propraj nomoj]]=== '''Pri la transskribo de la Propraj nomoj'''. Paris. Esperantista Centra Oficejo, ~1910. === [[La Principo de la movado por ĉasta vivo]] === '''La Principo de la movado por ĉasta vivo plikarigita el ideala kaj praktika vidpunkto'''. Eldonis D. Roskes, Hago, 1922? 32 paĝoj 13 X 20 cm. {{Citaĵo|Ĉi tiu [[broŝuro]] enhavas ampleksan klarigon, de la principoj de la nomita movado kaj pri la praktiko de ĝi. Al ĉiuj samideanoj kiuj funde deziras pristudi la demandon, ni konsilas havigi al si la libreton, kiu certe donos al ili informon per la plej bona lingvo.|[[Belga Esperantisto]] n087 (maj 1922)}} {{citaĵo|Sur 30 paĝoj de ordinara formato estas koncize, bonlingve traktata la grava demando pri la [[ĉasteco]] en nia vivmaniero. La movado por ĉasta vivo, celante akceli la seksan purecon de la homoj, akceptas kiel idealon la personan kaj socian purecon de la moroj. Ĝi konsideras la sekskuniĝon ne voluptoĝuo, sedorigine kaj esence pluenplantado de la homestaĵoj, kiuj devas do kontraŭbatali la diversajn specojn de la degeneriĝo de la [[popolo]]j kaj la kaŭzojn, kiuj ĝin elvokas, kiel ekzemple: [[pornografio]]n per vorto kaj bildo, onanion, hetero- kaj homoseksualajn [[kontraŭnaturaĵo]]jn. Estas pledata la kuracista esploro antaŭ la [[geiĝo]], por evitigi al oni eventualan malsanon.|[[Belga Esperantisto]] j07 n04 dec 1925}} === [[La Problemo de Irlando]] === '''La problemo de Irlando'''. — Okpaĝa broŝuro 23 X 15 cm. kun histona skizo kaj programo de la Irlanda movado. Verkisto, eldonejo kaj prezo nemontritaj. ===[[Programada teknologio]]=== '''Peter Broczko''' kaj '''Iliona Koutny'''.'''Programada teknologio'''. Eld. [[Hungara Esperanto-Asocio]]/[[Scienca Eldona Centro de UEA]], Budapeŝto: 1984. ===[[Projekto pri konstitucio de l' Interpopola Ligo]]=== [[Germana Gabineto por internacia juro]]. '''Projekto pri konstitucio de l' Interpopola Ligo Farita de la subkomisio, kiu estis starigata la 21 septembro 1918'''. 1919. {{citaĵo|En tiu projekto, kun 36 artikoloj, estas difinitaj la celo de l’ Ligo, ĝiaj organoj, la rimedoj uzotaj por eviti konfliktojn, la limigo de l' armadoj, la koloniaj arangoj, k. t. p. Tiaj projektoj ĉiam elvokos [[intereso]]n kaj simpation ĉe la Esperantistoj, kiuj jam de longe atendas la kreon de tutmonda unuiĝo. Juristoj studu tiun projekton, komparu ĝin kun tiu de l’ Pariza konferenco, kiel ankaŭ kun tiu de l' Svisa registaro, kaj taksu ĝian valoron, kion mi ne kapablas. Sed estas rimarkinde kaj laŭdinde, ke projekto pri Interpopola Ligo estas publikigata pei interpopola lingvo. Tiu speciala teksto estas lerte tradukita; kelkaj vortoj tamen eble ne bone elektitaj: «rekurso» ne estas preferinda al la jam uzita «apelacio»; «akomodi» estis ĝis nun rezervita por optika fenomeno; fine, «marino» (ŝiparo) kaj «obligi» (devigi) estas certe malbonaj, ĉar konfuzeblaj kun la jam akceptitaj terminoj: maro, marini (pekli) kaj obl-igi.||[[Georges Stroele|G. S.]]. Esperanto n226 jun 1919}} ===[[Propono de Esperanto-stenografio laŭ ĉs. sistemo]]=== '''Propono de Esperanto-stenografio laŭ ĉs. sistemo'''. Eld. [[Esperanto-Asocio en ĈSR]], [[Prago]]. {{citaĵo|Represaĵo el „Esperantista" Praha, n-ro 4/1950). La 19-an de majo 1951. Okazis en Praha ĉehlingva konkurso por [[stenografo]]j, uzantaj la sistemon Herout-Mikulik. Ĝia celo estis trovi la plej rapidan stenografon en [[ĈSR]]. Venkis kaj la altan titolon akiris Miloš Matula, kiu kapablis skribi 160 vortojn dum minuto. Tia alta rapideco eble neniam ekzistas ĉe efektivaj oratoroj, kiuj ne povas nur ŝuti vortojn, sed per sia parolado volas klarigi al la aŭskultantoj sian temon kaj influi ilin. Tiamaniere la sistemo H.-M. pruvis sian kapablon por tre alta parolrapido.<br> Tiu ĉi sistemo. kiu jam de sia oficialigo en 1921 estas uzata por la ĉeha kaj [[slovaka lingvo]]j. estis jam de la aŭtoroj mem adaptita por germana lingvo kaj tiel ankau instruita en ĉs. komercaj lernejoj antaŭ la dua mondmilito. Aperis ankaŭ alfaroj por angla, rusa kaj [[franca lingvo]]j kaj nun estas eldonita ankaŭ alfaro por Esperanto. Ĝi estas la unua publikigita, ĉar tiu de prof. Vladimir Jukl, sekve de lia morto, ne estis eldonita (vidu E. Slovaka, pĝ. 84/1949). La prezentataj grandaj 4 paĝoj donas al interesulo nur esencon por povi stenografi sen mallongigoj: da [[siglo]]j (radik- kaj vortsignoj) estas ĉi tie nur 101, nombro pli malalta ol estas kutima en nacilingvaj sistemoj. En la enkondukaj linioj estas dirite, ke la ŝanĝoj, faritaj en la alfaro kompare kun la originala sistemo. estas ofte fundamentaj pro la grandaj diferencoj inter la naciaj lingvoj kaj Esperanto koncerne la literan strukturon. Tamen estas klare, ke perfekta scio de la prezentata materialo sufiĉas nur por persona, aŭ kancelaria aplikado. Ĉe tajpistinoj al la maksimume postulata rapideco estas 80 vortoj dum minuto. La diktanto en oficejo ja ne parolas seninterrompe, ĉar li kombinas kaj meditas dum la [[diktado]]. Kiu per la prezentata [[stenografio]] volus noti fluan parolon devus ankoraŭ mem konstrui sistemon de mallongigoj laŭ principoj, validaj por nacilingvaj sistemoj.<br> Fine necesas diri, ke la ĉelilingva stenografio ĝuste travivas ŝanĝojn. kiuj jam estas oficiale publikigitaj kaj validas ekde 1. IX. 1951. Ili certagrade influos ankaŭ la alfaron por Esperanto. Tamen la publikigita verketo estas konvena por tiuj, kiuj jam nun estras la nacilingvan sistemon H-M. Ainbaŭ faktoj certe okupos la aŭtoron (A. Stanura. OSTRAVA-RADVANICE. Taborska 41), ĉar estas necese fari la duan paŝon.|[[Esperantisto Slovaka]] - Numero 09, Septembro (1951)}} ===[[Prospekto de la Filmstrioj]]=== '''Prospekto de la Filmstrioj'''. Eld. [[Esperanta Film-Grupo]], [[Bergen-op-Zoom]], 1948(?) {{citaĵo|Jam kelkajn fojojn ni priparolis ĉi tiun [[serio]]n da [[filmbendo]]j ([[filmstrio]]j). Ĉiu bendo (larĝeco 35mm) konsistas el 30-1000 bildoj (19 x 24mm), por prezento en ĉambro aŭ [[salono]]. Pri ĉiu bildo estas klariga teksto en [[Esperanto]]. Ĉiu titolo provizastre interesan kaj instruan unuhoran programon al grupoj, [[societo]]j, aŭ kursoj, kondiĉe ke ili disponas konvenan projekciilon. La tekstoj mem estas en modela Esperanto. Ni povas varme rekomendi ĉi tiun kuraĝan kaj subtenindan entreprenon al niaj grupoj. Plenaj detaloj troviĝas en la “Prospekto”. Ni donas la prezon en ŝilingoj kaj pencoj por filmbendo kaj teksto kune : ili ne estas aĉeteblaj aparte. Jam aperis jenaj titoloj (multaj aliaj estas en preparo) : ''Antikva Grekujo, 13/9 ; Inter la Araboj 10/7 ; Lando kaj popolo de Siamo, 12/7 ; [[Javo kaj Indonezio]] I, 12/5, II, 13/4 ; Kun [[Sven Hedin]] al Transhimaiajo, 16/3 ; Sovaĝaj bestoj de Afriko, 13/8 ; La vizaĝo de la Terglobo, 14/8; Meksikio, 13/3 ; [[Marvojaĝo al Indonezio]], ; La Mirinda Nilolando, 16/8 ; Borneo laŭ bildoj, 16/3 ; [[Zelando]], 9/-; Palestino Norda, 14/4; [[Palestino Suda]], 13/3''|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 521-522, Septembro - Oktobro (1948)}} === [[Praha. Ilustrita gvidlibro por turistoj]] === '''Praha. Ilustrita gvidlibro por turistoj'''. Eld. Ĉasopis Ĉeskvch Esperantisto, Praha, 1912? {{Citaĵo|Belege eldonita gvidlibro broŝuro, enhavanta inter la bele presila teksto 41 ilustraĵojn pri la Bohema ĉefurbo kaj ĉirkaŭaĵoj. Riĉe kolorigita koverto reprezentas du belajn vidaĵojn el Praha.|[[Belga Esperantisto]] n052 (feb 1913)}} === La Parizaneto === '''La Parizaneto'''. Resumeto de la vivo kaj manieroj de la francoj, kun specialaj rimarkoj rilate al Parizo de R. Kron, el la franca trad. Connor kaj Hayes, 1904 (?), 126 p. „Uzebla kiel lernolibro.“ (L. I. 1908, p: 91.) === Pejzaĝoj en Aŭstrio === '''Pejzaĝoj en Aŭstrio'''. Eldonis la ministerio por fervojaj aferoj, Vieno. [[1913]], 120 p. Luksa libro pri la antaŭmilita Aŭstrujo kun multaj ilustraĵoj. {{Citaĵo|Belega reklamlibreto, lukse eldonita, kun admirindoj gravuraĵoj enhavanta bone verkitajn detalojn pri la Austria lando. La samideanoj kiuj ne jam posedas tiun eldonaĵon, mendu ĝin sen prokrasti, lli tute ne bedaŭras la malgrandan elspezon.|[[Belga Esperantisto]] n038 (dec 1911)}} === [[Pentroarto en la malnova Hungarujo]] === '''La pentroarto en la malnova Hungarujo'''. Verkis: Genthon István. Trad.: [[Ferenc Szilágyi]]. La bildotekstojn trad. [[Kálmán Kalocsay]]. Eldonejo [[Literatura Mondo]], Budapest, 1932, riĉe ilustrita. (IEMW:370.720-C.Esp-) === [[La Pirato]] === '''La Pirato'''. Spritgazeto, fond. en 1933. „Kaperas ĉiumonate. Kajeroj por Satiro, Humoro ka Libereco. . . relativa. Ŝipestro: R. Schwartz.“ === [[Poŝtkartoj Esperanto-Paris]] === '''Poŝtkartoj Esperanto-Paris'''. Unua serio, vidaĵoj de [[Paris]] kun klariga teksto en Esperanto. Eld. [[Presa Esperantista Societo]], Paris, 1912? Eksteraj ligiloj * [https://mondmilito.hypotheses.org/1997 Satire kaj pirate]. [[Militrakonto]], 09/01/2019 === [[Pri Piedpilkludanto]] === '''Pri Piedpilkludanto'''. Rakonto de V. van Nispen, el la [[Nederlanda lingvo|nederlanda]] trad. M. Bartholomeus. [[1934]], 96 p., kun ilustraĵoj. Malmultaj okazaĵoj, religi-morala tendenco. {{citaĵo|Interesa verko tre taŭga por la knaboj.|[[Brazila Esperantisto]] 1934 n272-282_mar-dec.}} {{citaĵo|Jen libro por romkatolikaj infanoj, intence tradukita laŭ stilo simpla kaj klara. Preso kaj papero estas bonaj, kaj la ilustraĵoj domas al la libro interesan aspekton. Oni sekvas la [[aventuro]]jn de okjara knabo, al kiu la patro donis piedpilkon. Ŝajne la [[gepatroj]] atendis, ke li ludu kun ĝi sen ludejo kaj vestaĵo konvenaj, tamen nenion rompante, kaj ne malpurigante la vestaĵon; certe la kulpeco pri serio da amuzaj katastrofoj ne restas tute ĉe la knabo. Lingve sufiĉe bona, tamen kritikindaĵoj kaj preseraroj ne tute mankas. Anstataŭ ''piedpilkludo'' preferinda estus ''[[futbalo]]''.|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 350, Junio (1934)}} ===[[Pri Tri Homoj kaj Malnoblulo]]=== [[Tomaso Sillani.]] '''Pri Tri Homoj kaj Malnoblulo'''. Eld. A. Paolet, S. Vito al Tagliamento. == Q == ===[[Que es el Esperanto?]]=== '''Que es el Esperanto?'''. Eld. [[Sociedad Española Esperantista]], Madrido, 1926(?) == R == === [[Rakontoj el la Biblio]] === '''Rakontoj el la Biblio''' laŭ la traduko de D-ro L. L. Zamenhof; Eld. Brita Esp. Asocio, London, 1921 80 paĝoj. {{Citaĵo|La tre zorge eldonita libro enhavas 14 rakontojn el la Biblio. Ĝi estas antaŭiranto de la aperonta traduko de la Malnova Testamento, super kiu la Biblia Komitato Esperantista laboradas. La [[libreto]] ne nur instigos deziron por la tuta volumo; ĝi ankaŭ antaŭdiras al ni, ke la promesita verko certe estos modelo por ĉiuj esperantistoj laŭ lingva vidpunkto.|[[Belga Esperantisto]] n090-091 (aug-sep 1922)}} ===[[Rakonto kaj aventuro]]=== '''Rakonto kaj aventuro'''. Eld. American esperantist co., Washington D.C., ~1911. {{citaĵo|Tiu libreto konsistas el du rakontoj :« Sur la batalkampo » (de [[Herschel S. Hall]]) kaj la « Aviadisto de Marso » (de Henry H. Barroll). La unuan mi legis kun vera plezuroo ; mi malpli ŝatas la duan.|Esperanto n102 5 jun. 1911}} === [[Raporto pri la subkongreso de Esperanta Psikistaro]] === ''Raporto pri la subkongreso de Esperanta Psikistaro''', kies unua kunsido okazis en « Café Anselmo », [[Anvers]], dimanĉon, la 20-an de aŭgusto, je la 10a matene. — Ambaŭ raportoj estas senpage haveblaj ĉe la [[Oficejo por studado de spiritaj fenomenoj]], Klappeistraat, 8, [[Antwerpen]]. {{Citaĵo|En tiuj du interesaj raportoj ni trovas diversfoje uzita la nomon Anverso. Tio estas entute eraro. Ni komprenas ke eĉ flandranoj povas esti tiel blindigitaj ke ili prefere uzas alian lingvon ol la sian sed la propraj nomoj, kiam oni ilin esperantigas, devas esti esperantigitaj laŭ la originala [[nacia lingvo]]. Tiel en la unua okazo oni devas legi [[Antverpeno]] anstataŭ [[Anverso]].|O.V.S. [[Belga Esperantisto]] n041 (mar 1912)}} ===[[La Reala Vivo de Nia Sinioro kaj Savinto Jesuo Kristo]]=== [[Marika Dragona]]. '''La Reala Vivo de Nia Sinioro kaj Savinto Jesuo Kristo'''. Eld. [[Nikolao Dragonas]], [[Tesaloniko]], 1947(?) {{citaĵo|La aŭtoro klarigas, ke la [[Greka Faŝismo]] kondamnis ŝin je morto, sed ke pro [[interveno]] de [[UNO]] la verdikto ŝanĝiĝis je dumviva mallibero. Ni esperu por ŝi iaman [[liberiĝo]]n. Ĉi tiun disertaĵon ŝi verkis por la edifo de siaj gefiloj. Ĝi eldoniĝis laŭ la [[deziro]] de la [[Tesalonika Esperanta Ligo]], sed pro la cirkonstancoj ne estis eble, ke ŝi ĝin poluru. [[Paĝo]]j 1-30 estas filozofia traktaĵo pri la [[influo]] de heredo kaj la homa diverseco. Paĝoj 31-108 klarigas, ke Kristanismo kaj Socialismo estas du grandaj movadoj, kiuj celas transformi la putran socion nunan en ion idealan kaj gloran. Ambaŭ estas io nova en malnova; bono en malbono; [[lumo]] en mallumo. Sed havante saman [[celo]]n, ili elektas vojojn malsamajn—-unu animan, alia fizikan—por efektivigi la belan [[sonĝo]]n por eterna beno. Ili estas ambaŭ bonaj ; saĝulo uzos ambaŭ. Al la vivo kaj instruo de Kristo raportitaj en la Evangelioj ŝi donas propran interpreton. Kristo estis kontraŭkapitalista [[revoluciulo]] : [[Karl Marx|Marks]] kaj [[Josif Stalin|Stalin]] estas modernaj [[Johano la Baptisto|Johan-Baptisto]] kaj Kristo, ŝi identigas la evangelion de Kristo kun la [[evangelio]] de Socialismo ; la Regnon de Dio kun la Nova Socialisma Ordo. Ni legas pri la Sankta Spirito —de socialismo.. Ekzemplo de ŝia ekzegezo : "Kiam vesperiĝis (ĉar nur vespere oni povas labori konspire)" En fina ĉapitro ŝi admonas, ke la rilato inter religio kaj socialismo devus esti tute amika. La kontraŭreligia sinteno de multaj socialistoj tre tnalbone efikis. Oni ne lasu la potencan batalilon de mistikismo en la [[mano]]j de reakcio, sed ĝin uzu por venko de [[socialismo]]. Ĉu oni konsentas, aŭ forte malkonsentas, kun la aŭtoro, oni trovos ŝian verkon interesa, ĉar tre neordinara. Lingve ĝi estas kritikebla, tamen facile legebla. ''[[Rusujo]], Rusio, Ruslando,'' interpuŝiĝas indiferente. Kurioza trajto : jen elipso, jen senbezona ripeto, de fraza subjekto.|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 515-516 jan-feb 1948}} ===[[Realigo de norma socio]]=== [[Okamoto Rikiĉi]]. '''Realigo de norma socio'''. Eld. la aŭtoro, [[Jokohamo]], 1933(?) ===[[Receuil de Listes de Logatomes Esperanto]]=== '''Receuil de Listes de Logatomes Esperanto pour Mesures de Nettete.''' Eld. Comite Consultatif International des Communications Téléphoniques a Grande Distance'', Paris, 1933(?), 104 pĝ. {{citaĵo|Jen libro teknika, konsistanta el 15,000 artefaritaj silaboj, presitaj laŭ la Esperanta alfabeto, kiujn oni uzas internacie por provi la telefonian aŭdeblecon de diversaj sonoj kaj sonkombinoj. Tiujn silabojn oni nomas ''logatomoj''. La libro estas rimarkinda ekzemplo de oficiala uzo de nia alfabeto por internacia skribo fonetika, kaj akompanate de “ŝlosilo” Esperanta, por klarigi la [[alfabeto]]n, uziĝas multlande ĉe telefonrondoj oficialaj. Por la laika Esperantisto, kompreneble, la libro estas senutila. Sed ne! Jen almenaŭ 14,000 novaj [[silabo]]j je la dispono de niaj fervoraj fabrikistoj de novaj radikoj !|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 344, Decembro (1933)}} ===[[Reeĥoj]]=== '''Reeĥoj: Jugoslavia poemaro'''. Eld. [[Stafeto]], [[Tenerifo]], 1961. {{citaĵo|Post prologo de [[Marinko Ĝivoje]] kaj enkonduko de [[Marjorie Boulton]], sekvas altranga versaro de modernaj jugoslavaj [[poeto]]j. La ŝaŭmanta vigleco de la jugoslavia samideanaro ne povis ekzisti sen prezento de tiu bunta bukedo de unuarangaj poeziaĵoj. Apud [[Božidar Vančik]] kaj Velebit - vibrantaj [[poeto]]j - rangas aliaj, junaj kaj sukaj, kiuj regalas la leganton per kolekto de belaj versaroj. Malmultaj neologismoj atestas pri la saĝeco de la sudorientaj poetoj, kiuj pruvas ke en la vico de «normaluloj» oni povas poeziigi ĉiujn nuancojn de la plej inspirataj pensoj kaj sentoj. Ni reportas la belan versaron de [[Franjo Homar]], kiu atestas pri tiu perfekteco en la simpleco. <poem> De l' lingvaj aroj estis hom’ kreinto kaj uzis ilin, li, jam fruepoke; nun, ŝanĝ okazis - lingvolabirinto la novan homon premas tede, moke! Por ĉiu hom’ en ajna teroparto, ĉu solvivanto, ĉu en socirondo, parola pnovo estas sama arto : homar’ ja unu sur la tuta mondo! Por sama aĵo nur diversa vorto, pro sania ĝojo, ĉie sama sento. Al multlingveco venas jam la morto ; racion serĉas nun la homa gento! Kaj, karaj fratoj de la verda stelo, en marŝ’ triumfa kaj kun venka kanto : Babelon foren! Nun estiĝu helo ; al hom’ sufiĉas, sole, Esperanto! </poem> |Recenzis : ROHO. [[Boletín]] n129 (sep 1961)}} ===[[La Rekonstruo de la Roterdama Urbokoro]]=== '''La Rekonstruo de la Roterdama Urbokoro''', [[Konsilejo por la Rekonstruo de Roterdamo]], [[Rotterdam]] 1947(?) {{citaĵo|18-paĝa libreto, ŝajne senpaga. Ĝi priskribas la laboron nun faratan por rekonstrui la detruitan urbocentron. Ilustras ĝin dek [[plano]]j kaj mapoj. Eldonajo unika en nia [[literaturo]], kaj tre interesa por ĉiu, kiu sin okupas pri arkitekturo aŭ urba planado. Lingve modela.|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 511-512 nov-dec 1947}} ===[[Resumo de la kurso pri teologio]]=== Le Clement de Saint-Marq. '''Resumo de la kurso pri teologio''' trad. Stas. Anvers (1912). ===[[Resumo pri Vjetnamio]]=== '''Resumo pri Vjetnamio'''. [[Fremdlingva eldonejo]], Hanojo, 1971. {{citaĵo|Jam de m ultaj jaroj Vjetnamio estas nomo ĉiutage renkontata en la ĵurnaloj, en la radio, en la televido. Vjetnamio, unu el la tragedioj de nia epoko, influas kaj influos en la monda historio. La sekvoj de la sanga konflikto tie disvolviĝanta certe sentiĝos rekte aŭ nerekte en la ceteraj landoj, eĉ en la malproksimaj. Ni ĉiuj konas la gravecon de Vjetnam o en la terenoj socia kaj politika, sed kion ni efektive scias pri tiu lando? Vere, kaj bedaŭrinde, preskaŭ nenion. Resumo pri Vjetnamio donas al ni ĝeneralan bildon pri ĝiaj diversaj aspektoj: geografia, historia, kultura, ekonomia, politika, ktp. kaj, kvankam oni traktas ilin de la vidpunkto de la marksisma dialektiko, la libro entenas sufiĉe da objektivaj, kaj meditigaj, [[fakto]]j, kiuj rivelas al ni la landon kaj la spiriton de brava popolo meritanta pli bonan sorton.|[[Fernando de Diego|F. de Diego]]. [[Boletín]] n191 (maj 1972)}} ===[[La Reveno de Nia Sinjoro]]=== H. Miles. '''La Reveno de Nia Sinjoro''', Eldonis la aŭtoro, Londono, 1938? {{citaĵo|La aŭtoro kredas, ke li ricevis gravan lumon pri ĉi tiu malfacila temo. Bedaŭrinde, pro stilaj kaj lingvaj obskuraĵoj, lia klarigo restas nekomprenata de la skribanto.|[[Montagu Christie Butler]] [[La Brita Esperantisto]] - Numero 401, Septembro (1938)}} ===[[Rezultoj de la unua kvinjara plano]]=== '''Rezultoj de la unua kvinjara plano. Raporto ĉe la Unuigita Plenkunsido de Centra Komitato kaj Centra Kontrol-Komisiono de [[TKP]] (b) la 7-an de januaro 1933'''. Trad. K. K . V. Vozdviĵenskij, P. Gavrilov, E . Svedova, V. Polakov . Eld. [[Ekrelo]], Leipzig, 1933. {{citaĵo|La leganto trovos en la broŝuro, pledon ''pro domo'' kiu celas pravigi la kvinjaran planon, pruvi ke ĝi ne nur estis efektivigebla, sed parte estas efektivigita; ĝi celas klarigi kial nur parte kaj ne tute oni realigis ĝin. Ne estas necese diri ke oni aŭdas nur unu sonon, nome la optimisman. La fundo de la [[rezonado]] revenas ĉiam al la saina punkto: kie antaŭ estis nenio, estas nun io. do la kvinjara plano sukcesis. La lingvo uzita estas sufiĉe neologisma kiel decas al renovigantoj de la ideoj. Tiu emo tamen kelkfoje malice ridindigas la [[tradukinto]]jn. Tiel ni trovas ke : "Rilate produktadon de elektro-energio, ni estis sur la plej lasta loko. Nun ni okupas unu el la primaraj lokoj." La vorto "primara" laŭ la internacia uzado, tute ne signifa s: « unuaranga, unuaklasa ». Ĝi signifas: « unuaŝtupa, komenca a kaj figure : "neperfektiĝinta, neevoluinta, neinstruita, needukita" ktp. ĉiuj nuancoj de unuaŝtupa stato. Tiel oni povus diri ke "la sono de strangaj nekomprenitaj vortoj, ĉiam allogas la primarajn homojn". La konstato ke la produktado de elektro-energio okupas primaran aŭ unuaŝtupan lokon ne estas do komplimento.|[[Belga esperantisto]] n202 (jul-dec 1933)}} === [[Revuo de Esperanta Psikistaro]] === '''Revuo de Esperanta Psikistaro'''. Trimonata psikisma gazeto. Redacio kaj Administracio A. Stas Waltwilder par Bilsen (Belgujo). ===[[Rido Sanigas]]=== [[Ivan Georgiev]] kaj [[Todor Iŝev]]. '''Rido Sanigas'''. 1946(?) {{citaĵo|Jen ankoraŭ [[anekdotaro]] (ni jam posedas samtitolan anekdotaron el Italujo). La [[ŝerco]]j estas simplaj kaj legindaj, la formato taŭga por la poŝo|[[La Brita Esperantisto]] n 493-494 maj-jun 1946}} ===[[ Rimedoj por la konscia regulado de l'infano-nombro]]=== ''' Rimedoj por la konscia regulado de l'infano-nombro.''' Eld. [[Nederlanda Ligo Nov-Malthusana]], [[Havro]], 1910 (?). ===[[Rusa-Esperanta Vortaro]]=== N. Korzlinskij, R. Mencoj G. Smirnov, A. Stupin. '''Rusa-Esperanta Vortaro'''. Eld. Librejo Esperanto, Moskvo, ~1910. == S == === SALUS === SALUS. [[Saneca Abstinenca Longviva Universala Societo]]. Romo, 1921? 4 pĝ. === Samideano === SAMIDEANO. Internacia Biblioteko. N. 1. Majo 1921. Eld. [[Os­kar Ziegler]] & Ko, [[Marktredwitz]]. 20 paĝoj 23 X 15 1/2 cm {{Citaĵo|Enhave : Ascendo al Vesuvjo antaŭ kvardek jaroj, de P. Christaller; Surprizo, de M. Walter, tradukis Cani. Fŭrth; La lasta Kanto, de A, Stamatiadis; Dum liberaj horoj, de Heinrich|[[Belga Esperantisto]] n083-084 (jan-feb 1921)}} ===[[Saved by a servant]]=== J. J. Boutwood.'''Saved by a servant'''. Eld. [[British Esperanto Association]], Londono, 1918(?) ===[[Senditaj al la turo]]=== [[John Maddison Morton]]. '''Senditaj al la turo''' trad. [[Frederic William Hipsley]]. ~1911 ===[[Serta gratulatoria in honorem Juan Régulo]]=== '''Serta gratulatoria in honorem Juan Régulo: II Esperantismo'''. Eldonis [[Universitato La Laguna]], [[Tenerifo]] 1985. 790 paĝoj. ISBN, 8460042901, 9788460042907 {{citaĵo|Jen granda libro verkita de okdek kleraj samideanoj honore al [[Profesoro]] [[Juan Régulo Pérez]]. Al la omaĝantoj mi kore aldonas mian modestan personon, pro lia jam malnova amikeco al mi kaj pro lia al Esperanto giganta servo kiun nur per honoro oni povos iel pagi al li. Verko multaŭtora ne povas esti romano. Sepdek-ok malsamaj temoj koncernantaj [[faceto]]jn de Esperanto konsistigas la libron, kaj recenzi ĉiun temon aparte, unuope, estus neeble. Tial mi unue prezentas alfabete ordigitan liston de la aŭtoroj: Albault, Ariste, Auld, Balbin, Benczyk, Bernard, Bormann, Boulton, Baŝgupto, Diego, Goninaz, Duliĉenko (en rusa), Eichholz, Ejsmont, Forster, (en angla), Franch, Giorgi, Golden, Haupenthal (en germana), Kawasaki, Knoedt, Kock, Kolker, Korinek, Lapenna, Lins, Lloancy (en franca), Makkink, Maul, Mattos, Masao, Miliajlov, Nagata-Akiko, Neergard, Novobilsky, Oljanov, Sanchez (en hispana), Pennachietti, Pie, Pilger, Piron, Ragnarsson, Riersl kaj Wood (en angla), Ró'linger, Rosbach, Rossetti, Rumler, SahebZamani, Stp-Bowwitz, Tonkin, Vatré, Themaat, Waringhien, Wells, Zlatnar. Sciemaj legantoj povos multe ĉerpi el la libro: Pri la artikolo, la verbo, la [[adverbo]], la "naturalismo kaj la skemismo", la historio de niaj lingvai [[institucio]]j, la ruslingva influo en niaj verboj, la kabareto "Verda Kato", la prononcado, la nuntempaj ŝancoj de Esperanto, la esperantigo de geografiaj nomoj, la [[Plena Gramatiko]], la rolo de Stafeto, la poezio en la Liva lingvo, la [[problemo]]j en la tradukado de Don Kiĥoto, la gravega rolo de Esperanto kiel [[interlingvo]] por maŝintradukado,... ĝis okdek temoj, inter kiuj tre spicita [[pornografiaĵo]] abunde nuancita per la pimpaj "naturalismaj" AB, AK, OB, Erst... Dufoje mi ellegis la libron, kaj kvankam pluraj el la temoj tiel plaĉis al mi, ke mi notis apude "Tre klara", "Tre fundamenta", "Bonega" mi prisilentas la aŭtornomojn, ĉar mencii ilin ja rekte signifus subtakson de tiuj ne nomitaj. Tamen, malgraŭ tiu pozitiva flanko, ĉu mi aprobu, ke en la nomo de ia propra opinio, ĉiam diskutebla, oni enŝutu en la kutiman, ordinaran [[lingvo]]n, manplenegon da misnomataj neologismoj, kiel Ad, Ob, Of, Ak, Ed, Al, Aŭtem, Erst, Koram, Ma, Par, Sol, Kom, Nam, Nulmen, Omno, Simi, Enim, Ergo, Sempre, Sovente, Solt, Interim,... Mido, Nonsanca, Plurie, Pluriam, Plenunti, Verkili, Tradukili, Internacivortoja (adjektivo de pluralo), kvestio,... k.a. krom la malfundamenta uzo de La anstataŭ la pronoma TIU (la de Kabe, la de Grabowski k.a.)? Ĉu povas plaĉi al mi, ke ni, parolanta flue Esperanton de antaŭ sepdek jaroj devu nun konsulti postartikolan glosaron kvardekfoje dum legado de nur dudek paĝoj? La [[lingvo]]j ne evoluas nek ŝanĝiĝas rapide. Cervantes verkis sian Don Kitoĥon antaŭ preskaŭ kvarcent jaroj kaj tamen ĝia lingvo estas ne tre malsimila je la nuna. Aliflanke mi konstatis ke la verba FAR uzata preporicie aperas ofte eĉ kontraŭ la fundamenta DE post la participo: Verkita DE, kvankam tiukaze DE neniam erarigas. La duopo fare de solvas la problemon en iaj esceptaj okazoj. Kial do Far, cetere ne tre eleganta en buŝo de iuj landanoj? Alia kontraŭlingva peko estas la uzado de prepozicioj antaŭ infinitivo, precipe SEN kaj ĜIS. Parole la prepozicio kuniĝas kun la infinitivo, tiel, ke "sen valorigi" sonas "senvalorigi" kies signifo estas "fari ion senvalora" dum la intenco estis "ne valorigante". La frazo "En restoracio li manĝis ne parolante kaj poste eliris ne paginte" oni skribas li manĝis sen paroli kaj eliris sen pagi. SEN : ANTE kaj : INTE. Car evidente li eniris ne pagonte, ĉu ni diru ankaŭ sen pagi? Aŭ, ĉu la formulo ne taŭgas por ONTE? Ellegu la SERTA GRATULATORIA IN HONOREM JUAN REGULO; vi ne misuzos tempon kaj per ĝia trastudo ni helpos pluporti la torĉon de [[Stafeto]] kaj grandigos la omaĝon al nia kara kaj elstara samideano. |[[Salvador Gumà|Salvador Gumà i Clavell]]. [[Boletín]] n287 (jul 1988)}} ===[[Sciencaj Verkoj publikigitaj de Japanoj en Esperanto]]=== '''Sciencaj Verkoj publikigitaj de Japanoj en Esperanto ekskluzive de medicinaj verkoj, ĝis Oktobro, 1934. '''. Eld. [[Japana Esperanto-Instituto]], Tokio, 1935. Detaloj pri 70 originalaj monografoj sciencaj: 24 resumoj, 14 terminaroj, kaj 32 diversaj verkoj. ===[[Sherlock Holmes en servo de la hispana trono]]=== [[Eduard Kühnl]], [[Karel Procházka]]. '''Sherlock Holmes en servo de la hispana trono'''. Eld. Biblioteko Časopis českých esperantistů, Praha, 1910. 42 p. {{citaĵo|En Frua, senerara Esperanto estas verkita tiu ĉi unua satiro en nia literaturo. Laŭ la lingva vidpunkto ĉerpos el ĝi ne sole la komencantoj, sed ankaŭ perfektaj Esperantistoj legos kun gojo la diversajn vortturnojn kaj la elegantajn dirmanierojn, da kiuj la libro estas plena. En sep ĉapitroj estas priskribata la historio de praktikanto Leliĉek, kiu pro sia vivsimileco estas lerte elserĉita de la fama detektivo Holmes kaj kiu nun ludas la rolon de la hispana reĝo [[Alfonso la 13-a|Alfonso XIII]], por ke nepre ne povu ĉi tiun trafi iu malfelica anarkisto! Ni legas pri la kortegaj ceremonioj pri kiuj oni instruas nian heroon, pri lia unua akrigo en areno, pri lia konferenco kun la angla rego kaj la germana imperiestro (tiu ĉi ankaŭ estis falsa), pri la danĝeroplena vojago en Anglujon k. t. p.; sed ankoraŭ aliaj interesaj scenoj estas enhavitaj en la verketo : ĉiu amiko de humoro legos kun plezuro la verkon, kiu majstre ridindigas la « detektivajn romanojn ».|[[Revuo Esperanto]] n85 5 sep. 1910}} ===[[Sindefendologiaj Studoj]]=== J. Novak (red.) ''' Sindefendologiaj Studoj'''. Eld. [[Ĉeĥa Esperanto-Asocio]], Prago, 1983. 94 pĝ. {{citaĵo|Jen denove prisporta eldonajo el CSSR: Artikolaro de sindefendologiaj studoj. Tri aŭtoroj, kiuj verkas ankaŭ nacilingve, pli malpli kolektive verkis tiujn originalajn artikolojn pri ĵudo kaj similaj sindefendaj sportoj. Temas pleje pri evertoj (speciala batalago). Multaj desegnaĵoj, bona sistemeco kaj profundaj teorioj klarigoj distingas la broŝuron. Fine de ĉiu artikolo oni trovas referencan liston, vortareton, liston de fakaj terminoj kaj ĉeĥan resumon. La eldono de ĉi tiu verko estas taksenda kiel riĉigo de nia faka literaturo kaj taŭga kontribuo al elformigo de [[sporta terminaro]].| [[Michael Lennartz]]. [[Der Esperantist]]_n126_apr.1984}} ===[[Sintrompoj]]=== J. B . Hirscher. '''Sintrompoj''' trad. W. Flamer. Eld. [[IKUE]], 196? {{citaĵo|La eldono de ĉi tiu verketo aperis antaŭ cent jaroj sed ĝia enhavo restas ankoraŭ aktuala. La kajero, vera juvelo de la katolika literaturo, celas precipe instrui la homojn por sin koni kaj per tio forigi tiun ĝeneralan malsanon enradikiĝinta en nia interno: la ko nstantan sintrompon. La kajero, vere grava kaj profunda laŭ enhavo, estas daŭra instigo al analizo kaj kompreno de onia konduto kaj agoj rilate la religiajn kaj moralajn admonojn. Tra la tuta broŝuro la aŭtoro montras profundan konon psikologian pri la [[homa interno]]. Libro leginda kaj meditinda, instrua, amuza kaj profunda!|N. L. ESCARTIN. [[Boletín]] n147 (jan 1965)}} ===[[Skizo de Ekonomia Geografio]]=== [[J. F. Horrabin]]. '''Skizo de Ekonomia Geografio''' trad. B. Ross. Eld. SAT, 1938(?) {{citaĵo|Jen venas, por la Esperantistaro, libro jam famekonata en la originala angla lingvo kaj en nacilingvaj tradukoj. La titolo eĉ ne pale komprenigas, kiom la verko estas interesa por ĉiu inteligenta nun- mondano. La aŭtoro klarigas sian temon vulgare, samtempe kompetente, penante pruvi, ke la geografio ludas la determinan rolon ĉe la ekonomia kaj socia formiĝo de la potencogrupoj. Kiam li skizas la luktojn por potenco inter la britoj kaj usonanoj en Sudameriko, aŭ kiam li klarigas per ekonomiaj kaŭzoj la malsimilojn inter la francaj kaj germanaj vivmanieroj, li faras por ni rakonton ege ekscitan kaj vivplenan kompare kun la [[romano]]j de [[Henry Rider Haggard]] aŭ [[H. G. Wells]]. Ankaŭ por la fakulo la verko nepre devas esti atendinda, ĉar la aŭtoro ne nur montras sin kompetenta, sed ankaŭ havas definitivan vidpunkton, ne ŝateblan por ĉiuj medioj, kiun la libro klare antaŭmetas. Jen verko, do, kiun oni devas aŭ konsenti, aŭ kontraŭbatali. La lingvaĵo estas tre bona, sed kelkaj nekonsekvencaĵoj ĝenas. Ekzemple, oni trovas jen [[Versajlo]], jen ''Versajo'', por la sama urbo, kaj la vorto laborista estas tre neklare uzata. |K. R. C. STURMER. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 404, Decembro (1938)}} ===[[Skizo pri Ĉinio]]=== '''Skizo pri Ĉinio'''. Eldonis: «El Popola Ĉinio», Pekino, 1981. {{citaĵo|Temas pri tipa propagandilo, karakterizata de ĉio kion tio signifas. Kiu legis iuajn [''tiel''] el tiuj libroj, tiu jam konas ĉiujn, nur ŝanĝas la lando kaj la nomoj, sed neniam la adjetivoj. Ĉio estas rozkolora, kaj problemoj tute ne ekzistas kaj ĉi-tiu [[verko]] ne estas escepto, sed male. La libro komencas per prezento de la ĉiniaj geografio kaj etnografio. Tion sekvas mallonga skizo pri la ĉina historio, uzante la historian materiismon, tre korekte unue, iom manikee poste. La ĉapitro pri politiko kaj socia organizado fariĝas peza kaj unutona, laŭ mia opinio estas eksceso da detaloj. La du lastaj ĉapitroj, tiuj pri ekonomio kaj kulturo difektas la trouzon de nombroj kaj statistikoj, emfazante la atingojn de la ĉina reĝimo, ĉefe ekde 1948-a, ĉu necesas tiom enuigi ĉiujn? Tamen, aparte interesaj kaj legindaj estas la subĉapitroj traktantaj sciencon, medicinon, literaturon, sportojn, kaj aliajn aferojn preskaŭ nekonataj pri Ĉinio en Eŭropo. La plej grava merito de la verko estas sendube ĝia alloga lingvonivelo, kiel estas kutime en ĉiuj eldonaĵoj de «El Popola Ĉinio». Ĝia vortriĉeco estas mirinda kaj ĝia frazkonstruo estas perfekta. Tio, iasence, vualas la aliajn [[difekto]]jn de la verko. |UNKERA. [[Boletín]] n248 (nov 1981)}} ===[[Socialismo: ĝia ideologio kaj realigo]]=== {{EdE|EdE-S}} *'''Socialismo: ĝia [[ideologio]] kaj realigo'''. - De S. Chazan. 1933, 48 p. {{EDE| evento=Citaĵo el [[Enciklopedio de Esperanto - F|Enciklopedio de Esperanto]] | teksto=„Kontraŭ la revolucia socialismo, li estas adepto de la evoluismo, emfazante, ke la socialismo estas ne nur ekonomia, sed ankaŭ morala problemo, por la efektivigo oni bezonas ĝeneraligon de l'[[Altruismo|altruista]] moralo.“ (xy, „Lingvo-Libro“, l934, p.: 26.)ordigo=Socialismo: ĝia [[ideologio]] kaj realigo }} {{citaĵo|Traktato penanta konscience kaj objektive skizi la kialon de la movado socialista, priskribi la diversajn konfliktantajn skolojn, kaj trankvile kaj science taksi ilian valoron. Manĝo iom solida, sed nutra. Libro pripensiga kaj havinda .|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 349, Majo (1934)}} ===[[Solecaj animoj]] === '''Solecaj animoj''' unuakta gajaĵo tradukita de [[Oscar Susmann]]. Eld. [[Paŭlo Balkanji]], Budapeŝto, 1921? {{Citaĵo|Amuza teatraĵeto ludota de 2 aktoroj kaj 2 aktorinoj. Taŭgas por esperantistaj festoj kaj kunvenoj.|[[Belga Esperantisto]] n077-078 (jul-aug 1921)}} ===[[Somera simfonio]]=== A. A. Leenhard. '''Somera simfonio'''. Eld. [[Dansk Esperanto-Forlag]], [[Aabyhøj]], 1970/1987. {{citaĵo|Dek sonetoj pri bunta kaj pom pa somero. Oni tuj vidas, ke la inspiro de la [[aŭtoro]] estas pli profunda ol lia posedo de la poezia strukturo de Esperanto. Lia koro spontane vibras kun sincera [[sento]] ĉe la milfaceta belo de nia mondo, sed li ne funde esploris ankoraŭ la [[rimedo]]jn kaj nuancojn de la lingvo, per kiuj li povus ¡redoni la ĝustan mezuron de sia lirika staturo. Unue, la uzo de viraj rimoj en la [[kunteksto]] de liaj sonetoj ŝajnas principe erara. La viraj rimoj abrupte hakas la fluon de la versoj, kiujn li intencis solenaj, kaj rompas ilian etoson per kuspa efekto. Due, abundas vortokaramboloj apenaŭ prononceblaj. Kiel langi kaj lipi por eldiri ''tempmister', ''laŭbtegment’,'' ĉarmtorent’'', ''roz' sur, incens' de zefir' flustrad ’ laŭ, strand’ de?'' Tiaj kombinoj, anstataŭ emfazi la impreson de idilia, pacoplena somero, ŝajnas sugesti ŝtorm on aŭ preterpason de bruantaj [[ĉaro]]j. Plej bedaŭrinde estas, ke multajn tiajn karambolojn kaj eliziojn oni povus facile elimini. Por ekzemplo, en '' Aŭtun-portreto'', paĝo 27, legiĝas: ''Melankolie svingas ĉe lagbordo kan ’'' Ĉu ne pli flua, kaj pli gramatike korekta, la jena provo: ''Melankolie svingas sin ĉe lago kan ’?'' En la sama soneto: <poem. Kaj malproksime kverkarboj konturas en nebulo </poem> sonus pli ĝuste <poem> Kaj kverkoarbaro fore konturiĝas en nebulo </poem> Aliparte, S-ro Leenhard ŝajnas posedi rakitan rimoprovizon. La rimoparoj glor’-odor’ aperas en ''Majo'' kaj ''Sur la strando''; ''tilio-lilio'', en ''Majo'', ''Somerĝardeno'' kaj ''Somer-imago''; ''maro-paro'' en ''Somerobildoj'' kaj ''Sur la strando''; ''ĉieltegment' - firmament’'' en ''Frusomero'' kaj ''Somerobildoj''; ''naturo-lazuro'' en ''Majo'' kaj ''Somero-adiaŭo''. En grandaj, elegantaj litertipoj pli akre evidentiĝas preseraroj, kiel, interalie, ''fimamento'' (paĝo 11) , aŭdiaŭis (paĝo 15), pesas (paĝo 13). Mi ne scias, ĉu noti kiel mispreson la vorton ''kreman'' en ''kaj ekkaresis ĉarman kreman junulin-femuron''. Duoble frandinda femuro, ĉar junulina kaj, krome, krema. La belaj vinjetoj kaj fronta paĝo de [[Ole Nederland]] rivelas manon de sentema kaj lerta artisto, dum la tipografia aranĝo de la libreto plaĉas per sia sobra eleganto.|[[Fernando de Diego|F. de Diego]]. [[Boletín]] n179 (maj 1970)}} ===[[Sondilo skrapanta]]=== M. Léger. '''Sondilo skrapanta'''. Eld. M. le Dr Richard, Monako, 1904(?). === [[La Sonoril-koncertoj]] === '''La Sonoril-koncertoj''' de [[Jef Denyn]], eldonita de la societo « Mechelen-A antrekkelijkheden; Malines-A ttractions» okaze de la festoj organizitaj nunjare je la honoro de la Majstro-Sonorilaristo de [[Meĥleno]]. {{Citaĵo|La broŝuro enhavas la programon de la diversaj koncertoj kiuj okazos dum la somero sur la turo de la Meĥleno preĝejo. La klarigaj tekstoj pri la koncertoj, pri la sonorilaro, kaj pri la urbo ankaŭ enhavan Esperantan tradukon. Bedaŭrinde tiu teksto enhavas pli ol sufiĉe da eraroj. Ni kore esperas, ke estonte la teksto estu pli zorge korektita. La broŝuro estas bele ilustrita.|[[Belga Esperantisto]] n088-089 (jun-jul 1922)}} ===[[La Societo de amikoj (Kvakeroj) kaj ĝiaj esencaj trajtoj]]=== Edward Gruber. [[La Societo de amikoj (Kvakeroj) kaj ĝiaj esencaj trajtoj]]. Eld. [[Friends Service Council]] de la Societo de Amikoj, London, 1931. {{citaĵo|Edward Gruber estas verkisto de «Kio estas la Kvakerismo?», de "La Biblio: ĝia karaktero kaj inspiro" , de «La Kristianismo kiel Vivo» k. c. Tiu ĉi broŝuro estas nova propagandilo por la kvakerismo. Ĝi estas interesa por ĉiuj, kiuj sin okupas pri tiaj demandoj.|[[Belga esperantisto]] n195 (apr-maj 1932)}} {{citaĵo|Ĉi tiu broŝuro klarigas la kredon de la [[Kvakeroj]] pri la “Interna Lumo,” kaj montras, ke el tiu kredo nature venas la silenta kunvenado, egaleco de la seksoj, eklezia organizo, sinteno pri la [[sakramento]]j, simpleco en ekstera vivo, kaj ĉio, kio distingas ilin de aliaj Kristanoj. Sekvas mallonga historio pri la problemoj kaj agado de la Societo dum kaj post la milito. Leginda broŝuro, bone tradukita. Vortoj notitaj; ''intua, redemplo, mutilas''.| [[Frederic William Hipsley|F. W. HiPSLEY]]. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 322, Februaro (1932)}} === Starptautiska valoda lingvo internacia === '''Starptautiska valoda lingvo internacia''', [[latve]] kaj en Esperanto. [[Rigo]], 1923. ===[[Statistika Resumo de Brazilo, 1946]]=== '''Statistika Resumo de Brazilo, 1946''' . Eld. [[Instituto Brazila de Geografio kaj Statistiko]], Rio de Janeiro, 1947(?) {{citaĵo|Ĉi tiu lasta Esperanta eldonaĵo de la [[Brazila Instituto de Geografio kaj Statistiko]] estas dokumento tre atentinda, ekzemplo de serioza oficiala uzo de Esperanto fare de grava nacia Instituto, ĉi estas dense sed klare presita, kaj liveras tre detalan [[statistikero]]n pri Brazilo—loĝantaro ; sanstato ; geografio ; fizika situacio ; stato kaj movado de la loĝantaro ; [[produktaĵo]]j mineralaj, agrikulturaj, kaj industriaj ; [[transporto]] ; komunikado ; financo ; [[komerco]] ; socia servaro ; [[edukado]] ; k.m.a. (sole pri religiaj konfesoj ni trovis nenion). La Esperanta traduko estas vere bonega, kaj liveras modelon por ĉiu simila verko. Ni kore gratulas la Instituton pri la [[eldono]] de ĉi tiu dua Statistika Resumo (la unua aperis en 1940), kaj varme esperas, ke ĝia bonega ekzemplo trovos multajn [[imitanto]]jn ĉe aliaj registaroj.|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 521-522, Septembro - Oktobro (1948)}} ===[[Stenografiaj Gamoj]]=== A. G. Provost. '''Stenografiaj Gamoj'''. Eld. [[Stenografa Instituto Tutmonda]], [[Issy-les-Moulineaux]], 1938(?) {{citaĵo|Ŝerio da tekstoj lingve kontrolitaj de D-ro [[Pierre Corret|Corret]], en perfekta Esperanto, interesa, kaj diverstema. Ĝi servus bonege kiel legolibro. Tamen la verko principe celas provizi al la lernanto ekzercmaterialon por akiri stenografian aŭ tajpan rapidon: tiucele ĝi estas aranĝita laŭ triopaj paragrafoj legotaj en tri minutoj diversrapide inter po 60 kaj 200 silaboj minute; tamen mankas ĉia gradigo rilate stilan malfacilecon. La verko estas senrezerve rekomendinda, kaj —se nur oni povus instigi la Esperantistaron lerni Esperantan stenografion —ĝi liverus por la [[lernanto]] de iu ajn sistemo idealan materialon. La kompilinto diras, ke la stenografistoj kapablaj sekvi Esperantan oratoron parolrapide estas kalkuleblaj per la fingroj de unu [[mano]], Tio estas vera. Ordinare oni “raportas” Esperantan parolon, mense tradukante ĝin nacilingven, stenografiante la tradukon nacilingve, kaj poste retradukante ĝin Esperanten. Sed tio ja ne estas Esperanta stenografio! La skribanto mem ofte raportis kongreson laŭvorte per Esperanta stenografio kiu ne estas “nur [[alfaro]] de nacia sistemo,” kaj kiu montriĝis taŭga en la praktiko. Mankas nur, ke la Esperantistoj mem interesiĝu pri la afero. Lingva demando : ĉu ''to type'' (-write) pli bone<nowiki>=</nowiki> ''daktilografi'' (laŭ la aŭtoro), ''maŝinskribi'' (malpreciza sed ĝenerale uzata) aŭ ''tajpi'' (propono de [[Gaston Waringhien|Waringhien]]) ?| [[Montagu Christie Butler|M.C.B.]] [[La Brita Esperantisto]] - Numero 401, Septembro (1938)}} === [[Studo pri la organizo de Esperanto]] === '''Studo pri la organizo de Esperanto'''. [[Parizo]], [[Centra Esperantista Librejo]], 1912?, 64 paga. {{Citaĵo|franc-esperanta broŝuro, grandformata, enhavanta interesajn [[detalo]]jn kai projektojn pri organizo de la movado.|[[Belga Esperantisto]] n052 (feb 1913)}} ===[[Sub la nobla ĉevalo]]=== [[Andrzej Szgzypiorski]]. '''Sub la nobla ĉevalo'''. Eldonis [[Pola Esperanto Asocio]], 1965(?) ===[[Sub la Signo de l' Espero]]=== '''Sub la Signo de l' Espero'''. [[Heroldo de Esperanto]], Kolonjo, 1935. {{citaĵo|Kolekto de konkursprovaj noveletoj kaj rakontoj el la Esperantista vivo. Ni citu el la [[Antaŭparolo]]: “La noveletoj ne pretendas specialan literaturan valoron : kelkaj estas eĉ iom naivaj. Tamen kiel tutaĵo ili prezentas beletan bukedon da skizoj pri la pensoj, deziroj, sopiroj, ĝojoj, kaj seniluziiĝoj de nia samideanaro en diversaj landoj kaj kontinentoj. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 368, Decembro (1935)}} ===[[Sudamerika Kolonio por Rifuĝantoj en Kolombio]]=== R. H. Messel. '''Sudamerika Kolonio por Rifuĝantoj en Kolombio'''. Eld. H. Runham Brown, [[Enfield]], 1939(?) {{citaĵo|Ilustrita rakonto pro fondo de nova Sudamerika Kolonio por Rifuĝintoj. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 410, Junio (1939)}} ===[[Sur la bordo]]=== [[Nevil Shule]]. '''Sur la bordo'''. Ĉirkaŭ 2000. {{citaĵo|Romano, kvankam skribita antaŭ 30 jaroj, la verko estas aktuala: “...ĝi avertas nin, ke tria mondmilito estus la fina [[konflikto]], ĉar la atombomboj en la arsenaloj de la [[superpotenco]]j jam superas la nombron, kiu sufiĉus por detrui ĉian vivon de nia planedo”. Enkonduko, p. 1. Tiu verko inspiris filmon en kiu stelrolulis [[Ava Gardner]] kaj [[Gregory Peck]]. |[[Brazila Esperantisto]] - Numero 322, Januaro ĝis Marto 2003}} ===[[Sur la Feliĉvojo]]=== [[René E. Bossière]]. '''Sur la Feliĉvojo'''. Esperantigita de Ch. Meunier, kun la kunlaborado de H. Dubuisson, [[Julia Guillaume-Isbrücker|J. Guillaume]] kaj [[Emmanuel Chicot|E. Chicot]]. Eld. [[Esperantista Centra Librejo]], Parizo, 1930. {{Citaĵo|La libreto estas tre moderna pritrakto de la situacio de Francujo, kaj de [[Eŭropo]] en la postmilita tempo, ne de tiu periodo kiu jam estas for, sed de tiu kiu ankoraŭ devas veni kaj kiu daŭras ĝis proksimume 1980. Estas do sonĝo de la aŭtoro, sed sonĝo bazita sur realeco, sur ciferoj, sur kontraktoj. Ne estas eble detale pritrakti la libron. La rekompencoj de la francaj institucioj montras jam sufiĉe ke la temo estis funde pripensita kaj prilaborita. S-ro Ch. Meunier zorgis por flua esperanta traduko kaj lin helpis en tiu laboro H. Dubuisson, J. Guillaume kaj E. Chicot, kiuj ĉiuj kune meritas laŭdojn por tiu laboro.|[[ Belga esperantisto]] n190 (nov 1931)}} ===[[Svensk-esperantisk ordbok]]=== [[Sam Owen Jansson]], [[Frits Linden]], kaj [[Birger Gerdman]]. '''Svensk-esperantisk ordbok'''. [[Eldona Societo Esperanto]], [[Stockholm]], 1935(?), 576 pĝ. {{citaĵo|Skribinte la apudan artikolon pri la [[Nova Vortaro Japana-Esperanta|Japana vortarego]], ni salutas kun simila ĝojo la aperon de ĉi tiu belega volumo, kiu faras por la sveda lingvo tion, kion faris S-ro [[Okamoto Joŝicugu|Okamoto]] por la japana. Jen [[volumo]], kiu preter ĉia dubo estas fidinda kaj ĉiel bonega. Papero, preso, kaj aranĝo estas plaĉaj, kaj la enhavon oni povas senrezerve laŭdi. Kvankam la posedo de bona vortaro ne faros el iu Esperantiston, tamen ĝi estas [[helpilo]] nekalkuleble valora. Pro la simileco inter la angla kaj la [[sveda lingvo]]j, ĉiuj angla lernanto trovos en ĝi multan helpon. Pri kelkaj detaletoj, kiaj ekz. la misuzo de ''flos'' ĉe ''flott'', ''acido sulfur(ik)a'' anst. ''sulfata'', ne utilas ĉi tie paroli. Tre kore ni gratulas la aŭtoron, la eldonejon, kaj la svedan samideanaron, pri ĉi tiu [[modela verko]].|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 364, Aŭgusto (1935)}} ===[[Svislando en la neĝo]]=== '''Svislando en la neĝo'''. Eld. Svisa Turisma Centralo, Zurick, 1938(?) ===[[Svislando kun Poŝtaŭtomobila Servado sur la Alpo-stratoj]]=== '''Svislando kun Poŝtaŭtomobila Servado sur la Alpo-stratoj'''. Eld. [[Svisa Esperanto-Propagando-Servo]]/[[Svisa Centra Turisma Oficejo]]/ [[Ĝenerala Poŝta Direkcio]], Berno, 1924(?). ===[[Systematisk kurs i Esperanto]]=== [[Henrik Seppik]]; [[Ernfrid Malmgren]]. '''Systematisk kurs i Esperanto'''. [[Eldona Societo Esperanto]], Stockholm , 1932. Tiu ĉi libro estis reeldonita en 1936 kiel [[Esperanto keele süstemaatiline kursus]]. Vendiĝis pli ol 5000 ekzempleroj. {{citaĵo|Rapida konversacia [[kurso]], kun notetoj en sveda lingvo. Jam en tri monatoj vendiĝis 3000 ekzempleroj.|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 333, Januaro (1933) }} == Ŝ == ===[[Ŝakludado]]=== [[Josefo Giacosa]]. Ŝakludado. Esperantigis verse P. & R. Padulli. Eld. A. Paolet, S. Vito al Tagliamento, 1921 == T == ===[[La Taso de Amservo]]=== [[Eliza Dean Taylor]]. '''La Taso de Amservo''' trad. E. W. Weems. Eld. E. F. Dow, [[West Newton]], 1928, 27 pĝ. ===[[Teozofio kaj ĝia doktrino]]=== '''[[Teozofio]] kaj ĝia doktrino'''. Eld. [[Teozofia Esperanta Ligo]], Praho, 1929. ===[[Tipoj kaj Aspektoj de Brazilo]]=== '''Tipoj kaj Aspektoj de Brazilo'''. Eld. [[Brazila lnstituto de Geografio kaj Statistiko]]. {{citaĵo|Ni jam notisJa aperon de ĉi tiu rimarkinda [[verko]]. Kompetenta recenzo aperas en la nuna [[Esperanto Internacia]].|[[La Brita Esperantisto]] n. 495-469 jul-aŭg 1946}} ===[[Tra Belglando, Nederlando kaj Anglolando per Esperanto]]=== Rienzi. '''Tra Belglando, Nederlando kaj Anglolando per Esperanto'''. Eld. [[Esperantista Centra Oficejo]], Parizo, 1912(?) {{citaĵo|S-ro Rienzi, la aŭtoro de ĉi tiu broŝuro, vojaĝis per Esperanto tra la landoj nomitaj. Preskaŭ la unuan tagon, en kiu li metis piedon en Anglujo, li pruntis motorbiciklon de la [[delegito]] vizitita, kaj fulmorapide flugis tra la stratoj, zorge tenante la veturilon — ''al la dekstra flanko!'' Pro tio, ĉasis lin policisto, al kiu kaptite li balbutis en sia plej bona anglaĵo: ““Do you will com with me to mi fried... S-ro Vivian...” La libreto montras, kiel bonege li sin servis per [[Esperanto]] en siaj vojaĝoj. Ĝi estas rekomendinda, ne kiel modelo de la plej pura literatura [[stilo]], sed kiel tre bona prezento de la praktikebleco de vojaĝoj entreprenitaj per Esperanto kaj U.E.A. |P.J.C. [[La Brita Esperantisto]] - numero 090, junio (1912)}} ===[[La tradicia Vjetnamio]]=== [[Kao Lang Nguyen Kha Vien]] '''La tradicia Vjetnamio'''. Eld. [[Fremdlingva Eldonejo]], Hanojo, 1970. {{citaĵo|Niaj senlacaj samideanoj de Hanojo regalas nin ĉi-foje per verko, kiu prezentas historian perspektivon de Vjetnamio, de la ŝtonepoko ĝis la 18a jarcento, kun mencio de la kultura evoluo de la 17a ĝis la kom enciĝo de la 19a jarcento. Kvankam oni interpretas la [[histori]]on de la vidpunkto de la revolucia dialektiko, kio al kelkaj ŝajnas procedo tro partia kaj subjektiva, tamen la verko havas nedubeblan intereson, ĉar ĝi rivelas la fascinan historion de popolo apenaŭ konata en nia parto de la mondo. La lingvo estas ĝenerale bona, kaj ne valoras mencii sporadajn makuletojn.|[[Fernando de Diego|F. de Diego]]. [[Boletín]] n185 (maj 1971)}} ===[[La Transdorsoĵeto]]=== [[Jindřich Novák]], [[Ivan Špička]], [[Václav Hník]]: '''La Transdorsoĵeto kaj ĝia rilato al la seoinago'''. Eld. Ĉeĥa Esperanto-Asocio. Prago 1982. 70 p. {{citaĵo|Suplemente al [[Starto|STARTO]] aperis en 1982 libro pri speciala elemento de [[ĵudo]]: La [[transdorsoĵeto]]. Ĝi estas faklibro kaj tial malfacile recenzebla de nefakulo. Troviĝas fizikaj klarigoj, teoriaj konsideroj kaj praktikaj ekzercoj. La [[aŭtoro]]j detale priskribas la plenumon de transdorsoĵeto, ili traktas didaktikajn demandojn montras la rilatojn inter transdorsojeto kaj [[seoinago]]. Atentigon meritas la zorga [[preparado]] kaj la komplekseco de la libro. Ĝi enhavas multajn bonege plenumitajn [[desegno]]jn, vortareton kaj liston de terminoj (pĝ. 64: «listo de fakaj terminoj" — termino estas fak-vorto!) kaj ampleksan referencan [[listo]]n. La ĉapitroj 1 kaj 4 enhavas nur po unu subĉapitron (1.1. — 1.1.1.6. kaj 4.1. — 4.1.3.), laŭ mi estus bone ŝanĝi la subdividon kaj forigi la subpunkton 1.| [[Michael Lennartz|M. Lennartz]]. [[Der Esperantist]] n123_jan . 1984}} === [[Transmara Reveno de Ĉeĥoslovakaj legioj el Siberio Ĉehoslovakujon]] === '''Transmara Reveno de Ĉeĥoslovakaj legioj el Siberio Ĉehoslovakujon'''. Eld. Pamatnik Odboje, Praha, 1921. {{Citaĵo|Belega albumo kun 230 fotugravuraĵoj pri la vojaĝo ĉirkaŭ la mondo, kiujn faris la ĉeĥoslovakaj legioj batalintaj en Ruslandon. Klariga teksto de d-ro F. Steidler, estis bonege tradukita de inĝ. L. Berger. La bildoj estas arte presitaj sur luksa papero. Mi ne kapablas fari pli granda laŭdon pri tiu albumo, ol dirante ke ĝia eldono estas entute granda sukceso! Ĉiu vera libramanto deziros posedi la libron, kaj mi eĉ kuraĝas diri, ke ĝia loko estus en ĉiuj lernejoj. |F. D. [[Belga Esperantisto]] n094 (dec 1922) }} ===[[Trapafita dekreto]]=== [[Ivan Tračuk]]. '''Trapafita dekreto''' trad. Nikitin. Eld. [[EKRELO]], Leipzig, 1931, 72-pĝ. La 9-an de novembro 1934 oni [[Datoj de la hungara Esperanto-movado|malpermesis en Hungario]] distribuadon de tiu libro. {{citaĵo|Ĉi tiu libreto prezentas trafan bildon de la solidaj ecoj ennaskaj en la [[homa naturo]]. La verkinto, iama ruĝarmeano, vive kaj kortuŝe priskribas la [[tragediaĵo]]jn de milito (kiajn li mem travivis) rilate al la vivo de simplaj [[kamparano]]j. Al kio servas tiu suferado? Por mi la beleco kaj instruo de la rakontoj kuŝas en tio, ke finfine oni trafas la celon alstrebitan. La stilo de la traduko estas iom stranga, kaj troviĝas ankaŭ sufiĉe multe da [[preseraro]]j; tamen la libro estas tre leginda kaj pensiga.| OFIRO. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 322, Februaro (1932)}} === Tria Internacia Specimenfoiro en Padova === '''Tria Internacia Specimenfoiro en Padova. 1 — 10 Junio 1921'''. 6 paĝoj 22 X 29 cm. {{Citaĵo|Tre ampleksa prospekto kun regularo kaj aliĝilo pri tiu foiro, kiu okazas en provizora konstruaĵo kun tute kovritaj trairejoj. Tiu organizaĵo ankaŭ anoncas ke ĝiaj oficejoj korespondas: france, angle, germane, hispane- kaj Esperante. La praktikado de nia lingvo faros ĝian triumfon!|[[Belga Esperantisto]] n075-076 (maj-jun 1921)}} === [[La Tribune Esperantiste]] === '''La Tribune Esperantiste'''. Grava prop. gazeto en franca lingvo. Fondita en 1930 de H. Ferez, kiu ankaŭ redaktas ĝin. Aperas kvaronjare en 60x 45 formato. ===[[Trilingva Lernolibreto de Esperanto]]=== '''Trilingva Lernolibreto de Esperanto'''. Eld. [[Svisa Esperantista Societo]], Berno, 1917(?), 24-paĝa. === Tutmonda Intersteno === '''Tutmonda Intersteno'''. Monata gazeto por la disvastigo de la Intersteno (v.) Aperas de 1930, 21x15 cm. Red. Fr. Graser, Frankfurt. === [[Tutmonda Jarlibro Esperantista 1912]] === '''Tutmonda Jarlibro Esperantista 1912 (korektita ĝis la 1-a de julio 1912)'''. Paris, [[Centra Esperantista Oficejo]], 1912. {{Citaĵo|225-paĝa, grandformata volumo. Enhavas dokumentojn pri la [[Lingva Komitato]], la Akademio, la konstanta komitato de la kongresoj, la [[Centra Oficejo]], la [[Oficiala Gazeto]], la [[Internacia Societo de Amikoj de Esperanto]], la liston de la Internaciaj Fakaj Asocioj kaj institucioj, la liston de la regionaj propagandaj asocioj, la liston de la esperantaj gazetoj kaj fine liston de personoj kiuj deziras korespondadi.|[[Belga Esperantisto]] n050 (dec 1912)}} == U == ===[[Unua helpo (broŝuro)]]=== '''Unua helpo'''. Eld. de [[Burroughs-Wellcome]], Londono, 1913(?) {{citaĵo|La ĉiekonata firmo Burroughs, Wellcome & Ko., Londono, kies artikoloj portas la fabrikmarkon “[[Tabloid]],” jam de longe uzis Esperanton en siaj komercaj rilatoj; kaj nun niaj antaŭemaj amikoj publikigas bele presitan broŝuron (taŭgan por porti en la poŝo), kiu enhavas mallongan sed tre klaran informon pri unua-helpo ĉe akcidentoj. Tiuj, kiuj apudestas, kiam akcidento okazas, fariĝas respondaj por la prizorgo de la suferanto. Ne ĉiam estas eble havigi kuracistan helpon. Tio devas esti tuj farata, sed dum la neevitebla [[intertempo]], oni devas fari ion por malpliigi doloron kaj malhelpi pluan difektiĝon. La Esperantistoj forte subtenu tiun ĉi firmon, kaj sendu poŝtmarkon rekte al ĝi por ekzemplero de la suprenomita verko.|Ŝolom. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 104, Aŭgusto (1913)}} ===[[Unua slovaka kristana princo]]=== J. Hodál. '''Unua slovaka kristana princo''' trad. St. Kamaryt. Eld. Komitato de Pribina-festoj, [[Nitra]], 1933(?) ===[[Unesteno: Universala Esperanta Stenografio]]=== *[[Johannes Jakob Sturzenegger]] kaj [[Hainrich Matzinger]]. '''Unesteno: Universala Esperanta Stenografio'''. Eld. Mondo, Zuriko, 1965. {{citaĵo|La vivo konsistas el aro da malhelpoj, kiujn oni devas venki. Antaŭ tiuj [[malhelpo]]j, la homo reagas inventante ilojn, kiuj faciligas la lukton kontraŭ tiuj baraĵoj. La sumo de tiuj famligiloj kreitaj de la homo konsistigas la kulturon. La esperantista kulturo — kaj sekve la tuthomara, el kiu Esperanto estas konsistiga ero — ĵus riĉiĝis per unu el tiuj faciligiloj, kiujn postulas la ĉiutage pli kaj pli nin rapidiganta ĉirkaŭmondo: stenografio propra. La amo al [[Esperanto]] de nia samideano Sturzenegger, apogita sur lia faka kompetento kaj tiu de S-ro. Matzinger pri [[stenografio]], donis al ni la kape priskribitan [[libro]]n, kiu aldone estas unu el la plej belaj iam ajn produktitaj en Esperantujo. Per ĝi, krome, debutas en la Movado nova eldonejo, sidanta en [[Svislando]]. Se mi aldonas, ke la libro estas originale verkita en Esperanto kaj aperas sub la aŭspicio de UEA kaj de Instituto por Esperanto en Komerco kaj [[Industrio]], mi certe apenaŭ povus aldoni aliajn eksterajn rekomendojn. Pri la enhavo mi estas tute laika; sed se juĝi laŭ voĉo de fakuloj, ankaŭ el faka vidpunkto temas pri vere atentinda kontribuo ne nur al la Esperanta, sed ankaŭ al la ĝenerala stenografio. La libro estas fundamente orientita al [[memistruado]], kaj tio estas alia ĝia [[elstaraĵo]], ĉar ordinare stenografiaj lernolibroj estas aranĝitaj por [[klasĉambro]]j. Tiel, post 24-paĝa sojlo kun glosaro kaj skribtefinikaj instrukcioj, venas la unua el la du ĉefaj partoj, kiuj konsistigas la metodon, nome ''Koresponda Skribo'', tra 61 ĉapitroj, el kiuj la 41 lastaj estas perfektigaj; tuj sekvas la dua parto, ''Rapida Skribo'', kiu ampleksas 67 [[ĉapitro]]jn. El pedagogia vidpunkto la libro ŝajnas al mi ia eminenta (mia laikeco devigas min uzi la vorton ŝajnas), ĉar ĝi adaptiĝas al la 3-ŝtupa lernoprocezo de Pestalozzi: rigardi - pensi - agi, kaj estas aldone aranĝita laŭ la metodo de programita instruado kaj laŭ la principo de la facila al la malfacila. Laŭ mia kompreno,[[Universala Esperanta Stenografio]] (UNESTENO) estas [[Misiado|misia laboro]], kiu pioniras preskaŭ virgan kampon de nia propra kulturo. Kiam mi montris la libron en mia Universitato al homoj kun tiufakaj interesoj, ili ĝin admiris kaj laŭdis, sed ne malĉefe impresis ilin, ke [[Esperantujo]] estas tiel fortika kaj serioza «lando», ke ĝi povas aldoni al la faka literaturo stenografia tian produkton. Sekve do mi povas aserti, ke la libro UNESTENO estas bela rezultaĵo de ama krea laboro plenumita de du kompetentaj spertuloj, kiuj, per ĝi, digne aŭtoritatigis nian Movadon en la monda kadro de la stenografia didaktiko. Al ĉiuj esperantistoj, sed ĉefe al interesitoj pri rapidskribanto, mi povas nur rekomendi la libron per duonparafrazo el vortoj de la frumezepoka romhispana klasikulo [[Isidoro el Seviljo]]: ''Sunt hic multa bona: tolle, lege!'' [[La Laguna]], sept. 1967.|[[Juan Régulo Pérez|J. REGULO]]. [[Boletín]] n164 (nov 1967)}} ===[[La Unuiĝo sen Nomo]]=== H. de Greeve. '''La Unuiĝo sen Nomo'''. Eld. la aŭtoro, Harlemo, 1939(?) {{citaĵo|La aŭtoro pledas, ke oni plibonigu la mondon, unue plibonigante sin mem ; ke oni reportu amon en la mondon, amante mem la proksimulon. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 410, Junio (1939)}} ===[[Unika kaj sola en Esperantujo Mnemonika Instituto]]=== D. Fajnŝtein.'''Unika kaj sola en Esperantujo Mnemonika Instituto''', Eld. Zawalna, Vilno, 1932(?) {{citaĵo|Metodo de memorfortigo trifoje premiita de la Pariza Akademio[...] Prospekto pri memorfortigo: kurso instruata per korespondaj lecionoj en Esperanto.|[[Belga esperantisto]] n196 (jun-aug 1932)}} === [[Universala Unuiĝo]] === ''Universala Unuiĝo'' Organo por homa [[unuiĝo]] en ĉiuj formoj de la pensoj kaj agoj. Eld. [[Agentejo Esperanto]], Moskvo, ekde 1914. ===[[Unu jarcento de naciaj luktoj, 1847-1945]]=== '''Unu jarcento de naciaj luktoj, 1847-1945'''. Fremdlingva eldonejo, Hanojo, 1970. {{citaĵo|La tabelo de la enhavo parolas per si mem: La perdo de la sendependeco. La starigo de la kolonia reĝimo (1897-1918). Ekonomiaj transformoj (1919-1929). De la ekonomia krizo ĝis la dua mondmilito (1930-1939). Vjetnamio dum la dua [[mondmilito]] (1939-1945). La fondiĝo de la Vjetnama Demokratia Respubliko (1945-1946). La eventoplenaj jaroj de tiu epoko interpretiĝas en la libro, kiel oni certe atendas de la Hanojaj esperantistoj, laŭ la linioj de la revolucia dialektiko.|[[Fernando de Diego|F. DE DIEGO]]. [[Boletín]] n184 (mar 1971)}} ===[[Urbo São Paulo]]=== '''Urbo São Paulo'''. Eld. [[Brazila Instituto de Geografio kaj Statistiko]], Rio de Janeiro, 1948(?) {{citaĵo|Bela 48-paĝa libro, kun 45 tutpaĝaj bildoj kaj priskriba teksto pri la [[vidindaĵo]]j de tiu Brazila ĉefurbo. Oni jam eldonis similan verkon pri [[Salvador]], kaj esperas aldoni pluajn al la serio. La verko estas oficiala eldonaĵo de la Brazila Instituto de Geografio kaj Statistiko.|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 521-522, Septembro - Oktobro (1948)}} == Ŭ == == V == ===[[Valentine-Emile Mannevy, Heroo kaj Apostolo]]=== [[Claude Vernay]] kaj [[Marcel Delcourt]]. '''Valentine-Emile Mannevy, Heroo kaj Apostolo'''. Eld. [[Nordfranca Esperantisto]], [[Dunherque]], 1939(?) {{citaĵo|Bonstile verkita biografo, kun portreto, pri [[Leŭtenanto]] [[Valentin Mannevy|Mannevy]] (1882-1912), kies mallongan kaj modestan sed meritoplenan vivon la loka [[Esperantistaro]] ĉiam konservas en memoro kun [[danko]] kaj admiro.|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 413, Septembro (1939) }} ===[[Varna - La Reĝino de la Nigra Maro]]=== '''Varna - La Reĝino de la Nigra Maro'''. Eld. Oficejo de Somerrestado (Kurortno bjuro), Varna(?), 1930(?), 32pĝ. {{citaĵo|Bela multkolora bildo sur la unua paĝo de la kovrilo, prezentanta la havenon kun la banejoj, allogas. 27 Ilustraĵoj en la libreto montras belajn angulojn el la haveno, banejojn, la kazinon, apudmaran ĝardenon kaj belajn ĉirkaŭaĵojn de Varna: Diklli taŝ, Alaĝa monaĥejo ktp. Landkarto montras la vojon al Varna de diversaj urboj en [[Meza Eŭropo]]. Speciala tabelo donas la vojaĝdaŭron kaj la veturpagon de la samaj urboj al Varna. La libro estas destinita por eksterlandanoj, por diskonigi la belecon kaj ĉarmon de la [[bulgara Riviero]].|[[Bulgara esperantisto]], j.12 n.09-10}} === [[La Vangfrapo]] === [[Abraham Dreyfus]]. LA VANGFRAPO, unuakta komedio. Trad. el franca lingvo Ŝ. Sar. Eld. [[Librairie de Esperanto]]. Paris. 52 paĝoj ===[[Varsovio rekonstruita]]=== A. Ciborowski kaj S. Jankowski.'''Varsovio rekonstruita'''. Eldonejo «Polonia», Varsovio, 1964(?) {{citaĵo|Pri la drastaj sekvoj de milito oni jam multe skribis kaj spertis laŭlonge de la historio, kaj la lasta mondmilito (1939-1945) ĝisoste skurĝis la homaron. Disŝiritaj korpoj, velkintaj animoj kaj sennombraj detruoj estis la diabla rikolto kiun tiu kunflagrado donacis al [[Eŭropo]]. Tiu ĉi albumo estas plua atestilo pri la emo «ree stumbli en sama ŝtono» kiun la homo prisuferas; sed... ĉu ne la homo estas nevole haŭlita al tiaj [[milito]]j? Jen pensiga demando. Mi inklinas pensi, ke nia mondo estas tretejo kie la okazintaĵoj tretas la homojn «prilaboras» ilin..., sed ni ne fantaziu, kaj revenu en la libron. '''Varsovio rekonstruita''' estas esence fotoalbumo kiu paralele montras bildojn el la ĉefaj stratoj, monumentoj, ktp., de la urbo tiel kiel restis en la 1945a jaro, kaj tiel kiel aspektis en la 1962a. Interesa teksto — en bonega lingvo — klarigas la signifon kaj gravecon kiun havis [[Varsovio]] por la tuta Polujo, vera «koro, cerbo kaj trezorejo» de la nacio. Per [[cifero]]j, statistiko vekas hororon en nia koro: Kiom da voj —kaj fervoj— pontoj, industriaj kaj memoraĵaj konstruaĵoj, [[loĝdomo]]j, lernejoj, ktp. detruitaj!, kaj kio estas multe pli valora: la homoj ! ! La teksto estas grandparte akuza [[dokumento]] bazita sur historiaj faktoj, kies komento trolongigus ĉi tiun recenzon. La libro — 140 paga— estas bone bindita per blanka tolo kun malhelaj verdoflavaj literoj, kaj emajlita, papera kovrilo. Gratulojn al la [[Pola Esperanto Asocio]], aŭtoroj kaj tradukinto, pro la [[eldono]] de tiu grava dokumento.|N. L. ESCARTIN. [[Boletín]] n145 (sep 1964)}} ===Venko=== *S. Frantz. Venko. Verŝaĵo originale verkita. Eld. Esperantista Centra Librejo, Paris. Poŝtkarto : 9 x 14 cm. ===[[La vero pri persekutoj kontraŭ religio en USSR]]=== M. Ŝervud. La vero pri persekutoj kontraŭ religio en USSR. Eld. Uniono de militantaj ateistoj kaj CK SEU, Moskvo, 1930. {{citaĵo|Broŝuro celanta nei aŭ klarigi ]a informojn rondirantajn en eŭropa kaj amerika gazetaro pri kontraŭreligiaj persekutoj en Sovetio. El lingva vidpunkto, oni ne rajtas nomi la libreton valora akiro por nia literaturo, kvankam ĝi estas facile komprenebla, malgraŭ sufiĉe multnombraj nekorektaĵoj. Prijuĝante la enhavon oni devas konstati, ke la argumentado estas tre manka, kaj pro troa klopodado pruvi neekziston de kontraŭreligiaj persekutoj, nur sukcesas veki, eĉ ĉe senreligia Eŭropano, la senton ke ne estas eble en [[Sovetio]] esti liber-pensanto, se tiu koncepto ankaŭ ampleksas liberan ekzercon de iu kulto sen revenĝo iuspeca de la aŭtoritato. Kiu tro volas pruvi, ofte konvinkas pri la malo.|[[Belga esperantisto]] n187 (jul-aug 1931)}} ===[[La vero pri la vjetnam-ĉinaj rilatoj dum tridek lastaj jaroj]]=== '''La vero pri la Vjetnam-Ĉinaj rilatoj dum tridek lastaj jaroj'''. Eld. Ruĝa Rivero; Fremdlingva Eldonejo, Hanoi 1980. - 110 p {{citaĵo|Dum la lastaj kvin jaroj la streĉoj en la mondo denove pliakrigis. Sed nia „La mondo" tro ofte koncentriĝas je [[Eŭropo]]. En [[sudorienta Azio]] ĝis 1975 ekzistis nenia malstreĉiĝo — estis milito. Nur tiam Usono retiris siajn trupojn el SO-Azio, liberiĝis suda [[Vjetnamio]]. Kaj la [[Kamboĝa Genocido|kampuĉia tragedio]] — kiu povus ĝin forgesi? Post la batalo kontraŭ Usono Vjetnamio (por rememoro: 43,2 milionoj da enloĝantoj, 332 559 kv. km da teritorio, [[liberiĝo]] el sub franca kolonieco en 1945) komence de 1979 sin devis defendi kontraŭ ĉina agreso. Mi esperas ke ĉiu memoras la barbarajn batalmetodojn de la ĉinaj trupoj. Sed kiuj estas la kaŭzoj, ke Ĉinio, iam subtenanta revoluciajn [[movado]]jn en la liberiga batalo, ŝanĝis sian politikon kaj agresas kontraŭ lando, en kiu vivas nur 4,5 procentoj de la nombro de la propra enloĝantaro? Respondon pri tio donas ĉi tiu libro. En Vjetnamio eldoniĝis konsiderinda nombro de esperantlingvaj libroj, kaj post paŭzo la eldonagado rekomenciĝis per «Kampuĉio — la nigraj jaroj". Daŭrigas tiun agadon „La vero pri la vjetnam-ĉinaj rilatoj dum tridek lastaj jaroj". Laŭ mi du ecoj distingas tiun verkon: la konsekvenca historia metodo kaj la ampleksa uzo de pruvaj ĉinaj dokumentoj. La aŭtoroj tre detale priskribas la rolon de Vjetnamio en la ĉina strebado al pli granda politika influo kaj klarigas diversajn poziciojn kaj celojn de Ĉinio, Vjetnamio kaj la aliaj du hindoĉinaj [[ŝtat]]j en la periodo de la [[hindoĉina milito]] (ĝis 1954), en la kontraŭusona [[batalo]] kaj post la nacia unuiĝo de [[Vjetnamio]]. En tio ili speciale emfazas la hegemonismon, „grandpotencismon" de la ĉina registaro, tamen menciante la subtenon, kiun donis la ĉina popolo al la batalanta suda najbaro. Do prezentiĝas libro, kiu estas valora por politike interesita homo. Precipe se li ne volas informiĝi ekskluzive per propralandaj gazetoj kaj radioelsendoj. La lingvaĵo havas kelkfoje iom propagandisman stilon — sed tio neniel malaltigas la aprezon, kiun meritas tiu [[libro]].|[[Michael Lennartz]]. [[Der Esperantist]] - Numero 106, Februaro (1981)}} ===[[Viaj Amikoj la Libroj]]=== '''Viaj Amikoj la Libroj'''. Eld. [[Heroldo de Esperanto]], Koln, 1932(?) ===[[Vintro-fabeloj]] [[Heinrich Seidel]]. [[Vintro-fabeloj]]: Unua volumo, trad. I. Bücker. Eld. [[Ader & Borel]], Dresden, 1919(?) {{citaĵo|Sciencistoj asertas, ke dum sia junaĝo, infano devas travivi resume la longan evoluon de sia prapatraro. Ĉu ankaŭ juna lingvo devas progresadi samvoje, kiel naturaj idiomoj, kaj ĉu tial ĝi ŝategas [[legendo]]jn, fabelojn? Riĉa estas jam tiu fako, de "[[La feino]]" en la [[Ekzercaro]] kaj "L' virineto de l'maro" en la Krestomatio, ĝis la [[traduko]]j de l’ rakontaroj de Grimm aŭ de Andersen. Jen simila, kaj tion oni rajtas diri, ne malpli valora verko. "Vintro-fabeloj" prezentanta sin, kiel konvenas en neĝblanka placa bindaĵo. En la [[antaŭparolo]] deziras la tradukintino, ke la ĉarmaj fantaziajoj, kiuj vidigas profundan amon al la naturo, havigu al la tutmonda gejunularo ioman plezuron kiel "al ĉiuj plenaĝuloj sciantaj revi kaj ŝati fantaziaĵojn". Do, sorĉistoj, magiistoj, feinoj, reĝidinoj, sagacaj bestoj, jen la [[personaro]]; miraklaj okazoj, virto rekompencita kaj malbono punita, jen la enhavo de l’ dekunu vivplenaj rakontoj. Oni povas laŭdi la nunan kutimon antaŭekzamenigi manuskripton de societo aŭ de alilandaj spertuloj. La stilo estas vigla, tre komprenebla; ĝi denove montras, kiom nia lingvo, sen plibonigoj, taŭgas por tradukoj fidelaj. Oni rimarkos oftan lertan uzon de l’ apartaj propraĵoj de Esperanto, t. e. adverboj kaj participoj, malpezigante multe da esprimoj. Sed [[perfekteco]] estas malfacile atingebla. En frazoj kiel: "La reĝo estis promesinta al tiu, kiu sukcesas, la manon de lia filino kaj la duonon de lia regno" la vorto "sia" estus sole korekta. Se formoj kiel: "sunumitaloko", "hejmveo", "rapideforumante", "rajdonte kastelen" agrable surprizas, vortoj kiel: "sekalderikolto” aŭ "detondi" gajnus perdante sian "de". En: "La pluvo deglitis de ŝi nenion domanĝante", aŭ: "La akra vintro ne domaĝis la semon", la verbo "domaĝi" havas sencon preskaŭ malan al la ĝisnune uzata. Ĉu "la [[kano]]" povas signifi: "la kanoj" aŭ "la kanejo"? Ĉu prepozicio ne estus pli konsilinda ol akuzativo en: "Ili malsuperen falis la Stuparon" "Moka ridado trasonis la tutan arbon?" Kaj kial "cizeli" anstataŭ "ĉizi"? Sed tiuj makuletoj kaj kelkaj similaj estas neoftaj; vere rekomendinda temppasigilo estas tralego de tiu rakontaro, agrabla laŭ ekstero kaj interno; multaj legantoj pruvu, ke mirindajoj ankoraŭ placas en nia materia epoko kaj rekompencu ia laboron de l' tradukintino kaj la kunagon de l’ [[eldonisto]]j.|G. S.|Esperanto n223 fev 1919}} ===[[Virinoj en Hungario]]=== [[Erzsebet Nogradi Toth]]. '''Virinoj en Hungario'''. Eld. [[Nacia Konsilio de Hungaraj Virinoj]], Budapest 1983, 17 p. {{citaĵo|La malgranda kajero permesas enrigardon en la evoluon de la hungaroj virinoj dum la lastaj 40 jaroj. Ĝin eldonis la Nacia Konsilio de Hungaraj Virinoj kaj redaktis Erzsebet Nogradi Toth. La broŝuro donas informojn pri la realigo de la egalrajteco de la virinoj, komencante kun la inkluzivigo en la [[laborproceso]]n, la faka klereco kaj de la sama [[salajro]] por sama laboro ĝis dumlabora protektado koj sanitara prizorgado. Granda [[parto]] estas dediĉita al la hungara familio, ol la familiopolitiko, al la zorgado pri la pli aĝa generacio, precipe de la virinoj kaj al la kultura klerio. Fine estas substrekata la [[pacoklopodo]]j de la Nacia Konsilio de hungaraj virinoj kaj ilia kontribuo, kiun ili donas en la kadro de la [[tutmonda esperantista movado]]. Kvankam oni ne povis pritrakti ĉiujn problemojn en ĉi tiu 17-paĝa kajero, valorus havi [[informo]]jn pri la enigo de la ciganinoj en la [[evoluproceso]]n de la hungara socio.|[[Monika Schrage]]. [[Der Esperantist]] n123_jan. 1984}} ===[[La vivo de d-ro L. L. Zamenhof en bildoj]]=== [[Henk Thien]]. '''La vivo de d-ro L. L. Zamenhof en bildoj'''. . Eldonas UEA, 1984. Formato 21 x 29 cm. kun 128 pĝ. {{citaĵo|La grandformata libro estas laŭtempe ordigita dokumento pri la tuta vivo de la iniciatinto de la Internacia Lingvo Esperanto. Sen analizoj aŭ provoj al [[interpret]]o oni povas sekvi lian vivon, jaron post jaro, kun la helpo de 114 elektitaj fotoj kaj 25 mapoj, presitaj sur luksa papero. Aperas ankaŭ konsiloj kiel uzi la bildlibron por artikoloj du en klubvesperoj, kie oni povas aranĝi [[kurso]]jn.|Suno. [[Boletín]] n264 (jul 1984)}} ===[[Vivo de D-ro Martin Luther]]=== G. T. Löwe, '''Vivo de D-ro Martin Luther kun aldono: La Malgranda Kateĥismo'''. Eld. la aŭtoro, Dresden, 1933(?) {{citaĵo|Libro interesa kaj utila, sed difektita de multaj eraroj de preso kaj de stilo. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 338, Junio (1933)}} ===[[La Vivo kaj Koncepto de la Societo de Amikoj]]=== '''La Vivo kaj Koncepto de la Societo de Amikoj'''. Eld. [[The Esperanto Publishing Co.]], 1937(?) {{citaĵo|Ĉi tiu libro konsistas el du partoj. Unue ĝi prezentas serion da elĉerpaĵoj el [[kvakeraj skribaĵoj]] verkitaj en la lastaj 300 jaroj, ĉe kiuj la leganto trovos la koncepton de la [[Societo de Amikoj]] aŭ de kelkaj ĝiaj membroj pri diversaj religiaj demandoj kaj pri ĝia [[traduko]] en la ĉiutagan vivon de [[Kristano]]. Pro tio, ke kelkaj citaĵoj estas antikvaj, aŭ esprimitaj per lingvaĵo mistika, eble la ordinara leganto (kaj certe la supraĵa) trovos ĝin kelkloke nefacile komprenebla. Estus konsilinde studi unue la broŝuron ''[[Religio sen Ritoj]]'', kaj aparte la libron [[Fundamentoj de la Kvakerismo]] (B.E.A. 18.), por pli bone kompreni kelkajn aludojn. Tamen tiu, kiu legos la verkon penseme, trovos en ĝi multon pripensindan. Verŝajne la dua parto troviĝos ĝenerale pli facila. Ĝi prezentas la konatajn ''Konsilojn'' kaj ''Demandojn'', kiujn en ĉiu kvakera kunveno oni kutimas de tempo al tempo legi kaj primediti. Pro ilia solida saĝo kaj praktika gravo ilia studo povas esti tre helpa por ĉiu, kiu sin nomas Kristano, ĉu kvakero aŭ ne. Kontentiga traduko de tia verko estas afero eksterordinare malfacila —kiom malfacila povas kompreni nur spertulo-provinto— kaj farebla nur de iu, kiu profunde scias la temon, kaj samtempe majstras ambaŭ lingvojn. Tia estas la tradukinto, [[John A. Gill]] (Kial li kaŝas sian nomon ?). Zorge komparante la tradukon kun la originalo, mi fojon post fojo miris pri la perfekteco de lia traduko (ĉe kiu multe helpis ankaŭ [[James Tyler Harrod|James T. Harrod]]). Tipa malfacilaĵo estas la traduko de la vorto ''ministry'' (laŭ kvakera uzo); ĝi estas tradukita en ''Fundamentoj'' per ''[[ministrado]]'', sed ĉi tie, pli ĝuste, per [[pastrado]] (kp. ''Apok''. 1/6, 5/10). La sola preseraro, kiun mi rimarkis (krom duba ĉu se sur p. 61) estas la ellaso de la apostrofo ĉe ''Friends' Book Centre'' kaj ''Friends’ Service Council'': moda eraro, kiu nuntempe makulas pli ol unu kvakeran eldonaĵon en la angla lingvo. Entute verko, kiu nenion diros al la supraĵulo serĉanta nur facilan distron; sed kiu abunde repagos tiun, kiu ĝin serioze studos kaj pripensos.| [[Montagu Christie Butler|M.C.B.]] [[ La Brita Esperantisto]] - Numero 394, Februaro (1938) }} ===[[La Vivo kaj Oraj Reguloj por la Bonsano]]=== A. Christianson. '''La Vivo kaj Oraj Reguloj por la Bonsano''' trad. [[James Robbie]] kaj [[Alexander M’Callum]]. 1914(?) {{citaĵo|En tiu ĉi ok-paga brogureto ni ricevas kernecajn dirojn de famaj aŭtoroj, fanditajn en [[versaĵo]]n esperantan, ankaŭ dek tri regulojn por la bonsano, kiuj nepre utilos al ĉiu, kiu ilin sekvos. Tamen pri unu el tiuj ĉi mi dubas, ĉu ĝia graveco meritas lokon.|A.E.W. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 120, Decembro (1914)}} ===[[Vivo de nia Vojo]]=== [[Adalberto Bangha]]. '''Vivo de nia Vojo'''. Eld. [[Ligo de Jesu-Koro]], Budapeŝto, 1938(?) ===[[Vizitu la Altajn Tatrojn]]=== '''Vizitu la Altajn Tatrojn'''. Eld. [[Stefan Toth]], [[Svit]], 1948 (?) === [[Vœu en faveur de l'adoption de la langue auxiliaire Esperanto]] === '''Vœu en faveur de l'adoption de la langue auxiliaire Esperanto signé par les membres de l'Académie des Sciences'''. Académie des Sciences, 1923? == W == ===[[Warum Esperanto?]]=== '''Warum Esperanto? Warum Deutscher Esperanto-Bund?''' Eld. [[Deutscher Esperanto-Bund]], [[Dresden]], 22pĝ. {{citaĵo| Propaganda broŝuro en germana lingvo. Respondo al oponoj, apologio de [[GEA|G.E.A.]], kaj pozitiva faktaro por konvinki dubemulojn.|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 378, Oktobro (1936)}} == X == == Y == == Z == === [[Zamenhofa Kurso de esperanto por ĉeĥoj]] === '''Zamenhofa Kurso de esperanto por ĉeĥoj'''. Eld. R. A. Ĉech, Vieno, 1922? {{Citaĵo|Plena kurso de Esperanto , kun la tu ta ekzercaro fundamenta de D-ro Zamenhof, en Esperanto kaj en [[ĉeĥa lingvo]]. La merito de ĉi tiu eldono estas, ke per la graveco de ĝia eldonnombro (20.000 ekz.) kaj per ĝia [[presigo]] sur tute ordinara ĵurnala papero, ĝi atingis tre malmultekostan prezon. Tre certe tiu eldono multe helpos la propagandon en la [[Ĉeĥoslovaka respubliko]]|[[Belga Esperantisto]] n087 (maj 1922)}} ===[[Zejnab kaj Aman]]=== [[Ĥamid Alimĝan]]. '''Zejnab kaj Aman''' tradukis [[Petro Poliŝĉuk]]. Komisiono pri internaciaj ligoj de esperantistoj de soveta Uzbekistano. Taŝkent, 1968. {{citaĵo|La verketo konsistas el mallonga biografio de Ĥamid Alimĝan, el poemo kaj glosaro. La aŭtoro naskiĝis en j. 1909-a kaj mortis en sia 35-a jaro pro akcidento. En sia poemo Alimĝan rakontas pri la amo inter Zejnab’ (la junulo) kaj [[Aman]] (la junulino), amo kiun malhelpis kruelaj moroj, superstiĉoj, despoteco. La aŭtoro, arda adepto de Socialismo, per sia poemo skurĝas ĉion, kio kontraŭas la homan rajton direkti libere sian amon. Per averto de la tradukinto ni scias, ke en la uzbeka lingvo la akcento falas sur la lastan silabon. Tial estas evidenta la malfacila tasko de la tradukinto: trovi unusilabajn vortojn kaj apostrofi... senĉese. Tamen, tio ne pravigas ke pro rimbezono oni esperantigu uzbekajn [[vorto]]jn, kiuj jam havas sian respektivan en Esperanto, kiel ''dastamo'': rakonto, ''pajandozo'' :tapiŝo, ''perio'' :feino, ''kaseto'' : bovlo, urjuko : abrikoto, ''apa'': fratino k.a. Ie la tradukinto hezitas inter la adjektiva kaj adverba participo: "Se vi iam tuŝinta akvon trinkas ĝin”; "Mi vagis povra, malsatinta". Ankaŭ pro la [[verspostulo]]j iu strofo estas ne tuj komprenebla, pĝ 5: “Ĉi tie plenaj kantojn belajn kanaloj bruas” (ĉi tie plenaj kanaloj bruas belajn kantojn). Laŭ konata proverbo, komenco bona, laboro duona; ni do esperu ke la bravaj [[samideano]]j uzbekaj konigos al ni pli gravajn verkojn de sia literaturo.|S. Gumá. [[Boletín]] n176 (nov 1969)}} == Referencoj == {{Referencoj|2}} {{Unua|kat=ne}} [[Kategorio:Esperanto-eldonaĵoj]] [[Kategorio:Ĝermolistoj]] [[Kategorio:Listoj pri Esperanto]] 45l0uzynf4rdhbku4cg7mejnj59n6a5 9490879 9490873 2026-10-09T15:29:07Z Roberto 609 /* La Kvakerismo: Religio sen Ritoj */ 9490879 wikitext text/x-wiki {{ArtikolaMesaĝokesto | speco = ĝermo | bildo = <span style="vertical-align: middle; background:transparent">[[Dosiero:libro.svg|50ra]]<span style="margin-left:-45px;">[[Dosiero:Jubilea simbolo.svg|40ra]]</span></span> | css-stiloj = width: 80%; | teksto =''Tiu ĉi artikolo estas [[Vikipedio:ĝermo|ĝermo]]j de Eldonaĵoj en kaj pri Esperanto. Movu mallongajn informojn pri esperantaj eldonaĵoj en tiun ĉi paĝon metante [[Vikipedio:alidirektilo|alidirektilo]]n.<br />Se vi volus partigi informon en apartan artikolon, aldonu informojn tiel ke '''minimume''' estu tri plenaj frazoj, prefere pli, nepre estu ĝusta kategorio (minimume Kategorio:Esperanto-eldonaĵoj), kaj laŭeble ankaŭ uziĝu la ŝablonoj. Post kreo de aparta artikolo forigu la informon de ĉi tie. }} {{KompaktaEnhavTabelo}} <!--{{Enhavtabelo dekstre|default=hidden}}--> {{-}} == A == ===[[Afrika Revuo]]=== '''Afrika Revuo: Esperanto-gazeto por ĉiuj.'''. Siatempe la sola esperanto-gazeto aperanta en Afriko. Casablanca (Maroko). Jan.-nov.-dec. 1947, 8-20 p. 23x15. 20,5x13,5, presita, 12 n-roj entute 108 paĝoj. Ĉefred. [[Iréne Fink]]. IEMW 705.227-B.Esp. HEM (340), GEBAA (1829), === [[Akordoj Esperantaj]] === [[M. L. Kaplan]]. '''Akordoj esperantaj'''. Eld. [[Jakobo Ŝapiro]], Bialystok, 1923? {{Citaĵo|Aro kun 14 poezioj, kiujn ni povas rekomendi al la amantoj de bonaj versaĵoj|[[Belga Esperantisto]] n101-102 (jul-aug 1923)}} === [[Albumo de konataj Esperantistoj]] === [[Fritz Schuck]]. '''Albumo de konataj Esperantistoj.''' [[1906]]. 55 p. kun 111 fotoj. Unika dokumento pri la pioniroj de la unua epoko de Esperanto. ===[[Al la nuklea epoko pacan akordon]]=== [[Vladen Kuznecov]]. '''Al la nuklea epoko pacan akordon. 6 principoj de Konstantin Ĉernenko — normoj de interrilatoj de la nukleaj regnoj'''. Eld. [[APN]] (Novosti), Moskvo 1984. {{citaĵo|De la konata konata sovetia publicisto Vladen Kuznecov ĵus aperis en Esperanta traduko la broŝuro "Al la nuklea epoko pacan akordon. 6 principoj de Konstantin Ĉernenko — normoj de interrilatoj de la nukleaj regnoj". La 14-paĝan broŝuron eldonis APN (Novosti), Moskvo 1984. Tre bonvena bonege presita materialo. [[Der Esperantist]] n128_jun 1984}} ===[[Amatora iluziisto]]=== [[Magi Emulo]]. '''Amatora iluziisto'''. Eld. Esperanta [[Stenografio]], [[Issy-les-Moulineaux]], 1932(?) {{citaĵo|Facilaj iluzioj fareblaj sen speciala aparato, priskribitaj en Esperanta Stenografio Duployé-Flageul|[[Brazila Esperantisto]] 1932 j23 n01-03_jan-mar}} ===[[Antaŭen al la batalo kaj venko !]]=== '''Antaŭen al la batalo kaj venko !''' Eldonis [[Ekrelo]] ([[Eldon-Kooperativo por Revolucia Esperanto-Literaturo]]), Leipzig, 1931(?), 15 pĝ. La 9-an de novembro 1934 oni [[Datoj de la hungara Esperanto-movado|malpermesis en Hungario]] distribuadon de tiu libro. {{citaĵo|Interna disputo inter diverstendaj liberpensuloj. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 315, julio (1931)}} ===[[Aprenda el Esperanto en su casa!]]=== '''Aprenda el Esperanto en su casa!'''. Eldonis [[Argentina Esperanto-Asocio]] (antaŭaĵo de la nuna [[Argentina Esperanto-Ligo]]), [[Bonaero]], 1927(?) ===[[Arboj de la Arbaro kaj Kampo]]=== [[Frank Booth]]. '''Arboj de la Arbaro kaj Kampo'''. [[Esperanto Publishing Co. Ltd.]], 1947(?) {{citaĵo|Abundas en Esperanto verkoj fikciaj aŭ efemeraj, sed verkoj kun eduka valoro ankoraŭ tro malmultas. Kun plezuro ni bonvenigas ĉi tiun libreton. Ni ne scias la [[nomo]]n de la tradukinto, sed li bone faris sian laboron ; kaj la ilustraĵoj estas vera ĝojo por la okuloj. Eble la titolo iom troesperigas, ĉar (post klarigo pri arba [[botaniko]]) temas pri nur ses arbospecoj : [[frakseno]], platanacero, fago, karpeno, ulmo, kaj kverko. Tamen ne ĉiu certe konas eĉ tiujn ses ; kaj ilin la libro klare priskribas. Sed ni insiste rekomendas —aparte por [[leganto]] nebrita (kiu povas dubi pri la preciza signifo, ekzemple, de ulmo glatfolia, [[ulmo]] ordinara, aŭ kverko durmast)—ke oni aldonu la nomojn Latinajn. Eĉ leganton Britan helpus Angla traduko de du-tri [[vorto]]j ne ĉie troveblaj, ekz., kambiumo, [[tirujo]]. Fina paĝo priskribas la Arbaraman [[Popolo]]n ([[La Brita Esperantisto|B.E.]] 1945, p. 65). Recenzisto kutimas serĉi kritikindaĵojn. Ni do rekomendas, ke ĉe dua eldono oni pripensu jenajn sugestojn : p.2, ĉi-tiu (ĉi tiu) (sen streketo) ; 8/24 brulas {bruli) ; 8/26 aprilo (Aprilo) ; 20 malpli malglataj (pli glataj) (simpligo) ; ruĝtinkturete verdeta (?); 32 mezkampo (kampomeze) ; 37 certa (iu). ''Podue'' (8) estas esprimo interesa, ĉar neordinara, tamen tre trafa : ''duope'' ne signifas same. Entute verko tre rekomendinda: por lernejo ĉe kiu oni instruas Esperanton, bonega legolibro. Kaj ne sole por infanoj. Ni esperas, ke sekvos ĝin aliaj libretoj pri elementa scienco, simile valoraj.|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 509-510 sep-okt 1947}} {{citaĵo|La tradukisto skribas, ke tiu [[libreto]] helpos al pli granda familiareco kun arboj kiuj ŝirmas kaj nutras la peltajn kaj plumajn estaĵojn kaj provizas la semantajn flamojn ĉirkaŭ kiuj oni kolektigas kiam en [[Anglujo]] la strigoj komencas sian noktan kriadon ». La libreto prezentias ion novan en nia tradukita literaturaĵo, kaj certe interesos multajn, kiuj ŝatas la naturon.|[[Afrika Revuo]] numeroj 11-12, Novembro - Decembro (1947)}} ===[[Argenta Duopo]]=== '''Argenta Duopo. Jubilea libro pri Baghy kaj Kalocsay'''. Eld. [[Literatura Mondo]], Budapest, 1937(?) {{citaĵo|Kiom oni rajtas jam nun profeti pri la [[estonteco]] de la lingvo Esperanto, tiom oni pravas aserti, ke la postmilita laboro de [[Julio Baghy|Baghy]] kaj [[Kálmán Kalocsay|Kalocsay]] restos ĉiama mejloŝtono en nia literaturo. Tial la apero de ilia jubilea libro interesos ĉiun, kiu laŭvalore taksas la kontribuojn de ĉi tiuj hungaroj, al nia kulturo kaj kiu kredas gravaj ties disflorigon kaj popularigon. La unua volumo de Arĝenta Duopo (presita sur paĝoj ornamitaj per verda bordero) konsistas el mallonga enkonduko. La jubileantoj parolas pri si mem, kaj [[kolekto]] da verketoj prozaj kaj versaj pri la jubileantoj el la plumoj de aliaj [[verkisto]]j diverslandaj. Troviĝas en ĉi tiu [[volumo]] ankaŭ multaj fotografaĵoj de Baghy kaj Kalocsay je diversaj aĝoj kaj [[cirkonstanco]]j. En la unua parto la intervjuoj raportitaj de [[László Halka]] ĵetas interesan lumon sur la [[personeco]]jn, la aspirojn, kaj la reciprokan sintenadon de niaj du plej eminentaj vivantaj poetoj; dum al tiu, kiu trovas pli studinda ol la personaĵoj la strukturon de la lingvo, oni povas rekomendi la 12-paĝan resumon de la klera vortkunmeta [[sistemo]] ellaborita de Kalocsay. La enaj diferencoj inter Baghy kaj Kalocsay respeguliĝas en la malsamaj kriterioj, kiujn oni devas uzi, prijuĝante iliajn verkojn. [[Bruno Migliorini]] ([[Dante]] — [[Infero (La Dia Komedio)|Infero]]), [[Lauri Ilmari Lappi]] ([[Kalocsay]] kaj [[Kalevala]]) kaj [[Leo Belmont]] (Strangaj amimoj) ĉiuj emfazas la vaste kulturitan esteton, la preskaŭ pedante sinperfektigeman poeton, kiu estas Kalocsay, kaj kies verkojn oni povas kritike taksi el pure artisma vidpunkto, sen atento al la homo ilin kreinta. Sed ĉe Baghy estas tute malsame; neniel eblas apartigi de li liajn poemojn, romanojn, [[novelo]]jn, ĉar lia spirito, liaj idealoj ĉion enestas kaj ĉion vibrigas, tiel ke jam post [[legado]] de du-tri verkoj oni sentas, ke oni bone konas la homon mem. Ne la malplej granda merito de Baghy kaj Kalocsay sin montris en ilia ĉiama preteco kuraĝigi kaj helpi novajn talentulojn sur la literatura kampo ; ili sukcesis arigi ĉirkaŭ si en Budapeŝto kaj en la paĝoj de ''[[Literatura Mondo]]'' kreskantan nombron da novaj verkistoj, kiuj sen tio eble ne povus elveni antaŭ la publikon. Pri tiu [[faceto]] de ilia multflanka laboro, por kiu la amantoj de la literaturo ŝuldas al ili eternan dankon, ne mankas atestoj sur la [[paĝo]]j de Arĝenta Duopo.|[[Alec Venture]]. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 390, oktobro (1937)}} ===[[Artefarita helplingvo Akciom Variant]]=== D. G. Baev. '''Artefarita helplingvo Akciom Variant''' ===[[Asocia Libro, kun oficialaj informoj pri la Itala Esperanto-Movado]]=== '''Asocia Libro, kun oficialaj informoj pri la Itala Esperanto-Movado'''. Eld. Esperanto-Centro Itala, Milano, 1935(?) {{citaĵo|Priskribo kaj historio de la movado tutmonde, kaj aparte en ltalujo, kun [[detalo]]j pri la [[Itala Esperantista Federacio]], kaj artikolo pri la [[faŝismo]]. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 369, Januaro (1936)}} ===[[Astronomio (libro)]]=== '''Astronomio''', Ŝanhajo, 1935(?) ===[[Aŭstrio (libro)]]=== '''Aŭstrio'''. Eld. Varb-oficejo de Ministerio por komerco kaj trafiko, Vieno, 1936(?), 32 pĝ. {{citaĵo|Belege, laŭ artisma vidpunkto eldonita, 32-paĝa gvidlibro tra la lando de la [[UK 1926|XXVIII-a]]. Priskribas turismajn kaj kultur-historiajn atrakciojn de [[Vieno]] kaj de ĉiuj federaciaj landoj de la [[ŝtato]]. Sekvas detala listo de banlokoj, aer-kuraclokoj kaj someraj restadejoj, veturado sur Danubo, sporto kaj popolkostumoj en Aŭstrio. Amaso da perfekte reproduktitaj fotoj de pejzaĝoj ilustras la tekston. Geografia karto estas aldonita. Kolora kovrilo prezentas [[tirolano]]n kaj tirolaninon en iliaj ĉarmaj popolkostumoj.|[[Bulgara esperantisto]] j. 17 n. 09-10 maj-jun 1936}} == B == ===[[Batalante por la metalo]]=== N. Mihajlov. '''Batalante por la metalo''' tradukis P. Gavrilov. Eldonis [[Ekrelo]] ([[Eldon-Kooperativo por Revolucia Esperanto-Literaturo]]), Leipzig, 1931, 27 pĝ. La aŭtoro estis laboristo en la uzino “Serp i Molot”. {{citaĵo|Dramo pri rusaj ŝipanoj en revolucio de 1917. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 311, marto (1931)}} ===[[Bohemaj kantoj]]=== '''Bohemaj kantoj''' trad. [[Rudolfo Dostal]]. Vieno, 1913(?) {{citaĵo|Pri tiu hektografita kolekto de muzikaloj mi ne povas fari pli bone ol rekopii la antaŭparoleton de S-ro R. Dostal: "Provinte esperantigi kelkajn el la amasa riĉeco la plej konatajn bohemajn popolkantojn, mi ne atentis en la tradukoj tiel severe pri la korektaj rimoj, kiel pri la laŭsenca kaj preskaŭ laŭvorta transmeto. La konantoj de la afero scias, ke la originaloj ankaŭ ne estas rimpuraj. Se mi trafis klare kopii la naivan senton de tiuj ĉi popolkantoj, tio min jam kontentigus kaj samtempe tio ree pruvus, kian mirindan flekseblecon Esperanto enhavas. — Pro tio, karaj kantoj, plezurigu kelkhore la Esperantistaron!"|Esperanto n140 mar 1913}} === [[La Bohemaj Mondbanlokoj kaj iliaj ekskursteritorioj]] === [[Ambros Schiffner]]. '''La Bohemaj Mondbanlokoj kaj iliaj ekskursteritorioj'''. Trad. Josef Wünsch kaj Bruno Zeinon. Eld. Landligo por Interkomuniko de Fremduloj, [[Karlsbad]], 1922? ===[[Bukedeto]]=== [[Margarethe Krestanoff]] (org.) '''Bukedeto: sep diversnaciaj rakontoj''' Kun antaŭparolo de [[Marie Hankel]]. Eld. Sudgermana Esperanto-Eldonejo, [[München]], 1923(?) {{citaĵo|Kolekto de sep floroj, ŝiritaj el sep kampoj: el la [[angla]], [[bulgara]], [[franca]], [[germana]], [[montenegra]], [[rusa]] kaj [[turka literaturo]]j. Jen kion skribas en la antaŭparolo nia konata samideanino Marie Hankel: „La leganto de la rakontoj kvazaŭ anime laŭ fabela maniero tramigras sep diversajn landojn, ricevas impreson de malsimilaj karakteroj, samtempe ankaŭ spertas, ke ni ĉiuj simile sentas, ĝojas, ploras kaj ŝercas“ [[Bulgara esperantisto]] j04 n12 aug. 1923}} ===[[Bulgario. Mallonga skizo]]=== *[[Spas Rusinov]]. [[Bulgario. Mallonga skizo]]. Trad. Stefka Ĥristova, Lidia Raevo kaj [[Venelin Mitev]]. [[Redaktoro]], [[Asen Grigorov]]. Pentristo, Doĝo Doĉev. Belarta aranĝo, Dimitr Kartelev. Teknika redaktoro, T. Janĉeva. Sofia-Press, 1968, 119 paĝoj. {{citaĵo|Anstataŭ mallonga skizo pri Bulgario, pli bone estus nomi tiun verketon "Ĉio pri [[Bulgario]]”. Tiu ĉi bela lando de la [[Balkana Duoninsulo]], lerte priskribita kun ĝia situacio, reliefo, naturaj riĉaĵoj, hidrografio, klimato, flaŭro kaj faŭno, loĝantaro kaj ĝia deveno, historio, rajtoj kaj devoj de la civitanoj, libereco de [[konscienco]] kaj [[konfesio]], deviga kaj senpaga edukado de la junularo, ekonomio, industrio, [[agrikulturo]], evoluo de transporto kaj [[komunikado]], komerco, nacia [[enspezo]] kaj distribuado, senpaga sanprotektado, feriado kaj ripozo, sociala [[asekurado]], zorgoj por infanoj kaj patrinoj, [[kulturo]] kaj arto, scienco, [[literaturo]], [[gazetaro]] kaj libroeldonado, muziko kaj sceneja muzikarto, filmarto, artaj [[monumento]]j de la antikvaj tracoj, helenoj, romianoj kaj bizancanoj ĝis nun, [[skulptaĵo]]j, freskoj kaj ĝenerala pentrarto, marmoraj kaj ceramikaj mozaikoj, arkitekturo, bibliotekoj, muzeoj, amatora artagado, korpokulturo kaj sporto, turismo, (kampadejoj, ktp.), per malgrandaj presliteroj ĉio estas detale raportita, kun buntaj mapoj kaj kovrilpaĝo, multaj fotografaĵoj kaj, portretoj pri elstaraj gravuloj de ĉiu epoko. Vere, mankas nenio en tiu ĉi skizo por bone koni la landon... krom iri tien kaj ĝui ties belaĵojn.|J. Devis. [[Boletín]] n173 (maj 1969)}} == C == ===[[100 jaroj de slovaka gimnazio Martin]]=== [[Renatino Vongrej]]. '''100 jaroj de slovaka gimnazio Martin''' trad. Ludoviko Izak. Eld. Meza Ĝeneralkleriga Lernejo, [[Martin]], 1968(?) {{citaĵo|Tre interesa kaj bele prezentita estas tiu broŝuro eldonita de la Meza Ĝeneralkleriga Lernejo en Martin, kiel propagando al la jubileo. De la «Historia Enkonduko » ĝis « Centjara Historio kaj Estanteco » , ĉio estas interesa; la grafika parto estas kiel viva elmontro de la evoluo de la urbo. Gratulon al la urbo MARTIN.|[[Boletín]] n165 (jan 1968)}} ===[[Cuñataí Porá]]=== Katalin. '''Cuñataí Porá''' 20 p. 1987? {{citaĵo|Broŝuro verkita de Katalin. Eldonita de Astura Esperanto-Asocio. La verko estas rakonto de tragedio okazinta meze de ĝangalo en Sud-Ameriko inter indianoj kaj blankuloj en kontrasto al diverseco de [[moro]]j, sed komuneco de profundaj sentoj. La dramo spegulas la subpremadon de la indianoj fare de la blankuloj. La stilo estas flua kaj invitas al senhalta legado ĝis la fino. Cinataí Porti estas la nomo de la rolantino, kiun en [[gvarania lingvo|gvarania]]j vortoj signifas "Belan Knabinon".| G.M.E. [[Boletín]] n280 (maj 1987)}} == Ĉ == ===[[La Ĉaso al diablo]]=== U. E. Bersetzerre. '''La Ĉaso al diablo'''. Trad. A. L. Reni. N. 4-5 de «Malgranda Kolekto de l’Espéranto». Eld. [[Antonio Paolet]], [[San Vito al Tagliamento]], 1916 ===[[Ĉielarka standardo]]=== '''Ĉielarka standardo''' estis la unua gazeto esperantlingva pri [[kooperativismo]], eldonita en Varsovio de eldon-kooperativo Spolnota Ргасу ĉirkaŭ 1935. ===[[Ĉu nova milito? Jes. Kial?]]=== [[A. den Doolaard]]. '''Ĉu nova milito? Jes. Kial?'''. 1939(?) {{citaĵo|Ĝi pritraktas la fiinfluon de trustoj kaj private posedataj armilfabrikejoj sur internacian politikon, kaj vidas en ties komercaj interesoj nepran fonton de militoj. Verŝajne tion konsentus ĉiu, kaj pri la temo jam aperis multaj libroj. La stilo de la nuna verko tamen estas tiel obskura, ke el ĝi mi persone ricevis nenian klaran ideon.| [[Montagu Christie Butler|M.C.B.]] [[La Brita Esperantisto]] - Numero 409, Majo (1939)}} ===[[Ĉu vi konas Italion?]]=== '''Ĉu vi konas Italion?'''. Eld. Direzione Generale per il Turismo, Roma, 1938(?) ===[[ Ĉu vi parolas tendare?]]=== [[Renato Corsetti]], [[Mauro La Torre]], [[Hans Bakker]].''' Ĉu vi parolas tendare? Bildkurso por labortendaroj'''. Eldono: [[TEJO]], Rotterdam , 1974. {{citaĵo|La libro eldoniĝis, laŭ la kunaŭtoro Renato Corsetti, kiel helpilo por la instruado de Esperanto en labortendaroj. En sia karaktero de helpilo ĝi povas fari bonan servon, ne nur inter tendaranoj, sed ankaŭ inter ĉiuspecaj komencantoj, se ilin gvidas kompetenta instruisto. La ekzercoj abundas, kaj la amuzaj desegnoj kontribuas al la uzindeco de la libro.|[[Fernando de Diego]]. [[Boletín]] n208 (mar 1975)}} == D == ===[[Danco ĉirkaŭ lokomobilo]]=== [[Mats Traat]] ([[d:Q729330|en vikidatumoj]]). '''Danco ĉirkaŭ lokomobilo''' trad. [[Hillar Saha]] kaj [[Henrik Seppik]]. 1984(?) {{citaĵo|En Estonio operis en Esperanto romano de estona verkisto Mats Traat "Danco ĉirkaŭ lokomobilo". La baza temo de la romano estas la festo de la estonaj kampuloj en [[vilaĝo]] de la 20-a jarcento. Lia verkaro ricevis plurajn literaturajn premiojn de la Estona Respubliko. Parto de lia [[poezio]] kaj prozo estas tradukita en la rusan, germanan, finnan, bulgaran, latvan kaj aliajn lingvojn. El la [[estona lingvo]] tradukis Hillar Saha kaj Henrik Seppik. Eldonkvanto 4000.| [[Elmar Ratassepp]]. [[Der Esperantist]] n128_jun. 1984}} ===[[Defendi la pacon, preventi nuklean militon]]=== '''Defendi la pacon, preventi nuklean militon: Proponoj de Soveta Unio en la Dua Speciala Sesio de la Ĝenerala Asembleo de UN pri malarmado'''. Eld. [[Asocio de Sovetiaj Esperantistoj]]/ Sovetia MEM-sekcio; Moskvo 1982, 76 p. {{citaĵo|En tiu ĉi broŝuro la sovetia [[MEM]]-sekcio prezentas la Esperanto-tradukon de gravaj dokumentoj pri la persista batalo de [[Soveta Unio]] por konservi la pacon. Temas pri jenaj [[dokumento]]j: — Mesaĝo de [[Leonid Breĵnev|L. I. Breĵnev]] al la Dua Sesio de la [[Ĝenerala Asembleo de UN]] pri malarmado, en kiu li solene proklamis la decidon de Soveta Unio, ne uzi la unua {{JN|nuklea armilo}}; — Parolado de [[Andreo Gromiko|A. A. Gromyko]] je la 15-a de julio 1982 en la sama loko, en kiu li detalege prezentas kaj klarigas la eksteran [[politiko]]n de Soveta Unio, direktitan al konservado de la paco, al haltigo de la vetarmado, speciale rilate la nukleajn armilojn, kaj al iom-post-ioma malaltigo de la nivelo de armiteco per traktadoj kaj intertraktitaj [[Konvencio]]j; — Memorando de [[USSR]] prezentanta la sovetian opinion pri solvendaj problemoj kaj la vojoj al ilia solvo, por elimini la kreskantan nuklean minacon kaj por bridi la [[vetarmado]]n; — Bazaj tezoj de Konvencio pri malpermeso kaj fina neniigo de kemiaj armiloj; — Gazetara konferenco de A. A. Gromyko je la 21-a de julio 1982 en Nov-Jorko, en kiu li, post enkondukaj rimarkigoj, respondas la [[demando]]jn de reprezentantoj de amaskomunikiloj. Ne necesas substreki la politikan gravecon de la prezentitaj materialoj, kaj la sovetiaj [[esperantisto]]j meritas plenan laŭdon kaj aprobon, ke ili disponigis tiun tradukon al la internacia esperantistaro, precipe al tiu en okcidentaj regionoj, en kiuj cni kutime ne tre klopodas disvastigi la veron pri la sinteno kaj celado de Soveta Unio. Krom tio, la broŝuro vekas intereson ankaŭ en lingva rilato, ĉar la materialoj entenas la tutan politikan terminaron de niaj tagoj. Sed tiurilate la broŝuro ŝajnas ne tute kontentiga. La uzitaj nocioj (ekz. raketoj de surtera baziĝo, rimedoj de avangarda bazigo, flugilhavaj raketoj por granda distanco k. a.) ja estas kompreneblaj, sed ofte ŝajnas trovitaj sen deca konsidero de la internacie kutima dirmaniero. Certe ĉiu politike informita leganto komprenas el la kunteksto, ke «blokado" estas tio, kion la anglalingvanoj nomas "freeze" kaj la germanoj «"Einfrieren". Nu, kial ne preni la samsencan Esperanto-vorton "[[frostigo]]" (eble eĉ "fridigo")? Aliakampe ja oni ankaŭ parolas pri frostigitaj aŭ tradiciaj armiloj (kontraste al la nukleaj), sed la tradukintoj preferis la senkoloran esprimon «ordinaroj armiloj". Se oni celas la tutan arsenalon de la nukleaj armiloj, oni devus paroli pri «nukleaj armiloj" aŭ "[[nuklea armilaro]]", sed ne nur pri "[[nuklea armilo]]", same pri "kemia armilaro" aŭ "kemiaj armiloj" kaj ne pri "[[kemia armilo]]". Rimedoj, per kiuj oni volas estigi konfidon inter la ŝtatoj, certe estas "konfidigaj [[rimedo]]j", ne nur "(kon)fidrimedoj". Kaj per "submarino-raketportantoj" la tradukintoj certe celas "raketportantajn (aŭ: raketekipitajn) [[submarŝipo]]jn". Apud la trafa «malarmado" troviĝas okaze "senarmiĝi" kaj "[[malarmigo]]". Kaj certe oni devas supozi sub "gardaranĝoj" protektajn disponojn aŭ aranĝojn. Ankaŭ ĝenerale la lingvaĵo kelkloke efektas iomete ruse, ne nur pro la evidenta necerteco en la apliko aŭ neapliko de la difina [[artikolo]], sed ankaŭ — en la vortelekto; ekz. elpaŝi (anstataŭ pledi, engaĝiĝi) por io; bruliga (anst. urĝega) problemo; penetrita (anst. saturita, kaptita) de zorgo; malmagnetigi (anst. neŭtraligi, malfortigi) la volon; sindevigo (anst. [[devontigo]], devoligo); malelekte (anst. senelekte); militteatro (anst. militejo); informacio (anst. inform-aĵ-o); ŝtatulo (anst. ŝtatisto) k. a. — en la traktado de kelkaj transitivaj verboj" ekz. anonci pri programoj (anst. anonci [[programo]]jn) ; minaci al Soveta Unio (anst minaci Sovetan Union); impresiga (anst. impresa) k. a. — en nekutimaj elipsoj kaj dirmanieroj; ekz. Se restarigi la veron, necesas agnoski . . . (anst. Por restarigi la veron aŭ Se oni volas restarigi la veron) ; Temas pri minaca armilo, precipe se konsideri la atingojn de la scienco (anst. . . . precipe se oni konsideras . . .); ajne bona estu la rezolucio (anst. Kiel ajn bona estu . . .) k. a. Tamen, malgraŭ tiu ŝajna multnombro la lingvaj rimarkoj tute ne malgrandigas la valoron de la prezentita traduko, kiu entute transdonas la komplikajn kaj malfacile tradukeblajn tekstojn en komprenebla kaj flue legebla formo. Estas nepre dezirinde, ke la [[materialo]] atingu kiel eble plej vastan legantaron en Esperantujo. |D-ro [[Karl Schulze]] (᛭)|[[Der Esperantist]] 1983 n122 jun.1983}} ===[[La dektri mortis]]=== L. Vetter. '''La 13 mortis'''. Tradukis [[Hans Borschert]]. Eld. Borschert kaj Riemasch, [[Bamberg]], 1950. {{citaĵo|Mi ĵus finas la legadon de la supre menciita libro. Mi min sentas maltrankvila. Mi jam ne dormis la lastan nokton kaj mi divenas ke la venontan mi ankaŭ pasigos sen dormo plie. Mi dronus en suspekto ĉiuspeca. Se mi ion manĝas aŭ trinkas, nu min demandas ĉu krima mano ne metis venenon en ĝin. Konsekvence, mi suspektas miajn konatulojn, proksimulon!, kaj eĉ mian parencaron ke ili volas mortigi min. Do, se vi intencas pasigi sendormajn noktojn, se vi volas havi la impreson ke ĉio, kion vi trinkas aŭ manĝas havas guston de amara veneno, se vi emas perdi la konfidon al ĉiuj, kiuj vivas kun vi, mi donas al vi taŭgan konsilon: vi leku (''tiel'') « La 13 mortis >. La verkon oni legas facile kaj la teksto estas konvena. Bedaŭrinde kelkaj strangaj formoj, kelkaj novaj vortoj, kaj ankaŭ kelkaj maloftaj preseraroj malagrabligetas la rakonton.| L. GENIN. [[Belga esperantisto]] n306 (okt 1951)}} ===[[Der Grossvater unserer Familie]]=== '''Der Grossvater unserer Familie'''. Eld. Internacionalo de Militrezistantoj, [[Enfield]], 1940(?) {{citaĵo|La titolo estas Germana (kial?), sed la teksto estas Esperanta —simpla kaj kompreneble, sed kun tro multe da eraretoj. Ĝi priskribas laboron por diversnaciaj rifuĝintoj en kaj el diversaj landoj. Sur la titolpaĝo estas ĉarma bildo de [[George Lansbury]] kun tri knabinoj zorgataj de la Internacionalo (pro kio la titolo). Petu ekzempleron.|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 418, Februaro (1940)}} ===[[Deutsch-Esperanto Taschenwörterbuch]]=== J. Künnel. '''Deutsch-Esperanto Taschenwörterbuch'''. Hamburg {{citaĵo|Kiom ni povas juĝi, ĝi estas tre bona. [[Papero]] neluksa: tamen ke la aŭtoro eldonu ion ajn en la nunaj cirkonstancoj estas mem triumfo. Ni gratulas lin, kaj deziras por la verko grandan disvendon.|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 521-522, Septembro - Oktobro (1948)}} ===[[Devo de reĝo]]=== A. Vandevelde. '''Devo de reĝo'''. Eld. [[Charles H. Edmons]], London, 1916(?) {{citaĵo|Tiu ĉi teatraĵeto estis tre sukcese ludita ĉe la 9-a [[Brita Kongreso de Esperanto]], en [[York]]. |[[Brazila Esperantisto]] 1916 j07 n09-12 sep-dec.}} {{citaĵo|Vandevelde ne estas nur talentplena aktoro, li ankaŭ scias uzi la plumon. La [[teatraĵo]]n, kiun li prezentis en York kaj kiu estis tiel entuziasme aplaŭdata, li verkis si mem, kaj nun, laŭ la deziro de multaj amikoj, li konsentis publikigi ĝin. La temo estas eltirita el la granda tragedio, kies scenejo nun estas Eŭropo. En boma kaj flua [[Esperanto]] li gloras la heroan viktimon de la unua horo kaj sian glorindan reĝon. La legontoj certe ĝuos la sentplenan [[kanto]]n de la Feino de l' paco; estas ĉefverketo de vere sentita poezio; la [[ritmo]] kaj versfarado estas senriproĉaj. Mi plezure rekomendas tiun ĉarman verketon al ĉiuj amantoj de bona literaturo.|-R.U. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 141, Septembro (1916) }} ===[[La Dia Vojo]]=== H. Hubertsson. '''La Dia Vojo''' . Eld. [[Esperanto-Missionen]], [[Nora Stad]], 1953(?) {{citaĵo|Temas pri nova kajero por dissemi la kristanan kredon pere de Esperanto. Ĝi enhavas aron da religiaj normoj, celantaj konduki la homojn al la Dia Vojo, al daŭra paco kaj al superabunda ĝojo pro saviĝo.|[[Boletín]] n060 (dec 1953)}} ===[[Diccionario simultaneo en 21 idiomas]]=== '''Diccionario simultaneo en 21 idiomas''' Eld. Ediciones DISTEIN, Barcelona. 1977, 218 pĝ, 20 x 13 cm. {{citaĵo|Ediciones Distein eldonis vortaron kiu enhavas 2.000 vortojn en 21 [[lingvo]]j: hispana, germana, kataluna, ĉeka, dana, esperanta, finna, franca, greka, nederlanda, hungara, angla, itala, malaja, norvega, pola, portugala, rumana, rusa, sveda kaj turka. Por faciligi ĝian studadon, la vortaro estas dividita en du partojn. En la unua parto estas 2.000 vortoj kun siaj tradukoj en la 21 lingvoj. En la dua parto oni enlistigis la 2.000 [[vorto]]jn, grupigitajn laŭ alfabeta ordo en ĉiu el la 21 lingvoj. Dank'al tiuj du partoj oni povas traduki kaj kompari vortojn facile kaj rapide. Nur unu makulo pro la granda lingvadiverseco la verko enhavas kelkajn [[preseraro]]jn.|[[Boletín]] n257 (maj 1983)}} === [[Die bisherigen Erfolge der Welthifssprache Esperanto auf den ganzen Welt]] === H. Ploeles; [[Hans Sappl]]. '''Die bisherigen Erfolge der Welthifssprache Esperanto auf den ganzen Welt''' (3-a eldono). Eld. Paulus-Verlag, Graz, 1922. {{Citaĵo|Tre interesa dokumento por propagandistoj kaj paroladistoj, kiuj komprenas la germanan lingvon. La libro enhavas allogan historion kaj gramatikon de Esperanto kaj ĉiuspecajn informojn pri la disvastiĝo de nia movado tra la tuta mondo.|[[Belga Esperantisto]] n101-102 (jul-aug 1923)}} === [[La difino de la dattago en la kristana epoko]] === E. Fischer. '''La difino de la dattago en la kristana epoko , nova similia metodo por elkalkuli senskribe (ankaŭ sen tabeloj) la semajntagojn por ĉiuj datoj de la jaro 4 ĝis 5000 post Kristo laŭ [[kalendaro]]j julia kaj gregora'''. Eld. Ader & Borel, Dresden, 1914, - 20 paĝoj, (15,5x11,5) cm . {{Citaĵo|Belege eldonita libreto, kies subtitolo plene montras la enhavon, kiu estas tre agrabla verkita. Ĝi estas tre interesa por grupaj kunvenoj|[[Belga Esperantisto]] n069 (jul 1914)}} ===[[Dion adori]]=== [[Maria Ha De Vermyj]]. '''Dion adori'''. Eld. [[Literatura Mondo]], Budapest, 1938(?). {{citaĵo|La verko konsistas el tri poemoj liberpensaj —''Pentofarantino, En Cirkloj Centrifugaj'' (pri [[Friedrich Nietzsche|Nietzsche]]), kaj ''Amatino Dia''. iuj montras profundan senton poetan kaj religian, ĝisekstazan [[amo]]n al beleco, kaj delikatan elekton de vortoj kaj esprimoj; tamen ili plaĉos nur al tiu, kiu komprenos ilin tra la nuboj de mistikismo.| I. C. FORTEY. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 400, Aŭgusto (1938)}} ===[[D-ro Leono Swiezawski kaj liaj verkoj]]=== S. Dziwlik. '''D-ro Leono Swiezawski kaj liaj verkoj'''. Eld. [[Edward Fialek]], Krakovo, 1939(?) {{citaĵo|Interesa rakonto pri la vivo de liberpensa filozofo Swiezawski, kaj pri lia ĉefverko ''Dio Prudento'' [''tiel''] kaj aliaj, kiujn oni esperas eldoni post ne longe. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 405, Januaro (1939)}} ===[[Du horojn en timego]]=== Fratino Teresa. '''Du horojn en timego'''. Eld. Centra Nederlanda Katolika Esperanta Librejo, [[Eindhoven]], 1933(?) {{citaĵo|La libro havas ian propran ĉarmon, kaj ĝenerale la stilo estas bona, kvankam pro la multeco de kunmetitaj vortoj iom peza. |[[La Brita Esperantisto]] - numero 338, junio (1933)}} ===[[Du Premiitaj Tezoj]]=== [[A. J. Edmonds]] kaj [[William Phillimore]]. '''Du Premiitaj Tezoj'''. Eld. [[Brita Esperanto-Asocio]], Londono, 1914. {{citaĵo|Jen 20-paĝa broŝuro enhavanta la tezojn, kiuj gajnigis al la verkintoj, en 1913 kaj 1914 respektive, la Prezidantan Premion, kiun starigis siakoste nia Prezidanto de la B.E.A., S-ro [[Leŭtenanto]] [[Harold Bolingbroke Mudie|H. B. Mudie]]. Ambaŭ tezoj estas tre legindaj por ĉiuj [[Esperantisto]]j, kiel ankaŭ por ne-Esperantistoj, kiuj interesiĝas je la objektoj traktitaj. En la tezo: ''La grava signifo de l' Nova Testamento en Esperanto'', Pastro A. J. Edmonds, M.A., kies bedaŭrindan morton ni raportis en nia numero de lasta Julio, traktas la Novan Testamenton laŭ ĝiaj vidpunktoj literatura kaj morala, ankaŭ konsideras ĝin kiel instruilon kaj propagandilon por la Esperanta movado. Mi devas, kiel honesta kritikanto, raporti, ke kelkaj (tre malmultaj) radikoj estas neĝuste uzitaj, ekzemple en la diro, ke Jesuo “riverencis la virinojn,” kie oni volis komprenigi respektegis. Bonegan pledon faras S-ro W. Phillimore en sia tezo: ''La graveco de Esperanto por la Blinduloj'', montrante, kiajn gravajn servojn jam faris, kaj ankoraŭ plimulte faros, Esperanto por tiuj niaj fratoj, kiuj ne ĝuas la benon de la vidado. Kompreneble li parolas pri la fizike blindaj ; sed li povus dediĉi ankaŭ kelkajn [[vorto]]jn pri spirite blindaj, por kiuj Esperanto nepre servos kiel grava lumigilo.|A.E.W. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 120, Decembro (1914)}} == E == ===[[Eklezio kaj Oktobra Revolucio]]=== [[Boris P. Kandidov]], '''Eklezio kaj Oktobra Revolucio'''. Eld. [[Ekrelo]], Leipzig, 1931, 20 pĝ ===[[Ekrigardo al Budhismo]]=== [[Dosiero:1956 Ekrigardo al Budhismo.jpeg|eta]] R. L. Soni. '''Ekrigardo al Budhismo'''. Eld. Budhana Ligo Esperantista, [[Prestatyn]] ([[Denbighshire]], [[Kimrio]]), 1956. {{citaĵo|La broŝuro prezentas tre koncizan enkondukon al la budaisma doktrino, proponata al la multokupita leganto, neinformata pri enhavo kaj potencoj de [[budhismo]]. Ĝi celas servi la budaisman movadon kaj pli bonan komprenon inter [[budhano]]j kaj la cetera mondo por ke per la renaskiĝo de budaismo la mondo povu saviĝi. Estas montrata kelkaj fundamentaj doktrinoj de budhidmo. La mondo estas malsana pro la suferado kiun kaŭzas la avido, t.e. la egoisma deziro asociigi kun ĉio kion ni amas kaj disiĝi de ĉio kion ni malamas. Tiuj egoismaj deziroj kutime kondukas al seniluziiĝo, al suferado. Por forigi la suferadon la homo superregu tiujn avidojn sekvante la vojon de mem-venko, vojon kiu kondukas al Nirvano, la stato de perfekta ripozo, foresto de deziro, iluzio kaj malĝojo. Menciinte la plej gravajn kontribuaĵojn kiujn budaismo faris en la pasinteco por la bono de la mondo, la broŝuro proklamas ke la okcidenta civilizacio urĝe bezonas la forton de la racia, sublima religio, [[konsolo]] kaj espero de triono de la homaro, por eskapi la teruraĵojn de nova mondmilito kaj atingi [[feliĉo]]n, prosperon kaj pacon. F. C.|[[Belga Esperantisto]] - Numero 346, Decembro, 1956}} ===[[Eksplodo de l' Paco]]=== [[Edward Ozimek]]. '''Eksplodo de l' Paco. Telegramo al la Ligo de Nacioj kaj al la Homo'''. Eld. la aŭtoro, Varsovio, 1937. {{citaĵo|Ĉi tiu konciza alvoko por la paco kaj egaligo de l' sociordo—verko de pola fervoja [[pensio|pensiulo]], kiun oni tradukis okaze de la [[UK 1937|Jubilea Kongreso]] — prezentas familiaran eklektikon. Denove pledoj kontraŭ armebudĝetoj, privata fabrikado de armiloj kaj mortpuno, kune kun proponoj pri laborhoroj, edukado, grandurboj, kaj universala uzo de Esperanto. La aŭtoro fincelas Unuigon de la Ŝtatoj de l' Mondo. Facilanime li rekomendas tiurilate centran kontrolon de la financa politiko. Pli realisma ŝajnas la konsilo apliki la plej akrajn sankciojn kontraŭ ŝtatoj kiuj ekster la Ligo preparas batalilojn por atako. “Pereu hodiaŭ miliono—por ke ne pereu post jaroj dekoj da milionoj.” |M.M.D. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 391, Novembro (1937)}} {{citaĵo|Ĉi tiu broŝuro skizas praktikan planon por forigi militon. La Ligo de Nacioj devas fariĝi plej supra, direktanta organo, kiu regas la mondon —la “Unuiĝintaj Ŝtatoj de la Mondo”. La aŭtoro kredas ebla tujan realigon de sia detala projekto ; unu postulo kies estas tutmonda enkonduko de [[Esperanto]] en internaciajn rilatojn. Ni ĉiuj devas kun la aŭtoro alceli “universalan unuiĝon de paco, [[libereco]], kaj bonstato”, kaj eĉ se oni dubas, ĉu la [[propono]]j estas eblaj, kaj ĉu ili nepre trafus la celon, oni ja tralegos la bone tradukitan “telegramon” kun intereso.| J. FARRAND. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 400, Aŭgusto (1938)}} ===[[Elektitaj Fabeloj de Fay Andreas]]=== '''Elektitaj Fabeloj de Fay Andreas''' trad. Maŭro. Eld. [[Esperanta Librejo]], [[Budapeŝto]], 1946. {{citaĵo|Kolekto de 29 fabloj, kun biografio. Tute leginda, kaj lukse eldonita. Por esti sincera, tamen, oni devas konfesi, ke de literatura vidpunkto la stilo estas nur mezgrada, ŝanĝo de esprimo, elekto de [[radiko]] pli ĝusta, aldono de pronomo, forigo de erareto, rearanĝo de vortordo—aferoj kiom etaj ! Tamen ĉe ili kuŝas la [[diferenco]] inter la verko de inteligenta [[lernanto]] kaj la kreaĵo de majstro !|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 499-500}} ===[[El Esperanto]]=== '''El Esperanto'''. Eld. [[Societo Kuba por la Propagando de Esperanto]], s/l, 1927(?) 8 pĝ. {{citaĵo|Bonega kaj bele prezentita propagandilo por nia lingvo.|[[Belga esperantisto]] n153 (nov 1927)}} ===[[El idioma internacional Esperanto]]=== '''El idioma internacional Esperanto''' . Eld. Asociacion Esperantista Argentina, 1919? Enhavo : Propaganda parto. Kurso de Esperanto en 18 lecionoj. Ĝenerala Esperanto-hispana vortaro.<ref>Esperanto n231 nov 1919</ref> ===[[Enkondukilo en la fundamentajn regulojn de la mondlingvo Esperanto]]=== '''Enkondukilo en la fundamentajn regulojn de la mondlingvo Esperanto'''. Eldonita de Esperanto-Junularo, [[Leipzig]], 1927(?) ===[[Enkonduko en la kulturon]]=== '''Enkonduko en la kulturon'''. Eld. [[Portugala Eldona Rondo]], Porto, 1982? ===[[En la Lando de la Blanka Monto]]=== [[Léon Huot-Sordot]]. '''En la Lando de la Blanka Monto''' trad. Noel. Eld. [[Presa Esperantista Societo]], Parizo 1913 - 67 pĝ. {{citaĵo|Bonan servon faris al ni Esperantistoj D-ro Noel, prezentante al ni tiel bonstilan tradukon de tre leginda libro. Mi tuj konstatu, ke ĝi neniel estas gvidlibro, tiu severa tirano, kiu, sub masko de bonintenca amiko, diktas al vi, per kiaj brokantitaj adjektivoj vi devas admiri tiun aŭ alian vidindaĵon, kaj distras vian animon per aludoj pri nekoncernaj faktoj rilate doganon, biletprezojn, k.t.p. Kontraŭe, ĝi estas libera rakonto de sprita kaj homa homo, kiu nek afektas emociojn, nek hontas pri ili. Ni amas lin, kiam, matene, kun nelacigitaj kruroj, li marŝe ekiras sur la monton, malŝatante la vagonaron, kiu portas la senfortulojn kaj dikventrulojn ĝis la supro de [[Montenvers]]; kaj egale ni amas lin, kiam, kun membroj streĉitaj de nekutima ekzerciteco, li staras sur la supro kaj meditas pri la komforta hotelo tie malsupre, pri la baldaŭ venonta krepusko, pri la longa penado de la malsuprenira marŝo, kaj decidas enpoŝigi sian antaŭan fierecon kaj veturi kun la dikuloj. Pri du aŭ tri punktoj stilaj en tiu ĉi cetere bonstila [[traduko]] mi sentas min ne plene kontenta; el tiuj mi citos unu, la plej gravan. Rilate la sufikson ''ig'', mi trovas en kelkaj lokoj jen mankon, jen troecon. Ekzemple: teruriga (12, 8) estas neĝusta, ĉar teruri (sen ig) signifas: meti teruron (Ps. xxvii. 1; Ham. 18, 11); dronitaj (14, 18) bezonas ''ig'', ĉar droni signifas, ne sufoki, sed sufokiĝi (Ham. 70, 14; Krest. 185, 35); naŭziga (22, 17) estas trohava, ĉar naŭzi signifas: meti naŭzon (Rab. 33, 11; Rev. 26, 21); ardita (28, 18) devus esti ardigita aŭ ardanta, ĉar ardi signifas : esti varmega (Sent. Sal. vi, 28; Marta 166, 11); duonruinita (50, 18) bezonas la ig (Ham. 46, 14; Rab. 64, 31). Pri la tipografio kaj bildaro de tiu ĉi volumo mi povas diri, ke ili inde subtenas la tradiciojn de la Presa Esperantista Societo de Parizo.|A.E.W. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 107, Novembro (1913)}} ===[[Ekskurso en nombroj]]=== F. Emerson Andrews. '''Ekskurso en nombroj'''. Eldonis ''The Duodecimal Society of America'' (poste renomita ''Dozenal Society of America'', [https://dozenal.org/ ligilo]), [[Staten Island]], 1960(?) {{citaĵo|Tiu interesa broŝureto enhavas [[artikolo]]n, kiu prezentas, en popularaj vortoj, malnovan ideon. Ĝi estas la kalkulado laŭ la [[Dekduuma sistemo|bazo 12]], en matematiko, pezoj kaj mezuroj kaj aliaj branĉoj, anstataŭ la uzata [[Dekuma nombrosistemo|decimala sistemo]]. Laŭ la aŭtoro, “la sistemo 12 ne estas malfacila por provi; tradicio, ne malfacileco, estas la obstaklo. Unue, ni devas elpensi eldonajn [[simbolo]]jn, kiujn la hindoj kaj la arabaj forgesis”. |[[Brazila Esperantisto]] 1960_n558-561_sep-dec}} ===[[Ekstremoj]]=== [[Miguel Fernandez]]; [[Jorge Camacho]]; [[Gonçalo Neves]]; [[Liven Dek]]. '''Ekstremoj'''. Eld. [[Internacia Esperanto-Muzeo]], Vieno, 1997. ===[[Esenco de la Danziga Problemo]]=== St. WL '''Esenco de la Danziga Problemo: Kelkaj notoj histori-ekonomiaj. '''. Eld. Pola Esperantista Klubo, Krakovo, 1934? 10 pĝ. ===[[Esperanta vespero tra la radio JFAK]]=== '''Esperanta vespero tra la radio JFAK'''. Eld. [[Taikoku Esperanto-Asocio]], [[Tokio]], 1931(?). {{citaĵo|Enhavas la tekston de la «Esperanta Vespero», kiun la tieaj Esperantistoj dissendis okaze de naskiĝtago de Zamenhof, tra ia radio-stacio J.F.A.K. La teksto estas en Japanaj literoj skribita, sed kun klarigoj en Esperanto|[[Belga esperantisto]] n190 (nov 1931)}} ===[[Esperanto?]]=== '''Esperanto? Eldiroj de eminentaj polaj intelektuloj. En Esperanto kaj [[Pola Lingvo]]. ''' Eld. [[Pola Esperanto-Asocio]], Varsovio, 1965(?) ===[[Esperanto and Machine Translation]]=== Ian D. K. Kelly. '''Esperanto and Machine Translation'''. Eld. [[Esperanto Centre]], Londono, 1983. 4 p. 30 cm. {{citaĵo|Anglalingva informbroŝuro pri la utilo kaj stato de Esperanto en maŝina tradukado|[[Der Esperantist]] n132 apr.1985}} ===[[Esperanto-Bulgara Frazaro]]=== '''Esperanto-Bulgara Frazaro / Есперанто-Български разговорникъ.''' Eld. [[Centra Librejo Esperanto]], [[Sofio]], 1925(?) {{citaĵo|Bontempe venas tiu ĉi libreto ; oni sentas jam bezonon je tia verko, por plifaciligi la parol-lernadon al la novaj [[samideano]]j. La teksto estas aranĝita laŭ la Esperanto-Germana frazlibro „[[Ĉu vi parolas Esperante]]“. Preso bona kaj korekta, escepte okazon de erara neuzo de akuzativo: „kia vetero ni havos morgaŭ?“ (pĝ 12), kaj de erara uzo de akuzativo: „La deziritan ĉambron estos libera hodiaŭ posttagmeze“ (pĝ. 30).|[[Bulgara Esperantisto]], j06 n10, 1925}} ===[[Esperanto a Katolíci]]=== '''Esperanto a Katolíci'''. Eld. [[Katolika Esperanta Societo]], Praha, 1948(?), 32 pĝ {{citaĵo|32-paĝa libreto por diskonigi la Esperantan movadon al la Ĉeĥlingva Romkatolikaro. Alloge presita en 10,000 ekz. Ni esperas, ke ĝi bone trafos sian celan, por kiu ĝi aspektas tre taŭga.|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 523-523 nov-dec 1948}} ===[[Esperanto Commercial]]=== '''Esperanto Commercial''' Complement de l'Esperanto en dix leçons. Eld. [[Centra Librejo Esperantista]], Paris, 1926? {{citaĵo|Speciala terminaro kaj ekzercaro komercaj.|[[Belga esperantisto]] n138-139 (aug-sep 1926)}} ===[[Esperanto-Deklaracio]]=== C. C. Walker. '''Esperanto-Deklaracio fidela pri la Vero elmontrata laŭ la Sankta Biblio (la neerareblaj Skriboj), kaj ne sama kiel la kredo populara, kiu multe konsistas el la fabloj, kiujn venontajn la apostolo Paŭlo antaŭ diris'''. Eld. la aŭtoro, Birmghan, 1926? ===[[Esperanto for de Friezen]]=== C. Hettema. '''Esperanto for de Friezen ( Frysk EsperantoLearboek)''. Eld. la aŭtoro, [[Munnekeburen]], 1935(?) {{citaĵo|Simpla lernolibro de Esperanto en la [[Frisa lingvaro|lingvo frisa]] : represo de artikolaro ankoraŭ daŭrigata en la gazeto ''It Forban''. Ŝajne la unua en tiu lingvo, kaj tre bona. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 369, Januaro (1936)}} ===[[Esperanto in Outline]]=== R.A.M Kearney. '''Esperanto in Outline'''. Eld. ''[[Brita Esperanto-Asocio|British Esperanto Association]]'', Londono, 1932 (?), 48 pĝ. {{citaĵo|Ĉi tiu libro celas provizi suplementan legaĵon de elementa speco, uzeblan paralele kun iu ajn gramatiko. Ĝi ankaŭ povas utili kiel revizia legaĵo, aŭ eĉ kiel [[lernolibro]] sendependa. Por tiu lasta [[celo]], tamen, estus bone havi la helpon de [[instruisto]]: la ordinara lernanto sole studanta eble trovus ĝin iom tro konciza. Efektive, en 86 malgrandaj paĝoj oni sukcesis prezenti klare kaj interese per simpla kontinua legaĵo la ĉefaĵojn de la [[Esperanta gramatiko]]. Sekvas tre plenaj indeksoj. Iom stranga estas ''Braŭn, Grijn, Ĉalz, Ĝejmz,'' flanke de ''Roberto'' kaj ''Ermesto''. ''Kresento'' estas formo almenaŭ diskutebla ; ordinare oni diras konduti, ne sin konduti. Sed entute la libro ŝajnas tre bona kaj siaspece unika. Ĝi eestas tute rekomendinda. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 329, Septembro (1932)}} === [[L'Espéranto et les associations internationales au congrès mondial de Bruxelles]] === '''L'Espéranto et les associations internationales au congrès mondial de Bruxelles'''. Publikaĵo No 8 de la ''«Societé des Amis de l’Espéranto». Office Central Espérantiste''. Paris, 1920. {{Citaĵo|Stenografa raporto pri la diskutoj pri Es­peranto dum la memorindaj kunsidoj de la Unuiĝo de la Internaciaj Asocioj, [[diskuto]]j, kiuj kondukis al brila venko de Esperanto.|[[Belga Esperantisto]] n083-084 (jan-feb 1921)}} === [[Esperanto for all]] === '''Esperanto for all. How to Read, Write and Speak it'''. Eld. [[British Esperanto Association]], London. {{Citaĵo|Tre praktika propaganda broŝuro kun malgranda gramatiko de nia lingvo. La propagranda parto estas tre efike aranĝita, kaj prezentas la tutan problemon de Esperanto per malgrandaj artikoletoj, laŭ fake: Kio estas Esperanto? La eduka valoro de Esperanto; Esperanto en komerco, komercaj ĉambroj; Kongresoj, scienco; literaturo. Organizaĵoj; Esperanto en Granda Britujo; La aŭtoro de Esperanto; Ligo de Nacioj; Vortoj de Universitataj Profesoroj.|[[Belga Esperantisto]] n101-102 (jul-aug 1923)}} === [[Esperanto-Gazeto]] === Informilo de la ''Esperanto-Gruppe Unterweser'', regiona esperanto-unuiĝo kun centro en la [[distrikto Wesermarsch]] de [[Malsupra Saksio]], Germanio, [http://www.esperanto.de/unterweser ligilo], kvarmonata ekde oktobro 2001. ISSN 1861-3330 ===[[Esperanto Lehrbuch]]=== *''Esperanto Lehrbuch nach grammatikalischer Lehrmethode. (Esperanto-Lernolibro laŭ gramatika instrumetodo)''. Eld. ''-Esperanto-Bund für die Deutschen Sprachgebiete'', do [[Germana Laborista Esperanto-Asocio]], la germanlingca branĉo de [[SAT]], Berlino, 1933(?). {{citaĵo|Verkita en simpla lingvo kun multaj gramatikaj klarigoj, la libreto ŝajnas al ni taŭga por instruado en laboristaj rondoj. La aŭtoro(j) tamen montras la [[emo]]n nenecese kompliki la lingvon. Ni rimarkas la prepozicion kontraŭ kun [[akuzativo]] superflua en sekvantaj ekzemploj: p. 54 rimedo kontraŭ malsanon, kiu estas kontraŭ min. Same "tra" kun superflua akuzativo: p 67 rigardi tra la [[fenestro]]n. Oni ne emu korekti la [[Fundamento de Esperanto|Fundamento]]n, kiu donas tute similajn ekzemplojn kun simpla nominativo: kondukis tra la stratoj § 22.14; iras tra la fenestro § 25.29 ; Trairi tra nia mallarĝa pordo § 33.2: vojeto kondukas tra tiu ĉi kampo al nia domo. Pri kontraŭ; havis malamon kontraŭ la pli juna § 13.1 ; batalis kontraŭ niaj malamikoj § 39.14 Ni same rimarkas eraran uzon de po, en la frazo p. 76: laboristoj laboras nur 6 horojn po tage. Tie oni devus bavi laboras po ses horoj tage, (por tago aŭ ĉiutage), la prepozicio po estas uzota antaŭ la variebla kvanto- po 6, po 8, po 10, kaj ne antaŭ la fiksa unueca ideo: por (ĉiu) tago, por (ĉiu) jaro, por (ĉiu) infano. Vidu Fundam.: po 3 pomoj al ĉiu el la infanoj § 15.14; po 10 paĝoj en ĉiu tago § 15 16|[[Belga esperantisto]] n199 (jan-feb 1933)}} === [[Esperanto, Lingua Internazionale]] === '''Esperanto, Lingua Internazionale'''. [[Cooperativa Esperantista Italiana]]. [[Ĝenovo]], 1912(?). {{Citaĵo|Bona propaganda broŝuro por Italoj. Krom la regulojn de nia lingvo ordigitajn en 10 lecionoj, tiu libreto enhavas noteton pri Esperanto kaj ĝia disvastiĝo kaj pri la Kongresoj, tradukajn ekzercojn, tabelon de la pronomoj, la himnon Espero kaj fine vortareton praktikan esperanto-italan.|[[Belga Esperantisto]] n050 (dec 1912)}} === [[Esperanton Kielioppi]] === * '''Esperanton Kielioppi, gramatiko de Esperanto por finnoj verkita laŭ la Fundamento de D-ro Zamenhof'''. Eldonis K. J. Gummerus, Osakeyhtitö, Jyvaskyla. 120 paĝoj 18 X 12 1/2. ===[[La Esperanto-societo]]=== '''La Esperanto-societo'''. [[UEA]], [[Roterdamo]], 1966. {{citaĵo|El la plumo de la Estraranoj de UEA [[Ivo Lapenna]], [[Gunther Becker]], [[Egidius Wensing|E. L. M. Wensing]] kaj [[Maurice Jaumotte]], la interesa serio de artikoloj, kiuj konsistigas ĉi tiun utilan libreton celas informi al la esperantistaro pri aferoj kiuj koncernas al la plej efika disvastigado de nia lingvo, ĉefe per la celtrafa agado de la lokaj Esperanto-Grupoj. La enhavo prezentiĝas jene: 1 : La rolo de la lokaj Esperanto-Societoj por realigo de la dua laborplano de UEA (I. Lapenna); 2: Unikaj eblecoj por informado sur loka nivelo (G. Becker); 3: Kie formiĝas la vera Esperantisto? (E. L. M. Wensing); 4: Kiel vivadigi niajn lokaj grupojn (M. Jaumotte); 5: Ekzemplo de modela esperanto-societo (I. Lapenna); Modela Statuto de Loka Grupo. El la Dua Baza Laborplano de [[UEA]]. Ne estas necese diri, ke ĉi tiu broŝuro estas speciale interesa por la lokaj Esperanto-grupoj de la tuta mondo. Al ĉiuj ĝi liveros abundajn konsilojn pri [[informado]], organizado kaj distraĵoj.|[[Nicolás Escartín|N. L. ESCARTIN]]. [[Boletín]] n155 (maj 1966)}} ===[[Esperanta Pola kaj Esperanta Litova bibliografio (1887-1912)]]=== Z. Adam. '''Esperanta Pola kaj Esperanta Litova bibliografio (1887-1912)'''. Eld. L. Boguslawski, Varsovio, 1914 (?) {{Citaĵo|Tiu grava verko havigos oportunan dokumentaron al la Esperantistaj literaturistoj kaj historiistoj. Ĝi daurigas, en pli kompleta kaj pli scienca formo, la laboron tiel bone komencitan de S-ro G. Davidov. La Esperanta - Pola Bibliografio enhavas: a) Esperantajn verkojn de polaj autoroj; b) polajn tradukojn de priesperantaj verkoj de nepolaj aŭtoroj; e) kolektajn verkojn de diversnaciaj autoroj. La ordo de libroj estas kronologia, sed nur laŭ jaroj, ĉiuj detaloj de la titoloj estas konservitaj. Prave rimarkigas S-ro Z. Adam, ke en la titoloj ofte troviĝas interesaj kaj gravaj detaloj por la historio de Esperanto. La valoro de tiu libro de S-ro Zakrzeuwki, jam granda en la estanteco, pli kaj pli grandigos en la estontjaroj.|Esperanto n172 jul 1914}} ===[[Esperanto poŝ-libreto]]=== '''Esperanto poŝ-libreto'''. Eld. Librejo Esperanto, Moskvo, 1913(?) du volumoj. N° 1. [[La Premiito]], novelo originale verkita en Esperanto de [[Herschel S. Hall]]. Nº 2. [[Tra la loko ensorĉita]], novelo originale verkita en Esperanto de [[J. Ŝirjaev]] ([[Ivan Malfeliĉulo]]) (17 paĝa). {{citaĵo|Feliĉe kaj esperige komenciĝas la malkara Esperanta poŝ-biblioteko. Efektive "La Premiito" kaj "Tra la loko ensorĉita" ambaŭ sin rekomendas per interesaj temoj, lerte kondukita rakonto kaj bona stilo. En "Tra la loko ensorĉita" mi rimarkis nur la kutiman malkorektajon de niaj rusaj literaturistoj: por ke aranĝi la edziĝofeston (por ke ili aranĝu, por aranĝi). Vidu sur la paĝo 14: por ke ŝi ne forkuru, ĉu iu el niaj rusaj legantoj komplezus skribi al mi (mi ne konas la rusan) kaj klarigi, kial la Rusoj emas tiun nekorektan uzmanieron de "por ke"? |[[Verto]]; Esperanto, n 148 jul 1913}} ===[[Esperanto the world interlanguage]]=== [[George Alan Connor]], [[Doris Tappan Connor]], [[William Solzbacker]] kaj [[Johano Baptisto Se-Tsien Kao]] (kompilintoj). '''Esperanto the world interlanguage — Six books in one'''. Eld. [[Thomas Yoseloff]], [[New York]], 1959. {{citaĵo|Tiu nova reviziita eldono (ses [[libro]]j en unu) enhavas ses partojn: ''Lingvoj kaj Esperanto. Praktika lernolibro. Moderna legolibro. Gvidlibro por la esperantistoj. Esperanta angla vortaro. Angla-Esperanta vortaro. Interesa, utila verko por ĉiuj, kiuj scias la anglan lingvon.|[[Brazila Esperantisto]] 1960_n558-561_sep-dec.}} ===[[Esperdona Islando]]=== Jak. de Vreese. '''Esperdona Islando'''. Esperantigita de [[Fratulo Floriano]]. Eld. [[Espero Katolika]], Parizo, 1931(?) - Islanda originalo: '''Veelbelovend Ijsland''', eld. Xaveriana, Leuven, 1924. {{citaĵo|Tre zorge prezentita libreto, kies kliŝoj sur glata papero presitaj bele aspektas, dum la enhavo ĵetas specialan lumon sur la vivo en tiu malproksima lando, aparte je rilato al la Katolika religio.|[[ Belga esperantisto]] n.190 (nov 1931) }} ===[[Espersteno]]=== J. Catton . '''Espersteno'''. 1912(?) {{citaĵo|Tiu libro ne celas sole tiujn, kiuj jam scias la Pitmanan sistemon, sed ankaŭ samideanojn, kiuj dezirus konatiĝi kun tio per Esperanto. Ĉar ni ne esploris funde la aferon, ni ne povas juĝi pri la komparaj meritoj de ĉi tiu alfaro kaj tiu farita de alia amiko, S-ro Ledger ; tion oni povus decidi nur post detala ekzerciĝado pri ambaŭ. Ni nur konstatas, ke S-ro Catton evidente tre zorge kaj detale ellaboris la aferon, kaj ni kore rekomendas la [[libro]]n al la atento de ĉiu praktikanto de la “flugilhava arto.” |Z. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 090, Junio (1912)}} === [[Estas, do, en Kristianismo io valora]] === [[Walter Searle]]. '''Estas, do, en Kristianismo io valora'''. Eld. «One by One» Working Band, London, 1921? ===[[Estonio antaŭe kaj nun]]=== '''Estonio antaŭe kaj nun'''. Eldonis Esperanta Turista Komisiono ĉe [[Esperanto-Asocio de Estonio]], [[Talino]], 1930. ===[[Estonta milito]]=== [[Johano de Bloch]]. '''Estonta milito'''. Eld. Libraro Pacifisma, Parizo, 1908(?) ===[[La Eterna Evangelio]]=== H. J. Pätiälä, pastro. '''La Eterna Evangelio'''. Eldonis la aŭtoro, [[Turku]], 1931(?). {{citaĵo|La aŭtoro intencas daŭrigi la serion de siaj libretoj pri sanktaj kaj bibliaj [[temo]]j. |[[Belga esperantisto]] n189 (okt 1931)}} ===[[Eterna Sopiro]]=== J. Olsvanger. ''Eterna Sopiro'''. Eld. [[Palestina Esperanta Ligo]], Jerusalemo. Tiu verko havis almenaŭ du eldonojn, la dua en la frua 1940 jardeko. ===[[Eŭropa kalendaro 1981-82]]=== '''Eŭropa kalendaro 1981-82'''. Eld. [[Eŭropa Klubo]], Paderborn, 1981. {{citaĵo|Ni havas antaŭ ni surprize kompletan, nekutiman, originalan kaj bele presitan kalendaron. La kovrilo, diverskolora jam, prezentas la flagojn de la diversaj ŝtatoj apartenantaj aŭ apartenontaj al la [[Eŭropa Komunumo]], kaj per diversaj koloroj kaj frazoj montras kion interne havos la kalendaro, tio estas veran eŭropan kulturan informaron. La samaj frazoj de ĉiu paĝo aperas en la lingvoj de la membroj de la nuna, E-Komunumo, krom en la latina kaj en la internacia lingvo Esperanto. Jam de la unua paĝo, krom la notoj de normala kalendaro (dato, semajntago, monato) kaj ĉiam en la menciitaj lingvoj, paĝon post paĝo, oni trovas veran internacian [[vortaro]]n por lerni eŭropajn lingvojn aŭ rememori ilin se iam lernitajn. Krom tio aperas la historio de la evoluo de la Eŭropa Unio, kaj la historio, [[klimato]], ekonomio k.t.p. de la diversaj eŭropaj landoj. Vere ne temas pri poŝa. nek mura kalendaro, sed informa kalendaro, taŭga por sciemaj personoj, ĉar ĝi enhavas ankaŭ prezentadon de la fonetiko, gramatiko k.t.p. de Esperanto, krom aliaj tre utilaj informoj pri eŭropaj gastejoj, hoteloj, konendaj Deklaracioj kiel la [[Universala Deklaracio pri Homaj Rajtoj]] kaj la Memorando de la [[Eŭropa Klubo]]. Por la studentoj, por la lingvamantoj ĉi tiu kalendaro estas posedinda [[juvelo]], kiu permesas lerni aŭ perfektiĝi en diversaj lingvoj samtempe kaj ekkoni novaĵojn kiuj neniam restos malaktualaj. Al tio jam dirita, ni devas aldoni ke la kalendaro prezentas en la lastaj folioj la datojn ĝis 1989-a. Ni gratulas la Eŭropan Klubon de Paderborn pro la granda laboro kaj bona prezentado kaj informado kiun tiu kalendaro proponas al la leganto.|Uruena. [[Boletín]] n248 (nov 1981)}} === serio [[Evangelio de belismo]]=== Okamoto Rikiiĉi (岡本力一著). Eldonis Belisma Koopera Kulturejo, [[Ŝizuoka]], 1932 Serio de tri volumenoj, ĉiu en amplekso de 44 paĝoj kaj formato de 13x19 cm: # [[Evangelio de spirita korpo]] # [[Evangelio de sinkompletigo]] # [[Evangelio de pura belo]] ===[[La Evangelio laŭ Sankta Johano kaj la Prediko sur la Monto]]=== '''La Evangelio laŭ Sankta Johano kaj la Prediko sur la Monto en lingvoj Esperanta kaj Portugala.'' Eld. [[Federação Espírita Brasileira]], Rio de Janeiro, 1946? {{citaĵo|Represoj el la Biblio, kun Portugala teksto en paralela kolumno. Espereble ĝi tre utilos al la Brazila [[Esperantistaro]].|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 491-492 mar-apr 1946}} === Eŭropo Unuigita === '''Eŭropo Unuigita. N° 1. (Skizo de praktika programo pacifista)'''. Teksto Esperanta-Franca. Verkita kaj eldonita de V. Zielinski, [[Konstantinopolo]]. 32 paĝoj 14 X 22 cm. {{Citaĵo|Plej priatentinda [[studo]] pri la nune tiom diskutata problemo de la universala pacigo de la homaro. La aŭtoro ne forgesas la potencon de la lingva pacigilo, kaj dediĉas al Esperanto gravan rolon en la praktikado de la de li proponitaj principoj. La libreto ankaŭ enhavas projekton de mallonga sed klara [[regularo]] de la celata Proksimorienta Paca Asocio|[[Belga Esperantisto]] n087 (maj 1922)}} == F == ===[[Faka Vortareto Nº 1]]=== '''Faka Vortareto Nº 1 (Provizora eldono): Terminoj uzataj en la fabrikado de ombreloj'''. Eld. Brita Literatura kaj Debata Societo, ~1920. {{citaĵo|La komitato de l' eldonanta societo decidis prepari fakajn vortaretojn; jen la unŭa provo. Ĝi ankaŭ anoncas tiajn por ŝuindustrio, [[teksaĵo]]j kaj vestaĵoj ellaborotaj helpe de alilandaj spertaj fakaj samideanoj. Tiu laŭdinda entrepreno starigi teknikajn vortarojn estas certe pli utila ol senĉesa servado de lingvaj plibonigoj. Unu paĝo montras desegnaĵon de ombrelo kun ĉiuj partoj signataj de literoj; la du aliaj donas la Esperantan nomaron de tiuj partoj kaj rilataj esprimoj, kun ilia angla traduko.|[[Georges Stroele|G.S.]] Esperanto n241 sep 1920}} ===[[Faktoj pri Germanujo]]=== [[Helmut Arntz]]. '''Faktoj pri Germanujo'''. Eld. Franz Steiner Verlag, Kolonio, 1958. [[Dosiero:Faktoj pri Germanujo.jpg|eta]] {{citaĵo|Ĝi estas la libro kiun la Germana Federacia Registaro disdonis senpage al la partoprenantoj de la [[UK 1958|universala kongreso en Mainz]] : kaj kiu ĝi nun disponigas al la Fremdlandaj esperantistoj por la prezo de nur unu respondkupono ! Vera donaco ! Ĝi estas tre interesa kaj tre bela. Tute kompreneble ĝi prenas starpunkton kontraŭ la reĝimo en [[Orienta Germanujo]] kaj konsideras fakte kiel Orientan Germanujon la parton kiu troviĝas nun en la Pola ŝtato. Lingvo bona kaj klara. Sed ni ne povas allasi la vorton dojeno : dekano estas la ĝusta vorto. Kara legant(in)o, rapidu havigi al vi tiun riĉan fonton de dokumentado.|[[Belga esperantisto]] n367 (mar-apr 1960)}} {{citaĵo|La nova eldono de tiu informilo pri la nuntempa Germanlande estas detala [[ekspozicio]] de ĉiuj pecoj kaj porcioj kiuj entute formas la tutan nacion, kun [[institucio]]j, registaro, formo de vivo, kaj popola evoluado. Kiel ĉiuj germanaj [[libro]]j, la aspekto estas serioze eleganta kun klaraj fotoj kaj originalaj desegnoj. La enhavo pritraktas la antikvan historion de la lando pasante tra la mezepoko ĝis la modema tempo, kie reliefiĝas la gravaj krizoj kiuj skuis ne nur tiu ŝtato, sed la tutan mondon. Estas rimarkindaj la atingoj kaj alta [[nivelo]] de disvolviĝo, en la kampo de la scienco, arto, kun biografioj de muzikistoj kaj verkistoj; same kiel en la sperta fako, kie oni vidas la progresojn atingitajn de la nova generacio. Finfine oni klare vidas la plibonigojn akiritajn lasta tempe per konstanta laborado kaj persistemo. Potenca ekonomio, aktiva vigla komerco kaj industrio, alta kulturnivele kaj agrablaj vivkondiĉoj por la civitanoj. Estas preskaŭ neeble priskribi detale la tutan interesan informadon. Tial kiu deziru sin informi pri la moderna vivo en tiu lando legu «Faktojn pri Germanujo» |A. Salete. [[Boletín]] n159 (jan 1967)}} ===[[Faktoj pri Nederlando]]=== '''Faktoj pri Nederlando'''. Eldonis la Ministerio de Eksterlandaj Aferoj, ''[[d:Q1037495|Ministerie van Buitenlandse Zaken]]'', [[Amsterdamo]], 1970(?) {{citaĵo|Informa [[broŝuro]] 48-paĝa, pri tiu interesa kaj laborema lando. La teksto estas dividita en 13 ĉapitrojn kaj ilustrita per pluraj fotografaĵoj.|[[Boletín]] n182 (nov 1970)}} ===[[Faktoj pri Norvegujo]]=== '''Faktoj pri Norvegujo''' tradukis [[Hans Amund Rosbach]]. Eld. Chr. Schibsteds Forlag, [[Oslo]], 1953(?) {{citaĵo|Jen tre interesa libreto, ĝemela frato de tiu titolita «Faktoj pri Danlando». Ĝi estas Esperanta eldono de oficiala informbroŝuro, pri la norvega lando, aperinta jam en pluraj lingvoj. Eldonita de Chr. Schibsteds Forlag kaj la plej granda norvega taggazeto ''[[Aftenposten]]'', en kunlaboro kun [[Norvega Esperantista Ligo]], ĝi ricevis subvencion de la norvega departemento por la ekstero. Koncize, sed abunde, la libreto donas konkretajn kaj objektivajn informojn pri la bela lando de la [[fjordo]]j, kiu certe interesos al ĉiuj esperantistoj. La nomo de la tradukinto, [[Johan Hammond Rosbach|S-ro H. A. Rosbach]], konata aŭtoro de «Bagatelaro», estas bona garantio pri lingvoperfakteco. Miaopinie, estus tre interese eldoni similajn libretojn pri aliaj [[lando]]j, kiuj konstigus belan [[kolekto]]n.| J. JUAN FORNÉ [[Boletín]] n060 (dec 1953)}} ===[[La Fermo kaj Sekigo de la Suda Maro]]=== '''La Fermo kaj Sekigo de la Suda Maro'''. Eld. Nederlanda Ĝenerala Fremdultrafika Asocio <!-- nacilingve ne ''Nederlandse Algemene Buitenlandse Verkeersvereniging'' - kio do? -->, [[Hago]], 1938(?) {{citaĵo|Rimarkinda raporto pri la konstruo de digo, kiu en majo 1932 fine fermis la sudan parton de la [[Suda Maro]] (Zuider Zee), kiu fariĝis pro tio akvo enlanda, aldonis 794 al la surfaco de [[Nederlando]], kaj donos kultivlaboron al 300,000 homoj. Sendube unu el la plej interesaj kaj rimarkindaj inĝenieraj laboroj iam plenumitaj. La rakonto estas unika, klare prezentita, kaj belege ilustrita per 33 bildoj elaeraj. Ni varme rekomendas, ke oni ĝin akiru. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 395, marto (1938)}} ===[[Feuillets Encyclopédiques de Documentation Espérantiste]]=== [[Louis Perret]]. '''Feuillets Encyclopédiques de Documentation Espérantiste'''. Lyon, edke 1946 ĝis 1955.<ref>https://arkivo.esperanto-france.org/divers/perret/fede.htm</ref> {{citaĵo|Jen aperis 3-a kajero de tiu bonega verko, kiu alportos senegalan helpon al propagandistoj en landoj de francalingvo. Estas metoda kompilo de plej diversaj tekstoj, opinioj de famuloj, kiujn kompletigas bonegaj fotoj, je tre diversaj temoj kaj okazoj en la esperantista mondo. Estas vere giganta laboro, kiun entreprenis tiu fervora samideano, kiu vere meritas helpon de ĉiuj. Ni esperas, ke ĉiu samideano fariĝos abonanto de tiu Enciklopedio por sia profito en la propagando de nia kara lingvo kaj por helpi la eldoniston en lia peniga kaj honorinda laboro.|[[Afrika Revuo]] numeroj 11-12, Novembro - Decembro (1947)}} ===[[La Fianĉino de Olivetan]]=== Denise Hourtisque. '''La Fianĉino de Olivetan'''. Trad. André Bachelier. Eld. [[Kristana Esperantista Ligo Internacia]], Parizo, 1955(?). {{citaĵo|La enhavo rekondukas nin al la unua periodo de la reformaco (''tiel''), kiam la protestantoj suferis pro gravaj kaj teruraj persekutoj ofte finigantaj sur la [[brulŝtipo]]. Ĝenerale la lingvo estas bona, kvankam kelkaj gramatikaj eraroj ne mankas. Ekz. pago 2: li edzigis sencerbulinon tian, KIA vi. (kiel), paĝo 3: Neniam mi vidis lin kolerantan (koleranta) konduki ĝis bona fino (al); paĝo 6: ĝis ĵeti nin (prepozicio antaŭ infinitivo).|[[Belga Esperantisto]] - Numero 332, aprilo 1955}} ===[[La filoj de l’ŝtonkora homo]]=== T. Horvath, [[Pŭl Korcsmŭros]]. '''La filoj de l’ŝtonkora homo''', trad [[Vilmos Benczik]]. Hungara Esperanto-Asocio, Budapest (1978), 60 p. Bildstria libro bazita en samnoma romano de Mór Jókai (1825—1904). {{citaĵo|Mór Jókai (1825—1904) estas granda [[romanisto]] de la lastjarcenta Hungario. Li verkis pli ol cent librojn, ties temoj li ĉerpis el la heroaj eventoj de la [[revolucio]] kaj liberecbataloj de la jaroj 1848/1849, kaj la tielnomata «reformepoko" inter 1825 kaj 1848. "La filoj de l’ŝtonkora homo" aperis [[1869]], du jardekojn post la malvenko de la liberecbatalo. Ĝi estas deviga legaĵo en la antaŭlasta klaso de la hungaraj [[bazlernejo]]j, ĝi estas tradukita en ok [[lingvo]]jn kaj plurfoje filmigita. HEA prezentas al eksterlanda legantaro la skeleton de la ampleksa verko en [[formo]] de bildrakonto. [[Vilmos Benczik]] esperantigis la tekstojn de T. Horvath kiuj akompanas la desegnaĵojn de [[Pŭl Korcsmŭros]]. Estas provo apliki la en multaj landoj popularan formon de bildrakontoj kaj liveri facilan, intereskaptan legaĵon ankaŭ por komencantoj. Rakontiĝas la aventura historio de la tri fratoj Baradlay kiuj diversmaniere kaj diversloke partoprenis la revolucion [[1848]]. Eĉ tiu mallonga bildrakonto kun malmultvorta teksto prezentas mozaikon de aventuro, politiko, heroismo, sed ankaŭ amo, malico, humoro. Eble la bildrakonto instigas al legado de la nacilingvaj tradukoj de verkoj de Mor Jokai, kiuj helpas al eksterlandanoj pli bone kompreni hungarojn. Tio estis unu el la motivoj kiuj instigis. HEA-n eldoni tiun-ĉi libreton.|[[Linde Knoschke]]. [[Der Esperantist]] - Numero 103, Majo (1980)}} === [[La fina batalilo]] === [[Theodora Wilson Wilson]]. '''la fina batalilo (Hellito aŭ...) Vizio'''. Trad. anonima. Eld. C. W. Daniel Ltd., London, 1916(?) 172 paĝoj. {{citaĵo|Jen libro interesa por ĉiu samideano. Oni sentas, ke la aŭtorino ĝin verkis el plena koro. Kortuŝita de. la teruraĵoj de la Milito, inspirita verki libron, kiu prezentos la faktojn al la ĝenerala nescianta publiko, ŝi esperas, ke la publiko, siavice, kortuŝiĝos kaj inspiriĝos forte militi kontraŭ la milito. Neniu homamanto povas legi la malgajigajn paĝojn ne pensante: “ Efektive tiuj veraĵoj devus esti konataj de ĉiuj, kaj precipe de la nepensemuloj, kiuj avide sekvas la politikajn kaj ĵurnalistajn alvokojn kaj blinde kredas la troigojn kaj falsdirojn de la ĉieaj militemuloj.” En Ĉapitro VII, kie soldatoj parolas en vagonaro en Ĉapitro X, kie flegistino kaj alia virino malkaŝas siajn korsentojn, en Ĉapitro XVII, kie la “ homamaso ” montras sian timon kaj brutan forton,en Ĉapitro XXVI, kie vundita oficiro kaj pastro ortodoksa interŝanĝas siajn opiniojn pri “[[Dio de Bataloj]],” kaj en aliaj, oni facile konstatas, ke la verkintino profunde konas la homan karakteron. Tute trafeŝi prezentas bildon post bildo de la [[Granda Milito]], sed me, kiel la populara kinematografo ilin prezentas. Efektive la libro dividiĝas en 33 Ĉapitrojn, kaj preskaŭ ĉiun oni povas legi kiel apartan rakonton. Tamen la tuta ĉapitraro prezentas unu historion pli malpli bone kunligitan. Al la recenzisto ŝajnas, ke eble la libro mem estus pli grava kaj pli efika, se ĝi enhavus malpli da fantaziaj Ĉapitroj, kaj simple prezentus la krudajn faktojn kiel ili estas, lasante al la imago de ĉiu religiulo aŭ nereligiulo la eltrovon de la vera kaŭzo de la tragediaj tagoj, kiujn ni nun travivas, Pri la esperanta stilo, al la recenzisto malmulto ŝajnis kritikinda. Vortoj kiel “mesaĝo,” “murdi”, “mis-kompreni,” “ perpleksi,” kaj “ kunsorti” ne estas troveblaj, certe, en la ĝisnunaj vortaroj. Iliaj advokatoj pretendas bezonon de tiaj vortoj, kaj, cetere, ĉiam estas permesite al verkistoj la provuzadon de tiaj novaj vortoj. Tamen estus bone aldoni ĉiam moton pri la provvorto, kiel, efektive, oni faris pri unu el la supraj vortoj. (Vidu p. 77). Oni rimarkas: “ Ĉio por kiu, p. 12, kaj “ ĉio por kio,” p. 18. La unua, kredeble, estas preseraro. Malofte eraroj de stilo enestas la libron, sed eble “ kaptante la punkton,” p. 21 ne estas klara al alilanduloj ; kaj pli bona ol “ rediris,” lasta linio, p. 24, estus “ respondis.” Aliflanke, oni povas rekomendi al ĉiu studanto de Esperanto la legadon de tia bone kaj lerte tradukita verko.|Moljo. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 146, Februaro (1917)}} === [[Foiro de Frankfurt]] === '''Foiro de Frankfurt. 23-29 sep.''' Frankfurt, 1923, 23 pĝ. Ilustrita. ===[[Folkenes forbund om esperanto]]=== '''Folkenes forbund om esperanto'''. Eld. [[Centra Dana Esperantista Ligo]], Kopenhago, 1923. ===[[Folkloro kaj Kolektivaj Esploroj per Bonvolaj Informantoj]]=== A. Varagnac. '''Folkloro kaj Kolektivaj Esploroj per Bonvolaj Informantoj'''. Eld. Union Republicaine, [[Chalons-sur-Marne]], 1935(?), 8 pĝ. {{citaĵo|Studaĵo pri la utileco de folklora [[studo]], kun klasifiko kaj priskribo de ĝia [[kampo]]. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 368, Decembro (1935)}} ===[[La Franca Linio]]=== '''La Franca Linio. La Linio, kiu fortranĉas la angulon Plymouth al Novjorko en malpli ol ses tagoj'''. Eld. Compagnie Generale Transatlantique, Ltd., Londono, 1926 (?), 8 pĝ. ===[[Fundamenta Esperanto-Japana Vortaro]]=== [[Yoshi H. Ishiguro]] kaj [[Kurachi Haruo]]. '''Fundamenta Esperanto-Japana Vortaro'''. Eld. Kiboŝa, [[Tokio]], 1931(?) {{citaĵo|Luksa rizpapera 100-paĝa [[gramatiko]] kaj vortaro Esperanto-japana, lede bindita, por la veŝt-poŝo. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 314, Junio (1931)}} == G == ===[[Gajaj Klubvesperoj]]=== [[Gudrun Riisberg]] kaj aliaj '''Gajaj Klubvesperoj'''. Eld [[Dansk Esperanto-Forlag]], Aabyhoj, 197(?) {{citaĵo|Jen kolekto de bonhumoraj skeĉoj kaj ludoj tre adekvataj por vivigi nian lingvon en la kluboj. La libreto estas tre bonvena pro la spriteco kaj facila ludeblo de sia enhavo. Mi citu la skeĉojn “La kudrilo", ludebla de kvar aktoroj; “Egal-Rajto", "Fatamorgano" kaj "Kion vi diras?" ludeblaj de du kaj "La Porko” ludebla de tri. Kio pli bona ol praktikadi amuze? La preso esta s tre klara, mi trovis nur tri preserarojn, kiujn mi citas por eviti miskomprenon: p. 5, orelon ilin ( : ili); p. 8 foriros (: foriras); viziko (veziko ) . La lingvo estas korekta. Tamen... bedaŭrinde la uzo de: TIOM tiom malgaja, tiom granda, tiom malĝentila (paĝ. 18, 20, 22) kontraŭ la tradicia kaj pli flua TIEL. ATA "Li povas e sti savATa". AT kiel AS esprimas absolute neperfektan agon, dum la frazo citita celas perfektecon, do savITa (p. 25). A kun la pasiva gerundio. "Veni nerazita” anstataŭ nerazite. AS Por subjunktiveco: “ke la sinjorino estas zorge vestita ” anstataŭ estu. Miaj atentigoj ne iras nur al la simpatia libreto "Gajaj Klubvesperoj”, sedal ĉiu , kiu uzas la lingvon diverĝe, neunuece.|[[Salvador Gumá]]. [[Boletín]] n183 (jan 1971)}} ===[[Geodezia fakterminaro en ses lingvoj]]=== '''Geodezia fakterminaro en ses lingvoj'''. Eld. Budapesti Geodeziaj es Terkepeszeti Vallalat, Budapeŝto, en kvar volumenoj: 1976/1980/1981. En la angla, Esperanto, franca, germana, hungara kaj rusa. 1-a parto: Kompensuma kalkulado, kupera geodezio, landa [[mezurado]], 1976 (322 p.) ; 2a parto: Instrumentoj, iloj, instrument-teknikaj nocioj, 1978 (388 p.); 3a parto: Elementa [[geodezio]], parcelado, urb-ordigo, katastro, grundoklasifiko, 1980 (374 p.); 4a parto: [[Topografio]], 1981 (343 p.), 25 cm. === [[George Williams]] === '''George Williams. Skizo de la vivo de la fondinto de la [[Kristana Asocio de Junaj Viroj]] okaze de la centjarfesto de lia naskigo'''. Eld. Tutmonda Komitato de la K. A. de J. V., Ĝenevo, 1921. {{Citaĵo|Traduko laŭ la franca resumo de Th. Geisendorf de la angla verko «The Life of Sir George Williams». — La esperanta stilo kaj lingvo de tiu libro estas bonegaj. Entute tiu eldonaĵo estas tre interesa dokumento|[[Belga Esperantisto]] n092-093 (okt-nov 1922)}} ===[[Gramatiche vocabulari ed eserciçis di lenghe internacional esperanto pailadins furlàns]]=== '''Gramatiche vocabulari ed eserciçis di lenghe internacional esperanto pailadins furlàns'''. Eld. [[Esperanto-Udine]], [[Udine]], 1935(?) ===[[Grammatica da Lingua Esperanto]]=== [[Alberto Alvares Fernandes Vieira]] kaj [[Leonel Gonzaga]]. '''Grammatica da Lingua Esperanto'''. 2a eldono. Eld. M. Piedade & K°, Rio de Janeiro, 1907. ===[[La Granda Reĝo]]=== Pastro Joaĥim. '''La Granda Reĝo'''. Eld. Sekretariejo de la Surtronigo de la S. Koro de Jesuo, Ginneken, 1936(?), 22 pĝ. {{citaĵo|Alvoko al la honorigo de bildo de la [[Koro de Jesuo]] en Romkatolikaj hejmoj, kaj historio de tiucela movado. Lingve sufiĉe bona, sed ne perfekta. Ĉu necesas ''devocio, supremacia'' Preferinda estas ''Jesuo'', ol ''Jezuo''.|[[Montagu Christie Butler|M. C. B.]] [[La Brita Esperantisto]] - Numero 378, oktobro (1936) }} ===[[Gravuras e Vocabularios para o Ensino do Esperanto]]=== '''Gravuras e Vocabularios para o Ensino do Esperanto'''. Eld. [[Liga Esperantista Brasileira]], Rio de Janeiro, 1941(?) {{citaĵo|En ĉi tiu volumeto ni vidas serion de 21 [[bildopaĝo]]j, kiuj prezentas objektojn el la [[ĉiutaga vivo]]. Sur ĉiu paĝo troviĝas plimalpli 50 Esperantaj terminoj, nomantaj la [[objekto]]jn desegnitajn: entute la libro enhavas la nomojn de preskaŭ 1000 objektoj. Pri la Esperanta teksto respondas S-ro [[Alberto Couto Fernandes|S. Couto Fernandes]] [''tiel''], kaj (kiel oni atendus ĉe tia eminenta samideano) ĝi estas tute laŭdinda. Unu-du nekutimaj terminoj estas [[persieno]] (Venetian shutter) (kp. ĵaluzio, Venetian blind); kaj [[babasuarbo]], [[karnaubarbo]] (nomoj de lokaj arboj, kies signifon ni ne eltrovis). La ''[[Union Jack]]'' estas standardo Brita, ne sole Angla. Anstataŭ [[golfio]] aŭ gaŭfo (eksperimentaj nomoj ne plu uzataj) oni nun ordinare nomas la ludon [[golfo]]. Diversloke la bildoj estas iom tro malgrandaj aŭ malklaraj por facila distingo. Sed por 130 milreis la kursestro povas ricevi de la eldonejo la kolekton “A”, kun la samaj bildoj grandformataj por montro surmure : tio tre faciligus la instruadon.|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 433-434, Majo - Junio (1941) }} ===[[Gvidilo de l' profesoroj kaj de l' lernantoj]]=== '''Gvidilo de l' profesoroj kaj de l' lernantoj'''. Eld. [[Eldonejo de Esperanto]], [[Issy-les-Moulineaux]], 1933(?) {{citaĵo|Konsiloj por la lernado de Esperanta [[stenografio]] Duployé-Flageul kaj modela traduko de l’ ekzercoj.|[[Brazila Esperantisto]] 1933_n258-261_jan-apr.}} [[dosiero:Ŝapiro - Gvidilo tra Bialystok, 1923.pdf|eta|140ra]] === [[Gvidilo tra Bialystok, la nask-urbo de nia Majstro]] === '''Gvidilo tra Bialystok, la nask-urbo de nia Majstro'''. [[Jakobo Ŝapiro]], 1923, eldonejo [[Esperanto Triumfonta]] en [[Horrem]] apud [[Kolonjo]]. ([[d:Q94695516]] en vikidatumoj) == Ĝ == ===[[Ĝenerala instruado en V.D.R.]]=== '''Ĝenerala instruado en V.D.R.''' Eld. [[Fremdlingva eldonejo]], [[Hanojo]], 1971. {{citaĵo|Malgraŭ la sanga batalado, kiu jam de 25 jaroj ŝtormas tra Vjetnamio, la ĝenerala instruado disvolviĝas en vere mirigaj proporcioj, se konsideri kiom da obstakloj kaj handikapoj devas superi militanta popolo. Ĉi tiu [[libro]] bone prilumas la nunan situacion en la kampo de la edukado en [[Nord-Vjetnamio|V. D. R.]], faras rivelajn kom parojn kun la panoramo de pasintaj tempoj kaj projektas kun fido kaj optimismo por la futuro. Leginda libro, kies klara, simpla lingvo estas kroma logaĵo.|[[Fernando de Diego|F. de Diego]]. [[Boletín]] n191 (maj 1972)}} == H == === [[Handbook of the church esperantist leage]] === ''Handbook of the church esperantist leage (La Eklezia Esperantista Ligo)''. Eld. [[Eklezia Esperantista Ligo]], [[Huddersfield]], 12 paĝoj 22 X 14 cm. {{Citaĵo|Tre efike redaktita broŝuro en angla lingvo. Ĝi enhavas klarigon de la tuta programo de la ligo Eklezia, kiu konsistas el: Enkonduki Esperanton en la servo de la religio, Pliigi la Influon de l'Eklezio per Esperanto, Favorigi la literaturon de la internacia lingvo.|[[Belga Esperantisto]] n073-074 (mar-apr 1921)}} ===[[Hat Esperanto eine Zukunft?]]=== '''H. Jungschaffer'''. '''Hat Esperanto eine Zukunft?'''. 1948(?) ===[[Hejmoj de Birdoj]]=== [[Ju Zi]] '''Hejmoj de Birdoj'''. Ilustrita de [[Wu Daisheng]]. Eld. [[Ĉina Esperanto-Eldonejo]], [[Pekino]], 1983, 21 cm. {{citaĵo|Plenkolora infanlibreto pri birdoj kaj ties [[nesto]]j.|[[Der Esperantist]] n130_feb. 1985}} ===[[Heroldo-Taschenworterbuch]]=== '''Heroldo-Taschenworterbuch'''. Eld. [[Heroldo de Esperanto]], [[Kolonjo]], 1933(?) 131 pĝ. {{citaĵo|Esp-Germana kaj German-Esperanta poŝvortaro; klare presita, oportuna formato. Kun plenaj [[listo]]j de nomoj geografiaj kaj personaj, kaj interesa kaj utila enciklopedieto de la [[Esperanta movado]]. Bedaŭrinde la vortaro multe tro facile enlasas vortojn senutilajn kaj dubindajn. [[Ŝanĝo]], ekzemple, de ''fugo'' al ''fugeo'', aŭ de ''vipuro'' al ''vipero'', estas neakceptebla. ''Komuti'' kaj ''ŝalti'', ''gracila'' kaj ''svelta'', ''niti'' kaj ''vinkti'', ''MET'' kaj ''CET'', baraktas kune por ekzisto. Ŝajne oni celis kolekti multajnrenkonteblajn formojn senkribre, lasante la lolon kaj la tritikon kreski kune. Tio utilas pli al la leganto de nia [[gazetaro]], ol al la lernanto bezonanta gvidon. Malgraŭ la amaso da novaj [[vorto]]j, mankas ''heĝo'' ! | [[La Brita Esperantisto]] - Numero 336, Aprilo (1933)}} ===[[Hebrea progreso en Palestino]]=== '''Hebrea progreso en Palestino. Prezentita al la XVII-a Tutmonda Kongreso de Esperanto en Ĝenevo en Aŭgusto 1925'''. [[Centra Cionista Organizaĵo]], Londono, 1925. ===[[Hibakusha]]=== '''Hibakusha'''. Eld. Nihon Hidankyo. Tokyo 1982, 20 p. {{citaĵo|Hibakeoj en Esperanto nomiĝas la vunditoj kaj domaĝitaj de la jeto de atombomboj far [[Usono]] sur Hiroŝimon kaj Nagasakion. La Japana Federacio de la organizaĵoj de A- kaj [[H-bombo]]j suferitoj ([[The Japan Confederation of A- and H-Bomb Sufferiers Organization]]) eldonis 3-lingvan (Esperanta, angla, itala) riĉe kaj ja terure ilustritan kajeron pri la detruitaj [[Hiroŝimo]] kaj [[Nagasaki]] kaj pri ties mortbruligitaj aŭ ankoraŭ vivantaj viktimoj. Ege emociiga broŝuro, kiu helpu al ankoraŭ pli aktiva kontraŭstaro al la usona minaco de "unua nuklea bato". Ni represas parton de la [[broŝuro]]. „'''Kial estis uzita la atombombo?'''<br> Meze de 1945 Japanio jam perdis ĉiom da maraj kaj aeraj armefortoj, kaj preskaŭ restis sen militpovo por daŭrigi la batalon. En [[februaro]] interkonsento estis farita inter la [[aliancano]]j en Jalta, ke Sovetunio partoprenu la militon kontraŭ Japanio en Siberiu [''tiel''] komence de aŭgusto, ĝis tri monatojn post la [[malvenko de nazia Germanio]]. La uzo de la [[atombombo]]j fare de Usono fakte ne estis "por mallongigi la agonion de milito, por savi milojn kaj milojn da vivoj . . ." (la prezidento [[Harry S. Truman|Truman]]), sed "por havigi al si politikan [[avantaĝo]]n en la usona postmilita strategio kontraŭ Sovetunio" (la milita [[sekretario]] [[Henry L. Stimson|Stimson]]). Troviĝis ankaŭ alia kaŝita celo, nome, por esplori la povon de la atombombo pretige por la plua uzo de nukleoj armiloj en la [[estonteco]]. Jen kial ambaŭ urboj estis elektitaj kiel celobjektoj por fari eksperimenton sur la vivantaj korpoj. Pro tio Usono rigardis la damaĝon milita sekreto kaj rifuzis helpi la [[hibakŝo]]jn malgraŭ propono farita de [[Internacia Ruĝa Kruco]]. Usono perforte venigis multe da hibakŝoj al militaj hospitaloj en Hiroŝima kaj Nagasaki, kie ili prenis specimenojn de ilia sango kaj fortranĉis la afektitajn partojn de iliaj malfortiĝintaj korpoj por patologia esplorado, traktante la viktimojn kiel "[[kobajo]]jn", sed ili donis al ĉi tiuj nenian medicinan traktadon.<br> '''Hibakŝoj alvokas por la neniigo de nukleaj armiloj'''.<br> En 1954, kiam Usono faradis eksperimentojn de hidrogenaj bomboj en la [[atolo Bikini]], la telekomunika funkciulo de Japana fiŝista [[ŝipo]], aganta en Pacifika Oceano, mortis pro la radioaktiveco el la "[[polvo de morto]]" kiu falis sur la ŝipon. Tio vekis fortan indignon en larĝa gamo de japana popolo, kaj la [[movado]] kontraŭ A- kaj H-bomboj disvastiĝis tra la tuta lando. Kuraĝigite de la [[Unua Monda Konferenco kontraŭ A -kaj H-bomboj]] en Hiroŝima en 1955, la neglektitaj hibakŝoj unuigis sin kaj formis [[Hidankyo]] [''tiel''] (Federacio de Asocioj de Viktimoj de Atom- kaj [[Hidrogenbombo]]j) la sekvantan jaron. Ekde tiam la hibakŝoj persistis en aktivadoj ĝis nun, postulante la kompletan malpermeson de {{J|nuklea armilo}}, kaj postulante de la registaro efektivigon de nova leĝo por la helpo al hibokŝoj. Subtenate de multe da civitanaj organizoj, Hidankyo, klopodas kolekti 20 milionojn da subskriboj por postuli la starigon de leĝo por helpi la hibakŝojn, kaj ĝi preparas sendi [[delegitaro]]n eksterlandon por dissemi la [[vero]]n, kaj denunci la krimecon de la atorm-bombado pri Hiroŝima kaj Nagasaki." La broŝuro ankaŭ ekzistas unu lingva.|[[Der Esperantist]] n123 jan. 1984}} ===[[Hiroŝima-Nagasaki. Bilda Dokumento pri la Atombombado]]=== '''Hiroŝima-Nagasaki. Bilda Dokumento pri la Atombombado'''. Eld. Eldon-Komitato por Hirosima-Nagasaki, 1978. {{citaĵo|''„Estis mateno agrable serena; oni antaŭvidis ardan varmegon kun la koruso de cikadoj kiel kutime en somero. Hiroŝima, la 6an de aŭgusto 1945, je la 8a horo, 15 minutoj. Matennebulo jam forpasis sub la intensa sunbrilo, kiu ankaŭ tiutage aŭguris tipan somertagon kun varmego. Nagasaki, la 9an de aŭgusto 1945, je la 11-a horo, 2 minutoj. Jen la fatalaj momentoj, kiam du atombomboj de la usona armeo, urania kaj la alia plutonia, unuafoje uzitaj en milito, atakis la du urbojn. Ili pereigis 130 000 — 140 000 homojn en Hiroŝima kaj 60 000 — 70 000 en Nagasaki“.'' Aperis 1979 en Japanio libro pri la sekvoj de la unua atombombado. „Hiroŝima — Nagasaki. Bilda Dokumento pri la Atombombado“. La ampleksa 350-paĝa librego entenas 390 fotojn kolorajn kan nekolorajn, kiuj estas faritaj horojn post la bombado aŭ jarojn poste (ĉar atombomba malsano ankoraŭ hodiaŭ rabadas vivon de travivintoj) kaj 93 kolorajn bildojn, kiuj estas desegnitaj surloke aŭ pentritaj de la bombitoj („hibakŝoj“) mem. Entute oni elektis tre zorge el materialo de pli ol 4000 fotoj kaj 2500 desenaĵoj. Multaj fotoj nur lastatempe estas disponigitaj de la usona mararmeo. Preskaŭ ĉiuj fotoj estas faritaj rekte de la originalaj kliŝoj de la [[posedanto]]j. La libro estas verŝajne unika en la mondo. La eldonadon de la libro ebligis per sia mono 15 000 japanaj civitanoj, kiuj formas la bazon por la „Komitato de Japanaj Civitanoj por sendi Donacajn Kopiojn de Bilda Dokumento de la Atombombado al Niaj Infanoj kaj Kolegaj Homoj en la Mondo“. Ĝis nun aperis eldonoj en la japana, angla, hispana lingvoj kaj en Esperanto. Dum la somero 1979 delegitaro de tiu-ĉi komitato traveturis kelkajn eŭropajn landojn kaj ankaŭ, fine de aŭgusto, estis gastoj de la „Packonsilantaro de GDR“, por transdoni la librojn al la reprezentantoj de GDR. Du [[reprezentanto]]j de la [[Japana Pacdefenda Esperantista Asocio]] (la japana [[MEM]]-sekcio), nome [[Kimiaki Kurita]] kaj [[Ikuo Senga]], kiuj apartenis al la [[delegitaro]], transdonis ekzemplerojn de la esperantolingva eldono al la [[prezidanto]] de [[Centra Laborrondo Esperanto]], [[Rudolf Hahlbohm]]. Tiom pri la faktoj. Nun iom pri la fono de la verko. Ni legas: „Kiel eble plej frua efektivigo de la kompleta abolicio de nukleaj armiloj kaj de la plena malpermeso de atom- kaj hidrogenbomboj — tion forte aspiras ĉiuj [[homo]]j en la mondo. Ni devas nepre komuniki al la sekvantaj generacioj kaj al ĉiuj homoj en la mondo la neniam ripetendan tragedion de Hiroŝima kaj Nagasaki. Tiu arda deziro kovis kaj naskis tiun ĉi libron. La [[projekto]] startis per ideo hazarde ekhavita. En iu mezlernejo en Gubernio Hiroŝima la lernantoj regule sendadis al aliaj [[mezlernejo]]j en la lando lernomaterialojn pri la atombombado, kiujn ili ricevis de siaj instruistoj kaj gepatroj. El tio sekvis, ke en iuj lemejo) oni ekhavis lecionojn pri la atombombado, kaj ke naskiĝis kontakto inter la geknaboj jen per korespondo jen per rekta renkontiĝo. Cu do ne eblos fari la samon adrese al la tutmondaj popoloj? Tio estis la [[ideo]] trafinta unu patron, kiu vizitis Hiroŝimon kune kun siaj infanoj kaj estis forte impresita de la valora agado de la geknaboj. Li tuj parolis al siaj amikojj pri la sugesto, kaj tiel komenciĝis la tuta afero.“ Kion diri pri la fotoj mem? Ili estas tiom teruraj kaj animskuaj, ke apenaŭ sufiĉas la homa lingvo sin esprimi. Tro malmultaj ja scias pri tio, kio okazis 1945 al tiuj du urboj. Gi estas la infero laŭ ĉiuj eblaj variantoj de imago-povo. Se oni trafoliumis la libron, oni ekkomprenos, kio atendos la mondon, se oni ne sukcesas bridi la militpreparantojn. Por ke la libro ankaŭ aperu en Esperanto, esperantistoj-subtenantoj el [[Japanio]] fondis apartan asocion por akceli la [[eldonado]]n. Deko da esperantistoj tradukis la tekston sub la kontrolo de Konisi gaku. Povas okazi, ke japana esperantisto donacos tiun verkon al sia eksterlanda amiko. Tiam tiu nepre sendu sian impreson al„Hiroŝima-Nagasaki osekaj e okuru esperanto no kai“ ĉe Japana Esperanto-Instituto, Wasedamati 12-3, Siuzyuku-ku, Tokio, 162 Japanio. La libro estas forta kaj siaspece unika alvoko al la homaro, ĉion entrepreni por ke finfine ekhaltu la vetarmado, venu la plena kaj senkondiĉa malarmado kaj estu sekurigita la paco. En tiu strebado la esperantistoj de GDR estas plene je la flanko de la japana civitana komitato.|[[Der Esperantist]] - Numero 100, Februaro (1980)}} {{citaĵo|La libro pri Hiroŝima—Nagasaki. Spertoj el ĈSSR<br> Nia paca sekcio streĉas forton, kiel eble plej multe helpi en la batalo por forigi nukleajn armilojn. En tiu klopodo tre helpis al ni japanaj pacamikoj, kiuj donace sendis al ni fotoalbumojn "Hiroŝima — Nagasaki", bilda dokumento pri la atombombado. Tiu donaco instigis nin, sendi al ĉiuj rondetoj alvokan leteron, ke ili organizu inter esperantistoj prelegojn pri la nuklea danĝero kaj ke ili uzu la [[libro]]n kiel dokumenton de teruraj postsekvoj. Paroladoj estis organizitaj ne nur inter esperantistoj, sed la albumoj estis pruntitaj al diversaj societaj organizaĵoj, kie diskutoj havis tre bonan rezulton. Ĝis hodiaŭ jam estis organizitaj prelegoj en 56 lokoj de Ĉeĥoslovakio kaj konstante venas postuloj pri la prunto de tiu ĉi unika libro. Laŭdinda fakto estas, ke la rondetoj en Trebiĉ preparis enkondukan skriban prelegon por ĉiuj. De plua rondeto estis la prelego surbendigita. Aliaj [[aktivulo]]j preparis [[diapozitivo]]jn, lauj vagas kun la libro. Alia rondeto preparis mallongan filmon pri diskuto, kiun instigis trarigardo de la bildoj. Kelkaj kluboj sukcesis pri prelego publiki artikolojn en tagaj gazetoj. Unu aktivulo fondis kronikon de eldiroj, kie ĉiu trarigardante povas skribi sian impreson pri la libro. La libro estis ankaŭ uzita por instruado en alta lernejo en studobjekto „radio�aktiveco **. Ni kredas, ke pluaj rondetoj ankaŭ disvolvos novajn metodojn kaj [[maniero]]jn por la plej efika eluzo de la bilda dokumento. Mi volas esprimi sinceran [[danko]]n al la japanaj pacamikoj, kiuj donis per la eldono de libro decidan paŝon...|[[Drahomir Koĉvara]]. [[Der Esperantist]] n112 feb. 1982}} ===[[Hispanujo-Elvoko al la Pacifismo]]=== [[Herbert Runham Brown]]. '''Hispanujo-Elvoko al la Pacifismo'''. Eld. la aŭtoro, [[Enfield]], 1937(?) {{citaĵo|Interese kaj klare prezentas la vidpunkton de la absolutista militrifuzanto pri la nuna situacio en [[Hispanio]], kaj la problemoj naciaj kaj personaj (ekz., “Se mi estus en Hispanujo!”) kiujn ĝi levas. Lingve bonega. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 383, Marto (1937)}} ===[[Hispanujo (gvidlibro)]]=== [[Francisco Javier Sánchez Cantón]]. '''Hispanujo'''. Eld. Reĝa Delegito por Turismo kaj Artkulturo, Madrido, 1926. {{citaĵo|Ĉi tiu bela libro estas havebla senpage de ĉiu Esperanta grupo aŭ Asocio por sia Biblioteko, per peto pri tio al la Reĝa Delegito por Turismo, Romantika Muzeo, Strato S. Mateo, Madrid, per ilustrita poŝtkarto kiel eble plej bele kaj esperante verkita ; kaj prefere kun la [[stampo]] de la grupo aŭ asocio. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 256, Julio (1926)}} ===[[Historio, instruoj kaj valoro de la Baha’i-movado]]=== '''Historio, instruoj kaj valoro de la Baha’i-movado''' trad. [[Hermann Grossmann]]. Eld. [[Esperanto-komitato de la Baha’i-movado]], Hamburgo, 1925(?) ===[[Historio pri la Skismo en la Laborista Esperanto-Movado]]=== "Historio pri la Skismo en la Laborista Esperanto-Movado. Dokumentaro, — kiu montras la kaŭzojn kaj respondecojn, kaj preparas la bazon por unueca agado." Eld. [[SAT]], Parizo, 1935(?) {{citaĵo|Ĉi tiun broŝuron nepre devas legi ĉiu, kiu interesiĝas pri la laborista Esperanto-movado. Laŭ la antaŭparolo, la kompilintoj “klopodis paroligi nur faktojn, dokumentojn”, kaj ĝia ĉefa valoro estas la interesa kolekto da gazet-artikoloj, leteroj, k.t.p., pri la evoluo de [[Sennacieca Asocio Tutmonda]], la agado de la komunista opozicio, la transpag-malpermeso rilate al la SATmono en Moskvo, kaj la fondo de nova [[Internacio]] — I.P.E. Kompreneble, la komentoj ne pretendas senpartiecon, kaj la “alia flanko” vidas la aferon de mala vidpunkto (vidu, ekz., Sur Posteno, Jan., 1935). Sed ĉu oni konsentas aŭ ne, oni ne povas ignori la verketon.| J.F. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 365, Septembro (1935)}} ===[[Homaranismo en praktiko]]=== '''Homaranismo en praktiko: Projekto kaj opinioj pri la Domo de Homamo. La plej grandiosa entrepreno en Esperantujo'''. Eld. [[Oomoto]] Internacia, Parizo, 1932(?) ===[[La Homo, kiun Milionoj aŭskultas]]=== [[Gunnar Furhanimar]]. '''La Homo, kiun Milionoj aŭskultas (Stanley Jones kaj Lia Mesaĝo).''' Eld. [[Kristana Eldonejo]], Stockholm, 1946? {{citaĵo|Jen biografieto, kun portreto, de [[Stanley Jones]] : homo, kiu eble pli multe ol iu ajn alia helpis interpreti la [[Kristanismo]]n al [[Brita Hindio|Hindujo]], kaj Hindujon al la Okcidento. Ni legas pri Ha laboro kiel Kristana [[evangeliisto]] ĉe hinduoj, islamanoj, ateistoj, [[komunisto]]j, kaj teozofoj ; per prelegoj, [[diskutado]], seminario, kaj alimaniere; lia [[vojaĝado]] en Hindujo, ĉinujo, Aŭstralazio, [[Usono]], Sudameriko; la argumentoj de [[oponanto]]j; renkontoj kun [[Mohandas Karamchand Gandhi|Gandhi]] kaj aliaj [[eminentulo]]j ; liaj laborprincipoj ; lia sinteno pri multe da aktualaj kaj gravaj demandoj. Ofta malhelpo estas la fia vivo de Eŭropanoj nekristanaj. En iu urbo (ni legas) du [[Eŭropano]]j duelis, kaj ambaŭ mortis. Bonkore la Hindoj enterigis ilin. Dezirante honori la mortintojn, la Hindoj decidis post pripenso, ke la mortintoj certe amos tion en la morto, kion ili amis en la vivo. Do sur la tombon la Hindoj metis [[cigarskatolo]]n kaj brandobotelon ! En la dua parto iom ĝenas ofta ripeto de ''“ Jones diras . . . , Jones opinias . . . ”''. Tamen oni tute ne celas prezenti iun [[teologio]]n aparte Jones’an, sed nur resumi la esencon de liaj “ok gravaj verkoj" (Kial ne listigi ilin ?) —verkoj mondfamaj, vaste legataj, kaj tradukitaj multlingven. Efektive la paĝoj estas pensigaj kaj meditindaj, ĉu la leganto estas Kristano, aŭ ne. Jen kaj jen troviĝas malofta preseraro (stranga petolaĵo de la presista diablo sur p. 97), aŭ esprimo lingve iomete kritikebla. Sed ĉiuokaze, la verko ne pretendas esti [[literatura majstraĵo]]. Entute la stilo estas simpla, klara, kaj ĝenerale tre bona. Anstataŭ ''kriplino, Filipona, Fidji, Nasaret, farizeo, balsamita'', mi preferus ''kriplulino, Filipina, Nazaret, fariseo, balzamita'' (pli bone, ĉe nomo Biblia, uzi la formon Biblian). La Angla prononco de Jones estas ne ''Ĝons'', sed ''Ĝoŭnz''.|[[Montagu Christie Butler|M.C.B.]] [[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 501-502 jan-feb 1946}} ===[[Hon Dat]]=== [[Anh Duk]]. '''Hon Dat''' trad. [[Ngujen Minh Kinh]]; [[Ngujen MinhTung]] kaj [[Ngo Quy Toan]]. [[Hanoi]]: [[Fremdlingva Eldonejo (Hanojo)|Fremdlingva Eldonejo]], 1968. - 446 p. {{citaĵo|Laŭ la antaŭparolo de [[Tran Bach Dang]], Prezidanto de la Konsilantaro de Verkistoj kaj Artistoj de [[Sud-Vjetnamio]], tiu ĉi romano estas vivovera rakonto okazinta en la vilaĝeto Hon Dat, ĉirkaŭ la jaro 1961. Tie, pli ol mil soldatoj, ekipitaj per plej bonaj armiloj eĉ kun helpo de militŝipoj, devis rezigni sian [[batalo]]n, post dektaga kolizio kontraŭ 19 [[gerilano]]j, inter kiuj troviĝis du knaboj, deksepjara kaj dektrijara, tri virinoj kaj sepjara infanino. Post la unua renkonto, kiam, interne de individuaj truoj en la tero, la gerilanoj surprize atakis la soldatojn sur la senŝirma kampo meze de rizejoj plagitaj de kamuflitaj foskaptiloj kien la soldatoj multnombre glitfalis, ili devis forkuri kaj rifuĝi en kaverno, de kie, dum la dektaga sieĝo, preskaŭ sen akvo kaj sen rizo, la gerilanoj kuraĝe defendis sin mortigante pli ol 100 soldatojn de la [[Vjetnama Respublika Armeo]] krom usonan konsilanton. La tuta romano celas glorigi la fanatikan batalvolon de homoj serĉantaj la reunuiĝon de sia patrujo kaj la propran vojon al feliĉo, sen interveno de fremdaj potencoj devigantaj perforte la realigon de io, kio ofendas la sendependan [[spirito]]n de tiu suferanta popolo de herooj profitante samtempe la okazon por politike propagandi. Samkiel «[[Kun la defendantoj de Kon Ko]]», el la sama eldonejo, la romano, en flua lingvo, klare kaj senerare, laŭ [[stilo]], foje estas korektebla la uzado de la prezenco anstataŭ la preterito en verbaj tempoj, eble influataj pro nacia [[esprimmaniero]].|J. DEVIS. [[Boletín]] n170 (nov 1968) }} ===[[Humoraj felietonoj]] === '''Humoraj felietonoj'''. [[Jakobo Ŝapiro]], 1923, eldonejo [[Esperanto Triumfonta]] en [[Horrem]] apud [[Kolonjo]]. ===[[Humoraĵoj (Baucon)]]=== H. Baucon.^{<small>[?]</small>} '''Humoraĵoj''', antaŭparolo de [[Paul Gottfried Christaller]]. Eld. [[Oskar Ziegler]] & Ko., [[Marktredwitz]], 1919 {{citaĵo|Esperanto estas supernacia. Humoro estas internacia. Ambaŭ konstatojn refoje pruvas tiu nova kolekto da kvardek humoraĵoj, tradukitaj de Franca profesoro, eldonitaj en Germanio kun antaŭparolo de Prof. Christaller. Tiu lasta deziras, ke ĝi estu utila, kiel amuzilo por la malnovaj, kiel ekzercilo por la novaj, kiel varbigita por la estontaj samideanoj. Plenumu tiun trioblan esperon la belpresita stilkorekta posteŭlo de "[[Libro de l’ Humoraĵoj]]", de "[[Tutmonda Anekdotaro]]", k. t. p.|Esperanto n232 dec. 1919}} ===[[Hungaraj brodaĵoj]]=== *[[Ladislao de Spolarich]]. '''Hungaraj brodaĵoj'''. Eldonis [[Hungara Esperanto-Federacio]], Sashalom, kvartalo de la [[16-a distrikto de Budapeŝto]], 1937(?) {{citaĵo|Enhavas plejparte ilustraĵojn (25), kiuj prezentas la belegajn hungarajn brodaĵojn en variaj modeloj. La broŝuro ĉefe interesos virinojn. Prezo ne estas indikita ; verŝajne oni liveras la [[broŝuro]]n senpage, propagande por la hungaraj domindustriaj manlaboraĵoj|[[ Belga esperantisto]] n249 (nov 1937)}} <!-- == Ĥ == --> == I == ===[[La iglesia y el problema de la lengua auxiliar internacional]]=== [[Jerzy Korytkowiski]]. '''La iglesia y el problema de la lengua auxiliar internacional'''. Eld. [[Claret]], [[Barcelona]], 1981(?) {{citaĵo|LA IGLESIA Y EL PROBLEMA DE LA LENGUA AUXILIAR INTERNACIONAL de Jerzy Korytkowiski kun antaŭparolo de M. D. Chenu.—La eldonejo «Claret» el Barcelona aperigis ĉi tiun gravan verkon kies titolo jam plene anoncas la enhavon de la 142-paĝa libro, tre bone kaj klare presita. La aŭtoro funde analizas la problemon de la internacia komunikado de la [[katolika eklezio]] dum la jarcentoj kaj post varia kaj kompleta studado sub ĉiuj aspektoj, venas al la racia konkludo ke la internacia lingvo Esperanto estas la perfekta solvo de la problemo. Vere inda kaj leginda verko por ĉiu esperantisto kiu emas koni la pravajn [[argumento]]jn de nia strebado por tutmonda kompreniĝo kaj ankaŭ tre taŭga por la religiaj medioj ĉar ĝi prave pruvas ke nia nobla idealo estas sukcesinda. Ke ĝi okupu indan lokon je nia bretaro post atenta tralegado.|[[Ramon Molera i Pedrals|Ramón MOLERA]]. [[Boletín]] n245 (maj 1981)}} ===[[La Individualisma Socialismo]]=== Felix Lagalaure. '''La Individualisma Socialismo de D-ro Axel Fobertson Proschowsky'''. Eld. Rasa Virina Klubo,<small>^[?]</small> Paris, 1928? ===[[La Internacia Asocio de Poŝtmarkkolektantoj. Kio ? Kial ? Kiel ?]]=== '''La Internacia Asocio de Poŝtmarkkolektantoj. Kio ? Kial ? Kiel ?'''.<ref>La asocio ŝajne en la unua jardeko post la Dua Mondmilito estis faka esperantista asocio. Ekzemple [https://dlibra.kul.pl/Content/47764/52983.pdf troveblis noto pri kunveno de ĝi en la]{{404|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[UK 1953]] (en ''[[Esperanto-Post]]'' 11/1953, p. 128)</ref><ref>Aldona noto: la [[Esperanto-Ligo Filatelista]], faka esperantista asocio daŭridanta la agadon, fondiĝis nur en 1968</ref> Eld. XPDO, Berks,<small>^[?]</small> 1948(?), 16 pĝ. {{referencoj}} ===[[Internacia lingva komunikado]]=== Vidu [[Tadeusz Ejsmont]]. ===[[La Internacia Misia Konsilantaro]]=== Baronino van Boetzelaer van Dubbeldam kaj kaj van der Hoop van Sclechteren. '''La Internacia Misia Konsilantaro (I.M.K.): ĝia celo kaj ĝia tasko. ''' Eld. Nederlanda Misia Studkonsilantaro, Zeist, 1933(?) {{citaĵo|Faktoplena raporto pri klopodoj krei tutmondan kontakton inter la diversaj Kristanaj misioj ĉiulande por komuna helpo kaj konsilo. Ankaŭ pri la fine starigita Konsilantaro, kiu staras super ĉiu sekto aŭ dogmo, krom komuna amo kaj fideleco al Jesuo. Lingve ĝenerale bona.|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 334, Februaro (1933)}} ===[[Internacia teatraĵetaro]]=== '''Internacia teatraĵetaro originale verkitaj teatraĵetoj de diverslandaj aŭtoroj'''. Eld. [[Belga Esperanto-Instituto]], [[Antverpeno]], 1931(?), 48 pĝ. {{citaĵo|Tiu ĉi eldonaĵo de « Internacia Eldonejo » apartenas al la kolekto de «Ilustritaj Rakontetoj» kaj «Internacia Dialogaro». Tiu ĉi libro kunmetita tre zorge de prof-o [[Alfred Kenngott]], enhavas mallongajn sed tre trafajn teatraĵetojn de diverslandaj aŭtoroj, inter kiuj ni citu [[Raoul Laporte]] (Germanio), [[Helena Hempel]] (Polio), [[Ludwig Krysta]] (Ĉeĥoslovakio), [[Louise Briggs]] (Anglio) kaj Lucette Faes<ref>poste post edziniĝo Lucette Faes-Janssens</ref> (Belgio). En nia belga organo ni rajtas speciale citi tiun ĉi lastan aŭtorinon, kiu verkis spritan kaj samtempe propagandan teatraĵeton «Esperanto kaj Amoro», kiu certe valoras ne nur agrablan legadon, sed reprezentadon dum intima Esperanta festo. Sed ankaŭ la aliaj meritas [[komplimento]]n. La tuta kolekto bone harmonias. Ankaŭ tiu ĉi verketo eliras la [[presejo]]n de « Belga Esperanto-Instituto », kiu tiel montras, ke ĝia laborejo laboras ĉiuspecajn presformojn.|[[Belga esperantisto]] n189 (okt 1931)}} {{referencoj}} ===[[International Radio Manual]]=== Epton, H. '''International Radio Manual (A Short Dictionary of Radio Terms. ENGLISH-ESPERANTO)'''. Eld. la aŭtoro, Londono, 1925. {{citaĵo|La libro enhavas gramatikon de Esperanto por angloj, ankaŭ esperanto-anglan kaj angla-esperantan radio-vortarojn. Por [[radioamatoro]]j tre necesa kaj rekomendinda libro.|[[Bulgara Esperantisto]] j06 n10, 1925}} === [[Ilustritaj esperantistaj poŝtkartoj]] === {{Citaĵo|La firmo [[Oskar Ziegler]], Bopserstrasse, 8^III [[Stuttgart]] eldonis serion da 6 poŝtkartoj, reprezentantaj virinajn mienojn kaj aĉeteblaj po [[spesmilo|Sm.]] 0.250 la serio da 6 poŝtkartoj, laŭ desegnaĵoj de Breuer.|[[Belga Esperantisto]] n050 (dec 1912)}} === [[Internacia Stenografiisto]] === '''Internacia Stenografiisto''' estis trimonata "oficiala organo de l'Internacia Asocio de la Esperantistoj-Stenografiistoj (IAES) kaj de l'Franca Societo de la Esperantistoj-Stenografiistoj", fondita en 1923 de [[Pierre Flageul]], kiu estis ĝia unua redaktoro. Redaktoro en 1934 estis [[Leon Paul Charles Cogen|Léon Cogen]]. La lasta numero estis tiu de decembro 1934. Antaŭe ĝi aperis sub la nomo "Rondiranta gazeto". '''Ekstera ligilo''': [https://search.onb.ac.at/primo-explore/search?query=any,contains,Internacia%20Stenografisto&tab=default_tab&search_scope=ONB_gesamtbestand&vid=ONB&offset=0 Jarkolektoj] de Internacia Stenografiisto (tie skribita "Stenografisto") en la [[Esperantomuzeo kaj Kolekto por Planlingvoj|Kolekto por Planlingvoj kaj Esperantomuzeo]] === [[La Internacia Organizo de la Esperanto Movado]] === Dro Smulder. ''La Internacia Organizo de la Esperanto Movado''. Eld. So Sleijtïers, [[Den Haag]], 1912? ===[[Islamo Esperantiste Rigardata]]=== Colin Evans. '''Islamo Esperantiste Rigardata''', 1946? {{citaĵo|Eble pli ol ĉio malhelpas la progreson de [[Esperanto]] la fakto, ke la ordinara homo, sciante nenion ajn pri la lingvo, tamen pro senbazaj antaŭjuĝoj, aŭ aŭdinte la epiteton "artefarita”, emas ĝin kondamni senesplore; kaj anstataŭ rigardi la faktojn aŭ serĉi la [[vero]]n, senkritike glutas kaj ripetas ĉiun absurdaĵon diritan de kontraŭuloj, mem egale sensciaj. La ideo, ke antaŭ ol esprimi opinion, estus dezirinde kontroli la [[fakto]]jn senpartie, malofte eniras lian kapon. Tamen por prijuĝi iun ajn demandon, estas konsilinde atenti ne nur la dirojn de oponantoj, sed ankaŭ tion, kion vere diras kaj kredas ĝiaj partianoj. Kaj oni kredu blinde nek al unu, nek al alia. Kiom el ni vere scias, kion kredas la [[Islamano]]j ? Multaj devus konfesi, ke ili ne funde esploris la demandon, kaj malmulton scias tre precize, studinte serioze nek la kontraŭ nek la por. Jen libreto, per kiu S-ro Evans prezentas al ni tion, kion pri sia religio diras klera Islamano mem. Li atentigas pri similaĵoj inter vortoj Zamenhofaj kaj Islamo ; klarigas la ĉefajn Islamajn doktrinojn kaj [[devo]]jn ; kaj rebatas popularajn miskomprenojn aŭ erarojn. Pri la temo mem ni ne parolos ĉi tie. Ĉu kelkaj asertoj pri [[Kristanismo]] estas justaj, oni povas malkonsenti. Sed Islamon la aŭtoro prezentas klare, racie, kaj alloge. Efektive, ni dubas, ĉu ekzistas tiel trafa resumo en Esperanto pri iu alia religio. Ni volus vidi en [[Esperanto]] similajn traktaĵojn, samstile kaj de klera kredanto verkitajn, pri ĉiu alia [[religio]]. Nenion oni perdas, kaj multon oni povas gajni, el scio kaj kompreno. Lingve la verko estas tre bona. ''Fraŭd-i'' estas radiko ne ofte renkontata, tamen utila kaj internacia. ''Elektriko'' d.e. ''[[elektro]]''. Ĉu kongregacio povas signifi preĝejan [[adorantaro]]n ? La frazo batali post malamiko volas cedi bezonas atenton.|[[La Brita Esperantisto]], n 493-494 maj-jun 1946}} == J == === [[De Jongste suksessen van hete Esperanto]] === '''De Jongste suksessen van hete Esperanto'''. Eldonis de ''Nederlandse Federatie van Arbeiders Esperantisten'', [[Federacio de Laboristaj Esperantistoj]] (la nederlandlingva sekcio de [[Sennacieca Asocio Tutmonda]]), Amsterdamo, 1921 — 16 paĝoj 16.5X11.5 cm. {{Citaĵo|Propaganda [[broŝuro]] en simpligita [[nederlanda lingvo]].|[[Belga Esperantisto]] n092-093 (okt-nov 1922)}} <!-- == Ĵ == --> == K == ===[[Kan Lik]]=== [[Ho Phuong]]. '''Kan Lik'''. Hanoi: Fremdlingva Eld., 1969. - 320 p. {{citaĵo|Kan Lik estas vjetnama heroino, kies faroj en la tragika milito de ŝia lando konsistigas Ia temon de ĉi tiu biografia romano. La verko estas diversflanke interesa, kaj ties Esperanta traduko spegulas la simplan kaj senpretendan stilon de niaj ĉinaj kaj vjetnamaj samideanoj. Ĝin onilegas facile kaj plaĉe.|[[Boletín]] n183 (jan 1971)}} ===[[Kantas la hungara skolto]]=== '''Kantas la hungara skolto: Hungaraj haj Skoltaj Kantoj.''' Eld. Szalay, Budapeŝto, 1933(?) {{citaĵo|Interesa kolekto da kantoj, multaj kun muziknotoj, kiu meritas atenton de ĉiu [[skolto]] aŭ muzikamanto Esperantista. Vortoj en Esperanto, kaj ofte ankaŭ en hungara lingvo. La Espero en B bemola estas tro alta por ordinara [[voĉo]].|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 342, Oktobro (1933)}} ===[[Karpetoj transaltis la Drakpordon]]=== '''Karpetoj transaltis la Drakpordon'''. Eld. [[Ĉina Esperanto-Ligo]], Pekino, 1962(?) {{citaĵo|Infanlibreto alvenis tute nepripensite, kaj multe ĝojigis min. Mi rajtas esti infano kaj amuziĝi per la ĉarmaj bildoj, kaj per la mildega feliĉa rakonto pri kvin karpetoj kiuj multe naĝis, senbrue, foje kontraŭ la [[fluo]], unue en trankvila rivereto, poste en rapida torento, finfine en granda riveroj serĉis, demandis, evitis la barojn de la vojo, restis timigitaj de lokomotivo kaj trajno, ĝis finfine ili trovis la grandegan drakpordon, kaj preskaŭ nekredeble ili transsaltis ĝin kaj trovis... Oh, paradiza artEfarita lago, tio estas preskaŭ la ĉielo! La hirundo helpis ilin kaj transdonis salutojn al la avino. Neniu malamo, neniu venĝo, neniu malbonulo; estas bonaj kvalitoj por infana rakonto, senkompare multe pli bona ol tiuj de la t. n. filmoj por infanoj. Aĉetu ĝin, kaj certe vi ne eraros! |E. G. [[Boletín]] n133 (maj 1962)}} ===[[Katalogo de lingvoj]]=== '''Katalogo de lingvoj naturaj, popolaj, literaturaj, klasikaj kaj artefaritaj (provizora listo). Eld. UEA, ĝenevo, 1927, 40 paĝoj. {{citaĵo|Tiu studo enhavas jenajn ĉapitrojn: La Lingvoj de la homaro: Antikvaj lingvoj de la civilizacio; Modernaj kulturlingvoj de tutmonda graveco, kun proksimuma nombro de parolantoj por ĉiu el ili; La [[Lingvo internacia]] kun Mondlingva Statistiko, kiu enhavas la nomon, jaron kaj lokon de apero, nomon de la aŭtoro de 350 projektoj de internacia lingvo.|D-ro Harry Forta. [[Belga esperantisto]] n155 (jan 1928)}} === Katolika Esperantisto === '''Katolika Esperantisto''' estas oficiala organo de [[Katolika Esperantista Hispana Asocio]]. ===[[Katolika terminaro Esperanto-Español]]=== *Claramunt, Jozefo M. (1964): '''Katolika terminaro Esperanto-Español''', [[Tilburg]], [[Internacia Katolika Informejo]], 1964, 56 p., 20, broŝ., Serio de IKI {{citaĵo|En plaĉa broŝura formato kaj klare legebla teksto, la 56 paga terminaro de H.G. Wonnemakers S.J. kaj P. Huberteno O.F.M., aperas nun en la hispana traduko de J. M. Claramunt Sch. P. kiel 5a broŝuro en la Serio de I.K.I. kaj riĉigas la jam abundan fakan vortararon ekzistantan en la Internacia Lingvo. Tiu libreto, kiu speciale interesos la katolikanojn, enhavas laŭ aboca ordo pli ol mil okcent katolikajn terminojn. La traduko estas ĝenerale bona kaj ni devas gratuli la tradukinton pro la laboro farita; tamen, en venontaj [[eldono]]j oni devos korekti kelkajn misaĵojn kiuj enŝoviĝis en la tekston.|N. L. ESCARTIN. [[Boletín]] n149 (maj 1965)}} ===[[Kantono sub bombardo de japanaj aviadiloj]]=== J. O. Thompson. '''Kantono sub bombardo de japanaj aviadiloj'''. Eld. Johan H., Kantono , 1939(?) {{citaĵo|Ĉinujo en Flamoj - 22 karikaturoj aŭ skizoj de ĉinaj artistoj, kun Esperanta teksto. La volumeto prezentas la ĉinan sintenon kontraŭ la japana invado. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 408, Aprilo (1939)}} ===[[La Kialo]]=== R. A. Laidlaw. '''La Kialo''' trad. F. H. Hanbury kaj Luyken. Eld. Walters Brothers, Londono, 1930(?) 64 pĝ. {{citaĵo|Fama religia traktato, jam eldonita en 14 lingvoj.| [[La Brita Esperantisto]] - Numero 309, Januaro (1931)}} ===[[Kiel atingi Edinburgon]]=== '''Kiel atingi Edinburgon. Al Kontinentaj partoprenontoj de la 18a Universala Kongreso de Esperanto.''' Eld. [[James H. Fitton |J. H. Fitton]], [[Huddersfield]], 1926(?), 10 pĝ. {{citaĵo| Ilustrita broŝuro pri la Londona kaj Nordorienta Fervojo|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 256, Julio (1926)}} ===[[Kiel Farigi Kreanto Facile kaj Rapide]]=== Petro Den. '''Kiel Farigi Kreanto Facile kaj Rapide'''. Eld. [[Moraviaj Esperanto-Pioniroj]], 1935(?), 230 pĝ. {{citaĵo|Vidante la vivon kiel serion de eksperimentoj, el kiuj nur la sukcesaj estas kreaj, la aŭtoro provis formuli teorion pri la leĝoj de la kreado, kun la celo helpi al la homoj konstrui pli perfektan mondon. Farante krean eksperimenton, oni devas izoli du eksperimenterojn, kiuj estu kontraŭecaj, sed kiuj tamen enhavu ian komunan [[faktoro]]n. La eksperimenteroj sin kontraŭstaras kiel la pozitivo—la negativon, la viro—la virinon, la progreso—la konservemon, la produktanto—la konsumanton. La pozitiva elemento rigardas al la estonteco, la negativa al la estinteco; la pozitivo celas la unuecon, la negativo—la diversecon. Krea eksperimento faras ekvilibron, [[harmonio]]n, inter la du eroj, kiuj per tio perdas siajn karakterizajn trajtojn kaj kunfandiĝas en novan, tute proprakarakteran tuton. La [[sukceso]]n de la krea ago kondiĉas la ekzisto, en ĝusta kvanto, de ia eraremo, ia pekemo; per ĉiu sukcesa [[eksperimento]] oni iom malpliigas la eraron, la pekon, kaj samgrade alproksimiĝas al la perfekteco. Detale eksponinte la teorion, helpe de analogia rezonado, Petro Den prove aplikas ĝin al konsidero pri iuj gravaj problemoj de la nuntempa mondo; per ĝi li esploras la rilatojn inter la milito kaj la paco, inter la [[reganto]]j kaj la regatoj, kaj inter la scienco kaj la arto. Povas esti ke la teorio en si mem nemulte valoras, sed oni rajtas senhezite rekomendi la verkon kiel tre interesan provon de unu homo ekvilibrigi siajn diversecajn ideojn en la kadro de filozofia leĝaro. La nomo de la eldonfirmo garantias pri la ĝenerala kompetenteco de la traduko ; nur pri detaloj de lingvo-uzo oni povus disputi.| [[Alec Venture]]. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 373, majo (1936)}} ===[[Kio estas Socikredito?]]=== Social Credit Coordinating Committee. '''Kio estas Socikredito?'''. Eld. Gordon House, [[Nottingham]], 1947(?) {{citaĵo|Ĉi tiu broŝuro tre klare prezentas la [[ideo]]jn pri ekonomia reformo kiujn iniciatis majoro C. H. Douglas, kaj kiuj (sub la nomo ''Social Credit'') trovas konstante pli grandan [[akcepto]]n. La verko estas malgranda, sed ĝiaj 41 paragrafoj tre klare prezentas la [[afero]]n, sub la rubrikoj ''Graveco de la individuo, Celo de industrio, Manko de mono, [[Eksporto]] ne estas solvo, De kie la mono venos? Nacia kredita departemento, [[Vendado]] subkosta (Justa prezo), Nacia [[dividendo]], [[Libereco]] de elektado. La traduko, farita de [[John Leslie]], estas modela. Ni prefere dirus ''investi'', ol ''plasi''. Ĉu ''Socia [[kredito]]'' ne estus pli agrabla formo, ol Socikredito?|[[La Brita Esperantisto]] - numeroj 509-510 sep-okt 1947}} ===[[Kion rakontas amikoj de Peĉjo]]=== Hermynia Zur Mŭhlen. '''Kion rakontas amikoj de Peĉjo''' trad. "Senheredigito". Eld. [[Sennacieca Asocio Tutmonda]], Leipzig, 1928(?) ===[[Kiu estas kiu inter Nord-Amerikaj Esperantistoj]]=== '''Kiu estas kiu inter Nord-Amerikaj Esperantistoj'''. Eld. Postnikov. ===[[Kiu estas Jozefo?]]=== [[Johan Valano]] kaj Vjekoslav Iveziĉ. '''Kiu estas Jozefo?'''. Eld. [[Internacia Kultura Servo]], Zagrebo, 1984. {{citaĵo|Bildstria [[rakonto]] en facila lingvaĵo, verkita kiel ekzercolegaĵo akompane al „la zagreba instrumetodo".|[[Der Esperantist]] n130_feb. 1985}} ===[[Kiuj semas plorante]]=== [[Éva Tófalvy]] kaj [[Oldřich Kníchal]]. ''Kiuj semas plorante, romano'', 1984, 107 paĝoj, [[Universala Esperanto-Asocio]], Roterdamo,<ref>(eo) [https://www.youtube.com/watch?v=z8Ern0dcNN4 Kiuj semas plorante... - Nicola Ruggiero], YouTube-filmeto</ref>, ISBN 9290170298. Romano kiu ricevis la premion "Raymond Schwartz"<ref>(eo) [https://www.esperokatolika.org/ek19761980/ek1979_05.htm#11 Premio "Raymond Schwartz] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20221215174214/https://www.esperokatolika.org/ek19761980/ek1979_05.htm#11 |date=2022-12-15 }}", Esperanto Katolika, n-ro 5, 1979.</ref> (elp. Ŝvarc), kvazaŭ taglibro de homo, kiu erarvagas sub influo de [[Faŝismo|faŝisma]] ideologio<ref>(eo) [https://katalogo.uea.org/katalogo.php?inf=2241&id=786&recenzo=montru#ek Recenzo de Don Harlow], UEA</ref>. {{citaĵo|«Kiuj semas plorante...» estas psikologia, intima romano, kvazaŭ taglibro de la protagonisto, kiu rakontas pri siaj viveventoj kaj siaj psikaj sintenoj kaj reagoj al la vivo. La aŭtoroj montras, kiel homo povas erarvagi sub la influo de politika ideologio ĉi-kaze naziismo — ĝis perfido al siaj kunhomoj kaj eĉ intimuloj. La stilo estas modera, sen superfluaj precizigoj. La konstruo estas kohera, ne dispeciĝas en ĉapitrojn. Personecaj karakterizoj estas sukcesaj, sociaj kaj politikaj eventoj klarigas el cele efikantaj dialogoj kaj sobraj evidentigoj. Por la Premio konkursis dek manuskriptoj de naŭ aŭtoroj el ses landoj. Eva Tófalvi naskiĝis en Mohacs, Hungario, en 1947-a. Ŝi estas diplomito de la [[Universitato Eötvös Loránd]], [[Budapeŝto]], pri la hungara kaj Esperanta [[filologio]]j. Si jam gajnis kvar aliajn premiojn en la Belartaj Konkursoj de UEA. Ŝi estas la ĉefaŭtoro de «Kiuj semas plorante...». Oldrich Kníchal naskiĝis en [[Humenné]], [[Ĉeĥoslovakio]], en 1939-a. Li finstudis historion kaj filologion en [[Prago]]. Ekde 1981-a li estas redaktoro de la slovaklingva gazeto en Budapeŝto. En 1982-a li gajnis la Premion Luigi Minnja [''tiel''] pro eseo, Eva Tófalvi kaj Oldrich Kníchal estas geedzoj.|Suno. [[Boletín]] n264 (jul 1984)}} {{referencoj}} ===[[Konciza Kompendio por ludi la Klavaron per Klavarskribo]]=== '''Konciza Kompendio por ludi la Klavaron per Klavarskribo'''. Klavarskriba Instituto, Londono, 1948(?) 16 pĝ. {{citaĵo|Jen gvidlibro en Esperanto por la [[lernado]] de genia sistemo de muzika notacio kiu havas Esperantan nomon : “[[Klavarskribo]]”. Antaŭ proksimume 15 jaroj, Cornelius Pot, nederlanda sciencisto kun pasio por [[muziko]], elpensis novan sistemon de muzika notacio, kiu forigas kelkajn el la malfacilaĵoj kaj komplikaĵoj, kiuj ofte senkuraĝigas la lernanton de la piano per la malnova notacio. La sukceso de la metodo iris de lando al lando, kaj nur la postmilitaj malfacilaĵoj (ekz, papermanko) malhelpis ĝian pli rapidan disvastiĝon. Nun, kuraĝigite de ĉiam pli granda aro de diversnaciaj uzantoj, la eldonisto, mem fervora Esperantisto, decidis aperigi ĉi tiun lernolibron en [[Esperanto]]. Per ĝi la jam senkuraĝiĝinto aŭ la nova aspiranto povas eklerni, kaj je sia surprizo tuj provi kaj reprodukti jam konatajn ariojn. Troviĝas pli ol 10,000 diversaj muzikaĵoj en la klavara sistemo. |[[La Brita Esperantisto]] - numeroj 521-522, septembro - oktobro (1948)}} ===[[Konfeso (romano)]]=== [[Milka Pogaĝic]]. '''Konfeso''' trad. [[Antonija Jozičić]]. 1914(?) ===[[Konturo de Oomoto]]=== '''Konturo de Oomoto'''. Eld. Propaganda Oficejo, [[Kameoka]], 1932(?) {{citaĵo| Libreto de propagando|[[Brazila Esperantisto]] 1932 j23_n01-03_jan-mar.}} ===[[Kortfattet Oversigt over Worms’ System paa Esperanto]]=== [[Robert Kreuz]] kaj A. Worms. '''Kortfattet Oversigt over Worms’ System paa Esperanto'''. Eld. Stenografisk Tidsskrift, [[Horsens]], 1934(?), 8 pĝ. {{citaĵo|Resuma adapto por Esperanto de la [[stenografio]] Schrey-Worms. Klare presita, sed tro konciza por utili al tiu, kiu ankoraŭ ne scias la sistemon. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 349, Majo (1934)}} ===[[Kudlago, la malgranda eskimo]]=== [[Nienke van Hichtum]] '''Kudlago, la malgranda eskimo''' tradukis S.D. Mannoury. Eld. Societo Esperanto, Stockholm, 1935(?), 40 pĝ. {{citaĵo|Libreto por novuloj kaj junuloj, kiun ili kun ĝojo kaj utilo legos. La simpla, reala rakonto pri la simpatia eskima bubo Kudlago vekos nian simpation por li kaj lia popolo. La lingvaĵo estas glata, kaj oni plene povas rekomendi la libron al komencantoj kiel ankaŭ al pli lertaj esperantistoj, kiuj deziros sin distri per legado de interesa rakonto. La kovrilo prezentas tutpaĝan originalan bildon de la malgranda Kudlago kaptanta fiŝojn.|[[Bulgara esperantisto]] j.17 n.05-06 jan.-feb. 1936}} ===[[Kudra kaj Trika Terminaro]]=== Myrtle Verda kaj Vilĉjo Verda. '''Kudra kaj Trika Terminaro'''. 1948(?) {{citaĵo| Oni ofte diras, iom ŝerce, ke se kunvenas du Esperantistoj, ili babiladas en Esperanto, sed ke du Esperantistinoj post la unuaj [[frazo]]j emas fali en la nacian lingvon, pro la [[manko]] de teknikaj terminoj pri vestaĵoj kaj aliaj aferoj kun [[intereso]] por virinoj ! Jen provo almenaŭ parte forigi tiun mankon. Efektive vestoj kaj ŝtofoj diferencas ĉiulande kaj ĉiuepoke ; kaj ĉiu fabrikisto emas konstante elpensi por siaj varoj novajn fantaziajn nomojn, baldaii forgesota,iii ; oni do povas dubi, ĉu estas eble aŭ eĉ dezirinde, doni internaciajn nomojn al [[afero]]j pure naciaj, lokaj, aŭ efemeraj. [[Kudrado]] kaj trikado, tamen, prezentas [[kampo]]n internacian kaj gravan, ĝis nun ne sufiĉe atentitan. Al mi, laiko, ŝajnas, ke Ges. Verda bone kompilis ĉi tiun provan [[terminaro]]n; tamen ili saĝe kaj modeste petas komentojn kaj proponojn por plibonigo. Ili mem proponis nur jenajn [[neologismo]]jn : '''''ĉika''' (prefere ol ŝika), chic ; [[nilono]], nylon ; [[plasto]], plastic (material) ; '''tredi''', thread (fadenon en kudrilon, stangon tra ringoj, laĉon tra truoj) ; [[tredilo]], bodkin ; '''trikroĉi''', tricot. Aliaj radikoj jam uzitaj estas ''[[bajeto]], baize ; [[ĉeniljo]], chenille ; '''eskalop-i''', -os scallop ; '''kordur(oj)o''', corduroy ; [[mohajro]], orli (hem), '''sarsen(et)o''', [[silesio]], [[vincjo]], '''-eto''', wincey -ette''. Ĉu ''merceri— mercerize'' ([[Robert Kreuz|Kreuz]]) aŭ ĉu (laŭ la [[Terminaro]] kaj [[PV|P.V.]]) ''mercer-o - mercery ?'' Por ''to mercerize'' la internacia [[formo]] estas ''mercerizi''.|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 513-514 jan-fev 1948}} ===[[Klereco por Hodiaŭ kaj Morgaŭ]]=== '''Klereco por Hodiaŭ kaj Morgaŭ'''. Eld. [[Verlag Zeit im Bild]], Dresden, 1971(?) 68 paĝoj . {{citaĵo|La broŝuro tem as pri la kleriga sistem o socialism a funkcianta en la [[Germana Demokrata Respubliko]]. Sendube ĝi havas por niaj pedagogoj aplikeblajn sugestojn en la kampo de la edukado. Aparte interesa estas la rubriko 'Kunlaboro de lernejo kaj gepatroj’. Leginda kaj pensiga broŝuro kun pozitivaj ideoj rilate al kelkaj problem oj, kiuj tutm onde plagas la klerigan sistemon.|[[Fernando de Diego|F. de Diego]]. [[Boletín]] n185 (maj 1971)}} === [[Kleine Esperanto Sprach lehre]] === [[Herman Böbs]]. '''Kleine Esperanto Sprach lehre'''. Ader & Borel, Dresden, 1918. {{citaĵo|Bona gramatiko, sufiĉe kompleta en malgranda volumo, praktike aranĝita kun bonaj ekzemploj. En la estontaj eldonoj, kiujn ĝi meritas, estu evitataj kelkaj lingvaj kaj logikaj malbenoj, kiel ekz. "La botisto flikas tiajn ŝuojn, kiuj estis difektataj"; "preferi ovaĵon ol viando" (intence ol anstataŭ al. Kial?); "en nia lingvo estas amaso da lerninda" (lernindaĵoj). "Rapidvagonaro ne haltas en ĉiu stacio kaj bezonas tial proksimume nur la duonan tempon pro sia preskaŭ duobla rapideco" (du katŭzoj nekorekte kunigataj per tial kaj pro), "la tramvojo, kies elektraj veturiloj estas nur duope aŭ triope, dum fervoja vagonaro enhavas ofte 30 vagonojn ("Elektra" estas nur la motora veturilo, ne la senmotoraj vagonoj). |St. Esperanto n238 jun 1920}} ===[[La Kolorigisto-aerveturanto]]=== V. Godineau. '''La Kolorigisto-aerveturanto''', traduko de la grupo Esperantista de Monako, 1905. {{citaĵo|La Kolorigisto-aerveturanto estas la titolo de -24-paga broŝureto tradukita de la grupo Esperantista de [[Monako]], kaj ''tre bone'' tradukita. Ĝi estas rakonteto de aventuro en [[balono]]; kaj troviĝas en la [[Kolekto Esperanta aprobita de d-ro Zamenhof|Kolekto Aprobita]] ; ĝia prezo estas 30 centimoj (4 pencoj afrankite). Tre taŭga kiel [[legolibro]] en la kursoj de lernantoj.|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 006, junio (1905)}} === Komerca Foiro de Paris === '''Komerca foiro de Paris 10 — 25 Majo 1921'''. 4 paĝoj 16 X 24 cm. {{Citaĵo|Belaspekta sur luksa papero presita prospekto kun 4 fotografaĵoj. La Komitato de la Foiro sciigas ke ĝi korespondas per ĉiuj lingvoj, speciale per Franca lingvo kaj Esperanto.|[[Belga Esperantisto]] n075-076 (maj-jun 1921)}} ===[[Komercaj leteroj (Berthelot kaj Lambert)]]=== [[Paul Berthelot]] kaj [[Charles Lambert]]. '''Komercaj Leteroj''' . Eld. [[Hachette]], Parizo, 1903. {{citaĵo|Samtempe la « Fundamenta Krestomatio » de Dro Zamenhof, ni ankaŭ ricevis «Komercaj leteroj » de niaj amikoj P. Berthelot kaj Ch. Lambert; prezo 0,50 franko, ĉe Hachette kaj Kio (''tiel'') kaj ĝiaj tenejoj. Tiu broŝuro enhavas multajn modelojn da leteroj, avizoj, kambioj, reklamoj, anoncoj, k. t. p. kiuj gvidos la komercistojn kaj permesos al ili facile kaj ĝuste redakti iliajn esperantajn skribaĵojn. Dezirante fari persone specialan [[propagando]]n ĉe la komercaj Societoj, ni petas amikojn sendi al ni ĉiujn komercajn presaĵojn, kiujn ili ricevus aŭ almenaŭ sciigi nin pri tio. De nun ni dankas ilin.|[[La belga sonorilo]] - Numero 016, Decembro (1903)}} ===Konsiloj al Esperanto-Instruistoj=== '''Konsiloj al Esperanto-Instruistoj'''. Eld. Esperanto-Instituto de Estonio, Tallinn. 1928. {{citaĵo|KONSILOJ REKOMENDOJ KAJ KLARIGOJ por la kandidatoj al la Esperantoekzamenoj, aranĝataj ĉe la suprecitita Instituto. Sespaĝa folio. |[[Belga esperantisto]] n168-169 (feb-mar 1929)}} === [[Kondiĉoj de la Armistico]] === '''Kondiĉoj de la Armistico'''. Novembro 1918, en angla kaj Esparanta lingvoj. Tiun ĉi dokumenton eldonis la [[BEA]], literatura kaj debata Societo por elmontri la taŭgecon de Esperanto por gravaj internaciaj aferoj. La oficiala angla teksto (kiel ĝi aperis en la ĵurnaloj) estas prezentita, kune kun Esperanta traduko. Brita Esperanto-Asocio. ===[[Kristana kulturlaboro en nia tempo]]=== Erik Hj. Linder.''' Kristana kulturlaboro en nia tempo: Prelego ĉe tutŝtata kunveno de la svedaj liberaj Eklezioj'''. Eld. Esperanto-Missionen, Nora Stad. Svedujo, 1957. Broŝ 28 p.. 12X19. {{citaĵo|La aŭtoro konstatas ke nuntempe “ mirige malmultaj kristanoj sin okupas pri arto. ” Li reĵetas la ideon ke tio sekvas el la fakto ke ” la plej grava kultura kontribuo de la kristana eklezio tutsimple estas prediki evangelion al homoj por konvertiĝo kaj saviĝo. ” Li emas kredi ke la ebla kaŭzo de la manko pli ĝuste estas ke " la nun ekzistantaj kristanaj grupoj ial fariĝis malpli konvenaj kiel kulturmedioj. ” Artistoj ja kaj ĝenerale ĉiuj homoj kiuj kreas lon novan sur la kampo de kulturo kaj scienco, malŝatas la malnovan kaj la laŭkutiman ; ili " provas eviti ĉiuin pretajn opiniojn, ĉiujn liniile rektajn [[direktivo]]jn. ” Siaflanke " la katolika eklezio (kaj la angla alteklezio) sukcesis krei favoran kulturan medion. ” Do, se ankaŭ ” la sveda [[kristanaro]] volas formi kulturan medion, tiam ĝi estu vigle diferencigita medio, ne uniformita tia ", kiu " entenu ĉiajn celadojn kaj [[intereso]]jn ” , konkludas la aŭtoro.|F.C. [[Belga esperantisto]] n358 (sep-okt 1958)}} {{citaĵo|La verkisto, profunde kristana kredanto en ĉi tiu broŝuro tre bone pristudas la [[problemo]]n laŭ plej larĝa kompreno: artoscienco-politikoj pri la rilato inter Kristanismo kaj Kulturo. Estas rimarkinde, ke la pensoj de Erik Hj. Linder koincidas en multaj aspektoj kun unu el la lastaj Mesaĝoj de la Papo [[Pio la 12-a]], en kiu oni asertas, ke ĉiu kulturo fundamentas en la religio. Malgraŭ la fakto, ke la aŭtoro estas [[protestanto]], sur paĝo 18 vi trovos bonajn vortojn pri la [[Katolika Eklezio]], kiu vere imponas pro sia firma doktrino. Legante tiun ĉi broŝuron, oni povas konstati, ke la aŭtoro ne lasas sin konsterni pro la plej modernaj eltrovoj, sed restas firme staranta sur la kristana fundamento, kiel la nura bazo por feliĉo kaj ĝojo.| J. JUAN FORNÉ. [[Boletín]] n113 (jan 1959)}} ===[[Kristo kaj Hitlero]]=== H. Boschma. '''Kristo kaj Hitlero''' trad. M.F. Roelants. Eld. [[Tijdsivoom]], [[Lochem]], 1939(?) {{citaĵo|La Nederlanda eldono de ĉi tiu verketo jam atingis la sepan eldonon. En la Biblio ni legas, ki iam [''tiel''] grandaj homamasoj kunvenis, por aŭskulti [[Kristo]]n. Nuntempe la homamasoj emas forgesi Kriston, kaj prefere aŭskultas iun [[Jiddu Krishnamurti|Kriŝnamurtin]] [''tiel''], [[Josif Stalin|Stalinon]], [[Benito Mussolini|Musolinon]], aŭ [[Adolf Hitler|Hitleron]]. Kiel klarigi la eksterordinaran kaj preskaŭ senliman influon, kiuj tiaj gvidantoj malsamaj inter si posedas super la [[animo]] de homoj inteligentaj kaj eĉ religiaj ? Ĉu Kristo vere perdas sian signifon por la homaro ? Kial oni kreas por si novajn diojn ? Traktaĵo interesa kaj aktuala. Esperanta stilo sufiĉe klara, tamen plibonigebla. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 416, Decembro (1939)}} ===[[Kun la defendantoj de Kon Ko]]=== [[Ngujen Khai]]. Kun la defendantoj de Kon Ko. Hanoi: Fremdlingva Eld.,[1967]. - {{citaĵo|Novelo, kiu rakontas pri la heroaĵoj de la defendantoj de [[Kon Ko]], «Insulo de l’ herboj», kontraŭ la atakoj de usonaj militŝipoj kaj aviadiloj. Tiu insuleto, situanta je tridek kilometroj for de la kontinenta [[Nord-Vjetnamio]] kaj proksime de la 17a paralelo, kvankam ampleksas nur kvar kvadratkilometrojn, tamen, depost la komenco de la usona-eskalado, fariĝis morala bastiono por la tuta popolo pro siaj impetaj rebatoj kontraŭ la ĉiutagaj bombardadoj de tiel potenca malamiko. En tiu malŝirmata antaŭposteno de sia lando, ties defendantoj heroe batalas, kvazaŭ tio estus lia normala vivo. Tiuj junuloj, pli malpli dudek jaraj, plenaj de batalvoko preskaŭ ne konis veran pacon, ĉar la unua rezistado kontraŭ la francaj koloniistoj ja okazis dum ilia infaneco. Tre sobraj pro kutimo, ili ne multe bezonas por sia nutrado. Akvo kaj rizo sufiĉas, sed, krom tio, ili havas abunde [[krabo]]j kaj sovaĝaj legomoj kaj herboj por regali sin. Kovritaj per toloj de usonaj paraŝutoj kiel pluvaj ŝirmiloj, bone kamuflitaj per [[liano]]j kaj ĉiam en tre malgrandaj grupetoj, ili ne facile povas esti trafitaj de la malamiko kaj, tiel, la insula malsanulejo ordinare estas preskaŭ malplena. Foje, post furioza artileria duelo, dum kiu la insuleto estis batita per tunoj da [[bombo]]j kaj centoj da raket-kugloj, iu komentarias: «Ĉio ĉi tio nur estas vanta [[disperdo]] de municioj. Kiel mallertaj ili estas!» Simpla rakonto kun simplaj batalantoj, plenfidaj pri sia venko, por kiuj la [[morto]] nur signifas gloran akcidenton. La verko estas bone presita kaj flue skribita, kvankam, eble pro influo de sia nacia lingvo, oni tro ofte uzas la prezencon en la verbaj tempoj.|J. Devis. [[Boletín]] n163 (sep 1967)}} === [[Kvara Internacia Foiro de Retchenberg]] === * '''IVa Kvara Internacia Foiro de [[Retchenberg]]. 11-19 Aŭg. 1923. Prospekto'''. 8 pĝ. 22,5 x 28,5 cm. * E . Spiethof. «'''La senco de la Foiroj'''» , 1 pĝ, 22,5 x 28,5 cm . === [[Kvar Evangelioj kunigitaj en unu rakonto]] === R. Laisney. '''La Kvar Evangelioj kunigitaj en unu rakonto'''. Eld. [[Hachette]], Parizo, 1908,197 p. Aprobita de la katolika eklezio. <small>(IEMW:700.935-B.Esp-)</small> === [[Kuracisto (revuo)]] === '''Kuracisto''' estis internacia monata revuo pri [[medicino]], kiu eldoniĝis ekde [[1913]] en [[Varsovio]]. (Unua) redaktoro kaj administranto estis d-ro [[Józef Chybczyński]]. === [[La Kvinjaro de Sovetlandoj]] === '''La Kvinjaro de Sovetlandoj'''. De Sosnowski, el la rusa trad. V. Polakov. 1923, 80 p. Ĝi per multaj bildoj kaj sugesta teksto iom malkaŝas al ni la spiritstaton, kredon kaj iluziojn de niaj orientaj najbaroj.“ (G. S. ,E' 1923 p: 183.) == L == ===[[Land-defendado per nemilitaj periloj]]=== [[Frans Daels]]. '''Land-defendado per nemilitaj periloj''' trad. J. Debenf kaj P. Uittenbogaavd. Eld. V.O.S. Bruselo, 1939(?) {{Citaĵo|Interesa kaj pensiga parolado, kiu montras la danĝerojn de la nuna armado, kaj proponas kiel [[solvo]]n rimedojn por civitana sindefendo per [[defendilo]]j nemilitaj sed efikaj. La rezisto proponata estas ne nur pasiva, sed ankaŭ tre aktiva. La [[plimulto]]n de la libro ĉiu pensulo sendube konsentos. Iuloke ĝi ŝajnas neklara aŭ pridubebla ; sed la tuta [[parolado]] estas tre studinda.|[[Montagu Christie Butler|M.C.B.]] [[ La Brita Esperantisto]] - Numero 414, Oktobro (1939) }} ===[[La landlima problemo inter Ĉinio kaj Hindio]]=== '''La landlima problemo inter Ĉinio kaj Hindio'''. Pekino: Fremdlingva Eldonejo, 1963. - 133 p., [13] faldfolioj: multaj mapoj. {{citaĵo|La libro temas, kiel la titolo indikas, pri la disputo inter Ĉinio kaj Hindio pro la landlima problemo kaj enhavas diversajn deklarojn, de la Registaro de la [[Ĉina Popola Respubliko]], kaj leterojn de la ĉefministro [[Goŭ Enlaj]] al la ĉefministro [[Jawaharlal Nehru|Nehru]] kaj al la gvidantoj de aziaj kaj afrikaj landoj. Neriproĉebla [[lingvaĵo]]. |N. L. ESCARTIN. [[Boletín]] n138 (okt 1963)}} ===[[Leĝoj de la homa socio]]=== '''Leĝoj de la homa socio''' trad. U. Ungert. [[Eldonejo Lanterno]], [[Munkeno]], 1968. 79 paĝoj, {{citaĵo |La libreto entenas faskon de pensoj, ĉefe pri politiko, ĝenerale ne tre originalaj, kelkaj kontestindaj, apud evidentaj veroj de etika inspiro. Jen specimeno: “ĉiuj scias, ke nobla semo ne kreskas de si mem, sed postulas penon, sistemecan flegadon. Male herbaĉo ekŝvelas, tuj kiam la homamano, kiu ĝin kontraŭbatalas, forestas”. La lingvo kaj la stilo ne meritas multan laŭdon, kaj denove konfirmiĝas, ke oni ne sufiĉe atentas la ĝustan admonon de Waringhien: neniam publikigu [[traduko]]n, eĉ dek-linian, kiun vi ne kontroligis per klera, alilingva esperantisto! |aŭtoro = [[Fernando de Diego|F. de Diego]] }} ===[[Lernolibro de la Esperanta stenografio]]=== *[[Ludoviko Jakob]]. '''Lernolibro de la Esperanta stenografio'''. Eld. Ludoviko Kókai, Budapest, 1913(?) ===[[Lernolibro de Esperanto por la unua lernojaro]]=== [[Jordan Markov Iliev]], [[Kunĉo Vâlev]], [[Ivan Sarafov]]. '''Lernolibro de Esperanto por la unua lernojaro'''. Ŝtata Eldonejo Narodna Prosveta, 1976/1982. {{citaĵo|En Bulgario aperis nova lernolibro por komencantoj, „Lernolibro de Esperanto por la unua lernojaro“. Ĝi konsistas el du enkondukaj kaj 26 ĉefaj lecionoj; krom tio ĝi enhavas 5 ripetajn lecionojn. Legante la [[enhavtabelo]]n, oni povas kontente rimarki, ke ne gramatikaj, sed ĉiutagaj paroltemoj donas al studanto la direkton de lia okupiĝo pri Esperanto. La temoj ampleksas ekzemple la lernejon, la familion, la homan korpon, [[ekskurso]]jn, feriojn, la junpioniran organizon, la laborbrigadon, la kulturan [[vivo]]n, la belan patrolandon Bulgarion, la Unuan de Majo, la organizan laboron de la [[esperantisto]]j. Evidentiĝas, ke tiu ĉi nova lernolibro laŭ [[temelekto]] plenumas gravan lernpsikologian postulon: La instrumaterialo devigu la lernantojn ke ili malkovru siajn pensojn pri diversaj vivsferoj. Foliumante la lernolibron, oni estas surprizita per la granda nombro de [[ilustraĵo]]j, kiuj konvinke klarigas novajn gramatikaĵojn. Tial alia lernpsikologia postulo estas plenumita: Tipaj ecoj de la fremda lingvo estu instruataj tiamaniere, ke ili en la cerbo de lernanto ligiĝu kun personaj [[impreso]]j, travivaĵoj kaj emocioj. Ĉiu leciono estas pliaĉigita per ekzercoj, kiuj celas al ellaborado ĉe [[lernanto]] de diversspecaj lingvokapabloj: bela skribado, preciza lingvologika pensado, memstara formado de esperantlingvaj respondoj aŭ demandoj ktp. La lernolibro meritas rekonon pro sia eduka tendenco: Lernante Esperanton laŭ tiu ĉi libro, vi ekkonas multajn sciindaĵojn aŭ politikajn principojn, ekz.: — „La patrolando postulas de ni esti fortaj, sanaj kulturaj kaj saĝaj [[civitano]]j“ (sepa leciono); — „Ĝi (t. e. la bulgara popolo T. D.) inde plenumas la testamenton de nia instruanto [[Georgi Dimitrov]] — en 15 — 20 jaroj atingi tion, kion aliaj popoloj ĉe aliaj kondiĉoj atingis dum tuta jarcento. Kaj tiu tasko estis plenumita“ (deknaŭa leciono); — „En la Parko de la Libero ni vizitis la Fratan Tombejon de la pereintoj en la batalo kontraŭ la faŝismo. Ni haltis ĉe la [[Monumento de la soveta armeo (Sofio)|Monumento de la Soveta Armeo]] (deknaŭa leciono); Sendube, ankaŭ tria postulo al vera lernolibro de fremda lingvo estas praktike uzita: La lernado de iu fremda lingvo samtempe formu la [[personeco]]n de lernanto. Tiu tria postulo havas plej gravan signifon por la instruado de [[internacia lingvo]] Esperanto. Ni konvinku la popolojn kaj pacamantajn registarojn pri la volo cle esperantistoj en socialismaj landoj, partopreni la konstruadon de la nova socio kaj batali por ĝi! Kelkaj rimarkoj pri eventuala plibonigo de la priparolata bulgara lernolibro: Unue — Ekde la unua ĝis la fina leciono ĉiuj laborinstrukcioj estas formulitaj en bulgara lingvo. Kial ne paŝo post paŝo anstataŭigi la bulgarlingvajn instrukciojn per esperantlingvaj? Tiel la lernantoj pasante povus pligrandigi sian pasivan vorttrezoron. Due — La minusklo „k“ en la manskriba formo estas donita kirile („K“, p. 6 kaj 31), ĝi estas skribenda en latina skribmaniero „k“. Entute — rekomendinda lernolibro de Esperanto! Mi esperas, ke ĝi influu krean rilaton al fremdlingva metodiko flanke de niaj instruantoj kaj [[instruisto]]j. |[[Till Dahlenburg|T. Dahlenburg]]. [[Der Esperantist]] - Numero 091, Majo (1978)}} ===[[Lernu Esperanton]]=== '''Lernu Esperanton''' Eld. Quarello & Cia. Buenos Aires, 1947(?) {{citaĵo|Tiu libreto estas eltiraĵo el la ampleksa verko «LERNU ESPERANTON», kiu ne estas ankoraŭ eldonita kaj destinita por tiuj, kiuj volas ellerni bone la lingvon. Kompreneble ĝi taŭgas bone por hispanlingvanoj, pro klarigoj superfluaj por alilingvuloj.|[[Afrika Revuo]] numeroj 11-12, Novembro - Decembro (1947)}} === [[Leteroj al Brigito]] === J. B. Severac. '''Leteroj al Brigito'''. La socialista partio, ĝiaj principoj kaj ĝiaj taskoj. 1933, 207 p. === [[Lehbuch der Weltsprache Esperanto]] === [[Karl J. Loy]]. '''Lehbuch der Weltsprache Esperanto'''. Eld. J. C. Huber, Dresden, 1921 === [[Libero (revuo)]] === '''Libero'''. Monata revuo de movadoj por reformigo de la vivo. Interese redaktita. Aperis en 1925-26; 244 p. Formato 29x31. (BIL, p: 319.) ===[[Liberigo de timo kaj mizero]]=== '''Liberigo de timo kaj mizero'''. Eldonis Internacia Asocio Bellamy, [[Beverwijk]], 1952 {{citaĵo|Bellamy-Asocio celas formi socian strukturon laŭ ekonomiaj kaj sociaj ordoj klarigataj en la recenzata broŝuro. La Asocio, por disvastigi sian celon tra la mondo, uzas Esperanton kiel internacian lingvon. Por ni, tiu fakto estas la detalo plej rimarkinda kaj tio estus tre plaĉa, ke kia ajn Asocio kun universalaj celoj ankaŭ uzus Esperanton anstataŭ ignori ĝin.|[[Boletín]] n046 (okt 1952)}} ===[[La Libervola Help-servo en la inunditaj regionoj de Liĥtenstejno]]=== '''La Libervola Help-servo en la inunditaj regionoj de Liĥtenstejno (2an de Aprilo ĝis 5a de Oktobro 1928)'''. Eld.: Konstanta Komitato por la LHS, [[Basel]], ĉ 1930. {{citaĵo|Multilustrita broŝuro kun artikoloj en germana, franca kaj angla lingvoj kaj resumo en Esperanto. Tiu libreto donas klaran bildon pri la organizo kaj pri la rezultoj de help-servo organizita dank’al libervolaj laborantoj en la forte frapitaj regionoj.|[[Belga esperantisto]] n180 (feb 1930) }} ===[[Libroj el la lando de la XXVI-a Universala Kongreso de Esperanto]]=== '''Libroj el la lando de la XXVI-a Universala Kongreso de Esperanto'''. Eld. [[Eldona Societo Esperanto]], [[Stockholm]], 1934. ===[[Lingva planado kaj leksikologio]]=== '''Lingva planado kaj leksikologio'''. Fonto, Chapecó, 2001. {{citaĵo|12 kontribuaĵoj en [[Esperanto]] kaj 5 angle dum la II Simpozio de la [[Akademio de Esperanto]] okazinta en Zagreb 2001. Entute partoprenis lingvistikaj [[sciencisto]]j el 9 landoj nome: Hungario 3. [[Germanio]] 3, Usono 2, [[Ĉinio]] 2, Pollando 2, Serbio 1, Ukrainio 1, [[Brazilo]] 1 kaj Aŭstralio 1. Jen ŝanco por profundigi viajn konojn pri Lingva planado kaj Leksikologio. |[[Brazila Esperantisto]] - Numero 323, Aprilo ĝis Junio 2003}} ===[[Li oferis sian vivon, por ke ni vivadu]]=== [[Merle Eyles]]. '''Li oferis sian vivon, por ke ni vivadu'''. 1939(?) {{citaĵo|Rakonto pri la vivo kaj morto de la Pola militrezistanto Jozef Stankunas. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 410, Junio (1939)}} == M == ===[[Malantaŭ la Fronto]]=== '''Malantaŭ la Fronto'''. Eld. [[Esperanto-Undo Koenkai]], Tokio, 1939(?) {{citaĵo|Kolekto da [[bildo]]j montrantaj helpon donatan de la [[japana registaro]] al ĉinoj en la invadita teritorio. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 408, Aprilo (1939)}} ===[[La maljunulino kiu paŝis en la maro]]=== San Antonio ([[Frédéric Dard]]). '''La maljunulino kiu paŝis en la maro''' trad. [[Armela Le Quint]] kaj [[Ĵak Le Puil]]. Eld. [[Espéranto France]], 1996. Originala titolo: "La vieille qui marchait dans la mer" . {{citaĵo|Jen libro nepre legenda de esperantistoj (ne [[komencanto]]j) kiuj ankoraŭ opinias, ke oni ne povas ĉion esprimi en Esperanto. Tiuj kiuj ne scias kiel "aristokrate" insulti, amuzu sin legante tiun libron. Tiuj kiuj bezonas sinonimojn por la instrumentoj el kio konsistas niaj seksaparatoj lernu tiun verkon. Vi trovos almenaŭ ok vortojn ekde vulvo ĝis la simpatiaj inejo kaj etgroto por la mitula mitologia jonio. Pri penisoj aŭ pliaj ĉuroj kaj kacoj la vortaro estas same riĉa. Mi persone ne ŝatis la tro francan vorton bito, despli ke en PIV la signifo estas sufiĉe diferenca eĉ se temas pri ŝtipo. Verdire, kiuj ne donas pli da graveco al siaj seksorganoj ol al aliaj korpopartoj, eble en la komenco de la legado ne ŝatos la tekston, tro pornoaspektan, poste oni alkutimiĝas. La preĝadoj de la maljunulino estas genie satiraj. Mi devas tuj informi ke, laŭ mi, la libro ne temas pri vera traduko sed pri reverkado, bona adapto al nia [[lingvo]] ĉar kredeble San Antonio neniam aŭdis pri "ŝulca parolstilo" (de [[Rikardo Ŝulco]]) aŭ kabeis! Sed ni ne devas forgesi ke kanzonisto Ĵak Le Puil estas la kreinto (jam de 20 jaroj) de la skandalema, ajnista [[revuo]] "[[La Kancerkliniko]]" do en tiu laboro li sin sentis tiel bone, kiel fiŝo en akvo, aŭ kaco en etgroto. La vortaristo Ĵak majstras en la uzo de nekutimaj [[vorto]]j, mi devis konsulti nian PIV- on multfoje... mi renkonte al la vorto ''falva'' preskaŭ notis preseraron sed mi eksciis ke ''falva'' signifas tre hele flava. La neofte uzata lavabo, ĉe ĵak venigis "necesabo" tiel ke abo estas kvazaŭ sufikso por ujo... sed ''ab'' jam estas [[prefikso]]. Ĵak vere troigis en la uzo (tri aŭ kvar fojoj) de la vorto "odekolono" francismo kiu ne riĉigis nian lingvon despli ke "kolonja akvo" ja en la glosaro de la libro, ankaŭ estas en PIV kaj estas jam ordinare uzata... Tre ŝatus mi scii la respondan signifon en la franca lingvo de "umulo" aŭ "umaĵo "kiuj de tempo al tempo aperas. Feliĉe la kunteksto donas ian sencon. Por mi, alia novaĵo estis la adverbigo de la [[prepozicio]]j pri kaj pro al prie kaj proe. En la komenco mi sentis ĝenon poste mi adaptiĝis kaj konstatis la pozitivan aspekton, kiu evitigas la ripetadon de tio pri kio oni parolas. La libron akompanas erartabelo kun dek eraroj. Evidente kelkaj pliaj estas troveblaj sed tute ne ĝenas la legadon. En pago 65 kaj 72 la unua linio estas ripetita - Pago 200 iu plenlumo nepre devas esti [[plenluno]] por doni koheran signifon, ks. Ne tro impresu vin pro la midzadoj kaj frandzadoj de Armela kaj Ĵak eĉ se la ŝtato el Filipinoj ĵus laŭleĝe malpermesis la buŝan seksumadon; miaj geamikoj, [[tradukinto]]j estas saĝaj geavoj al kiuj oni facile donus piajn bildetojn de tiuj konataj ekleziaj sanktuletoj kaj virgulinetoj. La [[intrigo]]j de la romano ne estas tre specialaj, eĉ iom supraĵaj rilate al la peripetioj de [[ŝtelado]] sed la tuto estas pravigita en la fino de la libro pere de iu freŭda skopofilio (jen seksa [[perversio]] kies ekziston mi naivulo ne konis!). Por mi la granda valoro de tiu verko nekonformisma estas tute alia. Ĝi estas libro, kiu detale, riĉe priskribas tion kion la homoj plej timas, plej abomenas t.e. la maljuniĝo... Aŭ ĉu vi konas maljuniĝantan homon, kiu konfesas paŝo post paŝo sian velkon? |[[Gilbert Ledon]]. [[Brazila Esperantisto]] - Numero 299, junio (1997)}} ===[[La Manifesto de Jesuo Kristo]]=== '''La Manifesto de Jesuo Kristo (La Prediko sur la Monto)'''. Eld. L. Jenkins, Londono, 1931(?) {{citaĵo|Represo de Mateo V-VII., kun ilustrita kovrilo. |[[ La Brita Esperantisto]] - Numero 316, Aŭgusto (1931)}} ===[[Memorlibro pri falintaj esperantistoj 1941 — 1945]]=== '''Memorlibro pri falintaj esperantistoj 1941 — 1945'''. Eld. [[Kroatia Esperanto-Ligo]], [[Zagrebo]], 1977, 111 paĝoj. {{citaĵo|Jen libro kiu meritas ne nur vastan disvastigon, sed ĝi instigu ankaŭ aliajn landajn organizojn al simila grava historia laboro, utila por la [[prestiĝo]] de Esperanto en la koncernaj landoj. Post diligenta laboro la jugoslaviaj esperantistoj nun povas dokumenti per la libro la nomojn de 340 falintoj kaj pereintoj el 90 diversaj lokoj de Jugoslavio, inter ili 37 popolaj herooj. Tio signifas, ke la tiam relative malforta Esperanto-movado en Jugoslavio perdis ĉiun trian organizitan esperantiston kaj ĉiu deka falinto estas distingita popola heroo. La libro enhavas biografiojn de preskaŭ ĉiu falinto, kiuj montras, ke multaj el la plej aktivaj esperantistoj falis en la jaroj 1941 — 1945. Tamen la libro nur dokumentas pri la viktimoj, sed ne pri la transvivintaj esperantistoj partoprenintaj la popolliberigan batalon, kies nombro certe ankaŭ estas alta. Ankaŭ ili ĉiutage riskis sian vivon por la [[libereco]] de sia patrio. Tio konfirmas la profundan konsciencon esperantistan, la fidelecon al sia popolo kaj internaciismon ĝis la lasta konsekvenco. Tion emfazas ankaŭ la „rememoroj de postvivintoj“ pri kelkaj el ili. Laŭdinda estas ankaŭ la enmeto de la paĝoj 91 — 11O sub la titolo „El iliaj verkoj (prozo, poezio, scienca verkado), ĉefe represoj el „[[La Suda Stelo]]“ el la jaroj 1939 — 1941. Tiamaniere la leganto pli profunde konatiĝas kun la personecoj de la falintoj kaj iliaj pensoj kaj ideoj, kiuj ankaŭ hodiaŭ parte ankoraŭ por nia Esperanto-movado povas esti valoraj kaj utilaj. La postvivinto [[Joje Kozlevĉar]] memorskribas pri la aktivecoj de esperantistoj en la koncentrejo Dachau1). Tie unue li sukcesis kontakti la ankaŭ nun bone konatan aŭstran laboristan esperantiston Haiderer, kiu havis malaltan koncentrejan numeron. Ili du ankoraŭ kolektis la polan monaĥon Klimoviĉ, la ĉeĥan pastron Pokorny, la ruson Fulda kaj aliĝis ankoraŭ la bulgaro Darev kaj la jugoslavo Vrtunski. Ili fondis Esperantogrupon, aranĝis memortagon honore al la mortotago de d-ro L. L. Zamenhof kaj helpis sin reciproke faciligi la vivon en la koncentrejo, ja eĉ savis la vivon de Joje. Tre kortuŝa por mi ankaŭ estis la kontribuo de [[Emilija Lapenna]] pri „La eta Regina“, la lasta [[JEL]]-kasistino [[Regina Papo]], kiu pereis en [[Auschwitz]].|[[Der Esperantist]] - Numero 085, Majo (1977)}} ===[[Memorlibro pri la Zamenhof-jaro]]=== Memorlibro pri la Zamenhof-jaro. Eld. [[UEA]]/[[Centro de Esploro kaj Dokumentado]], Londono, 1950. {{citaĵo|Vere mirinda juvelo poi: ornami bibliotekon. La esperantistaro devas akiri tiun [[verko]]n, kiu enhavas plenan historion pri la elpenso kaj disvastigado de la plej granda akiraĵo de la homaro : la helpa internacia lingvo «Esperanto». Por celebri la centjaran datrevenon de la naskiĝo de Lia Doktora Moŝto [[Lazaro Ludoviko Zamenhof]] oni presigis tiun senegalan libron, kunigante en ĝi kelkajn el la multaj artikoloj skribitaj de mondkonataj esperantistoj, kiuj dediĉis siajn plej belajn pensojn por memorigi tiun neforgeseblan daton. Jen la nomoj de tiuj, kiuj, kunlaboris por formi tiun-ĉi historion pri la genia kaj homama elpensinto kaj lia, neniam plibonigita, verko : Prof. [[Gaston Waringhien|G. Waringhien]] (Francio ). Prof. Dro. [[Edmond Privat]] (Svislando). Prof. Dro. W. E. Collison M. A. (Anglujo ). Prof. Dro. [[Eŭgeno Bokarev|E. A. Bokarev]] (Sovetunio), Prof. Dro. [[Ivo Lapenna]] (Britujo). Dro. [[André Albault|A. Albault]], Ofi. (Francujo). Sro. [[Adam Zamenhof]] (Pollando). Prof. Dro. [[Paavo Ravila]] (Finnlando). Sro. [[Vilho Setälä]] (Finnlando). Sro. [[Preston Davis]] (Usono). S-ino [[Marjorie Boulton]], B. Litt. (Anglujo). Sro. [[John Francis]] (Skotlando). Sro. [[William Auld]] (Skotlado). D-rino. [[Clelia Conterno Guglielminetti]] (Italujo). Prof. Dro. [[Juan Régulo Pérez|J. Régulo Pérez]] (Hispanujo). Prof. Dro. [[Giorgio Canuto]] (Italujo). Prof. Dro. [[Seiho Nishi]] (Japanujo). Prof. Dro. [[Hugo Sirk]] (Aŭstrajn). Sro. [[Carl Støp-Bowitz|C. Stop-Bowitz]] (Norvegujo). Dro. [[Gerrit François Makkink|G. F. Makkink]] (Nederlando). Sro.[[Davil Kennedy]] (Britujo). Rev. F. Moravec (Germanujo). Sino. [[Julia C. Isbrücker|Julia Isbrucker]] (Nederlando). Sro. [[Gian Carlo Fighiera|G. C. Fighiera]] (Italujo). Tiuj-ĉi nomoj estas garantio de plena [[sukceso]]. La plej multaj uzis tiun belegan fundamentan Esperanton kiun, tiel bone legas kaj komprenas ĉiuj esperantistoj, eĉ la eklernantoj. Nur, en tre malmultaj, mi trovis kelkajn nebezonatajn «neologismojn», kiu laŭ mia modesta opinio), estas tute nenecesaj, tute ne taŭgaj (ĉiam laŭ mia opinio), en multaj okazoj, miskopreneblaj kaj terure malbeligaj. Kial «inventi» novajn [[radiko]]jn, kiam la esperantistoj ne lernis ilin nek en gram atikoj nek en [[vortaro]]j ? Ankaŭ mi volas komentarii pri la opinio de du artikolistinoj (mi ne volas citi la nomojn), kiuj severe kritikas la verkojn (originalajn kaj tradukitajn) de la glora Sro. Zamenhof. Estas oportune memorigi la vortojn de la Majstro : «Kritiki estas facile, fari malfacile». Ĉu tiuj, kiuj kritikas, kapablas plibonigi la kvanton kaj la kvaliton de la laboro farita en, per, por kaj pri Esperanto de tiu bonega, modesta, lerta, laborema ; ĉiam komprenema, pacema kaj homama [[geniulo]] ? Ĉu ni, mizeraj teraj vermoj, povas juĝi la laboron de tiu reĝa aglo, fluginta super la plej altaj montaroj ? Ĉiuj bonaj esperantistoj restas m irigataj antaŭ la [[amplekso]] de lia eksterordinara [[laboro]]. Neniu povas esti komparata kun li. Mi estas certa ke, ĝis nun, li estis, estas kaj, dum multe da tempo, estos, nekomparebla al iu ajn esperanta verkisto. Se mi kuraĝis kritiki la artikolon de unu el tiuj kritikistinoj, certe, de la [[komenco]] ĝis la fino, mi trovus multajn kritikindajn motivojn. — Ekzemple en la unuaj linioj mi trovis tiun strangan frazon : "bredi metaforojn...", kaj, laŭ ĉiuj vortaroj, «Bredi», estas «kulturi kaj eduki bestojn»... ---- Specialan recenzon meritas la «Pensoj de Zamenhof», kiuj aperas en preskaŭ ĉiuj paĝoj de la libro ; la kolekto da bonegaj fotoj, kiuj estas la plej taŭga grafiakra porto pri la gravaj okazintaĵoj en Esperanto ; ĉiuj poezioj ; k. t. p-, k. t. p. nu, fine, ĉio estas leginda. Ĉu ion neperfektan mi trovis? Jes. Ion, kion ne estis bone prizorgita. Mi skribas pri la pli ol dek-kvin preseraroj, kiujn mi trovis. La gelegantoj scios bone kompreni ĉar, ĉiuj estas tute videblaj, sed, kial oni permesis en tiu, ĉiusence mirinda libro, ke tiuj eraretoj aperu ! Ĉu oni ne korektis la presprovojn? Por fini, mi denove rekomendas la akiron de ĉi-tiu nekomparebla libro, kiu (kiel mi diris en la komenco de ĉi tiu recenzo) estas la plej bela juvelo por ornami kaj honori esperantan bibliotekon. |Rafael Vizcaíno Oleína.[[Boletín]] n124 (nov 1960)}} ===[[Mi amis junulinon]]=== [[Walter Trobisch]]. '''Mi amis junulinon'''. Eld. Trobisch, [[Baden-Baden]], 1966(?) ===[[Mia nuna sintenado pri aprendicito]]=== [[Robert T. Morris]]. '''Mia nuna sintenado pri aprendicito''' tradukita de W. B. Besener. Eld. [[American Esperantist Company]], 1909(?) ===[[ Mikrokomputiloj, periferioj kaj aplikoj]]=== '''Mikrokomputiloj, periferioj kaj aplikoj. Prelegoj de INTERKOMPUTO 1982.'''. Eld. NJSzT, Budapest, 1982. Recenzo: {{citaĵo|Eĉ al nekomputeristoj mi ne devas klarigi, kio estas [[Interkomputo|INTERKOMPUTO]]. La prelegoj de tiu konferenco nun ekzistas libroforme, entute ses volumoj. Ĉi tiu recenzata verko enhavas 17 prelegojn el la fakoj [[mikrokomputero]]j, [[periferio]]j, bildoprilaboro koj datumtransigo. Tio donas malgrandan enrigardon en la amplekson de la konferenco kaj la konsiderindan laboron, kiun devis plenumi ne nur la [[preleganto]]j, sed same la aŭskultantoj. Plejparto de la prelegoj havas bazan aŭ superrigardan karakteron. Pli spertaj fakuloj do apenaŭ trovas interesajn novaĵojn. Tiuj, kiuj aĉetas la prelegojn, ja ne havas la avantaĝon de diskutado kaj persona interparolo. Kelkaj el la asertoj ne estas tiel absolute pravaj (ekzemple "[[cipo]] eblas integri la funkciojn de kompleta komputilo", . . . "[[mikroprocezilo]], konsistanta el la centra procezada [[unuo]], storoj kaj enigaj-eligaj cirkvitoj"). Aliaj ŝajnas al mi tro optimismaj (ekz. la elpaŝoj pri la operaciado sistemo IDEALOS). La prelegantoj sin vidis antaŭ malfacila tasko: Estis necese terminologie prepari la kompletan mikrokomputeran fakon. Ĝenerale tio estas bone solvita. Terminologo trovas trezoron por ordigi, diskutigi kaj unuecigi la uzitajn fakvortojn. Tio ankaŭ koncernas la [[traduko]]jn de la varbanoncoj, en kiuj amasas [[termino]]j antaŭe apenaŭ viditaj. La preskvalito ne ĉiam estas kontentiga. Kelkaj prelegoj estas presitaj per komputera [[eligilo]], kiu uzas malbone legeblajn [[litero]]jn. Ekzistas ja pli klare legeblaj, pli naturaj [[litersistemo]]j (ekz. ROBOTRON K 1520). Por estontaj aranĝoj mi proponus ŝanĝojn: Pli emfazita disigo de aparataro kaj programaro kaj pli da prelegoj pri la praktika (industria) aplikado de mikrokomputeroj (tiaj [[materialo]]j ofte ankaŭ mankas en naciaj fakaj kunvenoj!) ĉar la komputerismo jam profunde enradikiĝis en la E-movado, eble rekomendindus dispartigi la kunvenojn, tiel ke INTERKOMPUTO restos la gvida konferenco, sed delegos difinitajn temojn al aliaj sciencaj konferencoj ([[AEST]]). |[[Michael Lennartz]]. [[Der Esperantist]] n123_jan. 1984}} === [[La Militrezistanto]] === '''La Militrezistanto'''. Novaj-eldonaĵoj de l' [[Internacio de Militkontraŭuloj]]. Fondita en [[1930]]. Aperas neregule. Formato 20,5x14. (v. [[Militrezista movado]].) {{citaĵo|Kolekto de informoj pri militrezisto ĉiulande, kun spertoj de individuaj rezistantoj. Faktaro interesa kaj aktuala.|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 344, Decembro (1933)}} ===[[La misio de Esperanto]]=== [[Ramatis]]. '''La misio de Esperanto''' trad. [[Giuseppe Grattapaglia]]. Eld. ''Editora do Conhecimento'', 2000(?) {{citaĵo|La eldonejo Editora do Conhecimento lanĉis libroforme en Esperanto la ĉapitron de la verko ''La postivado de la spirito'', kiu pritraktas la zamenhofan lingvon sub ne komuna aspekto, almenaŭ por ne spiritistoj: la movado por Esperanto en la transtomba mondo. La [[libro]] - La misio de Esperanto - estis profesie editorita kaj havas belan [[kovrilo]]n. |[[Brazila Esperantisto]] - Numero 314, Februaro (2001)}} ===[[Misisipi]]=== L. Malaĥ. '''Misisipi'''. Trad. de I. Jurvsta. Eld. [[Juda Esperantista Grupo en Parizo]], Parizo, 1939(?). {{citaĵo|Triakta teatraĵo el la negra vivo, kiu pritraktas la tragedion de Scotsboro, 64 paĝoj plus ilustrita kovrilo, kun biografia [[skizo]] kaj bildo de la aŭtoro|[[Belga esperantisto]] n267-268 (maj-jun 1939)}} {{citaĵo|La plumo pli potencas, ol la glavo ! Aforismo, kies verecon pruvas longa serio da sukcesaj almilitoj, flanke de verkistoj, kontraŭ maljustaĵoj kaj forigendaĵoj en la homa vivo. La temo de ĉi tiu [[teatraĵo]] — la nun malbonfama Skotsbora proceso, en kiu sep negroj estis akuzitaj pri seksatenco kontraŭ du blankulinoj— konsistigas fortan riproĉon kontraŭ la konscienco de la Usona popolo. Post [[Harriet Beecher Stowe]], [[Upton Sinclair]], kaj aliaj, L. Malaĥ faras baton por la emancipiĝo —ne la nure fizika, sed la plena, spirita— de la Amerika negro ; per sia brila bildigo de la terura rasmalamo kiu sin manifestis okaze de la proceso. Estas domaĝe, ke la faktojn, per si sufiĉe elokventajn, li ekspluatas por propagandi la klasbatalon. La traduko ĝenerale estas bona; sed enrampis kelkaj kritikindaĵoj. Kial la du formoj ''[[trajno]]'' kaj ''vagonaro'' ? Persistas la tute nelogika ''depost ''; ''domaĝo'' anstataŭ malutilo ; kaj la ĵargonaĵoj ''aliel'' kaj ''-io'' landnoma. ''Kontinuados'' (p. 37) d.e. ''daŭrigos''. Dube bonaj estas ''[[gangstero]]'' kaj ''[[ŝerifo]]''. Tre leginda ; sed apenaŭ taŭga por klaslegado. |MASON STUTTARD. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 416, Decembro (1939)}} ===[[Mitten in Deutschland — mitten in 20. Jahrhundert. Die Zonengrenze]]=== '''Mitten in Deutschland — mitten in 20. Jahrhundert. Die Zonengrenze'''. Eld. Bundesministerium fŭr gesamtdeutsche Fragen, Bonn, 1960 (?). Titolo tradukebla kiel ''Meze en Germanio — Meze en la 20-a jarcento. La Zonlimo.'' {{citaĵo|Broŝuro en germana lingvo, kun [[aldono]] en Esperanto. Kun multnombraj bildoj de pikildratoj, abatisoj, [[bariero]]j, terbunkroj, gardoturoj, ĝi montras la zonlimon, de la Baltika maro apud [[Lubeko|Lubeck]] suden ĝis [[Hof]]. Ĝi donas la originon, bararanĝojn, gardadon de zonlimon, movadon, de la [[loĝantaro]]. |[[Brazila Esperantisto]] 1960_n558-561_sep-dec}} === [[Mizero kaj suferego de la Nurnbergaj infanoj]] === Statistika Oficejo. ''MIZERO KAJ SUFEREGO DE LA NURNBERGAJ INFANOJ''. Eld. Urbkonsilantaro, [[Nurnbergo]], 1920. ===[[Mondo sen Milito]]=== '''Mondo sen Milito. Alvoko de la Societo de Amikoj al la Kristanaj Eklezioj en ĉiu lando'''. Eld. Friends’ House, Londono, 1938(?), 4 pĝ. ===[[Mondpaca Esperantista Movado 30 jara]]=== '''Mondpaca Esperantista Movado 30 jara'''. Eld. Hungara MEM-Sekcio, Budapeŝto, 1983. 44 p {{citaĵo|Rigardante la nuntempan internacian situacion ni devas konstati, ke neniam antaŭe la [[mondo]] estis en tiel terura danĝero kiel nun. Minacas plej detrua, homarpereiga [[nuklea milito]]. Sub tiuj cirkonstancoj la konsciaj kaj pacamaj homoj bezonas ĉiujn fortojn kaj [[streĉo]]jn por eviti tiun katastrofon, ĉu ili ekzistas? Jes, ili ekzistas kiel granda kreskanta tutmonda pacmovado, al kiu ankaŭ apartenas pacamaj esperantistoj, ili ne nur kunbatalas, ĉar ili scias, ke Esperanto kaj la internacilingva movado nur povas evolui en pacaj kondiĉoj, en paca kunekzistado. 30 jaroj [[MEM]] [''tiel''], tio estas 30 jara batalo por [[paco]], popolkompreniĝo fare de esperantistoj. Al tiu ĉi temo estas dediĉita la samnoma malgranda broŝuro. Multaj kompetentuloj de la pacmovado, esperantistaj kaj neesperantistaj, esprimas siajn pensojn kaj sentojn pri estiĝo kaj agado de MEM. [[Romesh Chandra]] ([[d:Q2165147]]), prezidanto de la [[Monda Konsilio de Paco]], omaĝas la egan signifon de la firma kontakto inter la Monda Packonsilio kaj MEM kaj la streĉojn de la esperantistoj kune labori kun ĉiuj pacamaj homoj en la mondo por paco, progreso kaj homa [[digno]]. D-ro [[Imre Pethes]], prezidanto de MEM, dankas al la "[[pioniro]]j, antaŭuloj, kiuj en 1947, dum la [[UK 1947|32-a Universala Kongreso]], iniciatis la fondiĝon de Esperanto pacmovado [''tiel''] kaj partoprenis gravajn aktivecojn kontraŭ milita minaco, precipe kontraŭ atombomba minaco komence de la 50-aj jaroj. Li substrekas, ke la sukceso de la pacbatalo dependis kaj ankaŭ estonte dependos de kunagado de ĉiuj progresemaj kaj pacamaj fortoj-ĉu esperantistaj, ĉu neesperantistaj, sendepende de politikaj, mondkonceptaj aŭ aliaj starpunktoj. [[William Gilbert]], Ĝenerala sekretario de MEM, i. a. dankas al la ĉeĥoslovakaj kaj hungaraj pacamikoj, ke ili ebligis eldonon de kelkaj altvaloraj gravaj Esperanto-dokumentoj kaj emfazas la necesajn kondiĉojn por efika pacmovado, "serĉi kiu unuigas, eviti kio dividas . . . konkretan kaj konsekvencan pacagadon, tute ne utopian, pacifisman . . ." [[Nikola Aleksiev]] aprezas la pacagadon de MEM kaj precipe la pacamikon [[Rudolf Burda]], ĉeĥa esperantisto kaj unua [[prezidanto]] de MEM, kiu kuniniciatis la esperantistan porpacan batalon kaj sindone ĝin partoprenis. La historia skizo pri MEM, ĝia naskiĝo kaj [[evoluo]] en kaj post la tempo de "[[malvarma milito]]", la prezento de la celoj, ĉefaj taskoj de la agadprogramo kaj de la strukturo de MEM estas valoraj precipe por tiuj, kiuj ĝis nun malmulte informiĝis pri la ampleksaj klopodoj por paco per Esperanto, fare de MEM. Prof. [[Semjon Podkaminer]], iama ikono de la esperanista pacmovado, starigas da demandon: ĉu pacmovado povas esti neŭtrala? Li respondas: rilate al diversaj politikaj, religiaj, filozofiaj kaj aliaj konceptoj - jes. Se ĝi ne rajtas esti neŭtrala rilate al problemoj de milito kaj paco, rasa kaj nacia egalrajteco, kontraŭ ia ajn formo de rasimo kaj [[ŝovinismo]]. Entute la memorbroŝuro montras diversajn kaj multajn aspektojn de la esperantistoj, ĉi estas skribita kun alta respondeco por nia vivo. Certe ĝi instigas pluajn Esperanto-amikojn enviciĝi en porpacan agadon.| Ingrid Schödl. [[Der Esperantist]] n123_jan. 1984}} ===[[Mondpaco kaj Ŝantuna demando]]=== '''Mondpaco kaj Ŝantuna demando'''. Eld. Internacia Rilato-Komitato. Nankino, 1928? {{citaĵo|Ĝi pritraktas pri la ekspedo [''tiel''] de Japana armeo al [[Ŝantuno]] kaj okupo de [[Cinano]]<small>^[?]</small> kaj de la tuta longeco de Ŝantuna fervojo|Brazila Esperantisto 1928 j19_n06-12_jul-dec.}} {{citaĵo|32-paĝa albumo kun multaj ekstertekstaj ilustraĵoj, pri la lastatempaj okazintaĵoj en Ĥinujo.|[[Belga esperantisto]] n168-169 (feb-mar 1929)}} ===[[La Mondpaco kiel Psikologia Problemo]]=== H. Thirring. '''La Mondpaco kiel Psikologia Problemo''' trad. H. Sirk. 1946(?) {{citaĵo|Resumo de pli ampleksa verko, baldaŭ aperonta, pri fenomenoj de kultura degenero. Psikologia studo: lingve bona, stile peza.|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 515-516 mar-apr 1948}} ===[[Kial Mondregistaro?]]=== '''Kial Mondregistaro? Manifesto de la Mondfederalista Grupo de Britaj Parlamentanoj.''' Eld. [[Universala Ligo]], [[Den Haag]], 1953(?) {{citaĵo|Jen mi prezentas hodiaŭ al ia konsidero de ĉiu leganto la suprecitilan dokumenton, kies alloga enhavo ne povas ne interesi. Oportune, do, estas mencii ĉefojn punktojn el la temaro: «La esenco de la paco — La mondo bezonas registaron- La ekonomiaj sekvoj — La [[UNO]] ne estas sufiĉa — Reformo de la UNO —Sukcesa aplikado de la [[leĝo]] — La politika problemo — Mondskala reciproka helpo —Ĉu Mondregistaro estas ebla? — La mondo ŝanĝiĝis». Ĉiuepoke, la homoj klopodis por mondpaco. Sed, preskaŭ ĉiam, ili forgesis gravan faktoron, kiu devas ludi la ĉefan rolon; nome: Plena sincereco kaj bonvolo. Sen tiuj ingrediencoj, ĉiuj projektoj aŭ diskutoj nepre fiaskos. Nu, do fine la homaro havas nun favoran ŝancon por vera solvo?|[[Boletín]] n060 (dec 1953)}} ===[[Mojca Etulino]]=== '''Mojca Etulino: Karintia popola rakonto'''; ilustrita de [[Mara Kraljcva]]. Eld. [[Slovenia Esperanto-Ligo]], 1960. {{citaĵo|Literaturo por infanoj. Belaj desegnaĵoj kaj belaj koloritaj paĝoj. Ĝi rakontas kiel la leporo havas la du antaŭpiedojn mallongaj, ĝi estas numero 1 en la serio « Abeleto » kaj la eldonantoj asertas ke tiu serio havas tre grandan sukceson en Jugoslavujo. Ni nepre kredas tion. Du aliaj numeroj stas (''tiel'') por tiu-ĉi jaro ankoraŭ anoncitaj. Ĝi certe plezurigos la infanojn. Gepatroj kiuj volas kc iliaj infanoj lernu nian lingvon aĉetu tiun malmultekostan libreton. Al pedagogoj ni lasas la diskuton en kiu grado povas influi (malbone) infanan animon la rakonto pri fia ago pro kiu alia estas punata.|F R. [[Belga esperantisto]] n370 (sep-dec 1960)}} ===[[Moralo religia kaj moralo proleta]]=== M. N. Šejnman. '''Moralo religia kaj moralo proleta''' trad. P, Gavrilov. Eld. [[Ekrelo]], Leipzig, 1931, 30 pĝ. {{citaĵo|La pastraĉa moralo ne permesas mortigi birdetojn aŭ cimojn, sed permesas vendon de 8-jaroj knabinoj por bordeloj ! Por la laborista klaso estas morala Ĉio, kio plifortigas diktaturon de la proletaro.|[[ La Brita Esperantisto]] - Numero 316, Aŭgusto (1931)}} ===[[La muelilo kiu ne plu turniĝas]]=== René Bazin. '''La muelilo kiu ne plu turniĝas''', trad. René Badert. Eld. Esperantista Oficejo, [[Tours]], 1907(?) ===[[La Multekolora Libro]]=== '''La Multekolora Libro'''. Eldonis [[Heroldo de Esperanto]], Leipzig, 1935(?) 128 pp. {{citaĵo|Kolekto de 60 artikoletoj represitaj el la jarkolektoj de “Heroldo”, 1923-6. La enhavo estas tre diversa, kaj ĉiurilate taŭga por kursa aŭ hejma legado. La [[fakto]], ke la artikoloj estas verkitaj de [[aŭtoro]]j tre diversnaciaj, igas la artikolojn aparte interesaj. Papero, preso, kaj bindo, bonaj. Tute rekomendinda.|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 369, Januaro (1936) }} == N == === [[Nacia Ekspozicio memoriga de la 1-a centjaro de la sendependeco de Brazilio]]=== '''Nacia Ekspozicio memoriga de la 1-a centjaro de la sendependeco de Brazilio, Rio-de-Ĵanejro, 7 sept. - 15 nov. 1922'''. Eld. Ministerio de Justeco kaj Enlandaj Aferoj, 16 paĝoj 29 X 22,5 cm. ===[[Naskiĝo de universala kredo]]=== Richard E. Lambert. '''Naskiĝo de universala kredo'''. Eld. ''Esperanto Book Service of America'', New York, 1952(?) {{citaĵo|Ĉi tiu 8 -paĝa broŝuro, privata eldono de la verkisto, por sciigi pri la universalista kredo, estas por ni — esperantistoj — pruvo, ke per la helplingvo estas legeblaj multaj kaj multaj aferoj, eksteraj al nia kutima [[scio]]. La preso estas klara kaj la lingvo facila, ĉar la broŝuro, kiel esprimas ties [[titolo]], estas historia rakonto pri [[Thomas Potter]] kaj [[John Murray]], fondintoj de la universala kredo.|[[Ernesto Hurtado]]. [[Boletín]] n038 (feb 1952)}} ===[[Nederlando koncize]]=== '''Nederlando koncize'''. Eldono de la Nederlanda Ministerio de Eksterlandaj Aferoj, 1975? {{citaĵo|Ĉi tiu bela broŝuro informas per konciza sed kompleta trarigardo super ĉiuj aspektoj de Nederlando. La historio, la ekstera politiko, la registaro kaj ĝia strukturo, la loĝantaro, la religio, la ekonomiko, la turismo, la agrikulturo, la transporto kaj trafiko, la laboraj interrilatoj, la socialaj aranĝoj, la instruado, estas la ĉefaj ĉapitroj de ĉi tiu kajero vere elstara en la sfero de la naci-informaj broŝuroj. Gratulon al la [[Internacia Esperanto-Instituto]] kaj al la Nederlanda Ministerio de Eksterlandaj Aferoj pro ilia laŭdinda iniciativo.|[[Boletín]] n212 (nov 1975)}} ===[[Nederlandsch-Esperanto Handelstermen]]=== J. B. Eiselein. '''Nederlandsch-Esperanto Handelstermen''' benevens ± 1500 spreekwoorden en uitdrukkingen. Eld. Maimberg, Hertogenbosch, 1926(?) {{citaĵo|La unua duono de la libro enhavas nederlandlingvan komercan terminaron kun traduko en Esperanto. Tiu dokumento sendube faros grandan servon ankaŭ al niaj flandraj amikoj, kiuj ĝis nun ne disponas grandan vortaran materiaion en sia lingvo, despli ke la vortoj prezentitaj en la libro de Eiselein ne aperas en la jam ekzistantaj vortaroj nederlanda-Esperanto. La dua duono de la eldonaĵo konsistas el kolekto de -500 (''tiel'') proverboj kiujn la kompilanto grandparte ĉerpis el la «Proverbaro» de Zamenhof kaj akompanigas de la samsignifa proverbo en nederlanda lingvo. Tiu laboro, multe helpos la Esperantajn verkistojn en la flandra parto de nia lando.|[[Belga esperantisto]] n140-141 (okt-nov 1926)}} ===[[Nekonata paĝo el la historio de patrolanda interlingvistiko]]=== L. L. Vasilevskij. '''Nekonata paĝo el la historio de patrolanda interlingvistiko''' . 1925 ===[[La Neŭtrala Konferenco por Daŭra Pacperado]]=== Louis P. Lochner.<small>^[?]</small> '''La Neŭtrala Konferenco por Daŭra Pacperado'''. Eld. Neŭtrala Konferenco por daŭra pacperado, [[Stockholm]], 1916(?) {{citaĵo|Jen eltiraĵo, kiu iom klarigas la aferon : “Dum iom da tempo estas malfacile atingi, ke la gazetaro distingu inter la porpaca misio de s-ro [[Henry Ford]]<ref>Pri tiu temo vidu la temon [[d:Q17013638|"ŝipo de paco" en vikidatumoj]] kaj la ĉapitron [[Henry Ford#Unua Mondmilito]]</ref> kaj ''Neŭtrala Konferenco por daŭra pacperado'', kiun la ĝia malavara subtenanto oni ofte nomas la ''Forda Konferenco''. Tamen estas klare, ke la karaktero, la organizo kaj la celo de ambaŭ entreprenoj multe diferencas. La unua estas Amerika pilgrimantaro, kiu volis kunigi kaj simboligi la kontraŭmilitajn tendencojn. La dua estas internacia komitato de spertaj, zorge elektitaj homoj por prikonsideri kaj peradi la pacon, sin turnante al la publika opinio kaj al la registaroj.” |[[La Brita Esperantisto]] - numero 146, februaro (1917)}} {{referencoj}} ===Ni=== G. Marin. '''Ni'''. Eld. la aŭtoro, Stroud, 1948(?), 16 pĝ. {{citaĵo|16-paĝa broŝureto kun spritaj [[bildo]]j, kiuj montras la nepran neceson, ke la homaro progresu de paleolita familiismo ĝis tuthomarismo.|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 523-524 nov-dec 1948}} ===[[Nia Gvidanto]]=== [[Josif Stalin]] kaj kaj E. Jaroslavskij. '''Nia Gvidanto'''. Eld. [[Ekrelo]], Leipzig, 1930(?) {{citaĵo|Skizoj pri Lenin kiel teoriulo kaj kiel praktikulo de armita ribelo.|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 311, Marto (1931)}} ===[[Nia Mesmistero]]=== W. Roche. '''Nia Mesmistero''' trad. J. F. Smeehuijzen. 1940(?), 130 pĝ. {{citaĵo|Bela volumeto por helpi meditadon kaj preĝadon antaŭ kaj dum la meso. La teksto estas prezentita en formo de ritma prozo, kun linioj “rompitaj” por instigi al paŭzo kaj penso. Ekz., <poem> <center>Tiom amis Di' la mondon, ke li donis sian Filon ununurnaskitan, por ke ĉin, lin kredanta, ne pereu, sed eternan vivon havu. </center> </poem> De religia vidpunkto oni povas diri, ke la verko ŝajnas tute taŭga por sia celo. Lingve ĝi estas ĝenerale bona. Traduko el traduko estas afero principe nekonsilinda : kiom la nuna verko suferis de la duobla traduko mi ne povas juĝi. Interesaj esprimoj: ''mia tuta mio'' 13; ''nia tuta mio'' 75; ''via vio mem'' 71 ; ''liaĵo'' 28. ''Imperiado via'' 16; ''stari genue'' 25; ''por la [[ĉiamo]]'' 91; ''milmilobe'' 101; ''samkiel... samtiel'' 121. ''La praprofetoj'' 49; ''porsuferada rekompenco'' 73; ''instruo laŭlerneja'' 6; ''egoismo kaj havemo'' 105. ''Unui'' (esti unu) 54 ;''servisti'' (esti servisto) 77; kvazaŭi (esti kvazaŭ) 112. ''Malgraŭ ti’'', ''ĝuste pro ti’'', 75, 78. Kritikeblaj estas ''escepte vian Filon'' (krom via Filo) 21; ''de post kiam'' (de kiam) 21 ; ''hontas mi kaj doloregas'' (kun dolorego) 31 ; ''ne permesu'' (permesu) ''neniam, ke'' 106; ''por ke mi eblu'' (povu) 32; ''neeble (neniel) nombreblaj'' 53; ''mortebla'' (mortema, mortpova) 114, 117. Nur unu grava eraro persistas tra la tuta verko: la uzo de ''digna'' (dignified) anstataŭ ''inda'' (worthy) Ekz., ''Digna'' (Inda) ''estas vi'' 60;''mi ne dignas'' (indas) 31 ; ''nedigna'' (neinda) ''servisto'' 53. Detaloj facile korekteblaj en dua eldono. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 418, Februaro (1940)}} ===[[Nia vojo]]=== Ipe. '''Nia Vojo'''. Eld. [[Jozef Prysborowski]], Varsovio, 1938(?) {{citaĵo|La aŭtoro vidas la solvon de nunaj mondmalordoj en kreskanta supernacia individua kunlaboro. Rilate Esperanton, li bedaŭras la centriĝon de nia [[movado]]: ekz, ĉe [[IEL]] aŭ [[UEA]]. Anstataŭe, li proponas, ke naciaj grupoj laboru sendepende (tio okazas jam nun !), kaj ke oni starigu novan [[organizo]]n sole el individuoj, sen centro, sen [[komitato]]j, sen voĉdono, sen elektoj, financatan de patronaro el bonaj kaj riĉaj homoj (kiel ilin trovi ?), kiuj donacos ĉiom da mono bezonata, sen voĉo pri ĝia elspezo. Oni permesas al la nunaj delegitoj konservi tiun titolon, sed ilia sola devo estos kolekti [[mono]]n de riĉaj patronoj. Ĉiu kunlaboranto pagos po 4 [[svisa franko|svisaj frankoj]] jare, kontraŭ kio li ricevos la centran [[organo]]n, en kiu unufoje aperos lia nomo. La centra organo devos senescepte presigi ĉiun komunikaĵon supernacian kaj nereklaman, kiun ĝi ricevos de anoj pagintaj por tio difinitan sumon. La sola devo de la redaktisto estas zorgi pri la lingva ĝusteco de la senditaĵoj. La patronoj pagos la [[presisto]]n kaj la redaktiston. Oni permesas sammaniere starigi fakajn societojn kaj gazetojn, same senorganizajn, kaj same subtenatajn de bonaj kaj riĉaj homoj, kiuj ĉion pagos sen voĉo pri la dispono de sia mono. Al mi ŝajnas, ke la aŭtoro tute mislegas la nunan situacion. Cetere, kiam, lacigite de longjara disputado pri organizo, ni nun fine trovis kontentigan [[solvo]]n, ĉu ni forĵetu ĉion, tiel pene akiritan, kaj anstataŭe kreu novan organizon, tute nebulan, nepraktikan, senutilan,. kaj nedemokratan, subtenatan per almozpetado al iuj trovotaj mecenatoj, kiuj bonvolos fordoni sian monon laŭ mendo kaj sen voĉo? Certe, s-ro Ipe, ne tie kuŝas “mia vojo.”|[[Montagu Christie Butler]] [[La Brita Esperantisto]] - Numero 400, aŭgusto (1938)}} ===[[Ni devas vivi]]=== [[Kjell Walraamoen]] kaj [[Lina Gabrielli]]. '''Ni devas vivi'''. Eld. [[Stafeto]], La Laguna, 1974. {{citaĵo|Kiam oni legas poezion sen ritmo kaj [[rimo]], oni esperas, ke, kiel kompenson, a poemoj posedu almenaŭ certan forton, subtilon, originalecon en la ideoj aŭ en la tropoj. La poemoj de ''Ni devas vivi'' estas speco de miniaturoj, klopodoj kapti kaj fiksi fugajn momentojn de la vivo. Bedaŭrinde, pliparte ili legiĝas kiel repertuaro da banalaĵoj. Lina Gabrielli montras talenton en la rakontarto, sed ŝiaj poeziaj provoj ne permesas aŭguri al ŝi, almenaŭ ĝis nun, brilan karieron lirikan. Walraamoen ŝajnas posedi iom pli da profundo kaj uzi lingvon iom pli nuancitan kaj maturan.|[[Fernando de Diego|F. de Diego]]. [[Boletín]] n212 (nov 1975)}} ===[[Nie sme bezmocní - Ni ne estas senpovaj]]=== '''[[Marian Repka]]'''. '''Nie sme bezmocní - Ni ne estas senpovaj''' trad. [[Pavol Petrík]] kaj [[Martin Minich]]. Eld. Espero, s/l, 2003. {{citaĵo|Je slovaka merkato aperis interesa libro de slovaka verkisto Marian REPKA: „Nie sme bezmocní – Ni ne estas senpovaj“ - en dulingva, slovakaesperanta eldono. Tial ĝi (krom la enhavo mem) taŭgas ankaŭ kiel bona instruilo (se vi ne komprenas E-an tekston, vi simple rigardos apudan, dekstran paĝon, kie vitrovos samon – slovakan (sennecese serĉi en vortaroj). La [[libro]] priskribas tre „tiklan“ temon, nome atingon de tutmonda paco. La aŭtoro esprimiĝas al temo tre interese, kelkfoje eble eĉ surprize. Sed por pli bona imago legu fragmenton de la libro (p. 122 k. 124): <poem> „Resumo: Ni ankoraŭfoje resumu, jam lastfoje, kvin paŝojn subtenantajn pacon: La unua paŝo subtenanta pacon: lerni la internacian lingvon - Esperanton. La dua paŝo subtenanta pacon: ĉesi dividi homojn laŭ nacieco. La tria paŝo subtenanta pacon: ĉesi dividi homojn laŭ raso. La kvara paŝo subtenanta pacon: rezigni pri ĉiuj ideologioj. La kvina paŝo subtenanta pacon: trovi tempon por meditado. Ĉe la unua paŝo al paco ni havas du eblecojn. Aŭ ni eklernos Esperanton aŭ almenaŭ ni subtenos ĉiujn, kiuj lernas Esperanton. La plej efika subteno estas financa subteno. Esperantistoj estas tre modestaj homoj. Ili antaŭkuris sian epokon, ili komprenis tion, kion aliaj ankoraŭ ne komprenis. Ili mem financas sian edukadon, eldonadon de libroj kaj gazetoj, studadon. Kutime ili instruas senpage. Oni ne perlaboras monon instruante Esperanton. Mi konas la situacion inter esperantistoj. Financoj ebligus al ili, ke ili igu sin pli videblaj. Kontaktajn adresojn de esperantistoj sur la teritorio de la Slovaka respubliko mi jam prezentis. Kiu interesiĝas, tiu facile ekscios aliajn necesajn informojn, se ŝ/li decidos subteni pacon per la subteno al esperantistoj. Mi scias, ke ĉiu krono subtenos kaj kuraĝigos ilin. Kaj por tiu, kiu sendos ĝin, tio estos vere konkreta ago subtenanta pacon. Institucioj, entreprenoj kaj entreprenistoj povas sponzori esperantistojn en sia ĉirkaŭaĵo. Amaskomunikiloj povas doni spacon al esperantistoj, por ke ili aperu en radio kaj televido. Ĉiu, kiu volas vere subteni pacon, tiu povas elekti. Tiu, kiu volas subteni militon, tiu ne devas elekti ion. Milito sin subtenas per si mem. Sufiĉas se ni faras nenion tian, kio subtenas pacon. Ĉe la dua paŝo ni subtenas pacon, kiam ni kondutas al homoj kiel al homoj kaj ne kiel al anoj de iu nacio. Ĉiu, kiu subtenas naciece fokusiĝantajn partiojn, subtenas militon. Do ŝ/li denove povas elekti. Ĉe la tria paŝo ni subtenas pacon ĉiam, kiam ni kondutas al homoj kiel al homoj kaj ne kiel al anoj de iu raso. Ĉiu, kiu subtenas rasismon, tiu subtenas militon. Subteni la kvaran paŝon al paco ne estas malfacile. Ĉiu faru tion sur sia nivelo kaj laŭ siaj ebloj. Kaj ĉiu havas eblojn. Kiu subtenas religiajn diferencojn, tiu subtenas militon; kiu subtenas religie fokusiĝantajn partiojn, tiu subtenas militon; kiu subtenas dekstrumajn aŭ maldekstrumajn partiojn, tiu ankaŭ subtenas militon. Ĉiu, kiu subtenas iun ajn ideologion, tiu subtenas militon. Ĉiu, kiu aliĝas al iu ajn spirita movado, tiu subtenas militon. Ĉiu, kiu agnoskas iun ajn aŭtoritaton, ĉu sekularan aŭ spiritan, tiu same subtenas militon. Ĉiu, kiu volas akiri kiujn ajn sekularajn aŭ spiritajn avantaĝojn, tiu subtenas militon. Sen meditado ne eblas ne subteni militon en la kvara paŝo al paco. Tial tiu, kiu ne strebas aŭ ne havas forton mediti, almenaŭ devus subteni tiujn, kiuj strebas mediti. Tamen, ĉar ekzistas ne nur meditadoj, kiuj kondukas al paco, sed ankaŭ meditadoj, kiuj kondukas al milito, risko, ke nemeditanta persono subtenos tiujn meditantojn, kies meditadoj kondukas al milito, estas tro granda. Tial plej bone en la kazo de necerteco estas ne subteni tiujn, kiuj meditas. Estas malpli granda malbono subteni neniun ol subteni militon. Tiukaze estas multe pli saĝe subteni simple Esperanton kaj laŭ siaj ebloj eviti naciecan kaj rasan dividadojn. Mi ripetas tion, kion mi jam skribis: Se ĉiuj homoj alproprigus almenaŭ la unuan paŝon, la situacio en la mondo signife ŝanĝiĝus favore al paco. Kaj se homoj aldonus al tio pliajn du paŝojn, la minaco de milito preskaŭ malaperus. La konfliktoj restus, sed ili ĉiuj povus esti plejmultgrade solvitaj pervorte. La grandaj militoj eble ne plu aperadus, sed malpacoj kaj malgrandaj militoj ankoraŭ daŭriĝus. Forigi ĉiujn malpacojn kaj ankaŭ malgrandajn militojn eblos nur tiam, kiam la homaro superpaŝos la kritikan (sojlan) nombron de tiuj, kiuj atingis saĝecon, do la staton sen konceptoj. Tiuj homoj poste ne nur inspiros, sed ankaŭ efike helpos al ĉiuj aliaj homoj al tio, ke ankaŭ ili atingu saĝecon. Saĝeco estas io, kion oni ne povas atingi perforte, sed nur per kompreno. Sen ĝi tamen neniu politika sistemo, nek iu religio nek iu alia pensebla organizo povas forigi militojn.“ </poem> PS: Ankaŭ dank´al tiu ĉi libro gejunuloj (SKEJ) revivis – ĝia prezidanto (Peter BALÁŽ) konatiĝis kun E-o pere de tiu ĉi libro – en unua eldono ĝi aperis slovake en 1999. (Kaj kiel dankesprimo li fondis eldonejon ESPERO – <www.espero.sk> kaj eldonis la libron dulingve.) |[[Peter Baláž]]. Esperantisto Slovaka - Numero 01 (2004)}} ===[[Ni ne povas silenti]]=== '''Ni ne povas silenti'''. Eld. «[[Esperanto Kenkjuŝa]]», [[Aitiken]], 1952. {{citaĵo|i tiu broŝuro estas Esperanta traduko de raporto, prezentota por ne okazinta [[Internacia Kuracista Kongreso]] en [[Montecazini]] (Italio) dum oktobro 1952, kun fakaj artikoloj de la tri japanaj reprezentantoj al tiu kongreso. La verko prezentas [[sciigo]]jn pri konsekvencoj de la atombombo de la homa korpo kaj atentigas pri la egaj domaĝoj de la nomita bombo, okaze de rea-uzado.|ERNESTO HURTADO. [[Boletín]] n058 (okt 1953)}} ===[[Nova Afriko]]=== Th. Monnens '''Nova Afriko''', esperantigis Floriano. Eld. Espero Katolika, Parizo, 1927(?) {{citaĵo|Interesega estas la kompatinda historio de tiu mondparto, kiu estis la sklavomerikato de l' mondo dum kvar jarcentoj, ĝis kiam la eklezio alportis al ĝi la ĝojan anoncon. La verketo de Monnens ekvidigas la reviviĝon de tiu nigr-haŭta popolo, kiu laboradas por sia savo|[[Belga esperantisto]] n153 (nov 1927)}} ===[[Nova minaco al Eŭropo: Kiu kulpas?]]=== '''Nova minaco al Eŭropo: Kiu kulpas?'''. Eld. [[Novosti]], Moskvo, 1984. {{citaĵo|Jen la titolo de bonege dokumentita broŝuro en Esperanto, kiun eldonis la sovetia informagentejo [[APN]] (Novosti) laŭ mendo de [[Asocio de Sovetiaj Esperantistoj]] (finredaktita 5. 6. 1984). La 40-paĝa broŝuro, grafike efike aranĝita kun tabeloj kaj fotoj, entenos multe da konvinka materialo pri la usona [[armado]], minaco al Eŭropo.}} ===[[La nova mondo kaj Esperanto]]=== '''La nova mondo kaj Esperanto'''. Eld. [[Brazila Instituto de Geografio kaj Statistiko]], Rio de Janeiro 1952 (?) === [[Nova propono koncerne proporcinombran elekton ĉe elekto al deputatĉambro]] === [[Thorvald Kornerup]]. '''Nova propono koncerne proporcinombran elekton ĉe elekto al deputatĉambro'''. Eld. la aŭtoro, [[Holbaek]], 1914, 8 pĝ. ===[[La Novjara Donaco de Ministro de S. L]]=== '''La Novjara Donaca de Ministro de S. L'''. Eld. Esperanta Presa Societo, Parizo, 1905? {{citaĵo|La aŭtoro de tiu ĉi spiritplena broŝureto fantazias ke la franca Ministro de la publika [[instruado]] ordonis ke esperanto estu instruata en la supraj lernejoj de la lando. Pri tiu temo sin malvolvas gaja sceno, en kiu montriĝas la [[esenco]] kaj ecoj kaj estonteco de nia internacia lingvo. Bonega verketo !|Esperanto-UEA n007_sep 10 1905}} ===[[Nuna Stato de Esperanto en la mondo]]=== '''Nuna Stato de Esperanto en la mondo'''. Eld. [[Liona Esperantista grupo]], Lyon, 1904(?) {{citaĵo|La raporto de la esplora komisio de la Liona Esperantista grupo, kiun jam presigis « [[Lingvo Internacia (gazeto)|Lingvo Internacia]] » estas de nun eldonita sub la titolo : Nuna Stato de Esperanto en la mondo. Oni scias ke tiu broŝuro estos disdonita ĉe la Ekspozicio de S1 Louis (Unuigitaj Amerikaj Ŝtatoj); ĝi enhavas multajn sciigojn pri la movo en ĉiuj landoj kaj estas libro tute necesa por tiuj el niaj [[amiko]]j kiuj disvastigadas Esperanton ĉirkaŭ ilin. La broŝuro estas presita ĉu France, ĉu Esperante.|[[La belga sonorilo]] - Numero 022, Junio (1904)}} ===[[Nurberguer Esperanto-Trichter]]=== '''Nurberguer Esperanto-Trichter''' . Leitfaden fur Schnellund Massenkurse von Ŝattat. Eldonita de Ellersiek & Borel, Berlin, 4 paĝoj, 24 x 31,5 cm. {{citaĵo|Tre praktika okleciona gramatiko por germaniingvaj personoj.|[[Belga esperantisto]] n107-108 (jan-feb 1924)}} ===[[Nuntempa Pollando]]=== '''Nuntempa Pollando'''. Eld. [[Asocio de Esperantistoj en Polujo]], Varsovio, 1948(?), 60 pĝ. {{citaĵo|La verko priskribas nuntempan Polujon de vidpunktoj industria, politika, ekonomia. La stilo estas peza (pro la naturo de la [[temo]]), tamen ĝenerale bona, krom kelke da nenecesaj neologismoj kaj aliaj [[kritikindaĵo]]j : ''laborebleco (laborkapablo), Francio (Francujo) ; demokratizo (demokratigo)'' . . . Oni diras, ke Polujo “ne proklamas [[politiko]]n de revenĝo (venĝo) kontraŭ [[Germanujo]]”, tamen ĝia vivnivelo “ne estu pli alta, ol tiu de aliaj landoj”. Ni demandas al ni, ĉu ĉiu Polo tiel plene aprobas la nunan [[reĝimo]]n en Rusujo, kiel ĉi tiu verko kredigus. La bildo de “novaj domoj” sur p. 29 estas altgrade malloga. Por la okulo de la [[recenzanto]] ĝi aspektas kazerno aŭ malliberejo (“loĝejo de sklavoformikoj” komentis unu rigardinto), kaj neniom similas al [[hejmo]] por homoj. Tamen malsamas [[gusto]]j.|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 523-524 nov-dec 1948}} == O == ===[[Opetusministeriön esperantotyöryhmän miustio]]=== '''Opetusministeriön esperantotyöryhmän miustio'''. Eld. Opetusministeriö, Helsinki, 1984, mimeo. ISSN 0359—761 X {{citaĵo|Oficiala raporto de la Edukministerio de Finnlando pri la pozicio de [[Esperanto]], kun rekomendoj; resumoj en Esperanto kaj la sveda.|[[Der Esperantist]] n130_feb. 1985}} ===[[La Ora Epoko. La Regno de Dio]]=== '''La Ora Epoko. La Regno de Dio. ''' Eld. [[Raĥelo Porteous]], Glasgow, 6 pĝ. ===[[Oraj leteroj]]=== '''Percy Sadler'''. '''Oraj leteroj'''. Eld. Flükiger & Scmid. Bern. ~1910. {{citaĵo|Kolekto de tre bonstilaj leteroj pri diversaj okazotajoj de la vivo. La Esperanta traduko estas bonege farita de nia sperta samideano kaj ni sincere povas rekomendi tiun verkon al ĉiuj personoj dezirantaj perfektigi en Esperanta korespondado kaj bonstilo.|[[Revuo Esperanto]] n85 5. sep5. 1910}} ===[[La ora ŝtuparo]]=== *E. Phillips Oppenheim. '''La ora ŝtuparo''' Eld. [[The Esperanto Publishing Co Ltd]] , Londono, 1935. {{citaĵo|Ĉe la unua rigardo al tiu verko, oni rekonas la kutiman zorgemon de la Esp-o-Publishing Co.: oportuna formato, bonega papero, bela litertipo kaj bongusta eksteraĵo. La ĉefa ideo troviĝanta en la libro, estas nia ĉies idealo : atingi daŭran mondpacon. La aŭtoro solvis la problemon laŭ stranga, interesplena maniero, kiu ofte igas la leganton pripensi kaj mediti; precipe ĉar la temo estas tiom aktuala kaj ĉar Oppenheim tute ne indulgas la t. n. packonferencojn. La heroo de la rakonto, Warren Rand, estas maljuna, potenca, riĉega ĵurnalposedanto kiu metas ĉion en la servon de sia porpaca penado: sian cerbon, sian potencon, sed, antaŭ ĉio, ankaŭ sian monon , dank'al kiu li fine sukcesas realigi sian vivorevon. Rilate al la lingvo, ni devas fari denove kelkajn rimarkojn. « Lerni » anstataŭ « aŭdi, ekscii » estas anglismo, same kiel « nokto » anstataŭ « vespero » kaj « aĉeti » trinkaĵon por iu. « Ajn » estas ofte erare uzita, same kiel « pli » antaŭ [[adjektivo]], kiam tute ne temas pri komparo ekzemple : pli malgranda, anstataŭ : ne tre granda, negranda. [[Tradukanto]]j klopodu pli kaj pli eviti naciismojn. Kion signifas « blokhaŭso » ? Post « spite » kaj « koncerne » devas troviĝi prepozicio aŭ devas esti uzata akuzativo ! « Pli poste » estas [[pleonasmo]]. La eldonejo meritas ĉiujn laŭdojn pro tiu unua volumo en la nova serio.|[[Belga esperantisto]] n224 (okt 1935)}} {{citaĵo|Per ĉi tiu volumo E.P.C. riĉigas sian romanserion, per kiu ĝi prezentas al la Esperantistaro malpezan literaturon el la speco plejmulte legata de la meza homo. Inter la [[verkisto]]j, kiuj provizas tian legaĵon al la anglalingva publiko, Oppenheim staras en la unua [[vico]], kaj la nuna verko estas oportune elektita por traduko en Esperanton pro la internacieco de la scenejo, sur kiu la rakonto disvolviĝas. Sekvante la manovrojn de homama milionulo, kiu dediĉas sian lertecon kaj sian riĉecon al la tasko devigi la starigon de tutmonda paco, ni flugas de unu eŭropa [[metropolo]] al alia, kaj konatiĝas kun [[diplomato]]j, financistoj, jurnalestroj, sekretagentoj, politikistoj—resume, kun ĉiuj, kiuj influas la destinon de la popoloj. La manuskripto estas laŭlingve kontrolita de nederlanda samideano, kio tamen ne malhelpis, ke kelkaj anglismoj makulu la [[traduko]]n : ekzemple, jam sur la unua paĝo ni renkontas la vorton ''kontroli'' aplikita laŭ [[senco]] ne kutima ĉe la plejmulto de verkistoj, kaj en alia loko aperas ''[[kopio]]'' kun la signifo ''ekzemplero''. Kun bedaŭro oni konstatas ankaŭ la eneston de gramatikaj eraroj, el kiuj la ĉefaj estas misuzo de ''antaŭ ol'' (reganta substantivon); malĝusta apliko de la sufikso ''iĝ'', kaj ties manko kie ĝi necesas; kaj iom da konfuzo inter ''tio'' kaj ''tiu''. Inter la malmultaj neologismoj, tre akceptebla estas ''suspiri'' (angle ''sigh''). La provo prezenti fonetike la prononcon de anglaj nomoj — procedo ne aplikata kutime ĉe nacilingvaj tradukoj — ne estas tre sukcesa, pro la konata manko de Esperantaj literoj por eĉ proksimume imiti la karakterizajn sonojn de la angla lingvo, kaj kelkloke la transskribo estas definitive erara, ekzemple por ''Warren'' oni donas ''Ŭaren'' anstataŭ ''Ŭoren''. Rilate al eksteraĵoj: la libro estas klare presita kun minimumo de preseraroj, kaj havas simplan [[bindaĵo]]n laŭ normala angla [[kutimo]], kun papera “surtuto”.|F.E.W. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 366, Oktobro (1935)}} === [[Orell Füssli’s Bildersaal fŭr den Sprachunterricht von C. Egli. Esperanto Ausgabe]] === '''Orell Füssli’s Bildersaal fŭr den Sprachunterricht von C. Egli. Esperanto Ausgabe'''. Zürich, Art. Institut Orell Füssli, 1912? {{Citaĵo|Tiu esperanta eldono de figuraĵoj por la instruado de lingvoj (Esperanto, germana, angla, franca, itala) kompleta en tri broŝuroj kies prezo estas nur 40 [[pfenigo]]j por ĉiu libreto, estas tre uzebla en la esperantaj kursoj. La unua parto enhavas ''vortresumon'' : la dua parto fazojn ; la tria parto "temojn" .|[[Belga Esperantisto]] n041 (mar 1912)}} ===[[Orienta Almanako]]=== '''Orienta Almanako'''. Eld. La Ondo de Esperanto, 1913. {{citaĵo|Orienta ĝi estas, ĉar ĝi enhavas tradukojn el dek unu orientaj lingvoj, el kiuj eĉ la nomojn de kelkaj mi antaŭe ne aŭdis. Tamen kial “ almanako,” mi ne scias; sed eble tiu nomo estas promeso de ĉiujara ripeto. Se tiel, ni povas kalkuli je ĉiujara plezuro, ĉar tiu ĉi numero estas ĉarma [[legaĵo]]. “Unu duono de la mondo ne scias, kiel la alia duono vivas,” diras la proverbo; kaj ĉiu, kiu scivolas pri la vivo de siaj fratoj en aliaj landoj, devas legi ĉi tiun libron. Volonte mi citus multajn bongustajn pecojn, sed pro timo al mia Redaktoro, mi devas kontentiĝi per unu sola: “ Gulĝavar lia edzino ankaŭ estis malavare rekompencita de la naturo per la ekstera [[beleco]] kaj per aliaj ecoj de la kaŭkaza virino. Ŝi estimis siajn bogepatrojn, lavis al ili la piedojn kaj flegis ĉiumaniere, neniam ŝi parolis kun sia edzo dum ies ĉeeesto kaj eĉ neniam rigardis lin, neniu el la maljunuloj estis aŭdinta ŝian voĉon, kaj neniam ŝi estis preteriranta iun viron ne kovrinte sian vizaĝon per la [[tuko]]. Havante tian edzinon, Omar sentis sin feliĉa kaj estis kontenta je sia sorto.” Tiu ĉi lasta frazo meditigas homon kutimintan je aliaj moroj. La lingva [[stilo]] estas ĝenerale bonega; mi volus, tamen, ke kelkaj el la verkintoj estu pli ŝparemaj kun la sufikso “ ig,” precipe kiam ili diras ''terurigi bor teruri''. Grava afero estas, ke S-ro [[Boris Kotzin|B. Kotzin]] en sia antaŭparolo tre afable permesas, kun propaganda celo, la retradukon en la naciajn lingvojn. |A.E.W. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 109, Januaro (1914)}} ===[[La originoj de la Protestantismo]]=== J. Tanuma-Tosio. '''La originoj de la Protestantismo'''. Eld. [[Internacia Katolika Informejo]], [[Fraterhuis Loonopzand]], 1947(?) {{citaĵo|Mia patro estis unu el dek gefratoj. Ĉiuj estis kleruloj siafake, kaj preskaŭ ĉiuj verkis librojn pri temoj religiaj, sciencaj, literaturaj. Familia anekdoto : kiam aperis unu libro verkita de onklino Lucy, onklo George ĝin legis, kaj ekkriis "Ho, Lucy ! Kial ajn vi ne ne montris ĝin al mi antaŭ ol forsendi ĝin al la presisto ! Mi estus povinta pliĝustigi ĉiun vorton en ĝi!” Kiel protestanto, mi volus fari saman [[ekkrio]]n kiel mia onklo George. Sed ne ! ĉar almenaŭ kelkajn vortojn mi lasus stari . Cetere, ĉi tie oni ne rajtas polemiki pri tiaj temoj. Mi diru nur, ke protestanto tre malsame verkus la historion. Lingve kaj prese la broŝuro estas bona.|[[Montagu Christie Butler|M.C.B.]] [[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 503-504 mar-apr 1947}} === [[Ou en est la question de la langue internationale (Solution pratique)]] === * ''Ou en est la question de la langue internationale (Solution pratique)'' verkita de E. Adam, kun antaŭparolo de [[Fanny Clar]]. Mendebla ĉe la aŭtoro: 24 Boulevard Beaumarchais, Paris, ( ll e ) . — 32 paga broŝuro 19 X 12,5 cm. {{citaĵo|Tiu Franclingva broŝuro estas nuntempa tauga propagandilo; precipe interesaj estas la pruvoj pri la ĉiam pli urĝa neceseco de [[internacia lingvo]], kaj la admonoj al la internaciaj socialistoj, ke ili tian oficiale elektu, kaj eĉ antaŭe ĝin multnombre lernadu. La aŭtoro, pro senpartiemo, prezentas kiel egalvaloraj la sistemojn de Esperanto kaj Ido; pri la polemiko inter ambaŭ anaroj li citas la parolon de La Rochefoucauld: "La disputoj ne longe daŭrus, se nur unu partio malpravus." Ni ankaŭ ne bazas nian preferon sur ambicio, memamo, profitemo aŭ nesufiĉa studo; sed tute libere kaj konscie opinias, ke malgraŭ kelkaj diskutindaj punktoj, Esperanto estas tiel supera je [[Ido]] aŭ Esperantido (ĉiuj formoj aparte aŭ kune), precipe je elasteco, [[harmonio]], reguleco kaj facileco, ke ĝi estas senkompare pli dezirinda, ĉefe por la ĉiulanda laboristaro.|Esperanto n233 jan. 1920}} ===[[Ovomaltino]]=== '''Ovomaltino'''. Eld. D-ro A. Wanders S. A.<ref>Fabrikejo de dietaj [[Maltpreparaĵo|maltpreparaĵoj]]. Ĉeffabrikejo en Bern kaj filioj en : London, Budapest, Chicago, Paris, Milano, Osthofen.</ref>, Bern, 1926. {{citaĵo|Broŝureto de propagando de tiu fortignutraĵo.|[[Brazila Esperantisto]] 1926 j17 n05-08_maj-aug.}} == P == ===[[Pangea - la sole ebla eliro el la mondkrizo]]=== [[Rudolf Herceg]]. '''Pangea - la sole ebla eliro el la mondkrizo'''. Eld. [[Heroldo de Esperanto]], [[Kolonjo]], 1932. {{citaĵo|La aŭtoro proponas al si pruvi, ke 1e la krizo estas ĝenerala, 2e ke ĝiaj kaŭzoj estas a) la (subjektiva kaj objektiva) malharmonio inter la produktado kaj konsumado ; b) la malĝustaj rilatoj inter la apartaj kategorioj de la produktado ; c) hipertrofio de la individualismo persona kaj nacia; d) manko de kontakto kun la naturo. La solvo konsistas en reorganizado de la administrado, de la [[juro]], ekonomio, etiko, estetiko, sociologio, ktp. por atingi tute novan sistemon ĉirkaŭprenantan la tutan homaron.|[[Belga esperantisto]] n200 (mar-apr 1933)}} ===[[Papo Pio X beata]]=== [[Adolf Habdl]]. '''Papo Pio X beata'''. Eld. A. Paolet, [[San Vito al Tagliamento]], 1952(?) {{citaĵo|Belaspekta, alloga libreto kaj per sia [[prezento]] kaj per sia enhavo. Oni ne diras, ĉu estas verko rekte skribita en Esperanto, ĉu traduko de iu esperantisto, ĉu traduko de la aŭtoro mem. Tio estus bone. Mi ne povis ne legi ĝin seninterrompe. Ne nur por katolika samideano, sed ankaŭ por la tutmonda legantaro estas ĉi tiu [[libreto]] io [''tiel''] rava. Per simplaj mallongaj trajtoj, oni prezentas al la leganto la gigantan —humile gigantan — figuron de unu el plej elstaraj homoj de nia epoko. La traduko (mi opinias, ke oni tradukis ĝin el la germana lingvo) estas zorge kaj ame farita laboro, malgraŭ iaj preseraroj, korekteblaj laŭ noto sur lasta pago. Mi ne konas la vortojn: '''hasto, kaplano, fenigo, duomo, paŝtataro, noveno'''. Estus bone, se oni estus doninta difintabelon de ĉiuj ekster-SAT-vortaraj radikoj. Aliamaniere, la atento de la leganto estas neutile disigata, kio ne bone efikas. Eble, tro laŭvorta traduko el germana lingvo enŝovis strangajn tnte ne klasikajn [[konstruo]]jn. Ekzemple: (p. 17) «...kiu estis bona predikisto kaj kredis (pensis?) sia tasko, ankaŭ Sarto fari tian», (p. 96) «...kiuj zorgas pri via kaj de la tuta eklezio saviĝoj». Min faletis aliaj esprimoj: (p. 9) «situanta»; (p. 25) al tiaj, kiuj...» (p. 37) «manĝigis la malsatajn»; (p. 56) «terana»; (p. 73) «povi absolvi novenon»;(p. 86) «tiaj, kiuj devus.» «Mi ne vidis liajn infanojn serĉi panon...» La dirmaniero ''ne jam'' anstataŭ ''ankoraŭ ne'' (paĝoj 73 kaj 100) ŝajnas evitinda pro tio, ke kvankam ĝi estas tute logika, tamen ne klasika. Sed ĉiuj ĉi tiuj, laŭ mia opinio, lingvaj eraretoj neniel malpligrandigas la kortuŝan legadon, la aŭtentikan, gravan celon: klinigi la leganton al la opinio, ke la [[Pio la 10-a|Papo Pio Xa]] estis ja vere neordinara [[servanto de Dio]]. Strangaĵo ŝajnas al mi la manko de presesprimita eklezia permeso. Monflanke: 8 respondkuponoj (32 ptoj.) estas certe, laŭ mia opinio, tro alta prezo. Eble, oni celas ŝirmi la eldonaĵon kontraŭ valutaj disfaloj; sed anstataŭigi naciajn [[monunuo]]jn per nacia oficiala tarifo ŝajnas al mi nuntempe: «eliri el la koto por eniri. en la peĉon». |Eŭma. [[Boletín]] n040 (apr 1952) }} ===[[De Parizo al Lazura Marbordo]]=== M. Retót '''De Parizo al Lazura Marbordo'''. 1960(?) {{citaĵo|M. Rétot verkis tiun broŝuron, en la serio «Turismo por Esperanto en Franclando». Ĝi estas trafa gvidilo, plena je indikoj, bildoj, desegnaĵoj, k. t. p., kiuj bone povas faciligi la veturadon tra la belaj vojoj kiuj kondukas de Parizo al la bela Provenca regiono kaj Lazura Marbordo.|[[Boletín]] n120 (mar 1960)}} ===[[Parolas Japanoj]]=== '''Parolas Japanoj'''. Eld. [[Asocio por Internacia Kontakto]], [[Kantono (Ĉinio)|Kantono]], 1938 (?) {{citaĵo|Ses verketoj de japanoj en [[Ĉinujo]], kiuj ne aprobas la japanan invadon.|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 401, Septembro (1938)}} ===[[Patrino kun fusilo]]=== [[Nguyễn Thị]]. '''Patrino kun fusilo'''. Eld. [[Fremdlingva eldonejo]], [[Hanojo]], 1966. [[dosiero:Pelikan textlogo.png|100ra|dekstre]] ===[[Pelikan]]=== Gunther Wagner. '''Pelikan''' ([[d:Q202133|en vikidatumoj]]). [[Hanovro]] kaj [[Vieno]], 1926(?) {{citaĵo|Prospekto en Esperanto de la konataj inkoj por skribi kaj por kopii, skribrubandoj, karbopapero por skribmaŝino kc.|[[Brazila Esperantisto]] 1926 j17 n05-08_maj-aug.}} === [[Per Tolboato]] === '''Per tolboato, Skizo de Jotoka. Ilustrita. Eld. O. Ziegler, [[Marktredwitz]], 1922. 24 paĝoj. {{Citaĵo|Tre agrabla ripoziga legaĵo originale verkita.|[[Belga Esperantisto]] n088-089 (jun-jul 1922)}} ===[[Petit Cours primaire d'Esperanto en 50 leçons graduées]]=== D. Bonnehon; A. Rosiaux. Petit Cours primaire d'Esperanto en 50 leçons graduées. Paris, [[Hachette]], 1910(?). {{citaĵo|Jen estas bonega lernolibro tre rekomendinda al ĉiuj instruistoj, kiuj celas la sciadon de la lingvo Esperanto, instruante ĝin al iliaj lernantoj. Tiu ĉi lernolibro, tre zorge ilustrita kaj bindita, enhavas multajn ekzercojn (thèmes et versions) bone gradigitajn; legadojn; prozaĵojn versaĵojn parkere dirotajn; 200 kutimajn frazojn kaj [[proverbo]]jn kun la franca traduko; kaj fine vortaretojn esperantan-francan kaj francan-esperantan. Se, laŭ la opinio de [[Lev Tolstoj|Tolstoi]], «la sukceso de [[Esperanto]] estas nur pedagogia lerneja afero», ni certigas, ke la verketo de S-roj Bonnehon kaj Rosiaux, havigante bonegajn rezultatojn al ĉiuj popollernejestroj, donos novan antaŭenpuŝon al la [[disvastigo]] de la lingvo internacia.|[[Brazila Esperantisto]] 1910_j03_n05-06_nov-dec}} ===[[Plena Gramatiko de Esperanto]]=== [[Joediko]] (J. Elliott). '''Plena Gramatiko de Esperanto'''. Eld. la aŭtoro, [[Willoughby]], 1940(?) {{citaĵo|Reverkita formo de la 16 Reguloj. Bedaŭrinde, ĉe kelkaj [[detalo]]j ĝi prezentas al ni ne la evangelion laŭ S-ta Zamenhof, sed la evangelion laŭ S-ta Joediko.|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 429-430, Januaro - Februaro (1941)}} ===[[Plena Malkaŝo de Japanaj Ambicioj]]=== '''Plena Malkaŝo de Japanaj Ambicioj'''. Eld. [[Heroldo de Ĉinujo]], [[Chungking]], 1940(?) {{citaĵo|Mesaĝoj de la Generalisimo. Teksto de [[Wang-Japana Interkonsento]]. Petskribo de Wang al [[Japanujo]]. La Japana Respondo. |[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 422-423, Junio - Julio (1940)}} ===[[Pollando 1944-1964]]=== '''Pollando 1944-1964'''. Eld. Polonia, Varsovio, 1964. {{citaĵo|Kiuj volas informiĝi pri la evoluo de [[Pollando]] trovos en ĉi tiu 260 paga libro (riĉigita per abundaj fotoj, desegnoj, statistikaj cifertabeloj, mapoj ktp.) la plej riĉan kaj taŭgan informilon ĝis nun publikigitan en nia lingvo. Ĝi ampleksas la jenajn rubrikojn: geografio, [[historio]], eksterlanda politiko, industrio, [[agrikulturo]], eksterlanda komerco, sociaj problemoj, klerigado, scienco, [[literaturo]], [[muziko]], teatro, filmo, plastiko, arkitekturo kaj turismo. Tre bonaj lingvo teksto kaj fotoj. Prezo tre malalta rilate la kvaliton de la libro same laŭ aspekto kiel laŭ enhavo.| N. L. ESCARTIN. [[Boletín]] n147 (jan 1965)}} ===[[Pollando Rekonstruiĝas el Ruinoj]]=== '''Pollando Rekonstruiĝas el Ruinoj'''. Eld. [[Eldona Societo Esperanto]]. Stockholm, 1947(?) {{citaĵo|16-paĝa broŝuro, kun klaraj grafikaĵoj, pri la teruraj perdoj kaj suferoj de Polujo dum la milito, kaj ĝia nuna rekonstruo kaj [[progreso]].|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 519-520 jul-aŭg 1948}} ===[[La Polvo de morto]]=== '''La Polvo de morto'''. Ilustrita. Eld. [[Plenumkomitato por Kontraŭ Atombomba Rezolucio]], [[Osaka]], 1956(?) {{citaĵo|Post la terura tragedio de Hirosima kaj Nagasaki, kun pli ol 250 mil senkulpaj viktimoj, la japana popolo spertas nun la domaĝojn de la nukleaj [[eksperimento]]j, fare de fremdaj potencoj. La radioaktiva polvo, disĵetita pro la eksplodo de [[hidrogenbombo]] sur Bikini, la 1-an de marto 1954, malpurigis la [[marakvo]]n kaj falis sur multajn fiŝkaptistajn boatojn, precipe sur la japanan ŝipeton «[[Fukurju-maru n-ro 5]]«, okazigante la brulvundigon de ĝiaj 23 ŝipanoj kaj la postan morton de unu el la plej grave vunditaj. La damaĝoj de tiu bedaŭrinda okazaĵo estas nekalkuleblaj. Kaŭze de la difektiĝo de miloj da [[tuno]]j da fiŝoj, oni malpermesis la disvendadon de tiu ĉefa manĝaĵo por japanoj, ordonante ĝian enterigon. La paniko estis nepriskribebla, tial ke multenombraj personoj jam estis manĝintaj atomfiŝojn. Pro timego al la radioaktivaĵo fermiĝis grandnombraj [[fiŝbutiko]]j, kaj la [[fiŝista komerco]] paraliziĝis en Japanujo. La mondo estis terurita pro la eksperimentoj de tiaj amasmortiga] armiloj; sed, post domaĝo ne venis saĝo, ĉar ne pro tio ĉesis la provado de nukleaj armiloj. La grandaj potencoj daure fabrikas bombojn A, H kaj tiel plu. Ni memoru, klo okazis en Hirosima kaj Nagasaki, kiam sur tiujn du kompatindajn urbojn defalis la unuaj du atombomboj, kiuj, en komparo kun la modernaj bombegoj, estis infanaj ludiloj. Laŭ opinio de kompetentuloj, kvar bomboj H povus forblovi la tutan Japanujon; sed, por dezertigi landojn kiel Anglujo, Germanujo, Francujo, ktp., sufiĉus du el tiuj superbomboj. La homaro ankoraŭ ne tute bone komprenis la grandegan danĝeron, kiu minacas ĝin. Ne gravas jam veti cent kontraŭ unu, ke iu granda potenco superas alian per nukleaj bomboj, ĉar ĉiu el ili posedas pli ol sufiĉan stokon por la kompleta detruado de ĉiuj urboj de la mondo, por la koncerna ekstermado de la homa vivo sur nia planedo. Ni fidu, ke oni ne riskos provoki tian hekatombon, eĉ se nur estas pro tio, ke neniu profitus el tiu tutmonda dispolviĝo; sed, ni ne forgesu, ke en kiu ajn momento, tio estas ebla... Por rememorigi al iii ĉi tiun senprecedencan danĝeron, kiu pendas super la homaro, oportune aperis ĉi tiu libreto, «La Polvo de la Morto», originale verkita en tre [[korekta lingvo]]. La [[Kongreso de Japanaj Esperantistoj]] tiel apelas la konsciencon de la tutmonda samideanaro, partopreni en la kampanjo por la ĉesigo de la nukleaj eksperimentoj, por la abolicio de tiaj armiloj, kun la celo savi la homaron de la [[minaco de neniigo]], kaj povi ekmarŝi ĉiuj homoj, ŝultron ĉe ŝultro, sur la vojon al glora estonteco, tial ke la [[atomenergio]], same povas pereigi la homan genton, kiel konstrui por ĝi paradizon sur la tero. Dependas nur de la bona aŭ malbona uzo, kiun la aŭtoritatuloj faros el ĉi tiu mirindaĵo de la scienco, la dua fajro eri la historio de la Homaro. |Ricardo Quiles. [[Boletín]] n097 (jan 1957)}} ===[[Popolaj Fabloj el Finnlando]]=== [[Björn Collinder]], [[Vilho Setälä]]. '''Popolaj Fabloj el Finnlando'''. Eld. Kyriiro Oy, Finnlando, 1979. {{citaĵo|Kamuflite sub supra titolo de malgranda [[kajero]] reklamiĝas la interŝanĝo de la esperantistaj supersignoj literoj jene <center> <poem> ŝ ĉ ĵ ĝ ŭ ĥ sh ch zh dzh w x </poem> </center> Efektive, ne estas silvestra sherco, sen dzhene oni tuj povis dzhui la fablojn. Kia dzhusta dzhojo¹ pri la dzhiroj el la dzhangalo de supersignoj! Granda dzhibo de E-o foridzhas kaj nun E-o ekdzhermegos kaj disvastidzhos. La «politikaj awtoritatuloj“ dzhentile dankos kaj chirkawbrakos la dzhermantajn E-istojn. Kaj dzhis la jaro 1987-a ni arandzhos dzheneralan [[festo]]n ne nur pro la l00-a datreveno sed ankaw pro la [[finvenko]] de E-o. Memkompreneble kun dzhimkano kaj festa mandzhado kun burdzhonbrasiko, fromadzho, orandzhazho, rudzha vino kaj dzhino. Stop! Jen oni ekmemoros, ke mi sammaniere povis tre bone legi literaturon laŭ Zamenhof-a "Surogata"² ortografio kaj ankaŭ la tekstojn laŭ alia propono, en kiu la [[supersignaj literoj]] anstataŭiĝas per la literoj c, w, r, y de la internacia [[telegrafa alfabeto]]: <center> <poem> q tq y dy w x ŝ ĉ ĵ ĝ ŭ ĥ </poem> </center> Ĉar la literoj ĉ <nowiki>=</nowiki> tŝ kaj ĝ <nowiki>=</nowiki> dĵ respektive du sonojn reprezentas, ŝajnas, ke ĉi-lasta propono prezentis teknikan solvon de la problemo. Rilate al supersignoj fantomas la reformomanio jam tra naŭ-jardekoj. Signo estas simbolo por determinita afero. Tiukaze unu litero estas — aŭ almenaŭ devas esti — la simbolo por unu difinita [[sono]]. La menciita "teknika solvo" estas valora ne nur nuntempe por la telegrafio ĉe la poŝto, navigado, aviado k. t. p., sed estas speciale grava por la projektado de elektronaj skribmaŝinoj, kiuj aŭtomate transformas la parolon al skribo. La "intestoj" de tiaj maŝinoj estas plej nekomplikaj, se la kondiĉo unu [[litero]] <nowiki>=</nowiki>unu sono“ strikte estas plenuimita. La sama validas ankaŭ por elektronaj komputiloj. Sed singardo! En la unua jardeko de nia jarcento la tre riĉa franco [[Emile Javal|Javal]] (pr. ĵaval) proponis al Zamenhof kvaronan milionon da frankoj, se Zamenhof pledos kaj realigos almenaŭ la prononcon de la litero j al ĵ. Imagu malriĉan Zamenhof-on kaj la tenton per la loga sumo de 250 000 or-frankoj — tiutempe. aha — 1) ĝirejo > Kurve (StraBe) 2) rilatas al la h-anstataŭrigo de la supersignoj |[[Der Esperantist]] n116 jun. 1982}} ===[[Por Kvietaj Personoj]]=== *E. Van Driessche. '''Por Kvietaj Personoj, unuakta komedieto'''. Ĉirkaŭ 1910. Teatraĵo prezentita dum la [[UK 1911]]. {{citaĵo|Tre ridiga [[komedio]], kaj rekomendinda por Esperantistaj festoj. Ĉe la prezento en [[Antverpeno]] ĝi estis gaje ludita kaj bonhumore akceptita. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 084, Decembro (1911)}} ===[[Por la honoro de nia lando]]=== A. Viruly. '''Por la honoro de nia lando''' trad. P. W. Van Sijn. Eld.D. Van & Zonen, Roterdam, 1938. === [[Por la rajto de German-Aŭstrujo]] === '''Por la rajto de German-Aŭstrujo'''. Eld. [[Propagandastelle für Deutsch-Oesterreichs Recht]], Vieno, 20 pĝ, 23,5 X 15,5 cm {{citaĵo|Ne konvenas, ke ni ĉi tie justigu aŭ malpravigu la argumentojn de tiu nova politika pledado. Sufiĉos se ni plezure konstatas, unu fojon pli, ke Esperanto estas uzata en sciencaj verkoj por defendi nacian rajton. Ni ankaŭ esperu, ke baidaŭ la kontraŭaj akraj postuloj de diversaj partioj estos kvietigitaj per decidoj kiel eble plej konformaj al la volo de l’ popoloj, kaj ke pacaj rilatoj iom post iom forigos la ankoraŭ regantajn superecemojn.|[[Georges Stroele|G. S.]]. Esperanto n234 fev 1920}} ===[[Por la paco]]=== '''Por la paco'''. Eld. [[Komisiono pri Internaciaj Ligoj de Sovetaj Esperantistoj]], Moskvo, 1971. {{citaĵo|Kajero pri la defendo de Leningrado dum la milito, la renaskiĝo kaj prosperigo de la urbo depost la konflikto, kaj la perspektivoj al la futuro.|[[Boletín]] n191 (maj 1972)}} === [[Pour la Langue commerciale auxiliaire universelle]] === '''Pour la Langue commerciale auxiliaire universelle. Actes de la Conférence Interrnationale de Chambres de commerce, foires d'échantillons, Groupments économiques et offices du tourisme, réunie à Venise du 2 au 4 avril 1923.''' Eld. Conférence commerciale de Venise, [[Venecio]], 1923 56 pĝ, 13,5 x 21 cm {{Citaĵo|Niaj grupoj kaj propagandistoj uzu tiun ĉi broŝuron elmontranta la praktika flankon de niaj lingvo kaj movado.|[[Belga Esperantisto]] n101-102 (jul-aug 1923)}} ===[[Povo sukseci]]=== [[Henri Thomas Hamblin]] '''Povo sukseci''' trad. [[Frederic William Hipsley]]. Eld. la tradukinto, Birminghan 1947(?) ===[[La prahistoria arto]]=== [[Agostinho da Silva]]. '''La prahistoria arto''' trad. [[José de Freitas Martins]]. Eld. [[Portugala Eldona Rondo]], 1947(?). ===[[Premiaj Romanetoj]]=== '''Premiaj Romanetoj'''. Eld. Eldonita de [[The Esperanto Publishing Co]]. 1946. {{citaĵo|Jen utila aldono al la literaturo Esperanta. En la nuntempa mondo, kie la [[vivo]] tiom urĝas kaj rapidas, preskaŭ ĉiu Esperantisto trovas tiom da aferoj, kiujn li deziras aŭ devas fari, ke ofte mankas al li sufiĉe da tempo por ĝui la tralegon de longa [[romano]]. Por li tial tre havinda estus [[libro]] kies grandeco konvenas al lia poŝo kaj kies enhavo konsistas el aro da mallongaj [[romaneto]]j. La unuopaj eroj de tia libro devus esti interesaj kaj diversecaj, verkitaj laŭ simpla klara stilo, kiu ne postulas multe da cerbumado por diveni la intencon de la [[aŭtoro]] aŭ grandan vortaron por serĉi la [[signifo]]n de neoftaj vortoj. La libro devas esti tia, kian oni povas facile legi en la [[vagonaro]] aŭ omnibuso dum vojaĝeto hejmen post la labortago; aŭ, se necese, dum oni staras en linio por aĉeti la familian [[haringo]]n aŭ terpomon. Tia libro estas “Premiaj Romanetoj”. Ĝi havas ĝenerale stilon simplan kaj klaran ; la eroj estas diversaj kaj bone miksitaj, kaj prezentas literaturan pudingon tre bongustan kaj malpezan. Mem instruisto de Esperanto, mi bonvenigas la novan [[libreto]]n kiel utilan legolibron por kursoj kies membroj iom progresis. Ĝi taŭgas por [[kurso]] en ĝia dua jaro, aŭ—se la lernantoj montras [[entuziasmo]]n kaj inteligenton — eĉ en la dua periodo de la unua jaro. Inter la dudek tri verketoj estas kelkaj pri fantomoj, du-tri ĉarmaj aludoj al la [[Naturo]], kelke da rakontoj el la ĉiutaga vivo, fantaziaĵoj, kaj bonhumoraĵoj. Unu [[tago]]n, en vagonaro, mi ŝoketis miajn [[kunvo]]j agantojn kaj hontigis min mem per subita ekrido pro unu el la humoraĵoj. Mia okulo ne sukcesis rimarki eĉ unu [[preseraro]]n en Esperanta vorto. La sola preseraro rimarkita ne multe gravas, krom al sportistoj, kaj precipe al la [[Chelsea F.C.|Chelsea piedpilka klubo]]. Mi neniam legis pri ludo inter Chelsea kaj Brentwood, kaj mi supozas, ke ne plaĉus al Chelsea la sugesto, ke Brentwood —se ja ekzistas tia klubo— povus ilin venki. Supozeble oni intencas aludi al [[Brentford F.C.|Brentford]]. En la libro okazas kelke da vortoj ne troveblaj en la vortaroj : ekzemple, ''suspiro'' (sigh), ''trado'' (trade wind), ''braso'' (brace, guy, vang). Estus konsilinde, aldoni noton pri ili en estonta eldono. Verŝajne, nova eldono baldaŭ estos necesa, ĉar mi opinias, ke ĉi tiu estas bona libro, kiun la Esperantistaro multe aĉetos. Ni vidas en ĝi la verkojn de dek kvin [[aŭtoro]]j, kies verkoj promesas bone por la [[estonteco]]. Mi gratulas al EPOKO pro la apero de ĉi tiu libro, kaj proponas, ke ili baldaŭ kuraĝigu la verkintojn per nova [[konkurso]] por venigi plenan rikolton por dua libro samspeca.|[[Robert Murray]]. [[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 505-506}} {{citaĵo|Tiu lasta eldonaĵo de E.P.C. estas verketo konsistanta el pli ol 20 rakontoj de diversaj aŭtoroj, originale verkitaj, okaze de organizita konkurso de supre nomita eldonejo. La rakontoj estas tiom diversaj, kiom multnombraj estas la aŭtoroj. La temoj estas ĝenerale interesaj. Ni trovis multe da vortoj ne troviĝantaj en Plena Vortaro: kiel: ervardTelo, braso, k. a. La libreto pro siaj mallongaj ĉapitroj taŭgas kiel interesa legolibreto dum daŭrigaj kursoj.|[[Afrika Revuo]] numeroj 11-12, Novembro - Decembro (1947)}} ===[[La pretendoj de kondiĉa senmorteco]]=== R. K. Strang. '''La pretendoj de kondiĉa senmorteco''', trad. Geo. Aldrige. Eld. la aŭtoro, [[Glasgow]], 1932(?), 16 pĝ. {{citaĵo|Ne tuŝante la cetere interesan enhavon, ni tamen bedaŭras, ke la [[teksto]] ne estas lingve modela. Minimume oni rajtas atendi, ke tia verko estu sen gramatikaj eraroj; kaj ke oni ne ignoru la Biblian tradukon de Zamenhof. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 324, Aprilo (1932)}} ===[[Preparantoj de milito]]=== '''Preparantoj de milito , akuza konkludo en la proceso de industria partio'''. Eld [[CK SEU]]. Moskvo, 1931? 72 Paĝoj 15 x 22 cm. {{citaĵo|Tiu proceso interesis multajn. La klarigojn pri ĝi do ankaŭ povas ilin interesi, eĉ se la raporto povas ŝajni partia. Ĝi enhavas efektive multajn sciigojn, kiuj havas veran gravecon por tiuj, kiuj sin okupas pri la speciala temo de la mondrevolucio, de preparo al militoj k. c.|[[Belga esperantisto]] n189 (okt 1931)}} ===[[Pri la transskribo de la Propraj nomoj]]=== '''Pri la transskribo de la Propraj nomoj'''. Paris. Esperantista Centra Oficejo, ~1910. === [[La Principo de la movado por ĉasta vivo]] === '''La Principo de la movado por ĉasta vivo plikarigita el ideala kaj praktika vidpunkto'''. Eldonis D. Roskes, Hago, 1922? 32 paĝoj 13 X 20 cm. {{Citaĵo|Ĉi tiu [[broŝuro]] enhavas ampleksan klarigon, de la principoj de la nomita movado kaj pri la praktiko de ĝi. Al ĉiuj samideanoj kiuj funde deziras pristudi la demandon, ni konsilas havigi al si la libreton, kiu certe donos al ili informon per la plej bona lingvo.|[[Belga Esperantisto]] n087 (maj 1922)}} {{citaĵo|Sur 30 paĝoj de ordinara formato estas koncize, bonlingve traktata la grava demando pri la [[ĉasteco]] en nia vivmaniero. La movado por ĉasta vivo, celante akceli la seksan purecon de la homoj, akceptas kiel idealon la personan kaj socian purecon de la moroj. Ĝi konsideras la sekskuniĝon ne voluptoĝuo, sedorigine kaj esence pluenplantado de la homestaĵoj, kiuj devas do kontraŭbatali la diversajn specojn de la degeneriĝo de la [[popolo]]j kaj la kaŭzojn, kiuj ĝin elvokas, kiel ekzemple: [[pornografio]]n per vorto kaj bildo, onanion, hetero- kaj homoseksualajn [[kontraŭnaturaĵo]]jn. Estas pledata la kuracista esploro antaŭ la [[geiĝo]], por evitigi al oni eventualan malsanon.|[[Belga Esperantisto]] j07 n04 dec 1925}} === [[La Problemo de Irlando]] === '''La problemo de Irlando'''. — Okpaĝa broŝuro 23 X 15 cm. kun histona skizo kaj programo de la Irlanda movado. Verkisto, eldonejo kaj prezo nemontritaj. ===[[Programada teknologio]]=== '''Peter Broczko''' kaj '''Iliona Koutny'''.'''Programada teknologio'''. Eld. [[Hungara Esperanto-Asocio]]/[[Scienca Eldona Centro de UEA]], Budapeŝto: 1984. ===[[Projekto pri konstitucio de l' Interpopola Ligo]]=== [[Germana Gabineto por internacia juro]]. '''Projekto pri konstitucio de l' Interpopola Ligo Farita de la subkomisio, kiu estis starigata la 21 septembro 1918'''. 1919. {{citaĵo|En tiu projekto, kun 36 artikoloj, estas difinitaj la celo de l’ Ligo, ĝiaj organoj, la rimedoj uzotaj por eviti konfliktojn, la limigo de l' armadoj, la koloniaj arangoj, k. t. p. Tiaj projektoj ĉiam elvokos [[intereso]]n kaj simpation ĉe la Esperantistoj, kiuj jam de longe atendas la kreon de tutmonda unuiĝo. Juristoj studu tiun projekton, komparu ĝin kun tiu de l’ Pariza konferenco, kiel ankaŭ kun tiu de l' Svisa registaro, kaj taksu ĝian valoron, kion mi ne kapablas. Sed estas rimarkinde kaj laŭdinde, ke projekto pri Interpopola Ligo estas publikigata pei interpopola lingvo. Tiu speciala teksto estas lerte tradukita; kelkaj vortoj tamen eble ne bone elektitaj: «rekurso» ne estas preferinda al la jam uzita «apelacio»; «akomodi» estis ĝis nun rezervita por optika fenomeno; fine, «marino» (ŝiparo) kaj «obligi» (devigi) estas certe malbonaj, ĉar konfuzeblaj kun la jam akceptitaj terminoj: maro, marini (pekli) kaj obl-igi.||[[Georges Stroele|G. S.]]. Esperanto n226 jun 1919}} ===[[Propono de Esperanto-stenografio laŭ ĉs. sistemo]]=== '''Propono de Esperanto-stenografio laŭ ĉs. sistemo'''. Eld. [[Esperanto-Asocio en ĈSR]], [[Prago]]. {{citaĵo|Represaĵo el „Esperantista" Praha, n-ro 4/1950). La 19-an de majo 1951. Okazis en Praha ĉehlingva konkurso por [[stenografo]]j, uzantaj la sistemon Herout-Mikulik. Ĝia celo estis trovi la plej rapidan stenografon en [[ĈSR]]. Venkis kaj la altan titolon akiris Miloš Matula, kiu kapablis skribi 160 vortojn dum minuto. Tia alta rapideco eble neniam ekzistas ĉe efektivaj oratoroj, kiuj ne povas nur ŝuti vortojn, sed per sia parolado volas klarigi al la aŭskultantoj sian temon kaj influi ilin. Tiamaniere la sistemo H.-M. pruvis sian kapablon por tre alta parolrapido.<br> Tiu ĉi sistemo. kiu jam de sia oficialigo en 1921 estas uzata por la ĉeha kaj [[slovaka lingvo]]j. estis jam de la aŭtoroj mem adaptita por germana lingvo kaj tiel ankau instruita en ĉs. komercaj lernejoj antaŭ la dua mondmilito. Aperis ankaŭ alfaroj por angla, rusa kaj [[franca lingvo]]j kaj nun estas eldonita ankaŭ alfaro por Esperanto. Ĝi estas la unua publikigita, ĉar tiu de prof. Vladimir Jukl, sekve de lia morto, ne estis eldonita (vidu E. Slovaka, pĝ. 84/1949). La prezentataj grandaj 4 paĝoj donas al interesulo nur esencon por povi stenografi sen mallongigoj: da [[siglo]]j (radik- kaj vortsignoj) estas ĉi tie nur 101, nombro pli malalta ol estas kutima en nacilingvaj sistemoj. En la enkondukaj linioj estas dirite, ke la ŝanĝoj, faritaj en la alfaro kompare kun la originala sistemo. estas ofte fundamentaj pro la grandaj diferencoj inter la naciaj lingvoj kaj Esperanto koncerne la literan strukturon. Tamen estas klare, ke perfekta scio de la prezentata materialo sufiĉas nur por persona, aŭ kancelaria aplikado. Ĉe tajpistinoj al la maksimume postulata rapideco estas 80 vortoj dum minuto. La diktanto en oficejo ja ne parolas seninterrompe, ĉar li kombinas kaj meditas dum la [[diktado]]. Kiu per la prezentata [[stenografio]] volus noti fluan parolon devus ankoraŭ mem konstrui sistemon de mallongigoj laŭ principoj, validaj por nacilingvaj sistemoj.<br> Fine necesas diri, ke la ĉelilingva stenografio ĝuste travivas ŝanĝojn. kiuj jam estas oficiale publikigitaj kaj validas ekde 1. IX. 1951. Ili certagrade influos ankaŭ la alfaron por Esperanto. Tamen la publikigita verketo estas konvena por tiuj, kiuj jam nun estras la nacilingvan sistemon H-M. Ainbaŭ faktoj certe okupos la aŭtoron (A. Stanura. OSTRAVA-RADVANICE. Taborska 41), ĉar estas necese fari la duan paŝon.|[[Esperantisto Slovaka]] - Numero 09, Septembro (1951)}} ===[[Prospekto de la Filmstrioj]]=== '''Prospekto de la Filmstrioj'''. Eld. [[Esperanta Film-Grupo]], [[Bergen-op-Zoom]], 1948(?) {{citaĵo|Jam kelkajn fojojn ni priparolis ĉi tiun [[serio]]n da [[filmbendo]]j ([[filmstrio]]j). Ĉiu bendo (larĝeco 35mm) konsistas el 30-1000 bildoj (19 x 24mm), por prezento en ĉambro aŭ [[salono]]. Pri ĉiu bildo estas klariga teksto en [[Esperanto]]. Ĉiu titolo provizastre interesan kaj instruan unuhoran programon al grupoj, [[societo]]j, aŭ kursoj, kondiĉe ke ili disponas konvenan projekciilon. La tekstoj mem estas en modela Esperanto. Ni povas varme rekomendi ĉi tiun kuraĝan kaj subtenindan entreprenon al niaj grupoj. Plenaj detaloj troviĝas en la “Prospekto”. Ni donas la prezon en ŝilingoj kaj pencoj por filmbendo kaj teksto kune : ili ne estas aĉeteblaj aparte. Jam aperis jenaj titoloj (multaj aliaj estas en preparo) : ''Antikva Grekujo, 13/9 ; Inter la Araboj 10/7 ; Lando kaj popolo de Siamo, 12/7 ; [[Javo kaj Indonezio]] I, 12/5, II, 13/4 ; Kun [[Sven Hedin]] al Transhimaiajo, 16/3 ; Sovaĝaj bestoj de Afriko, 13/8 ; La vizaĝo de la Terglobo, 14/8; Meksikio, 13/3 ; [[Marvojaĝo al Indonezio]], ; La Mirinda Nilolando, 16/8 ; Borneo laŭ bildoj, 16/3 ; [[Zelando]], 9/-; Palestino Norda, 14/4; [[Palestino Suda]], 13/3''|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 521-522, Septembro - Oktobro (1948)}} === [[Praha. Ilustrita gvidlibro por turistoj]] === '''Praha. Ilustrita gvidlibro por turistoj'''. Eld. Ĉasopis Ĉeskvch Esperantisto, Praha, 1912? {{Citaĵo|Belege eldonita gvidlibro broŝuro, enhavanta inter la bele presila teksto 41 ilustraĵojn pri la Bohema ĉefurbo kaj ĉirkaŭaĵoj. Riĉe kolorigita koverto reprezentas du belajn vidaĵojn el Praha.|[[Belga Esperantisto]] n052 (feb 1913)}} === La Parizaneto === '''La Parizaneto'''. Resumeto de la vivo kaj manieroj de la francoj, kun specialaj rimarkoj rilate al Parizo de R. Kron, el la franca trad. Connor kaj Hayes, 1904 (?), 126 p. „Uzebla kiel lernolibro.“ (L. I. 1908, p: 91.) === Pejzaĝoj en Aŭstrio === '''Pejzaĝoj en Aŭstrio'''. Eldonis la ministerio por fervojaj aferoj, Vieno. [[1913]], 120 p. Luksa libro pri la antaŭmilita Aŭstrujo kun multaj ilustraĵoj. {{Citaĵo|Belega reklamlibreto, lukse eldonita, kun admirindoj gravuraĵoj enhavanta bone verkitajn detalojn pri la Austria lando. La samideanoj kiuj ne jam posedas tiun eldonaĵon, mendu ĝin sen prokrasti, lli tute ne bedaŭras la malgrandan elspezon.|[[Belga Esperantisto]] n038 (dec 1911)}} === [[Pentroarto en la malnova Hungarujo]] === '''La pentroarto en la malnova Hungarujo'''. Verkis: Genthon István. Trad.: [[Ferenc Szilágyi]]. La bildotekstojn trad. [[Kálmán Kalocsay]]. Eldonejo [[Literatura Mondo]], Budapest, 1932, riĉe ilustrita. (IEMW:370.720-C.Esp-) === [[La Pirato]] === '''La Pirato'''. Spritgazeto, fond. en 1933. „Kaperas ĉiumonate. Kajeroj por Satiro, Humoro ka Libereco. . . relativa. Ŝipestro: R. Schwartz.“ === [[Poŝtkartoj Esperanto-Paris]] === '''Poŝtkartoj Esperanto-Paris'''. Unua serio, vidaĵoj de [[Paris]] kun klariga teksto en Esperanto. Eld. [[Presa Esperantista Societo]], Paris, 1912? Eksteraj ligiloj * [https://mondmilito.hypotheses.org/1997 Satire kaj pirate]. [[Militrakonto]], 09/01/2019 === [[Pri Piedpilkludanto]] === '''Pri Piedpilkludanto'''. Rakonto de V. van Nispen, el la [[Nederlanda lingvo|nederlanda]] trad. M. Bartholomeus. [[1934]], 96 p., kun ilustraĵoj. Malmultaj okazaĵoj, religi-morala tendenco. {{citaĵo|Interesa verko tre taŭga por la knaboj.|[[Brazila Esperantisto]] 1934 n272-282_mar-dec.}} {{citaĵo|Jen libro por romkatolikaj infanoj, intence tradukita laŭ stilo simpla kaj klara. Preso kaj papero estas bonaj, kaj la ilustraĵoj domas al la libro interesan aspekton. Oni sekvas la [[aventuro]]jn de okjara knabo, al kiu la patro donis piedpilkon. Ŝajne la [[gepatroj]] atendis, ke li ludu kun ĝi sen ludejo kaj vestaĵo konvenaj, tamen nenion rompante, kaj ne malpurigante la vestaĵon; certe la kulpeco pri serio da amuzaj katastrofoj ne restas tute ĉe la knabo. Lingve sufiĉe bona, tamen kritikindaĵoj kaj preseraroj ne tute mankas. Anstataŭ ''piedpilkludo'' preferinda estus ''[[futbalo]]''.|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 350, Junio (1934)}} ===[[Pri Tri Homoj kaj Malnoblulo]]=== [[Tomaso Sillani.]] '''Pri Tri Homoj kaj Malnoblulo'''. Eld. A. Paolet, S. Vito al Tagliamento. == Q == ===[[Que es el Esperanto?]]=== '''Que es el Esperanto?'''. Eld. [[Sociedad Española Esperantista]], Madrido, 1926(?) == R == === [[Rakontoj el la Biblio]] === '''Rakontoj el la Biblio''' laŭ la traduko de D-ro L. L. Zamenhof; Eld. Brita Esp. Asocio, London, 1921 80 paĝoj. {{Citaĵo|La tre zorge eldonita libro enhavas 14 rakontojn el la Biblio. Ĝi estas antaŭiranto de la aperonta traduko de la Malnova Testamento, super kiu la Biblia Komitato Esperantista laboradas. La [[libreto]] ne nur instigos deziron por la tuta volumo; ĝi ankaŭ antaŭdiras al ni, ke la promesita verko certe estos modelo por ĉiuj esperantistoj laŭ lingva vidpunkto.|[[Belga Esperantisto]] n090-091 (aug-sep 1922)}} ===[[Rakonto kaj aventuro]]=== '''Rakonto kaj aventuro'''. Eld. American esperantist co., Washington D.C., ~1911. {{citaĵo|Tiu libreto konsistas el du rakontoj :« Sur la batalkampo » (de [[Herschel S. Hall]]) kaj la « Aviadisto de Marso » (de Henry H. Barroll). La unuan mi legis kun vera plezuroo ; mi malpli ŝatas la duan.|Esperanto n102 5 jun. 1911}} === [[Raporto pri la subkongreso de Esperanta Psikistaro]] === ''Raporto pri la subkongreso de Esperanta Psikistaro''', kies unua kunsido okazis en « Café Anselmo », [[Anvers]], dimanĉon, la 20-an de aŭgusto, je la 10a matene. — Ambaŭ raportoj estas senpage haveblaj ĉe la [[Oficejo por studado de spiritaj fenomenoj]], Klappeistraat, 8, [[Antwerpen]]. {{Citaĵo|En tiuj du interesaj raportoj ni trovas diversfoje uzita la nomon Anverso. Tio estas entute eraro. Ni komprenas ke eĉ flandranoj povas esti tiel blindigitaj ke ili prefere uzas alian lingvon ol la sian sed la propraj nomoj, kiam oni ilin esperantigas, devas esti esperantigitaj laŭ la originala [[nacia lingvo]]. Tiel en la unua okazo oni devas legi [[Antverpeno]] anstataŭ [[Anverso]].|O.V.S. [[Belga Esperantisto]] n041 (mar 1912)}} ===[[La Reala Vivo de Nia Sinioro kaj Savinto Jesuo Kristo]]=== [[Marika Dragona]]. '''La Reala Vivo de Nia Sinioro kaj Savinto Jesuo Kristo'''. Eld. [[Nikolao Dragonas]], [[Tesaloniko]], 1947(?) {{citaĵo|La aŭtoro klarigas, ke la [[Greka Faŝismo]] kondamnis ŝin je morto, sed ke pro [[interveno]] de [[UNO]] la verdikto ŝanĝiĝis je dumviva mallibero. Ni esperu por ŝi iaman [[liberiĝo]]n. Ĉi tiun disertaĵon ŝi verkis por la edifo de siaj gefiloj. Ĝi eldoniĝis laŭ la [[deziro]] de la [[Tesalonika Esperanta Ligo]], sed pro la cirkonstancoj ne estis eble, ke ŝi ĝin poluru. [[Paĝo]]j 1-30 estas filozofia traktaĵo pri la [[influo]] de heredo kaj la homa diverseco. Paĝoj 31-108 klarigas, ke Kristanismo kaj Socialismo estas du grandaj movadoj, kiuj celas transformi la putran socion nunan en ion idealan kaj gloran. Ambaŭ estas io nova en malnova; bono en malbono; [[lumo]] en mallumo. Sed havante saman [[celo]]n, ili elektas vojojn malsamajn—-unu animan, alia fizikan—por efektivigi la belan [[sonĝo]]n por eterna beno. Ili estas ambaŭ bonaj ; saĝulo uzos ambaŭ. Al la vivo kaj instruo de Kristo raportitaj en la Evangelioj ŝi donas propran interpreton. Kristo estis kontraŭkapitalista [[revoluciulo]] : [[Karl Marx|Marks]] kaj [[Josif Stalin|Stalin]] estas modernaj [[Johano la Baptisto|Johan-Baptisto]] kaj Kristo, ŝi identigas la evangelion de Kristo kun la [[evangelio]] de Socialismo ; la Regnon de Dio kun la Nova Socialisma Ordo. Ni legas pri la Sankta Spirito —de socialismo.. Ekzemplo de ŝia ekzegezo : "Kiam vesperiĝis (ĉar nur vespere oni povas labori konspire)" En fina ĉapitro ŝi admonas, ke la rilato inter religio kaj socialismo devus esti tute amika. La kontraŭreligia sinteno de multaj socialistoj tre tnalbone efikis. Oni ne lasu la potencan batalilon de mistikismo en la [[mano]]j de reakcio, sed ĝin uzu por venko de [[socialismo]]. Ĉu oni konsentas, aŭ forte malkonsentas, kun la aŭtoro, oni trovos ŝian verkon interesa, ĉar tre neordinara. Lingve ĝi estas kritikebla, tamen facile legebla. ''[[Rusujo]], Rusio, Ruslando,'' interpuŝiĝas indiferente. Kurioza trajto : jen elipso, jen senbezona ripeto, de fraza subjekto.|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 515-516 jan-feb 1948}} ===[[Realigo de norma socio]]=== [[Okamoto Rikiĉi]]. '''Realigo de norma socio'''. Eld. la aŭtoro, [[Jokohamo]], 1933(?) ===[[Receuil de Listes de Logatomes Esperanto]]=== '''Receuil de Listes de Logatomes Esperanto pour Mesures de Nettete.''' Eld. Comite Consultatif International des Communications Téléphoniques a Grande Distance'', Paris, 1933(?), 104 pĝ. {{citaĵo|Jen libro teknika, konsistanta el 15,000 artefaritaj silaboj, presitaj laŭ la Esperanta alfabeto, kiujn oni uzas internacie por provi la telefonian aŭdeblecon de diversaj sonoj kaj sonkombinoj. Tiujn silabojn oni nomas ''logatomoj''. La libro estas rimarkinda ekzemplo de oficiala uzo de nia alfabeto por internacia skribo fonetika, kaj akompanate de “ŝlosilo” Esperanta, por klarigi la [[alfabeto]]n, uziĝas multlande ĉe telefonrondoj oficialaj. Por la laika Esperantisto, kompreneble, la libro estas senutila. Sed ne! Jen almenaŭ 14,000 novaj [[silabo]]j je la dispono de niaj fervoraj fabrikistoj de novaj radikoj !|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 344, Decembro (1933)}} ===[[Reeĥoj]]=== '''Reeĥoj: Jugoslavia poemaro'''. Eld. [[Stafeto]], [[Tenerifo]], 1961. {{citaĵo|Post prologo de [[Marinko Ĝivoje]] kaj enkonduko de [[Marjorie Boulton]], sekvas altranga versaro de modernaj jugoslavaj [[poeto]]j. La ŝaŭmanta vigleco de la jugoslavia samideanaro ne povis ekzisti sen prezento de tiu bunta bukedo de unuarangaj poeziaĵoj. Apud [[Božidar Vančik]] kaj Velebit - vibrantaj [[poeto]]j - rangas aliaj, junaj kaj sukaj, kiuj regalas la leganton per kolekto de belaj versaroj. Malmultaj neologismoj atestas pri la saĝeco de la sudorientaj poetoj, kiuj pruvas ke en la vico de «normaluloj» oni povas poeziigi ĉiujn nuancojn de la plej inspirataj pensoj kaj sentoj. Ni reportas la belan versaron de [[Franjo Homar]], kiu atestas pri tiu perfekteco en la simpleco. <poem> De l' lingvaj aroj estis hom’ kreinto kaj uzis ilin, li, jam fruepoke; nun, ŝanĝ okazis - lingvolabirinto la novan homon premas tede, moke! Por ĉiu hom’ en ajna teroparto, ĉu solvivanto, ĉu en socirondo, parola pnovo estas sama arto : homar’ ja unu sur la tuta mondo! Por sama aĵo nur diversa vorto, pro sania ĝojo, ĉie sama sento. Al multlingveco venas jam la morto ; racion serĉas nun la homa gento! Kaj, karaj fratoj de la verda stelo, en marŝ’ triumfa kaj kun venka kanto : Babelon foren! Nun estiĝu helo ; al hom’ sufiĉas, sole, Esperanto! </poem> |Recenzis : ROHO. [[Boletín]] n129 (sep 1961)}} ===[[La Rekonstruo de la Roterdama Urbokoro]]=== '''La Rekonstruo de la Roterdama Urbokoro''', [[Konsilejo por la Rekonstruo de Roterdamo]], [[Rotterdam]] 1947(?) {{citaĵo|18-paĝa libreto, ŝajne senpaga. Ĝi priskribas la laboron nun faratan por rekonstrui la detruitan urbocentron. Ilustras ĝin dek [[plano]]j kaj mapoj. Eldonajo unika en nia [[literaturo]], kaj tre interesa por ĉiu, kiu sin okupas pri arkitekturo aŭ urba planado. Lingve modela.|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 511-512 nov-dec 1947}} ===[[Resumo de la kurso pri teologio]]=== Le Clement de Saint-Marq. '''Resumo de la kurso pri teologio''' trad. Stas. Anvers (1912). ===[[Resumo pri Vjetnamio]]=== '''Resumo pri Vjetnamio'''. [[Fremdlingva eldonejo]], Hanojo, 1971. {{citaĵo|Jam de m ultaj jaroj Vjetnamio estas nomo ĉiutage renkontata en la ĵurnaloj, en la radio, en la televido. Vjetnamio, unu el la tragedioj de nia epoko, influas kaj influos en la monda historio. La sekvoj de la sanga konflikto tie disvolviĝanta certe sentiĝos rekte aŭ nerekte en la ceteraj landoj, eĉ en la malproksimaj. Ni ĉiuj konas la gravecon de Vjetnam o en la terenoj socia kaj politika, sed kion ni efektive scias pri tiu lando? Vere, kaj bedaŭrinde, preskaŭ nenion. Resumo pri Vjetnamio donas al ni ĝeneralan bildon pri ĝiaj diversaj aspektoj: geografia, historia, kultura, ekonomia, politika, ktp. kaj, kvankam oni traktas ilin de la vidpunkto de la marksisma dialektiko, la libro entenas sufiĉe da objektivaj, kaj meditigaj, [[fakto]]j, kiuj rivelas al ni la landon kaj la spiriton de brava popolo meritanta pli bonan sorton.|[[Fernando de Diego|F. de Diego]]. [[Boletín]] n191 (maj 1972)}} ===[[La Reveno de Nia Sinjoro]]=== H. Miles. '''La Reveno de Nia Sinjoro''', Eldonis la aŭtoro, Londono, 1938? {{citaĵo|La aŭtoro kredas, ke li ricevis gravan lumon pri ĉi tiu malfacila temo. Bedaŭrinde, pro stilaj kaj lingvaj obskuraĵoj, lia klarigo restas nekomprenata de la skribanto.|[[Montagu Christie Butler]] [[La Brita Esperantisto]] - Numero 401, Septembro (1938)}} ===[[Rezultoj de la unua kvinjara plano]]=== '''Rezultoj de la unua kvinjara plano. Raporto ĉe la Unuigita Plenkunsido de Centra Komitato kaj Centra Kontrol-Komisiono de [[TKP]] (b) la 7-an de januaro 1933'''. Trad. K. K . V. Vozdviĵenskij, P. Gavrilov, E . Svedova, V. Polakov . Eld. [[Ekrelo]], Leipzig, 1933. {{citaĵo|La leganto trovos en la broŝuro, pledon ''pro domo'' kiu celas pravigi la kvinjaran planon, pruvi ke ĝi ne nur estis efektivigebla, sed parte estas efektivigita; ĝi celas klarigi kial nur parte kaj ne tute oni realigis ĝin. Ne estas necese diri ke oni aŭdas nur unu sonon, nome la optimisman. La fundo de la [[rezonado]] revenas ĉiam al la saina punkto: kie antaŭ estis nenio, estas nun io. do la kvinjara plano sukcesis. La lingvo uzita estas sufiĉe neologisma kiel decas al renovigantoj de la ideoj. Tiu emo tamen kelkfoje malice ridindigas la [[tradukinto]]jn. Tiel ni trovas ke : "Rilate produktadon de elektro-energio, ni estis sur la plej lasta loko. Nun ni okupas unu el la primaraj lokoj." La vorto "primara" laŭ la internacia uzado, tute ne signifa s: « unuaranga, unuaklasa ». Ĝi signifas: « unuaŝtupa, komenca a kaj figure : "neperfektiĝinta, neevoluinta, neinstruita, needukita" ktp. ĉiuj nuancoj de unuaŝtupa stato. Tiel oni povus diri ke "la sono de strangaj nekomprenitaj vortoj, ĉiam allogas la primarajn homojn". La konstato ke la produktado de elektro-energio okupas primaran aŭ unuaŝtupan lokon ne estas do komplimento.|[[Belga esperantisto]] n202 (jul-dec 1933)}} === [[Revuo de Esperanta Psikistaro]] === '''Revuo de Esperanta Psikistaro'''. Trimonata psikisma gazeto. Redacio kaj Administracio A. Stas Waltwilder par Bilsen (Belgujo). ===[[Rido Sanigas]]=== [[Ivan Georgiev]] kaj [[Todor Iŝev]]. '''Rido Sanigas'''. 1946(?) {{citaĵo|Jen ankoraŭ [[anekdotaro]] (ni jam posedas samtitolan anekdotaron el Italujo). La [[ŝerco]]j estas simplaj kaj legindaj, la formato taŭga por la poŝo|[[La Brita Esperantisto]] n 493-494 maj-jun 1946}} ===[[ Rimedoj por la konscia regulado de l'infano-nombro]]=== ''' Rimedoj por la konscia regulado de l'infano-nombro.''' Eld. [[Nederlanda Ligo Nov-Malthusana]], [[Havro]], 1910 (?). ===[[Rusa-Esperanta Vortaro]]=== N. Korzlinskij, R. Mencoj G. Smirnov, A. Stupin. '''Rusa-Esperanta Vortaro'''. Eld. Librejo Esperanto, Moskvo, ~1910. == S == === SALUS === SALUS. [[Saneca Abstinenca Longviva Universala Societo]]. Romo, 1921? 4 pĝ. === Samideano === SAMIDEANO. Internacia Biblioteko. N. 1. Majo 1921. Eld. [[Os­kar Ziegler]] & Ko, [[Marktredwitz]]. 20 paĝoj 23 X 15 1/2 cm {{Citaĵo|Enhave : Ascendo al Vesuvjo antaŭ kvardek jaroj, de P. Christaller; Surprizo, de M. Walter, tradukis Cani. Fŭrth; La lasta Kanto, de A, Stamatiadis; Dum liberaj horoj, de Heinrich|[[Belga Esperantisto]] n083-084 (jan-feb 1921)}} ===[[Saved by a servant]]=== J. J. Boutwood.'''Saved by a servant'''. Eld. [[British Esperanto Association]], Londono, 1918(?) ===[[Senditaj al la turo]]=== [[John Maddison Morton]]. '''Senditaj al la turo''' trad. [[Frederic William Hipsley]]. ~1911 ===[[Serta gratulatoria in honorem Juan Régulo]]=== '''Serta gratulatoria in honorem Juan Régulo: II Esperantismo'''. Eldonis [[Universitato La Laguna]], [[Tenerifo]] 1985. 790 paĝoj. ISBN, 8460042901, 9788460042907 {{citaĵo|Jen granda libro verkita de okdek kleraj samideanoj honore al [[Profesoro]] [[Juan Régulo Pérez]]. Al la omaĝantoj mi kore aldonas mian modestan personon, pro lia jam malnova amikeco al mi kaj pro lia al Esperanto giganta servo kiun nur per honoro oni povos iel pagi al li. Verko multaŭtora ne povas esti romano. Sepdek-ok malsamaj temoj koncernantaj [[faceto]]jn de Esperanto konsistigas la libron, kaj recenzi ĉiun temon aparte, unuope, estus neeble. Tial mi unue prezentas alfabete ordigitan liston de la aŭtoroj: Albault, Ariste, Auld, Balbin, Benczyk, Bernard, Bormann, Boulton, Baŝgupto, Diego, Goninaz, Duliĉenko (en rusa), Eichholz, Ejsmont, Forster, (en angla), Franch, Giorgi, Golden, Haupenthal (en germana), Kawasaki, Knoedt, Kock, Kolker, Korinek, Lapenna, Lins, Lloancy (en franca), Makkink, Maul, Mattos, Masao, Miliajlov, Nagata-Akiko, Neergard, Novobilsky, Oljanov, Sanchez (en hispana), Pennachietti, Pie, Pilger, Piron, Ragnarsson, Riersl kaj Wood (en angla), Ró'linger, Rosbach, Rossetti, Rumler, SahebZamani, Stp-Bowwitz, Tonkin, Vatré, Themaat, Waringhien, Wells, Zlatnar. Sciemaj legantoj povos multe ĉerpi el la libro: Pri la artikolo, la verbo, la [[adverbo]], la "naturalismo kaj la skemismo", la historio de niaj lingvai [[institucio]]j, la ruslingva influo en niaj verboj, la kabareto "Verda Kato", la prononcado, la nuntempaj ŝancoj de Esperanto, la esperantigo de geografiaj nomoj, la [[Plena Gramatiko]], la rolo de Stafeto, la poezio en la Liva lingvo, la [[problemo]]j en la tradukado de Don Kiĥoto, la gravega rolo de Esperanto kiel [[interlingvo]] por maŝintradukado,... ĝis okdek temoj, inter kiuj tre spicita [[pornografiaĵo]] abunde nuancita per la pimpaj "naturalismaj" AB, AK, OB, Erst... Dufoje mi ellegis la libron, kaj kvankam pluraj el la temoj tiel plaĉis al mi, ke mi notis apude "Tre klara", "Tre fundamenta", "Bonega" mi prisilentas la aŭtornomojn, ĉar mencii ilin ja rekte signifus subtakson de tiuj ne nomitaj. Tamen, malgraŭ tiu pozitiva flanko, ĉu mi aprobu, ke en la nomo de ia propra opinio, ĉiam diskutebla, oni enŝutu en la kutiman, ordinaran [[lingvo]]n, manplenegon da misnomataj neologismoj, kiel Ad, Ob, Of, Ak, Ed, Al, Aŭtem, Erst, Koram, Ma, Par, Sol, Kom, Nam, Nulmen, Omno, Simi, Enim, Ergo, Sempre, Sovente, Solt, Interim,... Mido, Nonsanca, Plurie, Pluriam, Plenunti, Verkili, Tradukili, Internacivortoja (adjektivo de pluralo), kvestio,... k.a. krom la malfundamenta uzo de La anstataŭ la pronoma TIU (la de Kabe, la de Grabowski k.a.)? Ĉu povas plaĉi al mi, ke ni, parolanta flue Esperanton de antaŭ sepdek jaroj devu nun konsulti postartikolan glosaron kvardekfoje dum legado de nur dudek paĝoj? La [[lingvo]]j ne evoluas nek ŝanĝiĝas rapide. Cervantes verkis sian Don Kitoĥon antaŭ preskaŭ kvarcent jaroj kaj tamen ĝia lingvo estas ne tre malsimila je la nuna. Aliflanke mi konstatis ke la verba FAR uzata preporicie aperas ofte eĉ kontraŭ la fundamenta DE post la participo: Verkita DE, kvankam tiukaze DE neniam erarigas. La duopo fare de solvas la problemon en iaj esceptaj okazoj. Kial do Far, cetere ne tre eleganta en buŝo de iuj landanoj? Alia kontraŭlingva peko estas la uzado de prepozicioj antaŭ infinitivo, precipe SEN kaj ĜIS. Parole la prepozicio kuniĝas kun la infinitivo, tiel, ke "sen valorigi" sonas "senvalorigi" kies signifo estas "fari ion senvalora" dum la intenco estis "ne valorigante". La frazo "En restoracio li manĝis ne parolante kaj poste eliris ne paginte" oni skribas li manĝis sen paroli kaj eliris sen pagi. SEN : ANTE kaj : INTE. Car evidente li eniris ne pagonte, ĉu ni diru ankaŭ sen pagi? Aŭ, ĉu la formulo ne taŭgas por ONTE? Ellegu la SERTA GRATULATORIA IN HONOREM JUAN REGULO; vi ne misuzos tempon kaj per ĝia trastudo ni helpos pluporti la torĉon de [[Stafeto]] kaj grandigos la omaĝon al nia kara kaj elstara samideano. |[[Salvador Gumà|Salvador Gumà i Clavell]]. [[Boletín]] n287 (jul 1988)}} ===[[Sciencaj Verkoj publikigitaj de Japanoj en Esperanto]]=== '''Sciencaj Verkoj publikigitaj de Japanoj en Esperanto ekskluzive de medicinaj verkoj, ĝis Oktobro, 1934. '''. Eld. [[Japana Esperanto-Instituto]], Tokio, 1935. Detaloj pri 70 originalaj monografoj sciencaj: 24 resumoj, 14 terminaroj, kaj 32 diversaj verkoj. ===[[Sherlock Holmes en servo de la hispana trono]]=== [[Eduard Kühnl]], [[Karel Procházka]]. '''Sherlock Holmes en servo de la hispana trono'''. Eld. Biblioteko Časopis českých esperantistů, Praha, 1910. 42 p. {{citaĵo|En Frua, senerara Esperanto estas verkita tiu ĉi unua satiro en nia literaturo. Laŭ la lingva vidpunkto ĉerpos el ĝi ne sole la komencantoj, sed ankaŭ perfektaj Esperantistoj legos kun gojo la diversajn vortturnojn kaj la elegantajn dirmanierojn, da kiuj la libro estas plena. En sep ĉapitroj estas priskribata la historio de praktikanto Leliĉek, kiu pro sia vivsimileco estas lerte elserĉita de la fama detektivo Holmes kaj kiu nun ludas la rolon de la hispana reĝo [[Alfonso la 13-a|Alfonso XIII]], por ke nepre ne povu ĉi tiun trafi iu malfelica anarkisto! Ni legas pri la kortegaj ceremonioj pri kiuj oni instruas nian heroon, pri lia unua akrigo en areno, pri lia konferenco kun la angla rego kaj la germana imperiestro (tiu ĉi ankaŭ estis falsa), pri la danĝeroplena vojago en Anglujon k. t. p.; sed ankoraŭ aliaj interesaj scenoj estas enhavitaj en la verketo : ĉiu amiko de humoro legos kun plezuro la verkon, kiu majstre ridindigas la « detektivajn romanojn ».|[[Revuo Esperanto]] n85 5 sep. 1910}} ===[[Sindefendologiaj Studoj]]=== J. Novak (red.) ''' Sindefendologiaj Studoj'''. Eld. [[Ĉeĥa Esperanto-Asocio]], Prago, 1983. 94 pĝ. {{citaĵo|Jen denove prisporta eldonajo el CSSR: Artikolaro de sindefendologiaj studoj. Tri aŭtoroj, kiuj verkas ankaŭ nacilingve, pli malpli kolektive verkis tiujn originalajn artikolojn pri ĵudo kaj similaj sindefendaj sportoj. Temas pleje pri evertoj (speciala batalago). Multaj desegnaĵoj, bona sistemeco kaj profundaj teorioj klarigoj distingas la broŝuron. Fine de ĉiu artikolo oni trovas referencan liston, vortareton, liston de fakaj terminoj kaj ĉeĥan resumon. La eldono de ĉi tiu verko estas taksenda kiel riĉigo de nia faka literaturo kaj taŭga kontribuo al elformigo de [[sporta terminaro]].| [[Michael Lennartz]]. [[Der Esperantist]]_n126_apr.1984}} ===[[Sintrompoj]]=== J. B . Hirscher. '''Sintrompoj''' trad. W. Flamer. Eld. [[IKUE]], 196? {{citaĵo|La eldono de ĉi tiu verketo aperis antaŭ cent jaroj sed ĝia enhavo restas ankoraŭ aktuala. La kajero, vera juvelo de la katolika literaturo, celas precipe instrui la homojn por sin koni kaj per tio forigi tiun ĝeneralan malsanon enradikiĝinta en nia interno: la ko nstantan sintrompon. La kajero, vere grava kaj profunda laŭ enhavo, estas daŭra instigo al analizo kaj kompreno de onia konduto kaj agoj rilate la religiajn kaj moralajn admonojn. Tra la tuta broŝuro la aŭtoro montras profundan konon psikologian pri la [[homa interno]]. Libro leginda kaj meditinda, instrua, amuza kaj profunda!|N. L. ESCARTIN. [[Boletín]] n147 (jan 1965)}} ===[[Skizo de Ekonomia Geografio]]=== [[J. F. Horrabin]]. '''Skizo de Ekonomia Geografio''' trad. B. Ross. Eld. SAT, 1938(?) {{citaĵo|Jen venas, por la Esperantistaro, libro jam famekonata en la originala angla lingvo kaj en nacilingvaj tradukoj. La titolo eĉ ne pale komprenigas, kiom la verko estas interesa por ĉiu inteligenta nun- mondano. La aŭtoro klarigas sian temon vulgare, samtempe kompetente, penante pruvi, ke la geografio ludas la determinan rolon ĉe la ekonomia kaj socia formiĝo de la potencogrupoj. Kiam li skizas la luktojn por potenco inter la britoj kaj usonanoj en Sudameriko, aŭ kiam li klarigas per ekonomiaj kaŭzoj la malsimilojn inter la francaj kaj germanaj vivmanieroj, li faras por ni rakonton ege ekscitan kaj vivplenan kompare kun la [[romano]]j de [[Henry Rider Haggard]] aŭ [[H. G. Wells]]. Ankaŭ por la fakulo la verko nepre devas esti atendinda, ĉar la aŭtoro ne nur montras sin kompetenta, sed ankaŭ havas definitivan vidpunkton, ne ŝateblan por ĉiuj medioj, kiun la libro klare antaŭmetas. Jen verko, do, kiun oni devas aŭ konsenti, aŭ kontraŭbatali. La lingvaĵo estas tre bona, sed kelkaj nekonsekvencaĵoj ĝenas. Ekzemple, oni trovas jen [[Versajlo]], jen ''Versajo'', por la sama urbo, kaj la vorto laborista estas tre neklare uzata. |K. R. C. STURMER. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 404, Decembro (1938)}} ===[[Skizo pri Ĉinio]]=== '''Skizo pri Ĉinio'''. Eldonis: «El Popola Ĉinio», Pekino, 1981. {{citaĵo|Temas pri tipa propagandilo, karakterizata de ĉio kion tio signifas. Kiu legis iuajn [''tiel''] el tiuj libroj, tiu jam konas ĉiujn, nur ŝanĝas la lando kaj la nomoj, sed neniam la adjetivoj. Ĉio estas rozkolora, kaj problemoj tute ne ekzistas kaj ĉi-tiu [[verko]] ne estas escepto, sed male. La libro komencas per prezento de la ĉiniaj geografio kaj etnografio. Tion sekvas mallonga skizo pri la ĉina historio, uzante la historian materiismon, tre korekte unue, iom manikee poste. La ĉapitro pri politiko kaj socia organizado fariĝas peza kaj unutona, laŭ mia opinio estas eksceso da detaloj. La du lastaj ĉapitroj, tiuj pri ekonomio kaj kulturo difektas la trouzon de nombroj kaj statistikoj, emfazante la atingojn de la ĉina reĝimo, ĉefe ekde 1948-a, ĉu necesas tiom enuigi ĉiujn? Tamen, aparte interesaj kaj legindaj estas la subĉapitroj traktantaj sciencon, medicinon, literaturon, sportojn, kaj aliajn aferojn preskaŭ nekonataj pri Ĉinio en Eŭropo. La plej grava merito de la verko estas sendube ĝia alloga lingvonivelo, kiel estas kutime en ĉiuj eldonaĵoj de «El Popola Ĉinio». Ĝia vortriĉeco estas mirinda kaj ĝia frazkonstruo estas perfekta. Tio, iasence, vualas la aliajn [[difekto]]jn de la verko. |UNKERA. [[Boletín]] n248 (nov 1981)}} ===[[Socialismo: ĝia ideologio kaj realigo]]=== {{EdE|EdE-S}} *'''Socialismo: ĝia [[ideologio]] kaj realigo'''. - De S. Chazan. 1933, 48 p. {{EDE| evento=Citaĵo el [[Enciklopedio de Esperanto - F|Enciklopedio de Esperanto]] | teksto=„Kontraŭ la revolucia socialismo, li estas adepto de la evoluismo, emfazante, ke la socialismo estas ne nur ekonomia, sed ankaŭ morala problemo, por la efektivigo oni bezonas ĝeneraligon de l'[[Altruismo|altruista]] moralo.“ (xy, „Lingvo-Libro“, l934, p.: 26.)ordigo=Socialismo: ĝia [[ideologio]] kaj realigo }} {{citaĵo|Traktato penanta konscience kaj objektive skizi la kialon de la movado socialista, priskribi la diversajn konfliktantajn skolojn, kaj trankvile kaj science taksi ilian valoron. Manĝo iom solida, sed nutra. Libro pripensiga kaj havinda .|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 349, Majo (1934)}} ===[[Solecaj animoj]] === '''Solecaj animoj''' unuakta gajaĵo tradukita de [[Oscar Susmann]]. Eld. [[Paŭlo Balkanji]], Budapeŝto, 1921? {{Citaĵo|Amuza teatraĵeto ludota de 2 aktoroj kaj 2 aktorinoj. Taŭgas por esperantistaj festoj kaj kunvenoj.|[[Belga Esperantisto]] n077-078 (jul-aug 1921)}} ===[[Somera simfonio]]=== A. A. Leenhard. '''Somera simfonio'''. Eld. [[Dansk Esperanto-Forlag]], [[Aabyhøj]], 1970/1987. {{citaĵo|Dek sonetoj pri bunta kaj pom pa somero. Oni tuj vidas, ke la inspiro de la [[aŭtoro]] estas pli profunda ol lia posedo de la poezia strukturo de Esperanto. Lia koro spontane vibras kun sincera [[sento]] ĉe la milfaceta belo de nia mondo, sed li ne funde esploris ankoraŭ la [[rimedo]]jn kaj nuancojn de la lingvo, per kiuj li povus ¡redoni la ĝustan mezuron de sia lirika staturo. Unue, la uzo de viraj rimoj en la [[kunteksto]] de liaj sonetoj ŝajnas principe erara. La viraj rimoj abrupte hakas la fluon de la versoj, kiujn li intencis solenaj, kaj rompas ilian etoson per kuspa efekto. Due, abundas vortokaramboloj apenaŭ prononceblaj. Kiel langi kaj lipi por eldiri ''tempmister', ''laŭbtegment’,'' ĉarmtorent’'', ''roz' sur, incens' de zefir' flustrad ’ laŭ, strand’ de?'' Tiaj kombinoj, anstataŭ emfazi la impreson de idilia, pacoplena somero, ŝajnas sugesti ŝtorm on aŭ preterpason de bruantaj [[ĉaro]]j. Plej bedaŭrinde estas, ke multajn tiajn karambolojn kaj eliziojn oni povus facile elimini. Por ekzemplo, en '' Aŭtun-portreto'', paĝo 27, legiĝas: ''Melankolie svingas ĉe lagbordo kan ’'' Ĉu ne pli flua, kaj pli gramatike korekta, la jena provo: ''Melankolie svingas sin ĉe lago kan ’?'' En la sama soneto: <poem. Kaj malproksime kverkarboj konturas en nebulo </poem> sonus pli ĝuste <poem> Kaj kverkoarbaro fore konturiĝas en nebulo </poem> Aliparte, S-ro Leenhard ŝajnas posedi rakitan rimoprovizon. La rimoparoj glor’-odor’ aperas en ''Majo'' kaj ''Sur la strando''; ''tilio-lilio'', en ''Majo'', ''Somerĝardeno'' kaj ''Somer-imago''; ''maro-paro'' en ''Somerobildoj'' kaj ''Sur la strando''; ''ĉieltegment' - firmament’'' en ''Frusomero'' kaj ''Somerobildoj''; ''naturo-lazuro'' en ''Majo'' kaj ''Somero-adiaŭo''. En grandaj, elegantaj litertipoj pli akre evidentiĝas preseraroj, kiel, interalie, ''fimamento'' (paĝo 11) , aŭdiaŭis (paĝo 15), pesas (paĝo 13). Mi ne scias, ĉu noti kiel mispreson la vorton ''kreman'' en ''kaj ekkaresis ĉarman kreman junulin-femuron''. Duoble frandinda femuro, ĉar junulina kaj, krome, krema. La belaj vinjetoj kaj fronta paĝo de [[Ole Nederland]] rivelas manon de sentema kaj lerta artisto, dum la tipografia aranĝo de la libreto plaĉas per sia sobra eleganto.|[[Fernando de Diego|F. de Diego]]. [[Boletín]] n179 (maj 1970)}} ===[[Sondilo skrapanta]]=== M. Léger. '''Sondilo skrapanta'''. Eld. M. le Dr Richard, Monako, 1904(?). === [[La Sonoril-koncertoj]] === '''La Sonoril-koncertoj''' de [[Jef Denyn]], eldonita de la societo « Mechelen-A antrekkelijkheden; Malines-A ttractions» okaze de la festoj organizitaj nunjare je la honoro de la Majstro-Sonorilaristo de [[Meĥleno]]. {{Citaĵo|La broŝuro enhavas la programon de la diversaj koncertoj kiuj okazos dum la somero sur la turo de la Meĥleno preĝejo. La klarigaj tekstoj pri la koncertoj, pri la sonorilaro, kaj pri la urbo ankaŭ enhavan Esperantan tradukon. Bedaŭrinde tiu teksto enhavas pli ol sufiĉe da eraroj. Ni kore esperas, ke estonte la teksto estu pli zorge korektita. La broŝuro estas bele ilustrita.|[[Belga Esperantisto]] n088-089 (jun-jul 1922)}} ===[[La Societo de amikoj (Kvakeroj) kaj ĝiaj esencaj trajtoj]]=== Edward Gruber. [[La Societo de amikoj (Kvakeroj) kaj ĝiaj esencaj trajtoj]]. Eld. [[Friends Service Council]] de la Societo de Amikoj, London, 1931. {{citaĵo|Edward Gruber estas verkisto de «Kio estas la Kvakerismo?», de "La Biblio: ĝia karaktero kaj inspiro" , de «La Kristianismo kiel Vivo» k. c. Tiu ĉi broŝuro estas nova propagandilo por la kvakerismo. Ĝi estas interesa por ĉiuj, kiuj sin okupas pri tiaj demandoj.|[[Belga esperantisto]] n195 (apr-maj 1932)}} {{citaĵo|Ĉi tiu broŝuro klarigas la kredon de la [[Kvakeroj]] pri la “Interna Lumo,” kaj montras, ke el tiu kredo nature venas la silenta kunvenado, egaleco de la seksoj, eklezia organizo, sinteno pri la [[sakramento]]j, simpleco en ekstera vivo, kaj ĉio, kio distingas ilin de aliaj Kristanoj. Sekvas mallonga historio pri la problemoj kaj agado de la Societo dum kaj post la milito. Leginda broŝuro, bone tradukita. Vortoj notitaj; ''intua, redemplo, mutilas''.| [[Frederic William Hipsley|F. W. HiPSLEY]]. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 322, Februaro (1932)}} === Starptautiska valoda lingvo internacia === '''Starptautiska valoda lingvo internacia''', [[latve]] kaj en Esperanto. [[Rigo]], 1923. ===[[Statistika Resumo de Brazilo, 1946]]=== '''Statistika Resumo de Brazilo, 1946''' . Eld. [[Instituto Brazila de Geografio kaj Statistiko]], Rio de Janeiro, 1947(?) {{citaĵo|Ĉi tiu lasta Esperanta eldonaĵo de la [[Brazila Instituto de Geografio kaj Statistiko]] estas dokumento tre atentinda, ekzemplo de serioza oficiala uzo de Esperanto fare de grava nacia Instituto, ĉi estas dense sed klare presita, kaj liveras tre detalan [[statistikero]]n pri Brazilo—loĝantaro ; sanstato ; geografio ; fizika situacio ; stato kaj movado de la loĝantaro ; [[produktaĵo]]j mineralaj, agrikulturaj, kaj industriaj ; [[transporto]] ; komunikado ; financo ; [[komerco]] ; socia servaro ; [[edukado]] ; k.m.a. (sole pri religiaj konfesoj ni trovis nenion). La Esperanta traduko estas vere bonega, kaj liveras modelon por ĉiu simila verko. Ni kore gratulas la Instituton pri la [[eldono]] de ĉi tiu dua Statistika Resumo (la unua aperis en 1940), kaj varme esperas, ke ĝia bonega ekzemplo trovos multajn [[imitanto]]jn ĉe aliaj registaroj.|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 521-522, Septembro - Oktobro (1948)}} ===[[Stenografiaj Gamoj]]=== A. G. Provost. '''Stenografiaj Gamoj'''. Eld. [[Stenografa Instituto Tutmonda]], [[Issy-les-Moulineaux]], 1938(?) {{citaĵo|Ŝerio da tekstoj lingve kontrolitaj de D-ro [[Pierre Corret|Corret]], en perfekta Esperanto, interesa, kaj diverstema. Ĝi servus bonege kiel legolibro. Tamen la verko principe celas provizi al la lernanto ekzercmaterialon por akiri stenografian aŭ tajpan rapidon: tiucele ĝi estas aranĝita laŭ triopaj paragrafoj legotaj en tri minutoj diversrapide inter po 60 kaj 200 silaboj minute; tamen mankas ĉia gradigo rilate stilan malfacilecon. La verko estas senrezerve rekomendinda, kaj —se nur oni povus instigi la Esperantistaron lerni Esperantan stenografion —ĝi liverus por la [[lernanto]] de iu ajn sistemo idealan materialon. La kompilinto diras, ke la stenografistoj kapablaj sekvi Esperantan oratoron parolrapide estas kalkuleblaj per la fingroj de unu [[mano]], Tio estas vera. Ordinare oni “raportas” Esperantan parolon, mense tradukante ĝin nacilingven, stenografiante la tradukon nacilingve, kaj poste retradukante ĝin Esperanten. Sed tio ja ne estas Esperanta stenografio! La skribanto mem ofte raportis kongreson laŭvorte per Esperanta stenografio kiu ne estas “nur [[alfaro]] de nacia sistemo,” kaj kiu montriĝis taŭga en la praktiko. Mankas nur, ke la Esperantistoj mem interesiĝu pri la afero. Lingva demando : ĉu ''to type'' (-write) pli bone<nowiki>=</nowiki> ''daktilografi'' (laŭ la aŭtoro), ''maŝinskribi'' (malpreciza sed ĝenerale uzata) aŭ ''tajpi'' (propono de [[Gaston Waringhien|Waringhien]]) ?| [[Montagu Christie Butler|M.C.B.]] [[La Brita Esperantisto]] - Numero 401, Septembro (1938)}} === [[Studo pri la organizo de Esperanto]] === '''Studo pri la organizo de Esperanto'''. [[Parizo]], [[Centra Esperantista Librejo]], 1912?, 64 paga. {{Citaĵo|franc-esperanta broŝuro, grandformata, enhavanta interesajn [[detalo]]jn kai projektojn pri organizo de la movado.|[[Belga Esperantisto]] n052 (feb 1913)}} ===[[Sub la nobla ĉevalo]]=== [[Andrzej Szgzypiorski]]. '''Sub la nobla ĉevalo'''. Eldonis [[Pola Esperanto Asocio]], 1965(?) ===[[Sub la Signo de l' Espero]]=== '''Sub la Signo de l' Espero'''. [[Heroldo de Esperanto]], Kolonjo, 1935. {{citaĵo|Kolekto de konkursprovaj noveletoj kaj rakontoj el la Esperantista vivo. Ni citu el la [[Antaŭparolo]]: “La noveletoj ne pretendas specialan literaturan valoron : kelkaj estas eĉ iom naivaj. Tamen kiel tutaĵo ili prezentas beletan bukedon da skizoj pri la pensoj, deziroj, sopiroj, ĝojoj, kaj seniluziiĝoj de nia samideanaro en diversaj landoj kaj kontinentoj. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 368, Decembro (1935)}} ===[[Sudamerika Kolonio por Rifuĝantoj en Kolombio]]=== R. H. Messel. '''Sudamerika Kolonio por Rifuĝantoj en Kolombio'''. Eld. H. Runham Brown, [[Enfield]], 1939(?) {{citaĵo|Ilustrita rakonto pro fondo de nova Sudamerika Kolonio por Rifuĝintoj. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 410, Junio (1939)}} ===[[Sur la bordo]]=== [[Nevil Shule]]. '''Sur la bordo'''. Ĉirkaŭ 2000. {{citaĵo|Romano, kvankam skribita antaŭ 30 jaroj, la verko estas aktuala: “...ĝi avertas nin, ke tria mondmilito estus la fina [[konflikto]], ĉar la atombomboj en la arsenaloj de la [[superpotenco]]j jam superas la nombron, kiu sufiĉus por detrui ĉian vivon de nia planedo”. Enkonduko, p. 1. Tiu verko inspiris filmon en kiu stelrolulis [[Ava Gardner]] kaj [[Gregory Peck]]. |[[Brazila Esperantisto]] - Numero 322, Januaro ĝis Marto 2003}} ===[[Sur la Feliĉvojo]]=== [[René E. Bossière]]. '''Sur la Feliĉvojo'''. Esperantigita de Ch. Meunier, kun la kunlaborado de H. Dubuisson, [[Julia Guillaume-Isbrücker|J. Guillaume]] kaj [[Emmanuel Chicot|E. Chicot]]. Eld. [[Esperantista Centra Librejo]], Parizo, 1930. {{Citaĵo|La libreto estas tre moderna pritrakto de la situacio de Francujo, kaj de [[Eŭropo]] en la postmilita tempo, ne de tiu periodo kiu jam estas for, sed de tiu kiu ankoraŭ devas veni kaj kiu daŭras ĝis proksimume 1980. Estas do sonĝo de la aŭtoro, sed sonĝo bazita sur realeco, sur ciferoj, sur kontraktoj. Ne estas eble detale pritrakti la libron. La rekompencoj de la francaj institucioj montras jam sufiĉe ke la temo estis funde pripensita kaj prilaborita. S-ro Ch. Meunier zorgis por flua esperanta traduko kaj lin helpis en tiu laboro H. Dubuisson, J. Guillaume kaj E. Chicot, kiuj ĉiuj kune meritas laŭdojn por tiu laboro.|[[ Belga esperantisto]] n190 (nov 1931)}} ===[[Svensk-esperantisk ordbok]]=== [[Sam Owen Jansson]], [[Frits Linden]], kaj [[Birger Gerdman]]. '''Svensk-esperantisk ordbok'''. [[Eldona Societo Esperanto]], [[Stockholm]], 1935(?), 576 pĝ. {{citaĵo|Skribinte la apudan artikolon pri la [[Nova Vortaro Japana-Esperanta|Japana vortarego]], ni salutas kun simila ĝojo la aperon de ĉi tiu belega volumo, kiu faras por la sveda lingvo tion, kion faris S-ro [[Okamoto Joŝicugu|Okamoto]] por la japana. Jen [[volumo]], kiu preter ĉia dubo estas fidinda kaj ĉiel bonega. Papero, preso, kaj aranĝo estas plaĉaj, kaj la enhavon oni povas senrezerve laŭdi. Kvankam la posedo de bona vortaro ne faros el iu Esperantiston, tamen ĝi estas [[helpilo]] nekalkuleble valora. Pro la simileco inter la angla kaj la [[sveda lingvo]]j, ĉiuj angla lernanto trovos en ĝi multan helpon. Pri kelkaj detaletoj, kiaj ekz. la misuzo de ''flos'' ĉe ''flott'', ''acido sulfur(ik)a'' anst. ''sulfata'', ne utilas ĉi tie paroli. Tre kore ni gratulas la aŭtoron, la eldonejon, kaj la svedan samideanaron, pri ĉi tiu [[modela verko]].|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 364, Aŭgusto (1935)}} ===[[Svislando en la neĝo]]=== '''Svislando en la neĝo'''. Eld. Svisa Turisma Centralo, Zurick, 1938(?) ===[[Svislando kun Poŝtaŭtomobila Servado sur la Alpo-stratoj]]=== '''Svislando kun Poŝtaŭtomobila Servado sur la Alpo-stratoj'''. Eld. [[Svisa Esperanto-Propagando-Servo]]/[[Svisa Centra Turisma Oficejo]]/ [[Ĝenerala Poŝta Direkcio]], Berno, 1924(?). ===[[Systematisk kurs i Esperanto]]=== [[Henrik Seppik]]; [[Ernfrid Malmgren]]. '''Systematisk kurs i Esperanto'''. [[Eldona Societo Esperanto]], Stockholm , 1932. Tiu ĉi libro estis reeldonita en 1936 kiel [[Esperanto keele süstemaatiline kursus]]. Vendiĝis pli ol 5000 ekzempleroj. {{citaĵo|Rapida konversacia [[kurso]], kun notetoj en sveda lingvo. Jam en tri monatoj vendiĝis 3000 ekzempleroj.|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 333, Januaro (1933) }} == Ŝ == ===[[Ŝakludado]]=== [[Josefo Giacosa]]. Ŝakludado. Esperantigis verse P. & R. Padulli. Eld. A. Paolet, S. Vito al Tagliamento, 1921 == T == ===[[La Taso de Amservo]]=== [[Eliza Dean Taylor]]. '''La Taso de Amservo''' trad. E. W. Weems. Eld. E. F. Dow, [[West Newton]], 1928, 27 pĝ. ===[[Teozofio kaj ĝia doktrino]]=== '''[[Teozofio]] kaj ĝia doktrino'''. Eld. [[Teozofia Esperanta Ligo]], Praho, 1929. ===[[Tipoj kaj Aspektoj de Brazilo]]=== '''Tipoj kaj Aspektoj de Brazilo'''. Eld. [[Brazila lnstituto de Geografio kaj Statistiko]]. {{citaĵo|Ni jam notisJa aperon de ĉi tiu rimarkinda [[verko]]. Kompetenta recenzo aperas en la nuna [[Esperanto Internacia]].|[[La Brita Esperantisto]] n. 495-469 jul-aŭg 1946}} ===[[Tra Belglando, Nederlando kaj Anglolando per Esperanto]]=== Rienzi. '''Tra Belglando, Nederlando kaj Anglolando per Esperanto'''. Eld. [[Esperantista Centra Oficejo]], Parizo, 1912(?) {{citaĵo|S-ro Rienzi, la aŭtoro de ĉi tiu broŝuro, vojaĝis per Esperanto tra la landoj nomitaj. Preskaŭ la unuan tagon, en kiu li metis piedon en Anglujo, li pruntis motorbiciklon de la [[delegito]] vizitita, kaj fulmorapide flugis tra la stratoj, zorge tenante la veturilon — ''al la dekstra flanko!'' Pro tio, ĉasis lin policisto, al kiu kaptite li balbutis en sia plej bona anglaĵo: ““Do you will com with me to mi fried... S-ro Vivian...” La libreto montras, kiel bonege li sin servis per [[Esperanto]] en siaj vojaĝoj. Ĝi estas rekomendinda, ne kiel modelo de la plej pura literatura [[stilo]], sed kiel tre bona prezento de la praktikebleco de vojaĝoj entreprenitaj per Esperanto kaj U.E.A. |P.J.C. [[La Brita Esperantisto]] - numero 090, junio (1912)}} ===[[La tradicia Vjetnamio]]=== [[Kao Lang Nguyen Kha Vien]] '''La tradicia Vjetnamio'''. Eld. [[Fremdlingva Eldonejo]], Hanojo, 1970. {{citaĵo|Niaj senlacaj samideanoj de Hanojo regalas nin ĉi-foje per verko, kiu prezentas historian perspektivon de Vjetnamio, de la ŝtonepoko ĝis la 18a jarcento, kun mencio de la kultura evoluo de la 17a ĝis la kom enciĝo de la 19a jarcento. Kvankam oni interpretas la [[histori]]on de la vidpunkto de la revolucia dialektiko, kio al kelkaj ŝajnas procedo tro partia kaj subjektiva, tamen la verko havas nedubeblan intereson, ĉar ĝi rivelas la fascinan historion de popolo apenaŭ konata en nia parto de la mondo. La lingvo estas ĝenerale bona, kaj ne valoras mencii sporadajn makuletojn.|[[Fernando de Diego|F. de Diego]]. [[Boletín]] n185 (maj 1971)}} ===[[La Transdorsoĵeto]]=== [[Jindřich Novák]], [[Ivan Špička]], [[Václav Hník]]: '''La Transdorsoĵeto kaj ĝia rilato al la seoinago'''. Eld. Ĉeĥa Esperanto-Asocio. Prago 1982. 70 p. {{citaĵo|Suplemente al [[Starto|STARTO]] aperis en 1982 libro pri speciala elemento de [[ĵudo]]: La [[transdorsoĵeto]]. Ĝi estas faklibro kaj tial malfacile recenzebla de nefakulo. Troviĝas fizikaj klarigoj, teoriaj konsideroj kaj praktikaj ekzercoj. La [[aŭtoro]]j detale priskribas la plenumon de transdorsoĵeto, ili traktas didaktikajn demandojn montras la rilatojn inter transdorsojeto kaj [[seoinago]]. Atentigon meritas la zorga [[preparado]] kaj la komplekseco de la libro. Ĝi enhavas multajn bonege plenumitajn [[desegno]]jn, vortareton kaj liston de terminoj (pĝ. 64: «listo de fakaj terminoj" — termino estas fak-vorto!) kaj ampleksan referencan [[listo]]n. La ĉapitroj 1 kaj 4 enhavas nur po unu subĉapitron (1.1. — 1.1.1.6. kaj 4.1. — 4.1.3.), laŭ mi estus bone ŝanĝi la subdividon kaj forigi la subpunkton 1.| [[Michael Lennartz|M. Lennartz]]. [[Der Esperantist]] n123_jan . 1984}} === [[Transmara Reveno de Ĉeĥoslovakaj legioj el Siberio Ĉehoslovakujon]] === '''Transmara Reveno de Ĉeĥoslovakaj legioj el Siberio Ĉehoslovakujon'''. Eld. Pamatnik Odboje, Praha, 1921. {{Citaĵo|Belega albumo kun 230 fotugravuraĵoj pri la vojaĝo ĉirkaŭ la mondo, kiujn faris la ĉeĥoslovakaj legioj batalintaj en Ruslandon. Klariga teksto de d-ro F. Steidler, estis bonege tradukita de inĝ. L. Berger. La bildoj estas arte presitaj sur luksa papero. Mi ne kapablas fari pli granda laŭdon pri tiu albumo, ol dirante ke ĝia eldono estas entute granda sukceso! Ĉiu vera libramanto deziros posedi la libron, kaj mi eĉ kuraĝas diri, ke ĝia loko estus en ĉiuj lernejoj. |F. D. [[Belga Esperantisto]] n094 (dec 1922) }} ===[[Trapafita dekreto]]=== [[Ivan Tračuk]]. '''Trapafita dekreto''' trad. Nikitin. Eld. [[EKRELO]], Leipzig, 1931, 72-pĝ. La 9-an de novembro 1934 oni [[Datoj de la hungara Esperanto-movado|malpermesis en Hungario]] distribuadon de tiu libro. {{citaĵo|Ĉi tiu libreto prezentas trafan bildon de la solidaj ecoj ennaskaj en la [[homa naturo]]. La verkinto, iama ruĝarmeano, vive kaj kortuŝe priskribas la [[tragediaĵo]]jn de milito (kiajn li mem travivis) rilate al la vivo de simplaj [[kamparano]]j. Al kio servas tiu suferado? Por mi la beleco kaj instruo de la rakontoj kuŝas en tio, ke finfine oni trafas la celon alstrebitan. La stilo de la traduko estas iom stranga, kaj troviĝas ankaŭ sufiĉe multe da [[preseraro]]j; tamen la libro estas tre leginda kaj pensiga.| OFIRO. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 322, Februaro (1932)}} === Tria Internacia Specimenfoiro en Padova === '''Tria Internacia Specimenfoiro en Padova. 1 — 10 Junio 1921'''. 6 paĝoj 22 X 29 cm. {{Citaĵo|Tre ampleksa prospekto kun regularo kaj aliĝilo pri tiu foiro, kiu okazas en provizora konstruaĵo kun tute kovritaj trairejoj. Tiu organizaĵo ankaŭ anoncas ke ĝiaj oficejoj korespondas: france, angle, germane, hispane- kaj Esperante. La praktikado de nia lingvo faros ĝian triumfon!|[[Belga Esperantisto]] n075-076 (maj-jun 1921)}} === [[La Tribune Esperantiste]] === '''La Tribune Esperantiste'''. Grava prop. gazeto en franca lingvo. Fondita en 1930 de H. Ferez, kiu ankaŭ redaktas ĝin. Aperas kvaronjare en 60x 45 formato. ===[[Trilingva Lernolibreto de Esperanto]]=== '''Trilingva Lernolibreto de Esperanto'''. Eld. [[Svisa Esperantista Societo]], Berno, 1917(?), 24-paĝa. === Tutmonda Intersteno === '''Tutmonda Intersteno'''. Monata gazeto por la disvastigo de la Intersteno (v.) Aperas de 1930, 21x15 cm. Red. Fr. Graser, Frankfurt. === [[Tutmonda Jarlibro Esperantista 1912]] === '''Tutmonda Jarlibro Esperantista 1912 (korektita ĝis la 1-a de julio 1912)'''. Paris, [[Centra Esperantista Oficejo]], 1912. {{Citaĵo|225-paĝa, grandformata volumo. Enhavas dokumentojn pri la [[Lingva Komitato]], la Akademio, la konstanta komitato de la kongresoj, la [[Centra Oficejo]], la [[Oficiala Gazeto]], la [[Internacia Societo de Amikoj de Esperanto]], la liston de la Internaciaj Fakaj Asocioj kaj institucioj, la liston de la regionaj propagandaj asocioj, la liston de la esperantaj gazetoj kaj fine liston de personoj kiuj deziras korespondadi.|[[Belga Esperantisto]] n050 (dec 1912)}} == U == ===[[Unua helpo (broŝuro)]]=== '''Unua helpo'''. Eld. de [[Burroughs-Wellcome]], Londono, 1913(?) {{citaĵo|La ĉiekonata firmo Burroughs, Wellcome & Ko., Londono, kies artikoloj portas la fabrikmarkon “[[Tabloid]],” jam de longe uzis Esperanton en siaj komercaj rilatoj; kaj nun niaj antaŭemaj amikoj publikigas bele presitan broŝuron (taŭgan por porti en la poŝo), kiu enhavas mallongan sed tre klaran informon pri unua-helpo ĉe akcidentoj. Tiuj, kiuj apudestas, kiam akcidento okazas, fariĝas respondaj por la prizorgo de la suferanto. Ne ĉiam estas eble havigi kuracistan helpon. Tio devas esti tuj farata, sed dum la neevitebla [[intertempo]], oni devas fari ion por malpliigi doloron kaj malhelpi pluan difektiĝon. La Esperantistoj forte subtenu tiun ĉi firmon, kaj sendu poŝtmarkon rekte al ĝi por ekzemplero de la suprenomita verko.|Ŝolom. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 104, Aŭgusto (1913)}} ===[[Unua slovaka kristana princo]]=== J. Hodál. '''Unua slovaka kristana princo''' trad. St. Kamaryt. Eld. Komitato de Pribina-festoj, [[Nitra]], 1933(?) ===[[Unesteno: Universala Esperanta Stenografio]]=== *[[Johannes Jakob Sturzenegger]] kaj [[Hainrich Matzinger]]. '''Unesteno: Universala Esperanta Stenografio'''. Eld. Mondo, Zuriko, 1965. {{citaĵo|La vivo konsistas el aro da malhelpoj, kiujn oni devas venki. Antaŭ tiuj [[malhelpo]]j, la homo reagas inventante ilojn, kiuj faciligas la lukton kontraŭ tiuj baraĵoj. La sumo de tiuj famligiloj kreitaj de la homo konsistigas la kulturon. La esperantista kulturo — kaj sekve la tuthomara, el kiu Esperanto estas konsistiga ero — ĵus riĉiĝis per unu el tiuj faciligiloj, kiujn postulas la ĉiutage pli kaj pli nin rapidiganta ĉirkaŭmondo: stenografio propra. La amo al [[Esperanto]] de nia samideano Sturzenegger, apogita sur lia faka kompetento kaj tiu de S-ro. Matzinger pri [[stenografio]], donis al ni la kape priskribitan [[libro]]n, kiu aldone estas unu el la plej belaj iam ajn produktitaj en Esperantujo. Per ĝi, krome, debutas en la Movado nova eldonejo, sidanta en [[Svislando]]. Se mi aldonas, ke la libro estas originale verkita en Esperanto kaj aperas sub la aŭspicio de UEA kaj de Instituto por Esperanto en Komerco kaj [[Industrio]], mi certe apenaŭ povus aldoni aliajn eksterajn rekomendojn. Pri la enhavo mi estas tute laika; sed se juĝi laŭ voĉo de fakuloj, ankaŭ el faka vidpunkto temas pri vere atentinda kontribuo ne nur al la Esperanta, sed ankaŭ al la ĝenerala stenografio. La libro estas fundamente orientita al [[memistruado]], kaj tio estas alia ĝia [[elstaraĵo]], ĉar ordinare stenografiaj lernolibroj estas aranĝitaj por [[klasĉambro]]j. Tiel, post 24-paĝa sojlo kun glosaro kaj skribtefinikaj instrukcioj, venas la unua el la du ĉefaj partoj, kiuj konsistigas la metodon, nome ''Koresponda Skribo'', tra 61 ĉapitroj, el kiuj la 41 lastaj estas perfektigaj; tuj sekvas la dua parto, ''Rapida Skribo'', kiu ampleksas 67 [[ĉapitro]]jn. El pedagogia vidpunkto la libro ŝajnas al mi ia eminenta (mia laikeco devigas min uzi la vorton ŝajnas), ĉar ĝi adaptiĝas al la 3-ŝtupa lernoprocezo de Pestalozzi: rigardi - pensi - agi, kaj estas aldone aranĝita laŭ la metodo de programita instruado kaj laŭ la principo de la facila al la malfacila. Laŭ mia kompreno,[[Universala Esperanta Stenografio]] (UNESTENO) estas [[Misiado|misia laboro]], kiu pioniras preskaŭ virgan kampon de nia propra kulturo. Kiam mi montris la libron en mia Universitato al homoj kun tiufakaj interesoj, ili ĝin admiris kaj laŭdis, sed ne malĉefe impresis ilin, ke [[Esperantujo]] estas tiel fortika kaj serioza «lando», ke ĝi povas aldoni al la faka literaturo stenografia tian produkton. Sekve do mi povas aserti, ke la libro UNESTENO estas bela rezultaĵo de ama krea laboro plenumita de du kompetentaj spertuloj, kiuj, per ĝi, digne aŭtoritatigis nian Movadon en la monda kadro de la stenografia didaktiko. Al ĉiuj esperantistoj, sed ĉefe al interesitoj pri rapidskribanto, mi povas nur rekomendi la libron per duonparafrazo el vortoj de la frumezepoka romhispana klasikulo [[Isidoro el Seviljo]]: ''Sunt hic multa bona: tolle, lege!'' [[La Laguna]], sept. 1967.|[[Juan Régulo Pérez|J. REGULO]]. [[Boletín]] n164 (nov 1967)}} ===[[La Unuiĝo sen Nomo]]=== H. de Greeve. '''La Unuiĝo sen Nomo'''. Eld. la aŭtoro, Harlemo, 1939(?) {{citaĵo|La aŭtoro pledas, ke oni plibonigu la mondon, unue plibonigante sin mem ; ke oni reportu amon en la mondon, amante mem la proksimulon. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 410, Junio (1939)}} ===[[Unika kaj sola en Esperantujo Mnemonika Instituto]]=== D. Fajnŝtein.'''Unika kaj sola en Esperantujo Mnemonika Instituto''', Eld. Zawalna, Vilno, 1932(?) {{citaĵo|Metodo de memorfortigo trifoje premiita de la Pariza Akademio[...] Prospekto pri memorfortigo: kurso instruata per korespondaj lecionoj en Esperanto.|[[Belga esperantisto]] n196 (jun-aug 1932)}} === [[Universala Unuiĝo]] === ''Universala Unuiĝo'' Organo por homa [[unuiĝo]] en ĉiuj formoj de la pensoj kaj agoj. Eld. [[Agentejo Esperanto]], Moskvo, ekde 1914. ===[[Unu jarcento de naciaj luktoj, 1847-1945]]=== '''Unu jarcento de naciaj luktoj, 1847-1945'''. Fremdlingva eldonejo, Hanojo, 1970. {{citaĵo|La tabelo de la enhavo parolas per si mem: La perdo de la sendependeco. La starigo de la kolonia reĝimo (1897-1918). Ekonomiaj transformoj (1919-1929). De la ekonomia krizo ĝis la dua mondmilito (1930-1939). Vjetnamio dum la dua [[mondmilito]] (1939-1945). La fondiĝo de la Vjetnama Demokratia Respubliko (1945-1946). La eventoplenaj jaroj de tiu epoko interpretiĝas en la libro, kiel oni certe atendas de la Hanojaj esperantistoj, laŭ la linioj de la revolucia dialektiko.|[[Fernando de Diego|F. DE DIEGO]]. [[Boletín]] n184 (mar 1971)}} ===[[Urbo São Paulo]]=== '''Urbo São Paulo'''. Eld. [[Brazila Instituto de Geografio kaj Statistiko]], Rio de Janeiro, 1948(?) {{citaĵo|Bela 48-paĝa libro, kun 45 tutpaĝaj bildoj kaj priskriba teksto pri la [[vidindaĵo]]j de tiu Brazila ĉefurbo. Oni jam eldonis similan verkon pri [[Salvador]], kaj esperas aldoni pluajn al la serio. La verko estas oficiala eldonaĵo de la Brazila Instituto de Geografio kaj Statistiko.|[[La Brita Esperantisto]] - Numeroj 521-522, Septembro - Oktobro (1948)}} == Ŭ == == V == ===[[Valentine-Emile Mannevy, Heroo kaj Apostolo]]=== [[Claude Vernay]] kaj [[Marcel Delcourt]]. '''Valentine-Emile Mannevy, Heroo kaj Apostolo'''. Eld. [[Nordfranca Esperantisto]], [[Dunherque]], 1939(?) {{citaĵo|Bonstile verkita biografo, kun portreto, pri [[Leŭtenanto]] [[Valentin Mannevy|Mannevy]] (1882-1912), kies mallongan kaj modestan sed meritoplenan vivon la loka [[Esperantistaro]] ĉiam konservas en memoro kun [[danko]] kaj admiro.|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 413, Septembro (1939) }} ===[[Varna - La Reĝino de la Nigra Maro]]=== '''Varna - La Reĝino de la Nigra Maro'''. Eld. Oficejo de Somerrestado (Kurortno bjuro), Varna(?), 1930(?), 32pĝ. {{citaĵo|Bela multkolora bildo sur la unua paĝo de la kovrilo, prezentanta la havenon kun la banejoj, allogas. 27 Ilustraĵoj en la libreto montras belajn angulojn el la haveno, banejojn, la kazinon, apudmaran ĝardenon kaj belajn ĉirkaŭaĵojn de Varna: Diklli taŝ, Alaĝa monaĥejo ktp. Landkarto montras la vojon al Varna de diversaj urboj en [[Meza Eŭropo]]. Speciala tabelo donas la vojaĝdaŭron kaj la veturpagon de la samaj urboj al Varna. La libro estas destinita por eksterlandanoj, por diskonigi la belecon kaj ĉarmon de la [[bulgara Riviero]].|[[Bulgara esperantisto]], j.12 n.09-10}} === [[La Vangfrapo]] === [[Abraham Dreyfus]]. LA VANGFRAPO, unuakta komedio. Trad. el franca lingvo Ŝ. Sar. Eld. [[Librairie de Esperanto]]. Paris. 52 paĝoj ===[[Varsovio rekonstruita]]=== A. Ciborowski kaj S. Jankowski.'''Varsovio rekonstruita'''. Eldonejo «Polonia», Varsovio, 1964(?) {{citaĵo|Pri la drastaj sekvoj de milito oni jam multe skribis kaj spertis laŭlonge de la historio, kaj la lasta mondmilito (1939-1945) ĝisoste skurĝis la homaron. Disŝiritaj korpoj, velkintaj animoj kaj sennombraj detruoj estis la diabla rikolto kiun tiu kunflagrado donacis al [[Eŭropo]]. Tiu ĉi albumo estas plua atestilo pri la emo «ree stumbli en sama ŝtono» kiun la homo prisuferas; sed... ĉu ne la homo estas nevole haŭlita al tiaj [[milito]]j? Jen pensiga demando. Mi inklinas pensi, ke nia mondo estas tretejo kie la okazintaĵoj tretas la homojn «prilaboras» ilin..., sed ni ne fantaziu, kaj revenu en la libron. '''Varsovio rekonstruita''' estas esence fotoalbumo kiu paralele montras bildojn el la ĉefaj stratoj, monumentoj, ktp., de la urbo tiel kiel restis en la 1945a jaro, kaj tiel kiel aspektis en la 1962a. Interesa teksto — en bonega lingvo — klarigas la signifon kaj gravecon kiun havis [[Varsovio]] por la tuta Polujo, vera «koro, cerbo kaj trezorejo» de la nacio. Per [[cifero]]j, statistiko vekas hororon en nia koro: Kiom da voj —kaj fervoj— pontoj, industriaj kaj memoraĵaj konstruaĵoj, [[loĝdomo]]j, lernejoj, ktp. detruitaj!, kaj kio estas multe pli valora: la homoj ! ! La teksto estas grandparte akuza [[dokumento]] bazita sur historiaj faktoj, kies komento trolongigus ĉi tiun recenzon. La libro — 140 paga— estas bone bindita per blanka tolo kun malhelaj verdoflavaj literoj, kaj emajlita, papera kovrilo. Gratulojn al la [[Pola Esperanto Asocio]], aŭtoroj kaj tradukinto, pro la [[eldono]] de tiu grava dokumento.|N. L. ESCARTIN. [[Boletín]] n145 (sep 1964)}} ===Venko=== *S. Frantz. Venko. Verŝaĵo originale verkita. Eld. Esperantista Centra Librejo, Paris. Poŝtkarto : 9 x 14 cm. ===[[La vero pri persekutoj kontraŭ religio en USSR]]=== M. Ŝervud. La vero pri persekutoj kontraŭ religio en USSR. Eld. Uniono de militantaj ateistoj kaj CK SEU, Moskvo, 1930. {{citaĵo|Broŝuro celanta nei aŭ klarigi ]a informojn rondirantajn en eŭropa kaj amerika gazetaro pri kontraŭreligiaj persekutoj en Sovetio. El lingva vidpunkto, oni ne rajtas nomi la libreton valora akiro por nia literaturo, kvankam ĝi estas facile komprenebla, malgraŭ sufiĉe multnombraj nekorektaĵoj. Prijuĝante la enhavon oni devas konstati, ke la argumentado estas tre manka, kaj pro troa klopodado pruvi neekziston de kontraŭreligiaj persekutoj, nur sukcesas veki, eĉ ĉe senreligia Eŭropano, la senton ke ne estas eble en [[Sovetio]] esti liber-pensanto, se tiu koncepto ankaŭ ampleksas liberan ekzercon de iu kulto sen revenĝo iuspeca de la aŭtoritato. Kiu tro volas pruvi, ofte konvinkas pri la malo.|[[Belga esperantisto]] n187 (jul-aug 1931)}} ===[[La vero pri la vjetnam-ĉinaj rilatoj dum tridek lastaj jaroj]]=== '''La vero pri la Vjetnam-Ĉinaj rilatoj dum tridek lastaj jaroj'''. Eld. Ruĝa Rivero; Fremdlingva Eldonejo, Hanoi 1980. - 110 p {{citaĵo|Dum la lastaj kvin jaroj la streĉoj en la mondo denove pliakrigis. Sed nia „La mondo" tro ofte koncentriĝas je [[Eŭropo]]. En [[sudorienta Azio]] ĝis 1975 ekzistis nenia malstreĉiĝo — estis milito. Nur tiam Usono retiris siajn trupojn el SO-Azio, liberiĝis suda [[Vjetnamio]]. Kaj la [[Kamboĝa Genocido|kampuĉia tragedio]] — kiu povus ĝin forgesi? Post la batalo kontraŭ Usono Vjetnamio (por rememoro: 43,2 milionoj da enloĝantoj, 332 559 kv. km da teritorio, [[liberiĝo]] el sub franca kolonieco en 1945) komence de 1979 sin devis defendi kontraŭ ĉina agreso. Mi esperas ke ĉiu memoras la barbarajn batalmetodojn de la ĉinaj trupoj. Sed kiuj estas la kaŭzoj, ke Ĉinio, iam subtenanta revoluciajn [[movado]]jn en la liberiga batalo, ŝanĝis sian politikon kaj agresas kontraŭ lando, en kiu vivas nur 4,5 procentoj de la nombro de la propra enloĝantaro? Respondon pri tio donas ĉi tiu libro. En Vjetnamio eldoniĝis konsiderinda nombro de esperantlingvaj libroj, kaj post paŭzo la eldonagado rekomenciĝis per «Kampuĉio — la nigraj jaroj". Daŭrigas tiun agadon „La vero pri la vjetnam-ĉinaj rilatoj dum tridek lastaj jaroj". Laŭ mi du ecoj distingas tiun verkon: la konsekvenca historia metodo kaj la ampleksa uzo de pruvaj ĉinaj dokumentoj. La aŭtoroj tre detale priskribas la rolon de Vjetnamio en la ĉina strebado al pli granda politika influo kaj klarigas diversajn poziciojn kaj celojn de Ĉinio, Vjetnamio kaj la aliaj du hindoĉinaj [[ŝtat]]j en la periodo de la [[hindoĉina milito]] (ĝis 1954), en la kontraŭusona [[batalo]] kaj post la nacia unuiĝo de [[Vjetnamio]]. En tio ili speciale emfazas la hegemonismon, „grandpotencismon" de la ĉina registaro, tamen menciante la subtenon, kiun donis la ĉina popolo al la batalanta suda najbaro. Do prezentiĝas libro, kiu estas valora por politike interesita homo. Precipe se li ne volas informiĝi ekskluzive per propralandaj gazetoj kaj radioelsendoj. La lingvaĵo havas kelkfoje iom propagandisman stilon — sed tio neniel malaltigas la aprezon, kiun meritas tiu [[libro]].|[[Michael Lennartz]]. [[Der Esperantist]] - Numero 106, Februaro (1981)}} ===[[Viaj Amikoj la Libroj]]=== '''Viaj Amikoj la Libroj'''. Eld. [[Heroldo de Esperanto]], Koln, 1932(?) ===[[Vintro-fabeloj]] [[Heinrich Seidel]]. [[Vintro-fabeloj]]: Unua volumo, trad. I. Bücker. Eld. [[Ader & Borel]], Dresden, 1919(?) {{citaĵo|Sciencistoj asertas, ke dum sia junaĝo, infano devas travivi resume la longan evoluon de sia prapatraro. Ĉu ankaŭ juna lingvo devas progresadi samvoje, kiel naturaj idiomoj, kaj ĉu tial ĝi ŝategas [[legendo]]jn, fabelojn? Riĉa estas jam tiu fako, de "[[La feino]]" en la [[Ekzercaro]] kaj "L' virineto de l'maro" en la Krestomatio, ĝis la [[traduko]]j de l’ rakontaroj de Grimm aŭ de Andersen. Jen simila, kaj tion oni rajtas diri, ne malpli valora verko. "Vintro-fabeloj" prezentanta sin, kiel konvenas en neĝblanka placa bindaĵo. En la [[antaŭparolo]] deziras la tradukintino, ke la ĉarmaj fantaziajoj, kiuj vidigas profundan amon al la naturo, havigu al la tutmonda gejunularo ioman plezuron kiel "al ĉiuj plenaĝuloj sciantaj revi kaj ŝati fantaziaĵojn". Do, sorĉistoj, magiistoj, feinoj, reĝidinoj, sagacaj bestoj, jen la [[personaro]]; miraklaj okazoj, virto rekompencita kaj malbono punita, jen la enhavo de l’ dekunu vivplenaj rakontoj. Oni povas laŭdi la nunan kutimon antaŭekzamenigi manuskripton de societo aŭ de alilandaj spertuloj. La stilo estas vigla, tre komprenebla; ĝi denove montras, kiom nia lingvo, sen plibonigoj, taŭgas por tradukoj fidelaj. Oni rimarkos oftan lertan uzon de l’ apartaj propraĵoj de Esperanto, t. e. adverboj kaj participoj, malpezigante multe da esprimoj. Sed [[perfekteco]] estas malfacile atingebla. En frazoj kiel: "La reĝo estis promesinta al tiu, kiu sukcesas, la manon de lia filino kaj la duonon de lia regno" la vorto "sia" estus sole korekta. Se formoj kiel: "sunumitaloko", "hejmveo", "rapideforumante", "rajdonte kastelen" agrable surprizas, vortoj kiel: "sekalderikolto” aŭ "detondi" gajnus perdante sian "de". En: "La pluvo deglitis de ŝi nenion domanĝante", aŭ: "La akra vintro ne domaĝis la semon", la verbo "domaĝi" havas sencon preskaŭ malan al la ĝisnune uzata. Ĉu "la [[kano]]" povas signifi: "la kanoj" aŭ "la kanejo"? Ĉu prepozicio ne estus pli konsilinda ol akuzativo en: "Ili malsuperen falis la Stuparon" "Moka ridado trasonis la tutan arbon?" Kaj kial "cizeli" anstataŭ "ĉizi"? Sed tiuj makuletoj kaj kelkaj similaj estas neoftaj; vere rekomendinda temppasigilo estas tralego de tiu rakontaro, agrabla laŭ ekstero kaj interno; multaj legantoj pruvu, ke mirindajoj ankoraŭ placas en nia materia epoko kaj rekompencu ia laboron de l' tradukintino kaj la kunagon de l’ [[eldonisto]]j.|G. S.|Esperanto n223 fev 1919}} ===[[Virinoj en Hungario]]=== [[Erzsebet Nogradi Toth]]. '''Virinoj en Hungario'''. Eld. [[Nacia Konsilio de Hungaraj Virinoj]], Budapest 1983, 17 p. {{citaĵo|La malgranda kajero permesas enrigardon en la evoluon de la hungaroj virinoj dum la lastaj 40 jaroj. Ĝin eldonis la Nacia Konsilio de Hungaraj Virinoj kaj redaktis Erzsebet Nogradi Toth. La broŝuro donas informojn pri la realigo de la egalrajteco de la virinoj, komencante kun la inkluzivigo en la [[laborproceso]]n, la faka klereco kaj de la sama [[salajro]] por sama laboro ĝis dumlabora protektado koj sanitara prizorgado. Granda [[parto]] estas dediĉita al la hungara familio, ol la familiopolitiko, al la zorgado pri la pli aĝa generacio, precipe de la virinoj kaj al la kultura klerio. Fine estas substrekata la [[pacoklopodo]]j de la Nacia Konsilio de hungaraj virinoj kaj ilia kontribuo, kiun ili donas en la kadro de la [[tutmonda esperantista movado]]. Kvankam oni ne povis pritrakti ĉiujn problemojn en ĉi tiu 17-paĝa kajero, valorus havi [[informo]]jn pri la enigo de la ciganinoj en la [[evoluproceso]]n de la hungara socio.|[[Monika Schrage]]. [[Der Esperantist]] n123_jan. 1984}} ===[[La vivo de d-ro L. L. Zamenhof en bildoj]]=== [[Henk Thien]]. '''La vivo de d-ro L. L. Zamenhof en bildoj'''. . Eldonas UEA, 1984. Formato 21 x 29 cm. kun 128 pĝ. {{citaĵo|La grandformata libro estas laŭtempe ordigita dokumento pri la tuta vivo de la iniciatinto de la Internacia Lingvo Esperanto. Sen analizoj aŭ provoj al [[interpret]]o oni povas sekvi lian vivon, jaron post jaro, kun la helpo de 114 elektitaj fotoj kaj 25 mapoj, presitaj sur luksa papero. Aperas ankaŭ konsiloj kiel uzi la bildlibron por artikoloj du en klubvesperoj, kie oni povas aranĝi [[kurso]]jn.|Suno. [[Boletín]] n264 (jul 1984)}} ===[[Vivo de D-ro Martin Luther]]=== G. T. Löwe, '''Vivo de D-ro Martin Luther kun aldono: La Malgranda Kateĥismo'''. Eld. la aŭtoro, Dresden, 1933(?) {{citaĵo|Libro interesa kaj utila, sed difektita de multaj eraroj de preso kaj de stilo. |[[La Brita Esperantisto]] - Numero 338, Junio (1933)}} ===[[La Vivo kaj Koncepto de la Societo de Amikoj]]=== '''La Vivo kaj Koncepto de la Societo de Amikoj'''. Eld. [[The Esperanto Publishing Co.]], 1937(?) {{citaĵo|Ĉi tiu libro konsistas el du partoj. Unue ĝi prezentas serion da elĉerpaĵoj el [[kvakeraj skribaĵoj]] verkitaj en la lastaj 300 jaroj, ĉe kiuj la leganto trovos la koncepton de la [[Societo de Amikoj]] aŭ de kelkaj ĝiaj membroj pri diversaj religiaj demandoj kaj pri ĝia [[traduko]] en la ĉiutagan vivon de [[Kristano]]. Pro tio, ke kelkaj citaĵoj estas antikvaj, aŭ esprimitaj per lingvaĵo mistika, eble la ordinara leganto (kaj certe la supraĵa) trovos ĝin kelkloke nefacile komprenebla. Estus konsilinde studi unue la broŝuron ''[[Religio sen Ritoj]]'', kaj aparte la libron [[Fundamentoj de la Kvakerismo]] (B.E.A. 18.), por pli bone kompreni kelkajn aludojn. Tamen tiu, kiu legos la verkon penseme, trovos en ĝi multon pripensindan. Verŝajne la dua parto troviĝos ĝenerale pli facila. Ĝi prezentas la konatajn ''Konsilojn'' kaj ''Demandojn'', kiujn en ĉiu kvakera kunveno oni kutimas de tempo al tempo legi kaj primediti. Pro ilia solida saĝo kaj praktika gravo ilia studo povas esti tre helpa por ĉiu, kiu sin nomas Kristano, ĉu kvakero aŭ ne. Kontentiga traduko de tia verko estas afero eksterordinare malfacila —kiom malfacila povas kompreni nur spertulo-provinto— kaj farebla nur de iu, kiu profunde scias la temon, kaj samtempe majstras ambaŭ lingvojn. Tia estas la tradukinto, [[John A. Gill]] (Kial li kaŝas sian nomon ?). Zorge komparante la tradukon kun la originalo, mi fojon post fojo miris pri la perfekteco de lia traduko (ĉe kiu multe helpis ankaŭ [[James Tyler Harrod|James T. Harrod]]). Tipa malfacilaĵo estas la traduko de la vorto ''ministry'' (laŭ kvakera uzo); ĝi estas tradukita en ''Fundamentoj'' per ''[[ministrado]]'', sed ĉi tie, pli ĝuste, per [[pastrado]] (kp. ''Apok''. 1/6, 5/10). La sola preseraro, kiun mi rimarkis (krom duba ĉu se sur p. 61) estas la ellaso de la apostrofo ĉe ''Friends' Book Centre'' kaj ''Friends’ Service Council'': moda eraro, kiu nuntempe makulas pli ol unu kvakeran eldonaĵon en la angla lingvo. Entute verko, kiu nenion diros al la supraĵulo serĉanta nur facilan distron; sed kiu abunde repagos tiun, kiu ĝin serioze studos kaj pripensos.| [[Montagu Christie Butler|M.C.B.]] [[ La Brita Esperantisto]] - Numero 394, Februaro (1938) }} ===[[La Vivo kaj Oraj Reguloj por la Bonsano]]=== A. Christianson. '''La Vivo kaj Oraj Reguloj por la Bonsano''' trad. [[James Robbie]] kaj [[Alexander M’Callum]]. 1914(?) {{citaĵo|En tiu ĉi ok-paga brogureto ni ricevas kernecajn dirojn de famaj aŭtoroj, fanditajn en [[versaĵo]]n esperantan, ankaŭ dek tri regulojn por la bonsano, kiuj nepre utilos al ĉiu, kiu ilin sekvos. Tamen pri unu el tiuj ĉi mi dubas, ĉu ĝia graveco meritas lokon.|A.E.W. [[La Brita Esperantisto]] - Numero 120, Decembro (1914)}} ===[[Vivo de nia Vojo]]=== [[Adalberto Bangha]]. '''Vivo de nia Vojo'''. Eld. [[Ligo de Jesu-Koro]], Budapeŝto, 1938(?) ===[[Vizitu la Altajn Tatrojn]]=== '''Vizitu la Altajn Tatrojn'''. Eld. [[Stefan Toth]], [[Svit]], 1948 (?) === [[Vœu en faveur de l'adoption de la langue auxiliaire Esperanto]] === '''Vœu en faveur de l'adoption de la langue auxiliaire Esperanto signé par les membres de l'Académie des Sciences'''. Académie des Sciences, 1923? == W == ===[[Warum Esperanto?]]=== '''Warum Esperanto? Warum Deutscher Esperanto-Bund?''' Eld. [[Deutscher Esperanto-Bund]], [[Dresden]], 22pĝ. {{citaĵo| Propaganda broŝuro en germana lingvo. Respondo al oponoj, apologio de [[GEA|G.E.A.]], kaj pozitiva faktaro por konvinki dubemulojn.|[[La Brita Esperantisto]] - Numero 378, Oktobro (1936)}} == X == == Y == == Z == === [[Zamenhofa Kurso de esperanto por ĉeĥoj]] === '''Zamenhofa Kurso de esperanto por ĉeĥoj'''. Eld. R. A. Ĉech, Vieno, 1922? {{Citaĵo|Plena kurso de Esperanto , kun la tu ta ekzercaro fundamenta de D-ro Zamenhof, en Esperanto kaj en [[ĉeĥa lingvo]]. La merito de ĉi tiu eldono estas, ke per la graveco de ĝia eldonnombro (20.000 ekz.) kaj per ĝia [[presigo]] sur tute ordinara ĵurnala papero, ĝi atingis tre malmultekostan prezon. Tre certe tiu eldono multe helpos la propagandon en la [[Ĉeĥoslovaka respubliko]]|[[Belga Esperantisto]] n087 (maj 1922)}} ===[[Zejnab kaj Aman]]=== [[Ĥamid Alimĝan]]. '''Zejnab kaj Aman''' tradukis [[Petro Poliŝĉuk]]. Komisiono pri internaciaj ligoj de esperantistoj de soveta Uzbekistano. Taŝkent, 1968. {{citaĵo|La verketo konsistas el mallonga biografio de Ĥamid Alimĝan, el poemo kaj glosaro. La aŭtoro naskiĝis en j. 1909-a kaj mortis en sia 35-a jaro pro akcidento. En sia poemo Alimĝan rakontas pri la amo inter Zejnab’ (la junulo) kaj [[Aman]] (la junulino), amo kiun malhelpis kruelaj moroj, superstiĉoj, despoteco. La aŭtoro, arda adepto de Socialismo, per sia poemo skurĝas ĉion, kio kontraŭas la homan rajton direkti libere sian amon. Per averto de la tradukinto ni scias, ke en la uzbeka lingvo la akcento falas sur la lastan silabon. Tial estas evidenta la malfacila tasko de la tradukinto: trovi unusilabajn vortojn kaj apostrofi... senĉese. Tamen, tio ne pravigas ke pro rimbezono oni esperantigu uzbekajn [[vorto]]jn, kiuj jam havas sian respektivan en Esperanto, kiel ''dastamo'': rakonto, ''pajandozo'' :tapiŝo, ''perio'' :feino, ''kaseto'' : bovlo, urjuko : abrikoto, ''apa'': fratino k.a. Ie la tradukinto hezitas inter la adjektiva kaj adverba participo: "Se vi iam tuŝinta akvon trinkas ĝin”; "Mi vagis povra, malsatinta". Ankaŭ pro la [[verspostulo]]j iu strofo estas ne tuj komprenebla, pĝ 5: “Ĉi tie plenaj kantojn belajn kanaloj bruas” (ĉi tie plenaj kanaloj bruas belajn kantojn). Laŭ konata proverbo, komenco bona, laboro duona; ni do esperu ke la bravaj [[samideano]]j uzbekaj konigos al ni pli gravajn verkojn de sia literaturo.|S. Gumá. [[Boletín]] n176 (nov 1969)}} == Referencoj == {{Referencoj|2}} {{Unua|kat=ne}} [[Kategorio:Esperanto-eldonaĵoj]] [[Kategorio:Ĝermolistoj]] [[Kategorio:Listoj pri Esperanto]] 8ozmtimy3ewhe6h5ma6bmbd47b89x90 0 141553 9491055 9147956 2026-10-10T05:36:40Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9491055 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Ivan Blatný''' (naskiĝis la [[21-an de decembro]] [[1919]] en [[Brno]], mortis la [[5-an de aŭgusto]] [[1990]] en [[Colchester]], [[Granda Britio]]) estis [[Ĉeĥio|ĉeĥa]] [[poeto]], membro de la arta grupo ''Skupina 42'' (Grupo 42) kaj [[Listo de ĉeĥaj esperantistoj|esperantisto]]. Li forlasis sian landon en [[1948]]. Tamen, li trovis la vivon en ekzilo malfacila. Dum sia posta vivo en Anglio, li pasigis siajn tagojn en diversaj mensaj malsanulejoj kaj suferis de [[Paranojo|paranojaj]] timoj ke agentoj de la [[Ĉeĥoslovakio|ĉeĥoslovaka]] ŝtatsekureco eble kidnapos lin kaj resendos lin al Ĉeĥoslovakio. == Biografio == Li estis filo de la ĉeĥa verkisto Lev Blatný. Li multe vojaĝis kun siaj gepatroj. Tamen, lia patro mortis en 1930 (Ivan Blatný estis nur 11 jarojn maljuna tiutempe) kaj malpli ol tri jarojn poste lia patrino ankaŭ mortis. Post tio, liaj patrinflankaj geavoj prizorgis lin. Blatný frekventis mezlernejon kaj poste studis la ĉeĥan, la germanan kaj Esperanton en la Filozofia Fakultato de la [[Masaryk-Universitato]] en [[Brno]], sed li ne finis la studojn pro la eksplodo de la milito, ĉar ĉiuj ĉeĥaj lernejoj kaj universitatoj estis fermitaj de la germanoj. Post diplomiĝo ĉe kolegio kaj la morto de sia avo (Arnold Klíčník) en 1935, li prizorgis optikan komercon, kiun li heredis de sia avo en la strato Solniční, kiu subtenis lin ĝis li ekziliĝis. Dum tiu ĉi tempo li ankaŭ kontribuis al pluraj literaturaj revuoj. Lia unua verko, la poemaro ''Paní Jitřenka'', estis eldonita en 1940. Jaron poste, li publikigis la poemkolekton ''Melancholické pozáchky'', kiu gajnis nacian konkurson. Li komencis verki poezion en 1927. Dum ankoraŭ studento de la gimnazio, li en [[1928]] partoprenis en literatura konkurso de la gazeto ''[[Lidové noviny]]''. Komence de sia literatura agado li estis apogita fare de [[Vítězslav Nezval]]. Poste li estis membro de la avangarda literatura kaj arta grupo "Grupo-42" (1942-1948) kiu ekformiĝis fine de la 1930-aj jaroj. Ĝi inkluzivis, interalie, la poeton [[Jiří Kolář]], teoriisto de literaturo kaj arto kaj la [[Tradukisto|tradukiston]] Jindřich Chalupecki. Blatný publikigis plurajn volumojn de poezio inter 1940 kaj 1947<ref>(de) Informoj pri la aŭtoro [https://www.perlentaucher.de/autor/ivan-blatny.html Ivan Blatny] ĉe Perlentaucher, kultura revuo. </ref>. Post la milito li aliĝis al la [[Komunista Partio de Ĉeĥoslovakio|Komunista Partio]]. En 1948 li foriris kune kun delegacio de la Verkista Unio al [[Anglio]], de kie li ne revenis. En [[Ĉeĥoslovakio]] li estis konsiderita perfidulo, senigita de siaj posedaĵo kaj civitanaj rajtoj kaj iĝis malpermesita poeto. Li estis forpelita el la nacia verkista unio kaj el la komunista partio. Dum sia ekzilo, Blatny laboris por la radiostacioj [[BBC]] kaj [[Radio Libera Eŭropo/Radio Libero|Radio Free Europe]]. Baldaŭ li montris simptomojn de [[Paranojo|paranoja]] [[skizofrenio]], iluziojn de persekutado fare de la [[KGB]] (la aŭtoritatoj de Ĉeĥoslovakio vere provis atingi ke li revenu, per la sekurecaj servoj). Post 1954, li pasigis 9 jarojn en psikiatriaj klinikoj, el kiuj en unu li mortis, nome tiu en [[Colchester]]<ref>«''[https://english.radio.cz/ivan-blatny-strange-story-a-czech-poet-english-exile-8083530 Ivan Blatny: the strange story of a Czech poet in English exile] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20221219164505/https://english.radio.cz/ivan-blatny-strange-story-a-czech-poet-english-exile-8083530 |date=2022-12-19 }}''». Radio Prago Internacia, la. 22-an de februaro 2004.</ref>. La kaŭzo de morto estis emfizemo kaj lia cindro estis en 1991 transportita de Britio al [[Brno]], kie ĝi estas entombigita en la centra tombejo. En [[1982]], la BBC kaj norvega televido faris dokumentarion pri Blatný. Malgraŭ lia entuziasmo por la [[Ĉeĥoslovaka revolucio en 1989|Velura Revolucio]], li decidis resti en Anglio ĝis sia morto, pri kio li informis en [[1990]] per letero la tiaman prezidenton [[Václav Havel]]. == Karakterizaĵoj de kreivo == Blatný mem difinis sian poezion kiel [[Superrealismo|superrealisma]]. La karakteriza ruzo de Blatný estis [[plurlingveco]]: li uzis en siaj poemoj ekz. enmetojn en la [[Angla lingvo|angla]], [[Germana lingvo|germana]], [[Franca lingvo|franca]], [[Itala lingvo|itala]], [[Greka lingvo|greka]], [[Rusa lingvo|rusa]] kaj [[Esperanto]] kiel en la poemo ''Zpěv'' (Kantado). Laŭ la literaturkritikisto Petr Král, la poemoj de Blatný fariĝis ''loko de libera kolizio de heterogenaj informoj pri la mondo (...) konstelacioj de diversaj nomoj, mesaĝoj, foje ankaŭ diversaj lingvoj.'' La poemaro ''The Drug of Art'' (traduko al la angla el ĉeĥaj kaj anglaj originaloj)<ref>(en) ''[https://www.researchgate.net/profile/Matthew-Sweney/publication/323125382_Translator's_Note_-_The_Drug_of_Art_by_Ivan_Blatny/links/5a818d8e458515ce6141064f/Translators-Note-The-Drug-of-Art-by-Ivan-Blatny.pdf Translator's Note - The Drug of Art by Ivan Blatný]'' (PDF), Researchgate, januaro 2007.</ref> ampleksas poemojn el 50 jaroj da lia kariero kaj estas rimarkinda ĉar ĝi estas la unua grava poemaro de Blatný en la angla, inkluzive de liaj plurlingvaj poemoj<ref>(en) ''[https://www.goodreads.com/book/show/1924695.The_Drug_of_Art The Drug of Art: Selected Poems]'', Goodreads, </ref>. === Esperanto === Esperanton li komencis lerni la 28-an de majo 1931 en kurso de [[Marie Strejčková]]. La 1-an de majo 1933 li partoprenis en disaŭdigo de [[Verda Stacio]] en Brno. Esperantajn vortojn li uzis en kelkaj ĉeĥlingvaj poemoj, ekz. ''Zpěv'' (Kantado) pri onklo Josefo lernanta la internacian lingvon. == Verkaro == === Poezio === Liaj poemoj estis eldonitaj en la angla, franca, germana, hispana kaj pola. * 1940 : ''Paní Jitřenka'' (''La kanto de Venuso'') * 1941 : ''Melancholické procházky'' (''Melankoliaj promenadoj'') * 1945 : ''Tento večer'' (''Tiu sama vespero'') * 1947 : ''Hledání přítomného času'' (''Serĉante la nunan tempon'') * 1979 : ''Stará bydliště'' (''Malnova loĝloko'') * 1982 : ([[samizdato]]) - 1994 (oficiale en Ĉeĥio): ''Pomocná škola Bixley'' (''Bixley Auxiliary School'' aŭ Speciala lernejo Bixley) === Prozo === * ''Zpěv'' (''Kantado'') * ''Hra na povídku'' (''Rakontludo'') kune kun [[Jiří Orten]] * ''Druhá hra na povídku'' (''La dua teatraĵo pri novelo'') kune kun Jiří Orten === Porinfanaj libroj === * ''Na kopané'' (''Por piedpilko'') – [[1946]] * ''Jedna, dvě, tři, čtyři, pět'' (''Unu, du, tri, kvar, kvin'') – [[1947]] == Honoroj == En [[1997]] li estis postmorte premiita per la Medalo de Merito (''Medaile Za zásluhy''), 1-a grado<ref>(cs) ''[https://www.hrad.cz/cs/ceska-republika/statni-vyznamenani/medaile-za-zasluhy/seznam-vyznamenanych Seznam vyznamenaných]'', Pražský hrad</ref>. === Memorloko === La [[12-a de julio|12-an de julio]] [[1994]] ĉe la grajna merkato n-ro 4 (''Obilní trh'' 4) estis malkovrita memortabulo, memorigante, ke la poeto Ivan Blatný loĝis ĉe la familio de sia onklo Arnold Klíčník en tiu ĉi domo je la tria etaĝo. La [[10-a de septembro|10-an de septembro]] [[2020]], unu el la stratoj en [[Ipswich]] estis ceremonie nomita laŭ Ivan Blatný en ĉeesto de urbaj reprezentantoj kaj la ĉeĥa ambasadoro en Britio, Libor Sečka. Ĝi estas strato en la loko kie troviĝis la psikiatria institucio, kie la ĉeĥa poeto pasigis naŭ jarojn de sia vivo. Pro tiu honorigo Ivan Blatný fariĝis la kvina ĉeĥo, post [[Bedřich Smetana]], [[Jan Palach]], [[Václav Hollar]] kaj [[Jan Hus]], laŭ kiu unu el la stratoj en Britio estas nomata. == Bibliografio == (cs) Martin REINER, ''Básník. Román o Ivanu Blatném'' (''Pri poeto kaj verkisto Ivan Blatný''), 1-a eld. 2014, Prago: eld. Torst. 600 paĝoj, ISBN 978-80-7215-472-2 === En Esperanto === * Kluba kroniko de Esperantista Klubo en Brno 1930-1934 * Verda Stacio, 1937 == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Blatný, Ivan}} [[Kategorio:Ĉeĥaj poetoj]] [[Kategorio:Ĉeĥaj porinfanaj verkistoj]] [[Kategorio:Ĉeĥaj elmigrintoj kaj ekzilintoj]] [[Kategorio:Ĉeĥaj esperantistoj]] [[Kategorio:Ĉeĥaj tradukistoj]] q5w2y5hytrdqg7uikzqydxu1pjra4v9 0 168635 9491114 9490040 2026-10-10T11:09:55Z Aidas 3488 9491114 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = ne havas blazonon.svg |zomo = 10 |situo-bildo = {{paĝonomo}} in LOS.PNG |federacia_lando = [[Brandenburgio]] |distrikto = [[Distrikto Oder-Spree]] |komunumaro = [[Amt Scharmützelsee]] |alto = 45 |areo = 51,98 |poŝtkodo = 15526 |tel_antaŭkodo = 033631 |aŭtokodo = LOS |oficiala_kodo = 12 0 67 024 |subdivido = 4 komunumopartoj (''Ortsteile'') |adreso-komunumestraro = Forsthausstraße 4 |retpaĝaro = [http://www.amt-scharmuetzelsee.de/ www.amt-scharmuetzelsee.de] |komunumestro = Gerlinde Stobrava |komunumestro-titolo = Bürgermeister |komunumestro-partio = [[Die Linkspartei.|PDS]] }} '''Bad Saarow''' {{prononco|bat ZA:ro:}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Oder-Spree]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Brandenburgio]]. Fine de la jaro [[{{#time: Y|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Brandenburgio||STATO}}}}]] la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Brandenburgio|{{#property:p439}}}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio interalie havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. La komunumo situas borde de la lago ''[[Scharmützelsee]]''. Ĝi estas la administra centro de [[komunumaro (Germanio)|komunumaro]], laŭ la lago nomata '''''Amt Scharmützelsee''''', el pluraj najbaraj komunumoj, kiuj komune plenumas iujn civitanajn servojn. == Rilatoj al Esperanto == La kuracloko en la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj ofte gastigis seminariojn de la [[Esperanto-Asocio de GDR]], kaj poste en 1992 ankoraŭ estis la loko de la 2-a jarkunveno de la Societo pri Interlingvistiko ([[germane]] ''[[Gesellschaft für Interlinguistik]], GIL''), fondita en 1991. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Bad Saarow Park.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|kuraca parko}}]] [[Dosiero:Bad Saarow Gorkihaus.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|[[Maksim Gorkij|Gorkij]]-domo}}]] [[Dosiero:Bad Saarow See.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|lago ''[[Scharmützelsee]]''}}]] [[Dosiero:Bad Saarow Theme Aussenbecken.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|loka termobanejo}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Oder-Spree}} {{Ĝermo|Germanio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Distrikto Oder-Spree]] [[Kategorio:Urboj de Brandenburgio]] f27v56stl5k50ota4k5b2xfcjirch0x 9491117 9491114 2026-10-10T11:14:13Z Aidas 3488 9491117 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = ne havas blazonon.svg |zomo = 10 |situo-bildo = {{paĝonomo}} in LOS.PNG |federacia_lando = [[Brandenburgio]] |distrikto = [[Distrikto Oder-Spree]] |komunumaro = [[Amt Scharmützelsee]] |alto = 45 |areo = 51,98 |poŝtkodo = 15526 |tel_antaŭkodo = 033631 |aŭtokodo = LOS |oficiala_kodo = 12 0 67 024 |subdivido = 4 komunumopartoj (''Ortsteile'') |adreso-komunumestraro = Forsthausstraße 4 |retpaĝaro = [http://www.amt-scharmuetzelsee.de/ www.amt-scharmuetzelsee.de] |komunumestro = Gerlinde Stobrava |komunumestro-titolo = Bürgermeister |komunumestro-partio = [[Die Linkspartei.|PDS]] }} '''Bad Saarow''' {{prononco|bat ZA:ro:}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Oder-Spree]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Brandenburgio]]. Fine de la jaro [[{{#time: Y|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Brandenburgio||STATO}}}}]] la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Brandenburgio|{{#property:p439}}}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio interalie havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- Por vikidatumoj, komenco: nordoriente Langewahl, oriente Rietz-Neuendorf ... --> La komunumo situas borde de la lago ''[[Scharmützelsee]]''. Ĝi estas la administra centro de [[komunumaro (Germanio)|komunumaro]], laŭ la lago nomata '''''Amt Scharmützelsee''''', el pluraj najbaraj komunumoj, kiuj komune plenumas iujn civitanajn servojn. == Rilatoj al Esperanto == La kuracloko en la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj ofte gastigis seminariojn de la [[Esperanto-Asocio de GDR]], kaj poste en 1992 ankoraŭ estis la loko de la 2-a jarkunveno de la Societo pri Interlingvistiko ([[germane]] ''[[Gesellschaft für Interlinguistik]], GIL''), fondita en 1991. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Bad Saarow Park.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|kuraca parko}}]] [[Dosiero:Bad Saarow Gorkihaus.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|[[Maksim Gorkij|Gorkij]]-domo}}]] [[Dosiero:Bad Saarow See.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|lago ''[[Scharmützelsee]]''}}]] [[Dosiero:Bad Saarow Theme Aussenbecken.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|loka termobanejo}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Oder-Spree}} {{Ĝermo|Germanio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Distrikto Oder-Spree]] [[Kategorio:Urboj de Brandenburgio]] ncurh4wc3l9s9v1bpy4afptmws2whwi 9491119 9491117 2026-10-10T11:19:39Z Aidas 3488 9491119 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = ne havas blazonon.svg |zomo = 10 |situo-bildo = {{paĝonomo}} in LOS.PNG |federacia_lando = [[Brandenburgio]] |distrikto = [[Distrikto Oder-Spree]] |komunumaro = [[Amt Scharmützelsee]] |alto = 45 |areo = 51,98 |poŝtkodo = 15526 |tel_antaŭkodo = 033631 |aŭtokodo = LOS |oficiala_kodo = 12 0 67 024 |subdivido = 4 komunumopartoj (''Ortsteile'') |adreso-komunumestraro = Forsthausstraße 4 |retpaĝaro = [http://www.amt-scharmuetzelsee.de/ www.amt-scharmuetzelsee.de] |komunumestro = Gerlinde Stobrava |komunumestro-titolo = Bürgermeister |komunumestro-partio = [[Die Linkspartei.|PDS]] }} '''Bad Saarow''' {{prononco|bat ZA:ro:}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Oder-Spree]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Brandenburgio]]. Fine de la jaro [[{{#time: Y|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Brandenburgio||STATO}}}}]] la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Brandenburgio|{{#property:p439}}}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio interalie havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- Por vikidatumoj, komenco: nordoriente Langewahl, oriente Rietz-Neuendorf, sudoriente Diensdorf-Radlow, okcidente Reichenwalde ... --> La komunumo situas borde de la lago ''[[Scharmützelsee]]''. Ĝi estas la administra centro de [[komunumaro (Germanio)|komunumaro]], laŭ la lago nomata '''''Amt Scharmützelsee''''', el pluraj najbaraj komunumoj, kiuj komune plenumas iujn civitanajn servojn. == Rilatoj al Esperanto == La kuracloko en la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj ofte gastigis seminariojn de la [[Esperanto-Asocio de GDR]], kaj poste en 1992 ankoraŭ estis la loko de la 2-a jarkunveno de la Societo pri Interlingvistiko ([[germane]] ''[[Gesellschaft für Interlinguistik]], GIL''), fondita en 1991. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Bad Saarow Park.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|kuraca parko}}]] [[Dosiero:Bad Saarow Gorkihaus.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|[[Maksim Gorkij|Gorkij]]-domo}}]] [[Dosiero:Bad Saarow See.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|lago ''[[Scharmützelsee]]''}}]] [[Dosiero:Bad Saarow Theme Aussenbecken.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|loka termobanejo}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Oder-Spree}} {{Ĝermo|Germanio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Distrikto Oder-Spree]] [[Kategorio:Urboj de Brandenburgio]] a7os9cdkxrr0cl0pkz8x574rx3r2tqs 9491120 9491119 2026-10-10T11:28:37Z Aidas 3488 9491120 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = ne havas blazonon.svg |zomo = 10 |situo-bildo = {{paĝonomo}} in LOS.PNG |federacia_lando = [[Brandenburgio]] |distrikto = [[Distrikto Oder-Spree]] |komunumaro = [[Amt Scharmützelsee]] |alto = 45 |areo = 51,98 |poŝtkodo = 15526 |tel_antaŭkodo = 033631 |aŭtokodo = LOS |oficiala_kodo = 12 0 67 024 |subdivido = 4 komunumopartoj (''Ortsteile'') |adreso-komunumestraro = Forsthausstraße 4 |retpaĝaro = [http://www.amt-scharmuetzelsee.de/ www.amt-scharmuetzelsee.de] |komunumestro = Gerlinde Stobrava |komunumestro-titolo = Bürgermeister |komunumestro-partio = [[Die Linkspartei.|PDS]] }} '''Bad Saarow''' {{prononco|bat ZA:ro:}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Oder-Spree]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Brandenburgio]]. Fine de la jaro [[{{#time: Y|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Brandenburgio||STATO}}}}]] la komunumo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Brandenburgio|{{#property:p439}}}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. <!-- Por vikidatumoj, komenco: nordoriente Langewahl, oriente Rietz-Neuendorf, sudoriente Diensdorf-Radlow, okcidente Reichenwalde, nordokcidente Rauen kaj norde Fürstenwalde/Spree. --> La komunumo situas borde de la lago ''[[Scharmützelsee]]''. Ĝi estas la administra centro de [[komunumaro (Germanio)|komunumaro]], laŭ la lago nomata '''''Amt Scharmützelsee''''', el pluraj najbaraj komunumoj, kiuj komune plenumas iujn civitanajn servojn. == Rilatoj al Esperanto == La kuracloko en la 1970-aj kaj 1980-aj jaroj ofte gastigis seminariojn de la [[Esperanto-Asocio de GDR]], kaj poste en 1992 ankoraŭ estis la loko de la 2-a jarkunveno de la Societo pri Interlingvistiko ([[germane]] ''[[Gesellschaft für Interlinguistik]], GIL''), fondita en 1991. == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) [[Dosiero:Bad Saarow Park.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|kuraca parko}}]] [[Dosiero:Bad Saarow Gorkihaus.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|[[Maksim Gorkij|Gorkij]]-domo}}]] [[Dosiero:Bad Saarow See.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|lago ''[[Scharmützelsee]]''}}]] [[Dosiero:Bad Saarow Theme Aussenbecken.jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|loka termobanejo}}]] {{Projektoj}} {{Distrikto Oder-Spree}} {{Ĝermo|Germanio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Distrikto Oder-Spree]] [[Kategorio:Urboj de Brandenburgio]] l2l7as7wyjmjnzpk3acu6qngxzt6yu6 0 168851 9491122 7578429 2026-10-10T11:36:55Z Aidas 3488 ampleksigo 9491122 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |urborajtoj = Urbo (''Stadt'') |blazono = Wappen Beeskow.png |zomo = 10 |situo-bildo = {{paĝonomo}} in LOS.png |federacia_lando = [[Brandenburgio]] |distrikto = [[Distrikto Oder-Spree]] |alto = 40 |areo = 77,15 |poŝtkodo = 15848 |tel_antaŭkodo = 03366 |aŭtokodo = LOS |oficiala_kodo = <!-- el vikidatumoj --> |subdivido = Urbocentro (''Kernstadt'') kaj 7 komunumopartoj (''Ortsteile'') |adreso-komunumestraro = Berliner Straße 30 |retpaĝaro = [https://www.beeskow.de/ www.beeskow.de] |komunumestro = Fritz Taschenberger |komunumestro-partio = SPD }} '''Beeskow''' {{prononco|BESko|ˈbeːskʰoˑ}} (sorabe '''Bezkow''' {{prononco|BESko|ˈbɛskoˑ}}) estas komunumo en la kultura regiono [[Luzacio]] en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Oder-Spree]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Brandenburgio]] kaj estas la administra centro de la distrikto. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Brandenburgio||STATO}}}} la urbo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Brandenburgio|12061316}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². <!-- La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) <gallery> 27 beeskow marktplatz.JPG LOS 08-13 img06 Beeskow.jpg LOS 08-13 img04 Beeskow.jpg LOS 08-13 img03 Beeskow.jpg Marienkirche Beeskow.JPG Dehio 449 Beeskow.png </gallery> {{projektoj}} {{distrikto Oder-Spree}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Oder-Spree]] [[Kategorio:Urboj de Brandenburgio]] pm9pskf6gkm23s0niob7gj4t1flhrpd 9491123 9491122 2026-10-10T11:37:17Z Aidas 3488 9491123 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |urborajtoj = Urbo (''Stadt'') |blazono = Wappen Beeskow.png |zomo = 10 |situo-bildo = {{paĝonomo}} in LOS.png |federacia_lando = [[Brandenburgio]] |distrikto = [[Distrikto Oder-Spree]] |alto = 40 |areo = 77,15 |poŝtkodo = 15848 |tel_antaŭkodo = 03366 |aŭtokodo = LOS |oficiala_kodo = <!-- el vikidatumoj --> |subdivido = Urbocentro (''Kernstadt'') kaj 7 komunumopartoj (''Ortsteile'') |adreso-komunumestraro = Berliner Straße 30 |retpaĝaro = [https://www.beeskow.de/ www.beeskow.de] |komunumestro = Fritz Taschenberger |komunumestro-partio = SPD }} '''Beeskow''' {{prononco|BESko|ˈbeːskʰoˑ}} (sorabe '''Bezkow''' {{prononco|BESko|ˈbɛskoˑ}}) estas komunumo en la kultura regiono [[Luzacio]] en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Oder-Spree]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Brandenburgio]] kaj estas la administra centro de la distrikto. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Brandenburgio||STATO}}}} la urbo havis {{unuo|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Brandenburgio|12061316}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj. Tio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². <!-- La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. --> == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) <gallery> 27 beeskow marktplatz.JPG LOS 08-13 img06 Beeskow.jpg LOS 08-13 img04 Beeskow.jpg LOS 08-13 img03 Beeskow.jpg Marienkirche Beeskow.JPG Dehio 449 Beeskow.png </gallery> {{projektoj}} {{distrikto Oder-Spree}} {{Bibliotekoj}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Oder-Spree]] [[Kategorio:Urboj de Brandenburgio]] 2jx5lmun3wabejehfwv4m1rt5hf5w2c 0 172738 9490819 9478682 2026-10-09T12:54:20Z Filozofo 3592 Lingva alĝustigo 9490819 wikitext text/x-wiki {{Informkesto lingvo |sen banderolo=jes |Lingvo=Tagalogo |Propra_nomo=Wikang Tagalog |Landoj= [[Filipinoj]], [[Gvamo]] |Denaske= >23 milionoj |Fremdlingve= >80 milionoj |Klasifiko= [[Aŭstronezia lingvaro|Aŭstronezia]] |Fam2= [[Malajopolinezia lingvaro]] |Fam3= Okcidenta malajo-polinezia lingvaro |Fam4= centra filipina lingvaro |Oficiala lingvo= |Reguligita de= |Skribo= Latina skribo |Koloro= Aŭstronezia |ISO1= tl |ISO2B= tgl |ISO2T= tgl |SIL= TGL |vikipedio=tl }} '''Tagalogo''' aŭ '''tagaloga lingvo'''<ref>Laŭ [https://reta-vortaro.de/revo/art/tagalog.html#tagalog.0alingvo Reta Vortaro]</ref><ref>Laŭ "Germana-Esperanta-Pola etvortaro pri Lingvo kaj Komunikado", paĝo 66</ref> estas lingvo de [[Filipinoj]]. <!--[[Dosiero:Idioma tagalo.png|eta|maldekstra|250ra|Tagalogo kiel unua lingvo en Filipinoj]]--> [[Dosiero:Combatron Chapter 1 Issue No. 1.jpg|eta|Tagaloga komikso]] [[Dosiero:Scrabble board with Tagalog words.jpg|eta|Ludo de Skrablo per Tagalogo]] [[Dosiero:0205ajfSan Francisco Burot Sapang Tagalog Hall Tarlac Cityfvf 18.jpg|eta|Signo en tagalogo]] == Lingvara membreco == '''Tagalogo''' estas membro de la [[Aŭstronezia lingvaro]] kaj unu el la [[indiĝenaj lingvoj|indiĝenaj]] [[lingvoj de Filipinoj]]. La lingvo [[Filipina lingvo|Filipino]], la teoria plilarĝigo de tagalogo, estas oficiala lingvo kaj la nacia lingvo en [[Filipinoj]]. == Origino == La Aŭstronezia lingvaro teorie origine venis el Tajvano kaj ekspansiis tra la Pacifikon ekde la jaro -4000. Teorie, la lingvaro rezultis el la kultura kolizio inter [[Mongoloido]]j kaj [[Aŭstraloido]]j eĉ pli frue ol la jaro -4000. == Gramatiko == La tagaloga gramatiko estas morfologie pli malsimpla ol la Indonezia, ĝia kuza lingvo. La verbo ŝanĝiĝas al multaj formoj, depende de la aspekto, la modo, la fokuso, kaj tiel plu. La tagaloga frazstrukturo estas kutime de VSO (Verbo-Subjekto-Objekto) kiel <Nag-aral ang batà ng aghám> (Studis la junulo sciencon), sed aliaj frazstukturoj eblas, tipe VOS kaj SVO. [[Dosiero:vso.gif]] [[Dosiero:vos.gif]] [[Dosiero:s-v-o.gif]] === Fokuso === La '''fokuso''' en la frazo ludas gravan rolon en tagalogo kaj la verbo ŝanĝiĝas laŭ tiu. La fokuso povas esti sur la aktoro, objekto, loko, profitanto, aŭ instrumento. La fokusa indikilo estas <ang> kaj la malfokusa indikilo estas <ng> prononcata /naŋ/. La plej oftaj fokusoj estas la aktoro kaj la objekto. La vortetoj <ang> kaj <ng> povas esti tradukataj kiel <la>, sed tiu ne estas preciza. <Nagsulát ang batà ng aklát.> [aktoro]<br /> (Skribis ''la junulo'' la libron.) <Sinulat ng batà ang aklát.> [objekto]<br /> (Skribis la junulo ''la libron''.) <Sinulatan ng batà ang aklát.> [loko]<br /> (Skribis la junulo ''en la libro''.) <Ipinagsulat ng batà ang iná.> [profitanto]<br /> (Skribis la junulo ''por la patrino''.) <Ipinangsulat ng batà ang lapis.> [instrumento]<br /> (Skribis la junulo ''per la krajono''.) === Verbo === La tagaloga verbo ŝanĝiĝas laŭ la aspekto anstataŭ laŭ la tenso. ==== Verba konjugacio por <sulat> (skribi) ==== {| class="wikitable" ! &nbsp; ! Kompleta<br />("Preterita") ! Nekompleta<br />("Prezenca") ! Kontemplata<br />("Futura") ! Imperativa |- ! Aktoro | nagsulát | nagsúsulát | magsúsulát | magsulát |- ! Objekto | sinulat | sinusulat | isusulat | isulat |- ! Loko | sinulatan | sinusulatan | susulatan | sulatan |- ! Profitanto | ipinagsulat | ipinagsúsulat | ipagsúsulat | ipagsulat |- ! Instrumento | ipinangsulat | ipinangsúsulat | ipangsúsulat | ipangsulat |- ! Objekta Faktitivo | ipinasulat | ipinasúsulat | ipasúsulat | ipasulat |- ! Direkta Faktitivo | pinasulat | pinasúsulat | pasúsulat | pasulat |} ==== Verba konjugacio por <kain> (manĝi) ==== {| class="wikitable" ! &nbsp; ! Kompleta<br />("Preterita") ! Nekompleta<br />("Prezenca") ! Kontemplata<br />("Futura") ! Imperativa |- ! Aktoro | kumain | kumakain | kakain | kumain |- ! Objekto | kinain | kinakain | kakainin | kainin |- ! Loko | kinainan | kinakainan | kakainan | kainan |- ! Profitanto | ipinagkain | ipinagkakain | ipagkakain | ipagkain |- ! Instrumento | ipinangkain | ipinangkakain | ipangkakain | ipangkain |- ! Objekta Faktitivo | ipinakain | ipinakakain | ipakakain | ipakain |- ! Direkta Faktitivo | pinakain | pinakakain | pakakain | pakain |} ==== La gerundio ==== {| class="wikitable" ! Verbotipo ! Verbo ! Gerundio ! Ŝablono |- ! mag-verbo | magsulát (skribi) | pagsúsulát (skribado) | ripeto de la unua silabo de la radiko |- ! um-verbo | kumain (manĝi) | pagkain (manĝado) | ne ripeto de la unua silabo de la radiko |} === Stataj priskriboj === Estas interese rimarki, ke frazoj, kiuj ampleksas statajn priskribojn, estas esence sentempaj. Aldonitaj adverboj povus indiki la tempon. Adjektivo povas agi kiel pseŭdoverbo. <Malakí ang punò.><br /> [Granda ''la arbo''.]<br /> (''La arbo'' estis/estas/estos granda.) <Ang punò ay malakí.><br /> [''La arbo'' <kopulo> granda.]<br /> (''La arbo'' estis/estas/estos granda.) <Noón malakí ang punò.><br /> [Antaŭe granda ''la arbo''.]<br /> (Antaŭe ''la arbo'' estis granda.) <Ang punò ay malakí ngayón.><br /> [''La arbo'' <kopulo> granda nun.]<br /> (''La arbo'' estas nun granda.) <Berde ang ibon.><br /> [Verda ''la birdo''.]<br /> (''La birdo'' estis/estas/estos verda.) === Pronomoj === ==== Fokusaj ==== {| class="wikitable" ! persono ! singulara ! duala ! plurala |- ! 1-a | style="text-align:center" | akó | colspan="2" style="text-align:center" | kamí |- ! 1-a & 2-a | style="text-align:center" | _ | style="text-align:center" | kitá | style="text-align:center" | tayo |- ! 2-a | style="text-align:center" | ikáw / ka | colspan="2" style="text-align:center" | kayó |- ! 3-a | style="text-align:center" | siyá | colspan="2" style="text-align:center" | silá |} ==== Malfokusaj ==== {| class="wikitable" ! persono ! singulara ! duala ! plurala |- ! 1-a | style="text-align:center" | ko | colspan="2" style="text-align:center" | namin |- ! 1-a & 2-a | style="text-align:center" | _ | style="text-align:center" | nitá | style="text-align:center" | natin |- ! 2-a | style="text-align:center" | mo | colspan="2" style="text-align:center" | ninyó |- ! 3-a | style="text-align:center" | niyá | colspan="2" style="text-align:center" | nilá |} <Kinain ko ang litsón.><br /> (Manĝis mi ''la rostporkaĵon''.) <Kumain siyá ng isdâ.><br /> (Manĝis ''li aŭ ŝi'' la fiŝon.) <Kinain niyá ang isdâ.><br /> (Manĝis ''li aŭ ŝi'' la fiŝon.) <Kinain nilá ang litsón.><br /> (Manĝis ili ''la rostporkaĵon''.) <Kumain kayó ng isdâ.><br /> (Manĝis ''vi'' la fiŝon.) <Ipinakakain kayó ng isdâ ni Carlo.><br /> (Manĝigas ''vin'' de fiŝo Karlo.) <Gusto niyá ang pagsúsulát.><br /> (Ŝatas ''li aŭ ŝi'' la skribadon.) Por montri ĝentilecon al dua singulara persono, kiu estas pli aĝa aŭ respektata, la uzo de la dua plurala persono pli taŭgas (<kayó> / <ninyó>). La malfokusaj pronomoj ankaŭ povas esprimi la posesivon (postsubstantivan). <Kumain kayó ng isdâ nilá.><br /> (Manĝis ''vi'' la fiŝon ilian.) <Kinain ko ang isdâ mo.><br /> (Manĝis mi ''la fiŝon vian''.) La dua singulara persono ka estas uzata nur post verbo aŭ pseŭdoverbo, kvankam la alia plena formo ''ikáw'' povas esti uzata antaŭ aŭ post verbo aŭ pseŭdoverbo. <Kumain ikáw ng suman nilá.><br /> (Manĝis ''vi'' la rizkukon ilian.) <Ikáw ay kumain ng suman nilá.><br /> (''Vi'' manĝis la rizkukon ilian.) <Kumain ka ng suman nilá.><br /> (Manĝis ''vi'' la rizkukon ilian.) <Magandá ka.><br /> (Bela estas ''vi''.) <Ikáw ay magandá.><br /> (''Vi'' estas bela.) ==== Antaŭsubstantivaj posesivaj ==== {| class="wikitable" ! persono ! singulara ! duala ! plurala |- ! 1-a | style="text-align:center" | aking | colspan="2" style="text-align:center" | aming |- ! 1-a & 2-a | style="text-align:center" | _ | style="text-align:center" | kanitáng | style="text-align:center" | ating |- ! 2-a | style="text-align:center" | iyong | colspan="2" style="text-align:center" | inyóng |- ! 3-a | style="text-align:center" | kanyáng | colspan="2" style="text-align:center" | kaniláng |} ==== Prepoziciaj ==== {| class="wikitable" ! persono ! singulara ! duala ! plurala |- ! 1-a | style="text-align:center" | akin | colspan="2" style="text-align:center" | amin |- ! 1-a & 2-a | style="text-align:center" | _ | style="text-align:center" | kanitá | style="text-align:center" | atin |- ! 2-a | style="text-align:center" | iyo | colspan="2" style="text-align:center" | inyó |- ! 3-a | style="text-align:center" | kanyá | colspan="2" style="text-align:center" | kanilá |} <Kumain kayó ng kaniláng suman sa atin.><br /> (Manĝis ''vi'' ilian rizkukon ĉe ni.) <Kinain ko ang iyong suman dahil sa kanilá.><br /> (Manĝis mi ''vian rizkukon'' pro ili.) <Kinain namin ang iyong suman para sa kanilá.><br /> (Manĝis ni ''vian rizkukon'' por ili.) === Nombro === La nuda substantivo per ĝi mem ne indikas nombron. <Lumipád ang ibon.><br /> (La birdo [aŭ birdoj] flugis.) La plurala indikilo <mga> difine indikas la pluralon. <Lumipád ang mga ibon.><br /> (La birdoj flugis.) == Fonologio == === Konsonantoj === {| class="wikitable" style="margin:auto:" align="center" |+caption | '''Konsonantaj fonemoj''' |- ! ! colspan="2" | [[Labialo]] ! colspan="2" | [[Dentalo]]/<br />[[Alveolaro]] ! colspan="2" | [[Postalveolaro]] ! colspan="2" | [[Palatalo]] ! colspan="2" | [[Velaro]] ! colspan="2" | [[Glotalo]] |- align="center" ! [[Nazalo]] | colspan="2" | {{IPA|m}} | colspan="2" | {{IPA|n}} | colspan="2" | | colspan="2" | {{IPA|ɲ}} | colspan="2" | {{IPA|ŋ}} | colspan="2" | |- align="center" ! [[Plozivo]] | {{IPA|p}} | {{IPA|b}} | {{IPA|t}} | {{IPA|d}} | colspan="2" | | colspan="2" | | {{IPA|k}} | {{IPA|ɡ}} | colspan="2" | {{IPA|ʔ}} |- align="center" ! [[Frikativo]] | colspan="2" | | colspan="2" | {{IPA|s}} | colspan="2" |{{IPA|ʃ}} | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | {{IPA|h}} |- align="center" ! [[Afrikato]] | colspan="2" | | colspan="2" |{{IPA|ts}} |{{IPA|tʃ}} |{{IPA|dʒ}} | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | |- align="center" ! [[Klako]] | colspan="2" | | colspan="2" | {{IPA|ɾ}} | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | |- align="center" ! [[Aproksimanto]] | colspan="2" | | colspan="2" |{{IPA|l}} | colspan="2" | | colspan="2" | {{IPA|j}} | colspan="2" |{{IPA|w}} | colspan="2" | |} {|class="wikitable" |-style="text-align:center" | Fonemo | Ortografio | Aspekto |- ! colspan="4" style="text-align:center" |'''Plozivoj''' |- |{{IPA|p}} |"p" (''pulá'') | |- |{{IPA|b}} |"b" (''bugháw'') | |- |{{IPA|t}} |"t" (''tao'') |Kiam {{IPA|j}} sekvas ĝin, la rezulta sono estas [tʃ]. |- |{{IPA|d}} |"d" (''diláw'') |Kiam {{IPA|j}} sekvas ĝin, la rezulta sono estas [dʒ]. |- |{{IPA|k}} |"k" (''kamáy'') |{{IPA|k}} emas iĝi [kx] vortstarte. Intervokala {{IPA|k}} emas iĝi [x], kiel per ''bakit'' aŭ ''takót''. |- |{{IPA|ɡ}} |"g" (''gulay''). | |- |{{IPA|ʔ}} |"-" (''mag-uwi''), kutime ne skribita vortfine (''galâ'') aŭ intervokale (''buang'') |Glotŝtopo ofte malaperas frazmeze vortfine (''Hindî ako''), speciale en Manilo. La vokalo, kiun ĝi sekvas, longiĝas. Tamen, per aliaj dialektoj, la glotŝtopo konserviĝas. La [[cirkumflekso]], indiĝennome ''"pakupyâ"'', indikas vortfina glotŝtopo. |- ! colspan="4" style="text-align:center" |'''[[Frikativo]]j''' |- |{{IPA|s}} |"s" (''sangá'') |Kiam {{IPA|j}} sekvas ĝin, ĝi prononciĝas kiel [ʃ]. |- |{{IPA|ʃ}} |"sy" (''sya'') (formo de siyá) | |- |- |{{IPA|h}} |"h" (''hawak'') |Ĝi ofte malaperas en rapida parolado. |- ! colspan="4" style="text-align:center" |'''[[Afrikato]]j''' |- |{{IPA|tʃ}} |"ts" (''tsokolate'') "ty" (''tyan'') (formo de ''tiyán'' (stomako)) |Ĝi povas prononciĝi kiel [ts]. |- |{{IPA|dʒ}} |"dy" (''dyan'') (formo de ''diyán'' (there)) | |- |- |{{IPA|ts}} |"zz" (''pizza'') "ts" (''tatsulok'') |Ĝi ofte prononciĝas kiel [tʃ]. |- ! colspan="4" style="text-align:center" |'''[[Nazaloj]]''' |- |{{IPA|m}} |"m" (''matá'') | |- |{{IPA|n}} |"n" (''nais'') | |- |{{IPA|ɲ}} |"ny" (''anyo'') | |- |{{IPA|ŋ}} |"ng" (''ngitî'') |Asimilado al [m] antaŭ {{IPA|b}} kaj {{IPA|p}} (''pampasiglá'') kaj al [n] antaŭ "d", "l", "s", kaj "t" (''pandiwà''). Kelkaj prononcas {{IPA|ŋɡ}} kiel [ŋŋ]. |- ! colspan="4" style="text-align:center" |'''[[Lateralo]]j''' |- |{{IPA|l}} |"l" (''larawan'') | |- ! colspan="4" style="text-align:center" |'''[[Rotikoj]]''' |- |{{IPA|ɾ}} |"r" (''saráp'', ''kuryente'') | Ĝi estis antikve alofono de {{IPA|d}}. Ĝi povas prononciĝi kiel [ɹ] aŭ [r]. |} === Vokaloj kaj kvazaŭvokaloj === {|class="wikitable" |-style="text-align:center" | Fonemo | Ortografio | Alofonoj |- ! colspan="4" style="text-align:center" |'''[[Vokalo]]j''' |- |{{IPA|a}} |"a" |{{IPA|a}} ofte iom leviĝas al [ə ~ ʌ ~ ɐ ~ a̝] depende de parolanto (''ináng bayan'' [iˈnɐŋ ˈbɐjən], ideale [iˈna̝ŋ ˈba̝ja̝n]). La diftongo {{IPA|ai}} kaj la sekvaĵo {{IPA|aʔi}} emas iĝi [eɪ ~ ɛː]. La diftongo {{IPA|au}} kaj la sekvaĵo {{IPA|aʔu}} emas iĝi [oʊ ~ ɔː]. |- |{{IPA|ɛ}} |"e" en iu ajn pozicio, "i" silabfine (krom Anglaj pruntvortoj) |{{IPA|ɛ}} povas kelkfoje esti prononcata [i ~ ɪ ~ e]. |- |{{IPA|i}} |"i" |Malstresa {{IPA|i}} kutime prononciĝas [ɪ]. Silabfine, {{IPA|i}} povas ofte prononciĝi [ɪ ~ i ~ e ~ ɛ]. [e ~ ɛ] estis antikve alofonoj de [ɪ ~ i]. /i/ antaŭ s-konsonantgrapoloj emas malaperi, kiel per ''isports'' [sports] kaj ''istasyón'' [staˈʃon]. |- |{{IPA|o}} |"o" |{{IPA|o}} povas ofte prononciĝi [u ~ ʊ ~ ɔ]. [o ~ ɔ] estis antikve alofonoj de [u ~ ʊ]. {{IPA|o}} morfas al [u] antaŭ "mb" kaj "mp" (''Bagumbayan'', ''kumbento''). |- |{{IPA|u}} |"u" |Malstresa {{IPA|u}} kutime prononciĝas [ʊ]. |- ! colspan="4" style="text-align:center" |'''Kvazaŭvokaloj''' |- |{{IPA|j}} |"y" (''yugtô'') | |- |{{IPA|w}} |"w" (''wakás'') | |} === Diftongoj === Tagalogo havas 6 diftongojn: /aɪ/, /ɔɪ/, /ʊɪ/, /iʊ/, /aʊ/, kaj /ei/, ortografie, <ay>, <oy>, <uy>, <iw>, <aw>, kaj <ey>. === Alfabeto === {|class="wikitable" style="border-collapse:collapse;" |+ La 20 Literoj de Pilipino |- |bgcolor="#EFEFEF" align="center" colspan="20" | '''Literoj majusklaj''' |- |width=3% align="center"|[[A]]||width=3% align="center"|[[B]]||width=3% align="center"|[[K]]||width=3% align="center"|[[D]]||width=3% align="center"|[[E]]||width=3% align="center"|[[G]]||width=3% align="center"|[[H]]||width=3% align="center"|[[I]]||width=3% align="center"|[[L]]||width=3% align="center"|[[M]]||width=3% align="center"|[[N]]||width=3% align="center"|[[Ng]]||width=3% align="center"|[[O]]||width=3% align="center"|[[P]]||width=3% align="center"|[[R]]||width=3% align="center"|[[S]]||width=3% align="center"|[[T]]||width=3% align="center"|[[U]]||width=3% align="center"|[[W]]||width=3% align="center"|[[Y]] |- |bgcolor="#EFEFEF" align="center" colspan="20" | '''Literoj minusklaj''' |- |align="center"|a||align="center"|b||align="center"|k||align="center"|d||align="center"|e||align="center"|g||align="center"|h||align="center"|i||align="center"|l||align="center"|m||align="center"|n||align="center"|ng||align="center"|o||align="center"|p||align="center"|r||align="center"|s||align="center"|t||align="center"|u||align="center"|w||align="center"|y |} {|class="wikitable" style="border-collapse:collapse;" |+ La 28 Literoj de Filipino |- |bgcolor="#EFEFEF" align="center" colspan="28" | '''Literoj majusklaj''' |- |width=3% align="center"|[[A]]||width=3% align="center"|[[B]]||width=3% align="center"|[[C]]||width=3% align="center"|[[D]]||width=3% align="center"|[[E]]||width=3% align="center"|[[F]]||width=3% align="center"|[[G]]||width=3% align="center"|[[H]]||width=3% align="center"|[[I]]||width=3% align="center"|[[J]]||width=3% align="center"|[[K]]||width=3% align="center"|[[L]]||width=3% align="center"|[[M]]||width=3% align="center"|[[N]]||width=3% align="center"|[[Ñ]]||width=3% align="center"|[[Ng]]||width=3% align="center"|[[O]]||width=3% align="center"|[[P]]||width=3% align="center"|[[Q]]||width=3% align="center"|[[R]]||width=3% align="center"|[[S]]||width=3% align="center"|[[T]]||width=3% align="center"|[[U]]||width=3% align="center"|[[V]]||width=3% align="center"|[[W]]||width=3% align="center"|[[X]]||width=3% align="center"|[[Y]]||width=3% align="center"|[[Z]] |- |bgcolor="#EFEFEF" align="center" colspan="28" | '''Literoj minusklaj''' |- |align="center"|a||align="center"|b||align="center"|c||align="center"|d||align="center"|e||align="center"|f||align="center"|g||align="center"|h||align="center"|i||align="center"|j||align="center"|k||align="center"|l||align="center"|m||align="center"|n||align="center"|ñ||align="center"|ng||align="center"|o||align="center"|p||align="center"|q||align="center"|r||align="center"|s||align="center"|t||align="center"|u||align="center"|v||align="center"|w||align="center"|x||align="center"|y||align="center"|z |} Tagalogo antaŭ 1987 (Pilipino) havis 20 literojn. Ĝi havas simplan sonsistemon kaj havas {{N|fonema ortografio}}. Tiuj literoj rilatas al la fonemoj /a b k d e g h i l m n ŋ o p r s t u w j/. Kelkaj fremdaj fonemoj ekzistas kiel en la vortoj <dyip> /dʒip/ (ĵipo) kaj <tsinelas> /tʃi.ˈne.las/ (pantofloj). La grafemo <dy> mapumas al /dʒ/, la grafemo <ts> al /tʃ/, kaj la grafemo <sy> al /ʃ/. Sed, la vortoj <diyan> (tie), <tiyán> (stomako), kaj <siyá> (li/ŝi) rapidparole mapumas al /dʒan/, /tʃan/, kaj /ʃa/, laŭvice. Ekzistas aliaj tiaj vortoj kune kun tiaj grafemoj; ekzemple, <diksiyonaryo> /dik.ʃo.ˈnar.jo/. En bazlernejo, la nomoj de la literoj de Pilipino estis <a ba ka da e ga ha i la ma na nga o pa ra sa ta u wa ya>. Tagalogo ekde 1987 (Filipino) havas 28 literojn. En bazlernejo, la nomoj de la literoj proksimume sonas kiel en la Angla /ej bi si di i ef.../, sed ja 'Ñ' estas /ˈen.je/ kaj 'Ng' estas /ˈen.ˈdʒi/. === Supersignoj === La akcento en tagalogo, malsame kiel en la Indonezia, estas neregula. Akcentaj indikiloj kiel supersignoj estas nedevigaj, plej ofte ne uzataj. Bonaj vortaroj devas havi la supersignojn. Estas tri supersignoj uzataj: 0. Kiam ne estas supersigno [malumay], la akcento estas antaŭlasta:<br /> <koeksistente> /kɔ.ʔɛk.sis.ˈtɛn.tɛ/ (kunekzistanta)<br /> <tambusan> /tam.ˈbu.san/ (balkono) 1. La dekstrakorna supersigno [mabilís] indikas simplan akcenton sur la vokalo:<br /> <matá> /ma.ˈta/ (okulo)<br /> <índibidwalísmo> /ˈʔin.di.bid.wa.ˈlis.mɔ/ (individuismo) 2. La maldekstrakorna supersigno [malumì] estas uzata vortfine kaj indikas ke la akcento estas antaŭlasta kaj la lasta vokalo finiĝas per la glotŝtopo /ʔ/:<br /> <dilà> /ˈdi.laʔ/ (lango)<br /> <dalirì> /da.ˈli.riʔ/ (fingro) 3. La cirkumfleksa supersigno [maragsâ] estas uzata vortfine kaj indikas ke la akcento estas lasta kaj la lasta vokalo finiĝas per la glotŝtopo /ʔ/:<br /> <mukhâ> /muk.ˈhaʔ/ (vizaĝo)<br /> <bintî> /bin.ˈtiʔ/ (suro) Inter vokaloj kaj antaŭ vortkomencaj vokaloj, oni kutime metas glotŝtopon /ʔ/:<br /> <paa> /ˈpa.ʔa/ (piedo)<br /> <tao> /ˈta.ʔɔ/ (persono)<br /> <ilóng> /ʔi.ˈlɔŋ/ (nazo)<br /> <umaga> /ʔu.ˈma.ga/ (mateno) La fonemo /ŋ/ povas komenci vorton: <ngipin> /ˈŋi.pin/ (dento). La vokalaj grafemoj <a e i o u> rilatas esence al la fonemoj /a e i o u/ proksimume kiel per la Hispana, sed la tagaloga grafemo <a> pli precize rilatas al fonemo pli levata, donante al la lingvo pli maĉantan sonon: [a̝] aŭ [ɐ]. La neakcentata /i/ ofte sonas kiel [ɪ] kaj la neakcentata /u/ ofte sonas kiel [ʊ]. Ili sonas kiel en la Anglaj vortoj <pit> kaj <put>. === Ekzemplo de kompletaj frazoj === <Tumakbó, kasama; ang lumang mundó ay nasa likód mo na!><br /> (Kuru, kamarado; la olda mondo troviĝas malantaŭ vi!) <Lumulutang ang kanyáng gintóng buhók sa hangin ng tag-init.><br /> (Flosas lia ora hararo en la somera vento.) <Tinapos niyá ang paghahanáp ng mga perlas.><br /> (Li finis sian serĉon por perloj.) <Hindî nawáwalán ng tubig ang aming nayon.><br /> (Ne mankas akvo ĉe nia vilaĝo.) ==== <ng> kaj <nang> ==== La vorto <ng> estas ofta mallongiĝo prononcata /naŋ/ kaj estas la ergativa aŭ genitiva indikilo. La vorto <mga> estas ofta mallongiĝo prononcata /ma'ŋa/ kaj estas la plurala indikilo. La vorto <nang> estas homonimo de <ng> kaj uziĝas en kiamaj esprimoj, kiomaj esprimoj, adverbaj esprimoj, kaj duoblaj esprimoj, kiel en <takbó nang takbó> ("kuranta kaj kuranta"). La vorto <nang> uziĝas ankaŭ en konektaĵo de <na> kaj <ng>, kiel en <Sobra nang pagkain ang pista> ("Jam troas la manĝaĵo ĉe la festo"). == Historio == La historio de la Filipina kiel la nacia lingvo ampleksas multajn jardekojn. La Nacia Lingva Instituto stariĝis la [[13an de novembro]] de [[1936]] sekve al la ''Komunuma Akto Numero 184'' por la studado pri la Filipinaj lingvoj por evoluigi kaj adopti komunan nacian lingvon bazotan sur unu el ekzistantaj indiĝenaj lingvoj. Tio necesigis la studadon pri ĉiuj indiĝenaj lingvoj parolitaj de pli ol duonmiliono da Filipinanoj kaj la elekton de lingvo kiel la bazo de la nacia lingvo. En 1937 la Instituto rekomendis tagalogon kaj eldonis gramatikon kaj vortaron. En 1959 la Departemento de Eduko nomis la Tagalog-bazitan lingvon "Pilipino" kaj ekdisvastigis ĝin. Estas multaj novaj vortoj kreitaj el malnovaj radikoj. Pilipino kaj la Angla restis kiel oficialaj lingvoj. En la 1970aj jaroj, Pilipino enkondukiĝis kiel la lingvo de edukado kune kun la Angla. La Konstitucio de 1973 do deklaris, ke la Nacia Asembleo devus evoluigi kaj adopti komunan nacian lingvon nomotan "Filipino" kun 'F', supozeble bazotan sur Pilipino kun 'P'. La Konstitucio de 1987 deklaris, ke la nacia lingvo de Filipinoj estas Filipino, evoluanta kaj riĉigata je la bazo de ekzistantaj Filipinaj kaj aliaj lingvoj. Kielmaniere Filipino kaj Pilipino malsamas? Filipino [1] havas pli da fonemoj aŭ literoj; [2] havas malsaman sistemon de ortografio; [3] havas pli da pruntvortoj el la Angla; [4] havas malsaman gramatikon. La aktuala Manila Tagalogo estas la bazo de Filipino. Estas oportune, ke en Esperanto oni povus uzi la vorton "filipina" kiel sinoniman ĝeneralan adjektivon por tagalogo, Pilipino kaj Filipino. La malsameco de tiuj tri montras politikan tendencon. Multaj lingvistoj opinias, ke ĉiuj tri estas esence la sama lingvo. La nova alfabeto de Filipino havas 28 literojn; Pilipino havas nur 20. Esence la nova alfabeto estas la sama kiel la Angla kun du aldonitaj literoj, 'Ng' kaj la Hispana <enye> 'Ñ'. Tio estas: {| class="wikitable" |- ! Majuskla !! Minuskla !! Majuskla !! Minuskla |- | A || a || Ñ || ñ |- | B || b || Ng || ng |- | C || c || O || o |- | D || d || P || p |- | E || e || Q || q |- | F || f || R || r |- | G || g || S || s |- | H || h || T || t |- | I || i || U || u |- | J || j || V || v |- | K || k || W || w |- | L || l || X || x |- | M || m || Y || y |- | N || n || Z || z |} Filipinojn koloniis dufoje Okcidentanoj. Filipinojn koloniis la Hispanoj dum 333 jaroj ekde la 16a jarcento. Post la Hispana-Usona Milito kaj ekde 1898 Filipinojn administris Usono. En 1946 Filipinoj gajnis sendependecon. Pro tiu kialo la aktuala parolado de Filipinanoj havas multajn pruntvortojn el la Hispana kaj la Angla. La tipa tagaloga frazo <Asúl ang kotse ko> signifas <Mia aŭtomobilo estas blua>; <kotse> venas el la Hispana <coche> (aŭtomobilo) kaj <asúl> venas el la Hispana <azul> (blua). Se Filipinojn koloniis la Hispanoj dum pli ol 300 jaroj, kial Filipinanoj ne parolas la Hispanan? Fakte nuntempe malmultaj Filipinanoj parolas flue la Hispanan. Malsame kiel en Meksiko, la Hispanaj monaĥoj ĝenerale ne instruis sian lingvon al la indiĝenoj por ke ili pli bone regu ilin, kaj malpermesis aliron al gravaj institucioj kiel al la Eklezio. Ankaŭ malsame kiel en Meksiko, malmultaj Hispanoj vivis efektive en Filipinoj. Grade, antaŭ la alveno de Usonanoj, la Hispana ja disvastiĝis ĝenerale. Sed aldonendas, ke kiam la Usonanoj alvenis, la novaj koloniistoj trudis aktive la Anglan al la indiĝenoj. Krome, ekzistas Hispanbazita kreolaĵo, la Ĉavakana, kiun parolas ĉirkaŭ trionmiliono da Filipinanoj. Kiam alvenis la Hispanoj, ili enkondukis la Roman alfabeton al la indiĝenoj. Nuntempe ĉiuj ĉefaj Filipinaj lingvoj skribiĝas per la Romaj literoj. Antaŭe estis antikva indiĝena skribsistemo, kiu nomiĝas "[[Bajbajeno]]". En 1604 Jezuita historiisto, Pedro Ĉirino, skribis en dokumento ''Relación de las Islas filipinas'', ke inter la insulanoj skribado kaj legado estis popularaj je Bajbajeno. Bajbajeno ampleksas seriojn da silaboj; efektive ĝi ne estas alfabeto, sed silabaro. Ekzemple, simbolo, kiu aspektas kiel inversa koro sonas kiel /ba/; kiam estas punkto super tiu, ĝi sonas kiel /bi/; kiam estas punkto sub tiu, ĝi sonas kiel /bu/. Antaŭe tagalogo estis esence trivokala. Tio estis la pasinteco de tagalogo. Pri la estonteco, kio estos? Nuntempe la influo de la Angla regas. En Manilo oni aŭdas familiaran lingvon, kiun oni nomas "Taglish" (Tagangla). Ĝi estas [[vortokunfando]] de "tagalogo" kaj "la angla" . Multaj sentas, ke la Tagangla estas lingvaĉo. Teknike, ĝi estas ''kodŝaltado''. Ekzemplo de tio kun la Anglaj vortoj kursivaj estas: < ''By the way'', may klase ako bukas. ''In fact, busy'' ako buong araw. Puwede bang magkita tayo ''next week''? > (Interalie, mi havos klason morgaŭ. Fakte, mi estos okupita la tutan tagon. Ĉu ni povas kunveni la venontan semajnon?) En amaskomunikiloj oni aŭdas kaj legas la Taganglan. Malgraŭ la registaraj politikoj pri lingva uzo de Pilipino aŭ Filipino, la Tagangla regas, speciale en la Manila regiono, sed malpli en aliaj lokoj. Oni rimarkas, ke en tagalogaj provincoj ekster la Manila regiono, la lingvaĵo estas malpli miksata kun Anglaj vortoj. La Tagangla estas plejparte konversacia kaj ne taŭgas por verki seriozaĵojn kiel oficialajn kaj teknikajn dokumentojn. Tajlandanoj rigardas Holivudajn filmojn kun Tajaj subtitoloj. Indonezianoj rigardas Holivudajn filmojn kun Indoneziaj subtitoloj. Sed Filipinanoj rigardas Holivudajn filmojn sen subtitoloj en sia lingvo. Fakte, pri la Angla mem, pli da 50% da Filipinanoj konstatas, ke ili scipovas ĝin. Sed tiu procento verŝajne reduktiĝos en la estonteco... Pli kaj pli da tagalogo, la Filipina, enkondukiĝas en ĉiuj niveloj de la lernejoj. Aldonendas, ke multaj kvalifikitaj geinstruistoj de la Angla forflugas el la lando al aliaj landoj pro pli altaj salajroj. Pli kaj pli da televidprogramoj estas en la Filipina, ne en la Angla. Pli kaj pli la amaskomunikiloj Filipiniĝas. En la 1970aj jaroj, geknaboj spektis animaciojn aŭ kartunojn en la Angla, sed nun animacioj sonduobliĝas per la Filipina eĉ el Japanio aŭ aliloke, same kiel tagdramoj el Latinameriko kaj Orientazio. Eble estonte malpli da Filipinanoj estos fluaj parolantoj de la Angla. En sia serĉo por [[nacia identeco]], la Filipinanoj sentas, ke la Filipina pli gravas al ili. Kaj estas dilemoj. La Angla estos ankoraŭ grava kiel interkomunikilo kun la ekstera mondo. Aldonendas, ke la Manilocentra Tagalogcentra lingva politiko sentiĝas de kelkaj ne-Tagalogoj kiel speco de nova koloniismo, pro kiu aliaj Filipinaj lingvoj paŝon post paŝo elpuŝiĝos. Tamen, multaj Filipinanoj, inkluzive de ne-Tagalogoj, sentas, ke ili vere bezonas nacian lingvon. Fakte, estas sekure por diri, ke praktike ĉiuj junaj Filipinanoj, la nova generacio, scipovas la Filipinan. En Filipinoj, la gepatralingvanoj kaj dualingvanoj de tagalogo nombras proksimume 100 milionojn. Kaj multaj aliaj parolas ĝin tutmonde. == Pruntvortoj == [[Dosiero:FilipinoVenn.jpg|eta|maldekstra|380ra]] El la angla aŭ el aliaj lingvoj, kutime ekzistas almenaŭ du etapojn por prunti vortojn en en tagalogon. La lasta etapo tagalogigas la ortografion. {| class="wikitable" |- |Iniciata pruntetapo |Kumakain ang teacher ng ice cream. |- |Lasta pruntetapo |Kumakain ang titser ng ayskrim. |- |Esperanto |La instruisto manĝas glaciaĵon. |- |} La konsisto de la vortprovizo de tagalogo estas 51,9% el la Originala Tagalogo kaj aliaj lingvoj Filipinaj, 13,33% el la Hispana, 10% el la Naŭatla, 10% el la Malaja, 6,66% el la Usonangla, 6,66% el lingvoj [[Hokla lingvo|Ĉinaj]], 1% el la Tamila kaj la Sanskrita, kaj 0.66% el la Araba.<ref>Thompson, Roger M. (2003). ''Filipino English and Taglish: Language Switching from Multiple Perspectives''. Philadelphia: John Benjamins Publishing.</ref> == Hispana influo == Ekzemploj el multo: <div class="references-small" style="column-count:3;"> * ''hepe'' - jefe - ĉefo * ''kumpisal'' - confesar - konfesi * ''dalanghita'' - naranjita (mandarina) - oranĝo * ''silya'' - silla - seĝo * ''kabayo'' - caballo - ĉevalo * ''relos'' - reloj - horloĝo * ''harina'' - harina - faruno * ''oras'' - horas - horoj * ''kotse'' - coche - aŭto * ''saklolo'' - socorro - helpo * ''gobiyerno'' - gobierno - registaro * ''luku-loko'' - loco - freneza * ''pero'' - pero - sed * ''porke'' - porque - kial * ''pwersa'' - fuerza - forto * ''gwapo'' - guapo - bela * ''kwento'' - cuento - rakonto * ''pwesto'' - puesto - posteno * ''nweba'' - nueva - nova * ''o'' - ''o'' - aŭ * ''Pilipinas'' - Filipinas - Filipinoj </div> == Gvidlinioj por la pli bona tagalogo == * Ĉiam uzu supersignojn en teksto. * Uzu kursivajn literojn aŭ citilojn por Anglaj aŭ alilingvaj vortoj, kiuj ne ortografie tagalogiĝis: <Nime-''mention'' ko sa kanyá ang ''document'' mong ibinigáy mo sa akin.> * Uzu kiel vortprovizan normon, la vortaron ''UP Diksiyonaryong Filipino'' de la Universitato de Filipinoj. * Pli bone tagalogigu la ortografion de fremdaj vortoj el la Angla, kaj certe el la Hispana. * Uzu pli modernan vortprovizon por pli klara kompreno. == Gvidlinioj por la kutima tagalogo == * Ne uzu supersignojn en teksto. Se uzu ilin, estu nur pro kelkaj pli raraj vortoj por distingi homonimojn; ekzemple: <Ang mga kaibigan niya ay minamahal ang káibigán nila.> <Nilagyan niya ng sukà ang kanyang kanin.> (La vorto <suka> malsamas de <sukà>.) Pli ofte, la kunteksto malbezonigas supersignojn. * Uzu Usonanglan sistemon de citiloj; ekzemple: <"Aalis ka," sabi ni Juan.> * Por titoloj, uzu Anglecan sistemon: Majusklas la unua litero de la unua vorto kaj, poste, de neprepoziciaj aŭ neindikilaj vortoj; ekzemple: <''Ang Isip ni Juan tungkol sa mga Bulaklak sa Pilipinas''> * Ne uzu kursivajn literojn por Anglaj vortoj en kutima teksto. * Uzu hispanajn aŭ anglajn pruntvortojn anstataŭ antikvajn tagalogajn por pli bona kompreno. == Skribado per la antikva Bajbajeno == La Bajbajeno skribiĝis de maldekstro al dekstro, de supro al malsupro. Kutime, ne ekzistis spacoj inter vortoj. Vertikala linio (|) aŭ du linioj (||) funkciis kiel la Okcidenta komo aŭ punkto aŭ kiel ofte apartigilo de nepredikteblaj aroj da vortoj. Dum antikvaj tempoj, intervortaj spacoj ne uziĝis (kiel nuntempe per la [[Taja lingvo]]), sed nuntempe estas kutime per la modernversia ''Bajbajeno''. Nuntempe, la linio (|) uziĝas kiel komo aŭ poezia versoapartigilo. Nuntempe, la du linioj (||) uziĝas kiel frazfiniĝo aŭ paragraffiniĝo. Simple je la silabogramo, la punkta supersigno indikis la vokalon /i (e)/, kaj la punkta subsigno indikis la vokalon /u (o)/. La kruca subsigno ne ekzistis antaŭ la Hispana Erao. Ĝi nuligis la vokalon /a/ de la silabo. En 1620, la Hispana monaĥo Francisco López inventis ĝin. Antaŭ la Hispana Erao, silabfinan konsonanton oni ne prizorgis kaj ne skribis. Tio estis poezia aspekto de la antikva skribado originale. Ekzemple, originale, literojn enparenteze oni ne skribis: "Na(g)lalaro" (Ili ludas), "Kumakai(n)" (Ili manĝas), "Marami(ng) baga(y)" (Multaj aferoj), "Bula(k)la(k) doo(n)" (Floroj tie), kaj "Kaho(y) di(n)" (Ankaŭ ligno). La ''Bajbajeno'' estas praido de la [[Brahmia skribsistemo]], kiu estas praido de la [[Fenicio|Fenica]] skribsistemo el [[Mezoriento]] kaj [[Mediteraneo]]. {| |- |[[Dosiero:Baybayin(alibata)traditional form.jpg|eta|230ra]] [[Dosiero:Baybayin sample 02.jpg|eta|191ra]] [[Dosiero:K example.JPG|eta|230ra]] [[Dosiero:BaybayinSample.png|eta|230ra|"ba-y-ba-yi-n"]] [[Dosiero:Wikipedia in baybayin.webp|eta|230ra]] |[[Dosiero:Lupang Hinirang in the Baybayin (Tagalog) script.svg|eta|300ra|"Lupang Hinirang" (la nacia himno de Filipinoj) per la ''Bajbajeno'']] |} == Rekomendataj vortaroj == * Almario, Virgilio S. (2001). ''UP Diksiyonaryong Filipino.'' Filipinoj: Anvil Publishing Inc. * Enriquez, Maria Rosario, & Enriquez, M. Jacobo. (1986). ''New Handy English Webster's Dictionary: English-Tagalog Tagalog-English.'' Filipinoj: Philippine Book Company. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Sentro Rizal]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj |wiktionary =Kategorio:Tagaloga }} * [http://www.eaglescorner.com/baybayin/ "Ating Bajbajeno, Our Filipino Script" de Victor Quimson] {{en}} * [http://www.bibingka.com/ Retejo "Bibingka" de Hector Santos] {{en}} * [https://web.archive.org/web/20091026192421/http://geocities.com/vixcafe/praga.html La "Manifesto de Prago" de UEA en tagaloga traduko, de Filipina Esperanto-Asocio, en rete arkivigita versio] [[Kategorio:Tagaloga lingvo]] [[Kategorio:Interlingvistiko]] [[Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto]] [[Kategorio:Lingvoj de la Filipinoj| ]] de14jxkms5jmxkajows729ja1gwe0qr 9490820 9490819 2026-10-09T12:57:32Z Filozofo 3592 /* Lingvara membreco */ Lingva alĝustigo 9490820 wikitext text/x-wiki {{Informkesto lingvo |sen banderolo=jes |Lingvo=Tagalogo |Propra_nomo=Wikang Tagalog |Landoj= [[Filipinoj]], [[Gvamo]] |Denaske= >23 milionoj |Fremdlingve= >80 milionoj |Klasifiko= [[Aŭstronezia lingvaro|Aŭstronezia]] |Fam2= [[Malajopolinezia lingvaro]] |Fam3= Okcidenta malajo-polinezia lingvaro |Fam4= centra filipina lingvaro |Oficiala lingvo= |Reguligita de= |Skribo= Latina skribo |Koloro= Aŭstronezia |ISO1= tl |ISO2B= tgl |ISO2T= tgl |SIL= TGL |vikipedio=tl }} '''Tagalogo''' aŭ '''tagaloga lingvo'''<ref>Laŭ [https://reta-vortaro.de/revo/art/tagalog.html#tagalog.0alingvo Reta Vortaro]</ref><ref>Laŭ "Germana-Esperanta-Pola etvortaro pri Lingvo kaj Komunikado", paĝo 66</ref> estas lingvo de [[Filipinoj]]. <!--[[Dosiero:Idioma tagalo.png|eta|maldekstra|250ra|Tagalogo kiel unua lingvo en Filipinoj]]--> [[Dosiero:Combatron Chapter 1 Issue No. 1.jpg|eta|Tagaloga komikso]] [[Dosiero:Scrabble board with Tagalog words.jpg|eta|Ludo de Skrablo per Tagalogo]] [[Dosiero:0205ajfSan Francisco Burot Sapang Tagalog Hall Tarlac Cityfvf 18.jpg|eta|Signo en tagalogo]] == Lingvara membreco == '''Tagalogo''' estas membro de la [[Aŭstronezia lingvaro]] kaj unu el la [[indiĝenaj lingvoj|indiĝenaj]] [[lingvoj de Filipinoj]]. La [[filipina lingvo]], plilarĝigo de tagalogo, estas oficiala lingvo kaj la nacia lingvo en [[Filipinoj]]. == Origino == La Aŭstronezia lingvaro teorie origine venis el Tajvano kaj ekspansiis tra la Pacifikon ekde la jaro -4000. Teorie, la lingvaro rezultis el la kultura kolizio inter [[Mongoloido]]j kaj [[Aŭstraloido]]j eĉ pli frue ol la jaro -4000. == Gramatiko == La tagaloga gramatiko estas morfologie pli malsimpla ol la Indonezia, ĝia kuza lingvo. La verbo ŝanĝiĝas al multaj formoj, depende de la aspekto, la modo, la fokuso, kaj tiel plu. La tagaloga frazstrukturo estas kutime de VSO (Verbo-Subjekto-Objekto) kiel <Nag-aral ang batà ng aghám> (Studis la junulo sciencon), sed aliaj frazstukturoj eblas, tipe VOS kaj SVO. [[Dosiero:vso.gif]] [[Dosiero:vos.gif]] [[Dosiero:s-v-o.gif]] === Fokuso === La '''fokuso''' en la frazo ludas gravan rolon en tagalogo kaj la verbo ŝanĝiĝas laŭ tiu. La fokuso povas esti sur la aktoro, objekto, loko, profitanto, aŭ instrumento. La fokusa indikilo estas <ang> kaj la malfokusa indikilo estas <ng> prononcata /naŋ/. La plej oftaj fokusoj estas la aktoro kaj la objekto. La vortetoj <ang> kaj <ng> povas esti tradukataj kiel <la>, sed tiu ne estas preciza. <Nagsulát ang batà ng aklát.> [aktoro]<br /> (Skribis ''la junulo'' la libron.) <Sinulat ng batà ang aklát.> [objekto]<br /> (Skribis la junulo ''la libron''.) <Sinulatan ng batà ang aklát.> [loko]<br /> (Skribis la junulo ''en la libro''.) <Ipinagsulat ng batà ang iná.> [profitanto]<br /> (Skribis la junulo ''por la patrino''.) <Ipinangsulat ng batà ang lapis.> [instrumento]<br /> (Skribis la junulo ''per la krajono''.) === Verbo === La tagaloga verbo ŝanĝiĝas laŭ la aspekto anstataŭ laŭ la tenso. ==== Verba konjugacio por <sulat> (skribi) ==== {| class="wikitable" ! &nbsp; ! Kompleta<br />("Preterita") ! Nekompleta<br />("Prezenca") ! Kontemplata<br />("Futura") ! Imperativa |- ! Aktoro | nagsulát | nagsúsulát | magsúsulát | magsulát |- ! Objekto | sinulat | sinusulat | isusulat | isulat |- ! Loko | sinulatan | sinusulatan | susulatan | sulatan |- ! Profitanto | ipinagsulat | ipinagsúsulat | ipagsúsulat | ipagsulat |- ! Instrumento | ipinangsulat | ipinangsúsulat | ipangsúsulat | ipangsulat |- ! Objekta Faktitivo | ipinasulat | ipinasúsulat | ipasúsulat | ipasulat |- ! Direkta Faktitivo | pinasulat | pinasúsulat | pasúsulat | pasulat |} ==== Verba konjugacio por <kain> (manĝi) ==== {| class="wikitable" ! &nbsp; ! Kompleta<br />("Preterita") ! Nekompleta<br />("Prezenca") ! Kontemplata<br />("Futura") ! Imperativa |- ! Aktoro | kumain | kumakain | kakain | kumain |- ! Objekto | kinain | kinakain | kakainin | kainin |- ! Loko | kinainan | kinakainan | kakainan | kainan |- ! Profitanto | ipinagkain | ipinagkakain | ipagkakain | ipagkain |- ! Instrumento | ipinangkain | ipinangkakain | ipangkakain | ipangkain |- ! Objekta Faktitivo | ipinakain | ipinakakain | ipakakain | ipakain |- ! Direkta Faktitivo | pinakain | pinakakain | pakakain | pakain |} ==== La gerundio ==== {| class="wikitable" ! Verbotipo ! Verbo ! Gerundio ! Ŝablono |- ! mag-verbo | magsulát (skribi) | pagsúsulát (skribado) | ripeto de la unua silabo de la radiko |- ! um-verbo | kumain (manĝi) | pagkain (manĝado) | ne ripeto de la unua silabo de la radiko |} === Stataj priskriboj === Estas interese rimarki, ke frazoj, kiuj ampleksas statajn priskribojn, estas esence sentempaj. Aldonitaj adverboj povus indiki la tempon. Adjektivo povas agi kiel pseŭdoverbo. <Malakí ang punò.><br /> [Granda ''la arbo''.]<br /> (''La arbo'' estis/estas/estos granda.) <Ang punò ay malakí.><br /> [''La arbo'' <kopulo> granda.]<br /> (''La arbo'' estis/estas/estos granda.) <Noón malakí ang punò.><br /> [Antaŭe granda ''la arbo''.]<br /> (Antaŭe ''la arbo'' estis granda.) <Ang punò ay malakí ngayón.><br /> [''La arbo'' <kopulo> granda nun.]<br /> (''La arbo'' estas nun granda.) <Berde ang ibon.><br /> [Verda ''la birdo''.]<br /> (''La birdo'' estis/estas/estos verda.) === Pronomoj === ==== Fokusaj ==== {| class="wikitable" ! persono ! singulara ! duala ! plurala |- ! 1-a | style="text-align:center" | akó | colspan="2" style="text-align:center" | kamí |- ! 1-a & 2-a | style="text-align:center" | _ | style="text-align:center" | kitá | style="text-align:center" | tayo |- ! 2-a | style="text-align:center" | ikáw / ka | colspan="2" style="text-align:center" | kayó |- ! 3-a | style="text-align:center" | siyá | colspan="2" style="text-align:center" | silá |} ==== Malfokusaj ==== {| class="wikitable" ! persono ! singulara ! duala ! plurala |- ! 1-a | style="text-align:center" | ko | colspan="2" style="text-align:center" | namin |- ! 1-a & 2-a | style="text-align:center" | _ | style="text-align:center" | nitá | style="text-align:center" | natin |- ! 2-a | style="text-align:center" | mo | colspan="2" style="text-align:center" | ninyó |- ! 3-a | style="text-align:center" | niyá | colspan="2" style="text-align:center" | nilá |} <Kinain ko ang litsón.><br /> (Manĝis mi ''la rostporkaĵon''.) <Kumain siyá ng isdâ.><br /> (Manĝis ''li aŭ ŝi'' la fiŝon.) <Kinain niyá ang isdâ.><br /> (Manĝis ''li aŭ ŝi'' la fiŝon.) <Kinain nilá ang litsón.><br /> (Manĝis ili ''la rostporkaĵon''.) <Kumain kayó ng isdâ.><br /> (Manĝis ''vi'' la fiŝon.) <Ipinakakain kayó ng isdâ ni Carlo.><br /> (Manĝigas ''vin'' de fiŝo Karlo.) <Gusto niyá ang pagsúsulát.><br /> (Ŝatas ''li aŭ ŝi'' la skribadon.) Por montri ĝentilecon al dua singulara persono, kiu estas pli aĝa aŭ respektata, la uzo de la dua plurala persono pli taŭgas (<kayó> / <ninyó>). La malfokusaj pronomoj ankaŭ povas esprimi la posesivon (postsubstantivan). <Kumain kayó ng isdâ nilá.><br /> (Manĝis ''vi'' la fiŝon ilian.) <Kinain ko ang isdâ mo.><br /> (Manĝis mi ''la fiŝon vian''.) La dua singulara persono ka estas uzata nur post verbo aŭ pseŭdoverbo, kvankam la alia plena formo ''ikáw'' povas esti uzata antaŭ aŭ post verbo aŭ pseŭdoverbo. <Kumain ikáw ng suman nilá.><br /> (Manĝis ''vi'' la rizkukon ilian.) <Ikáw ay kumain ng suman nilá.><br /> (''Vi'' manĝis la rizkukon ilian.) <Kumain ka ng suman nilá.><br /> (Manĝis ''vi'' la rizkukon ilian.) <Magandá ka.><br /> (Bela estas ''vi''.) <Ikáw ay magandá.><br /> (''Vi'' estas bela.) ==== Antaŭsubstantivaj posesivaj ==== {| class="wikitable" ! persono ! singulara ! duala ! plurala |- ! 1-a | style="text-align:center" | aking | colspan="2" style="text-align:center" | aming |- ! 1-a & 2-a | style="text-align:center" | _ | style="text-align:center" | kanitáng | style="text-align:center" | ating |- ! 2-a | style="text-align:center" | iyong | colspan="2" style="text-align:center" | inyóng |- ! 3-a | style="text-align:center" | kanyáng | colspan="2" style="text-align:center" | kaniláng |} ==== Prepoziciaj ==== {| class="wikitable" ! persono ! singulara ! duala ! plurala |- ! 1-a | style="text-align:center" | akin | colspan="2" style="text-align:center" | amin |- ! 1-a & 2-a | style="text-align:center" | _ | style="text-align:center" | kanitá | style="text-align:center" | atin |- ! 2-a | style="text-align:center" | iyo | colspan="2" style="text-align:center" | inyó |- ! 3-a | style="text-align:center" | kanyá | colspan="2" style="text-align:center" | kanilá |} <Kumain kayó ng kaniláng suman sa atin.><br /> (Manĝis ''vi'' ilian rizkukon ĉe ni.) <Kinain ko ang iyong suman dahil sa kanilá.><br /> (Manĝis mi ''vian rizkukon'' pro ili.) <Kinain namin ang iyong suman para sa kanilá.><br /> (Manĝis ni ''vian rizkukon'' por ili.) === Nombro === La nuda substantivo per ĝi mem ne indikas nombron. <Lumipád ang ibon.><br /> (La birdo [aŭ birdoj] flugis.) La plurala indikilo <mga> difine indikas la pluralon. <Lumipád ang mga ibon.><br /> (La birdoj flugis.) == Fonologio == === Konsonantoj === {| class="wikitable" style="margin:auto:" align="center" |+caption | '''Konsonantaj fonemoj''' |- ! ! colspan="2" | [[Labialo]] ! colspan="2" | [[Dentalo]]/<br />[[Alveolaro]] ! colspan="2" | [[Postalveolaro]] ! colspan="2" | [[Palatalo]] ! colspan="2" | [[Velaro]] ! colspan="2" | [[Glotalo]] |- align="center" ! [[Nazalo]] | colspan="2" | {{IPA|m}} | colspan="2" | {{IPA|n}} | colspan="2" | | colspan="2" | {{IPA|ɲ}} | colspan="2" | {{IPA|ŋ}} | colspan="2" | |- align="center" ! [[Plozivo]] | {{IPA|p}} | {{IPA|b}} | {{IPA|t}} | {{IPA|d}} | colspan="2" | | colspan="2" | | {{IPA|k}} | {{IPA|ɡ}} | colspan="2" | {{IPA|ʔ}} |- align="center" ! [[Frikativo]] | colspan="2" | | colspan="2" | {{IPA|s}} | colspan="2" |{{IPA|ʃ}} | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | {{IPA|h}} |- align="center" ! [[Afrikato]] | colspan="2" | | colspan="2" |{{IPA|ts}} |{{IPA|tʃ}} |{{IPA|dʒ}} | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | |- align="center" ! [[Klako]] | colspan="2" | | colspan="2" | {{IPA|ɾ}} | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | | colspan="2" | |- align="center" ! [[Aproksimanto]] | colspan="2" | | colspan="2" |{{IPA|l}} | colspan="2" | | colspan="2" | {{IPA|j}} | colspan="2" |{{IPA|w}} | colspan="2" | |} {|class="wikitable" |-style="text-align:center" | Fonemo | Ortografio | Aspekto |- ! colspan="4" style="text-align:center" |'''Plozivoj''' |- |{{IPA|p}} |"p" (''pulá'') | |- |{{IPA|b}} |"b" (''bugháw'') | |- |{{IPA|t}} |"t" (''tao'') |Kiam {{IPA|j}} sekvas ĝin, la rezulta sono estas [tʃ]. |- |{{IPA|d}} |"d" (''diláw'') |Kiam {{IPA|j}} sekvas ĝin, la rezulta sono estas [dʒ]. |- |{{IPA|k}} |"k" (''kamáy'') |{{IPA|k}} emas iĝi [kx] vortstarte. Intervokala {{IPA|k}} emas iĝi [x], kiel per ''bakit'' aŭ ''takót''. |- |{{IPA|ɡ}} |"g" (''gulay''). | |- |{{IPA|ʔ}} |"-" (''mag-uwi''), kutime ne skribita vortfine (''galâ'') aŭ intervokale (''buang'') |Glotŝtopo ofte malaperas frazmeze vortfine (''Hindî ako''), speciale en Manilo. La vokalo, kiun ĝi sekvas, longiĝas. Tamen, per aliaj dialektoj, la glotŝtopo konserviĝas. La [[cirkumflekso]], indiĝennome ''"pakupyâ"'', indikas vortfina glotŝtopo. |- ! colspan="4" style="text-align:center" |'''[[Frikativo]]j''' |- |{{IPA|s}} |"s" (''sangá'') |Kiam {{IPA|j}} sekvas ĝin, ĝi prononciĝas kiel [ʃ]. |- |{{IPA|ʃ}} |"sy" (''sya'') (formo de siyá) | |- |- |{{IPA|h}} |"h" (''hawak'') |Ĝi ofte malaperas en rapida parolado. |- ! colspan="4" style="text-align:center" |'''[[Afrikato]]j''' |- |{{IPA|tʃ}} |"ts" (''tsokolate'') "ty" (''tyan'') (formo de ''tiyán'' (stomako)) |Ĝi povas prononciĝi kiel [ts]. |- |{{IPA|dʒ}} |"dy" (''dyan'') (formo de ''diyán'' (there)) | |- |- |{{IPA|ts}} |"zz" (''pizza'') "ts" (''tatsulok'') |Ĝi ofte prononciĝas kiel [tʃ]. |- ! colspan="4" style="text-align:center" |'''[[Nazaloj]]''' |- |{{IPA|m}} |"m" (''matá'') | |- |{{IPA|n}} |"n" (''nais'') | |- |{{IPA|ɲ}} |"ny" (''anyo'') | |- |{{IPA|ŋ}} |"ng" (''ngitî'') |Asimilado al [m] antaŭ {{IPA|b}} kaj {{IPA|p}} (''pampasiglá'') kaj al [n] antaŭ "d", "l", "s", kaj "t" (''pandiwà''). Kelkaj prononcas {{IPA|ŋɡ}} kiel [ŋŋ]. |- ! colspan="4" style="text-align:center" |'''[[Lateralo]]j''' |- |{{IPA|l}} |"l" (''larawan'') | |- ! colspan="4" style="text-align:center" |'''[[Rotikoj]]''' |- |{{IPA|ɾ}} |"r" (''saráp'', ''kuryente'') | Ĝi estis antikve alofono de {{IPA|d}}. Ĝi povas prononciĝi kiel [ɹ] aŭ [r]. |} === Vokaloj kaj kvazaŭvokaloj === {|class="wikitable" |-style="text-align:center" | Fonemo | Ortografio | Alofonoj |- ! colspan="4" style="text-align:center" |'''[[Vokalo]]j''' |- |{{IPA|a}} |"a" |{{IPA|a}} ofte iom leviĝas al [ə ~ ʌ ~ ɐ ~ a̝] depende de parolanto (''ináng bayan'' [iˈnɐŋ ˈbɐjən], ideale [iˈna̝ŋ ˈba̝ja̝n]). La diftongo {{IPA|ai}} kaj la sekvaĵo {{IPA|aʔi}} emas iĝi [eɪ ~ ɛː]. La diftongo {{IPA|au}} kaj la sekvaĵo {{IPA|aʔu}} emas iĝi [oʊ ~ ɔː]. |- |{{IPA|ɛ}} |"e" en iu ajn pozicio, "i" silabfine (krom Anglaj pruntvortoj) |{{IPA|ɛ}} povas kelkfoje esti prononcata [i ~ ɪ ~ e]. |- |{{IPA|i}} |"i" |Malstresa {{IPA|i}} kutime prononciĝas [ɪ]. Silabfine, {{IPA|i}} povas ofte prononciĝi [ɪ ~ i ~ e ~ ɛ]. [e ~ ɛ] estis antikve alofonoj de [ɪ ~ i]. /i/ antaŭ s-konsonantgrapoloj emas malaperi, kiel per ''isports'' [sports] kaj ''istasyón'' [staˈʃon]. |- |{{IPA|o}} |"o" |{{IPA|o}} povas ofte prononciĝi [u ~ ʊ ~ ɔ]. [o ~ ɔ] estis antikve alofonoj de [u ~ ʊ]. {{IPA|o}} morfas al [u] antaŭ "mb" kaj "mp" (''Bagumbayan'', ''kumbento''). |- |{{IPA|u}} |"u" |Malstresa {{IPA|u}} kutime prononciĝas [ʊ]. |- ! colspan="4" style="text-align:center" |'''Kvazaŭvokaloj''' |- |{{IPA|j}} |"y" (''yugtô'') | |- |{{IPA|w}} |"w" (''wakás'') | |} === Diftongoj === Tagalogo havas 6 diftongojn: /aɪ/, /ɔɪ/, /ʊɪ/, /iʊ/, /aʊ/, kaj /ei/, ortografie, <ay>, <oy>, <uy>, <iw>, <aw>, kaj <ey>. === Alfabeto === {|class="wikitable" style="border-collapse:collapse;" |+ La 20 Literoj de Pilipino |- |bgcolor="#EFEFEF" align="center" colspan="20" | '''Literoj majusklaj''' |- |width=3% align="center"|[[A]]||width=3% align="center"|[[B]]||width=3% align="center"|[[K]]||width=3% align="center"|[[D]]||width=3% align="center"|[[E]]||width=3% align="center"|[[G]]||width=3% align="center"|[[H]]||width=3% align="center"|[[I]]||width=3% align="center"|[[L]]||width=3% align="center"|[[M]]||width=3% align="center"|[[N]]||width=3% align="center"|[[Ng]]||width=3% align="center"|[[O]]||width=3% align="center"|[[P]]||width=3% align="center"|[[R]]||width=3% align="center"|[[S]]||width=3% align="center"|[[T]]||width=3% align="center"|[[U]]||width=3% align="center"|[[W]]||width=3% align="center"|[[Y]] |- |bgcolor="#EFEFEF" align="center" colspan="20" | '''Literoj minusklaj''' |- |align="center"|a||align="center"|b||align="center"|k||align="center"|d||align="center"|e||align="center"|g||align="center"|h||align="center"|i||align="center"|l||align="center"|m||align="center"|n||align="center"|ng||align="center"|o||align="center"|p||align="center"|r||align="center"|s||align="center"|t||align="center"|u||align="center"|w||align="center"|y |} {|class="wikitable" style="border-collapse:collapse;" |+ La 28 Literoj de Filipino |- |bgcolor="#EFEFEF" align="center" colspan="28" | '''Literoj majusklaj''' |- |width=3% align="center"|[[A]]||width=3% align="center"|[[B]]||width=3% align="center"|[[C]]||width=3% align="center"|[[D]]||width=3% align="center"|[[E]]||width=3% align="center"|[[F]]||width=3% align="center"|[[G]]||width=3% align="center"|[[H]]||width=3% align="center"|[[I]]||width=3% align="center"|[[J]]||width=3% align="center"|[[K]]||width=3% align="center"|[[L]]||width=3% align="center"|[[M]]||width=3% align="center"|[[N]]||width=3% align="center"|[[Ñ]]||width=3% align="center"|[[Ng]]||width=3% align="center"|[[O]]||width=3% align="center"|[[P]]||width=3% align="center"|[[Q]]||width=3% align="center"|[[R]]||width=3% align="center"|[[S]]||width=3% align="center"|[[T]]||width=3% align="center"|[[U]]||width=3% align="center"|[[V]]||width=3% align="center"|[[W]]||width=3% align="center"|[[X]]||width=3% align="center"|[[Y]]||width=3% align="center"|[[Z]] |- |bgcolor="#EFEFEF" align="center" colspan="28" | '''Literoj minusklaj''' |- |align="center"|a||align="center"|b||align="center"|c||align="center"|d||align="center"|e||align="center"|f||align="center"|g||align="center"|h||align="center"|i||align="center"|j||align="center"|k||align="center"|l||align="center"|m||align="center"|n||align="center"|ñ||align="center"|ng||align="center"|o||align="center"|p||align="center"|q||align="center"|r||align="center"|s||align="center"|t||align="center"|u||align="center"|v||align="center"|w||align="center"|x||align="center"|y||align="center"|z |} Tagalogo antaŭ 1987 (Pilipino) havis 20 literojn. Ĝi havas simplan sonsistemon kaj havas {{N|fonema ortografio}}. Tiuj literoj rilatas al la fonemoj /a b k d e g h i l m n ŋ o p r s t u w j/. Kelkaj fremdaj fonemoj ekzistas kiel en la vortoj <dyip> /dʒip/ (ĵipo) kaj <tsinelas> /tʃi.ˈne.las/ (pantofloj). La grafemo <dy> mapumas al /dʒ/, la grafemo <ts> al /tʃ/, kaj la grafemo <sy> al /ʃ/. Sed, la vortoj <diyan> (tie), <tiyán> (stomako), kaj <siyá> (li/ŝi) rapidparole mapumas al /dʒan/, /tʃan/, kaj /ʃa/, laŭvice. Ekzistas aliaj tiaj vortoj kune kun tiaj grafemoj; ekzemple, <diksiyonaryo> /dik.ʃo.ˈnar.jo/. En bazlernejo, la nomoj de la literoj de Pilipino estis <a ba ka da e ga ha i la ma na nga o pa ra sa ta u wa ya>. Tagalogo ekde 1987 (Filipino) havas 28 literojn. En bazlernejo, la nomoj de la literoj proksimume sonas kiel en la Angla /ej bi si di i ef.../, sed ja 'Ñ' estas /ˈen.je/ kaj 'Ng' estas /ˈen.ˈdʒi/. === Supersignoj === La akcento en tagalogo, malsame kiel en la Indonezia, estas neregula. Akcentaj indikiloj kiel supersignoj estas nedevigaj, plej ofte ne uzataj. Bonaj vortaroj devas havi la supersignojn. Estas tri supersignoj uzataj: 0. Kiam ne estas supersigno [malumay], la akcento estas antaŭlasta:<br /> <koeksistente> /kɔ.ʔɛk.sis.ˈtɛn.tɛ/ (kunekzistanta)<br /> <tambusan> /tam.ˈbu.san/ (balkono) 1. La dekstrakorna supersigno [mabilís] indikas simplan akcenton sur la vokalo:<br /> <matá> /ma.ˈta/ (okulo)<br /> <índibidwalísmo> /ˈʔin.di.bid.wa.ˈlis.mɔ/ (individuismo) 2. La maldekstrakorna supersigno [malumì] estas uzata vortfine kaj indikas ke la akcento estas antaŭlasta kaj la lasta vokalo finiĝas per la glotŝtopo /ʔ/:<br /> <dilà> /ˈdi.laʔ/ (lango)<br /> <dalirì> /da.ˈli.riʔ/ (fingro) 3. La cirkumfleksa supersigno [maragsâ] estas uzata vortfine kaj indikas ke la akcento estas lasta kaj la lasta vokalo finiĝas per la glotŝtopo /ʔ/:<br /> <mukhâ> /muk.ˈhaʔ/ (vizaĝo)<br /> <bintî> /bin.ˈtiʔ/ (suro) Inter vokaloj kaj antaŭ vortkomencaj vokaloj, oni kutime metas glotŝtopon /ʔ/:<br /> <paa> /ˈpa.ʔa/ (piedo)<br /> <tao> /ˈta.ʔɔ/ (persono)<br /> <ilóng> /ʔi.ˈlɔŋ/ (nazo)<br /> <umaga> /ʔu.ˈma.ga/ (mateno) La fonemo /ŋ/ povas komenci vorton: <ngipin> /ˈŋi.pin/ (dento). La vokalaj grafemoj <a e i o u> rilatas esence al la fonemoj /a e i o u/ proksimume kiel per la Hispana, sed la tagaloga grafemo <a> pli precize rilatas al fonemo pli levata, donante al la lingvo pli maĉantan sonon: [a̝] aŭ [ɐ]. La neakcentata /i/ ofte sonas kiel [ɪ] kaj la neakcentata /u/ ofte sonas kiel [ʊ]. Ili sonas kiel en la Anglaj vortoj <pit> kaj <put>. === Ekzemplo de kompletaj frazoj === <Tumakbó, kasama; ang lumang mundó ay nasa likód mo na!><br /> (Kuru, kamarado; la olda mondo troviĝas malantaŭ vi!) <Lumulutang ang kanyáng gintóng buhók sa hangin ng tag-init.><br /> (Flosas lia ora hararo en la somera vento.) <Tinapos niyá ang paghahanáp ng mga perlas.><br /> (Li finis sian serĉon por perloj.) <Hindî nawáwalán ng tubig ang aming nayon.><br /> (Ne mankas akvo ĉe nia vilaĝo.) ==== <ng> kaj <nang> ==== La vorto <ng> estas ofta mallongiĝo prononcata /naŋ/ kaj estas la ergativa aŭ genitiva indikilo. La vorto <mga> estas ofta mallongiĝo prononcata /ma'ŋa/ kaj estas la plurala indikilo. La vorto <nang> estas homonimo de <ng> kaj uziĝas en kiamaj esprimoj, kiomaj esprimoj, adverbaj esprimoj, kaj duoblaj esprimoj, kiel en <takbó nang takbó> ("kuranta kaj kuranta"). La vorto <nang> uziĝas ankaŭ en konektaĵo de <na> kaj <ng>, kiel en <Sobra nang pagkain ang pista> ("Jam troas la manĝaĵo ĉe la festo"). == Historio == La historio de la Filipina kiel la nacia lingvo ampleksas multajn jardekojn. La Nacia Lingva Instituto stariĝis la [[13an de novembro]] de [[1936]] sekve al la ''Komunuma Akto Numero 184'' por la studado pri la Filipinaj lingvoj por evoluigi kaj adopti komunan nacian lingvon bazotan sur unu el ekzistantaj indiĝenaj lingvoj. Tio necesigis la studadon pri ĉiuj indiĝenaj lingvoj parolitaj de pli ol duonmiliono da Filipinanoj kaj la elekton de lingvo kiel la bazo de la nacia lingvo. En 1937 la Instituto rekomendis tagalogon kaj eldonis gramatikon kaj vortaron. En 1959 la Departemento de Eduko nomis la Tagalog-bazitan lingvon "Pilipino" kaj ekdisvastigis ĝin. Estas multaj novaj vortoj kreitaj el malnovaj radikoj. Pilipino kaj la Angla restis kiel oficialaj lingvoj. En la 1970aj jaroj, Pilipino enkondukiĝis kiel la lingvo de edukado kune kun la Angla. La Konstitucio de 1973 do deklaris, ke la Nacia Asembleo devus evoluigi kaj adopti komunan nacian lingvon nomotan "Filipino" kun 'F', supozeble bazotan sur Pilipino kun 'P'. La Konstitucio de 1987 deklaris, ke la nacia lingvo de Filipinoj estas Filipino, evoluanta kaj riĉigata je la bazo de ekzistantaj Filipinaj kaj aliaj lingvoj. Kielmaniere Filipino kaj Pilipino malsamas? Filipino [1] havas pli da fonemoj aŭ literoj; [2] havas malsaman sistemon de ortografio; [3] havas pli da pruntvortoj el la Angla; [4] havas malsaman gramatikon. La aktuala Manila Tagalogo estas la bazo de Filipino. Estas oportune, ke en Esperanto oni povus uzi la vorton "filipina" kiel sinoniman ĝeneralan adjektivon por tagalogo, Pilipino kaj Filipino. La malsameco de tiuj tri montras politikan tendencon. Multaj lingvistoj opinias, ke ĉiuj tri estas esence la sama lingvo. La nova alfabeto de Filipino havas 28 literojn; Pilipino havas nur 20. Esence la nova alfabeto estas la sama kiel la Angla kun du aldonitaj literoj, 'Ng' kaj la Hispana <enye> 'Ñ'. Tio estas: {| class="wikitable" |- ! Majuskla !! Minuskla !! Majuskla !! Minuskla |- | A || a || Ñ || ñ |- | B || b || Ng || ng |- | C || c || O || o |- | D || d || P || p |- | E || e || Q || q |- | F || f || R || r |- | G || g || S || s |- | H || h || T || t |- | I || i || U || u |- | J || j || V || v |- | K || k || W || w |- | L || l || X || x |- | M || m || Y || y |- | N || n || Z || z |} Filipinojn koloniis dufoje Okcidentanoj. Filipinojn koloniis la Hispanoj dum 333 jaroj ekde la 16a jarcento. Post la Hispana-Usona Milito kaj ekde 1898 Filipinojn administris Usono. En 1946 Filipinoj gajnis sendependecon. Pro tiu kialo la aktuala parolado de Filipinanoj havas multajn pruntvortojn el la Hispana kaj la Angla. La tipa tagaloga frazo <Asúl ang kotse ko> signifas <Mia aŭtomobilo estas blua>; <kotse> venas el la Hispana <coche> (aŭtomobilo) kaj <asúl> venas el la Hispana <azul> (blua). Se Filipinojn koloniis la Hispanoj dum pli ol 300 jaroj, kial Filipinanoj ne parolas la Hispanan? Fakte nuntempe malmultaj Filipinanoj parolas flue la Hispanan. Malsame kiel en Meksiko, la Hispanaj monaĥoj ĝenerale ne instruis sian lingvon al la indiĝenoj por ke ili pli bone regu ilin, kaj malpermesis aliron al gravaj institucioj kiel al la Eklezio. Ankaŭ malsame kiel en Meksiko, malmultaj Hispanoj vivis efektive en Filipinoj. Grade, antaŭ la alveno de Usonanoj, la Hispana ja disvastiĝis ĝenerale. Sed aldonendas, ke kiam la Usonanoj alvenis, la novaj koloniistoj trudis aktive la Anglan al la indiĝenoj. Krome, ekzistas Hispanbazita kreolaĵo, la Ĉavakana, kiun parolas ĉirkaŭ trionmiliono da Filipinanoj. Kiam alvenis la Hispanoj, ili enkondukis la Roman alfabeton al la indiĝenoj. Nuntempe ĉiuj ĉefaj Filipinaj lingvoj skribiĝas per la Romaj literoj. Antaŭe estis antikva indiĝena skribsistemo, kiu nomiĝas "[[Bajbajeno]]". En 1604 Jezuita historiisto, Pedro Ĉirino, skribis en dokumento ''Relación de las Islas filipinas'', ke inter la insulanoj skribado kaj legado estis popularaj je Bajbajeno. Bajbajeno ampleksas seriojn da silaboj; efektive ĝi ne estas alfabeto, sed silabaro. Ekzemple, simbolo, kiu aspektas kiel inversa koro sonas kiel /ba/; kiam estas punkto super tiu, ĝi sonas kiel /bi/; kiam estas punkto sub tiu, ĝi sonas kiel /bu/. Antaŭe tagalogo estis esence trivokala. Tio estis la pasinteco de tagalogo. Pri la estonteco, kio estos? Nuntempe la influo de la Angla regas. En Manilo oni aŭdas familiaran lingvon, kiun oni nomas "Taglish" (Tagangla). Ĝi estas [[vortokunfando]] de "tagalogo" kaj "la angla" . Multaj sentas, ke la Tagangla estas lingvaĉo. Teknike, ĝi estas ''kodŝaltado''. Ekzemplo de tio kun la Anglaj vortoj kursivaj estas: < ''By the way'', may klase ako bukas. ''In fact, busy'' ako buong araw. Puwede bang magkita tayo ''next week''? > (Interalie, mi havos klason morgaŭ. Fakte, mi estos okupita la tutan tagon. Ĉu ni povas kunveni la venontan semajnon?) En amaskomunikiloj oni aŭdas kaj legas la Taganglan. Malgraŭ la registaraj politikoj pri lingva uzo de Pilipino aŭ Filipino, la Tagangla regas, speciale en la Manila regiono, sed malpli en aliaj lokoj. Oni rimarkas, ke en tagalogaj provincoj ekster la Manila regiono, la lingvaĵo estas malpli miksata kun Anglaj vortoj. La Tagangla estas plejparte konversacia kaj ne taŭgas por verki seriozaĵojn kiel oficialajn kaj teknikajn dokumentojn. Tajlandanoj rigardas Holivudajn filmojn kun Tajaj subtitoloj. Indonezianoj rigardas Holivudajn filmojn kun Indoneziaj subtitoloj. Sed Filipinanoj rigardas Holivudajn filmojn sen subtitoloj en sia lingvo. Fakte, pri la Angla mem, pli da 50% da Filipinanoj konstatas, ke ili scipovas ĝin. Sed tiu procento verŝajne reduktiĝos en la estonteco... Pli kaj pli da tagalogo, la Filipina, enkondukiĝas en ĉiuj niveloj de la lernejoj. Aldonendas, ke multaj kvalifikitaj geinstruistoj de la Angla forflugas el la lando al aliaj landoj pro pli altaj salajroj. Pli kaj pli da televidprogramoj estas en la Filipina, ne en la Angla. Pli kaj pli la amaskomunikiloj Filipiniĝas. En la 1970aj jaroj, geknaboj spektis animaciojn aŭ kartunojn en la Angla, sed nun animacioj sonduobliĝas per la Filipina eĉ el Japanio aŭ aliloke, same kiel tagdramoj el Latinameriko kaj Orientazio. Eble estonte malpli da Filipinanoj estos fluaj parolantoj de la Angla. En sia serĉo por [[nacia identeco]], la Filipinanoj sentas, ke la Filipina pli gravas al ili. Kaj estas dilemoj. La Angla estos ankoraŭ grava kiel interkomunikilo kun la ekstera mondo. Aldonendas, ke la Manilocentra Tagalogcentra lingva politiko sentiĝas de kelkaj ne-Tagalogoj kiel speco de nova koloniismo, pro kiu aliaj Filipinaj lingvoj paŝon post paŝo elpuŝiĝos. Tamen, multaj Filipinanoj, inkluzive de ne-Tagalogoj, sentas, ke ili vere bezonas nacian lingvon. Fakte, estas sekure por diri, ke praktike ĉiuj junaj Filipinanoj, la nova generacio, scipovas la Filipinan. En Filipinoj, la gepatralingvanoj kaj dualingvanoj de tagalogo nombras proksimume 100 milionojn. Kaj multaj aliaj parolas ĝin tutmonde. == Pruntvortoj == [[Dosiero:FilipinoVenn.jpg|eta|maldekstra|380ra]] El la angla aŭ el aliaj lingvoj, kutime ekzistas almenaŭ du etapojn por prunti vortojn en en tagalogon. La lasta etapo tagalogigas la ortografion. {| class="wikitable" |- |Iniciata pruntetapo |Kumakain ang teacher ng ice cream. |- |Lasta pruntetapo |Kumakain ang titser ng ayskrim. |- |Esperanto |La instruisto manĝas glaciaĵon. |- |} La konsisto de la vortprovizo de tagalogo estas 51,9% el la Originala Tagalogo kaj aliaj lingvoj Filipinaj, 13,33% el la Hispana, 10% el la Naŭatla, 10% el la Malaja, 6,66% el la Usonangla, 6,66% el lingvoj [[Hokla lingvo|Ĉinaj]], 1% el la Tamila kaj la Sanskrita, kaj 0.66% el la Araba.<ref>Thompson, Roger M. (2003). ''Filipino English and Taglish: Language Switching from Multiple Perspectives''. Philadelphia: John Benjamins Publishing.</ref> == Hispana influo == Ekzemploj el multo: <div class="references-small" style="column-count:3;"> * ''hepe'' - jefe - ĉefo * ''kumpisal'' - confesar - konfesi * ''dalanghita'' - naranjita (mandarina) - oranĝo * ''silya'' - silla - seĝo * ''kabayo'' - caballo - ĉevalo * ''relos'' - reloj - horloĝo * ''harina'' - harina - faruno * ''oras'' - horas - horoj * ''kotse'' - coche - aŭto * ''saklolo'' - socorro - helpo * ''gobiyerno'' - gobierno - registaro * ''luku-loko'' - loco - freneza * ''pero'' - pero - sed * ''porke'' - porque - kial * ''pwersa'' - fuerza - forto * ''gwapo'' - guapo - bela * ''kwento'' - cuento - rakonto * ''pwesto'' - puesto - posteno * ''nweba'' - nueva - nova * ''o'' - ''o'' - aŭ * ''Pilipinas'' - Filipinas - Filipinoj </div> == Gvidlinioj por la pli bona tagalogo == * Ĉiam uzu supersignojn en teksto. * Uzu kursivajn literojn aŭ citilojn por Anglaj aŭ alilingvaj vortoj, kiuj ne ortografie tagalogiĝis: <Nime-''mention'' ko sa kanyá ang ''document'' mong ibinigáy mo sa akin.> * Uzu kiel vortprovizan normon, la vortaron ''UP Diksiyonaryong Filipino'' de la Universitato de Filipinoj. * Pli bone tagalogigu la ortografion de fremdaj vortoj el la Angla, kaj certe el la Hispana. * Uzu pli modernan vortprovizon por pli klara kompreno. == Gvidlinioj por la kutima tagalogo == * Ne uzu supersignojn en teksto. Se uzu ilin, estu nur pro kelkaj pli raraj vortoj por distingi homonimojn; ekzemple: <Ang mga kaibigan niya ay minamahal ang káibigán nila.> <Nilagyan niya ng sukà ang kanyang kanin.> (La vorto <suka> malsamas de <sukà>.) Pli ofte, la kunteksto malbezonigas supersignojn. * Uzu Usonanglan sistemon de citiloj; ekzemple: <"Aalis ka," sabi ni Juan.> * Por titoloj, uzu Anglecan sistemon: Majusklas la unua litero de la unua vorto kaj, poste, de neprepoziciaj aŭ neindikilaj vortoj; ekzemple: <''Ang Isip ni Juan tungkol sa mga Bulaklak sa Pilipinas''> * Ne uzu kursivajn literojn por Anglaj vortoj en kutima teksto. * Uzu hispanajn aŭ anglajn pruntvortojn anstataŭ antikvajn tagalogajn por pli bona kompreno. == Skribado per la antikva Bajbajeno == La Bajbajeno skribiĝis de maldekstro al dekstro, de supro al malsupro. Kutime, ne ekzistis spacoj inter vortoj. Vertikala linio (|) aŭ du linioj (||) funkciis kiel la Okcidenta komo aŭ punkto aŭ kiel ofte apartigilo de nepredikteblaj aroj da vortoj. Dum antikvaj tempoj, intervortaj spacoj ne uziĝis (kiel nuntempe per la [[Taja lingvo]]), sed nuntempe estas kutime per la modernversia ''Bajbajeno''. Nuntempe, la linio (|) uziĝas kiel komo aŭ poezia versoapartigilo. Nuntempe, la du linioj (||) uziĝas kiel frazfiniĝo aŭ paragraffiniĝo. Simple je la silabogramo, la punkta supersigno indikis la vokalon /i (e)/, kaj la punkta subsigno indikis la vokalon /u (o)/. La kruca subsigno ne ekzistis antaŭ la Hispana Erao. Ĝi nuligis la vokalon /a/ de la silabo. En 1620, la Hispana monaĥo Francisco López inventis ĝin. Antaŭ la Hispana Erao, silabfinan konsonanton oni ne prizorgis kaj ne skribis. Tio estis poezia aspekto de la antikva skribado originale. Ekzemple, originale, literojn enparenteze oni ne skribis: "Na(g)lalaro" (Ili ludas), "Kumakai(n)" (Ili manĝas), "Marami(ng) baga(y)" (Multaj aferoj), "Bula(k)la(k) doo(n)" (Floroj tie), kaj "Kaho(y) di(n)" (Ankaŭ ligno). La ''Bajbajeno'' estas praido de la [[Brahmia skribsistemo]], kiu estas praido de la [[Fenicio|Fenica]] skribsistemo el [[Mezoriento]] kaj [[Mediteraneo]]. {| |- |[[Dosiero:Baybayin(alibata)traditional form.jpg|eta|230ra]] [[Dosiero:Baybayin sample 02.jpg|eta|191ra]] [[Dosiero:K example.JPG|eta|230ra]] [[Dosiero:BaybayinSample.png|eta|230ra|"ba-y-ba-yi-n"]] [[Dosiero:Wikipedia in baybayin.webp|eta|230ra]] |[[Dosiero:Lupang Hinirang in the Baybayin (Tagalog) script.svg|eta|300ra|"Lupang Hinirang" (la nacia himno de Filipinoj) per la ''Bajbajeno'']] |} == Rekomendataj vortaroj == * Almario, Virgilio S. (2001). ''UP Diksiyonaryong Filipino.'' Filipinoj: Anvil Publishing Inc. * Enriquez, Maria Rosario, & Enriquez, M. Jacobo. (1986). ''New Handy English Webster's Dictionary: English-Tagalog Tagalog-English.'' Filipinoj: Philippine Book Company. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Sentro Rizal]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj |wiktionary =Kategorio:Tagaloga }} * [http://www.eaglescorner.com/baybayin/ "Ating Bajbajeno, Our Filipino Script" de Victor Quimson] {{en}} * [http://www.bibingka.com/ Retejo "Bibingka" de Hector Santos] {{en}} * [https://web.archive.org/web/20091026192421/http://geocities.com/vixcafe/praga.html La "Manifesto de Prago" de UEA en tagaloga traduko, de Filipina Esperanto-Asocio, en rete arkivigita versio] [[Kategorio:Tagaloga lingvo]] [[Kategorio:Interlingvistiko]] [[Kategorio:Lingvoj laŭ alfabeto]] [[Kategorio:Lingvoj de la Filipinoj| ]] atgky7xxuwz68lhosrlpj8wz881bgvp 0 176747 9491083 9204538 2026-10-10T07:53:20Z SteveK 12983 ([[c:GR|GR]]) [[File:Wappen Frauenzimmern.png]] → [[File:DEU Frauenzimmern COA.svg]] use SVG 9491083 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |urborajtoj = Urbo (''Stadt'') |blazono = Wappen Gueglingen.svg |zomo = 10 |situo-bildo = Dosiero:Gueglingen in HN.png |federacia_lando = [[Baden-Virtembergo]] |distriktaro = [[Distriktaro Stutgarto]] |distrikto = [[Distrikto Heilbronn]] |komunumaro = [[Gemeindeverwaltungsverband Oberes Zabergäu]] |alto = 206 |areo = 16,26 |poŝtkodo = 74363 |poŝtkodo_malnova = 7129 |tel_antaŭkodo = 07135 |aŭtokodo = HN |oficiala_kodo = 08125038 |subdivido = Urbocentro (''Kernstadt'') kaj 2 urbopartoj (''Stadtteile'') |adreso-komunumestraro = Marktstraße 19-21 |retpaĝaro = [http://www.gueglingen.de/ www.gueglingen.de] |komunumestro = Klaus Dieterich }} '''Güglingen''' estas urba komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Heilbronn]] kaj en la [[distriktaro (Germanio)|distriktaro]] [[distriktaro Stutgarto|Stutgarto]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Baden-Virtembergo]], kaj estas la administra centro de [[komunumaro (Germanio)|komunumaro]], nomata ''Gemeindeverwaltungsverband Oberes Zabergäu'', kiu krome konsistas el la neurbaj najbaraj komunumoj [[Pfaffenhofen (Virtembergo)|Pfaffenhofen]] kaj [[Zaberfeld]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Baden-Virtembergo||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Baden-Virtembergo|08125038}}}} loĝantojn. [[Dosiero:Gueglingen-beiEbner-1820B.jpg|eta|maldekstra|400ra|<center>Güglingen vidata de oriento, G. Ebner, ĉ. 1820]] {{-l}} == Blazonoj de la komunumopartoj == <gallery> Dosiero:Wappen Gueglingen.svg|<center>blazono de<br />Güglingen Dosiero:Wappen Eibensbach.png|<center>blazono de<br />Eibensbach Dosiero:DEU Frauenzimmern COA.svg|<center>blazono de<br />Frauenzimmern </gallery> [[Dosiero:Gueglingen Rathaus 20070412.jpg|eta|maldekstra|300ra|<center>urbodomo]] [[Dosiero:Gueglingen Brunnen Marktplatz 20070412.jpg|eta|maldekstra|300ra|<center>fontano de la centra placo]] {| style="float:left; background:transparent; padding:0px; margin:0px;" |- valign="top" |[[Dosiero:KircheEibensbach.jpg|eta|maldekstra|205ra|<center>kirko en Eibensbach]] |[[Dosiero:Güglingen - Frauenzimmern - Martinskirche - Ansicht von SO im Winter.JPG|eta|maldekstra|200ra|<center>kirko en Frauenzimmern]] |[[Dosiero:GueglingenSteinhaus.jpg|eta|maldekstra|160ra|<center>historia ŝtona domo]] |[[Dosiero:BurgruineBlankenhorn.jpg|eta|maldekstra|200ra|<center>ruino de burgo ''Blankenhorn'']] |} {{Projektoj}} {{Distrikto Heilbronn}} {{Ĝermo|Germanio}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Distrikto Heilbronn]] [[Kategorio:Urboj de Baden-Virtembergo]] owk4kvsfoonavi1rai8q9tv9m1ned4s 0 184700 9491066 7586568 2026-10-10T06:03:39Z Tirolischleioans 254019 /* Vidindaĵoj */ 9491066 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = ne havas blazonon.svg |zomo = 10 |situo-bildo = {{paĝonomo}} in SM.png |federacia_lando = [[Turingio]] |distrikto = [[Distrikto Schmalkalden-Meiningen]] |alto = 400 |areo = 76,16 |poŝtkodo = 98617 |tel_antaŭkodo = 036943 |aŭtokodo = SM |oficiala_kodo = 16 0 66 093 |subdivido = 10 komunumopartoj (''Ortsteile'') |adreso-komunumestraro = Hauptstraße 58<br />98617 Bettenhausen |retpaĝaro = [http://www.einheitsgemeinde-rhoenblick.de www.einheitsgemeinde-rhoenblick.de] }} '''Rhönblick''' estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Schmalkalden-Meiningen]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Turingio]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Turingio||STATO}}}} la nova urba komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Turingio|16066074}}}} loĝantojn. La areo situas en la geografia regiono [[Turingia Arbaro]]. Rhönblick konsistas el la sekvaj kvartaloj (kun nombro de la loĝantoj): Bettenhausen (709), Geba (55), Gerthausen (185), Gleimershausen (49), Haselbach (43), Helmershausen (560), Hermannsfeld (252), Seeba (136), Stedtlingen (459) kaj Wohlmuthausen (223). ==Historio== La unua mencio de la kvartalo Helmershausen estis en 856. La loko iam ĉirkaŭitis de ses pordegoj kaj la kirko iam estis [[defend-preĝejo|defenda]]. De la multo el posedaĵoj de [[Kastelo Hutburg]] estiĝintaj liberaj kaj nobelaj bienoj konserviĝis ankoraŭ ''Hennebergischer Freihof'' ĉe la bazarplaco kun muro el la tempo de ĉ. 1600, ''Gelbes Schloß'' (1562/63), ''Schĝarzes Schloß'' (ĉ. 1700) kaj ''Rotes Schloß'' (17-a jarcento; novkonstruiĝo post 1894). Inter la belaj [[trabfakaĵo]]j menciindis domoj ĉe Manggasse 9, Körnergasse 56, Linsenhof 64 (iama forĝejo) kaj la numeroj 75 kaj 140. ==Gefiloj== *[[Andreas Wilke]], klasika filologo kaj lernejestro en [[gotha|Gotao]] ==Vidindaĵoj== *[[Ĉaskastelo fazaneja (Hermannsfeld)]] *[[Vilaĝa preĝejo de Gerthausen]], klasikisma <gallery widths="200px"> Dosiero:Rhoen-1999.jpg|<center>tipa pejzaĝo Dosiero:Rhoenlandschaft-2004-04-12.jpg|<center>rigardo ''de'' la monto ''Geba'' Dosiero:Geba-2004-04-12.jpg|<center>'''sur''' tiu monto Dosiero:Silberdistel-aus-der-Rhön.jpg|<center>[[sentiga arĝentokardo]] </gallery> {{projektoj}} {{Distrikto Schmalkalden-Meiningen}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Schmalkalden-Meiningen]] [[Kategorio:Urboj de Turingio]] iow6spfjoi9zxt52xc4gijyu5h4bu6e 0 184894 9491068 7586737 2026-10-10T06:05:07Z Gliwi 110867 ([[c:GR|GR]]) [[File:Wappen Rockstedt.png]] → [[File:DEU Rockstedt COA.svg]] PNG → SVG 9491068 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |blazono = DEU Rockstedt COA.svg |zomo = 10 |situo-bildo = {{paĝonomo}} in KYF.png |federacia_lando = [[Turingio]] |distrikto = [[Distrikto Kyffhäuser]] |alto = 230 |areo = 4,93 |poŝtkodo = 99713 |tel_antaŭkodo = 036020 |aŭtokodo = KYF |oficiala_kodo = 16 0 65 058 |adreso-komunumestraro = Hauptstr. 2<br />99713 Ebeleben |komunumestro = Christian Witzenhausen }} '''Rockstedt''' {{prononco|ROKŝtet}} estas komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Kyffhäuser]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Turingio]]. Fine de la jaro [[{{#time: Y|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Turingio||STATO}}}}]] la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Turingio|{{#property:p439}}}}}} loĝantojn. {{projektoj}} {{distrikto Kyffhäuser}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Kyffhäuser]] [[Kategorio:Urboj de Turingio]] k1z9iuqorihiknzmhximy0712zqe1bz 0 185840 9491028 9318435 2026-10-10T03:44:31Z Tirolischleioans 254019 /* Vidindaĵoj */ 9491028 wikitext text/x-wiki {{Informkesto germania komunumo |urborajtoj = Urbo (''Stadt'') |blazono = Wappen Tambach-Dietharz.png |zomo = 10 |situo-bildo = {{paĝonomo}} in GTH.svg |federacia_lando = [[Turingio]] |distrikto = [[Distrikto Gotha]] |alto = 450 |areo = 41,54 <!-- loĝantaro el metadatuma listo --> |poŝtkodo = 99897 |tel_antaŭkodo = 036252 |aŭtokodo = GTH |oficiala_kodo = 16 0 67 065 |adreso-komunumestraro = Burgstallstraße 31a<br />99897 Tambach-Dietharz |retpaĝaro = [http://www.tambach-dietharz.de/ www.tambach-dietharz.de] |komunumestro = Harald Wrona }} '''Tambach-Dietharz''' {{prononco|TAMbaĥ-DIːTharc}} estas urba komunumo en [[Germanio]]. Ĝi troviĝas en la [[distrikto Gotha]] de la [[federacia lando (Germanio)|federacia lando]] [[Turingio]]. Fine de {{#time: F Y | {{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Turingio||STATO}}}} la komunumo havis {{nombro|{{Metadatumoj pri nombroj de loĝantoj en Turingio|{{#invoke:Wikidata|claim|P439}}}}}} loĝantojn sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². == Historio == La unua nommencio de Tambach estis en la 1039-a jaro kiel ''Dambahc''. De la 10-a jarcento kondukis verŝajne komerca kaj armea strato tra la valo ''Tambacher Mulde'' tra la kresto de [[Turingia Arbaro]]es (''Frankenstic'', la nuna marŝpado [[Rennsteig]]) al [[Frankonio]] kun konekso plua al Suda Germanujo. Florego de ĉi strato estis en la 15-a jarcento. Kiel komunumo ĝi estas dokumente atestita de 1251. [[Castrum Walinvels]] (burgo Waldenfels/Altenfels) sur monteto ''Altenfels'' rande de la [[akvobaraĵo]] ''Schmalwasser'' estis eble dogana aŭ eskorta stacio. Inter la voktoj de Waldenfels estis ankaŭ certa Eckehard, parto de [[Majstro Eckhart]]. En 1293 la senjoroj de [[Mellingen (Turingio)|Meldingen]] enmanigis la vilaĝon al la [[monaĥejo Georgenthal]]. Post ties neniigo dum [[Reformacio]], Tambach apartenis ekde 1531 al Administradujo Georgenthal kiun de 1640 posedis la dukoj de [[Saksio-Gotao]]. Dietharz: ĝia unua mencio estis en 1246 kiel ''Ditteritz''. La monaĥoj de Georgenthal transprenis la tuton den 1293. Post militaj damaĝoj oni ordonis en 1691 ke ĉiu civitano imposte liveris certan kvanton da ligno por rekonstruo vilaĝa.<ref>[[Johann Georg August Galletti]]: ''Geschichte und Beschreibung des Herzogthums Gotha.'' Volumo 3, p. 250–251</ref> En 1919 ambaŭ vilaĝoj kunfandiĝis kaj ricevis en 1925 privilegiojn de urbo. La malnova strato en la direkto de [[Schmalkalden]] famiĝis ankaŭ danke al [[Marteno Lutero]] reirante en februaro 1537 al [[lutherstadt Wittenberg|Wittenberg]] post subsigno de defendkontrakto de la [[Ŝmalkalda Ligo]]. Grave malsaniĝite pro vezika aŭ rena difektiĝo li resaniĝis post trinko de akvo el puto pri kio memoras nomo de puto ''Lutherbrunnen''. Pri tiu ĉi miraklo li letere raportis al [[Filipo Melanktono]].<ref>Heike Hentschel: ''Wahre Geschichten um den Lutherweg in Thüringen'', Tauchaer Verlag, Taucha 2017, ISBN 978-3-89772-293-4, p. 20</ref> Okaze de la 200-a datreveno de Reformacio en 1717 oni baptis puton ''Lutherbrunnen''; versimile Lutero prenis padon preter la juĝeja loko ĉe la fago ''Diebesbuche''. Dum la [[Dua mondmilito]] pli ol 300 geviroj estis punlaborantaj ĉe la firmaoj ''Hopf'' kaj ''Fritz Braun'' <ref>Thüringer Verband der Verfolgten des Naziregimes – Bund der Antifaschisten und Studienkreis deŭtscher Widerstand 1933–1945 (eld.): ''Heimatgeschichtlicher Wegweiser zu Stätten des Widerstandes und der Verfolgung 1933–1945'' (=Heimatgeschichtliche Wegweiser, 8: ''Thüringen''). Erfurt 2003, ISBN 3-88864-343-0, p. 102</ref>. Dum [[GDR]]-tempoj estiĝis ĉe ''Hubenstein'' proksime de la supre menciita akvobaraĵo feria tendaro por junaj pioniroj kiu brulkonsumiĝis.<ref>[https://www.facebook.com/media/set/?set=a.504012709661246.1073741929.469473933115124&type=3 fejsbuka informo]</ref> Post 2013 oni planis krei supre de Tambach-Dietharz [[pumprezerva akvoenergia centralo|pumprezervan akvoenergian centralon]] kio elvokis nebonajn sentojn enloĝantare.<ref>[[Gerlinde Sommer]]: "Viele hier haben einfach Angst. In Tambach-Dietharz rumort es wegen des geplanten Pumpspeicherkraftwerks." - Ĉe: TLZ, 30.1.2013</ref> En 2018 tiaj planoj ĉesis.<ref>[https://www.insuedthueringen.de/inhalt.thueringen-plaene-fuer-pumpspeicherwerk-bei-tambach-dietharz-gestoppt.e314ecee-e225-4163-b14d-1cd8509af33e.html "Pläne für Pumpspeiĉerwerk bei Tambach-Dietharz gestoppt"] - ĉe: ''insuedthueringen.de'', 31.7.2018</ref> Dum GDR-tempo estis enurba dunganto ankaŭ la ŝufabriko ''Kachel''.<ref>[https://www.tlz.de/wirtschaft/article220870939/DDR-Schuhfabrik-Kachel-aus-Tambach-Dietharz-Unternehmerin-erinnert-sich.html "DDR-Schuhfabrik Kachel aus Tambach-Dietharz - Unternehmerin erinnert sich"] - ĉe: TLZ, 29.4.2015</ref> En decembro 1892 Tambach-Dietharz fariĝis kapostacio de etfervojlinio disde Georgenthal: persona trafiko ĉesis en septembro 1969 kaj vara en decembro 1995. La taluso poste estiĝis biciklovojo. == Vidindaĵoj == *[[Muzeo Lohmühle (Tambach-Dietharz)|Muzeo Lohmühle]] *[[Saŭropado (Georgenthal)|Saŭropado]] ĉirkaŭ Bromacker == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{de}}) ==Notoj== <references/> {{projektoj}} {{distrikto Gotha}} {{Ĝermo|Germanio}} [[Kategorio:Distrikto Gotha]] [[Kategorio:Urboj de Turingio]] 90flc7azkxy356tk9yg5psm12ykh896 0 186873 9491025 9487179 2026-10-10T02:42:40Z Stephan1000000 118133 1216 9491025 wikitext text/x-wiki {{Polurinda}} {{Informkesto animemangao | titolo = Detektivo Konan | originalatitolo = 名探偵コナン <br /> [Meitantei Konan] | bildo = Detective Conan Volume 1.png | bildpiedo = Unua volumo de la mangao | ĝenro = [[detektivo]], [[komedio]], [[dramo]] | porkiu = [[ŝonen]] | produktolando = [[Japanio]] | originalalingvo = [[Japana lingvo|la japana]] }} {{Informkesto animemangao | titolo = [[Mangao]] | aŭtoro = [[Aojama Goŝo]] | publikiginto = [[Ŝogakukan]] | magazino = [[Weekly Shōnen Sunday]] | aperdato = 19a de januaro 1994 — nun | volumoj = 108 }} {{Informkesto animemangao | titolo = [[Animeo]] ([[televida serio|tv]]) | reĝisoro = [[Kodama Kenĝi]] <br /> [[Jamamoto Jasuiĉiro]] | produktisto = Suŭa Miĉihiko <br /> Joŝioka Masahito | muziko = Ono Kacuo | studio = [[TMS Entertainment]] | televidareto = [[Nippon Television|NTV]], [[Yomiuri TV]], [[Animax]] | aperdato = 8a de januaro 1996 — nun | epizodoj = 1216 }} {{Informkesto animemangao/fino }} '''''Detektivo Konan''''' ([[Japana lingvo|japane]]: 名探偵コナン [''Meitantei Konan''], laŭvorte: ''Majstrodetektivo Konan'') estas japana detektivtema [[mangao|mangaa]] serio verkita de [[Aojama Goŝo|Aojama Gosho]] ekde 1994 kaj ankoraŭ ne finita. Pro la granda sukceso de tiu mangao nun ankaŭ animea televidserio, animaciaj filmoj kaj doramao estis produktitaj en [[Japanio]]. La rakonto koncentriĝas sur Shinichi Kudo, fama adoleska detektivo kiu estas venenita de misteraj viroj, sed anstataŭ morti, li ŝrumpas ĝis la mezuro de infano. Post ĉi tio, Shinichi decidas ŝanĝi sian nomon al Conan Edogawa por protekti siajn proksimulojn, trovi sufiĉajn pruvojn por detrui la misteran organizon kaj trovi antidoton kiu igos lin juna viro denove. == Ĉefaj roluloj == * '''Ŝiniĉi Kudo''' (工藤新一 [''Kudō Shinichi'']), en sia malgranda formo: '''Konan Edogaŭa''' (japane: 江戸川コナン [''Edogawa Conan'']) : [[Sejuo|Voĉaktoro]] — [[Jamaguĉi Kappej|Jamaguchi Kappej]] (Shinichi), [[Takajama Minami|Takayama Minami]] (Conan) Ŝiniĉi estis 17-jara lernejano kaj sukcesa [[detektivo]] ĝis la "nigraj homoj" kaptis lin kaj trinkigis al li misteran toksinon, kiu ŝrumpigis sian korpon tiele, ke li nun aspektas 7-jaraĝa. Shinichi uzas la pseŭdonimon Conan Edogawa kaj surhavas okulvitrojn. Lia amiko Agasa helpas lin loĝi en la domo de sia amikino Ran Mori. La malgranda Konan apogas nun la patron de Ran, kiu estas mallerta detektivo, kaj samtempe Konan devas zorgi, ke neniu komprenu ke estas Konan tiu, kiu solvis la kazojn. * '''Ran Mori''' (毛利蘭 [''Mōri Ran'']) : [[Sejuo|Voĉaktoro]] — [[Ŭakana Jamazaki]] Ran estas samklasanino kaj amikino de Ŝiniĉi jam ekde infanĝardena tempo. Ŝi elkore amas Ŝiniĉi, sed hezitas diri tion al li — same kiel li. Ran serĉas daŭre la malaperintan Ŝiniĉi-n, kaj kelkfoje suspektas, ke Konan estas Ŝiniĉi, sed li ĉiam sukcesas trompi ŝin — li estas konvinkita, ke ŝi nepre malkaŝus lin kaj estus murdita de la "Nigraj Homoj", se ŝi scius la sekreton. * '''Mori Kogoro''' (毛利小五郎 [Mōri Kogorō]) : [[Sejuo|Voĉaktoro]] — [[Kamiya Akira]] (epizodoj 1—548), [[Kojama Rikija]] (epizodoj 553—nun) Patro de Ran kaj eks-policano, kiu devis rezigni sian eksan laboron post kiam li pafis sian edzinon en la gambon por savi ŝin el ostaĝeco. Poste ŝi forlasis Kogoro-n kaj nun loĝas aparte. Kogoro loĝas kune kun sia filino Ran kaj laboras kiel sensukcesa privata detektivo ĝis la apero de Konan. Konan solvas nun la kazojn, poste plej ofte endormigas Kogoro-n kaj anoncas la solvon uzante la voĉon de Kogoro (danke al voĉŝanĝilo de d-ro Agasa), kredigante ĉiujn, ke la "Dormanta Kogoro" solvis ĝin. Kaj la drinkemulo Kogoro volonte kredas, ke vere estis li mem, kiu solvis la kazon, kiam li revekiĝas. Kogoro estas ne nur fervora admiranto de la kantistino Okino Joko, sed ankaŭ [[amaĵisto]] en la ĉeesto de ĉiu bela virino. * '''Hagase Agasa''' (阿笠博士 [Agasa hakase], laŭvorte: '''[[doktoro|d-ro]] Agasa''') : [[Sejuo|Voĉaktoro]] — [[Ogata Keniĉi]] Inventisto kaj amiko de la familio Kudo, kiu helpas al Ŝiniĉi/Konan kaj donas al li specialajn inventaĵojn, kiujn Konan bezonas por kaŝi siajn aktivecojn, kiel ekz. la elektronan voĉŝanĝilon kamuflitan kiel bantkravato, aŭ la senbruan narkotan pistolon kamuflitan kiel brakhorloĝo. Lia plena nomo estas Agasa Hiroŝi. * '''Megure kejbu''' (目暮警部 [Megure keibu], laŭvorte: '''Polica inspektoro Megure''') : [[Sejuo|Voĉaktoro]] — [[Ĉafurin]] La zorgema estro de la murdkomisiono kaj eks-superulo de Kogoro, Megure ofte aperas en la serio, ĉar Tokio estas lia sfero de kompetenteco. * '''Ĝin''' kaj '''Ŭokka''' (ジン [Ĝin] & ウォッカ [Ŭokka], Laŭvorte: '''Ĝino''' & '''Vodko''') : [[Sejuo|Voĉaktoro]] — [[Hori Jukitoŝi]] (Ĝin), [[Taĉiki Fumihiko]] (Vodko) Ĝino kaj Vodko estas la kaŝnomoj de du membroj de la krima "Nigra Organizo", kiu minacas per murdo ĉiun, kiu provas serĉesploradi tiun organizon. Ĝino estis la ulo, kiu, kun intenco murdi lin, trinkigis al Ŝiniĉi la eksperimentan toksinon APTX 4869, sed Ŝiniĉi ne mortis kaj juniĝis je dek jaroj. Nun tre gravas por Ŝiniĉi, ke la "Nigra Organizo" ne eltrovu tiun fakton. La membroj de la "Nigra Organizo" emas vesti sin per nigraj vestoj kaj uzas la nomojn de drinkaĵoj kiel kaŝnomoj. * '''Ajumi''', '''Genta''' kaj '''Micuhiko''' (歩美 [Ajumi], 元太 [Genta], 光彦 [Micuhiko]) : [[Sejuo|Voĉaktoro]] — [[Iŭaj Jukiko]] (Ajumi), [[Otani Ikue]] (Micuhiko), [[Takagi Ŭataru]] (Genta) Tri samklasanoj de la malgranda Konan, kiuj amikiĝas kun li kaj fondas detektivan klubon. Kelkfoje ili povas helpi al Konan solvi kazon. Al Genta kaj Micuhiko plaĉas Ajumi, sed Ajumi interesiĝas nur pri Konan. * '''Mijano Ŝiho''' (宮野志保 [Mijano Ŝiho]), en ŝia malgranda formo: '''Hajbara Aj''' (灰原哀 [Haibara Ai]) : [[Sejuo|Voĉaktoro]] — [[Hajaŝibara Megumi]] Komence la 18-jara Ŝiho estis biokemiistino, havante la kaŝnomon Ŝereo, apartenis al la "Nigra Organizo", kaj inventis la APTX 4869. Post kiam ŝia pliaĝa fratino Akemi estis murdito de Ĝino, ŝi kontraŭstaris al la "Nigra Organizo" kaj estis kaptita. Atendante sian ekzekuton, ŝi mem englutis la [[toksino]]n kaj kiel Konan malgrandiĝis. Tiele ŝi sukcesis fuĝi kaj kaŝi sin ĉe d-ro Agasa kaj Konan — nur al ili ŝi konfidis sian sekreton. Kiel knabino ŝi uzas la nomon Hajbara Aj kaj iĝas samklasanino de Konan. Aj aliĝas al la detektiva grupo de Ajumi, Genta kaj Micuhiko. * '''Suzuki Sonoko''' (鈴木園子 [Suzuki Sonoko]) : [[Sejuo|Voĉaktoro]] — [[Macui Naoko]] Sonoko estas el tre riĉa familio, sed ne aroganta. Ŝi estas sincera kaj la plej intima kaj lojala amikino de Mori Ran. Propradire ŝi jam havas amikon Kjogoku Makoto, sed li estas plejofte malproksime, kaj tiel ŝia romantika koro ne ĉesas serĉi alian sonĝoprincon. == [[Mangao]] == La mangao "Detektivo Konan" aperas regule en la japana magazeno [[Shōnen Sunday]], ĉiun semajnon proksimume 16 paĝoj (= unu "dosiero"), kaj ekde julio 1994 proksimume ĉiun 11-an semajnon tiuj dosieroj aperas kune kiel [[Tankobon|kompila volumo]]. Ĝis marto 2007, en Japanio aperis jam 88 volumoj. == [[Animeo|Animea]] [[televida serio]] == En Japanio ekde la jaro 1996 ankaŭ animea televida serio "Detektivo Konan" estas realigita, kaj ankaŭ la animea serio havas grandan sukceson en multaj landoj. == [[Doramao]] == En Japanio ekde la 2-a de oktobro 2006 nun ankaŭ [[doramao]] (neanimacia televida serio) "[[Detaktivo Konan (doramao)|Detektivo Konan]]" estas elsendita en [[Yomiuri TV]] kaj [[Nippon TV]]. La ĉefrolantoj estas [[Oguri Ŝun]] (kiel Kudo Ŝiniĉi), [[Kurokaŭa Tomoko]] (kiel Mori Ran), kaj [[Ĝinnaj Takanori]] (kiel Mori Kogoro). == Animaciaj filmoj == Suplemente al la rakontoj en la mangao ankaŭ [[Detektivo Konan (filmo)|animaciaj filmoj "Detektivo Konan"]] estas produktita. Ekde la jaro 1997, en aprilo de ĉiu jaro aperas nova filmo: {| class="wikitable" !'''Jaro''' ! '''Titolo laŭvorte tradukita al Esperanto''' ! '''Originala japana titolo''' ! '''Transskribita japana titolo''' ! '''Angla titolo''' |- ||1997||Horloĝ-mekanismo en la ĉielskrapulo||時計じかけの摩天楼||[Tokei-ĝikake no matenrō]||The Time-Bombed Skyscraper |- ||1998||La 14-a celo||14 番目の標的||[Ĝūyon-banme no tāgetto]||The Fourteenth Target |- ||1999||La sorĉisto de la jarcenta fino||世紀末の魔術師||[Seikimacu no maĝucuŝi]||The Last Wizard of the Century |- ||2000||La murdisto en la pupilo||瞳の中の暗殺者||[Hitomi no naka no ansacuŝa]||Captured in her Eyes |- ||2001||Retronombrado al ĉielo||天国へのカウントダウン||[Tengoku e no kauntodaun]||Countdown to Heaven |- ||2002||La fantomo en la strato Baker ||ベイカー街の亡霊||[Beikā-sutoriito no bōrei]||The Phantom of Baker Street |- ||2003||Krucvojo en la labirinto||迷宮の十字路||[Meikjū no kurosurōdo]||Crossroad in the Ancient Capital |- ||2004||La magiisto kun arĝentaj flugiloj||銀翼の奇術師||[Gin-joku no maiiŝan]||Magician of the Silver Sky |- ||2005||Malbonfaraj intencoj super la marhorizonto||水平線上の陰謀||[Suiheisenĝō no sutorateĝii]||Strategy Above the Depths |- ||2006||Rekviemo de la detektivoj||探偵達の鎮魂歌||[Tanteitaĉi no rekuiemu]||The Private Eyes' Requiem |- ||2007||La ĉerko en la profunda bluo||紺碧の棺||Konpeki no ĝorī-roĝā]||Jolly Roger in the Deep Azure |- ||2008||Plena partituro de palpito||戦慄の楽譜||[Senritsu no furu sukoa]||Full Score of Fear |- ||2009||La nigrega persekutanto ||漆黒の追跡者||[Ŝikkoku no ĉejsā]||The Raven Chaser |- ||2010||La perdita ĉiela ŝipo ||天空の難破船||[Tenkū no Rosuto Ŝippu]||The Lost Ship in the Sky |- ||2011||15 minutoj de silento||沈黙の15分|| [Ĉinmoku no Kŭōtā] ||Quarter of Silence |- ||2012||La 11-a avanulo ||11人目のストライカー|| [Ĝūichi-ninme no Sutoraikā]||The Eleventh Striker |} {{Projektoj}} [[Kategorio:Mangao]] [[Kategorio:Detektivaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Animeo]] [[Kategorio:Animeaj filmoj]] [[Kategorio:Animaciaj filmoj]] [[Kategorio:Japanaj televidaj serioj]] [[Kategorio:Fikciaj infanoj|Konan]] [[Kategorio:Fikciaj detektivoj|Konan]] smsvq7r6bewnjkjgd8bkpyfdg8226tw 0 220655 9490842 9348919 2026-10-09T13:25:57Z FrojtikIm 264665 Vilmos neniam loĝis en Vecsés, li nur parte studis tie. 9490842 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | blazono = Coa Hungary Town Vecsés.svg | areo_kodo = 29 | poŝtkodo = 2220 | regiono-ISO=HU-PE | zomo = 10 }} '''Vecsés''' [veĉEŝ] estas [[urbo]] en [[Hungario]] en [[regiono]] [[Meza Hungario]], en [[departemento]] [[Pest]], en [[Distrikto Monor]], kies administra centro ĝi estas. [[Dosiero:Cabbage.jpg|eta|maldekstre|Brasiko - la nomo kungluiĝis kun Vecsés]] == Geografio == [[Dosiero:Vecsés légifotó2.jpg|eta|Aerfoto pri Vecsés]] Vecsés situas sur [[ebenaĵo]], laŭ [[fervojo]] kaj ĉefvojo [[Budapeŝto]]-[[Cegléd]]. Aŭtoŝoseo M0 (ĉirkaŭanta Budapeŝton) preteriras. La urbo kontaktiĝas kun Budapeŝto. Estas malavantaĝo, ke apude funkcias [[flughaveno]] de la ĉefurbo. [[Monor]] troviĝas 16, Budapeŝto 21, Cegléd 50 [[km]]. ==Historio== La urbo estis loĝata en la [[kuprepoko]], poste alvenis [[sarmatoj]]. La komunumo detruiĝis dum la [[turkoj|turka]] erao. En [[1786]] [[ŝvaboj]] refondis ĝin. La dua hungara fervojo inter [[Pest]] kaj [[Szolnok]] portis prosperon. La komunumo famas pri [[brasiko]], kiun la loĝantaro kultivas. Dum la socialisma erao [[kolĥozo]] Ferihegy formiĝis. Nuntempe multaj lokanoj laboras en Budapeŝto. Vecsés iĝis grandvilaĝo en [[1969]], urbo en [[2001]]. == Vidindaĵoj == * [[Preĝejo Koro de Jesuo (Vecsés)]] * [[Preĝejo Apoteozo de Sankta Kruco (Vecsés)]] == Konataj lokuloj == * En Vecsés naskiĝis: ** [[Ferenc Hepp (agronomo)]] ** [[arkitekto]] [[Ferenc Hatlaczky]] ** [[inĝeniero]] [[Pál Michelberger]] ** kuntrejnisto [[György Ádám Kiss]] ** [[skulptisto]] [[György Goldmann]]. * En Vecsés mortis [[verkisto]] [[Ágnes Bálint]]. == Ĝemelurboj == * {{Flago|Germanio}} [[Rheinstetten]], [[Germanio]] * {{Flago|Rumanio}} [[Lăzarea]], [[Rumanio]] == Fontoj == * [http://www.tavolsag.hu/index.asp?go=tavolsag&i1=26815&i2=9566 distancoj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160202224842/http://www.tavolsag.hu/index.asp?go=tavolsag&i1=26815&i2=9566 |date=2016-02-02 }} == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{hu}}) [[Kategorio:Vecsés]] 6zcnq4www4vqa8bq1s77yl40y5qorw1 0 225403 9490985 8239658 2026-10-09T22:02:58Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9490985 wikitext text/x-wiki {{Informkesto nacia himno | nomo = Inno Nazionale della Repubblica | eonomo = Nacia Himno de la Respubliko | flago = Flago-de-San-Marino.svg | kadro = jes | lando = {{San-Marino}} | kantoteksto = [[Federico Consolo]] | muziko = [[Federico Consolo]] | ekde = 1894 | ĝis = | diversaĵoj = }} [[Dosiero:Inno San Marino.jpg|eta|La notoj de la himno]] '''Inno Nazionale della Repubblica''' ([[itala lingvo|itale]] "nacia himno de la respubliko") estas la [[nacia himno]] de [[San-Marino]]. Ĝi posedas nur melodion, ne tekston. La himno estis komponita de [[Federico Consolo]], komponisto kaj [[violono|violonisto]] el San-Marino, kiu bazis ĝin sur [[ĥoralo]] el la [[10-a jarcento]]. Je la {{dato|11|septembro|1894}} la [[Granda kaj Ĝenerala Konsilio (San-Marino)|Granda kaj Ĝenerala Konsilio]] dekretis ĝin kiel nacian himnon. Je la [[30-a de septembro]] ĝi estis unuafoje prezentita en la Publika Palaco. Antaŭ la akcepto de la himno oni sonigis ĉe ŝtataj aranĝoj armean marŝon de ''Ulisse Balsimelli''. Al tiu marŝo ja ekzistis teksto. == Neoficiala teksto == La itala poeto [[Giosuè Carducci]] (1835–1907) verkis tekston, kiu harmonias kun la ritmo de la himno. Jen ĝia itala formo kun laŭvorta, ne laŭforma traduko: {| style="margin-left:40px;" |- ! Originalo !! &nbsp;&nbsp; || traduko |- |Oh antica Repubblica || || Ho antikva respubliko, |- |onore a te virtuosa! || || honoron al vi multvirta! |- |Onore a te || || Honoron al vi, |- |oh antica Repubblica! || || ho antikva respubliko! |- |Onore a te virtuosa! || || Honoron al vi multvirta! |- |Onore a te, || || Honoron al vi, |- |Generosa, fidente, virtuosa. || || grandanima, fidoplena, multvirta! |- |Oh, Repubblica, || || Ho, respubliko, |- |Onore e vivi eterna || || honoron, kaj vivu eterne |- |Con la vita || || kun la vivo |- |E gloria d'Italia || || kaj la gloro de Italio! |- |Oh antica Repubblica || || Ho antikva respubliko, |- |Onore a te. || || honoron al vi! |} La sanmarina registaro neniam oficiale aprobis aŭ agnoskis tiun tekston. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://web.archive.org/web/20060625163706/http://www.mobilemine.net/San_Marino/Anthem_Of_San_Marino-0_1783002.mp3 La himno] en aranĝo [[MP3]] {{Naciaj himnoj de Eŭropo}} [[Kategorio:Naciaj himnoj|San-Marino]] [[Kategorio:Naciaj simboloj de San-Marino]] [[Kategorio:Kulturo de San-Marino]] 496mr4kv7egnoekhfaixrpg7u75n0tw 0 233375 9490893 9324353 2026-10-09T15:45:22Z Sj1mor 12103 9490893 wikitext text/x-wiki {{Informkesto aktoro | dosiero = Marion_Cotillard_at_2019_Cannes.jpg }} '''Marion COTILLARD''' {{prononco|marjo^''n'' kotijar}} (naskiĝis {{naskiĝtago kaj aĝo|1975|9|30}} en [[Parizo]]) estas franca aktorino naskita de patrino [[Niseema Theillaud]], komediistino kaj patro [[Jean-Claude Cotillard]], reĝisoro. == Biografio == Ekde infanaĝo '''Marion''' banis sin en artista medio, pere de siaj gepatroj kaj ankaŭ siaj du fratoj, pli junaj ol ŝi, ĝemeloj Quentin (pentristo kaj skulptisto) kaj Guillaume (verkisto) naskiĝintaj la {{daton|6|novembro|1977}}. Ŝia unua teatraĵo, ''Y a des nounous dans le placard'' estis reĝisorita de ŝia kuzo Laurent. En 1994, ŝi ricevis la unuan premion de la Konservatorio pri drama arto de [[Orléans]]. En 2008, venas "kronigo" pro ŝia "enkorpigita" interpretado de ''[[La Môme (filmo)|La Môme]]'' [[Édith Piaf|Piaf]] en la filmo de [[Olivier Dahan]]. * La {{daton|14|januaro|2008}}, ŝi ricevas [[Golden Globe]] por "plej bona interpretado en komedio aŭ [[muzikalo]]". * Kelkajn tagojn poste, ŝi ricevas la [[BAFTA]] por plej bona aktorino (kio estas premiero por franca aktorino). * Poste venas semajnfino de kronigado: la {{daton|22|februaro|2008}}, ŝi ricevas la [[César]] pro plej bona aktorino kaj, la {{daton|24|februaro|2008}} ŝi ricevas la [[Akademia Premio|Oskaron]] por plej bona aktorino (kio estas granda premiero por filmo en la [[franca lingvo]]). Antaŭ ŝi, nur [[Sophia Loren]] ricevis [[Akademia Premio|Oskaron]] por plej bona aktorino por filmo en alia lingvo ol la angla (por ''[[La Ciociara]]'' en 1962), kaj la sola francino (por filmo en la [[angla lingvo]]) estis [[Simone Signoret]] (por ''[[Les chemins de la haute ville]]'' en 1960). Inter 2007 kaj 2025<ref>{{Citaĵo el la reto|url=https://www.leparisien.fr/culture-loisirs/cinema/marion-cotillard-et-guillaume-canet-annoncent-leur-separation-apres-18-ans-de-vie-commune-27-06-2025-6UMHOFJSWBD2DHPTCPHIY4JEF4.php|titolo=Marion Cotillard et Guillaume Canet annoncent leur séparation après « 18 ans de vie commune »|aŭtoro=|dato=2025-06-27|lingvo=fr|eldonejo=Le Parisien}}</ref>, ŝi estas fianĉino de aktoro [[Guillaume Canet]]. Ŝi estas ekologia aktivulo en [[Greenpeace]]. == Komediistino == '''Marion Cotillard''' debutis per roloj en televidaj serioj kiel ''[[Highlander]]'' aŭ ''[[Extrême Limite]]'', poste per unuaj roloj en kino, interalie en filmo ''[[La Belle Verte]]''. La filmo ''[[Taxi]]'' produktita de [[Luc Besson]] rivelis ŝin al la publiko. Ŝi poste estis spektebla en ''[[La Mouette]]'', en ''[[Lisa]]'' kun [[Benoît Magimel]] kaj [[Jeanne Moreau]]. En 2001 ŝi interpretis la duoblan ĉefan rolon de ''[[Les jolies Choses]]'', kio havigis al ŝi nomumon al [[César]] por plej bona virina espero. Post ''[[Taxi 3]]'' en 2002, kie ŝi aktoris sen ebleco legi la scenaron kaj volante seniĝi je sia bildo de pupo, ŝi avertis la produktoron [[Luc Besson]], ke ŝi ne plu volas partopreni la teamon. En 2003, reĝisoro [[Tim Burton]] ofertis al ŝi unua rolon en lia usona filmo, ''[[Big Fish]]''. En 2004, ŝia rolo de ''Tina Lombardi'' en ''[[Un long dimanche de fiançailles (filmo)|Un long dimanche de fiançailles]]'' de [[Jean-Pierre Jeunet]] havigis al ŝi [[César]]-on por plej bona aktorino en dua rolo. En 2006, ŝi ludis rolon de [[Édith Piaf]] en la filmo de [[Olivier Dahan]], ''[[La Môme (filmo)|La Môme]]'', kie ŝia interpretado estis laŭdita de recenzo. Dum elekto de aktorino, ŝi konkuris kun [[Audrey Tautou]], sed ŝin aktive subtenis la reĝisoro [[Olivier Dahan]], pro kio televida firmao [[TF1]] trionigis sian financan partoprenon. Tiu rolo havigos al ŝi multnombrajn premiojn, interalie [[Golden Globe]], [[César]] por plej bona aktorino kaj ĉefe [[Akademia Premio|Oskaro]] de kino 2008, kiu rekompencas la aktorinon. == Filmografio == === Filmoj === * 1994: ''[[Histoire d'un garçon qui voulait qu'on l'embrasse]]'' de [[Philippe Harel]] * 1996: ''[[Comment je me suis disputé...(ma vie sexuelle)]]'' de [[Arnaud Desplechin]] * 1996: ''[[La Belle Verte]]'' de [[Coline Serreau]] * 1998: ''[[Taxi]]'' de [[Gérard Pirès]]: ''Lily Bertineau'' * 1999: ''[[La Guerre dans le haut pays]]'' de [[Francis Reusser]]: ''Julie Bonzon'' * 1999: ''[[Du bleu jusqu'en Amérique]]'' de [[Sarah Lévy]] * 2000: ''[[Taxi 2]]'' de [[Gérard Krawczyk]] * 2000: ''[[Furia]]'' de [[Alexandre Aja]] * 2001: ''[[Les Jolies Choses]]'' de [[Gilles Paquet-Brenner]] * 2001: ''[[Lisa (filmo)|Lisa]]'' de [[Pierre Grimblat]] * 2002: ''[[Une affaire privée]]'' de [[Guillaume Nicloux]]: ''Clarisse Entoven'' * 2003: ''[[Taxi 3]]'' de [[Gérard Krawczyk]] * 2003: ''[[Jeux d'enfants]]'' de [[Yann Samuell]]: ''Sophie Kowalsky'' * 2003: ''[[Big Fish]]'' de [[Tim Burton]]: ''Joséphine'' * 2004: ''[[Un long dimanche de fiançailles (filmo)|Un long dimanche de fiançailles]]'' de [[Jean-Pierre Jeunet]]: ''Tina Lombardi'' * 2005: ''[[Innocence]]'' de [[Lucile Hadzihalilovic]] * 2005: ''[[Sauf le respect que je vous dois]] '' de [[Fabienne Godet]] * 2005: ''[[La Boîte noire]]'' de [[Richard Berry]] * 2005: ''[[Edy]]'' de [[Stéphan Guérin-Tillié]] * 2005: ''[[Cavalcade]]'' de [[Steve Suissa]] * 2005: ''[[Ma vie en l'air]]'' de [[Rémi Bezançon]] * 2005: ''[[Mary (filmo)|Mary]]'' de [[Abel Ferrara]]: ''Gretchen Mol'' * 2006: ''[[Toi et moi]]'' de [[Julie Lopes-Curval]] * 2006: ''[[Fair play]]'' de [[Lionel Bailliu]] * 2006: ''[[Dikkenek]]'' de [[Olivier Van Hoofstadt]] * 2006: ''[[Une grande année]]'' de [[Ridley Scott]]: ''Fanny Chenal'' * 2007: ''[[La Môme (filmo)|La Môme]]'' de [[Olivier Dahan]]: ''[[Édith Piaf]]'' * 2009: ''[[Public Enemies]]'' de [[Michael Mann]] kun [[Johnny Depp]] * 2009: ''[[Nine (filmo)|Nine]]'' de [[Rob Marshall]] kun [[Nicole Kidman]] * 2010 : ''[[Inception]]'' de [[Christopher Nolan]] : Mallorie Cobb, diris Mal * 2010 : ''[[Les Petits Mouchoirs]]'' de [[Guillaume Canet]] : Marie * 2011 : ''[[Midnight in Paris]]'' de [[Woody Allen]] : Adriana * 2011 : ''[[Contagion|Contagion]]'' de [[Steven Soderbergh]] : Dortorino Leonora Orantes * 2012 : ''[[De rouille et d'os]]'' de [[Jacques Audiard]] : Stéphanie * 2012 : ''[[The Dark Knight Rises]]'' de [[Christopher Nolan]] : Miranda Tate / Talia Al Ghul * 2013 : ''[[Blood Ties]]'' de [[Guillaume Canet]] : Monica * 2013 : ''[[The Immigrant (filmo de 2013)|The Immigrant]]'' de [[James Gray]] : Ewa Cybulska * 2014 : ''[[Anchorman 2: The Legend Continues]]'' de [[Adam McKay]] : La kanada prezentisto <small>([[cameo]])</small> * 2014 : ''[[Deux Jours, une nuit]]'' de la [[Dardenne gefratoj]] : Sandra * 2015 : ''[[Macbeth (film, 2015)|Macbeth]]'' de [[Justin Kurzel]] : [[Lady Macbeth]] * 2016 : ''[[Juste la fin du monde]]'' de [[Xavier Dolan]] : Catherine * 2016 : ''[[Mal de pierres]]'' de [[Nicole Garcia]] : Gabrielle * 2016 : ''[[Allied]]'' de [[Robert Zemeckis]] : Marianne Beausejour * 2016 : ''[[Assassin's Creed (film)|Assassin's Creed]]'' de [[Justin Kurzel]] : Dr. Sofia Rikkin * 2017 : ''[[Rock'n Roll (film, 2017)|Rock'n' Roll]]'' de [[Guillaume Canet]] : Marion Cotillard * 2017 : ''[[Les Fantômes d'Ismaël]]'' d'[[Arnaud Desplechin]] : Carlotta * 2018 : ''[[Gueule d'ange]]'' de [[Vanessa Filho]] : Marlène * 2019 : ''[[Nous finirons ensemble]]'' de [[Guillaume Canet]] : Marie * 2021 : ''[[Annette (filmo de 2021)|Annette]]'' de [[Leos Carax]] : Ann Defrasnoux * 2022 : ''[[Frère et Sœur (film)|Frère et Sœur]]'' d'[[Arnaud Desplechin]] : Alice * 2023 : ''[[Astérix et Obélix : L'Empire du Milieu]]'' de [[Guillaume Canet]] : [[Cléopâtre VII|Cléopâtre]] * 2023 : ''[[Little Girl Blue (film)|Little Girl Blue]]'' de [[Mona Achache]] : [[Carole Achache]] * 2023 : ''[[Lee Miller (filmo de 2023)|Lee Miller]]'' d'[[Ellen Kuras]] : [[Solange d'Ayen]] === Kurtfilmoj === * 1996: ''Snuff Movie'' * 1996: ''[[L'@mour est à réinventer]], dix histoires d'amour au temps du sida'', segment ''La Mouette'' de [[Nils Tavernier]] * 1997: ''Affaire classée'' de [[Luc Gallissaires]] * 1997: ''La Sentence'' * 1998: ''La Surface de réparation'' * 1999: ''L'Appel de la cave'' * 2000: ''Le Marquis'' * 2001: ''Heureuse'' de Céline Nieszawer * 2001: ''Boomer'' * 2010 : ''Forehead Tittaes'' de Jake Toranzo Szymanski : Sin mem * 2022 : ''Rencontre(s)'' de Mathias Chelebourg : [[Coco Chanel]] === Televido === * 1993: ''[[Highlander]]'' * 1994: ''[[Extrême limite]]'' * 1996: ''[[Chloé]]'' * 1998: ''[[Interdit de vieillir]]'' * 2001: ''[[Les Redoutables]]'': ''Doggy Dog'' * 2001: ''[[Une femme piégée]]'' de [[Laurent Carcélès]] * 2013 : Skizo ''L'ours'' en ''[[Le Débarquement]]'' : La urso * 2015 : ''[[Casting(s)]]'', de [[Pierre Niney]] kaj Ali Marhyar - skizo ''Battle de rap'' : Ŝin mem * 2021 : ''[[La Vengeance au triple galop]]'' d'[[Alex Lutz]] : Kim Randall, la stilisto * 2023 : ''[[Extrapolations]]'' (televidserio) de [[Scott Z. Burns]] : Sylvie Bolo == Premioj == * 2004: [[Trophée Chopard]] por ina revelacio dum [[Festivalo de Cannes]] * 2005: [[César]] por plej bona aktorino en dua rolo por ''[[Un long dimanche de fiançailles (filmo)|Un long dimanche de fiançailles]]'' * 2007: [[Swann d'Or]] por plej bona aktorino en Film-Festivalo de [[Cabourg]] por ''[[La Môme (filmo)|La Môme]]'' * 2007: Premio por «Aktorino de l'jaro» pro ŝia interpreto de [[Édith Piaf]] en ''[[La Môme (filmo)|La Môme]]'' en Film-Festivalo de [[Hollywood]] * 2008: [[César]] por plej bona aktorino por ''[[La Môme (filmo)|La Môme]]'' * 2008: [[Akademia Premio|Oskaro]] por plej bona aktorino por ''[[La Môme (filmo)|La Môme]]'' * 2008: [[Golden Globe]] de la Golden Globe Award: Plej Bona Aktorina Ludado en filmo - Muzikalo aŭ Komedio (''Best Performance by an Actress in a Motion Picture - Musical or Comedy'') pro ŝia interpreto de [[Édith Piaf]] en ''[[La Môme (filmo)|La Môme]]'', de [[Olivier Dahan]] * 2008: [[BAFTA]] por plej bona aktorino por [[La Môme (filmo)|La Môme]] * 2008: [[Lumière]] 2008 por plej bona aktorino pro ŝia interpreto en ''[[La Môme (filmo)|La Môme]]'' * 2008: Premio por plej bona revelacio pro ŝia ludado en ''[[La Môme (filmo)|La Môme]]'', dum la 19-a Film-Festivalo de [[Palm Springs]]. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Oficiala retejo|http://cotillard.net}} * [http://www.marion-cotillard.fr Neoficiala TTT-ejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20080226011436/http://www.marion-cotillard.fr/ |date=2008-02-26 }} * {{Instagram}} * {{IMDb nomo|0182839}} * {{Amg nomo|195575}} * {{Box Office Mojo nomo}} * {{Metacritic nomo}} * {{Rotten Tomatoes nomo}} == Referencoj == {{Referencoj}} {{Portalstrio|Biografio|Filmo|Televido}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Cotillard, Marion}} [[Kategorio:Naskiĝintoj la 30-an de septembro]] [[Kategorio:Francaj aktoroj]] [[Kategorio:Francaj muzikistoj]] [[Kategorio:Oskar-premiitoj]] [[Kategorio:Akademia Premio por plej bona aktorino]] [[Kategorio:BAFTA-premiitoj‎]] [[Kategorio:Premiitoj de Ora Globo‎]] [[Kategorio:César-premiitoj]] 69jd8ow8xq8udxhthmioj75bw5zzauf 0 235636 9491011 9218943 2026-10-10T00:40:04Z Xqbot 13076 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Fluta kraktiko]] 9491011 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Fluta kraktiko]] 9yj3m1i51gtyyu5yzn9sfrb9s4fnxlz 0 239395 9490828 6760421 2026-10-09T13:17:08Z Carsten Steger 186604 Aerial image of Brenay Glacier inserted. 9490828 wikitext text/x-wiki {{Informkesto glaĉero |nomo=Brenay-Glaĉero |dosiero=[[Dosiero:Aerial image of Brenay Glacier (view from the southwest).jpg|center|300px]] |ŝtato=Svislando |latitudo=46/59/0/N |longitudo=7/26/40/E |regiono-ISO=CH |estiĝo=Pigne d'Arolla |longeco=5,95 |larĝeco=0,7 |areo=9,96 |kvanto=1 |elfluanto=''Dyure du Brenay''→<br />[[Dranse]]→[[Rodano]] |kresko=36,2 m retiriĝo en 2007 |listo=[[Listo de la glaĉeroj de Svislando|Glaĉeroj de Svislando]] }} '''Brenay-Glaĉero''' (france '''Glacier du Brenay''', germane '''Brenaygletscher''') estas [[valglaĉero]] en la [[Kantono Valezo|Valezaj]] [[Alpoj]] en [[Svislando]]. La [[glaĉero]] havas longecon de 5,95&nbsp;km, averaĝan larĝecon de 0,7&nbsp;km kaj kovras kun [[tributglaĉero]]j areon de 9,96&nbsp;km². <!--Ĝiaj mezaj koordinatoj estas {{koordinatoj gms|46|59|0|N|7|26|40|E}}.--> == Priskribo == Brenay-Glaĉero estiĝas el du preskaŭ samgrandaj flankbrakoj. La ĉefglaĉero havas sian originon je la sudflanko de la kresto inter [[Serpentine]] (3789 m s.m.) kaj [[Pigne d'Arolla]]. Ĝi fluas sudokcidenten paralele al [[Otemma-Glaĉero]], de kiu ĝi estas disigita per la kresto de ''Portons'' (kun alteco de ĝis 3513 m s.m.). En nordo ekzistas tra la [[firno|firnkovrita]] pasejo ''Col du Brenay'' (3639 m s.m.) konekto kun [[Tsijiore-Nouve-Glaĉero]]. Okcidente de la kresto de Serpentine '''Serpentine-Glaĉero''' (france '''Glacier de la Serpentine''', germane '''Serpentinegletscher'''), la ĉefa [[tributglaĉero]] de Brenay-Glaĉero havas sian originon je la sudflanko de [[Mont Blanc de Cheilon]]. Ankaŭ ĉi-tiu glaĉero estas nordoriente tra la glaĉerpasejo ''Col de la Serpentine'' (3547 m) ligita kun la firnareoj de Tsijiore-Nouve- kaj [[Cheilon-Glaĉero]]. Je la sudpiedo de [[Ruinette]], de kie alfluas pliaj firnkampoj, Serpentine-Glaĉero alfluas al Brenay-Glaĉero. La [[glaĉerlango]] de Brenay-Glaĉero nuntempe finiĝas je alteco de 2580 m s.m., kie fontas la rivero ''Dyure du Brenay'' kiu iomete supre de la [[baraĵlago]] [[Lago de Mauvoisin|de Mauvoisin]] al [[Dranse|Dranse de Bagnes]], alfluanto de [[Rodano]]. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://glaciology.ethz.ch/messnetz/glaciers/breney.html Brenay-Glaĉero sur la Svisa Glaĉermezurreto de ETH-Zuriko] {{Glaĉeroj en Svislando}} [[Kategorio:Glaĉeroj en Svislando]] [[Kategorio:Glaĉeroj de la Alpoj]] [[Kategorio:Kantono Valezo]] dd33300cb6nqter5djjqm0prxwlxym3 0 250248 9491056 8763958 2026-10-10T05:38:50Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9491056 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Ivan Gotlib (Bogumił) BLOCH''' ([[pole]]: Jan Gotlib Bloch; {{lang-ru|Иван Станиславович Блиох}}; [[germane]]: Johann von Bloch; [[angle]]: Ivan Stanislavovic Bloch; [[france]]: Jean de Bloch; naskiĝis la [[24-an de julio]] [[1836]] en [[Radom]]; mortis la [[7-an de januaro]] [[1902]] en [[Varsovio]]), konata kiel '''''fervojreĝo''''' estis financulo, industriestro kaj fervojpioniro en [[Kongresa Pollando]] kaj en la [[Rusa Imperio]], kiu dediĉis sian privatan vivon al analizo de la evoluo de moderna [[industria militado]] siatempe. Nuntempa militteorio traktas Bloch kiel la militindustria versio de [[Carl von Clausewitz|Clausewitz]] de la fruaj 1900-aj jaroj. == Vivo == Bloch Naskiĝis [[Judoj|juda]] kaj konvertiĝis al [[kalvinismo]], kaj multe klopodis kontraŭbatali la ĝeneralajn [[Antisemitismo|antisemitajn]] politikojn de la [[Caro|cara]] registaro, kaj simpatiis al la novnaskita [[Cionismo|cionisma]] movado. Bloch studis en la [[Berlina Universitato]], laboris en varsovia banko kaj poste translokiĝis al [[St-Peterburgo|St. Peterburgo]], ĉefurbo de la [[Rusia Imperio|Rusa Imperio]]. Tie, li partoprenis en la disvolviĝo de la [[Rusiaj Fervojoj|rusaj fervojoj]], kaj financante la konstruadon de novaj fervojoj kaj verkante esplorartikolojn pri la temo. Li fondis plurajn bankajn, [[Kredito|kreditajn]] kaj [[Asekura kompanio|asekurajn]] kompaniojn. En 1877 li estis nomumita membro de la Scienca Komitato de la Rusa Financa Ministerio. == Verkado == Bloch estis sufiĉe impresita de la nedisputebla [[Francia-Prusia Milito|prusa venko super Francio]] en 1870 kaj antaŭvidis, kiel teknologiaj kaj aliaj ŝanĝoj en militado ŝanĝos la naturon de la batalado kaj igos ĝin de ĝia akceptebla versio siatempe al fakte neatingebla efektivaĵo. Laŭ ĉi tio li alvenis al la konkludo, ke ne eblos solvi politikajn konfliktojn per milita konflikto en la estonteco kaj publikigis sian sesvoluman verkon "''Ĉu milito nun neeblas''" <ref>''Budushchaya voina i yeyo ekonomicheskie posledstviya'' (Ruse: Будущая война и её экономические последствия, estonta milito kaj ĝiaj ekonomiaj sekvoj), popularigita en la angla traduko kiel ''[https://archive.org/stream/iswarnowimpossib00bloc#page/n3/mode/2up Is War Now Impossible]?''</ref> en [[Parizo]], en 1898, kiu antaŭvidis la detruega efiko de modernaj militagadoj. Per tiu verko li antaŭdiris ke, kontraŭe al tiutempa populara kredo, militoj fariĝos tiom sanga, multekosta kaj longedaŭra, ke la venkanta flanko estos tiu, kiu povus prokrasti la neeviteblan [[Depresio (ekonomiko)|ekonomian disfalon]] plej longe. Por disvastigi siajn ideojn li partoprenis la [[Traktatoj de Hago|packonferencoj de Hago]] en [[1899]] kaj fondis la unuan muzeon por milito kaj paco en [[Luzern]], [[Svislando]]<ref>[http://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9506EFDC113DEE32A2575AC2A9609C946397D6CF A Museum of Peace and War; Interesting Collections Donated by M. de Bloch Just opened to the Public. NYT June 29, 1902, Sunday]</ref>. Bloch estis nomumita por la [[Nobel-premio pri paco]] en 1901. == Influo == Bloch partoprenis la [[Traktatoj de Hago|packonferencon en Hago]] en 1899, eble laŭ invito de caro [[Nikolao la 2-a (Rusio)|Nikolao la 2-a]], kies konsilito li estis. Tie li disdonis sian libron al reprezentantoj de 26 landoj. La ideoj de Bloch disvastiĝis sed estis ignoritaj aŭ malakceptitaj. Bloch decidis kontakti [[Publika opinio|publikan opinion]] rekte per la gazetaro por preterpasi la administracion kaj militistaron, sed senrezulte. Bloch skribis en artikolo en brita ĵurnalo: <blockquote>Post 14 jaroj esplorante la militon en ĉiuj ĝiaj stadioj kaj flankoj, mi estis mirinta malkovri, ke la rimarkinde okazanta [[Industria revolucio|revolucio]], frakasante [[Glavo|glavojn]] en [[Fosilo|fosilojn]], estis apenaŭ distingita de spertulaj gardistoj, kies rolo estas atentado de la aferoj. En mia laboro pri la estonta milito mi prenis sur min priskribi ĉi tiun interesan procezon. Kiel verkisto al fakuloj, mi sentis la bezonon detaligi kaj la daŭro de la analizo atingis 3 084 paĝojn. La faktoj tie prezentitaj kune, kune kun la konkludoj, kiuj rezultas el ili, funkcias kontraŭ la interesoj de forta komunumo pro la postulata reformo. Ĉi tiu afero mi antaŭvidis ekde la komenco. Kion mi ne antaŭvidis estis obstineco, kiu ne nur retiriĝis de agado, sed celis tordi kaj distordi la faktojn. [[Patriotismo]] estas estiminda, sed danĝera identigi kun la interesoj de aparta loĝantaro. La rigideco, per kiu la milita komunumo aliĝis al la memoro de aferoj, kiuj jam foriris de la mondo, estas kompatinda kaj honorinda. Bedaŭrinde ĝi estas ankaŭ multekosta kaj ege danĝera. Tial mi kuraĝiĝas min turni al la britaj amasoj, kies esencaj interesoj estas en danĝero kaj kies verdikto devas esti definitiva kaj regi. <ref>Jen la angla origino: "Having busied myself for over fourteen years with the study of war in all its phases and aspects, I am astonished to find that the remarkable evolution which is rapidly turning the sword into a ploughshare has passed almost unnoticed even by the professional watchmen who are paid to keep a sharp look-out. In my work on the war of the future I endeavoured to draw a picture of this interesting process. But writing for specialists, I was compelled to enter largely into details, the analysis of which ran into 3,084 pages. The facts which are there garnered together, and the consequences which flow from them, run too strongly counter to the vested interests of the most powerful class of the community to admit of their being immediately embodied in measures of reform. And this I foresaw from the first. What I could not foresee was the stubbornness which [it] not only recoiled from taking action but set itself to twist and distort the facts. Patriotism is highly respectable, but it is dangerous to identify it with the interests of a class. The steadfastness with which the military caste clings to the memory of a state of things which has already died is pathetic and honourable. Unfortunately it is also costly and dangerous. Therefore I venture now to appeal to the British masses, whose vital interests are at stake and whose verdict must be final. </ref> </blockquote>La patriotaj amasoj de Eŭropo ne vekiĝis pro la elvoko de Bloch. La franca [[kavalerio]] kaj la brita [[infanterio]] lernis la instruojn de Bloch nur en [[Prov-eraro|provo kaj eraro]] tuj kiam komenciĝis la neebla milito de Bloch, la unua mondmilito. La monarkioj de la [[Rusia Imperio|rusa caro]] kaj la [[Germana Imperiestro|germana imperiestro]] ankaŭ ne atentis la averton de Bloch pri necesaj revolucioj kaj pagis la prezon en [[ekzekuto]] kaj [[ekzilo]] respektive. La antaŭdiroj de Bloch iris multe preter unua Mondmilito sed ne adekvate taksis [[Taktiko|taktikojn]] kaj nerektan [[Strategio|strategion]] kiel [[Artilerio|artilerion]]. Li ne antaŭvidis la uzon de [[Tanko|tankoj]] kaj [[aerarmeo]]. La dua Mondmilito disvolviĝis tute malsame, kaj ankaŭ la militoj kiuj sekvis. Malgraŭ tio partoj de la analizo de Bloch ankoraŭ validas. Bloch mortis en 1902, antaŭ ol la unua mondmilito pruvis, ke lia antaŭdiro de la siatempa estonta milito estis ĝusta, kaj terura kiel eble ke la milito ankoraŭ eblas. == Lia kontribuo al la teorio de moderna industria militado == En sia verko ''La estonteco de la milito rilate al tekniko, ekonomio kaj politiko,'' Bloch analizis la efikon de teknologia kaj milita progreso sur la naturo de milito. Liaj analizoj estis publikigitaj tra Eŭropo sed ne estis internigitaj inter armeestroj. La ĉefaj punktoj de lia instruado estas: * Progresoj en milita teknologio (kiel senfuma [[pulvo]], plibonigita [[Fusilo|fusila]] projektado, [[Maŝinpafilo|maŝinpafila]] disvolviĝo) donas al la enfosita soldato avantaĝon super atakanta soldato. * Pro la malsupereco de la atakanto, la kutimaj [[Manovro|manovroj]] ([[Kavalerio|kavaleria]] atako aŭ uzo de [[Bajoneto|bajonetoj]]) malaktualiĝis kaj neefikis. * La deziro de ambaŭ flankoj ĝui la avantaĝon kondukos al [[tranĉea milito]]. * Por eviti [[:en:Flanking_maneuver|flankadon]], ambaŭ flankoj plilongigos la frontan linion. * Rapidaj atakoj kaj gigantaj venkoj pasis el la mondo, kaj efektive estas anstataŭataj de situacio de [[nevenkebleco]] ĉe la batalejo. * La bezono konservi longan [[Fronta linio|frontan linion]] longtempe kondukos al pliiĝo de armeoj de kelkaj dekmiloj da soldatoj al milionoj, tiel devigus [[deviga militservo]]. * Militoj fariĝos [[duelo]] de industriaj potencoj, kiu kondukos al ĝenerala ekonomia erozio. * La penado, kiu devigus tian militon priskribitan sur la ekonomio, povas konduki al [[malsatego]], [[Epidemio|epidemioj]], kolapso de la socia strukturo kaj [[Revolucio|revolucioj]]. Bloch eĉ kalkulis, ke elfosita forto havos prioritaton egalan al unu el kvar kontraŭ progresanta infanterio antaŭ ĝi. Tiuj kalkuloj estis la unua ekzemplo de moderna [[rezultesplorado]] (angle, Operations research). == Vidu ankaŭ == * [[Armea-industria komplekso]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.bloch.org.pl/de/ Die Jan-Bloch-Stiftung] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090627011857/http://www.bloch.org.pl/de/ |date=2009-06-27 }} * [https://web.archive.org/web/20160110065707/http://www.bloch.org.pl/pdf/muzeum.pdf Krieg und Frieden im Museum (pdf)] * [http://www.politik.uni-trier.de/pubs/prom/Postmoderner_Krieg_Web.pdf Jörg Wollscheid "Postmoderner Krieg" seite 62-71 (pdf)] {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Bloch, Johann von}} [[Kategorio:Polaj bankistoj]] [[Kategorio:Polaj kalvinistoj]] [[Kategorio:Polaj entreprenistoj]] [[Kategorio:Rusiaj diplomatoj]] [[Kategorio:Viroj]] [[Kategorio:Konvertitoj de judismo al kalvinismo]] [[Kategorio:Rusiaj malfikciaj verkistoj]] [[Kategorio:Polaj malfikciaj verkistoj]] [[Kategorio:Polaj judoj]] [[Kategorio:Rusiaj ekonomikistoj]] [[Kategorio:Fervojo en Rusio]] 65gjm3ngyuunqlkoy34q6rbjthqk2yt 0 277900 9491082 9308002 2026-10-10T07:52:30Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9491082 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''James FALLOWS''' (n. {{daton|2|aŭgusto|1949}} en [[Filadelfio (Pensilvanio)|Filadelfio]], [[Pensilvanio]]) estas [[usono|usona]] [[ĵurnalisto]] de teksto kaj radio kiu laboris ĉe ''[[The Atlantic Monthly]]'' dum pluraj jaroj kaj verkis naŭ libroj. Fallows kaj sia familio lernis [[Esperanto]]n, do ĝi ebligis eniri [[Ĉinio]]n, por partopreni en la [[71-a UK 1986|1986 Universala Kongreso]] en [[Pekino]]<ref>https://archive.is/20120529020601/www.iht.com/articles/2009/03/03/arts/IDSIDE7.php "Illuminating portraits of China" (anglalingva recenzo de libro)</ref>, priverkita en lia libro ''Postcards from Tomorrow Square: Reports from China'' ("Poŝtkartoj de Morgaŭa Placo: Raportoj de Ĉinio"). Li verkis artikolojn por la usonaj gazetoj ''[[Slate]]'', ''Magazino de [[The New York Times]]'', ''[[The New York Review of Books]]'', ''[[The New Yorker]]'', ''[[The American Prospect]]'', kaj aliaj. Li ankaŭ estis la ĉefa diskurso-verkisto de usona prezidento [[Jimmy Carter]] dum la unuaj du jaroj de lia prezidenteco, la plej juna [[verkisto]] havante tiun postenon. Plue li verkis por usona politikisto [[Ralph Nader]]. == Verkaro == * ''The Water Lords: Ralph Nader's study group report on industry and environmental crisis in Savannah, Georgia'' (1971). ISBN 0-670-75160-X * ''Who Runs Congress'' (1972). * ''National Defense'' (1981). ISBN 0-394-51824-1 * ''More Like Us: Making America Great Again'' (1989). ISBN 0-395-49857-0 * ''Looking at the Sun: The Rise of the New East Asian Economic and Political System'' (1994). (reeldonita, 1995) ISBN 0-679-76162-4 * ''Breaking the News: How the Media Undermine American Democracy'' (1996). ISBN 0-679-44209-X. Vintage Paperback (1997) ISBN 0-679-75856-9 * ''Free Flight: Inventing the Future of Travel'' (2001). ISBN 1-58648-140-1 * ''Blind into Baghdad: America's War in Iraq'' (2006). ISBN 978-0-307-27796-1 * ''Postcards from Tomorrow Square: Reports from China'' ISBN 978-0-307-47262-5 == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [https://web.archive.org/web/20100225051050/http://jamesfallows.theatlantic.com/ Oficiala retejo] (angla) == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Usonaj ĵurnalistoj]] [[Kategorio:Usonaj esperantistoj]] {{Vivtempo|Fallows, James}} 3o1kljlsvsvgdamftto9eunhwvvtbfi 0 302769 9490877 8996226 2026-10-09T15:25:35Z Arbarulo 135469 9490877 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | nomo = {{paĝonomo}}<br /><small>{{lang|oc|Vegena}}</small> | tipo = [[Komunumo (Francio)|komunumo]] | regiono = {{Nova Akvitanio}} | departemento = {{Corrèze}} | arondismento = [[arondismento Brive-la-Gaillarde|Brive-la-Gaillarde]] | kantono = ''{{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}'' | titolo de administra unuo1 = Historia regiono | administra unuo1 = {{Limoĝio}} | regiono-ISO=FR-19 | tipo1 = reliefo | tipo2 = reliefo | situo sur mapo2 = Francio | bildo = Vegennes3.jpg <!-- ĉiuj aliaj fotoj jam kolektitaj en julio 2023 estis malsuperaj... --> | bildo-priskribo = | zomo = 11 }} '''Végennes''' - jen [[france]],<!--prononco [{{IFA|}}],--> [[gaskone|gaskon-okcitane]] ''Vegena'' - estas [[Komunumo (Francio)|komunumo]] de [[Francio]]. Ĝi [[Komunumoj de Corrèze|situas en la]] [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Corrèze]], en la administra [[Francaj regionoj|regiono]] [[Nova Akvitanio]] kaj en la historia kultura regiono [[Limoĝio]]. Fine de {{WikidataLoĝantaroDato}} en la komunumo vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la komunumo apartenas al la [[arondismento]] [[arondismento Brive-la-Gaillarde|Brive-la-Gaillarde]] kaj al la [[kantonoj de Francio|kantono]] {{#invoke:Wikidata|claim|P7938|parameter=link}}. La teritorio havas komunan limon kun {{vikidatuma listo|p-kodo=P47|modo=kaj}}. __TOC__ == Geografio == {{paĝonomo}} situas en kampara, maldense loĝata pejzaĝo en la nordokcidenta parto de la [[Centra Masivo]]. La komunumo troviĝas en la geografia baseno de [[Brive-la-Gaillarde]], en la sudokcidenta parto de la departemento. == Historio == La [[Corrèze|departemento Corrèze]] estis oficiale kreita la [[4-an de marto]] [[1790]] dum la [[Franca revolucio de 1789|franca revolucio]]. Végennes antaŭe apartenis al la reĝa provinco [[Limoĝio]]. == Vidu ankaŭ == *[[Komunumoj de Corrèze]] *[[Kantono de Beaulieu-sur-Dordogne]], malfondita en marto 2015 [[Kategorio:Komunumoj de Corrèze]] bhig6rlohncy1o3u9rphxwmbp974nr8 0 327963 9490945 9223686 2026-10-09T16:47:08Z Arbarulo 135469 9490945 wikitext text/x-wiki {{Informkesto libro}} La '''kantiko de la kreitaĵoj'''<ref>La radiko "kantik-" ne estas oficiala, kvankam menciita almenaŭ ekde 1909 (Emile Boirac - Plena Vortaro Esperanto-Esperanta kaj Esperanto-Franca). Oni povas ankaŭ traduki la latinan vorton "''Canticus''" aŭ la italan vorton "''Cantico''" per vortoj kiel kanto, kantaĵo, kantado, preĝkanto kaj similaj.</ref> (ankaŭ latine : «Canticus» aŭ «Laudes Creaturarum»), nomita ankaŭ «Cantico di Frate Sole» (Kantiko de Frato Suno), estas la plej antikva versaĵo de la [[Itala literaturo]]. La aŭtoro estas [[Francisko el Asizo]]; laŭtradicie ĝia redaktado reirus al du jaroj antaŭ la forpaso de la Sanktulo, okazinta en [[1226]]. Pli probablas tamen kio raportita de la biografioj pri Francisko, laŭ kiuj la kantiko estis kreskigita en tri diversaj momentoj. La kantiko estas laŭdo al [[Dio]] kiu fleksiĝas kun kreskanta intenseco kaj energio tra siaj verkoj, fariĝante tiel ankaŭ himno al la vivo; estas, do preĝo en pozitiva perceptado pri la [[naturo]] ĉar en la kreita amplekso reflektiĝas la bildo de la Kreinto: el tio devenas la sento de frateco inter la homo kaj tuta kreaĵaro, kiu multe distanciĝas el ''contemptus mundi'' (malŝato por la mondo), nome de la foriĝo kaj senvalorigo por la tera mondo, signita de la peko kaj de la sufero, tipa de aliaj religiaj tendencoj mezepokaj (ekzemple [[Jacopone el Todi]]). La kreaĵaro fariĝas tiel grandioza instrumento de laŭdo al la Kreinto, kaj la malŝato fariĝas nur konscio pri la kapablo de la kreitaĵaro kontentigi la homan definitivan bezonon. == Sukceso de la Kantiko == La historio pri la sukceso de la «Kantiko» - aŭ pri ĝia estimiĝo kaj kritika taksiĝo - koincidas kun la koncepto mem de «Historio de la itala literaturo». Ĝis la [[17a jarcento]], fakte, Francisko ne estis konsiderita poeto kaj des malpli la Kantiko arta verko. Okazis nur kun la ekestiĝo de la [[historiografio|historiografia]] scienco (ĉevale de la 18a kaj de la 19a jarcentoj) kaj kun la idealoj de [[romantikismo|romantikuloj]] serĉantaj la «popolajn radikojn de la poezio», kiam la verko ekeniris el la haloo de kritiko kaj filologio. La ideo, do, ke la Kantiko estas la unua verko de la itala literaturo estas fila de romantikismo kiu privilegias pli sociologian aspekton ol tiun stilan de la literatura verkaĵo. Tiu dokumento estas ankaŭ la unua skriba konsista atestaĵo de la vulgara itala lingvo. == Teksto == === Esperantigita === Plejalta, Ĉiopova, Bona Sinjoro, Viaj estas la laŭdoj, la gloro kaj la honoro kaj ĉiuj benoj; nur al Vi, Plejalta, ili konvenas kaj neniu homo estas inda Vin nomi. Laŭdata estu, mia Sinjoro, kun ĉiuj Viaj kreitaĵoj, precipe sinjoro frato Suno, kiu portas tagon kaj Vi lumigas per ĝi; kaj ĝi estas bela kaj brilege elradianta kaj de Vi, Plejalta, ĝi estas simbolo. Laŭdata estu, mia Sinjoro, pro fratino Luno kaj Steloj, kiujn Vi formis en ĉielo helaj, multvaloraj kaj belaj. Laŭdata estu, mia Sinjoro, pro frato Vento kaj pro Aero kaj nuba, serena kaj ĉia vetero, per kiu Vi donas vivtenon al Viaj kreitaĵoj. Laŭdata estu, mia Sinjoro, pro fratino Akvo, kiu estas tre utila, multvalora, ĉasta kaj humila. Laŭdata estu, mia Sinjoro, pro frato Fajro, per kiu Vi lumigas la nokton, kaj ĝi estas bela, gaja, forta kaj fortika. Laŭdata estu, mia Sinjoro, pro nia patrino, fratino Tero, kiu vivtenas nin kaj regas kaj produktas diversajn fruktojn kaj kolorajn florojn kaj herbon. Laŭdata estu, mia Sinjoro, de tiuj, kiuj pardonas pro Via amo, kaj suferas malsanojn kaj dolorojn; beataj tiuj, kiuj suferas ilin trankvile, ĉar ili estos kronataj de Vi. Laŭdata estu, mia Sinjoro pro nia fratino Morto de l’korpo, kiun neniu vivanta homo povas eviti: ve al tiuj, kiuj mortos en mortaj pekoj! Beataj tiuj, kiuj troviĝas en Viaj tre sanktaj Voloj, ĉar la dua morto ne trafos ilin. Laŭdu kaj benu mian Sinjoron, kaj danku kaj honoru Lin kun granda humileco. === Origina itala === ''Altissimu, onnipotente bon Signore,''<br /> ''Tue so' le laude, la gloria e l'honore et onne benedictione.''<br /><br /> ''Ad Te solo, Altissimo, se konfano,''<br /> ''et nullu homo ène dignu te mentovare.''<br /><br /> ''Laudato sie, mi' Signore cum tucte le Tue creature,''<br /> ''spetialmente messer lo frate Sole,''<br /> ''lo qual è iorno, et allumeni noi per lui.''<br /> ''Et ellu è bellu e radiante cum grande splendore:''<br /> ''de Te, Altissimo, porta significatione.''<br /><br /> ''Laudato si', mi Signore, per sora Luna e le stelle:''<br /> ''in celu l'ài formate clarite et pretiose et belle.''<br /><br /> ''Laudato si', mi' Signore, per frate Vento''<br /> ''et per aere et nubilo et sereno et onne tempo,''<br /> ''per lo quale, a le Tue creature dài sustentamento.''<br /><br /> ''Laudato si', mi' Signore, per sor Aqua,''<br /> ''la quale è multo utile et humile et pretiosa et casta.''<br /><br /> ''Laudato si', mi Signore, per frate Focu,''<br /> ''per lo quale ennallumini la nocte:''<br /> ''ed ello è bello et iocundo et robustoso et forte.''<br /><br /> ''Laudato si', mi' Signore, per sora nostra matre Terra,''<br /> ''la quale ne sustenta et governa,''<br /> ''et produce diversi fructi con coloriti flori et herba.''<br /><br /> ''Laudato si', mi Signore, per quelli che perdonano per lo Tuo amore''<br /> ''et sostengono infirmitate et tribulatione.''<br /><br /> ''Beati quelli ke 'l sosterranno in pace,''<br /> ''ka da Te, Altissimo, sirano incoronati.''<br /><br /> ''Laudato si' mi Signore, per sora nostra Morte corporale,''<br /> ''da la quale nullu homo vivente po' skappare:''<br /> ''guai a quelli ke morrano ne le peccata mortali;''<br /> ''beati quelli ke trovarà ne le Tue sanctissime voluntati,''<br /> ''ka la morte secunda no 'l farrà male.''<br /><br /> ''Laudate et benedicete mi Signore et rengratiate''<br /> ''e serviateli cum grande humilitate.''<ref>[http://www.bellaumbria.net/Assisi/cantico-delle-creature.htm La preghiera di San Francesco d'Assisi, 30a aŭgusto 2009]</ref><br /> == Unuavida kritiko == Kiel oni vidas, la Kantiko havas la formon de [[prozo]] [[ritmo|ritma]] kun asonancoj, dividitan laŭ nesamregulaj strofoj, je du ĝis kvin versoj. La simpleco de la esprimiĝinta sento estas respegulita de la sintakso simpla, la terminoj estas ofte koordinataj per [[polisindeto]], nome «et per aere et sereno et nubilo et omne tempo (verso 13). La kritiko esploranta emerĝigas en la Kantiko bibliajn referencaĵon, kiel la [[Psalmaro|Psalmo]] 148 kaj la kantiko de la tri junuloj en la fornego (Danielo, 3,51-89), el kiuj devenas kaj la pensado kaj la poema strukturo. Ne dubendas ke la pri mondo- kaj Dio- kaj homo konceptado estas tiu kristana, nome la mondo estas bela sed absolute nedia, la homo estas la kontemplanto kiu tamen riskas perdiĝi se li kontentiĝas je tiuj belaĵoj, Dio estas atingita pere de la kreitaro kaj plue, se enkampigi postan filozofion kiu eĉ de tiu kantiko apogiĝis, pli per la senso ol per la mensa kontemplado. Se la italaj filologoj havas multe da materio analizenda, ankaŭ filozofoj, ne nur italaj, trovas materion kaj aludojn naskigintajn kaj sugestantajn filozofiajn kaj teologiajn vidpunktojn. Ĉu en ĝi pli elstaras inklino al teologio negativa je stampo novplatonisma kaj aŭgustena aŭ tiu pozitiva, rilate la eblon alveni kaj difini Dion? Ĉu el la Kantiko estas sugestata la vojo al Dio per la kontemplado (ekstazo, raviĝo, ekzemple) aŭ per intelekta klarigo? Nome, ĉu jam en la Kantiko aperas la distingo inter serafeco kaj kerubeco (franciskanismo kaj dominikismo)? Iuj kritikistoj vidas en la Kantiko liturgian agon aŭ imitaĵon de la popolaj laŭdoj kiujn poetoj (kaj [[menestrelo]]j) kantadis en preĝejoj aŭ en placoj. == Ĉu vera poezieco? == La famo de la Kantiko estas strikte ligita kun la debato pri ĉeesto aŭ malĉeesto de « poezieco » en la verko. <!--Por admirantoj de Francisko, eĉ tiu demando aperas insulto!(tio estas persona opinio kaj neenciklopedieca)--> Hodiaŭ oni rajtas aserti ke neniu nomo de la kritikistaro sin forigis el konfronto kun la mistero de iu preĝo kiu ne havas similaĵon - pro komplekseco kaj estetikaj valoroj - kun iu ajn en Okcidento (eĉ ne en la lutera repertuaro emerĝas io tiom klasika). Prezentiĝis kaj konsolidiĝis la ideo lokigi la Kantikon sur la limo kiu distanciĝas la poezian sperton el tiu de la percepto de la dia esenco, sen, tamen, decidi por la unua aŭ la dua. La laŭdo estas vorta ago (nomata [[performativo (vorta ago)|performativa]] [http://es.wikipedia.org/wiki/Enunciado_performativo], tio estas memreferenca kaj sen alia celo ol tiu sin elmontri. Sed ĝuste pro tio ĝi estas samtempe [[estetika sperto]] en ekstaza sperto. == Muzikaj adaptoj == La kantiko de la kreitaro estis adaptita al diversaj muzikaj versioj, ne nur en Italio: * ''Dolce sentire'' (di [[Riz Ortolani]], el la akustika trako de la filmo ''[[Fratello sole, sorella luna]]'' de [[Franco Zeffirelli]], [[1972]]) * ''Il cantico delle creature'' (de [[Angelo Branduardi]], el la albumo ''[[L'infinitamente piccolo]]'', [[2000]]) * ''Cantico delle creature'' (de [[Vittorio Ocera]], el kolekto de religiaj kantoj, 2007) * ''Laudato sii'' (de [[Michele Paulicelli]], el la muzikalo ''[[Forza venite gente]]'', [[1981]]) * ''Laudato sii, Signore mio'' (de [[Giosy Cento]], del la albumo ''[[Guarda laggiù l'orizzonte - Canti biblici]]'', [[1980]]) * ''Il Cantico del Sole'', kreita de [[Sofia Gubaidulina]] por violonĉelo, perkutinstrumentoj, celesto kaj koruso, kaj dediĉita al [[Mstislav Rostropovich]] en lia 70a jarreveno * ''Cantico delle Creature'' (di [[Roberto Mancinoni]] el la albumo ''[[Gruppo 10, Verso Te (1987)]]'') La komponisto, Francisko, de Dante en la Dia Komedio estas nomata "Giullare di Dio", ĉar li similas al menetrelo kiu kantas la laŭdojn de Dio ilin konigante al aliaj == Bibliografio == La selekto de la repertuaro ĉi-tie aranĝita limiĝas al la proponoj plej ĵusaj koncernantaj la lastan tridekjaran studperiodon: * F. Bajetto, ''Un trentennio di studi (1941-73) sul Cantico di Frate Sole'', in "L'Italia francescana", XLIX (1974), pp. 5-62. * S. Ruggieri, Materiali per uno studio sul "Cantico di Frate Sole", in "Accademie e Biblioteche d'Italia", nuova serie, XXVI (1975), pp. 60-102. * K. Esser (itala traduko): Gli scritti di S. Francesco d'Assisi. Nuova versione critica e traduzione italiana, Padova 1982. * Baldelli, ''Il "Cantico": problemi di lingua e di stile'', in AA.VV., ''Francesco d'Assisi e francescanesimo dal 1216 al 1226. Atti del IV Convegno internazionale (Assisi, 15-17 ottobre 1976)'', Assisi 1977, pag. 75-99. * E. Leclerc, ''Le Cantique des créatures ou les symboles de l'union'', Paris 1976. * B.M. Le Braz, ''Le "Cantique des créatures" de François d'Assise. De la littérature à la littéralité'', in "Laurentianum", xxxxv(1984), pp. 210-32. * Lothar Hardick, Engelbert Grau: Die Schriften des Heiligen Franziskus von Assisi. Achte, verbesserte Auflage. Dietrich Coelde Verlag, Werl: 1984. * [[Jacques Le Goff]]: ''Franz von Assisi'', Klett Cotta Verlag 2006. ISBN 3-608-94287-4 * Cesare Catà, ''Con l’alloro sotto il cappuccio del saio. La figura di Frate Pacifico (Guglielmo Divini) e la problematica genealogica del Cantico di Frate Sole'', in “Picenum Seraphicum. Rivista di studi storici e francescani”, n. XXV (2006-2008), pp. 355-395 == Notoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Kristanaj himnoj]] [[Kategorio:Romantikismo]] [[Kategorio:Franciskanoj]] [[Kategorio:Literaturo de Italio]] [[Kategorio:Sankta Francisko el Asizo]] 4jnyetyg2zbry1z3f1iuu4mphx0fh8b 0 340496 9490843 9047707 2026-10-09T13:28:25Z FrojtikIm 264665 9490843 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=HU-BU|situo sur mapo = Budapeŝto|zomo=11}} '''Hegyvidék''' [hedjvidEk] estas la 12-a [[distrikto]] de [[Budapeŝto]]. La [[loknomo]] signifas: [[monto]]-[[regiono]]. [[Dosiero:Janoshegy.jpg|maldekstra|eta|230px|Elvidejo sur montopinto de Jánoshegy, tio troviĝas ankaŭ en la blazono]] == Bazaj informoj == * [[poŝtkodo]]j: 1121-1126 * [[areo]]: 27 km² * [[loĝantaro]]: 56 200 en [[2008]] == Situo == Distrikto Hegyvidék situas en la okcidenta parto de la [[ĉefurbo]] sur [[monto]]j, tial ĝi estas [[pulmo]] de Budapeŝto. La plej gravaj montoj estas [[Monto János]] (=Johano) 528 m-ojn alta, kio estas la plej alta punkto de Budapeŝto, Széchenyi-hegy kaj Svábhegy (=monto de ŝvaboj). == Historio == [[Matiaso la 1-a]] profitis la regionon kiel ĉasejo. Ĝis la [[18-a jarcento]] por pli bone defendi [[fortikaĵo]]n de [[Buda]] oni malpermesis konstrui [[domo]]jn. Precipe vitejoj estis tie. Nur en [[1772]] oni komencis aĉeti parcelojn. En [[1873]] Budapeŝto formiĝis kaj Hegyvidék apartenis al la 1-a distrikto ĝis [[1930]]. Dum la frua [[socialismo]] etfervojo kaj televida turo konstruiĝis sur Széchenyi-monto. Nuntempe la montoj kaj valoj estas ekskursejoj, estas grave gardi la [[arbaro]]n. En [[1989]] ĉirkaŭaĵo de [[Preĝejo Sankta Familio (Hegyvidék)]] travivis mondan [[historio]]n. [[Orienta Germanio|orientgermanoj]] ariĝis. Ili tie loĝis helpe de Hungara [[Malto|Malta]] Helpservo. Fine [[Gyula Horn]] deklaris, ke la orientgermanoj rajtas forlasi Hungarion al limo de [[Aŭstrio]]. Tiu ago estis granda puŝo por la germana unuiĝo. == Trafiko == * [[aŭtobuso]]j, [[tramo]]j, et[[fervojo]], [[dentorela fervojo]] (de [[1874]]), [[Ŝvebilo]] (de [[1970]]) == Konataj lokuloj == * [[Vilmos Dunszt]] (n. 2007), hungara muzikisto loĝas en Hegyvidék ekde 2021 kaj ankaŭ frekventis lernejon tie. == Vidindaĵoj == * [[Belvedero Erzsébet]] * kongresa centro * [[tombejo]] * ekskursejoj * [[Preĝejo de Koro de Jesuo (Hegyvidék)]] * [[Preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj (Hegyvidék)]] * [[Preĝejo Sankta Familio (Hegyvidék)]] * [[Kirko Sankta Ladislao (Hegyvidék)]] * [[Kirko Johano Baptisto (Hegyvidék)]] * [[Luterana kirko (Hegyvidék)]] [[Dosiero:CivertanZugligetiSzent Család-plébániatemplom.jpg|eta|maldekstre|Preĝejo Sankta Familio, kiu faris historion en 1989]] [[Dosiero:005c MOM kultúrház.jpg|eta|200px|dekstra|Kulturdomo en Hegyvidék]] [[Dosiero:Moholy-Nagy1.jpg|eta|dekstra|200px|Arta universitato en Hegyvidék]] [[Dosiero:Budapesti fogaskerekű vasút, Városmajor.jpg|eta|dekstra|280px|Dentrada fervojo en Hegyvidék]] {{Projektoj}} [[Kategorio:Distriktoj de Budapeŝto]] 0erw1phvrxds6dad5behjspfx0rq4u5 4 366080 9491009 9489396 2026-10-10T00:37:36Z Kani 670 /* Stelĉiela lustro (Portaluppi) */ nova sekcio 9491009 wikitext text/x-wiki {{/Enkonduko}} <div class="center">Ĉiuj subpaĝoj: [[Specialaĵo:Indekso_de_prefiksoj/Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/]]</div> == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn erojn movu al [[/Arkivo]], vidu la suprajn kestojn "Malnovaj diskutoj". == Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj - 2026 04 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj |kialo = ne ĝisdatigita ekde jaro 2013, redunda, estas tro multaj listoj kun specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj, kaj la plejmultaj ŝablonoj tamen nenie estas listigitaj |subskribo = {{por}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:13, 22 mar. 2025 (UTC) |tempo = 2025-04-24 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube: per tri poraj voĉoj, kaj du pasivaj subtenoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 26 apr. 2026 (UTC) }} :Do, listigo de la ŝablonoj estus jes bonvena, se ĝi estas bone ordigita kaj didaktike donas bonan superrigardon. Tamen mi ne scias ĉu tio eble estas teoria penso: mi ekde 2007 lernis pri multaj ŝablonoj kiam mi vidis unu en teksto kaj tiam iris al la ŝablono mem por pli detale rigardi ĝin - en la dokumentado kutime estis ĉiuj respondoj al miaj demandoj, kaj se ne, mi demandis diskutpaĝe kaj iu spertulo tiam ampleksigis la dokumentadon. Tiun ĉi subpaĝon mi neniam vidis ekde miaj komencaj tagoj, fakte ankaŭ la bazan paĝon Vikipedio:Ŝablonoj mi neniam rigardis. Se ĉiuj tiel faras, tiam oni povas ŝpari al si investi multajn horojn en pli pedagogia gvidlibro pri ŝablonoj ĝenerale... Sed mi ne scias, ankaŭ la alilingvajn paĝojn mi neniam legis, kaj ne povas kompari, pro sama motivo, ke mi ne aparte volis lerni pri ŝablonoj ĝenerale, sed mi lernis en praktiko, vidante iujn ŝablonojn en uzo. Do mi singarde estus por pridubo, ĉu vere indas investi aldonan tempon en pli pedagogia prezento aŭ oni nur havu minimuman paĝon. Ĉiukaze la grandaj lingvobranĉoj ŝajne sukcesas sen aldonaj subpaĝoj - kial ne ankaŭ ni sukcesus? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 22 mar. 2025 (UTC) : {{kom}} Mi ne principe kontraŭas ekziston de tiaspecaj paĝoj se ili estas utile formigitaj. Sed la supre menciita paĝo estas kaosa kaj "specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj" estas sensenca klasigado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:57, 22 mar. 2025 (UTC) ::Mi konsentas pri la duba kritiko. Sed en la ŝablono ankoraŭ ne estas noto ke ĝia ebla forigo diskutatas, kaj mi forte dubas ĉu iu atentigis la precipan verkinton {{re|Tlustulimu}} neniu ajn, ankaŭ burokrato ne, havas la sanktan devon ĉiujn du tagojn kontroli tiun ĉi paĝon. Tial mi proponas kalkuli la semajnon ekde nun, krom se la verkinto Tlustulimu signalas ke li konsentas pri forigo kaj ne bezonas plian tempon por pripenso. Ĉiukaze unu semajno rapidege pasas. Do ĝis 06 apr. 19:13 UTC. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:13, 31 mar. 2025 (UTC) : Mi havas la malagrablan situacion ke Tlustulimu post la 27-a de marto 2025 nur faris du miniaturajn redaktetojn. Principe li tamen devintus vidi per sonorila signo mian noton {{re|Tlustulimu}} de la 31-a de marto. Sed evidente li iel estas en paska feriado, aŭ ekstreme okupita ekster vikipedio, momente. Tial mi, vole-nevole, proponas aldoni ankoraŭ 10 tagojn, ĉar se li eventuale ferias ĝis la feriotago paska lundo, la 21-a de aprilo, kaj reestas la 22-an, tiam ĉiukkaze li bezonos iom da tempo por pripenso kiel li traktos la kritikon pri la listo de 2013, pri kiu evidente ankaŭ li mem ne atentis dum la lastaj 12 jaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:55, 14 apr. 2025 (UTC) ::{{re|Tlustulimu|Taylor 49|Aidas|Kani|RG72}} Nun pasis pliaj dek monatoj da atendado, kaj ŝajne Tlustulimu ne havas la energion por okupiĝi pri la temo. Do mi revenus al la origina propono de Taylor, kiu kiel unua dekomence pledis pri forigo, kaj nun ankaŭ aldonas mian signon {{por}} forigo. Tio ne kaŭzos grandan vakuon. Ĉu iu el vi ankoraŭ havas ion por aldoni? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:57, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi ne reagis ĉar mi tute ne kompetentas pri ŝablonoj. Mi tute akceptas kolektivan decidon. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:47, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi tute malspertas rilate la ŝablonojn. Se tiu ĉi paĝo ne estas utila kaj uzata, do oni foiru ĝin. Se iu ĝin uzas aŭ ĝi estas utila, do oni lasu kaj plibonigu ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:39, 6 mar. 2026 (UTC) :::: {{kom}} Mi fakte lastatempe plurfoje prilaboris la malidan paĝon [[Vikipedio:Ŝablonoj]] kaj pluraj subpaĝoj de ĝi. Sed "/Specialaj ŝablonoj" estas plene redunda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:18, 6 mar. 2026 (UTC) :::::Al mi ŝajnas pravigeble ĝisi de la ŝablono. Tial {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:29, 8 mar. 2026 (UTC) :::::Ĉi-teme fluas la monatoj kaj ankaŭ mi hezitemas forpreni ŝajne nebezonatan subŝablonon se mi ne certe scias kio okazos poste. Tamen mi nur prenas mian kuraĝon kaj forigas ĝin. Se io estos misa poste, oni ĉiukaze povas malfari la forigon. Sed iom groteskas ne povi fini temon dum pli ol 13 monatoj. Do {{farite}}, subŝablono "/Specialaj ŝablonoj" estas for. Se iu havas problemon pri tio, kontaktu min, aŭ se mi neatendite havas trafikakcidenton, alian aktivan administranton, ekz. Kani, por restarigi la subŝablonon post meto de konvinkaj argumentoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:23, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[Bilda sensilo]] 2025 3 5 == La paĝo estas alidirektilo al [[Rastrumero]]. Tamen "bilda sensilo" nek estas sinonimo nek eĉ teorie subkoncepto de "rastrumero", kaj la ĝermo [[Rastrumero]] neniel helpas leganton lerni pri bildaj sensiloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:31, 28 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} forigo post alidirekto al [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:40, 29 jan. 2026 (UTC) :Bone, do, mi povas ŝanĝi mian proponon al {{sindeteno}}. Kvankam la nuna celo ankoraŭ povus misgvidi, ĉar ne ĉiuj bildaj sensiloj estas ŝarĝokuplitaj aparatoj, ĝi estas ege pli taŭga ol antaŭe. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:09, 29 jan. 2026 (UTC) :{{sindeteno}} Ĝenerale mi estas forte por vikipediaj alidirektiloj, kiuj simple direktigas legantojn al ĝusta celo. Sed la alidirektilo "[[bilda sensilo]]" ĝis nun nur uziĝis en la paĝo [[Bilda distingokapablo]], nun tute ne plu uziĝas, kaj mi demandas min ĉu iu iam per la serĉaj vortoj "bilda sensilo" serĉos en la esperanta vikipedio. Do, alivorte: ĉu iu ajn iam rimarkos ĉu alidirektilo ekzistas aŭ ne ekzistas. Se neniu bezonas ĝin, ni ne bezonas ĝin. Kion la koncepto [[Bilda sensilo]] cetere signifus en vikidatumoj, do en aliaj lingvoj?? Se ne forigi la alidirektilon, sencus klarigi la koncepton (aŭ preskaŭ-sinonimon) "Bilda sensilo" en duonfrazo de la paĝo [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:17, 29 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Taylor 49|Arbarulo}} Ĉu vi havas respondon al la supra demando? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:05, 31 jan. 2026 (UTC) :::{{re|ThomasPusch}} Bilda sensilo tute laŭvorte estas aparato, kiu sensas lumon kaj faras el ĝi bildon. Laŭ alilingvaj artikoloj, ekzemple france [[:fr:Capteur photographique]], ŝarĝokuplita aparato estas unu grava speco kaj la alia estas komplementa metaloksida duonkonduktilo (''[[:en:complementary metal oxide semiconductor]]''). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:52, 31 jan. 2026 (UTC) :::: Ah, nun ĉio klaras. Mi dirus ke plej bonas kaj plej helpas tuj enmeti tiun bazan informon en duan frazon de la teksto [[ŝargkuplita aparato]], plej bone per kodoj de vikidatumoj, kun escepta uzo de grasaj literoj, se oni tradukas al unu nacia lingvo, oni ĉiam elstarigas tiun "ŝajne aparte internacian" lingvon kaj malelstarigas la aliajn. Do tute banale :::: {{citaĵo|Ŝargkuplita aparato estas unu grava speco de '''bilda sensilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q209121|Q209121]]), la alia estas '''komplementa maloketsida duonkonduktilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q173431|Q173431]]); ambaŭ estas [[duonkonduktaĵa aparato|duonkonduktaĵaj aparatoj]].}} :::: Kaj pripenseblas (mi persone subtenus, kvankam en du kazoj temus pri gvido de mistajpaĵo al ĝusta vorto) ĉu ankaŭ konsideri alidirektilojn de la ĝusta variaĵo [[ŝargokuplita aparato]] kun plia meza vokalo kaj de la eraraj variaĵoj [[ŝarĝkuplita aparato]] kaj [[ŝarĝokuplita aparato]] kun "ĝ" anstataŭ "g" al la teksto [[ŝargkuplita aparato]], ĉar tiu mistajpo ĵus eĉ okazis al vi kaj certe ankaŭ okazos al aliaj. Ĉu ĉiu konsentas pri tiuj tri aldonaj alidirektiloj? Ĉiukaze ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj - ankaŭ la alidirektilo de [[bilda sensilo]] al [[ŝargkuplita aparato]], sed lamentado pri mankoj de veraj kompletaj esperantaj tekstoj ne estas solvo, dum klara klarigo estas helpo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:54, 31 jan. 2026 (UTC) ::::: {{farite}} Plene riparite. Tamen mi apenaŭ subtenas alidirektilojn por eraraj variaĵoj. La kodo "Q209121" estas malĝusa por la celata bildsensilo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:38, 1 feb. 2026 (UTC) ::::::Dankon ThomasPusch pri la korekto! Ĉi-kaze temas pli ĝuste pri mislego ol mistajpo. Principe mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, se ni havos ilin, ĉi tiu estus relative taŭga okazo. Do mi nek poras nek kontraŭas tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 04:21, 2 feb. 2026 (UTC) ::::::: Principe ankaŭ mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, ĉi tie estas tiom nematura temaro, kaj la termino [[ŝargkuplita aparato]] estas tiom ekzotikega (almenaŭ mi neniam vidis ĝin en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro, kaj mi preskaŭ garantias ke ĝi neniam menciiĝis ie tie), ke la facile pardonebla mistajpo skribi la adjektivon "ŝargkuplita" kun silabo "ŝarĝ" permesas klarigan alidirektilon. {{re|Taylor 49}} Vi en unu frazo notas "plene riparite" kaj en alia tamen avertas "La kodo "Q209121" estas malĝus[t]a por la celata bildsensilo". Ĉu vi havas pli bonan ideon por vikidatuma kodo aŭ entute havas proponon kiel solvi la dilemon? Klaras ke ĉiuj konsentas ke "ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj", sed jes bonas se tiuj "provizoraj solvoj" estu laŭeble ne malĝustaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:30, 6 feb. 2026 (UTC) :::::::: Mi jam riparis tion en la artikolo: [[d:Q210745|Q210745 "active pixel sensor"]]. Mi ankaŭ kreis alidirektilon [[CCD-bildosensilo]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:44, 8 feb. 2026 (UTC) :::::::::Do eblas konsideri la temon kontentige finita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:42, 5 mar. 2026 (UTC) == [[Joel Filsaime]] - 2026 3 1 == {{Propono de forigo |artikolo = Joel Filsaime |kialo = Neesperantisto markigis tiun paĝon kiel spamaĵo, vikidatuma ero pri la temo tute ne estas sed en [[d:Q58221895]] estas informoj pri la ŝtrumpopupa agado de iuj penoj puŝi la temon en vikipedion, teksto nun nur estas en la esperanta branĉo, supezeblas ke alilingvaj tekstoj jam estis forigitaj, sed tio rekte ne kontroleblas. Ĉiukaze la esperanta ek-teksteto estas [[vikipedio|orfo]], aldone estas mizera unufraza artikola ĝermeto, kaj krome dubindas la menciindeco de la homo, se neniu esperantista uzanto konas lin kaj en la angla kaj ĉiuj aliaj branĉoj de vikipedio estas neniu informo pri li. Ah, kaj la indikita ekstera ligilo fine de la paĝo ankaŭ estas morta ligilo. Sola referenco ankaŭ ne funkcias, kaj tial entute sola provo pri ekzisto de tiu kantisto estas [[IMDb]], filma datumbazo, kiu tamen nur indikas lian naskiĝdaton kaj ke li neniam faris filmon. Tio estas mizere malmulte por konvinki pri lia tutmonda menciindeco. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:40, 6 feb. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 13 februaro 2026 11:56 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:56, 1 mar. 2026 (UTC) }} {{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:41, 6 feb. 2026 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 14:30, 6 feb. 2026 (UTC) == SoftProgrAmaro == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Informkesto programaro/testoj |artikolo2 = Ŝablono:Informkesto programaro/provejo |artikolo3 = Ŝablono:Infobox Software |kialo = forgesitaĵo, "testoj" kaj "provejo" neuzataj, "Software" nur post forŝalto <big>ĝisnune NE okazis</big> |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:23, 10 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-02-17 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{Por}} sed 8 uzoj de "Infobox Software" ankoraŭ devos permane anstataŭiĝi, aŭ per la roboto de Taylor, ĉar vere tio ankoraŭ ne okazis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:38, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Por}} mi anstataŭigis {{ŝ|Infobox Software}} --> {{ŝ|Informkesto programo}} sed ŝajnas ke nia ŝablono bezonas prilaboradon ĉar kelkaj parametroj ne bone funkcias. --[[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 22:49, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Natalia Bryant]] == {{Propono de forigo |artikolo = Natalia Bryant |kialo = Ne estas mi kiu petas forigon, sed intervikia patrolanto -- iu neesperantisto aldonis la "internacian" argumenton "crosswiki spam", kaj fakte proponis tujforigon, sen iu diskuto |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 2 marto 2026 21:16 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}} Mi mem dubas pri enciklopedieco. Ankaŭ ĉu la patro aldonas menciecon. En la artikolo estas kelkaj fuŝaĵoj, sed korekteblaj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) :: {{por}} forigo. [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q83827832&action=history Q83827832] kreinto globale forbarita pro interalie gantopupumado. Fontoj estas multaj, tamen la artikolo ŝajnas esti memreklamo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:18, 23 feb. 2026 (UTC) ::: {{kom}} Efektive en vikidatumaro videblas pluraj diverslingvaj paĝoj kreitaj kaj baldaŭ forigitaj pro forta premo de ne-lingvaj ĉasantoj pri vikipedia misuzado. Sed la nederlanda vikipedio en sia eksterprojekte puŝita diskuto pri ebla forigo forte protestas pri forigo nur pro argumento "crosswiki spam", kaj eble estas verkita pli profesinivele ol la esperantlingva teksto, kiu stile ne jam estas tre polurita. Kaj mi eĉ ne jam havas personan opinion, ĉu mi opinias la manekenon menciinda en la esperantlingva vikipedio. Ankaŭ iom ĝenas ke la ne-lingvaj ĉasantoj jam energie du-foje forigis (probable solan) foton el la komunejo kaj el vikidatumoj, sed foto kompreneble estas nur unu elemento en komenca teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) :::: Ĉu vere forte? [[:nl:Wikipedia:Te_beoordelen_pagina's/Toegevoegd_20260222#Natalia_Bryant]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 4 mar. 2026 (UTC) :::::Nu, la diskuto tutekzakte estis: ::::::<small>Nomumita por tujforigo pro krucvikia spamo. Mi vidas artikolon kun fontoj. Do, ĝis kia grado ĉi tiu artikolo estas netaŭga? – Mbch331 22 Feb 2026 :::::::Krucvikia spamo ne estas kialo por tujforigo, @WikiBayer. Alie, la artikolo ŝajnas bona al mi. Ĝi povus esti iom pli bona gramatike, kaj kelkaj frazoj povus esti pli neŭtralaj, sed ĝi ne estas aparte problema artikolo kaj ankaŭ estas bone fontigita. Mondo 23 Feb 2026 :::::::Mi purigis la artikolon. Mondo 23 Feb 2026 ::::::::@MondoE, ne estas listigita fidinda fonto. WikiBayer 23 Feb 2026 :::::::::People, Vogue, ESPN, ktp. estas aŭtoritataj fontoj en nia Vikio. Kaj la fontoj ankaŭ mencias ŝin anstataŭ mencii ŝin nerekte, kio ankaŭ estas postulo ĉi tie. Krom la lasta fonto, sed tiu ankaŭ nur konfirmas ŝian fratinon. Mondo 23 Feb 2026</small> ::::::::::Ekde tiam neniu plia nederlanda komento venis. Fakte estis nur du homoj, kiuj protestis kontraŭ la propono, mi dirus ke "forte", kaj neniu krom la proponinto mem subtenis forigon. Sed mi estas malpli konvinkita ol la du nederlandlingvanoj, la artikolo jes ŝajnas esti memreklamo. Nun (nur) '''du''' esperantaj tekstoj interne ligas al la teksto, sed de ĝi restus oni povus aldoni ligojn de la paĝoj [[19-a de januaro]], [[Chanel]], [[Dolce & Gabbana]], Teen [[Vogue]], [[Vanity Fair]], [[Victoria's Secret]] kaj per tio eviti ke la teksto estus artikola orfo. Eble mia entuziasmo suferas, ĉar mi ne estas leganto de tiuj gazetoj kaj tial ne jam vidis ŝin en artikolo, sed pro la memreklamo mi tendence estas {{malforte por}} forigo, ankaŭ se la nederlanda teksto tre probable restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:28, 5 mar. 2026 (UTC) == "Kategorio:Ŝablono:Kun Lua" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Kategorio:Ŝablono:Kun Lua |kialo = proponas forigon post malplenigo ĉar neutila, preskaŭ ĉiuj ŝablonj jam uzas LUA:on, kaj neniu bontenas katigon laŭ la eco, do la kato enhavas pli-malpli hazardan subaron de la tuta ŝablonaro |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:49, 24 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-03 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis kvar pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:40, 6 apr. 2026 (UTC) }} : Mi prove malplenigis ĝin. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:28, 1 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:32, 5 mar. 2026 (UTC) :::{{por}} la argumentado sekveblas. [[User:Aidas]] 14:42, 8 mar. 2026 (UTC) == [[Dunst Records]] == {{Propono de forigo |artikolo = Dunst Records |kialo = Ŝajnas mempropagando. Nura referenco ripetas la enhavon de la artikolo. Estas neniu interna ligilo kaj neniu koresponda alilingva artikolo, nek en angla nek en hungara. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:02, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 8 marto 2026 12:48 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} {{malforte kontraŭ}} forigo. Estas klare ke estas neniu koresponda alilingva artikolo, kaj la teksto eĉ ne estas aparte sprite farita. Sed la ligo al ''[[Believe Music]]'' kaj per tio al la esperantlingva muzikeldonejo [[Vinilkosmo]] igas ĝin interesa por la esperantista komunumo. Internaj ligiloj restos iom problemetaj, nun estas tri da ili, ne plu estas tute neniuj, kvar povus jam sufiĉi (eble el paĝo [[Budapeŝto]] aŭ paĝo [[elsendfluo]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:09, 5 mar. 2026 (UTC) :Tendence {{kontraŭ}} Pro tio ke nun estas pluraj malfortaj referencoj kaj la ligilo al ekzistanta teksto "Believe Music" kaj nerekte Vinilkosmo iusence pravigas la tenon aparte en wiki-eo. Mi kompreneble samkiel ĉiu alia ne scias, ĉu aŭ kiom ankoraŭ venos produktaĵoj de tiu muzikforĝejo de ege juna eldonisto, sed mi tamen ne volas diskriminacii nur pro la asertata aĝo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:37, 8 mar. 2026 (UTC) {{komento}} Ekde komenco de marto ĉi tie kolektiĝis nur unu voĉo por forigo kaj du tre nekonvinkitaj voĉoj "malforte kontraŭ" kaj "tendence kontraŭ". Ke mi mem estas nekonvinkita, mi povas mem konfirmi, kaj la vortumo "tendence kontraŭ" ankaŭ ne aspektas tre memcerta. Mi povus kalkuli, ke Kani estas por forigo, kaj estas du voĉoj kiuj "estas je po kvarono kontraŭ", do sume estas duona voĉo favore al forigo, sed tio estus ege stranga kalkulmaniero. Do mi nepre volas alvoki pliajn uzantojn preni starpunkton pri la temo. Al mi fakte ne estas tre grave kio fine okazos al la teksto, sed min ĝenas ke iu anonimulo (neesperantisto??) la 10-an de aprilo silente forviŝis la ŝablonon pri diskuto en VP:FA, kvankam la diskuto tute ne estas finita. Tiel trompeme forigi la memoron ke iam estis esperanlingva diskuto pri forigo, en kiuj aperis maltro da klaraj voĉdonoj, estus mizere. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:27, 25 maj. 2026 (UTC) == "Ŝablono:Tradukita/artikolo" - 2026 3 12 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Tradukita/artikolo |kialo = jam forŝaltita |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:26, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-08 |forigita = jes |kialo de rezulto = 2026-03-12 }} :{{Por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:35, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Komento}} Mankas al mi teknikaj scioj pri ŝablonoj, sed nun mi vidas, ke estas centoj da artikoloj kun ruĝaj volapukaĵoj en kategorioj ĝis oni ŝanĝas ''Tradukita'' al ''Trad''.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:00, 28 mar. 2026 (UTC) :: {{kom}} Tio neniel rilatas al la forigo, sed al redakto de la ankoraŭ ekzistanta [[Ŝablono:Tradukita]]. Bedaŭrinde mia libertempo malpliiĝis do laboro ne progresas tiel rapide kiel mi planis. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:02, 5 apr. 2026 (UTC) == Projektaĵoj "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" kaj "/6" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj |artikolo2 = Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |artikolo3 = Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |kialo = "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" preskaux senenhava, kaj tio fakte ne estas artikolo malgraux sxablono "Ĝermo" (la rilata kato NE estas poponita por forigo), "/6" temas nur pri dubindaj aŭ jam forigitaj ŝablonoj |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:23, 6 apr. 2026 (UTC) }} :En "Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6" ankoraŭ estis iuj uzoj de la ŝanĝita ŝablono "CarojDeRusio" por ĝustigi, tion mi faris nun. Nun mi estas {{por}} forigo de ĉiuj 3. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) == Bul**g - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Buleaeg |artikolo2 = Ŝablono:Buleaeg/eg2 |artikolo3 = Ŝablono:Buleo-eg1 |artikolo4 = Ŝablono:Buleo-eg |kialo = drolaĵo, ĉiuokaze neuzataj kaj sen dokumentaĵo |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:39, 6 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Tujforigenda (Ĝ1). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 20:20, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Graziano D'Urso]] == {{Propono de forigo |artikolo = Graziano D'Urso |kialo = Mi dubas ĉu temas pri mempropagando, kvankam la artikolo mem ŝajnas savebla. Tamen la kreinto estas la biografiito mem, kaj la artikolo ne ekzistas en la itala, kaj nur en minoritataj lingvoj. |subskribo =--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 16 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 23 marto 2026 17:51 |forigita = ne |kialo de rezulto = vidu sube, [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 26 apr. 2026 }} {{kontraŭ}} La referencoj ŝajnas al mi konvinkaj, kaj estas multaj, kiuj vere kovras pli-malpli ĉiujn asertojn. Ke estas ISBN-numeroj pri liaj verkaĵoj, ankaŭ estas pluso, kio ebligas kontroli la publikigon (kvankam tion mi ankoraŭ ne faris). Ĝustas ke estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston, kaj kiu baze faris multegajn redaktetojn en vikidatumoj, tio estas minuso, sed en vikidatumoj ne estas signo ke itala teksto pri li iam estis kaj estis forigita. Sed la informoj estas kredindaj, estas sufiĉaj kaj estas informaj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 07:06, 27 mar. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} La argumentoj de Aidas validas, kaj kaj "la artikolo ne ekzistas en la itala, nur en minoritataj lingvoj" (nun en 11 krom en E-o) ne estas valida kialo por forigi tekston - la [[kataluna]] estas pli granda lingvo (kaj laŭ nombro de parolantoj kaj laŭ vikipedia branĉo) ol ni diru la dana, armena aŭ hebrea, kiuj simple havas pli da renomo ĉar ili estas ne nur fortaj regionaj sed ŝtataj lingvoj, kaj la [[sicilia]]n eblas konsideri dialekton de la itala, do "loka lingvo" de la temulo. Certe la e-lingva teksto tre povos profiti de informkesto, sed tio estas rapide aldonebla, kaj la kvanto de referencoj estas eĉ ekscesa por tiom malvasta teksto ... sed en duba kazo pli bone multe pli ol multe malpli da referencoj. Ke "estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston" kaj tio supozigas ke probable aŭ eble "la kreinto estas la biografiito mem", estas kialo despli detale rigardi ĉu neŭtralaj fontoj konfirmas la asertojn, sed tio ŝajnas la kazo ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:20, 6 apr. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Mi ĵus ankoraŭ aldonis informkeston, tri retejojn, kaj iom poluris la koncernan vikidatuman eron. Tiel laŭ mi la teksto povas resti. Ĉu vi volas fermi la diskuton aŭ ĉu vi konsentas ke mi faru tion? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:07, 26 apr. 2026 (UTC) ::Kompreneble ankaŭ ĉi tie eblus ankoraŭ investi plurajn horojn en kreado de iuj vikipedie bonvenaj flankaj tekstoj, ekzemple pri Paolo Altieri, la edukejoj universitato Pegaso en Napolo kaj muzika konservatorio Vincenzo Bellini en Katanio, aŭ eblus konsideri ĉu indas ne simple alidirektigi la temon kantodidaktiko al [[kanto]] sed krei propran remon kantodidaktiko. Sed tiuj konsideroj ne rilatas al la fakto ĉu la teksto entute povas resti aŭ ne. Ĉiukaze la indiko "Leonardo da Vinci: <s>La Imagaj Damnitaj</s>" estis misa. Temas pri tri intermezoj kiuj nomiĝas en Eo "La Imaga Malsanulo" (''L'Ammalato immaginario''). Mi ne kaŝu ke la italaj vikipedianoj decidis draste malpermesi la tekston, ĉar ili konsideris la temon senespere reklama, vidu [:it:[Wikipedia:Pagine_da_cancellare/Graziano_D'Urso]]. Sed tio ŝajnas al mi vere drasta decido - la esperanta teksto nun estas same reklama aŭ nereklama kiel multaj aliaj biografioj pri muzikistoj, samkiel la tekstoj en la 11 aliaj vikipediaj lingvoj, kiujn ankaŭ neniel necesus ĉiujn buĉi ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:33, 26 apr. 2026 (UTC) :::La teksto nun povas resti. Mi konsentas, ke vi fermu la diskuton. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:46, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Malrespekto de kopirajto - aspektas kiel laŭvorta traduko de [https://www.luzespirita.org.br/index.php?lisPage=enciclopedia&item=Auto%20de%20f%C3%A9%20de%20Barcelona] kaj mi vidas neniun indikon de permeso. :La malrespekto de kopirajto restas. Administrantoj {{re|Tlustulimu}} {{re|ThomasPusch}} {{re|Blahma}} {{re|KuboF Hromoslav}} {{re|Gamliel Fishkin}} {{re|LiMr}} {{re|Kani}} {{re|Stefangrotz}} Bonvolu fari ion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:15, 5 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La malrespekto de kopirajto ne plu restas, ĉar mi reredaktis la artikolon el la portugallingva vikipedio kiu indikas diversajn fontojn. Nun la teksto estas tute alia kaj mi forigis ankaŭ unu bildon. Tial mi petas la forigon de la forigaverto.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:59, 5 apr. 2026 (UTC) ::Kani solvis la problemon. Dankon! --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:06, 5 apr. 2026 (UTC) == Alia temo, kun bedaŭro finita je 2026 04 19 == Krome mi petas atenton al [[Vikipedio:Forigendaj dosieroj#Historiaj dosieroj de Claudio Pistilli]]. ThomasPusch jam forigis kelkajn, restas aliaj trovitaj sed ne forigitaj, kaj multegaj aliaj ankoraŭ ne kontrolitaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:08, 19 mar. 2026 (UTC) :La problemo ĝustas. Mi ekde la komenco de marto sukcesis savi kelkajn bildojn, forigis aliajn pri kiuj mi jam pruvis ke ili neniel povus esti pli ol 100-jaraj, kiel estis indikite en la licenca aserto, sed mi interkonsentis kun Arbarulo lasi tempon de entute ses semajnoj, do ĝis pli-malpli mezo de aprilo, kaj tiam mi forigos ĉiujn dosierojn kiuj ĝis tiam ankoraŭ estos sen konvinkaj pruvoj pri ekestado antaŭ pli ol 100 jaroj. Mi nun de la 7-a ĝis la 11-a vojaĝos kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a ĝis 17-a ankaŭ. Tial mi proponas ke ĉiuj povos ankoraŭ vidi ĉu eblus savi iujn dosierojn, ankaŭ mi povos vidi sed mi nur la 12-an de aprilo, kaj ke ni metu la finan limdaton la 18-an de aprilo. Mi promesos ke mi tiam forigos ĉiujn el la nun 40 dosieroj kiuj nun estas en la iom misgvida [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]] (la ekzakta titolo de la kategorio ne gravas, ĉiukaze plej multaj estas klara kandidato esti forigitaj post revizio aŭ post konvena atendotempo - do "ne tuj", sed ĉiukaze). Mi ne kaŝu ke ne eblas tiom klare diri ke ĉiuj kandidatoj estus perforto de kopirajto. Ekzemple (post detala serĉado) # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Papo Gelasio la 1-a.png|Papo Gelasio la 1-a]] estas bone dokumentita kiel litografio de 1879, signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Justino la 2-a (520-578).png|Justino la 2-a (520-578)]], same signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Sankta Akacio de Sinajo.png|Sankta Akacio de Sinajo]], signife pli ol 100-jara, sed restas dubo ĉu ĝi vere konvenas en la teksto [[Bazilisko la Juna]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Jakobo de Edesa.png|Jakobo de Edesa]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Klodjo Albino (147-197).png|Klodjo Albino (147-197)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Konstanteno la 3-a (361-412).png|Konstanteno la 3-a (361-412)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Hostiliano, c. 230-251, Romia Imperiestro.png|Hostiliano, c. 230-251]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] kaj # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Maŭricio la 1-a (539-582).png|Maŭricio la 1-a (539-582)]] el 1697 :estas konfirmite pli aĝaj ol 100 jaroj kaj sendube povos resti. Sed plej multaj aliaj restas sub forta dubo, kaj se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado devos forpreniĝi meze de aprilo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:31, 5 apr. 2026 (UTC) ::{{komento}} Mi vere malĝojas devi nun forigi ĉiujn dosierojn alŝutitajn de Claudio krom la naŭ pri kiu mi sukcesis detektive pruvi kaj dokumentigi ke ili vere estas pli aĝaj ol 100 jaroj. Pri pluraj aliaj bildoj, ekzemple [https://byzantium-blogger.blog/wp-content/uploads/2019/10/m588237_the-byzantine-emperor-maurice-about-to-be-executed-by-the-usurper-phocas-having-seen-his-five-children-killed-in-front-of-him-602.jpg tiu ĉi], uzita je la nomo "Ekzekutado de la imperiesto Maŭricio fare de la uzurpisto Fokas.png" en la teksto [[Maŭrico (imperiestro)]], mi facile kredus ke ĝi estus pli ol 100 jarojn aĝa, sed mi ne havas la tempon investi horon da serĉado por ĉiu de la nun ankoraŭ 39 bildoj en la kategorio, 39 horoj estus plena oficista laborsemajno. Kaj evidente Claudio eĉ ne komencis serĉi verajn fontojn de la bildoj (kompreneble fonto ne estas "mi vidis ĝin kiel ornamaĵo de privata Facebook-noto, ne klaras de kie la bildo venis tien"). Do: se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado, ili devas nun forpreniĝi. Jam la forprenado unu post alia estas sufiĉe da laboro. Kompreneble mi ĉie kontrolos ĉu eble Claudio aŭ iu tamen metis dokumentigon al la dosiera priskribopaĝo antaŭ definitiva forigo, sed mi dubas ke mi vidos ion tie... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi en la proceso de pena forigo ankoraŭ sukcesis pruvi kaj dokumentigi la aĝecon de :::10. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Karino (250-285) Romia Imperiestro.png]] :::11. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Phocas (547-610) 2.png]] :::12. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Senkapigo de Siagrio (486).png]] :::13. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Granda Palaco de Konstantinopolo (Vogt).png]] :::14. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Prometeo liberigita de siaj ĉenoj fare de Heraklo.png]] :::kaj sekve povis savi ilin. Du pliajn bildojn ([[Zenono (imperiestro)|15]] kaj [[:dosiero:Romulus Augustus deposed by Odoacer.png|16]]) mi povis anstataŭigi per identa bildo el la vikimedia komunejo. Tiel necesas fine nur 23 bildojn forigi kaj maluzigi en la tekstoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:35, 20 apr. 2026 (UTC) PS: Ankaŭ [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Romia Konkero fare de la vandaloj.png]] identiĝis kiel bildigo de 1890 kaj same estas klare pli ol 100-jara. TP {{farite}} la forigo de ĉiuj dubaj dosieroj. La koncerna [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj|ujo]] nun ne havas ajnan dosieron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:32, 20 apr. 2026 (UTC) == J-Pimp (songwriter) 2026 04 07 == {{Propono de forigo |artikolo = J-Pimp (songwriter) |kialo = Fuŝa artikolo, metita de anonimulo: nur unu frazo, alilingva titolo, nur unu referenco, kiu fakte ne referencas la tekston kaj nur mencias kanton, kaj manko de alilingva artikolo; ĝi ne ekzistas eĉ en la angla, inter pli ol 7 milionoj ne estas loko por tio. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:14, 26 mar. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 2 aprilo 2026 9:36 |forigita = jes |kialo de rezulto = Kvar poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:22, 7 apr. 2026 (UTC) }} {{por}} La teksto estas orfa, estas kvante tute malsufiĉa ĝermeto de nur unu frazo, la titolo ("songvvriter") estas fuŝa, la sola referenco pruvas nur ke iam ajn ekzistis unusola rep-muzikaĵo, ĝi ne pruvas iun biografian aserton (da kiuj ekzistas nur vera nomo, asertita naskiĝdato kaj -loko), kaj krome alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo akuzas la anonima(j) konto(j)n pri transvikia spamado. Ĉio kune ne konvinkas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 06:37, 27 mar. 2026 (UTC) {{por}} Mi konsentas kun Aidas. Dubinda [[Vikipedio:Menciindeco|menciindeco]]. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 20:11, 5 apr. 2026 (UTC) {{por}} Kio estas eble ioma perforto konrraŭ la mizera ĝermeto, estas ke nun jam ĝi ne ligiĝas al vikidatuma ero - mi pensas ke kiam mi unuafoje ĵetis rapidan rigardon al ĝi fine de marto, ĝi ankoraŭ havis - tio '''estus''' fuŝa ago de iuj akuzaj "alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo" se temus pri valora teksto, sed pri tiu ĉi eĉ ne meritas provi eltrovi kie povus esti malaperinta la vikidatuma ero. Mi same pledas por forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:48, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Falsaj kuracistoj en Finnlando]] - 2026 4 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Falsaj kuracistoj en Finnlando |kialo = Ŝajnas persona kreaĵo. Estas nek referencoj nek alilingvaj ekvivalentoj. Ankaŭ ne estas klara temfadeno: ĉu temas pri sendiplomaj kuracistoj, ĉu pri tio en Finnlando, ĉu pri la kazo de Esa Laiho. Temas pri nia konata finna amiko kun kiu maleblas interkonsenti por plibonigo de iliaj kreaĵoj, kaj krome li de tempo al tempo kreas novan avataron. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:43, 7 apr. 2026 (UTC) |tempo = mardo 14 aprilo 2026 22:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = ses poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:48, 26 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Estas falsaj profesiuloj preskaŭ ĉie. La artikolo ne indikas kial ĝi meritas apartan artikolon. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 00:54, 11 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi konsentas kun ĉi tiu forigo. Ankaŭ ne estas kategorioj aŭ io ajn montrata en la artikolo. Mi ĵuste antaŭeniris kaj etikedis la artikolon, kaj ankaŭ informis la aŭtoron. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:36, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: nesufiĉe menciinda. Eble movebla al [[Falsa kuracisto]] kaj plibonigebla, kvankam mi ne trovas la temon ĉe WikiData. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:12, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: vere persona teksta kreaĵo, sen iuj referencoj, tute ne kontrolebla ĉu fikcio, ĉu fabelo, kaj kun tre dubinda temo pri enciklopedio. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:39, 25 apr. 2026 (UTC) : {{por}} forigo: Ŝajne pri la imagebla ĝenerala koncepto [[Falsa kuracisto]] (False Physician, Faux médecin, Médico falso, Falscher Arzt / ärztlicher Hochstapler ktp) vere en neniu branĉo de vikipedio antaŭvidatas aparta artikolo, sed ĉiukaze pri nuance alia, sed tre proksima temo estas la teksto [[ĉarlatano]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 26 apr. 2026 (UTC) == Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio - 2026 04 19 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio |kialo = Ĝi estas malplena. |subskribo = [[Uzanto:Fine Style 9634|Fine Style 9634]] ([[Uzanto-Diskuto:Fine Style 9634|diskuto]]) 10:18, 12 apr. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 19 aprilo 2026 10:53 |forigita = jes |kialo de rezulto = 5 poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:57, 19 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Mi vidis, ke vi [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Ŝablono:Krimo_en_Okcidenta_Aŭstralio&oldid=9351504 movis ĉi tiun ŝablonon] al [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]] kiu indikas misliterumon (celis "''Aŭstralio''", skribis "''Okcidenta Aŭstralio''"). Mi diras jes/por al ĉi tiu forigo, aŭ se mi eraris, atendu ĝis vi respondos al ĉi tio. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:44, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda ([[VP:R3|R3]]). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 13:04, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda, estu [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:05, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi hieraŭ revenis el dusemajna ferio, kaj nun unuafoje reestas sur tiu ĉi paĝo. Tial mi kiel unua ago ĉi tie ĵus forigas la post movo ne utilan malnovan titolon "Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio". Tion oni fakte povintus fari ankaŭ kun malpli longa atendotempo ol plena semajno, konsentite. Sed semajno ĉiukaze tre rapide pasas. Mi ankoraŭ esperas ke la navigila ŝablono uziĝos en pli da paĝoj ol tiu ununura - navigilo kiu celas kunligi plurajn paĝojn sed entute nur estas unu orfa paĝo el krome neekzista serio estas sensenca. Sed kompreneble, unu nova paĝo estas la unua kaj aliaj povas naskiĝi post kelkaj tagoj aŭ semajno. Kaj mi alvokas ke se la temaro maturiĝas, la esperanta navigilo fine estu en Esperanto - do estu "Okcidenta Australio", ne iu fremda mallongigo "VVA", ktp. Sed tio estas facila adapto, fari plurajn tekstojn pri la temaro estas unua paŝo kaj estas pli granda laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:00, 19 apr. 2026 (UTC) ==Denove [[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Hieraŭ la verkinto [[Uzanto:Claudio Pistilli]] mesaĝis aparte al mi kaj al [[Uzanto:Kani]] kun teksto, kiun li prezentas kiel leteron de ''Luz Espírita'' (eldoninto de la fonto kiun li tradukis) permesanta uzon de la artikolo. Mi kaj en mia diskutpaĝo ankaŭ [[Uzanto:Taylor 49]] respondis pli-malpli same, ke ili faru la normalan procedon, t.e. metu permesilon publike sur sian retejon aŭ sendu ĝin al la tiucela retadreso. Samtempe Kani respondis ke estas tute bone jam remeti la tekston. Al mi Claudio Pistilli tuj koleriĝis, ne faris la normalan procedon, sed tuj remetis grandan parton de la artikolo. Mi pensas ke ĉi tiu agado estas maldeca kaj estas kialoj suspekti ke la permeso estas falsa. Ni scias pri la permeso nur tra Claudio Pistilli mem. Kaj antaŭ nelonge li markis amason da dosieroj kiel proprajn kvankam ili ne estis propraj, kaj poste markis ilin kiel pli ol centjarajn kvankam li ne kontrolis ĉu ili estas pli ol centjaraj, do lia kompreno de aŭtorrajtaj aferoj klare ne estas fidinda. Krome, se la rajtoposedantoj vere konsentas al la uzado, devus ne esti malfacile ke ili publikigu rajtigilon sur sia retejo. Do mi taksas suspektige, ke anstataŭ fari tiun facilan paŝon, Claudio Pistilli koleregas kvazaŭ tiu postulo malebligas uzadon de la materialo. Do mi pensas ke ni devus provizore forigi la kopirajtan materialon kaj restarigi la version de Kani. Se poste montriĝos ke la permeso estas vera, ni tiam kompreneble allasos la artikolon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:09, 19 apr. 2026 (UTC) : {{forte por}} tujforigo de la disputebla materialo (subpremo de historio). Se sufiĉa permeso aperos, tiam malforigo pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:13, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi rekomendis: kontakti kun Arbarulo, meti la referencon kune kun permeso de la aŭtoro, kion mi vidis en pluraj artikoloj, kaj peti ke oni metu la indikon pri libera permeso en la retejo. Sed ne ĉiuj scipovas fari ĉion. Kaj mi komprenas koleron, ĉar mi foje klopodis publikigi kovrilpaĝojn kaj fotojn kun rekta permeso (foje eĉ kun peto) de la rajtoposedanto kaj la vikia sistemo malpermesis. Foje la proceduro estas komplika por tiuj kiuj ne regegas la teknologian anglan lingvon kaj la vikian burokration. Kaj tre ofte la anglalingva versio publikigas bildojn kiuj estas malpermesitaj al aliaj lingvoj. Mi konsideras maldeca la suspekton, ke "la permeso estas falsa", sen pruvoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:28, 19 apr. 2026 (UTC) ::::{{re|Kani}} "kion mi vidis en pluraj artikoloj" - mi scivolas pri tio. Ĉu vi povas montri ekzemplojn? ::::Mi klarigu ke Claudio Pistilli ne devus fari ion ajn mem. Nur la rajtposedantoj devus afiŝi permesilon, kaj se ili havas teknikan kapablon enretigi tutan enciklopedion, mi malkredas, ke ili ne kapablas afiŝi permesilon (haveblan en la portugala, la itala kaj ankaŭ en Esperanto). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:10, 19 apr. 2026 (UTC) :::::"Ĉu vi povas montri ekzemplojn?" Ne, mi parolas laŭ memoro. Se vi kredas, bone; se vi ne kredas, ankaŭ bone. Mi preferas dediĉi miajn energiojn alimaniere. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:13, 19 apr. 2026 (UTC) ::::::Salutojn, amikoj, mi deklaras ke se oni ne fidas je la permeso de la aŭtoro pri la rajtokoncedo, bonvolu konfirmi kun la retadreso contato@luzespirita.org.br pri la permeso. Krom tio mi havas la ciferecan dokumenton kiun mi publikigis en la diskuto de la artikolo. Altestime, [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:04, 20 apr. 2026 (UTC) :::::::Do, principe tute formale Arbarulo kaj Taylor pravas: necesas retpoŝta letero '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'', por tie permesi la uzon de la teksto laŭ licenco de [[krea komunaĵo]] (Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0) aŭ kiel [[publika havaĵo]] (PD) - plej bone kopie ankaŭ al iu administranto de la esperanta vikipedio, ekzemple Kani (se Claudio jam havas ties retpoŝtan adreson). Do eblas nur peti la brazilanojn pri tiu paŝo. Se oni nur prezentas retpoŝtan leteron, kiun oni mem ricevis de la permesanta asocio, restas la risko, ke iu kritikulo povus pridubi ĉu la permesa letero estas aŭtent(ik)a. Kvankam, se en Brazilo momente neniu respondas, oni povus ankaŭ provi pludirekti la de luzespirita ricevitan retpoŝtan leteron senŝanĝe al ''permissions-eo@wikimedia.org'', kun risko ke la homoj tie eble ne akceptos la kromvojon. Sed povas ankaŭ funkcii. Ĉio estas iom kompliketa, ne pro ni aŭ pro Arbarulo, sed pro la ĝeneralaj reguloj de la interlingva Vikipedio. Sed ni povas, mi pensas, facile permesi al ni, toleri atendotempon de kvar semajnoj, ĝis la "permesa etikedo" de wikimedia.org estos, kaj baze de la mesaĝo prezentita de Claudio toleri la vastigitan tekston jam ĝis tiam, KROM kompreneble se iu el luzespirita.org.br jam protestus al iu el ni pri kopirajta perforto, kio tamen estas plej malverŝajna konsiderante la temon kaj ankaŭ la mesaĝon prezentita de Claudio. Tamen, se ene de la de ni interkonsentebla limdato (mi nur arbitre ĵus proponis vastan limon de kvar semajnoj, ĉar tio malpliigas la streson kompare al nur unu aŭ du semajnoj) nenio klariĝas, ni devos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026 kiam Kani draste reduktis la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:01, 21 apr. 2026 (UTC) ::::::{{re|Claudio Pistilli}} Tiu temo nun longege pendas, sed mi entute ne scias ĉu vi, Claudio, rimarkis la diskuton ĉi tie. Ĉu vi intertempe ankoraŭ ion faris aŭ pretus rekontakti kun la brazilanoj pri peto sendi retpoŝtan leteron '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'' kun permeso pri uzo de la teksto laŭ CC 4.0 (aŭ peto pri publikigo de tiu permeso en ilia retejo mem)??? Se vi diros al ni ke vi ne pretis kaj ne pretos fari tiun peton, ĉar vi sentas ke la duafoja petado ĉe ili ŝajnas al vi tro idiota, tiam ni scias kiel estas - sed tiam necesos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:35, 9 jun. 2026 (UTC) :::::::Mi ne povas kredi ke mi ricevis permeson (kaj mi havas la e-mail) por traduki la artikolon kaj vi ne akceptas. Kion faru. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 19:56, 9 jun. 2026 (UTC) ::::::::{{re|Claudio Pistilli}} Ne vi bezonas havi la permeson, ne Kani aŭ Arbarulo, sed ĝi devas esti ĉe la retadreso permissions-eo@wikimedia.org. Se vi certas ke vi ne povos peti la brazilanojn mem sendi la permesan leteron al la retadreso permissions-eo@wikimedia.org, vi povas plugvidi la originan sendaĵon tien, kun risko ke tio ne sufiĉos por la neesperantistoj kiuj ricevas retleterojn senditajn al permissions-eo@wikimedia.org. Ĉar fakte Arbarulo plene pravis la 19-an de aprilo skribi "Nur la rajtposedantoj devus afiŝi permesilon". Claudio, vi povas koleri pri la neesperantistoj kiuj plenumas la vikipediajn regulojn aŭ povas ne koleri, sed ni ĉiuj scias ke ili estas. Kaj iĝas tute groteske se ni dum kvaronjaro ne sukcesas fini tiun kazon. Do necesas fari ultimaton. Se post plia semajno (do ekzakte du monatojn post kiam Arbarulo reafiŝis la temon ĉi-tie la 19-an de aprilo) ne estos respondo de permissions-eo@wikimedia.org pri akcepto de la permesa letero, la teksto devos reiri al la stato de inter la 6-a kaj 16-a de aprilo. Kaj krome mi dirus, ke el la bildoj nur tiu pri Maurice Lachâtre rilatas al la teksto, kaj teorie la bildo "[[:dosiero:Akvarelo pri la Aŭtodafeo de Barcelono, 9-an de oktobro 1861.png|Akvarelo pri la Aŭtodafeo de Barcelono, 9-an de oktobro 1861.png]]", '''se''' estos pruvo ke ĝi konvinkeble fariĝis antaŭ 1926, do estas pruvite pli aĝa ol 100 jarojn. Tiu pruvo ĝis nun mankas: ni ne devas juĝi la bildon nun en la esperanta vikio mem, povas plumovi ĝin al la vikimedia komunejo kaj sekve forigi ĝin ĉi tie, kaj tiam povas atendi ĉu la administrantoj en la komunejo akceptos la bildon kun nura aserto ke vi, aŭ iu, suspektas ke la bildo pli aĝas ol 100 jarojn, ĉar ĝi montras scenon de 1861. Laŭ ĉiuj spertoj la bildo ne longe restos en la komunejo. Pli bone estus pruvi la statuson ĉi tie, kaj tamen malrekomendi pluŝovon al la komunejo. Taylor pravas, ke pli pura (sed ankaŭ pli brutala) vojo estintus dekomence malebligi ĉian vastigon preter la reduktita versio de inter la 6-a kaj 16-a de aprilo, kun kaŝo de la redaktohistorio antaŭa, kaj kun promesa noto "Se sufiĉa permeso aperos, tiam malforigo pripenseblos". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:53, 12 jun. 2026 (UTC) :::::::::Mi leteris al la eldonistoj por ke ili sendu mesaĝon al vi, al la Torkemado/Arbarulo kaj kiu ajn povas interesi. Ni nur devas atendi ke ili respondu. Sed, fakte, kion mi deziras, tio estas kontribui kaj ne kvereli. La kontribuantoj , anstataŭ plendi kaj kritiki, volas diskuti pri situacio kiun mi konsideras solvita. Mi akceptas ke vi ambaŭ bonvolu forigi ls bildon, forigu la artikolon, kaj ni anstataŭ interbatali interne, ni kunigu niajn fortojn, kaj plibonigu nian Esperantan Vikipedion. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:50, 12 jun. 2026 (UTC) == [[Trinnaphop Thongchay]] == {{Propono de forigo |artikolo = Trinnaphop Thongchay |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) |tempo = lundo 4 majo 2026 12:16 |forigita = jes |kialo de rezulto = la forigon faris LiMr je 2026-05-28 }} :{{kom}}Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) ==[[Artefarita planedo]]== Bonvolu atenti kaj opinii pri la proponoj forigi tiun artikolon kaj reuzi la titolon por alia koncepto ĉe [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj#Artefaritaj planedoj]] kaj [[Uzanto-Diskuto:Piotrus]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:51, 9 maj. 2026 (UTC) ==Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de [[Meduzo]]== Ĉiuj malnovaj versioj de [[Meduzo]] enhavas kopion de artikolo el ''Kontakto'', kiu almenaŭ laŭ mia scio ne permesas kopiadon. Siatempe (en 2009!) Yekrats dubis pri tio, sed ŝajne neniu reagis ĝis nun. Mi anstataŭigis per pli detala teksto el la angla vikipedio kaj petas kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:40, 14 maj. 2026 (UTC) :En la malnovaj versioj de [[Meduzo]] mi trovis referencon "kontakto 1996 4", kio estas tre magra referenco, sed mi ĝis nun tute ne trovis la dubon el 2009 de Yekrats. Kie vi trovis ĝin, Arbarulo? Tamen per la indiko "kontakto 1996 4" mi traserĉis miajn kestojn de malnovaj revuoj kaj efektive trovis la tekston de [[Robert Roze]], en paĝo 15 de [[revuo Kontakto]] n-ro 154 (1996:4), kaj vere la vortoj de "aperintaj antaŭ 700" ... ĝis "sian urtikecan povon" estas laŭvorte retajpitaj el la Kontakto-teksto. Do mi per papera komparo povas konfirmi la rompon de kopirajto, kaj sekve {{por|subtenas}} kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. Tamen: la informo pri la esperantlingva artikolo nepre ne komplete forviŝiĝu. Ĝi estas eble la sola esperantlingva biologia artikolo pri meduzoj. Ĝi povus resti sub iu ĉapitrotitolo kiel "Literaturo", krom ke iu trovas rete atingeblan kopion de tiu paĝo, tiam ĝi ankaŭ povas listiĝi sub "Eksteraj ligiloj". Krome la teksto de Arbarulo nun donas la impreson, ke ni kolektive nun devas prepariĝi al granda fokuso de paĝokreoj pri meduzoj kaj marbiologio. Eble tion simple necesas fari, kvankam en miaj privataj pensoj nun meduzoj ne ludas gravan rolon, kaj mi ne dirus ke la temo de meduzoj estus mia prioritato de zorgoj. Sed mi aparte en la referencoj ne komprenas je kiu kriterio Arbarulo metas siajn ruĝajn ligilojn: Kial la anglalingva faka gazeto ''[[Marine Biology]]'' havas ruĝan ligilon kaj la same anglalingva faka gazeto ''Aquatic Invasions'' ne havas? Pri ambaŭ mi trovas vikidatuman eron (pri Aquatic Invasions la kodo estas Q15762300). Kial fari diferencon? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:39, 18 maj. 2026 (UTC) ::Mi pensas ke listigi la artikolon en sekcio "Literaturo" estas saĝa ideo, kaj se vi faros tion mi dankos. Mi ne povis fari ĝin mem ĉar mi sciis nek la aŭtoron kaj la titolon. ::Pri la prioritateco de pliaj artikoloj rilataj al meduzoj ĉiu juĝu por si mem. Mi ne intencas devigi iun al tio kaj se iu tamen sentas devon, tio ne estas mia afero. ''Marine Biology'' evidente havas pli ĝeneralan temon ol ''Aquatic Invasions'' kaj ĝia menciindeco estas pli certa, tamen ankaŭ ''Aquatic Invasions'' kredeble estas menciinda, kaj se vi volas ĝin ruĝa ĝi povas esti ruĝa. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:25, 18 maj. 2026 (UTC) ::La komento de Yekrats troviĝas en [[Diskuto:Meduzo]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:28, 18 maj. 2026 (UTC) :::{{farite}} Ĉapitro "Literaturo" kreita kaj la Kontakto-artikolo menciita tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:09, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Yunus Emre Demir]] - 2026 5 18 == {{Propono de forigo |artikolo = Yunus Emre Demir |kialo = Senenhava, fuŝa artikolo. Ŝajnas mempropagando. Unua referenco estas falsa, la aliaj estas propraj. La artikolo ekzistas en neniu alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:35, 16 maj. 2026 (UTC) |tempo = tujtuje |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu pora.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 18 maj. 2026 (UTC) }} {{por}} La tuta enhavo estas "Mi havas turkan nomon kaj rilatas al cifereca enhavo." Tio estas praktike NULA enhavo. Certe estas mempropagando, kaj eĉ ne bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:06, 18 maj. 2026 (UTC) == [[Mumio de Maunula]] 2026 5 25 == {{Propono de forigo |artikolo = mumio de Maunula |kialo = Dubindas, almenaŭ diskutindas, ĉu la sensacia, klaĉgazeta temo estas konvena por enciklopedio - se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:53, 18 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 25 majo 2026 10:55 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube, je du poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) }} La temo estas de la konata finna kolego, kies forbaro ankoraŭ formale validas, kvankam jam ne plu aplikiĝas aŭtomataj buĉoj de ĉiuj liaj novaj salutnomoj - ĉiukaze daŭre eblas rapidaj forigoj de tekstoj aŭ salutnomoj, se iu kontraŭregula redaktado okazas. Sed tio ne estas la fokuso ĉi tie. La tre stranga temo toleratas en la finna kaj angla vikipedioj. Aliaj vikipediaj branĉoj ŝajne ne havis diskutojn pri ebla ekzisto de la temo, nur mankas intereso pri paĝokreo. Ni povus pripensi same toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:03, 18 maj. 2026 (UTC) :{{por}} Krome la konata finna kolego insiste kreas amason da artikoloj sen iu ajn referenco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:43, 18 maj. 2026 (UTC) ::{{farite}} Mi antaŭ sajmajno skribis "ni povus pripensi toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj" - Do necesas konstati: neniu ajn voĉdonis subtene al la teksto, du voĉdonis klare por forigo, kaj daŭre ankaŭ post semajno ne eblis noti eĉ unu fidindan referencon. -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi nun pro la ŝerco de sorto loĝas en Suomio, kaj mi povas atesti ke tiu ĉi ulo iĝis kvazaŭ memeo en loka medio kaj kaŭzis signifan polemikon. Nun estas tiu ĉi artikolo en la angla vikipedio aldone al la suoma, do eblas preni fontojn de ĝi, se necesas.--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 17:22, 25 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Mi bedaŭras ke vi venis duontagon tro malfrue, kaj en tiu ĉi escepta kazo la temo vere fermiĝis post semajno plus malmultaj horoj (ofte temoj pendas multe pli longan tempon nedecidite, tion ĉiuj scias). Do se vi volas redakti la temon ĝis bona nivelo kaj volas aldoni referencojn el la angla (aŭ el la finna) teksto, ene de realisma tempo - ni diru en plia semajno, ĝis la 3-a de junio (ankaŭ povas esti la 4-a aŭ 5-a), tiam mi pretas malforigi la tekston kaj ni lasos al ĝi ankoraŭ ŝancon. Sed se ĝi restas kiel ĝi estis nun, tiam la voĉdonoj validos kaj ĝi restos "vikipedia mumio, entombigita". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:49, 25 maj. 2026 (UTC) ::Estas iom strange, ĉar mi povus veti ke tiu ĉi temo aperis je la 25-a de majo, kaj mi ne vidis ĝin antaŭe. Nu, mi ne tre ofte kontrolas ĉi-paĝon, do povas esti ke mi ne rimarkis. Okej, mi povas reverki la artikolon laŭ la angla (je mia honto mi ankoraŭ ne sufiĉe regas la suoman por sencoplene traduki de ĝi). [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 10:32, 26 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Faru tion, se vi volas. Kiel mi skribis, mi povus ankoraŭ malforigi la antaŭan tekston kaj vi povus redakti de ĝi, se vi povas fari tion ene de semajno, sed la teksto ne estis lingve bona. Tial se vi tute nove faras tekston surbaze de la angla teksto, estas probable eĉ pli saĝa vojo fari tiel. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:02, 30 maj. 2026 (UTC) ::Okej, mi faris. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 19:37, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Abitura ekzameno en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Abitura ekzameno en Finnlando |kialo = Nova fuŝa artikolo de sama fuŝulo |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) |tempo = mardo 26 majo 2026 10:18 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa. [[Uzanto:Kani|kani]] 19:39, 25 maj. 2026 }} :{{kom}} Teorie eblus plibonigi la artikolon, komencante per la fuŝa titolo ("abitura" ne ekzistas en Esperanto), sekvante pro manko de internaj aŭ eksteraj ligiloj, referencoj, kategorioj, estas persona kreaĵo ktp. Tiu ulo insiste kreas artikolojn, kiuj celas laborigi patrolantojn. Ekzemple tiu ĉi restos orfa kaj kun dubinda enciklopedieco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Nu, la titolo ne estus granda problemo ... senprobleme eblus ŝovi ĝin al la PIV-a adjektivo [https://vortaro.net/#abiturienta_kd abiturienta]. Kaj ĝustas ke ankaŭ la aliaj kritikoj validas - eĉ ne estas intervikia ligilo al alilingvaj tekstoj pri la sama temo: tion mi ĵus aldonis al finna teksto "Ylioppilastutkinto Suomessa", ankaŭ havebla angle kaj france. Ke kategorioj mankas, estas simpla malmatura fuŝo, sed ke mankas eksteraj ligiloj kaj fidindaj referencoj, kaj restas forta suspekto ke la tuta teksto estas persona noto de opinio, "originala elpensaĵo" restas forta minuso. Kaj kompreneble ĝi devas havi ankaŭ la kritikan ŝablonon {{ŝ|orfa}}. Rezulte, se neniu miraklo okazas kaj iu uzanto ene de semajno helpe de la finna, angla kaj franca teksto objektivigas la subjektivan kreaĵon, mi vere {{por|subtenas}} la forigon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:17, 19 maj. 2026 (UTC) :: Kvankam mi jam tro malfruas, mi volas ankoraŭ aldoni mian voĉon {{por|por}} forigo de la teksto - mi vidis ĝin kiam ĝi ankoraŭ estis. Kaj ĉiuj mankoj de la teksto, jam menciitaj, vere elstaris ankaŭ kiam mi vidis la tekston. Kompreneble eblas havi la opinion "mia tasko estas nur ekkomenci temon, la tutaj enhavaj kaj teknikaj aldonoj necesaj, kun referencoj kaj eksteraj ligiloj, povas esti farataj de «la aliaj»", sed ĉar «la aliaj» ĉi tie estas nur malpleno da homoj, tiu espero ne ĉiam plenumiĝas. Ĉi tie ĝi ne plenumiĝis, kvankam eĉ estis alvoko al ĉiuj ĉi tie, ke bonvenus se iu homo (la mortinto de ka teksto aŭ alia uzanto) aldonus ĉiujn mankajn erojn. Mi volas konsideri min voĉdonanto por forigo de la teksto en tiu formo en kiu ĝi estis ĝis la forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:58, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Junior Seydini]] = Thaphatsanaphop Thongchay == {{Propono de forigo |artikolo = Junior Seydini |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 28 majo 2026 20:48 |forigita =jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 31 maj. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie. Ni jam ĵus forigis similan artikolon kun nomo tre simila al la nuna artikola nomo Thaphatsanaphop Thongchay - Trinnaphop Thongchay.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) ::Hm, kompreneble tiaj tekstoj pri aktoroj kaj kantistoj estas ĉiam iom konatigaj, do iusence eblas konsideri ilin reklamaj. Sed mi vere ne scias ĉu la homo efektive estus "tajlanda famulo" - ni ne havas tajlandan e-lingvan vikipediiston kiu povus konfirmi aŭ malkonfirmi tion, kaj ke li estus "internacia modelo" - mi ne dubas ke li loke povas labori kiel modelo, kaj se li intertempe studas en Tajvano ankaŭ povas kromlabori tie, sed nomi laborojn en la landoj de naskiĝo kaj nuna studado "internacia" kariero estus pompa misgvido kaj fanfaronado, kaj pri vera "internacia" kariero mankas konvinka internacia referenco: La teksto nomas [https://vogue.co.th/article/thai-models-runway-spring-summer-2023 tiun referencon pri laborado en Parizo kaj Los-Anĝeleso en 2023], kun noto ke la reteja ligilo estas de 2026-05-21, sed en 2026-05-27, apenaŭ semajnon pli poste, la ligilo ne plu haveblas, ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph - tiu "referenco" estas plej suspektiga kaj ne estas valida pruvo. Kaj aktoro, kiu eĉ ne estas en la datumbazo [[IMDb]] (estis jam tekstoj pri aliaj aktoroj, kie sole paĝo en la datumbazo IMDb ne konsideriĝis sufiĉa al ni por pravigi "menciindecon")??? Ankaŭ la [https://www.tunecore.com/artists/junior-seydini-independent-release dua ligilo] nur informas ''"looks like this page is lost"'', ankaŭ tie ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph. Se vikipedia paĝo kiu estis nur kreita en 2026-05-21, antaŭ eĉ ne semajno, havas '''nur fuŝajn referencojn''', kaj neniu el ĝi eĉ en iu ajn arkivigo spureblas ses tagojn poste, tio detruas '''ĉiun''' fidon pri kredindeco. Sekve - {{forte por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) :PS: Cetere - tute flanke la teksto memorigas pri tio ke estas entute 76 [[Provincoj de Tajlando]], sed ĝis nun ni nur sukcesas havi esperantlingvajn tekstojn pri 28 - do pri '''du trionoj''', 48 provincoj ankoraŭ mankas ĉia esperanta vikipedia paĝo. Tio estas granda manko, konsiderante ke pri aliaj landoj ni havas ĉiujn provincojn kaj distriktojn, ofte ĉiujn komunumojn/municipojn kaj estas uzantoj kiuj energie faras tekstojn pri unuopaj vilaĝoj kaj komunumopartoj. Mi mem faris 26 el la nun 28 e-lingvaj tekstoj en lasta novembro, plus la ĝeneralan paĝon [[Provincoj de Tajlando]], sed pri la restaj du trionoj mi ne havas laborforton. Tiuj restas por aliaj esperantistoj!! Kaj plie kalkulante, tiuj 76 provincoj kompreneble havas 76 ĉefurbojn, sed ĝis nun ni nur havas entute 17 esperantlingvajn paĝojn pri tajlandaj urboj - tie do mankas multe pli da tekstoj (mi ne kontrolis ĉiujn 17 tekstojn, sed almenaŭ [[Hatjaj]] kaj [[Pak Kret]] ne estas provincaj ĉefurboj, ankaŭ Bankoko kaj Pataja kun specialaj statusoj ne, tial mankas pli ol 60 paĝoj se oni tute ne konsideras urbojn ekster la provincaj ĉefurboj). Pri Tajlando do esperanto-vikipedie do atendas multe da laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Rikard Djegadut]] == {{Propono de forigo |artikolo = Rikard Djegadut |kialo = Ĝermeto de dubinda enciklopedieco. Nur ĝenerala agado, neniu preciza atingo, verko, ktp. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:15, 25 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 1 junio 2026 20:57 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:11, 3 jun. 2026 (UTC) }} Fakte tre malmulta enhavo: nur 2 frazetoj, eĉ sen informkesto, do {{ŝ|ĝermeto|Indonezio}}, kaj neniu ajn artikolo kiu ligus al la teksto, nur [[VP:FA]], do {{ŝ|orfa|Azio}}. Kaj mi eĉ ne rigardis la du eblajn referencojn kaj ne ekhavis al mi opinion pri la menciindeco. Al mi la sola malmulteco de materialo sufiĉas por subteni ĝian forigon. Do {{por}} forigo. Ke pri pli detalaj administraj unuoj sub la provinco ŝajne ne estas esperantaj tekstoj ne estas la kulpo de la farinto, sed la kategorio "Indonezio" ankaŭ estas tre magra - kvankam meti la paĝon en kategorion "indonezianoj" ne estus problemo, kaj ankaŭ malfermi propran novan kategorion "indoneziaj ĵurnalistoj" nur por tiu teksto eblus - sed nur se ĝi restos. De la provinco [[Orientaj sudorientaj insuloj]], kiu evidente nur konsistas el insuloj, pri kvar insuloj, [[Floreso]], [[Sumbo]], [[Timoro]] kaj [[Komodo]] estas e-lingvaj tekstoj, nur pri la pli etaj ne. Se nur eblus scii kie la menciita loko estas... Momenton, tio kion la supozebla neesperantisto ĉi-tie senreference nomis "okcidenta Manggarajo", estas indonezie la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'', sen esperanta teksto, sed klaras ke ĝi estas la okcidenta parto de la insulo [[Floreso]]. Eĉ eblus konsideri ĉu aparte krei e-lingvan tekston nur pri la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'' - sed nur se la teksto restos. Sed por restigi la tekston necesus, ke iu e-isto unue konvinkus nin pri menciindeco de la homo, kaj due iu (eble alia e-isto) vastigus la tekston al almenaŭ tri frazoj, kun informkesto, kun ĝustaj kategorioj. Mi nun ne povas vidi tion, do for, se ne aperos kaj konvinkos argumentoj tre defendaj al la teksto.[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 27 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:24, 1 jun. 2026 (UTC) == [[N. Robert Branch]] == {{Propono de forigo |artikolo = N. Robert Branch |kialo = Mi ne 100%-e certas ke la artikolo estas forigenda, sed ĝi ŝajnas al mi sufiĉe suspektinda por meriti diskuton. La temo ŝajnas menciinda, almenaŭ laŭ niaj normoj. La enhavo aspektas tute propagande. Ĝi enhavas almenaŭ unu vere nekredeblan aserton ke "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto"; mi ne kontrolis ĉu estas aliaj falsaĵoj. La referencoj estas malbone kopiitaj el la angla sen retligiloj. Mi suspektas ke iu artefarita ilo intervenis, precipe ĉar la afero pri "Esperanta Ekonomikisto" estas tiel stranga falsaĵo, kian mi ne atendus de homo. La sama uzanto faris similajn artikolojn en la angla kaj la kataluna. |subskribo = [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:35, 27 maj. 2026 (UTC) |tempo = merkredo 3 junio 2026 2:16 |forigita = jes |kialo de rezulto = je 3 voĉoj por, 0 kontraŭ forigo [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:22, 11 jun. 2026 (UTC) }} La teksto estas certe farita aŭtomate, sed ni vere pli kaj pli impresiĝas, kiom saĝajn esperantajn frazojn aŭtomata tradukado intertempe produktas en 90 % de la frazoj: kompreneble restas 10 % da rubo, kiel "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto" aŭ "li akiris nacian gazetaron". Sed la asertoj enhave restas dubindaj. Interalie, ke pri lia dunganto ''[[British Journal of Economics]]'', evidente anglalingva, tute ne estas anglalingva vikipedia teksto kaj ankaŭ ne vikidatuma ero - kvankam, aliflanke, [https://britishecon.co.uk/ ekstera ligilo] pri tiu ĵurnalo almenaŭ haveblas. Ankaŭ pri dua dunganto, firmao "Astoria" el Austin (Teksaso) mi trovas nenion en la angla vikipedio kaj en vikidatumoj, sed pri tio mi eĉ per simpla guglo-serĉo per vortoj "Astoria cosmetics Austin" aŭ kombinitaj du el la vortoj trovas nenion - kvankam la citita artikolo [https://wdstudios.org/article/aHR0cHM6Ly9uYXRpb25hbHRpbWVzLmludGVybmFsL2N1c3RvbS9iRUJSQ0VwN1JVby1icmFuY2gtZXhpdHMtYXN0b3JpYQ ] supozigas ke la firmao Astoria en Austin ekzistus... ĉu povas esti ke oni en retejo wdstudios.org povus fari plene falsan artikolon? Sed se la artikolo ne estas falsa, kie estas retejo de tiu firmao?? En la angla vikipedio la teksto jam ekzistas ekde 6 semajnoj, kaj ŝajne neniu ĝis nun proponis ĝian forigon. Ke ĝi estis kreita de uzanto Stevejobessy kiu ankaŭ kreis la esperantan, katalunan kaj maltan tekstojn hieraŭ kaj hodiaŭ, ne estas problemo, sed ke estas preskaŭ ekskluzive tiu uzanto kiu plu redaktadas la anglan tekston, suspektigus min se mi estus anglalingva vikipediano... En la angla vikipedio devus esti pli da homoj, kiuj kredas ke iu temo entute ekzistas kaj pretas kontribueti. Mi pretus ekkredi la anglan tekston, se ekestus kaj restus anglaj tekstoj pri la temoj [[British Journal of Economics]] kaj [[Astoria (cosmetics)]]. Se tio daŭre ne estas kaj la pompaj asertoj restas tiom nekredindaj, mi estas {{por}} forigo. Kompromise ni povus vastigi nian tempon de enketado de semajno al monato. Tiam ni ankoraŭ povus sendi Arbarulon (se li pretas je tio) enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto - tiam probable pli klaros la anglaj asertoj post fino de tiu diskuto pri forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 27 maj. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Ĉu vi pretus, estante anglalingvano, enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto, kiel mi proponis la 27-an de majo. La duboj, kiujn vi prave havas pri la teksto de nura uzanto Stevejobessy, ankaŭ validas por la angla vikipedio. Se vi pretas elpaŝi en la angla vikipedio en la sekvaj du tagoj, mi pretas prokrasti decidon pri la esperanta teksto de Stevejobessy ĝis post monato, do je 27 junio, sed se ne mi proponas limdatan forigon je 3 junio. Cetere intertempe ankoraŭ aldoniĝis plia aŭtomata traduko de Stevejobessy en la nederlanda vikipedio - sed tio tute ne estas argumento. La samajn asertojn kopii kvinfoje ne igas ilin pli veraj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 1 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo, krom ke ni prokrastas la decidon, ĉar Arbarulo ankoraŭ enketas ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:23, 1 jun. 2026 (UTC) :::Mi ne pretas peti forigon en la angla vikipedio, ĉar la angla-vikipediaj reguloj kaj kutimoj pri forigado estas tro malsamaj de niaj. Ĉi tie mi proponis forigon pro reklameco, sed la reguloj de la angla vikipedio diras ke oni forigu reklamojn nur en la plej senesperaj okazoj ([[:en:WP:G11]]), kaj mi pensas ke ĉi tiu okazo ne estas tia. Eble ĝi ja estus forigita pro nemenciindeco, ĉar laŭ miaj impresoj la angla Vikipedio interpretas menciindecon tre strikte, sed laŭ niaj normoj ĝi certe estas menciinda. Sed se iu havas pli specifan enketon aŭ demandon, kiun anglalingvaj vikipediistoj povus helpi solvi, kaj volas ke mi transkomuniku la peton, mi pretas fari tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:39, 4 jun. 2026 (UTC) ::::{{komento}} Se ni lasas la temon tiel ĉi, tiam la kalkulo de voĉoj rezultas je 3 voĉoj por, 0 kontraŭ forigo. Mi pretas ankoraŭ atendi lastan tagon da pripenso, eble iu ankoraŭ havas ion por opinii, sed krome mi morgaŭ je sama horo forigos la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:07, 9 jun. 2026 (UTC) :::::Mi havas ankoraŭ malfortan argumenton '''kontraŭ''' forigo, nome eksteran referencon (profesian memprezenton) :::::* https://www.linkedin.com/in/branchrobert/ :::::kaj aliflanke tute neseriozan finon de la nederlanda vikipedia teksto, plian argumenton '''por''' forigo: :::::* "''In mei 2026 richtte Branch samen met een aantal muzikanten het Amerikaans-Canadese muziekproductiebedrijf WestBeats op. Onder leiding van Branch ontwikkelt de studio eigen Digital Audio Workstation-software. WestBeats streeft ernaar om in juni 2026 zijn eerste reeks singles uit te brengen''" ::::::Tio estas: "En majo 2026, Branch kune kun kelkaj muzikistoj starigis la uson-kanadan muzikproduktan kompanion WestBeats. Sub gvidado de Branch, la studio disvolvas sian propran programaron por Cifereca Aŭdio-Laborstacio. WestBeats strebas en junio 2026 publikigi sian unuan serion de unuopaĵoj." Tio ne kongruas kun la tre serioza prezento kiel ekonomikisto en la aliaj lingvoversioj... :::::[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:22, 9 jun. 2026 (UTC) :Mi nur volas memorigi, ke mi sciigis pri ĉi tiu artikolo pro suspekto de reklameco. La menciindeco ŝajnas esti nedubebla (laŭ niaj kriterioj), do pliaj pruvaj referencoj ne rilatas al la afero. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:02, 10 jun. 2026 (UTC) ::Nenio ekde du tagoj ŝanĝiĝis, do mi nun plenumas la decidon de '''[[tri pledoj por forigo kaj vere forigas la tekston]]'''. Sed kvankam ni konsentas pri la suspekto de reklameco, mi vere ne komprenas ke tio estus la sola minuso. La teksto prezentas tute nekredindajn asertojn, kaj "pruvas" tion per ridinde fuŝaj referencoj, kiuj en nul kazoj povas pruvi ion. Sed efektive, ne estu nia tasko zorgi pri proponoj por eblaj forigendaj artikoloj el la '''angla''' vikipedio. Estas tiom da anglalingvaj denaskuloj, ke ili facile povas mem zorgi pri iliaj dubaj kazoj. Tamen mi ne povas kompreni, ke vi kun tiom mizeraj pseŭdoreferencoj ne povus havi dubojn pri la menciindeco de homo en la esperanta vikio surbaze de tiu blufa esperanta teksto. Mi absolute ne dividas la juĝon, ke la mencindeco de la teksto estus "nedubebla laŭ niaj kriterioj". La tuta artikolo kreas '''gigantan dubon'''! Sed nun ĝi estas ĉiukaze for post minuto. Ne indas plu diskuti pri kadavro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:20, 11 jun. 2026 (UTC) == [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Villa delle Rose (Lago de Como) |kialo = Revenas malnova konatulo pri la Lago de Como kaj Lierna. Nun konata artikolo pri simpla vilao kiu estus interesa se historiaj aferoj estus konstateblaj, sed la referencoj ne konfirmas la asertojn. Eĉ la foto ne montras la vilaon mem. La artikolo ne ekzistas en la itala, sed nur en la ukraina, ĵus farita de anonimulo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 4 junio 2026 9:37 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 2 jun. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Konfirmas la fuŝecon tri artikoloj pri muelejoj de la sama aŭtoro sen ajna referenco aŭ alilingva korespondaĵo. Ili fakte estas nun nur ruinoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de la nekredinda teksto [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] kaj de la tri fuŝaj artikoloj menciataj: [[Muelejo de Casate]], [[Muelejo de Mugiasco]] kaj [[Mulino di Sornico]]. La farinto mem ekde la 27-a de majo jam estas globale forbarita el Vikipedio, do ne estas danĝero ke ankoraŭ pluraj simile fuŝaj tekstoj venos de tiu ĉi konto, sed tiuj kvar vere estas fuŝaĵoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:52, 30 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de ĉiuj kvar menciataj tekstoj, kiuj ĉiuj estas same ne kredindaj kaj de sama "longtempa abuzanto" (LTA). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:21, 1 jun. 2026 (UTC) == [[Katolikismo en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Katolikismo en Finnlando |kialo = Nova finna fuŝaĵo. La redakto konsistas el tri linioj. La unua enhavas fuŝan vorton "katolikanoj". La dua povus esti interesa se estus referenco (oni ne povas scii ĉu temas pri inventaĵo. La tria estus nur anonco de io kio okazos. Ĉu estus enciklopedia informo pri kvar katolikoj en Svedio, Danio aŭ Rusio? Kiel kutime, estus ni kiu devus serĉi allingvan korespondon. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:45, 31 maj. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 7 junio 2026 18:14 |forigita = ne |kialo de rezulto = 3 kontraŭ, 0 por, 0 duboj - vidu sube. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:35, 9 jun. 2026 (UTC) }} {{komento}} Prava plendo, kompreneble. Mi ankoraŭfoje investis la tempon kaj amplekse avertis la kreinton en [[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet#Katolikismo en Finnlando]]. Principe, kiel mi skribis tie, mi estus por teno de la teksto de tri frazoj kun ŝablono {{ŝ|ĝermo}} kaj kun intervikia ligiĝo, ĉar ĝi teknike utilas por malpliigi artikolajn orfojn. Sed mi vere subtenas ke ne 200-an fojon iu ne-finna esperanta administranto faras tiun agadon por la finna kolego, kiu tute povas kaj kapablas tion fari mem: en kreo [[Lilli Earl]] de antaŭhieraŭ li ankaŭ sukcese faris intervikian ligiĝon, do pruvis ke li povas fari tion, kvankam li iam konfesis ke li ne rajtas aktive redakti ion '''en''' vikidatumoj. '''Se''' li mem postliveras tiujn antaŭkondiĉojn de komencanta teksto, mi estus por teno de la teksto, se ne, {{por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:41, 1 jun. 2026 (UTC) : Mi ĵus vidis ke li jam ekagis pro mia averto, intervikie ligis la paĝon, ampleksigis la 3 frazojn al 5 (tiam ankaŭ eblas rezigni pri ŝablono "ĝermo", eblas meti, sed ne nepre) kaj aldonis 3 bazajn referencojn. Post tiu iometa ampleksigo, kiu certe ankoraŭ ne estas la maksimume ebla ampleksigo, mi jam estas kontraŭ forigo. Kaj mi esperas ke la uzanto aplikas la averton al ĉiuj novaj paĝokreoj. Se iuj paĝoj estas mankaj, proponi forigon estas konsekvenca ago kaj povas havi pozitivajn rezultojn... Do nun, {{kontraŭ}} forigo. Dankon, Kani. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 1 jun. 2026 (UTC) :: Efektive, post la nunaj plibonigetoj {{kontraŭ}} forigo. Estas bone ke la teksto jam ankaŭ ne estas artikola orfo plu, kaj kun la alilingvaj tekstoj ankaŭ devus esti eble ankoraŭ trovi iun foton... Sed tio estas normala situacio por artikolo kiu nur ekestis hieraŭ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:57, 1 jun. 2026 (UTC) :::PS: Mi ĵus povis enigi 2 fotojn kaj mapon, kaj la paĝo jam ekaspektas kiel normala artikolo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:13, 1 jun. 2026 (UTC) :Ĝi povas resti. Kiel fini la debaton?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:09, 3 jun. 2026 (UTC) ::{{kom}} Mi kalkulas la frazon de Kani "Ĝi povas resti" kiel voĉon kontraŭ forigo, kun mia voĉo ŝanĝita kontraŭ kaj tiu de Aidas same post la "plibonigetoj kontraŭ forigo". 3 voĉoj kontraŭ forigo, neniu (post la adaptoj) por, kaj neniu dubo plu. La teksto restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:33, 9 jun. 2026 (UTC) == [[Karim Tabti]] == {{Propono de forigo |artikolo = Karim Tabti |kialo = Pli ol forigopeton, mi havas seriozan dubon. La artikolo ŝajnas bone strukturita, sed temas pri 17-jarulo (eble ankoraŭ ne biografienda) kaj la referencoj estas nenio. Ne ekzistas korespondaĵo en itala aŭ alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:13, 3 jun. 2026 (UTC) |tempo = <s>10 junio 2026 9:42 h </s> plivastigita ĝis ĵaudo 11 junio 2026 21:00 h |forigita = ne |kialo de rezulto = du voĉoj kontraŭ forigo, neniu por, sed restas duboj, ĉe Kani kaj Goren, kaj fakte ankaŭ ĉe mi - do: "in dubio pro reo" dubokaze por la akuzato [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:13, 23 jun. 2026 (UTC) }} :Mi povis trovi nenion pri tiu ĉi ulo, kaj la nomo Karim Tabti ne estas tre rara. Ĉu eblas kontakti la aŭtoron? Se temas pri sinprezento, ĉu li almenaŭ estas esperantisto aktiva en la movado, eble en TEJO aŭ junulara sekcio de SAT? [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 12:57, 6 jun. 2026 (UTC) ::La aŭtoro estas anonimulo, kiu faris nur tiun kontribuon. Se temus pri esperantisto, oni dirus ion pri tio. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 8 jun. 2026 (UTC) La teksto je unua vido ŝajnas troglata, olea AI-laboraĵo, kun ridinda unua referenco "La sekva teksto prezentas enciklopedi-stilan biografion de Karim Tabti, kune kun klarigoj pri la font-bazo kaj la kriterioj de verifikebleco laŭ la normoj de Wikipedia." Do la unua referenco ekzakte alparolas nin ĉi tie per solena seriozeco, kiuj jes dubas ĉu iu tia homo "Karim Tabti" entute ekzistas. Malgraŭ la senespera pledo "ne forigu ĝin, ĝi plenumas la kriteriojn", groteske ĝi ĝuste NE plenumas iujn kondiĉojn pri referencoj "laŭ la normoj de Wikipedia": la "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja" pruvas ekzakte '''nenion'''. Sed se oni '''mem''' enketas per reta serĉilo (Junaj Socialistoj de Foggia, en loka lingvo: Giovani Socialisti di Foggia), tuj troveblas tuta fasko da konvinkaj referencoj: * https://playnews24.com/2026/06/09/karim-tabti-gs-psi-nessuna-festa-sulle-difficolta-della-citta-il-centrodestra-abbia-rispetto-delle-istituzioni/ * https://www.foggiatoday.it/tag/giovani-socialisti/ * https://www.civico93.it/giovani-socialisti-diu-capitanata-annunciata-la-costituzione-del-coordinamento-di-lucera/ * https://www.linkedin.com/in/karim-tabti/ Do. La temulo vere estas loke aktiva juna socialista politikisto, kaj ĉar la teksto mem estas esperantlingve senriproĉa, la problemo estas nur tiuj senesperige fuŝaj "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja". Ĉar kun aninmulo oni povas tre malbone komuniki, mi prefere proponus lasi la tekston, se iu esperanta uzanto povas ene de 2 tagoj enplekti tiujn aŭ iujn rete trovitajn referencojn en la krome konvinkan tekston (tio signifas vastigi la limdaton ĝis 2026-06-11 19 h UTK). Mi neniel komprenas, kial la por Foggia kaj Apulio plene negrava komunika lingvo Esperanto estus tiom grava, sed eble la anonimulo pensis ke li volis havi "testan balonon", antaŭ ol en dua paŝo elpaŝi per vikipedia artikolo en la itala lingvo. Do estos al ni, ĉu ni estos tiom bonkoraj kaj afablaj por mem ripari la eksterajn referencojn. Se jes, la eksteraj referencoj ŝajnas pruvi publikan intereson pri la junulo, kaj nur la fakto ke li estas 17-jara ne "senvalorigas lin". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:57, 9 jun. 2026 (UTC) Mi nun pli-malpli ĉion forĵetis, por kio mi ne trovis fidindajn retajn ekstervikipediajn referencojn, kaj metis tiujn referencojn. La retejo foggiatoday.it, kiun mi menciis hieraŭ, montriĝis teknike fuŝa, ekzemple ne estis arkivigebla, kaj estis superŝarĝita de reklamoj, ankaŭ la retejo https://www.foggiatoday.it/politica/karim-tabti-congresso-si-foggia.html pri kiu fakte temis. Ĝin mi do ne uzas, sed mi trovis bonan plian referencon https://federazionegiovanisocialisti.com/sedi/, kiun eblas senprobleme uzi. Sed la referencoj kiujn mi nun havas pruvas relative malmulton, de la origina teksto nun nur restis naŭ mallongaj frazoj, tio estos pli ol la minimumaj 3 por artikola ĝermo, sed ĉar ili vere estas tre magraj, mi tamen metis ŝablonon {{ŝ|ĝermo}}. Tiun koncizigitan kaj referencitan tekston ni povus lasi, sed nun la teksto estas tiom konciza, ke restas malmulta substanco: mi voĉdonas {{malforte kontraŭ}} forigo, sed volas almenaŭ ankoraŭ plian voĉon aŭ du. Tamen kompreneble ni tre atentu ne malŝpari tro multegan tempon je tiu tre flanka temo pri la provinco, konsiderante ke multaj esperantaj tekstoj pri tiu provinco aspektas kiel la paĝo [[Ascoli Satriano]]: teksto de nur unu frazo, ses vortoj, plus informkesto kun informoj de 2005, plene malaktuala kaj kun fuŝa ligilo [[San Potito]], sed aliflanke tre kritikende tute sen {{ŝ|ĝermo}} aŭ ĉi-tie la pli draste kritika {{ŝ|ĝermeto}}. Sed kompreneble ni ne forĵetu ĉiujn flankajn temojn kun rilatoj al la provinco, nur ĉar ni ankoraŭ ne sukcesis redakte vastigi la robotan kreaĵon de januaro 2006, kiun poste ekskluzive nur robotoj pluadaptis, kaj neniu ajn homo iam faris plej etan redaktan ampleksigon (nur unu homo en 2013 ŝanĝis bildon). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:12, 12 jun. 2026 (UTC) ::{{kontraŭ}} forigo, kvankam dubindas la Internacia menciindeco de ĉiu ekestanta juna loka politikisto. Sed la teksto estas bona kia ĝi estas nun, ankaŭ bonas ke nun estas nova teksto pri la itala partio de 2007. "in dubio pro reo" [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Ŝlomo Hofmeister]] == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝlomo Hofmeister |kialo = Fuŝega lingvaĵo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 08:34, 12 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 19 junio 2026 8:18 |forigita = ne |kialo de rezulto = post plibonigo: tri kontraŭ, Kani ne reesprimis sin, sed lia komence prava kritiko "fuŝa lingvaĵo" intertempe estas senbaza 10:09, 23 jun. 2026 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) }} :Mi riparis la plej elstarajn lingvofuŝojn - nun {{kontraŭ}} forigo. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:34, 12 jun. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La origina teksto estis lingve neakceptebla, sed post la poluro de Moldur ĝi estas tute bona. Kompreneble la teksto daŭre nur estas ĝermo, kiu tre profitus de pliampleksigo per tradukoj el la germana aŭ angla versioj, sed esti artikola ĝermo ne estas kialo por forigo. Dankon al Moldur, tiel ĉi ĝi sendube ne estas forigenda. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:18, 14 jun. 2026 (UTC) ::{{kontraŭ}} forigo nun. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:23, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Metodo Castiglioni]] == {{Propono de forigo |artikolo = Metodo Castiglioni |kialo = Pli ol forigopeton, mi montras mian dubon pri enciklopedieco. Temas denove pri Lierna, ĉe la Lago de Como, kaj la familio Castiglioni. La redakto sonas al mi kiel ia babilado, kvazaŭ seninforma. Denove ĝi ekzistas en hispana, sed ne en itala. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:26, 12 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 19 junio 2026 18:45 |forigita =jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:33, 20 jun. 2026 (UTC) }} {{por}} Ni jam vidis tiom da blovite grandigitaj, fakte senenhavaj, seninformaj paĝoj pri familio Castiglioni de Lierna, ke mi vere ne emas investi duonhoron por detale defendi kial, se ĉiuj antaŭaj tekstoj krom tiu pri la skulptisto [[Giannino Castiglioni]] estis senvaloraj, ankaŭ tiu ĉi teksto estus foriginda. Ĝi ne ŝajnas al mi enciklopedia. Punkto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:11, 14 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Luca Bestetti]] == {{Propono de forigo |artikolo = Luca Bestetti |kialo = Vidu la kunmetitajn dubojn jam en la [[diskuto:Luca Bestetti|diskutpaĝo]]: duono de la trovoj povus subteni impreson ke la tuto estus falsa kaj duono ke ĝi tamen estas vera. Ĉu lasi tian tekston, ĉar ĝi "nur duone estas konvinkebla, per fontoj kiuj eble estas fidindaj eble ne"? Ĉu tiuj pridubeblaj referencoj sufiĉas por pruvigo lasi la tekston??? |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:45, 14 jun. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 21 junio 2026 8:39 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:45, 22 jun. 2026 (UTC) }} {{re|Super nabla}} (aŭ iu alia italo) Ĉu vi havus opinion pri tiu paĝo?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:45, 14 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo, se neniu itallingvano pretas detektive forigi la multajn dubojn ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Thathanine Thongchay]] == {{Propono de forigo |artikolo = Thathanine Thongchay |kialo = Dubinda menciindeco |subskribo = [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 03:54, 15 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 22 junio 2026 3:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:43, 22 jun. 2026 (UTC) }} :{{por}} Dubinda menciindeco. --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:51, 15 jun. 2026 (UTC) :{{por}} Vere, dubinda menciindeco. Ke li en 2017, en aĝo de 11, foje faris reklamon por dentopasto, estas bone, sed ne jam signifas aktoran famon. Kaj ke [https://www.imdb.com/de/name/nm18457192/ en la aktora daumbazo IMDb] estas nur lia nomo, sed entute neniuj aktoradoj, diras multon. Plie, la sola ligilo, persona [https://www.instagram.com/Thathanine paĝo ĉe Instagram] estas {{404}}... Tio estas ploriga prezento. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:18, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:18, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Teodoriko Bland (juĝisto)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Teodoriko Bland (juĝisto) |kialo = Novulo ekkreis fuŝegajn artikolojn, unu ĝermeton kaj alian ĝermon kiu estis savita post polurado fare de Moldur. Mi ne scias ĉu tiu novulo esperas, ke ni riparu ĉiujn tiujn venintajn kaj venontajn fuŝajojn aŭ eĉ estas nekonscia pri la neakcepteblo de la rezultoj. Aliaj similaj artikolklopodoj estas [[Vilhelmo Kilty]], [[Johano Johnson Sr.]] kaj [[Johano Johnson Jr.]] Mi ne sentas min preta kontakti lin. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:59, 15 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 22 junio 2026 18:01 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:42, 22 jun. 2026 (UTC) }} :{{por}} La novulo mem skribis "Mi estas komencanto, tiel pardonu se mi fari eraro." Pardoni "se li fari eraro" oni povas, sed nove verki la tekstojn pri detalaj biografioj de antaŭ 200 jaroj el la historio de [[Marilando]] estas iom tro. Mi emas koncentriĝi pri la multegaj kantonoj de Usono, kiuj ne nur havis signifon antaŭ 200 jaroj en la loka historio, sed estas signifaj en 2026, kaj tie pri [[:Kategorio:Kantonoj de Marilando|Marilando estas nur 12 tekstoj kaj mankas ankoraŭ 12]]. Kompreneble Marilando nur estas unu el tre multaj partoj de Usono, kaj Usono nur estas unu el tre multaj landoj de Ameriko, sed mi ĉiukaze ne vidas kapablon ĉe mi nun nove krei la paĝojn de lokaj homoj de antaŭ 200 jaroj kiujn la komencanto deziras ke ili estos. Mi metas ŝablonon {{ŝ|polurinda}} kaj {{ŝ|orfa}}, ĉar estas signo de afableco ne forigi tekston sen antaŭe averti pri mankoj, sed tamen estas por forigoj de almenaŭ la tekstoj [[Teodoriko Bland (juĝisto)|T. Bland]], [[Vilhelmo Kilty]], [[Johano Johnson Sr.]] kaj [[Johano Johnson Jr.]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:33, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo de ĉiuj kvar. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:17, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Via Arcivescovo Romilli]] == {{Propono de forigo |artikolo = Via Arcivescovo Romilli |kialo = Anonimulo kreas nur artikolojn pri milanaj stratoj, kiuj ne interesas en la itala vikio kaj serĉas lokon en Esperanto, islanda aŭ rusa. Tio dubindas min pri enciklopedieco. Ĉu ni havos centojn da stratoj da centoj da ĉefurboj? Tio estas dekmiloj da stratoj. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:59, 19 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 26 junio 2026 21:38 |forigita = jes |kialo de rezulto = 3-4 poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:41, 22 jun. 2026 (UTC) }} {{kom}} Supozeble plia blufaĵo/pompaĵo en la konata Milano-rilata fuŝaro. Simile ankaŭ: [[La Casa Astratta]]. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 07:24, 20 jun. 2026 (UTC) {{forte por}} forigo eksplicite ankaŭ de la teksto [[La Casa Astratta]]: Pri la strato Via A. Romili mi ankoraŭ povus imagi meti frazon en la tekston pri Milano, sed pri la "Casa Astratta" estas eĉ pli groteske. Kvankam tie mankas foto, eblas vidi en [https://ordinearchitetti.mi.it/index.php/it/cultura/itinerari-di-architettura/14-arte-e-architettura/opere/320-casa-astratta/galleria#galleria ekstera retejo] ke temas pli tutsimpla 9-etaĝa loĝdomo, tipe socialisma [[slabokonstruaĵo]], kiu estas en neniu dimensio arkitekte menciinda. En ĉiuj periferioj de ĉiuj urboj de la eksa [[Varsovia pakto]] oni povas vidi tiajn domojn, mi havas amikojn kaj parencojn kiuj loĝas en tiaj domoj kaj estas dankema ke estas tiuj simplaj domoj (kaj ke ili ne estas bombitaj kiel la samaj domoj en Ukrainio), sed se oni metas paĝon pri ĉiuj tiuj domoj, eĉ se ne estas foto kiu montrus la tristan fasadon, tiam oni same povas fari tekstojn pri ĉiuj strataj lanternoj kaj ĉiuj rubujoj en ĉiuj stratoj de ĉiuj urboj, urbetoj kaj vilaĝoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:53, 20 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de ambaŭ. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:17, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{re|Kani}} Cetere la dubinda teksto pri tiu "Via A. Romilli" estis fakte trompe pri la tuta milana kvartalo Corvetto - supozeble ĉar nur pri "tiu unu strato Via A. Romilli" estus apenaŭ sufiĉe da raportindaj frazoj por vikipedia teksto. Mi ĝenerale pensas, ke en Vikipedio oni iru de ĝeneralaj al laŭgrade pli specifaj temoj. Unue estu teksto pri la lando, poste pri regiono, provinco, tiam se estas pri kantono aŭ distrikto, kaj se tiam ankoraŭ estas energio, pri urboj aŭ neurbaj komunumoj aŭ municipoj. Por Milano tio signifas, ke se jam estas teksto pri la urbo (la esperanta teksto [[Milano]] cetere nun estas problema, sed tio estas alia laborejo), ke tiam se iu tre volas estu tekstoj pri la naŭ urbodistriktoj, kiuj sume konsistigas la tutan urbegon. Tiuj kompletaj tekstaroj jam pli longe ekzistas pri Granda Londono, Parizo, Berlino, Vieno, Budapeŝto kaj Moskvo, kaj mi nun faris la naŭ tekstojn ankaŭ por Milano. Ĉi tie la "kvartalo Corvetto" estas en la [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Se oni freneze amas Milanon, oni nun povas senprobleme krei subtekston pri la "kvartalo Corvetto", kaj tiam aŭtomate aperas blua ligilo en la paĝo [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Sed por mi persone la 9 tekstoj pri la naŭ partoj de la urbego nun tute sufiĉas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 20 jun. 2026 (UTC) :::{{re|Kani}} Mi el la forprenita teksto ankoraŭ sukcesis elvringi tri frazojn al eta ĉapitro en la paĝo [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Tiel tamen la laboro de la anonimulo ne estos tute vana... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:06, 23 jun. 2026 (UTC) == [[Listo de plej bonaj internaciaj viraj futbalaj golpafantoj laŭ lando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Listo de plej bonaj internaciaj viraj futbalaj golpafantoj laŭ lando |kialo = Novulo, anonimulo, kreis artikolon kun pli ol 100 000 bitokoj pri golpafantoj. Ĝi estas plenplena de ruĝaj ligiloj kaj blazonoj. La kreinto eĉ ne scias, ke estas jam artikoloj pri la naciaj teamoj. Mi komentas sube. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:30, 22 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 29 junio 2026 21:28 |forigita = ne |kialo de rezulto = sed ekstreme reduktita laŭ 3 voĉoj favore al tio -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:42, 16 jul. 2026 (UTC)}} :{{kom}} Ripari tiun artikolon estus heroeca tasko, kiun neniu faros. Mi jam faris kelkajn komencajn plibonigojn. La kreinto eĉ pafis kaj fuĝis. Krome estas neutila tiu artikolo, kiam la situacio ŝanĝiĝas nun ĉiutage dum pluas la monda ĉampioneco. Mi vidas du vojojn: unua, simple forigi la monstran artikolon; dua, fortondi ĝin lasante nur 50 golpafantojn anstataŭ 200 kaj klopodi bluigi la pejzaĝon. Tiuokaze indus atendi la finon de la ĉampioneco por ŝpari laboron de konstanta ĝisdatigo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:30, 22 jun. 2026 (UTC) ::Ĉu eblas la tria vojo: igi iun roboton krei ĝermgrandan artikolon pri ĉiu menciita piedpilkisto laŭ intervikiaj datumoj, esperante ke iam iu piedpilkadmiranto kreskigos ilin? Laŭ mia scio ĵus nun en la aktivularo de nia vikipedio ne estas fortaj sportadmirantoj, sed tio ĉi ja povas (teorie) ŝanĝiĝi. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 22:14, 22 jun. 2026 (UTC) :::{{por}} forigo de la tute fuŝa listo en '''[[nuna stato]]'''. Alternative mi eĉ pli voĉdonus por teno de minumuma listo de 10 plej golemaj futbalistoj, do laŭ nuna stato de Ronaldo ĝis Puskás, '''sen''' fuŝaj teamaj titoloj kiel [[Nacia futbala teamo de Portugalio]] (estas [[portugala nacia teamo de futbalo]], se estus unu kazo, eblus meti alidirektilon, sed estas tro multaj fuŝoj, cetere ankaŭ ekzistas preta ŝablono {{ŝ|PortugalioFB}}, kiu ĉi tie tuj liverus flageton kaj perfektan ligilon), '''sen''' fantaziaj ruĝaj ligiloj "Listo de internaciaj goloj de Cristiano Ronaldo" kaj multegaj similaj, kiuj ĉiuj ne ekzistas - la novulo kun tiom da fuŝoj ne estos la gusta por fari tiujn centojn da paĝoj, kaj la ekzistantaj uzantoj pli bone koncentriĝu pri pli esencaj taskoj - ekzemple, el 48 teamoj de la nuna futbala mondpokalo nur 40 havas e-lingvan tekston, 8 ankoraŭ mankas, kaj '''sen''' fuŝaj provoj kiel "Dts/outdmy1". Se fari tiel, el la 10 sportistoj ankoraŭ mankas e-lingvaj tekstoj pri du, [[Sunil Chhetri]] kaj [[Ali Mabkhout]], tio eĉ fareblas sen robota helpo, kiu ĉiukaze nur liverus krudan tekston, do ĉiukaze ne eblus fari pretan tekston sen homo (almenaŭ por kontrolo). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:56, 23 jun. 2026 (UTC) :::{{re|Goren}} La tria vojo, igi iun roboton krei ĝerman artikolon pri ĉiu menciita nomo laŭ intervikiaj datumoj, '''ne''' funkcios. Mi ĵus per forta subteno de vikidatumaro faris 30 tekstojn pri aktualaj futbalistoj, kaj antaŭe jam antaŭpreparis ankoraŭ ŝtopante multajn tekstojn pri la geografio de Usono kaj Kanado, kaj laŭ mia sperto mi konstatas ke mi kaj tute vi '''supertaksas''' vikidatumaron: Uzante ĝin, mi daŭre konstatas ke vikidatumoj ne estas preta, foje informoj tute mankas, foje malaktualas je 10 jaroj, foje nur la "preferata rango" forgesiĝis elekti - estas tre en ordo uzi vikidatumaron kaj dume permane aktualigi ĝin, mi ankaŭ lernis aŭtomatece aldoni iujn parametrojn kaj priskribojn al vikidatumaro, sed tiuj informoj kiuj ĉi tie mankas, laŭ mia impreso aldoneblas nur mane (mi diras: tial ili mankas). Krome, entute multajn informojn eblas stoki en vikidatumaro kaj preni de tie, sed neniam ĉiujn kiuj estas bezonataj en eta projekto kiel wiki.eo aŭ similgranda alia vikio. Do tre bonas uzi vikidatumaron kaj dum la uzado plibonigi ĝin, sed estas iluzio ke iu aŭtomato aŭ artefarita intelekto faros e-lingvajn tekston sen ke lingve kaj teknike sperta homo bezonatus. Vikidatumaro ne estas artefarita intelekto... :::{{re|Goren}} pri via lasta ideo: Mi '''ne''' pensas ke manko de "fortaj sportadmirantoj" en vikipedio estas la problemo. Fakte ne tiom temas pri "forta admiro", sed pri lingva kaj teknika sperto en vikipedio plus preto engaĝiĝi ankaŭ pri sportaj temoj, ne nun pri "siaj kutimaj tre limigitaj ŝatotemoj". Mi dirus ke en la lastaj monatoj ankaŭ Aidas kaj Sj1mor multe kontribuis pri sportaj temoj (ekzemple pri vintrosporto en februaro-marto), aŭ Castelobranco (aparte pri manpilkado)... Revi pri iuj novulaj 15-jaruloj kiuj ĉi tie perfekte levos la lingvan nivelon de ĉiuj futbalistaj kaj futbalteamaj temoj al neatenditaj altecoj estos vana revado, kvankam ankaŭ mi foje revas ekzemple ke povus reaktiviĝi la eksesperantisto Michael Barera, kiu sub uzantonomo TFCforever ĝis somero 2011 faris multajn sportajn kontribuojn al la e-lingva vikio. Sed kompreneble, se kvar fortaj sportemaj vikipedianoj faras po 30 novajn tekstojn pri sportistoj kaj aliaj normale sportemaj vikipedianoj faras sume ankoraŭ 20 aŭ 30, kaj nur en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] estas 48 teamoj, kun po 26 teamanoj plus trejnisto, tiam temas pri 1 296 novaj biografioj por tiu unu turniro, plus 48 ŝablonoj kaj pliaj kromtekstoj - do tamen malgraŭ ĉiu fortostreĉo eblos nur kovri la temon je dekono ĝis okono. Tial mi komprenas la revon pri aŭtomatigo, sed mi garantias ke tiel ni funkcios, kaj estas la esenco de vikipedio kaj ĉiam restos truoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:43, 23 jun. 2026 (UTC) ::::{{por}} forigo - aŭ, je dua pripenso, eĉ pli bone ŝanĝo al listeto de 10 plej pintaj golpafantoj sen ajnaj ruĝaj ligiloj laŭ la propono de Thomas.[[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 09:47, 26 jun. 2026 (UTC) :{{kom}} Provizore mi forigis la kernon de la fuŝa artikolo kaj lasis nur listeton de dek golpafistoj laŭ la listo de anglalingva artikolo. De nun oni povas plivastigi la artikolon; kvankam mi markis ĝin kiel redaktata (por eviti trudon de aktuala intereso), konsideru vin liberaj agadi sur ĝi. Nun oni devas atendi la finon de la nuntempa ĉampioneco por aktualigi la rezulton kaj eventuale pliigi la liston al 20 aŭ krei tabelon. Poste oni devas konsideri ĉu indas aldoni la liston de la plej bonaj golpafantoj en monda ĉampioneco (tiu ĉi estas ĝenerala listo) aŭ krei apartan artikolon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:24, 30 jun. 2026 (UTC) ::{{komento}} Jam paŝo al bona direkto. Mi aldone vidigis la naciajn teamojn, kaj videblas ke nur en tiu minimuma listo de 10 homoj ne nur mankas 2 el 10 tekstoj pri sportistoj sed ankaŭ mankas 3 el 10 tekstoj pri teamoj. Se oni vastigas la liston al 20 homoj, la ruĝaj ligiloj jam signife multiĝos. Sed estos en ordo. Sume 20 biografioj kaj 20 tekstoj pri teamoj estas ne tro multe. Kaj estas bona okazo verki pri la naciaj teamoj de Malajzio, Zambio aŭ Malavio, kiuj krome probable ankoraŭ 10 jarojn ne atentiĝos, ĉar ili en kontinentaj aŭ mondaj turniroj principe ne ludas gravan rolon. Aldoni plian liston de la plej bonaj golpafantoj nur en monda ĉampioneco sendube nur indas, se ankaŭ pri tiu listo jam estas alilingva listo de kiu eblas kopii, ĉar mem esplori pri tia vasta statistika temo kostus freneze tro da tempo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:50, 5 jul. 2026 (UTC) :::Daŭre la 5 ruĝaj ligiloj [[Sunil Chhetri]], {{BaratoFB}}, {{MalajzioFB}}, [[Ali Mabkhout]], {{Unuiĝintaj Arabaj EmirlandojFB}} estas ruĝaj. Sed la listo en la de Kani forte tranĉita formo tamen estas ne plu forigenda. Tial mi proponas fermi la diskuton, kun tri voĉoj por tiu forta redukto (Goren ja nur demandis kaj ne klare esprimis sin voĉdone). Kiu volus adopti tiujn kvin estontajn tekstojn? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:40, 16 jul. 2026 (UTC) == [[Vitikolturado en Umbrio]] plus 11 similaj paĝoj plus navigilo == {{Propono de forigo |artikolo = Vitikolturado en Umbrio |kialo = Dum semajnoj anonimulo (kun kiu ne eblas kontakti) kreis amason da similfuŝaj artikoloj pri vinproduktado en Italio. Mi markis plimulton kiel polurinda, sed tio utilas al nenio, ĉar li plue fuŝkreas kaj tute ne revenas al la kreitaĵoj, eble kredante ilin kronjuveloj. Ĉi tiu eĉ kun du eraroj en la ĉefa vorto de la titolo: Vitikolturado anstataŭ Vitokulturado aŭ Vitkulturado. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:03, 30 jun. 2026 (UTC) |tempo = mardo 7 julio 2026 10:50 |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:27, 7 jul. 2026 (UTC) }} :{{kom}}Krome, en kelkaj el tiuj artikoloj estas longegaj listoj de ruĝaj ligiloj por vitvarioj, kiuj restos tiaj porĉiame. Indas revizio de la tuta artikolaro.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:03, 30 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo de tiu teksto. Neniel estas nur la longegaj listoj de ruĝaj ligiloj por vitvarioj, kiuj restos tiaj porĉiame. Estas multaj tajperaroj, el kiuj tiuj kiuj estas faritaj ligiloj, ekzemple "[[hekolitoj]]" (supozeble la homo celis ion kiel 'hektolitroj') plej elstaras ruĝe, sed tajperaroj sen ruĝa ligilo simple estas alikoloraj eraroj, sed ĉiukaze eraroj. Mi estus malpli drasta, se ĝis la fino de la pripensa semajno iu esperantisto ĝustigus ĉiujn tajperarojn (ĉi tie estus ankoraŭ du tagoj), sed kiu volus tion fari? Mi certas ke la aŭtomata guglo-tradukilo povas bone tajpi la vorton 'hektolitroj', do la lingvonivelo estas multe sub la kreaĵo de iu senkosta roboto. Sed problemo estas, ke la homo ŝajne ĉiam redaktas je nova anonima kanalo, do ne eblas bloki kanalon, kaj ne eblas decidi pri forigo de pluraj tekstoj, sed necesas ĉiujn titolojn unuope kopii ĉi-tien, por tiam decidi pri forigo - sed tio eblas per simplaj voĉdonoj, sen longe argumenti pri pluaj tekstoj. Ĉiukaze tre pena purigado. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:07, 5 jul. 2026 (UTC) :::Ĉiukaze: Ŝajnas ke sume temas pri 12 tekstoj/temoj, ĉar la sama anonimulo ankaŭ faris tute ekstere belan navigilon {{ŝ|Vinberkulturo en Italio}}, kiu listigis tiujn 12 ligilojn, kaj post kreo de la lasta (pri Umbrio, je 2026-6-30) ŝajne ne faris novajn tekstojn. Sed ankaŭ se la navigilo aspektas bone ordigita, la unuopaj aliaj 11 listaj paĝoj ĉiuj ŝajne estas same ĥaosaj kaj eraraj kiel la unua jam fokusita en VP:FA. Mi do estas {{por}} forigo de ĉiuj 12, kaj se fari tion, poste ankaŭ por forigo de la navigilo, kiu tiam ne plu havas sencon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:52, 5 jul. 2026 (UTC) Do {{Propono de forigo |artikolo = Vinberkultivaĵo en Piemonto |kialo = kaj * [[Vinberkulturo en Friuli-Venecia Giulia]] * [[Vinberkulturo en Sardio]] * [[Vinberkulturo en Sicilio]] * [[Vinberkulturo en Trentino-Alta Adiĝo]] * [[Vinberkulturo en Valle d'Aosta]] * [[Vinberkulturo en Veneto]] * [[Vitikulturado en Emilio-Romagna]] * [[Vitikulturado en Marko]] * [[Vitikulturo en Lombardio]] * [[Vitikulturo en Toskano]] Kialoj jam menciiĝis supre. Kaj se ĉiuj decidiĝis forpreni, ankaŭ {{ŝ|Vinberkulturo en Italio}} foriru. |subskribo = --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:06, 5 jul. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 12 julio 2026 20:06 (UTC) |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :Plus [[Vinkultivado en Kampanio]]. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:31, 7 jul. 2026 (UTC) ==Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de [[Fizalio]]== [[Fizalio]] ŝajnas esti en la sama situacio kiel "Meduzo" estis, kaj mi petas [[Vikipedio:Forigendaj artikoloj#Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de Meduzo|la saman solvon]] - kaŝon de la kopiitaj versioj post kiam mi anstataŭigos ĝin, kaj enmeton de ĝusta referenco al la kopiita artikolo kiel "Literaturo", se {{re|ThomasPusch}} aŭ iu alia havas ĝin. Cetere, la afero de "Meduzo" ankoraŭ ne estas tute solvita. La referenco estas metita, sed la kopiitaj versioj ne estas kaŝitaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:06, 1 jul. 2026 (UTC) Mi serĉis en miaj bretaroj, sed miaj paperaj jarkolektoj pri Kontakto finiĝas fine de 1996, do tiun pri 1998 6 mi ne havas. Mi ŝatas peti iun alian pri kaŝo de la dubindaj versioj de "Fizalio" - nur se en semajno aŭ du vere neniu administranto pretus fari tion, mi rekontakteblus por tamen krizokaze helpi. Sed ĉar mi estis implikita en la afero de "[[Meduzo]]", mi provos kaj supozeble sukcesos kaŝi la kopiitajn versiojn tie. Serĉante pri retaj arkivaj eldonoj de "Kontakto" mi ĵus ankoraŭ konsciiĝis, ke ŝajne ambaŭ arkivejoj www.gazetejo.org kaj www.bitarkivo.org estas mortintaj. Mi jam en aliaj diskutejoj demandis ĉu iu vidis iun noton aŭ aŭdis ion pri tio, kaj volas ripeti la demandon ankaŭ ĉi tie. Same mi alvokas ĉiujn aliajn, kiuj jam iom da jaroj estas esperantistoj, serĉi en siaj bretaroj pri iom pli novaj jarkolektoj pri Kontakto, almenaŭ pri ĉiuj ekde 1997 ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:16, 1 jul. 2026 (UTC) {{Farite}} Ĉiuj versioj de "[[Meduzo]]" antaŭ 14 05 2026 nevidigitaj. Pri "Fizalio" vidu supre. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 1 jul. 2026 {{kom}} '''[[RIPETO de ALVOKO]]''': mi alvokas ĉiujn, kiuj jam 28 jarojn estas esperantistoj aŭ kiuj aparte kolektis revuojn Kontakto, serĉi en siaj bretaroj pri la revuo «Kontakto 1998 / 6». Kaj bonus entute scii, kiu havas kiujn jarkolektojn de la revuo «[[Kontakto (revuo)|Kontakto]]». [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:52, 16 jul. 2026 (UTC) {{Farite}} Ĉiuj versioj de "[[Fizalio]]" antaŭ la novtraduko nevidigitaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:57, 16 jul. 2026 (UTC) :Multan dankon. Intertempe mi trovis ke oni povas libere elŝuti malnovajn numerojn de ''Kontakto'' de [[UEA]] mem. Sed en jaro 1998, numero 6 mi trovas neniun artikolon pri fizalioj. Eble la cito estis erara. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:31, 16 jul. 2026 (UTC) ::{{re|Arbarulo}} Koran dankon pro la atentigo ke oni (nun) povas libere elŝuti malnovajn numerojn de Kontakto de UEA mem. Mi provis pri n-ro 1998/6, senprobleme funkciis, kaj efektive ankaŭ mi tute ne trovis artikolon pri "fizalio" tie. Tio estas disturbiga. Se neniam estis artikolo de tiu temo en Kontakto 6/1998, ni eble senkaŭze buĉis la tutan malnovan tekston. Sed nun tiel okazis, kaj mi ne volus malvolvi la tutan procezon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:39, 22 jul. 2026 (UTC) :::Tio povas esti, kaj se ĝi estas, mi bedaŭras. Tamen multe pli verŝajne ĝi estis kopiita artikolo de iu alia revunumero. Almenaŭ laŭ mia neperfekta memoro, la artikolo estis en simila stilo al tiu de "Meduzo", multe pli taŭga por revuo ol enciklopedio. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:04, 3 aŭg. 2026 (UTC) ==[[Agatino]]== Denove [[Uzanto:Claudio Pistilli]] tradukis rekte el alia enciklopedio, kiu ne permesas tion. Ĉi-foje temas pri anglalingva Encyclopedia.com [https://www.encyclopedia.com/science/dictionaries-thesauruses-pictures-and-press-releases/agathinus-claudius], kiun li citis kvazaŭ normalan referencon. Krome li aldonis tute mensogan aserton, ke la artikolo uzis tradukon el la angla vikipedio. La unua alineo venas de nekonataj fontoj, nek Encyclopedia.com nek la angla vikipedio. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:00, 6 jul. 2026 (UTC) : {{forte por}} forigo ĝuste tial: piratkopiado plus mensogo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:35, 6 jul. 2026 (UTC) : {{por}} krom se iu entreprenos plene anstataŭigi la tekston per la memverkata aŭ per traduko el iu alia vikipedio (tio ĉi ne devas esti tro malfacile, en preskaŭ ĉiuj intervikioj la artikolo estas unu aŭ du paragrafoj; do, kiel kutime, temas nur pri tio, ĉu iu zorgas sufiĉe).--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 08:28, 11 jul. 2026 (UTC) : {{por}}: <small><small>«''[https://www.encyclopedia.com/termsofservice 2.1 All content and tools provided by Encyclopedia.com on the Services are protected by copyright, trademark and/or other applicable intellectual property and proprietary rights laws and are owned, controlled, and/or licensed by Encyclopedia.com. The Services are also protected by copyright, patent, trademark, and other applicable intellectual property and proprietary rights laws]''»</small></small> Tio klaras. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:16, 16 jul. 2026 (UTC) ::{{por|Por forigo}}. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:24, 17 jul. 2026 (UTC) :::Kvankam ĉi tie mankas la kutima kesto, mi tamen volas fini la diskuton pri tiu temo. Bedaŭrinde, la situacio klaras - klare kopirajtan tekston oni ne povas lasi, ankaŭ se oni fidele tradukis ĝin. Per la traduko la kopirajto ne malaperas. Do for, per 5 poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:43, 22 jul. 2026 (UTC) ::::{{farite}} la forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:44, 22 jul. 2026 (UTC) == [[Protipozo]] == {{Propono de forigo |artikolo = Protipozo |kialo = Mi ne certas ĉu tiu traduko de jam publikigita artikolo en retejo rajtas aŭ ne rajtas esti en Vikipedio. Ja temas pri iu germanlingva vikia retejo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:15, 9 jul. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 16 julio 2026 17:13 |forigita = jes |kialo de rezulto = per kvar poraj voĉoj, neniu kontraŭa aŭ duba. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:53, 3 aŭg. 2026 (UTC) }} :{{kom}}Poste ĝi necesos iom da vikiigo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:15, 9 jul. 2026 (UTC) :{{por}} Ŝajnas iu originala esploro, ne estas intervikioj, kaj la fontoj ne estas aŭtoritataj sciencaj gazetoj: anstataŭe, estas unu malnetaĵo ĉe vixra (kiu estas klono de [[arxiv.org]]), persona paĝaro de la esploristo, kaj iu Aŭstria sekteca vikio. Tre suspektinde laŭ mi. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 08:36, 11 jul. 2026 (UTC) :{{kom}}Estas malfeliĉa, tute nevikiigita teksto. Ne ŝajnas origina esploro de la esperanta tekstofarinto, sed pli baze, fakte estas traduko, eble aŭtomate farita, de la germanlingva teksto [https://anthrowiki.at/Protyposis], kiel jam aludis Kani - la retejo indikas ke ĉiuj tekstoj disponeblas laŭ kondiĉoj de [[krea komunaĵo]] BY-SA 4:0, do probable ne estas krimo kopii tutan tian tekston, sed la demando tamen estas, kiun utilon la teksto havos en esperantlingva vikia enciklopedio post forta, ne nur iometa vikiigo. Se la teksto rajtos resti, tiam probable en vikifontaro, ne en la ĝenerala vikipedia branĉo (kvankam mi dirus ke tia ekstreme filozofia eseo ankaŭ tie ne utilos al multaj averaĝaj esperantistoj). Mi supozas ke la farinto estas bonvolema esperantisto kaj naiva vikipedia novulo, sed tamen la teksto en tiu formo ne taŭgas ĉi tie. Kaj mi, kara Goren, estus singarda pri etikedigo de "sekteca vikio" - nomi ion "sekteca" estas forta akuzo kaj signifa ofendo, kaj laŭ mi en enciklopedio simple nomi iun asocion aŭ projekton sekteca nur eblus en la formo «la aŭstra gazeto ''Der Standard'' en julio 2023 nomis la vikion ''anthrowiki.at'' "sekteca"» (kun ligilo al gazeta artikolo, kiu tute ne ekzistas, mi nur inventis la aserton) aŭ «la ŝtata prokuroro de Vieno en majo 2026 deklaris la vikion ''anthrowiki.at'' "sekteca"» (ankaŭ kun ligilo al reta oficiala komunikaĵo). Tiam eblas noti, ke tiuj institucioj havis tiom fortan, akuzan opinion, kiu eble ĝustas eble ne. Sed tute ne necesas diskuti pri suspekto de sekto - la teksto simple en tiu formo ne estas por vikipedio (do {{por}} forpreno el vikipedio). Konciza esperanta teksto pri "la germana fizikisto [[Thomas Görnitz]]" povus eniri la vikipedian paĝaron, kun internaj ligiloj al la paĝo [[Carl Friedrich von Weizsäcker]] ktp., kun iom da eksteraj ligiloj kaj kun referencoj, kiuj ebligas objektive sekvi la informfontojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:15, 16 jul. 2026 (UTC) ::Nu, mi ne uzas vorton "sekteca" en tiu senco ke ĝi estu forta akuzo, pli en la senco "niĉa", "servanta al malgranda komunumo de entuziasmuloj de iu malvasta ideo". Kaj en tiu ĉi senco mi pensas ke la vorto tute taŭgas, ĉar efektive temas pri tre malvasta komunumo kaj nocioj ne konataj ekster ĝi. Iuokaze, miaj suspektoj pri originala esploro kaj nescienceco validas kaj, almenaŭ, meritas rekontrolon, ĉu oni konsentu kun mia uzo de terminoj, ĉu ne. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 18:39, 24 jul. 2026 (UTC) :{{kom}} Mi ankoraŭ alskribis la vikipedian novulon [[:uzanto:GeorgHennemann|GeorgHennemann]], kiu kreis la tekston kiel anonimulo, ne estas krimo foje ne ensaluti, kaj kiu kreis duan konton Ĝorĝo, kiun mi ne konsiderus ŝtrumpopupo, ĉar la homo tie klare indikas ke li estas GeorgHennemann. Estus bone ne tute perdi la homon, kvankam tiu ĉi lia kontribuo estas malfacile tenebla... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:36, 16 jul. 2026 (UTC) ::{{por|Por forigo}}. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:23, 17 jul. 2026 (UTC) :{{kom}} Estas strange ke nun la vikipedia sistemo asertas ke uzanto GeorgHennemann tute ne ekzistas, kvankam lia uzantopaĝo kaj diskutpaĝo ekzistas, tie ankaŭ estas pli malnovaj notoj de Kani kaj mia noto de antaŭ 6 tagoj. :* {{uzanto2|GeorgHennemann}} :Se estas tia teknika konfuziĝo, mi ne certas ĉu la homo entute vidas mian noton. Sed tio ne ŝanĝas la netaŭgecon de la teksto. Mi ankoraŭ povas atendi 4-8 tagojn, ĉu Georg sukcesos ensaluti, ekz. per dua konto Ĝorĝo aŭ per tria konto, kaj ĉu li ankoraŭ provos ŝovi la tekston al vikifontaro. Sed kompreneble ankaŭ povas esti ke homoj fine de julio ferias tri semajnojn. Kvar voĉoj subtene al forigo de la teksto de tiu ĉi projektoparto ĉiukaze jam estas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:05, 22 jul. 2026 (UTC) ::Daŭre, [[uzanto:GeorgHennemann]] kaj [[uzanto-diskuto:GeorgHennemann]] estas, sed kontribuoj • alŝutitaj dosieroj • globala kontribuado rezultigas respondon "Uzanto-konto "GeorgHennemann" ne estas registrita." Intertempe "4-8 aldonaj tagoj" longe pasis, fakte pasis 12. Neniu Georg Hennemann respondis mian kontaktoprovon, eble li tuta aŭguston ferias, aŭ li malinteresiĝis pri vikipedio kaj neniam ajn revenos, sed tiom longe ni ne povas atendi. Mi post horo forigos la tekston - ĵus mi vokiĝas for de la komputilo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:53, 3 aŭg. 2026 (UTC) == [[Dunst Veturigvojo]] == {{Propono de forigo |artikolo = Dunst Veturigvojo |kialo = Suspektinda kaj dubinda enciklopedia gravo. Temas pri nur kampara vojo, kiu ne estas menciita en la anglalingva artikolo pri la urbo. Estas neniu referenco. La dua fonto estas falsa, ĉar tie oni ne mencias tiun vojon. El la dua fonto la kreinto, anonimulo, elprenis la foton, kio starigas la demandon pri la rajto publikigi ĝin. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 13:03, 13 jul. 2026 (UTC) |tempo = lundo 20 julio 2026 13:10 |forigita = jes |kialo de rezulto = kun 4 poraj voĉoj, neniu duba aŭ kontraŭa [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:48, 22 jul. 2026 (UTC) }} :{{kom}}La sama anonimulo kreis plurajn artikolojn pri Dunst aŭ Dunzst kvazaŭ omaĝo al iu familio.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 13:03, 13 jul. 2026 (UTC) :{{por}} forigo pro dubinda enciklopedia gravo. Per "datenkverado" (la vorto ne ekzistas!) en Google Maps eblas vidi ke la vojeto vere estas kampara vojo de 800 m, 5 km okcidente de la centro de West Bend. La dua fonto jes mencias la vojeton, per montro de la foto pri stratsigno, fotita en 2006, sen iu indiko kiu liberigus la foton de kopirajto, do ĝi estas kontraŭleĝe en la komunejo. Se oni denuncas la fonton de la foto (de 2006, en p. 28) kaj la tutan PDF-dosieron [[https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/eb/Our_Wisconsin_ancestors_The_German_immigrants_of_the_1880s.pdf Our Wisconsin ancestors: The German immigrants of the 1880s "Copyright 2009"]], oni supozeble tre rapide rezultigus forigon de la bildo. La PDF-dosiero ŝajne estis alŝutita al la komunejo kaj jam estas forigita, prave, ĉar "Copyright 2009", sed per la truka URL "wikipedia/commons/e/eb/.." oni tamen ankoraŭ povas vidi la forigitan bildon. Eĉ se la anonimulo farus al si la penon krei e-lingvan tekston pri la urbo West Bend ([[d:Q989459]]) aŭ pri la sudokcidente najbara loĝloko West Bens ([[d:Q7984429]]), tamen la kampara vojo estus plene sensignifa, eĉ en la tuta interreto nur menciinda en tio ke sur kantona vojo Z iom norde de la vojeto en 2024 okazis [https://www.fox6now.com/news/town-west-bend-crash-26-year-old-driver-dead] trafikakcidento. Do la bildo kaj la URL al la jam forigita PDF-dosiero de kopirajta presaĵo de 2009 estas kontraŭleĝaj, sed baze la tuta temo estas ridinde bizara. Plus aŭtomata mistraduko "datenkverado", vere fuŝa paĝo. Ke la teksto ankoraŭ estas {{ŝ|orfa}} (nur unu paĝo ligas al ĝi), {{ŝ|ĝermeto}} (du frazoj estas tro malmulte eĉ por artikola ĝermo), la {{ŝ|Informkesto urbo}} havas erarojn kaj la teksto nur havas kategorion "Usono" (nu, eblus kategorio "Viskonsino", ankaŭ ne pli konvinka, aŭ oni povus ekstre krei kategorion por la paĝo [[Kantono Washington (Viskonsino)]], sed ekstre krei kategorion por kampara vojo de 800 metroj??). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:08, 16 jul. 2026 (UTC) ::{{por|Por forigo}}. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:23, 17 jul. 2026 (UTC) : {{Por}} forigo. Mankas menciindeco. [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q140449374&action=history Q140449374] Mi forigproponis ankaux la PDF-dosieron. [[:c:File:Our Wisconsin ancestors The German immigrants of the 1880s.pdf]] Pri la bildo mi ne certas ... se gxi estas fotita dum jaro 2006 tiam gxi estas nepre forigenda, sed gxi aspektas malnova. [[:c:File:Photo of Dunst Drive text.png]] -- [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:12, 22 jul. 2026 (UTC) ::{{re|Taylor 49}} Pri la foto al ni ne necesas tre zorgi. Mi dirus ke ĝi estis diĝite fotokopiita - tiam la rastrumigo faras tian rezulton, kiu estas lumjarojn de brila sunplena kolorfoto. Sed la sola foto ne estas granda problemo en la komunejo. Se ĝi restas kelkajn monatojn aŭ jarojn, ĝi ne damaĝas. Sed iam venos principemulo kiu argumentas "ne sufiĉas supozi ke iu foto eeeeble estas 5 jara, eble 20 jara, eble 30 jara aŭ 100 jara - necesas pruvi kiu estas la fonto, en kiu jaro estis la unua publikigo, kiu estas la fotinto, kiam li mortis, kaj ĉu ekde tiam jam pasis 70 jaroj. Sed tio ne estas nia problemo. Ni nun havas 4 voĉojn por forigo, en feria tempo, kie homoj ankoraŭ pli malmulte sidas ĉe komputiloj ol kutime... Meze de l' somera tempo 4 poraj voĉoj pli ol sufiĉas por fini diskuton. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:44, 22 jul. 2026 (UTC) ::: {{kom}} La dosiero estas forigita, surprize rapide: [[:c:Commons:Deletion_requests/File:Our_Wisconsin_ancestors_The_German_immigrants_of_the_1880s.pdf]] kaj la bildo ankaŭ. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:53, 3 aŭg. 2026 (UTC) ::::Dankon pro la raporto, Taylor. Do, ĉiu fantomaĵo nun forbalaita. Ĉio en ordo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:44, 3 aŭg. 2026 (UTC) == Dubinda aserto pri Ilja Ehrenburg == La artikolo pri [[Ilja Ehrenburg]] enhavas t.n. "interesaĵon" kun dubindaj fontoj: ke li estus membro de la [[Sovetia enketo pri la Masakro de Katin (1943-1944)|Burdenko-komisiono]]. La artikolo mem kompreneble ne estas forigenda (mi mem ĵus aldonis mencion de la "Nigra Libro"), sed tiu dubinda aserto estas forigenda se ne trovebla pli fidinda konfirmo. Vidu [[Diskuto:Ilja Ehrenburg|la diskutpaĝon]]. [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 07:43, 23 jul. 2026 (UTC) :La dokumentoj de tiu ĉi komisiono estas [https://ru.wikisource.org/wiki/Сообщение_Специальной_Комиссии_(Бурденко) delonge publikigitaj] kaj estas klare ke Ilja Ehrenburg ne estis ĝia membro. Sed la pola nacia mito estas bazita sur ideo de "eterna lukto" kontraŭ "precipaj malamikoj de la pola popolo": rusoj, germanoj, ukrainoj kaj judoj. La pola naciisto ĉiam klopodas substreki ke mortigadon de poloj partoprenis tiuj ĉi nacioj, do la judo Ilja Ehrenburg iĝis unu el sennombraj viktimoj de tiu ĉu naciisma deliro. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 09:04, 23 jul. 2026 (UTC) ::Kial vi diskutas ĝin ĉi tie kaj ne en diskutpaĝo de la artikolo mem? Kaj, pli ĝenerale, kial vi diskutas ĝin entute? Unu el bazaj principoj de Vikipedio ekde ĝia koncipo estas ke dubindaj kaj malbone pruvitaj asertoj pri homoj ne estu disputataj, sed tujforigataj. Se aperos novaj pri kredindaj fontoj, oni povas realdoni ilin, sed dumtempe oni zorgu, ke Vikipedio ne iĝu kalumnejo. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 20:37, 23 jul. 2026 (UTC) :::Dankon al vi ambaŭ. Ĝenerale mi konsentas kun vi, Goren, sed ĉi-kaze mi hezitis kaj volis havi iom pli vastan diskuton. Plue, mi ankaŭ volis plikonigi tiun misan kontribuon, ĉar mi suspektas ke troviĝas pluraj pliaj similaj misfamigaj asertoj, kiujn indus elsarki. Jen ekzemple mi vidas ankaŭ ĉe [[Roman Ŝuĥeviĉ]] iun asertatan ligon al la [[masakro de Katin]], pri kiu mi havas dubojn. Sed mi ne estas sufiĉe sperta pri la temo por prijuĝi tion. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 21:21, 23 jul. 2026 (UTC) ::::Biografioj ne estas la samo kiel la resto de vikipediaj temoj. Se vi vidas ion suspektan en biografio, simple forigu ĝin. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 00:38, 24 jul. 2026 (UTC) :::::Bone. Mi forigis la falsan akuzon pri Ehrenburg, kaj ankaŭ la dubindan frazon ĉe Ŝuĥeviĉ. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:01, 24 jul. 2026 (UTC) Ĉiu aserto en la enciklopedio (do en la scienca verko) havu referencon al fidinda fonto, kiu konfirmas ĝin. Ĉiuj senfontaj asertoj estas forigendaj kaj tute ne gravas ĉu temas pri biografio aŭ ne. La scienco ne konas tian distingon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:00, 24 jul. 2026 (UTC) Postokaze {{por}} la forigo de la propaganda, misinformiga aserto, kaj {{por}} la procedo dubokaze prezenti la kazon ĉi-tie. La artikola diskutpaĝo kompreneble ankaŭ estas bona loko por dokumentigo pri farata forigo, sed estas preskaŭ 400 000 diskutpaĝoj kaj ke iu kun taŭgaj konoj tuj vidus diskutpaĝan alvokon, estas ne atendeble. Cetere, pri la teksto pri la [[Sovetia enketo pri la Masakro de Katin (1943-1944)|Burdenko-komisiono]]: Laŭ la kutima esperanta latinliterigo de rusaj nomoj la komisionestro ne nomiĝis Nikolai, sed [[Nikolaj Burdenko]]. Same, Stanislav Kuchinsky en esperanta latinliterigo devus esti Kuĉinskij (Кучинский), multaj pliaj nomoj ankoraŭ simile estas ne bone latinliterigitaj sed simple kopiitaj el angla teksto, aldone mi hazarde trovis tajperaron "kons", kiu devus esti "konis", sed tre probable estas pliaj mistajpoj, kiujn mi nun ne povas trovi, ĉar mi devas foriri de mia komputilo... Sume: la teksto pri la komisiono estas plian fojon revizienda! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:46, 24 jul. 2026 (UTC) == [[UTK]] == La internacia simbolo por [[Universala Tempo Kunordigita]] estas '''UTC''', nenio alia. Ĝi ne estas mallongigo, sed simbolo uzenda senŝanĝe. Vidu ĉe: [[Diskuto:Universala Tempo Kunordigita]]. Same kiel ni ne povas inventi proprajn "esperantajn" simbolojn por ĥemiaj elementoj, aŭ niajn proprajn landokodojn (eble "www.esperanto.ge" por Germanio, ".es" por Estonio kaj ".hi" por Hispanio?), ni ne povas inventi privatajn horzonojn. [[UTC+02]] estas nomo de horzono laŭ internacia normo. "UTK+02" havas neniun bazon kaj estas forigenda el Vikipedio. Bonvolu forigi ĉiujn artikolnomojn kiuj uzas "UTK" anstataŭ la ĝusta '''UTC''' (kaj bloku tiujn nomojn kontraŭ re-kreo!). Dankon! - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 21:02, 23 jul. 2026 (UTC) :Mi konsentas kaj faros. Kvankam mi foje havis diskuton kun Arbarulo, ĉar mi ne volis krei alidirektilon de malĝusta al ĝusta titolo, kaj Arbarulo argumentis ke estas nenio kontraŭ krei alidirektilon de malĝusta al ĝusta titolo. Sed diskuti ĉi tie pri ĝusteco de la mallongigo UTK por [[Universala Tempo Kunordigita]] ne indas - eble la kodo UTK estas en iu malnova poŝlibro "La Jaro" el Antverpeno aŭ en iuj vortlistoj de la esperantistaj radioamatoroj, sed probable ne, kaj ĉiukaze ne estas indikitaj tiaj referencoj en Vikipedio, kaj plej probable neniu konas iujn. Tial ne indas pli longe cerbumi, sed simple viŝi la manplenon da alidirektiloj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:22, 24 jul. 2026 (UTC) :{{farite}} Ĉiuj alidirektiloj, kiujn mi trovis, estas for, kaj ĉiuj paĝoj estas protektitaj kontraŭ novkreo. Tio koncernas ĉiujn plenjn horojn kaj ankaŭ la ekstrajn [[UTC+05:30]] kaj [[UTC-03:30]]. Se estas ankoraŭ iuj specialaj horzonoj, je finaĵoj :15, :30 aŭ :45, tiam mi ĉiukaze ne trovis iujn alidirektilojn UTK tien. Se iu tamen ankoraŭ trovas ion ajn, mi dankemas pro indiko. Mi persone nun post horo estos en viki-paŭzo, por probable 8 tagoj, sed unu semajno pasas tre rapide... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:01, 24 jul. 2026 (UTC) ::Koran dankon, do ĉio en ordo nun! Havu belan feriadon! - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 17:21, 24 jul. 2026 (UTC) == [[Gino Carugati]] == {{Propono de forigo |artikolo = Gino Carugati |kialo = Denove artikolo de anonimulo ligita al Lierna, sen ligo al la itala aŭ alia lingvo, sen referencoj konstateblaj (nur unu pli malpli konstatebla) |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:02, 24 jul. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 31 julio 2026 21:22 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:26, 29 aŭg. 2026 (UTC) }} :{{kom}}Ne estis mi kiu markis la artikolon kiel diskutenda.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:02, 24 jul. 2026 (UTC) :{{malforte kontraŭ}} forigo. Ŝajnas ke la teksto estis kaŝa provo enkonduki iun nekonatan "familion Guzzi de Lierna" al la esperanta Vikipedio. Tiu aspektas manipulo, sed krome la teksto eble estas savebla (malgraŭ ke la vorto Lierna aperas en ĝi, kio jam vekas impulson tuj forigi ĉiun tekston), se ankoraŭ eblas trovi eksteran referencon - kaj malgraŭ la suspektiga strangaĵo ke la itala vikipedio ne (jam) havas tekston pri la homo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:49, 25 jul. 2026 (UTC) :{{forte por}} Stranga teksto. Tute sen ekstera ligilo, kvankam ekserĉante oni tuj trovas eksteran fonton [https://www.frontedolomitico.it/Uomini/protagonisti/CarugatiGino.html de la retejo ''frontedolomitico.it'']. En la "referencoj" tiu fontoteksto citiĝas kiel "Archivio Franco Licini, Serafino Carugati detto Gino, en Fronte Dolomitico. Uomini e protagonisti della Grande Guerra." Kial puraj nudaj italaj vortoj, sen ligilo al la interreta teksto, se ni ĉiukaze estas en la interreto??? Ĉiukaze la ekstera teksto nur temas pri patriotisma soldato, fiera oficiro, dekstrema glorigo de armeo. Nenio pri poezio. La esperantlingva laŭdado pri la sentema poeto kaj lia altnivela poezio povas ŝajni konvinkaj, sed se ne haveblas iu ajn romanista, literaturscienca juĝo de neŭtrala sciencisto aŭ literaturĵurnalisto, la tuto tre fiodoras je blufo. Ke "Vikidatuma ero ne [estas] trovita", pli suspektigas. Ĉar jes troveblas alia paĝo, almenaŭ en vikio lmo.wikipedia.org, do en la [[lombarda]] kun noto [[:lmo:Gino Carugati|20 jul. 2026: A09 forigis paĝon Gino Carugati. Kialo: "Vandalism (steward action): LTA - long term abuse"]] Ke malgraŭ la ekzisto kaj forigo de lombarda teksto ne estas vikidatuma ero, en kiu se ĝi estus oni ankaŭ notus pliajn forigojn el aliaj branĉoj estas plia fuŝo. La aserton, ke farinto de la teksto estis la maligna, manipulanta [[:en:Wikipedia:Long-term abuse/Alec Smithson|forbarito Alec Smithson]] mi ĉi tie facile kredas. Sume: senbaza blufo! {{forte por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 3 aŭg. 2026 (UTC) ::Mi rekonsideras mian malfortan voĉon kontraŭ forigo, kiu fakte konsideris la belajn laŭdojn pri poezio, kaj mi ĉiukaze ligis mian voĉon al kondiĉo ke "ankoraŭ eblas trovi eksteran referencon" (pri la literaturaj asertoj). La fonto kiun Thomas trovis, fakte pruvas nur la glorigon de armeo kaj soldateco. Do, rekonsiderante mi sen iu pruvo ke la homo iam verkis poezion kiun aliaj fakuloj nomas elstaraj kaj kun ĉiuj fuŝoj de Alec Smithson pledas por normala {{por|forigo}}. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:31, 3 aŭg. 2026 (UTC) :::{{kom}} Mi vere frustriĝas pro la nekontroleblaj fuŝaj referencoj. Kiel "Redazione Orobie, I 100 anni del Cai Grigne, en Orobie, 31 januaro 2024." Sed guglante la italajn vortojn, oni elvenas al tute konvinka ekstervikipedia paĝo en kiu legeblas la tuta artikolo, [https://www.orobie.it/articolo/2024/01/i-100-anni-del-cai-grigne/47354/ en retejo ''orobie.it'']: tamen ankaŭ tiu konvinka informfonto nur konfirmas ke la homo estis alpisto, montmigranto kaj gvidanto de montmigraj grupoj. Do se neitalaj esperantistaj vikipediistoj detektive mem trovas ĉiujn referencojn, forĵetas ĉion pri poezio kaj nur lasas ke la homo estis gvidanto de montmigraj grupoj, tiam restus artikola ĝermo de tri frazoj, kiu ankoraŭ estus kritikinda artikola orfo. Granda laborinvesto por minimuma rezulto. Kun risko ke tiu Alec Smithson poste sekrete alvenos kun anonima konto kaj tamen aldonos siajn ŝatatajn blufajn, fabelajn pseŭdoinformojn. Tial sekurocele mi lasas mian voĉon ĉe pledo de forigo. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:04, 4 aŭg. 2026 (UTC) ::::{{re|Kani}} Vi mem diskutigis la tekston kaj mem restis tute neŭtrala. "Nur" mi kaj Aidas esprimiĝis. Mi sentus min iom puŝanta se mi kiel unu el du voĉoj por forigo forigus ĝin. Ĉu vi ne volus ankoraŭ esprimiĝi? Aŭ vi povus forigi la tekston, notante ke du aliaj uzantoj voĉdonis por... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:35, 29 aŭg. 2026 (UTC) :::::{{por}} Tio treege odoras je la konataj Lierna-fuŝaĵoj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 21:58, 29 aŭg. 2026 (UTC) == Ludovikaĵoj == Kion fari pri la kontribuoj de {{u|Ludovica1}} (esperantisto [[Armando Zecchin]]) en nia Vikipedio? Dum la kvin jaroj ĝis sia forpaso li tre aktivis, verkante artikolojn en granda kvanto – sed kun varia kvalito – en nia Vikipedio, ĉefe pri kristanaj temoj. Diversaj liaj tekstoj havas malsamajn karakterojn: iuj estas ĉefe ''faktotekstoj'', aliaj pli ''apologioj'' aŭ ''cerbumadoj''. # Tipaj problemoj en ''faktotekstoj'' de Ludovica1 estas: Lingvaj eraroj, italismoj, manko de vikiigo, kelkfoje strangaj ĝis nekompreneblaj vortumoj, referencoj tute mankantaj aŭ malfacile alireblaj, ne rete legeblaj. Tia teksto povas esti baze savebla; tipe necesas: korekti erarojn, vikiigi, kontroli referencojn kaj intervikiajn ligilojn, kaj laŭokaze fortondi tro strangajn aŭ netaŭgajn partojn. # Aliaj teksto(parto)j de li havas pli profundajn problemojn pro neneŭtraleco. Ofte temas pri ia [[apologio]]: defendo de kristanismo/eklezio kontraŭ iu (reala aŭ imagita) kritiko: "Scienco kontraŭdiras religion – Jes, sed iuj sciencistoj ja estas kredantaj kristanoj." "La eklezio persekutis kaj masakris judojn (ciganojn, paganojn, protestantojn, alipensulojn...) – Jes, sed la papo ja petis pardonon, ni pardonu unuj la aliajn." – Tiuj tekstoj estas videble forte unuflankaj kaj neenciklopediaj, ofte originale verkitaj de li kaj sen intervikiaj ligoj. Tipe, tiujn tekstojn ne eblas "savi" sen komplete reverki de nulo. # Iuj tekstoj estas pli ''cerbumadoj'' aŭ eseoj, donante pli da demandoj ol respondoj: "Kiel ni interpretu rakontojn pri kapoportantaj sanktuloj?" "Ĉu oni rigardu Jesuon kiel ribelulo, rabeno, ĉarpentisto aŭ kiel filo de Dio?" Tiaj malfermaj demandoj ne bone taŭgas por enciklopedio. Laŭ la normalaj reguloj de Vikipedio validus por Ludovica1, same kiel pri ĉio alia: Faktotekstoj kun sufiĉa kvalito kaj taŭgaj referencoj restu. Neenciklopediaj, religie propagandaj aŭ strangaj, nekompreneblaj partoj estas forigendaj. Tamen kontraŭ la forigo oni povus argumenti: (1) ke tio malrespektas la grandan laboron kiun li faris, kaj (2) ke ĝi malpliigas la kvanton de artikoloj en nia Vikipedio (aliflanke pliigas la kvaliton). Kion fari? Jen kelkaj konkretaj ekzemplaj de liaj tekstoj: * [[Scienculoj inter la katolikaj monaĥoj kaj pastroj]], listo, sen intervikio * [[Antisemitismo kaj Eklezio]], sen intervikio * [[Giacomo Leopardi kaj la Virgulino Maria]], sen intervikiaj ligoj, pri unu poemo, eble taŭgas por Vikicitaro? * [[Maksimiliano Kolbe kaj Framasonismo]], iuspeca apologio (mi ne bone komprenas la intencon) * [[Tomismo]], longa faktoteksto, polurenda, probable pli bone devus nomiĝi "Tomasismo" Antaŭvidante viajn komentojn, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 18:23, 3 aŭg. 2026 (UTC) :Mi ĉiam avertis pri la kaprica lingvaĵo, kaprica katolika misiemo per vikipediaj tekstoj kaj misuzo de "artikoloj" por disverŝi personajn multfrazajn opiniojn kaj subjektivajn cerbumadojn de tekstoj faritaj de konto Ludovica aŭ Ludovica1. Tial mi tre subtenas pli energie forigi la plej draste "neenciklopediaj, religie propagandaj aŭ strangaj, nekompreneblaj tekstoj". Tamen mi supozas ke ne eblas blinde forĵeti tekston nur surbaze de la fakto de uzanto de konto Ludovica aŭ Ludovica1 komencis ilin. Do necesos unuope prezenti titolojn ĉi tie kaj unuope voĉdoni pri ili. Kaj mi havas zorgon ke tio sume konsumos amason da redaktista tempo kiu mankos en normala redaktado, kaj povus malfunkciigi la forumon VP:FA pro tio ke simple la inundo da titoloj tute subakvigas la forumon. Sed mi ne vidas alternativon. Jes eblas simple voĉdoni, sen longe argumenti, kaj profundiĝi en detalojn nur kiam rezulto de voĉdono estos tre malsamopinia... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:42, 3 aŭg. 2026 (UTC) ::Fakte temas pri plurcent artikoloj – ĝuste nun, pli ol tricent paĝoj enhavas la averton {{ŝ|Ludovica}}! ::Jen kelkaj ekzemploj de artikoloj kiuj estis (kun profunda reverkado) levitaj al pli akceptebla kvalito: [[nodo de Salomono]], [[hundokapuloj]], [[Simono de Trento]]. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 21:43, 5 aŭg. 2026 (UTC) :::Nun (aŭg. 2026) pli ol tri cent paĝoj havas la averton {{ŝ|Ludovica}}: Jen [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciala%C4%B5o:Kio_ligas_%C4%89i_tien%3F/%C5%9Cablono:Ludovica&limit=500 listo de paĝoj kun la averto]. :::Stato de reviziado de "Ludovikaĵoj" estas nun en aparta paĝo: [[Uzanto:Moldur/Ludovikaĵoj]] Por tuj komenci la voĉdonon: === Scienculoj inter la katolikaj monaĥoj kaj pastroj > [[Sciencistoj inter katolikaj klerikoj]] === * [[Scienculoj inter la katolikaj monaĥoj kaj pastroj]], listo, sen intervikio :{{por|por forigo}} Mi ne vidas la neceson. Kial ne Scienculoj inter protestanaj monaĥoj kaj pastroj, scienculoj inter budhismaj monaĥoj kaj pastroj ktp.? --aldonis, sen aparta subskribo ĉi tie, Kani je 23:46, 5 aŭg. 2026 (UTC) ::Nu, sendube la ideo estas spiti al tiuj ateistoj kiuj difinas ke religioj estas la '''malo''' de ĉiuj sciencoj. En tiu misiemo fakte tute novspecaj listoj [[scienculoj inter luteranaj monaĥoj kaj pastroj]], [[scienculoj inter budhismaj monaĥoj kaj pastroj]], ... kalvinanaj ... ortodokse kristanaj ... ŝintoismaj ktp. ... estus tute bonvenaj aldonaj paĝoj. Sed la demando estas ĉu la granda peno teni aktualan tian liston pravigas la misian celon de homo jam dek jarojn morta. Ĝi estus pravigita maksimume se ĝi estas pli-malpli sola rimedo eviti ke esperantaj vikipediaj tekstoj pri sciencistoj eterne restos [[vikipedio:orfo|artikolaj orfoj]]. Sed estus multe malpli simple se ni ne estus la solaj kiuj vivtenos tian liston, sed almenaŭ en unu el la kvin plej larĝaj vikipediaj lingvobranĉoj estus ankaŭ tia paĝo. Tial mi estas {{malforte kontraŭ}} forigo se troveblas vikidatuma ero kaj almenaŭ unu alilingva listo pri la sama temo ene de la restaj du tagoj de la semajna limdato, kaj estas {{forte por}} forigo se ne. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:37, 10 aŭg. 2026 (UTC) :::Mi ne kredis ke tiel estos, sed esplore mi ĵus malkovris ke estas [[:es:Anexo:Científicos del clero católico]], [[:en:List of Catholic clergy scientists]], [[:it:Scienziati del clero cattolico]], kaj kvar pliaj listoj, kaj aldone estas [[:en:Category:Catholic clergy scientists]], [[:pt:Categoria:Clérigos-cientistas católicos]], [[:ro:Categorie:Preoți romano-catolici în știință]] kaj ankoraŭ ses pliaj kategorioj. Tiam, mi timas, mi devos resti ĉe mia voĉo {{Malforte kontraŭ|malforte kontraŭ}} forigo. Eĉ se ni tamen voĉdonos forigi la liston, mi nun ankoraŭ por la sekvaj du tagoj ligas la esperantan paĝon al la sep alilingvaj... Se ni decidos ne forĵeti la liston, ni povos pripensi ĉu unuformigi la titolon al la aliaj ekcidenteŭropaj lingvoj per nova titolo "Scienculoj" aŭ pli bone "Sciencistoj inter katolikaj klerikoj"... Se ni ĉiukaze forĵetos la liston ne indas la laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:49, 10 aŭg. 2026 (UTC) ::::Tamen nun necesas konstati ke leginte en la alilingvaj vikipedioj estos nul ŝancoj pri kompareblaj [[scienculoj inter luteranaj monaĥoj kaj pastroj]], ... budhismaj, ... islamaj, ... judaj, ... kalvinanaj, ... ortodokse kristanaj, ... hinduismaj ... ŝintoismaj: almenaŭ en la angla kaj hispana vikipedioj estas iuj listoj kaj kategorioj pri sciencistoj kiuj private praktikis iujn el tiuj religioj, sed se islamaj sciencistoj, tiam ĉiukaze ne estis profesiaj sciencistoj kaj profesiaj imamoj aŭ muftioj, se judaj sciencistoj, tiam ĉiukaze ne profesiaj sciencistoj kaj profesiaj rabenoj. Sed la katolika religio ŝajne bone taŭgis ke pastroj, kardinaloj, monaĥoj kaj abatoj povis samtempe profesie esplori pri botaniko, genitiko, zoologio, astronomio, optiko aŭ fiziko ĝenerale. Eble unuopaj esceptoj povus definiĝi, ekzemple [[Baruĥ Spinozo]], kiu studis en juda teologia jeŝivo, ĝis pro la interesiĝo pri multaj aliaj sciencoj li estis elĵetita de tie. Do tamen ne tro bona ekzemplo. Sed eblas senĵaluze konstati ke estas aparta granda grupo de katolikaj klerikoj kiuj iĝis elstaraj sciencistoj... - eble en nuna Irano aŭ Afganio inter la profesoroj de juro estas signife multaj kiuj estas profesiaj ajatoloj. Tio facile imageblus, ĉar la [[ŝario]] ne vere dividas inter religia kaj civila juroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:11, 10 aŭg. 2026 (UTC) :::::{{kontraŭ}} forigo. Min konvinkas ne la listo de Ludovica, sed la alilingvaj listoj. Sed: la listo, por esti praktike uzebla, devas nepre esti ordigita, kaj esti en modelo 1. nomo, 2. vivdatoj kaj 3. konciza priskribo. Do ankoraŭ atendas laboro, ĝis la turo estos vere preta. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:39, 14 aŭg. 2026 (UTC) ::::::{{kom}} Ke la listo, por esti praktike uzebla, devas nepre esti ordigita, estas tute prava argumento. Sed ordigi la liston estas multe pli malgranda investo ol tute tralabori enhavan tekston kiel ĵus faris Moldur pri alia "Ludovikaĵo". Mi pensas, rigardante la sep relative konvinkajn alilingvajn listojn kaj 9 kategoriojn, ke jes pravigeblas lasi pluvivi tiu-ĉi esperantan liston, en interlingve komparebla formo. Mi jam metos skeleton de A-Z-ordigo, kaj iom post iom la listeroj povas eniri tien... Ankaŭ imageblas enkonduka teksta alineo, kiel antaŭ la angla listo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:10, 14 aŭg. 2026 (UTC) :::::::{{komento|Plia komento}} Nun la ĝisnunaj listeroj (en subjektiva elekto de Ludovica) jam estas en alfabeta ordo, kaj eblas kompari ilin kun la "neludovikaj" alilingvaj listoj. En la ektransformo mi kompreneble ankoraŭ miris pri pliaj asertoj. Ekzemple Ludovica asertas ke ekzistas katolika '''"ordeno de sankta Barnabaso"'''- Pri ĝi mi nenion ajn trovis en la multlingva vikipedio kaj en vikidatumoj ĝis nun, nek pri "order of Saint Barnabas", nek "Orden des Heiligen Barnabas", nek "ordre de Saint-Barnabé" ktp, ankaŭ en la angla kategorio "category:Catholic monastic orders" kaj ĝiaj subkategorioj mi trovas tute neniun spuron. Ĉu iu havus suspekton ke io povus ekzisti pri tia grupiĝo, aŭ ĉu estas kompleta blufo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:33, 15 aŭg. 2026 (UTC) ::::::::estas la [[Barnabitoj]]. - Amike [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:08, 15 aŭg. 2026 (UTC) :::::::::Aĥ, tio estas tre bona trovo. Koran dankon! Vi vere iĝas fakulo por supera administra kariero en la [[Roma Kurio]]! Super. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:33, 17 aŭg. 2026 (UTC) === [[Antisemitismo kaj Eklezio]] === * [[Antisemitismo kaj Eklezio]], sen intervikio :Oni povus ligi tiun artikolon al Antisemitismo religioso en hispana aŭ Religious antisemitism en angla, alinomante ĝin al Religia antisemitismo kaj aldonante iom pri islama antisemitismo. Ĉiuokaze revizienda.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:44, 5 aŭg. 2026 (UTC) ::{{por|por}} alinomigo al [[religia antisemitismo]] kaj savo de la teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:12, 10 aŭg. 2026 (UTC) ::Mi eklaboros pri tiu kaj la parenca [[Kristanismo kaj antisemitismo]]. Eble kunfandendaj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:06, 11 aŭg. 2026 (UTC) :::{{por}} alinomigo, fakte se estas paralela teksto Kristanismo kaj antisemitismo (kun vikidatuma ero), naturas kunfandigo kun tiu. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:34, 14 aŭg. 2026 (UTC) :{{farite}} [[Antisemitismo kaj Eklezio]] nun estas alidirektilo al [[Kristanismo kaj antisemitismo]] (kiu ankoraŭ estas redaktata de mi). La enhavo ne plu estas duobligita. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 13:37, 14 aŭg. 2026 (UTC) :{{farite}} [[Kristanismo kaj antisemitismo]] - 2026-08-14 Komplete reviziita, reverkita kaj pliampleksigita Karaj {{u|ThomasPusch}}, {{u|kani}}, {{u|Aidas}}, {{u|Sj1mor}}, {{u|Filozofo}}, kaj ĉiuj: Mi invitas vin viziti la paĝon [[Kristanismo kaj antisemitismo]]. Ĝi nun estas komplete reviziita, reverkita kaj pliampleksigita de mi, kaj nun multe malpli unuflanke por-katolika ol antaŭe. (Eble nun iom tro kontraŭ-katolika.) Oni povus plibonigi ankoraŭ pli, eble pripensi alinomadon al [[Antisemitismo en kristanismo]], sed por nun mi kontentas kun la nuna stato. (Ĝi ankaŭ estas dekoble ligita, do tre neorfa. Kelkaj ruĝaj ligiloj atentigas pri artikoloj kiuj estus tre havindaj. Eble mi, aŭ iu alia kreos ilin baldaŭ.) Mi esperas ke la intense prilaborita artikolo trovos vian aprobon. - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:00, 14 aŭg. 2026 (UTC) :Mi aprobas, dankas kaj gratulas. Neniu povus supozi, ke ni profitas la foreston de Ludoviko por nuligi siajn farojn. Ni nur klopodas por savi parton de liaj farotaĵoj. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:18, 14 aŭg. 2026 (UTC) === [[Giacomo Leopardi kaj la Virgulino Maria]] === * [[Giacomo Leopardi kaj la Virgulino Maria]], sen intervikiaj ligoj, pri unu poemo, eble taŭgas por Vikicitaro? {{por|por forigo}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:09, 3 aŭg. 2026 (UTC) :Temas pri unusola poemo, kun tre malbona traduko, kaj mi neniel ajn sukcesas kompreni kio en tiu lingva fiasko estus rimarkinda aŭ menciinda. Do: {{por|por forigo}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:03, 5 aŭg. 2026 (UTC) :{{por|por forigo}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:36, 5 aŭg. 2026 (UTC) ::{{farite}} === [[Maksimiliano Kolbe kaj Framasonismo]] === * [[Maksimiliano Kolbe kaj Framasonismo]], iuspeca apologio (mi ne bone komprenas la intencon) {{por|por forigo}}, ĥaosa. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:09, 3 aŭg. 2026 (UTC) :Resume mi komprenas el tiu teksto: Maksimiliano Kolbe kontraŭis framasonismon. La pliaj detaloj estas strangaj kaj konfuzaj. Do: {{por|por forigo}}, kaj por aldono de proksimume unu frazo al [[Maksimiliano Kolbe]]. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:03, 5 aŭg. 2026 (UTC) :{{por|por forigo}}, ĥaosa kaj malneŭtrala.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:35, 5 aŭg. 2026 (UTC) ::Mi aldonis al [[Maksimiliano Kolbe]] pecon pri lia kontraŭframasonismo. Eblas ankaŭ enigi lin al [[:Kategorio:Kontraŭframasonismo]]. Do nun forigeblas [[Maksimiliano Kolbe kaj Framasonismo]]. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:08, 9 aŭg. 2026 (UTC) ::{{farite}} === [[Tomismo]] === * [[Tomismo]], longa faktoteksto, polurenda, probable pli bone devus nomiĝi "Tomasismo" {{por|por forigo}}, se ne sukcesas urĝe bezonata polurigo - por tio oni eble povas lasi pli ol semajnon, sed ĉiukaze estu limdato, kaj forigo se la teksto ne draste estos polurita post la limdato. Du semajnoj? Kvar semajnoj? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:09, 3 aŭg. 2026 (UTC) :Laŭ mia kompreno, la tomismo tamen estas grava influo en teologio, kaj artikolo pri ĝi nepre havenda. Do: {{por|por reviziado}}, sed {{kontraŭ|kontraŭ forigo}}. Mi ja provos plibonigi. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:03, 5 aŭg. 2026 (UTC) :[[Tomismo]] estus akceptebla internacia neologismo anstataŭ "Tomasismo", sed reviziebla.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:38, 5 aŭg. 2026 (UTC) ::Mi nun ekpoluras la tekston, sed nur ĝenerale pri bona lingvaĵo kaj baza vikipedieco. Pri la enhavo mem mi ne havas la teologian kompetentecon por prijuĝi. - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 18:24, 7 aŭg. 2026 (UTC) [[Dosiero:Kafotaso Tomo.jpg|eta|120ra|{{centre|kafotaso "Tomo"}}]] :::Sed kio estus kontraŭ la normala titolo "Tomasismo"? Klare ke rigardante en [[PIV]] oni ekscias ke PIV antaŭvidas alternativan mallongigon "Tomo" por persona nomo "Tomaso" kaj ankaŭ lige al tio antaŭvidas neologismon "Tomismo". Certe mi ne estas sufiĉe edukita ke en preskaŭ 50 jaroj mi ankoraŭ neniam legis aŭ aŭdis la vorton "Tomismo", en Esperanto ne kaj ankaŭ en ĉiu alia lingvo ne, kaj min ankaŭ en 50 jaroj ankoraŭ neniam iu vokis "Tomo" anstataŭ Tomaso. Sed mi ne scias ĉu mi estas la sola neklerulo inter krome milionoj da teologie spertegaj esperantistoj, aŭ ĉu aliaj samkiel mi miras vidi la vorton "Tomo" kaj "Tomismo" en sia PIV... [[Uzanto:ThomasPusch|TomasPusch]] 13:42, 10 aŭg. 2026 (UTC) ::::...Kaj tio kvankam mi mem estas posedanto de propra kafotaso "Tomo" - sed en tiu taso la vorto "Tomo" ne estas esperanta sed estas la genitiva formo de litova persona nomo "Tomas"... ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|Tomas]]) 13:42, 10 aŭg. 2026 (UTC) :::::Ho, tre bela taso! {{S}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 08:54, 11 aŭg. 2026 (UTC) ::{{farite}} Mi investis plenan ferian semajnon por poluri tiun artikolon. Ĝi nun estas reviziita kaj havas taŭgan vikipedian kvaliton. La nomo "Tomismo" estas konfirmita en [[PIV]] kaj en [[Kristana Glosaro]], do ĝi povas resti; ne necesas iu alinomado. Mi pluiras al polurado de aliaj artikoloj kaj esperas ke mi estonte ne bezonos plenan unu semajnon por unu ludovikaĵo. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:02, 11 aŭg. 2026 (UTC) === [[Preĝo por la Hebreoj]] === {{farite}} [[Preĝo por la Judoj]] - 2026-07/08 Estis [[Preĝo por la Hebreoj]]. Profunde reverkis la tutan artikolon. Severe malpliigis la defendon de la kontraŭjudaj partoj, aldonis pli da kritikaj aspektoj. (Cetere, kritiko venas ne nur de juda flanko sed ankaŭ el la eklezio mem!) Aldonis ankaŭ la nun oficialan preĝon, kiun pli-malpli prisilentis {{u|Ludovica}} en sia artikolo. La reverkado estas plejparte bazita sur [[:de:Karfreitagsfürbitte für die Juden]]. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:19, 22 aŭg. 2026 (UTC) ==[[Ensifera]]== Alidirektilo al la paĝo pri la [[spadbeka kolibro]] (specinomo ''Ensifera ensifera''). Tamen ekzistas ankaŭ granda kaj facile rimarkebla subordo de insektoj nomata Ensifera ([[ensiferoj]]), kiu verŝajne estas diskutata simile aŭ pli ofte. (Oni rimarku, ke en ĉi tiu okazo la distingo inter kursivaj nomoj por genroj kaj specioj kaj nekursivaj por pli altnivelaj grupoj vere gravas, kaj la vikipedia ideo kursivigi ĉion estas malutila.) Se la paĝo ekzistu, ĝi devas esti apartigilo. Tamen laŭ [[Helpo:Apartigiloj]], apartigilo por nur du paĝoj estas superflua. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:25, 5 aŭg. 2026 (UTC) : Mi proponas transformi paĝon [[Ensifera]] je aldirektilo al [[ensiferoj]], kaj en [[ensiferoj]] mencii (per {{ŝ|PorA}}) ke ''Ensifera'' ankaŭ estas nomo de genro de birdoj, kiu laŭ nuna sistematiko estas monotipa kaj nur enhavas {{N|spadbeka kolibro}}. Poste, se post iuj revizioj de sistematiko la birda genro ĉesos esti monotipa, ni verkos artikolon pri ĝi kun la nomo [[Ensifera (genro)]] aŭ [[Ensifera (birdo)]] aŭ io simila.--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 20:23, 5 aŭg. 2026 (UTC) ::Mi ne kontraŭas liberigi la vorton Ensifera por subordo de insektoj, se oni konvertas ĉiun nunan "Ensifera" en [[Ensifera (genro)]] aŭ [[Ensifera (birdo)]], sed atentu, ke tio necesus ne nur en [[spadbeka kolibro]], sed ankaŭ en ĉiuj aliaj artikoloj, pri familio, subordo, rilataj specioj ktp. Dume dekomencaj avertoj jam metitaj en ambaŭ artikoloj utilas. Dankon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:04, 5 aŭg. 2026 (UTC) :::Por nun la genro estas monotipa, do aparta artikolo por ĝi ne necesas, sufiĉas la artikolo pri ĝia sola specio. Se iam tio ĉi ŝanĝiĝos, ni reagos akorde, tio ĉi ne estos problemo. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 23:19, 5 aŭg. 2026 (UTC) ::::Fakte mi jam antaŭ ol peti forigon de la alidirektilo forigis ĉiujn ligilojn al ĝi, kiuj temis pri la birdo. Estis nur tri - unu en [[Spadbeka kolibro]] mem, do cirkla kaj superflua, kaj aliaj en [[Kolibro]] kaj [[Lesbienoj]], kiuj krom tio havas ligilojn rekte al [[Spadbeka kolibro]], do ankaŭ tie ĝi estis superflua. Do [[Ensifera]] estas preta por forigo aŭ por alia ŝanĝo, se vi decidos. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:20, 10 aŭg. 2026 (UTC) == [[Y-sistemo]] == {{Propono de forigo |artikolo = Y-sistemo |kialo = Dubinda enciklopedieco. Dubinda gravo. Sen interna ligilo, sen alilingva ligilo, sen klara referenco, sen enkonduko: kio estas tio? Nur skemo, sen klarigo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:29, 6 aŭg. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 13 aŭgusto 2026 9:01 |forigita = jes |kialo de rezulto = per tri poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:23, 15 aŭg. 2026 (UTC) }} :{{kom}}Ĉio dubinda.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:29, 6 aŭg. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo. Tute senreferenca, infaneca variaĵo al la tradicia x-skribmaniero. Oni povas pripensi mem skribi siajn privatajn, esperantlingvajn mesaĝetojn al siaj amikoj aŭ familianoj en saĝtelefono per signo ^, *, ', #, y, q, °, ˘ aŭ iel ajn anstataŭ la ekzempla anstataŭaĵo x, sed tio ne necesigas apartajn novajn paĝojn [[^-sistemo]], [[*-sistemo]], [['-sistemo]], [[°-sistemo]] ktp. Rimarkante pri referencoj aŭ manko de ili: la sola referenco *[https://www.miavivo.net/grupoj/grafemologio/?wpappninja_v=zxo3sewiw diskuto pri ĉi sistemo] - ĉe: ''miavivo.net'' '''tute ne estas''' paĝo de "diskuto pri ĉi sistemo", sed nur meze de la paĝo havas unu frazon "Mi daŭrigis mian defion elpensi personan skribsistemon por Esperanto per nur latinaj literoj" de iu Bradford S. je 2024-01-15. Mi pensas ke tiu Bradford S. estas sincera - vere laŭ mia ideo temas pri "elpensita persona ideo", kiun eble antaŭ li jam elpensis iu Saŝa Ĉ. en Siberio en aŭ iu Tomiko W. en Japanio, sed kiu ĉiukaze estas privata, persona ludado. Eblas ludi, kompreneble, sed ne pri ĉiu kaprico necesas fari enciklopedian artikolon - krom se oni vere konvinkas ĉiujn aliajn vikipedianojn kaj kromajn legantojn per konvinkegaj ekstervikipediaj referencoj pri tio ke temas pri fortega movado kiun intertempe aktive subtenas 2 milionoj da esperantistoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:15, 10 aŭg. 2026 (UTC) :{{por|por}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:33, 14 aŭg. 2026 (UTC) == [[Taraneh Javanbakht ]] == {{Propono de forigo |artikolo = Taraneh Javanbakht |kialo = Memreklamado. Transvikia spamaĵo.<br />Vidu ankaŭ: * [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Articles_for_deletion/Taraneh_Javanbakht_(4th_nomination)&oldid=1367706659 en:Wikipedia:Articles for deletion/Taraneh Javanbakht (4th nomination)] * [[:es:Wikipedia:Consultas de borrado/Taraneh Javanbakht]] * [[:simple:Wikipedia:Requests for deletion/Requests/2026/Taraneh Javanbakht]] |subskribo = [[Uzanto:Moscow Connection|Moscow Connection]] ([[Uzanto-Diskuto:Moscow Connection|diskuto]]) 21:00, 9 aŭg. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 16 aŭgusto 2026 21:55 |forigita = jes |kialo de rezulto = je kvar poraj voĉoj, nul kontraŭaj kaj dubaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:27, 17 aŭg. 2026 (UTC) }} Nu la juĝo ke temas pri senhonta memreklamo kaj transvikia spamaĵo eble estas iom akra kritiko, sed kvankam la mikroteksto (jam) estas sen klaraj esperantaj gramatikaj eraroj, ĉiukaze temas pri {{ŝ|ĝermeto}} de unu frazo kaj {{ŝ|orfa}} teksto. Sume la kritikaj kestoj estas dekoble pli grandaj ol la unu frazeto. Tio aspektas ne nur ĝermeto, sed jam sekiĝinta mizera planteto. Tial {{por|por}} forigo, se se ne okazos miraklo en 6 tagoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:29, 10 aŭg. 2026 (UTC) :{{por}} Memreklamo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:39, 10 aŭg. 2026 (UTC) :{{por}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:32, 14 aŭg. 2026 (UTC) == [[Seroje Fioletovoje]] == {{Propono de forigo |artikolo = Seroje Fioletovoje |kialo = Mankas enciklopedia graveco |subskribo = [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:14, 25 aŭg. 2026 (UTC) |tempo = mardo 1 septembro 2026 15:38 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} <s>{<nowiki/>{por}<nowiki/>}</s> Por kiel proponinto. Rilata persono atingis rimarkindajn sukcesojn nek en scienco, nek en arto, nek en politiko. Mankas la biografiaj artikoloj kaj intervjuoj, do iuj ajn pruvoj de la enciklopedia graveco. La artikolo mem estas verkita en kripla lingvaĵo kun gramatikaj eraroj kaj stilaj fuŝoj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:14, 25 aŭg. 2026 (UTC) {{por}}[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:25, 29 aŭg. 2026 (UTC) {{Kontraŭ}} Multaj GLAT-aktivuloj havas artikolojn ĉi tie. Ri estis la sola civitano de Rusio, kiu provis organizi kontraŭmilitan akcion en Donecko.--[[Uzanto:Fenikals|Fenikals]] ([[Uzanto-Diskuto:Fenikals|diskuto]]) 13:53, 31 aŭg. 2026 (UTC) :En Rusio estas multege da (ne-)GLAT-aktivuloj. Ĉu ni kreu artikolon pri ĉiu? Seksa identeco aŭ ties manko ne estas kriterio de enciklopedia graveco. Rilata persono atingis rimarkindajn sukcesojn en neniu kampo, inkluzive la socian aktivadon. Rilata ago (''akcio'' estas rusaĵo, cetere la teksto ĝenerale montras ke ĝia verkinto pensas ruse kaj malbone regas Esperanton) ricevis rimarkindan reagon nek en amaskomunikiloj, nek en politikaj rondoj. 0 + 0 = 0. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:42, 3 sep. 2026 (UTC) {{malforte kontraŭ}} Mi verŝajne ne estas objektiva, ĉar temas pri iu kiun mi konas/konis realvive, sed mi pensas ke tiu ĉi persono estas sufiĉe konata kaj influa por havi propran enciklopedian artikolon, ne nur en Esperanto, sed ankaŭ en la rusa kaj en la angla. Mi tamen devas konsenti, ke la artikolo en nuna stato estas vere fuŝa kaj ne estas sufiĉe bone argumentita per aŭtoritataj fontoj. Eĉ pri la nomo mi havas dubojn: kiom mi scias, Seroje Fioletovoje estas mortonomo, kaj nun la persono estas transvirino nomata Maria Ŝtern. Do mi nur malforte kontraŭas forigon de la artikolo.--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 10:18, 3 sep. 2026 (UTC) {{malforte kontraŭ}} 0 + 0 + 0.5 -> 0 + 0 + 1 -> sufiĉas. Eble iu uzanto kiu scipovas la rusan povus eltiri na pli da informo subtenanta la gravecon el la ruslingvaj fontoj. Tre probable Seroe Fioletovoe atingis rimarkindajn sukcesojn nek en scienco, nek en arto, nek en politiko, same kiel ekzemple [[Stanislavo Belov]]. Ankaŭ vilaĝo kun 10 loĝantoj [[Dvo%C5%99i%C5%A1t%C4%9B_(Mnich)]] ne rikoltis rimarkindan reagon en amaskomunikiloj. Enciklopedia graveco estas limigita, sed postuloj en ĉi tiu vikio ne estas tre altaj, kaj oni apliku samajn regulojn al ĉiuj artikoloj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 10:10, 4 sep. 2026 (UTC) :Oni apliku la samajn postulojn al ĉiuj artikoloj. Mi proponis forigi artikolon [[Stanislavo Belov]], sed la komunumo decidis lasi ĝin. Cetere estus ridinde kompari artikolojn pri la sciencisto kun dekoj da sciencaj studaĵoj kaj artikoloj pri li mem en aŭtoritataj fontoj [https://writer-tyumen.ru/index.php?m=autor&aid=48 ekzemplo] kun artikolo pri persono, kiu nenion kreis, nek publikigis, nek ricevis iun ajn agnoskon en iu ajn fako. Tio estas la encikloedio, ne kolektejo de biografioj de ies amikoj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:22, 4 sep. 2026 (UTC) == [[Esperanto Eksport']] == {{Propono de forigo |artikolo = Esperanto Eksport' |kialo = la indikoj baziĝas nur sur onidiroj - ne eblis iel ajn akiri konfirmojn, ne estas retejo, ne estas informoj... |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:20, 29 aŭg. 2026 (UTC) |tempo = sabato 5 septembro 2026 21:27 |forigita = jes |kialo de rezulto = kvar poraj kaj neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:20, 6 sep. 2026 (UTC) }} {{kom}} Se vi volas, vi povas ankoraŭ vidi la artikolan diskutpaĝon: Roberto, kiu mem enmetis la tekston, ne plu scias de kie li havis la informojn; Ulrich Matthias, kiu proksime kunlaboras kun esperantistoj en Madaaskaro, neniam aŭdis pri tiu projekto, kaj objektive ne eblas malkovri retejon aŭ informojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:20, 29 aŭg. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 09:08, 30 aŭg. 2026 (UTC) :{{por}} forigo, ankaŭ la diskpaĝon [[Diskuto:Esperanto Eksport']] kaj Q-umon [[d:Q12347413]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 09:17, 30 aŭg. 2026 (UTC) :{{por}} forigo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:19, 6 sep. 2026 (UTC) {{kom}} La enhavon de la diskutpaĝo bonus konservi kiel dokumentigon, sed ĝi ne plu bone troveblas, se la koncerna teksto estas for, tial plej bonas kopii ĝin ĉi tien. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:42, 20 sep. 2026 (UTC) '''Diskuto:Esperanto Eksport':''' '' Ĉu la firmao ankoraŭ aktivas?'' Mi ne trovas ajnan fonton pri ĝi. [[Uzanto:Stefangrotz|Stefangrotz]] ([[Uzanto-Diskuto:Stefangrotz|diskuto]]) 12:01, 7 okt. 2025 (UTC) :@[[Uzanto:Roberto|Roberto]] vi kreis la paĝon en 2009. ĉu vi scias pli? [[Uzanto:Stefangrotz|Stefangrotz]] ([[Uzanto-Diskuto:Stefangrotz|diskuto]]) 12:02, 7 okt. 2025 (UTC) ::Laŭ mi indas forviŝi la artikolon. Mi tre bone konas la malagasan Esperanto-movadon kaj neniam aŭdis pri tiu firmao. [[Uzanto:Ulrich Matthias|Ulrich Matthias]] ([[Uzanto-Diskuto:Ulrich Matthias|diskuto]]) 20:51, 18 nov. 2025 (UTC) :::Mi vere ne memoras pri io, kion mi verkis antaŭ 17 jaroj. Mi pensas ke oni povas forigi ĝin kaj eble meti noton en artikolo pri Madagaskaro dirante ke eble ĝi ekzistis. Tre eble estis nur iu, kiu revis krei ion tian. Ofte naivaj homoj anoncas, ke ili kreis klubon, entrepenon, revuon aŭ ion ajn, kiu uzos Esperanton, sed tio estas nur revo. Tio okazas ekde la komenco de la movado. Tre eble iu anoncis tion, kaj mi kredis ĝin. [[Uzanto:Roberto|Roberto]] ([[Uzanto-Diskuto:Roberto|diskuto]]) 02:55, 4 dec. 2025 (UTC) == [[Maco (hebra pasto)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Maco (hebra pasto) |kialo = nura alidirektilo el misliterumita nomo al la ĝusta artikolo (tiu kompreneble ''ne'' estu forigita!, ''nur'' la alidirektilo!) |subskribo = [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 21:25, 29 aŭg. 2026 (UTC) |tempo = 2026-09-05 |forigita = jes |kialo de rezulto = teknika forigo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:32, 29 aŭg. 2026 (UTC) }} {{kom}} [[Maco (hebrea pasto)]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:21, 3 sep. 2026 (UTC) == Mino-XXX == {{Propono de forigo |artikolo = Mino-XXX |kialo = fuŝa vortara artikolo, krome parte piratkopiita el PIV |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:18, 3 sep. 2026 (UTC) |tempo = 2026-09-10 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭaj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:35, 10 sep. 2026 (UTC) }} :{{por}}Nenecesa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:11, 4 sep. 2026 (UTC) == [[Ferenc Dunszt (kuracisto)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Ferenc Dunszt (kuracisto) |kialo = Mi dubas pri enciklopedieco. Temas pri iu kiu estis arestita post la Dua Mondmilito. Oni rakontas nenion pri graveco dum lia kuracofico. Estas nenio en hungara vikio, kvankam estas kelkaj aliaj samnomuloj. Jam venis dubindaj artikoloj rilate al Dunst aŭ Dunszt. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:18, 4 sep. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 11 septembro 2026 17:45 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:30, 11 sep. 2026 (UTC) }} : {{kom}} [[:d:Special:Contributions/~2026-48034-86]] [[:m:Special:CentralAuth/FDaero2]] Fontoj estas multaj ... iu hungarlingvulo prijuĝu ilin. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 10:26, 6 sep. 2026 (UTC) : {{kom}} hungare estas 4 personoj kun tiu titolo, sed nek unu identas la Esperantan personon.--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 11:04, 6 sep. 2026 (UTC) : {{kom}} Fakte mi timas pri lavango de fuŝaj hungaraj artikoloj rilataj al la familinomo Dunszt, kio ja iam okazis. Nun venas [[Gizella Mózer]], ŝajne nobelino kaj laboristino en fabriko. Pri la unua afero gapas tiu informo el komunista Hungario inter la 1950-aj kaj 1970-aj jaroj (laŭ referencoj). La nura referenco kiun mi povis konstati parolas pri Béláné Dunszt kaj ne pri Gizella Mózer. En la artikolo oni diras nenion pri la kialo de ambaŭ nomoj. Pri laboristino en fabriko mi dubas pri ties enciklopedieco. Ĉio indikas klopodojn por honori iaman familinomon. Mi petas same ties forigon. Kaj ĉio venas de anonimulo kun kiu ne eblas interkonsenti.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:26, 6 sep. 2026 (UTC) {{Por}} --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 04:21, 7 sep. 2026 (UTC) : {{kom}} Limdato por [[Gizella Mózer]]: 13a de septembro, unu semajnon post averto.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:30, 11 sep. 2026 (UTC) ::forigita, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:32, 14 sep. 2026 (UTC) == [[Keith leung]] == {{Propono de forigo |artikolo = Keith leung |kialo = Ŝajne mempropaganda artikolo kreita de la propra biografiito, sen enciklopedia intereso. Ne ekzistanta en alia lingvo. La uzantopaĝo estas tute fuŝa. Ankaŭ la artikolo: familinomo minuskle, dubo pri naskodato, sen indiko de urbo, entrepreno ktp. Absoluta manko de referencoj. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:28, 11 sep. 2026 (UTC) |tempo = tujtuje |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:30, 14 sep. 2026 (UTC) }} {{Por}} --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 03:33, 12 sep. 2026 (UTC) Forigu! == Futbala matĉo inter la Selektitaro de Esperanto kaj la Armen-devena Argentina Komunumo == {{Propono de forigo |artikolo = Futbala matĉo inter la Selektitaro de Esperanto kaj la Armen-devena Argentina Komunumo |kialo = Duoblaĵo akcidente kreita |subskribo = [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:20, 19 sep. 2026 (UTC) |tempo = sabato 26 septembro 2026 2:38 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} Vidu [[Vikipedio:Kunigendaj artikoloj#Futbala matĉo inter la Elektitaro de Esperanto kaj la Armen-devena Argentina Komunumo kaj Futbala matĉo inter la Selektitaro de Esperanto kaj la Armen-devena Argentina Komunumo]]. Se temas nur pri tio, ke la paĝo [[[[Futbala matĉo inter la Elektitaro de Esperanto kaj la Armen-devena Argentina Komunumo]] restu kaj la akcidente kreita kopio [[Futbala matĉo inter la Selektitaro de Esperanto kaj la Armen-devena Argentina Komunumo]] foriru: {{por}}, kompreneble. Akcidente kreitajn duobligitajn kopiojn bezonas neniu. Fakte eĉ ne necesas atendi plenan semajnon da atendado kaj pripenso. Ankoraŭ tria voĉo por forigo kaj la duoblaĵo povus jam pli frue foriri kiel teknika forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:19, 19 sep. 2026 (UTC) == Sarastamo == {{Propono de forigo |artikolo = Sarastamo |kialo = la paĝo, el nur unu frazo, krome nur unu ne plu ekzista kaj arkivigita ekstera retejo, kaj misprogramita informkesto, do ankaŭ mise tro malplena vikidatuma ero, estas simple senespera {{ŝ|ĝermeto}}, ĉiuflanke tro malkvalita. Ĝi estis farita de nekonata anonimulo, kio do ne taŭgas kiel savanto - sola alternativo al forigo laŭ mi estus kompleta retraduko de la finna teksto kaj ankaŭ farado de deca vikidatumero ... sed tion oni same bone povas fari post forigo de tiu ĉi ĝermeta ruino (la finna teksto ja ĉiam restos). |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:12, 19 sep. 2026 (UTC) |tempo = sabato 26 septembro 2026 13:02 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} {{Por}} forigo de la artikolo en nuna stato. Estas absolute nenio savebla en ĝi, eĉ la nomo estas fuŝa (ĝuste estus ''Markku Sarastamo''). Verŝajne temas pri la sama anonimulo kiu jam estas kreinta multajn same malaltkvalitajn artikolojn pri Suomio kaj suomaj kulturaj fenomenoj kun nova IP. Se ŝli registriĝos, ni povos kunlabori al ŝli kaj helpi al ŝli fruktodone kontribui pri suomaj temoj, kiuj estas vere ne sufiĉe reprezentataj en nia Vikipedio, sed ĵus nun estas nenio kion ni povas fari. == Du ŝablonoj: Ŝablono:Lang- == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Lang-mhd |artikolo2 = Ŝablono:Lang-mhg |kialo = neuzata, rompita, malĝusta lingvokodo |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:17, 2 okt. 2026 (UTC) |tempo = 2026-10-09 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} == [[Bando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Bando |kialo = La artikolo faras nenion krom difini diversajn sencojn de la vorto, sed [[Vikipedio:Kio Vikipedio ne estas|Vikipedio ne estas vortaro]]. Ĝi estas misligita al alilingvaj artikoloj pri krimaj grupoj. Se ni volus fari ekvivalenton al tiuj artikoloj, pli bona titolo verŝajne estus [[Gangsteraro]], sed ili ŝajnas esti praktike duoblaĵoj de artikoloj pri [[Gangstero]], do ne imitindaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:38, 6 okt. 2026 (UTC) |subskribo = [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:38, 6 okt. 2026 (UTC) |tempo = 7 oktobro 2026 17:12 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} : Savebla, sed en la nuna stato neakceptebla, do {{por}} forigo. Bando da muzikistoj kaj bando da krimuloj ne havu komunan artikolon, [[Vikipedio:Kio Vikipedio ne estas|Vikipedio ne estas vortaro]]. * [[Muzikgrupo]] [[d:Q215380]] * [[Krima organizaĵo]] [[d:Q1788992]] nur alidirektilo * [[Organizata krima agado]] [[d:Q46952]] * [[Gangstero]] [[d:Q46961]] : [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:12, 6 okt. 2026 (UTC) == [[Stelĉiela lustro (Portaluppi)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Stelĉiela lustro (Portaluppi) |kialo = Dubinda enciklopedieco pri lustro kiu nurestas en privata apartamento. Estas neniu referenco kaj la nura montrita estas mensogo: en ĝi oni diras nenion pri tiu lustro. Estas fuŝa artikolo angla titolo kiu estas en itala. Alia suspektindeco estas ke almenaŭ tri el la alilingvaj versioj estis faritaj en la sama tago plej verŝajne de la sama fuŝulo kun diversaj nomoj. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:37, 10 okt. 2026 (UTC) |tempo = sabato 17 oktobro 2026 0:36 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} iyfdo4i0kt27m3sc8u58j04f4m42qb0 9491010 9491009 2026-10-10T00:38:03Z Kani 670 /* Stelĉiela lustro (Portaluppi) */ 9491010 wikitext text/x-wiki {{/Enkonduko}} <div class="center">Ĉiuj subpaĝoj: [[Specialaĵo:Indekso_de_prefiksoj/Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/]]</div> == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn erojn movu al [[/Arkivo]], vidu la suprajn kestojn "Malnovaj diskutoj". == Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj - 2026 04 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj |kialo = ne ĝisdatigita ekde jaro 2013, redunda, estas tro multaj listoj kun specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj, kaj la plejmultaj ŝablonoj tamen nenie estas listigitaj |subskribo = {{por}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:13, 22 mar. 2025 (UTC) |tempo = 2025-04-24 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube: per tri poraj voĉoj, kaj du pasivaj subtenoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 26 apr. 2026 (UTC) }} :Do, listigo de la ŝablonoj estus jes bonvena, se ĝi estas bone ordigita kaj didaktike donas bonan superrigardon. Tamen mi ne scias ĉu tio eble estas teoria penso: mi ekde 2007 lernis pri multaj ŝablonoj kiam mi vidis unu en teksto kaj tiam iris al la ŝablono mem por pli detale rigardi ĝin - en la dokumentado kutime estis ĉiuj respondoj al miaj demandoj, kaj se ne, mi demandis diskutpaĝe kaj iu spertulo tiam ampleksigis la dokumentadon. Tiun ĉi subpaĝon mi neniam vidis ekde miaj komencaj tagoj, fakte ankaŭ la bazan paĝon Vikipedio:Ŝablonoj mi neniam rigardis. Se ĉiuj tiel faras, tiam oni povas ŝpari al si investi multajn horojn en pli pedagogia gvidlibro pri ŝablonoj ĝenerale... Sed mi ne scias, ankaŭ la alilingvajn paĝojn mi neniam legis, kaj ne povas kompari, pro sama motivo, ke mi ne aparte volis lerni pri ŝablonoj ĝenerale, sed mi lernis en praktiko, vidante iujn ŝablonojn en uzo. Do mi singarde estus por pridubo, ĉu vere indas investi aldonan tempon en pli pedagogia prezento aŭ oni nur havu minimuman paĝon. Ĉiukaze la grandaj lingvobranĉoj ŝajne sukcesas sen aldonaj subpaĝoj - kial ne ankaŭ ni sukcesus? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 22 mar. 2025 (UTC) : {{kom}} Mi ne principe kontraŭas ekziston de tiaspecaj paĝoj se ili estas utile formigitaj. Sed la supre menciita paĝo estas kaosa kaj "specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj" estas sensenca klasigado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:57, 22 mar. 2025 (UTC) ::Mi konsentas pri la duba kritiko. Sed en la ŝablono ankoraŭ ne estas noto ke ĝia ebla forigo diskutatas, kaj mi forte dubas ĉu iu atentigis la precipan verkinton {{re|Tlustulimu}} neniu ajn, ankaŭ burokrato ne, havas la sanktan devon ĉiujn du tagojn kontroli tiun ĉi paĝon. Tial mi proponas kalkuli la semajnon ekde nun, krom se la verkinto Tlustulimu signalas ke li konsentas pri forigo kaj ne bezonas plian tempon por pripenso. Ĉiukaze unu semajno rapidege pasas. Do ĝis 06 apr. 19:13 UTC. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:13, 31 mar. 2025 (UTC) : Mi havas la malagrablan situacion ke Tlustulimu post la 27-a de marto 2025 nur faris du miniaturajn redaktetojn. Principe li tamen devintus vidi per sonorila signo mian noton {{re|Tlustulimu}} de la 31-a de marto. Sed evidente li iel estas en paska feriado, aŭ ekstreme okupita ekster vikipedio, momente. Tial mi, vole-nevole, proponas aldoni ankoraŭ 10 tagojn, ĉar se li eventuale ferias ĝis la feriotago paska lundo, la 21-a de aprilo, kaj reestas la 22-an, tiam ĉiukkaze li bezonos iom da tempo por pripenso kiel li traktos la kritikon pri la listo de 2013, pri kiu evidente ankaŭ li mem ne atentis dum la lastaj 12 jaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:55, 14 apr. 2025 (UTC) ::{{re|Tlustulimu|Taylor 49|Aidas|Kani|RG72}} Nun pasis pliaj dek monatoj da atendado, kaj ŝajne Tlustulimu ne havas la energion por okupiĝi pri la temo. Do mi revenus al la origina propono de Taylor, kiu kiel unua dekomence pledis pri forigo, kaj nun ankaŭ aldonas mian signon {{por}} forigo. Tio ne kaŭzos grandan vakuon. Ĉu iu el vi ankoraŭ havas ion por aldoni? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:57, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi ne reagis ĉar mi tute ne kompetentas pri ŝablonoj. Mi tute akceptas kolektivan decidon. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:47, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi tute malspertas rilate la ŝablonojn. Se tiu ĉi paĝo ne estas utila kaj uzata, do oni foiru ĝin. Se iu ĝin uzas aŭ ĝi estas utila, do oni lasu kaj plibonigu ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:39, 6 mar. 2026 (UTC) :::: {{kom}} Mi fakte lastatempe plurfoje prilaboris la malidan paĝon [[Vikipedio:Ŝablonoj]] kaj pluraj subpaĝoj de ĝi. Sed "/Specialaj ŝablonoj" estas plene redunda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:18, 6 mar. 2026 (UTC) :::::Al mi ŝajnas pravigeble ĝisi de la ŝablono. Tial {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:29, 8 mar. 2026 (UTC) :::::Ĉi-teme fluas la monatoj kaj ankaŭ mi hezitemas forpreni ŝajne nebezonatan subŝablonon se mi ne certe scias kio okazos poste. Tamen mi nur prenas mian kuraĝon kaj forigas ĝin. Se io estos misa poste, oni ĉiukaze povas malfari la forigon. Sed iom groteskas ne povi fini temon dum pli ol 13 monatoj. Do {{farite}}, subŝablono "/Specialaj ŝablonoj" estas for. Se iu havas problemon pri tio, kontaktu min, aŭ se mi neatendite havas trafikakcidenton, alian aktivan administranton, ekz. Kani, por restarigi la subŝablonon post meto de konvinkaj argumentoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:23, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[Bilda sensilo]] 2025 3 5 == La paĝo estas alidirektilo al [[Rastrumero]]. Tamen "bilda sensilo" nek estas sinonimo nek eĉ teorie subkoncepto de "rastrumero", kaj la ĝermo [[Rastrumero]] neniel helpas leganton lerni pri bildaj sensiloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:31, 28 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} forigo post alidirekto al [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:40, 29 jan. 2026 (UTC) :Bone, do, mi povas ŝanĝi mian proponon al {{sindeteno}}. Kvankam la nuna celo ankoraŭ povus misgvidi, ĉar ne ĉiuj bildaj sensiloj estas ŝarĝokuplitaj aparatoj, ĝi estas ege pli taŭga ol antaŭe. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:09, 29 jan. 2026 (UTC) :{{sindeteno}} Ĝenerale mi estas forte por vikipediaj alidirektiloj, kiuj simple direktigas legantojn al ĝusta celo. Sed la alidirektilo "[[bilda sensilo]]" ĝis nun nur uziĝis en la paĝo [[Bilda distingokapablo]], nun tute ne plu uziĝas, kaj mi demandas min ĉu iu iam per la serĉaj vortoj "bilda sensilo" serĉos en la esperanta vikipedio. Do, alivorte: ĉu iu ajn iam rimarkos ĉu alidirektilo ekzistas aŭ ne ekzistas. Se neniu bezonas ĝin, ni ne bezonas ĝin. Kion la koncepto [[Bilda sensilo]] cetere signifus en vikidatumoj, do en aliaj lingvoj?? Se ne forigi la alidirektilon, sencus klarigi la koncepton (aŭ preskaŭ-sinonimon) "Bilda sensilo" en duonfrazo de la paĝo [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:17, 29 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Taylor 49|Arbarulo}} Ĉu vi havas respondon al la supra demando? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:05, 31 jan. 2026 (UTC) :::{{re|ThomasPusch}} Bilda sensilo tute laŭvorte estas aparato, kiu sensas lumon kaj faras el ĝi bildon. Laŭ alilingvaj artikoloj, ekzemple france [[:fr:Capteur photographique]], ŝarĝokuplita aparato estas unu grava speco kaj la alia estas komplementa metaloksida duonkonduktilo (''[[:en:complementary metal oxide semiconductor]]''). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:52, 31 jan. 2026 (UTC) :::: Ah, nun ĉio klaras. Mi dirus ke plej bonas kaj plej helpas tuj enmeti tiun bazan informon en duan frazon de la teksto [[ŝargkuplita aparato]], plej bone per kodoj de vikidatumoj, kun escepta uzo de grasaj literoj, se oni tradukas al unu nacia lingvo, oni ĉiam elstarigas tiun "ŝajne aparte internacian" lingvon kaj malelstarigas la aliajn. Do tute banale :::: {{citaĵo|Ŝargkuplita aparato estas unu grava speco de '''bilda sensilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q209121|Q209121]]), la alia estas '''komplementa maloketsida duonkonduktilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q173431|Q173431]]); ambaŭ estas [[duonkonduktaĵa aparato|duonkonduktaĵaj aparatoj]].}} :::: Kaj pripenseblas (mi persone subtenus, kvankam en du kazoj temus pri gvido de mistajpaĵo al ĝusta vorto) ĉu ankaŭ konsideri alidirektilojn de la ĝusta variaĵo [[ŝargokuplita aparato]] kun plia meza vokalo kaj de la eraraj variaĵoj [[ŝarĝkuplita aparato]] kaj [[ŝarĝokuplita aparato]] kun "ĝ" anstataŭ "g" al la teksto [[ŝargkuplita aparato]], ĉar tiu mistajpo ĵus eĉ okazis al vi kaj certe ankaŭ okazos al aliaj. Ĉu ĉiu konsentas pri tiuj tri aldonaj alidirektiloj? Ĉiukaze ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj - ankaŭ la alidirektilo de [[bilda sensilo]] al [[ŝargkuplita aparato]], sed lamentado pri mankoj de veraj kompletaj esperantaj tekstoj ne estas solvo, dum klara klarigo estas helpo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:54, 31 jan. 2026 (UTC) ::::: {{farite}} Plene riparite. Tamen mi apenaŭ subtenas alidirektilojn por eraraj variaĵoj. La kodo "Q209121" estas malĝusa por la celata bildsensilo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:38, 1 feb. 2026 (UTC) ::::::Dankon ThomasPusch pri la korekto! Ĉi-kaze temas pli ĝuste pri mislego ol mistajpo. Principe mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, se ni havos ilin, ĉi tiu estus relative taŭga okazo. Do mi nek poras nek kontraŭas tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 04:21, 2 feb. 2026 (UTC) ::::::: Principe ankaŭ mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, ĉi tie estas tiom nematura temaro, kaj la termino [[ŝargkuplita aparato]] estas tiom ekzotikega (almenaŭ mi neniam vidis ĝin en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro, kaj mi preskaŭ garantias ke ĝi neniam menciiĝis ie tie), ke la facile pardonebla mistajpo skribi la adjektivon "ŝargkuplita" kun silabo "ŝarĝ" permesas klarigan alidirektilon. {{re|Taylor 49}} Vi en unu frazo notas "plene riparite" kaj en alia tamen avertas "La kodo "Q209121" estas malĝus[t]a por la celata bildsensilo". Ĉu vi havas pli bonan ideon por vikidatuma kodo aŭ entute havas proponon kiel solvi la dilemon? Klaras ke ĉiuj konsentas ke "ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj", sed jes bonas se tiuj "provizoraj solvoj" estu laŭeble ne malĝustaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:30, 6 feb. 2026 (UTC) :::::::: Mi jam riparis tion en la artikolo: [[d:Q210745|Q210745 "active pixel sensor"]]. Mi ankaŭ kreis alidirektilon [[CCD-bildosensilo]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:44, 8 feb. 2026 (UTC) :::::::::Do eblas konsideri la temon kontentige finita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:42, 5 mar. 2026 (UTC) == [[Joel Filsaime]] - 2026 3 1 == {{Propono de forigo |artikolo = Joel Filsaime |kialo = Neesperantisto markigis tiun paĝon kiel spamaĵo, vikidatuma ero pri la temo tute ne estas sed en [[d:Q58221895]] estas informoj pri la ŝtrumpopupa agado de iuj penoj puŝi la temon en vikipedion, teksto nun nur estas en la esperanta branĉo, supezeblas ke alilingvaj tekstoj jam estis forigitaj, sed tio rekte ne kontroleblas. Ĉiukaze la esperanta ek-teksteto estas [[vikipedio|orfo]], aldone estas mizera unufraza artikola ĝermeto, kaj krome dubindas la menciindeco de la homo, se neniu esperantista uzanto konas lin kaj en la angla kaj ĉiuj aliaj branĉoj de vikipedio estas neniu informo pri li. Ah, kaj la indikita ekstera ligilo fine de la paĝo ankaŭ estas morta ligilo. Sola referenco ankaŭ ne funkcias, kaj tial entute sola provo pri ekzisto de tiu kantisto estas [[IMDb]], filma datumbazo, kiu tamen nur indikas lian naskiĝdaton kaj ke li neniam faris filmon. Tio estas mizere malmulte por konvinki pri lia tutmonda menciindeco. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:40, 6 feb. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 13 februaro 2026 11:56 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:56, 1 mar. 2026 (UTC) }} {{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:41, 6 feb. 2026 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 14:30, 6 feb. 2026 (UTC) == SoftProgrAmaro == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Informkesto programaro/testoj |artikolo2 = Ŝablono:Informkesto programaro/provejo |artikolo3 = Ŝablono:Infobox Software |kialo = forgesitaĵo, "testoj" kaj "provejo" neuzataj, "Software" nur post forŝalto <big>ĝisnune NE okazis</big> |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:23, 10 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-02-17 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{Por}} sed 8 uzoj de "Infobox Software" ankoraŭ devos permane anstataŭiĝi, aŭ per la roboto de Taylor, ĉar vere tio ankoraŭ ne okazis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:38, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Por}} mi anstataŭigis {{ŝ|Infobox Software}} --> {{ŝ|Informkesto programo}} sed ŝajnas ke nia ŝablono bezonas prilaboradon ĉar kelkaj parametroj ne bone funkcias. --[[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 22:49, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Natalia Bryant]] == {{Propono de forigo |artikolo = Natalia Bryant |kialo = Ne estas mi kiu petas forigon, sed intervikia patrolanto -- iu neesperantisto aldonis la "internacian" argumenton "crosswiki spam", kaj fakte proponis tujforigon, sen iu diskuto |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 2 marto 2026 21:16 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}} Mi mem dubas pri enciklopedieco. Ankaŭ ĉu la patro aldonas menciecon. En la artikolo estas kelkaj fuŝaĵoj, sed korekteblaj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) :: {{por}} forigo. [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q83827832&action=history Q83827832] kreinto globale forbarita pro interalie gantopupumado. Fontoj estas multaj, tamen la artikolo ŝajnas esti memreklamo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:18, 23 feb. 2026 (UTC) ::: {{kom}} Efektive en vikidatumaro videblas pluraj diverslingvaj paĝoj kreitaj kaj baldaŭ forigitaj pro forta premo de ne-lingvaj ĉasantoj pri vikipedia misuzado. Sed la nederlanda vikipedio en sia eksterprojekte puŝita diskuto pri ebla forigo forte protestas pri forigo nur pro argumento "crosswiki spam", kaj eble estas verkita pli profesinivele ol la esperantlingva teksto, kiu stile ne jam estas tre polurita. Kaj mi eĉ ne jam havas personan opinion, ĉu mi opinias la manekenon menciinda en la esperantlingva vikipedio. Ankaŭ iom ĝenas ke la ne-lingvaj ĉasantoj jam energie du-foje forigis (probable solan) foton el la komunejo kaj el vikidatumoj, sed foto kompreneble estas nur unu elemento en komenca teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) :::: Ĉu vere forte? [[:nl:Wikipedia:Te_beoordelen_pagina's/Toegevoegd_20260222#Natalia_Bryant]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 4 mar. 2026 (UTC) :::::Nu, la diskuto tutekzakte estis: ::::::<small>Nomumita por tujforigo pro krucvikia spamo. Mi vidas artikolon kun fontoj. Do, ĝis kia grado ĉi tiu artikolo estas netaŭga? – Mbch331 22 Feb 2026 :::::::Krucvikia spamo ne estas kialo por tujforigo, @WikiBayer. Alie, la artikolo ŝajnas bona al mi. Ĝi povus esti iom pli bona gramatike, kaj kelkaj frazoj povus esti pli neŭtralaj, sed ĝi ne estas aparte problema artikolo kaj ankaŭ estas bone fontigita. Mondo 23 Feb 2026 :::::::Mi purigis la artikolon. Mondo 23 Feb 2026 ::::::::@MondoE, ne estas listigita fidinda fonto. WikiBayer 23 Feb 2026 :::::::::People, Vogue, ESPN, ktp. estas aŭtoritataj fontoj en nia Vikio. Kaj la fontoj ankaŭ mencias ŝin anstataŭ mencii ŝin nerekte, kio ankaŭ estas postulo ĉi tie. Krom la lasta fonto, sed tiu ankaŭ nur konfirmas ŝian fratinon. Mondo 23 Feb 2026</small> ::::::::::Ekde tiam neniu plia nederlanda komento venis. Fakte estis nur du homoj, kiuj protestis kontraŭ la propono, mi dirus ke "forte", kaj neniu krom la proponinto mem subtenis forigon. Sed mi estas malpli konvinkita ol la du nederlandlingvanoj, la artikolo jes ŝajnas esti memreklamo. Nun (nur) '''du''' esperantaj tekstoj interne ligas al la teksto, sed de ĝi restus oni povus aldoni ligojn de la paĝoj [[19-a de januaro]], [[Chanel]], [[Dolce & Gabbana]], Teen [[Vogue]], [[Vanity Fair]], [[Victoria's Secret]] kaj per tio eviti ke la teksto estus artikola orfo. Eble mia entuziasmo suferas, ĉar mi ne estas leganto de tiuj gazetoj kaj tial ne jam vidis ŝin en artikolo, sed pro la memreklamo mi tendence estas {{malforte por}} forigo, ankaŭ se la nederlanda teksto tre probable restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:28, 5 mar. 2026 (UTC) == "Kategorio:Ŝablono:Kun Lua" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Kategorio:Ŝablono:Kun Lua |kialo = proponas forigon post malplenigo ĉar neutila, preskaŭ ĉiuj ŝablonj jam uzas LUA:on, kaj neniu bontenas katigon laŭ la eco, do la kato enhavas pli-malpli hazardan subaron de la tuta ŝablonaro |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:49, 24 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-03 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis kvar pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:40, 6 apr. 2026 (UTC) }} : Mi prove malplenigis ĝin. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:28, 1 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:32, 5 mar. 2026 (UTC) :::{{por}} la argumentado sekveblas. [[User:Aidas]] 14:42, 8 mar. 2026 (UTC) == [[Dunst Records]] == {{Propono de forigo |artikolo = Dunst Records |kialo = Ŝajnas mempropagando. Nura referenco ripetas la enhavon de la artikolo. Estas neniu interna ligilo kaj neniu koresponda alilingva artikolo, nek en angla nek en hungara. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:02, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 8 marto 2026 12:48 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} {{malforte kontraŭ}} forigo. Estas klare ke estas neniu koresponda alilingva artikolo, kaj la teksto eĉ ne estas aparte sprite farita. Sed la ligo al ''[[Believe Music]]'' kaj per tio al la esperantlingva muzikeldonejo [[Vinilkosmo]] igas ĝin interesa por la esperantista komunumo. Internaj ligiloj restos iom problemetaj, nun estas tri da ili, ne plu estas tute neniuj, kvar povus jam sufiĉi (eble el paĝo [[Budapeŝto]] aŭ paĝo [[elsendfluo]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:09, 5 mar. 2026 (UTC) :Tendence {{kontraŭ}} Pro tio ke nun estas pluraj malfortaj referencoj kaj la ligilo al ekzistanta teksto "Believe Music" kaj nerekte Vinilkosmo iusence pravigas la tenon aparte en wiki-eo. Mi kompreneble samkiel ĉiu alia ne scias, ĉu aŭ kiom ankoraŭ venos produktaĵoj de tiu muzikforĝejo de ege juna eldonisto, sed mi tamen ne volas diskriminacii nur pro la asertata aĝo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:37, 8 mar. 2026 (UTC) {{komento}} Ekde komenco de marto ĉi tie kolektiĝis nur unu voĉo por forigo kaj du tre nekonvinkitaj voĉoj "malforte kontraŭ" kaj "tendence kontraŭ". Ke mi mem estas nekonvinkita, mi povas mem konfirmi, kaj la vortumo "tendence kontraŭ" ankaŭ ne aspektas tre memcerta. Mi povus kalkuli, ke Kani estas por forigo, kaj estas du voĉoj kiuj "estas je po kvarono kontraŭ", do sume estas duona voĉo favore al forigo, sed tio estus ege stranga kalkulmaniero. Do mi nepre volas alvoki pliajn uzantojn preni starpunkton pri la temo. Al mi fakte ne estas tre grave kio fine okazos al la teksto, sed min ĝenas ke iu anonimulo (neesperantisto??) la 10-an de aprilo silente forviŝis la ŝablonon pri diskuto en VP:FA, kvankam la diskuto tute ne estas finita. Tiel trompeme forigi la memoron ke iam estis esperanlingva diskuto pri forigo, en kiuj aperis maltro da klaraj voĉdonoj, estus mizere. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:27, 25 maj. 2026 (UTC) == "Ŝablono:Tradukita/artikolo" - 2026 3 12 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Tradukita/artikolo |kialo = jam forŝaltita |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:26, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-08 |forigita = jes |kialo de rezulto = 2026-03-12 }} :{{Por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:35, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Komento}} Mankas al mi teknikaj scioj pri ŝablonoj, sed nun mi vidas, ke estas centoj da artikoloj kun ruĝaj volapukaĵoj en kategorioj ĝis oni ŝanĝas ''Tradukita'' al ''Trad''.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:00, 28 mar. 2026 (UTC) :: {{kom}} Tio neniel rilatas al la forigo, sed al redakto de la ankoraŭ ekzistanta [[Ŝablono:Tradukita]]. Bedaŭrinde mia libertempo malpliiĝis do laboro ne progresas tiel rapide kiel mi planis. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:02, 5 apr. 2026 (UTC) == Projektaĵoj "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" kaj "/6" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj |artikolo2 = Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |artikolo3 = Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |kialo = "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" preskaux senenhava, kaj tio fakte ne estas artikolo malgraux sxablono "Ĝermo" (la rilata kato NE estas poponita por forigo), "/6" temas nur pri dubindaj aŭ jam forigitaj ŝablonoj |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:23, 6 apr. 2026 (UTC) }} :En "Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6" ankoraŭ estis iuj uzoj de la ŝanĝita ŝablono "CarojDeRusio" por ĝustigi, tion mi faris nun. Nun mi estas {{por}} forigo de ĉiuj 3. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) == Bul**g - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Buleaeg |artikolo2 = Ŝablono:Buleaeg/eg2 |artikolo3 = Ŝablono:Buleo-eg1 |artikolo4 = Ŝablono:Buleo-eg |kialo = drolaĵo, ĉiuokaze neuzataj kaj sen dokumentaĵo |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:39, 6 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Tujforigenda (Ĝ1). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 20:20, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Graziano D'Urso]] == {{Propono de forigo |artikolo = Graziano D'Urso |kialo = Mi dubas ĉu temas pri mempropagando, kvankam la artikolo mem ŝajnas savebla. Tamen la kreinto estas la biografiito mem, kaj la artikolo ne ekzistas en la itala, kaj nur en minoritataj lingvoj. |subskribo =--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 16 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 23 marto 2026 17:51 |forigita = ne |kialo de rezulto = vidu sube, [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 26 apr. 2026 }} {{kontraŭ}} La referencoj ŝajnas al mi konvinkaj, kaj estas multaj, kiuj vere kovras pli-malpli ĉiujn asertojn. Ke estas ISBN-numeroj pri liaj verkaĵoj, ankaŭ estas pluso, kio ebligas kontroli la publikigon (kvankam tion mi ankoraŭ ne faris). Ĝustas ke estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston, kaj kiu baze faris multegajn redaktetojn en vikidatumoj, tio estas minuso, sed en vikidatumoj ne estas signo ke itala teksto pri li iam estis kaj estis forigita. Sed la informoj estas kredindaj, estas sufiĉaj kaj estas informaj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 07:06, 27 mar. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} La argumentoj de Aidas validas, kaj kaj "la artikolo ne ekzistas en la itala, nur en minoritataj lingvoj" (nun en 11 krom en E-o) ne estas valida kialo por forigi tekston - la [[kataluna]] estas pli granda lingvo (kaj laŭ nombro de parolantoj kaj laŭ vikipedia branĉo) ol ni diru la dana, armena aŭ hebrea, kiuj simple havas pli da renomo ĉar ili estas ne nur fortaj regionaj sed ŝtataj lingvoj, kaj la [[sicilia]]n eblas konsideri dialekton de la itala, do "loka lingvo" de la temulo. Certe la e-lingva teksto tre povos profiti de informkesto, sed tio estas rapide aldonebla, kaj la kvanto de referencoj estas eĉ ekscesa por tiom malvasta teksto ... sed en duba kazo pli bone multe pli ol multe malpli da referencoj. Ke "estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston" kaj tio supozigas ke probable aŭ eble "la kreinto estas la biografiito mem", estas kialo despli detale rigardi ĉu neŭtralaj fontoj konfirmas la asertojn, sed tio ŝajnas la kazo ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:20, 6 apr. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Mi ĵus ankoraŭ aldonis informkeston, tri retejojn, kaj iom poluris la koncernan vikidatuman eron. Tiel laŭ mi la teksto povas resti. Ĉu vi volas fermi la diskuton aŭ ĉu vi konsentas ke mi faru tion? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:07, 26 apr. 2026 (UTC) ::Kompreneble ankaŭ ĉi tie eblus ankoraŭ investi plurajn horojn en kreado de iuj vikipedie bonvenaj flankaj tekstoj, ekzemple pri Paolo Altieri, la edukejoj universitato Pegaso en Napolo kaj muzika konservatorio Vincenzo Bellini en Katanio, aŭ eblus konsideri ĉu indas ne simple alidirektigi la temon kantodidaktiko al [[kanto]] sed krei propran remon kantodidaktiko. Sed tiuj konsideroj ne rilatas al la fakto ĉu la teksto entute povas resti aŭ ne. Ĉiukaze la indiko "Leonardo da Vinci: <s>La Imagaj Damnitaj</s>" estis misa. Temas pri tri intermezoj kiuj nomiĝas en Eo "La Imaga Malsanulo" (''L'Ammalato immaginario''). Mi ne kaŝu ke la italaj vikipedianoj decidis draste malpermesi la tekston, ĉar ili konsideris la temon senespere reklama, vidu [:it:[Wikipedia:Pagine_da_cancellare/Graziano_D'Urso]]. Sed tio ŝajnas al mi vere drasta decido - la esperanta teksto nun estas same reklama aŭ nereklama kiel multaj aliaj biografioj pri muzikistoj, samkiel la tekstoj en la 11 aliaj vikipediaj lingvoj, kiujn ankaŭ neniel necesus ĉiujn buĉi ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:33, 26 apr. 2026 (UTC) :::La teksto nun povas resti. Mi konsentas, ke vi fermu la diskuton. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:46, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Malrespekto de kopirajto - aspektas kiel laŭvorta traduko de [https://www.luzespirita.org.br/index.php?lisPage=enciclopedia&item=Auto%20de%20f%C3%A9%20de%20Barcelona] kaj mi vidas neniun indikon de permeso. :La malrespekto de kopirajto restas. Administrantoj {{re|Tlustulimu}} {{re|ThomasPusch}} {{re|Blahma}} {{re|KuboF Hromoslav}} {{re|Gamliel Fishkin}} {{re|LiMr}} {{re|Kani}} {{re|Stefangrotz}} Bonvolu fari ion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:15, 5 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La malrespekto de kopirajto ne plu restas, ĉar mi reredaktis la artikolon el la portugallingva vikipedio kiu indikas diversajn fontojn. Nun la teksto estas tute alia kaj mi forigis ankaŭ unu bildon. Tial mi petas la forigon de la forigaverto.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:59, 5 apr. 2026 (UTC) ::Kani solvis la problemon. Dankon! --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:06, 5 apr. 2026 (UTC) == Alia temo, kun bedaŭro finita je 2026 04 19 == Krome mi petas atenton al [[Vikipedio:Forigendaj dosieroj#Historiaj dosieroj de Claudio Pistilli]]. ThomasPusch jam forigis kelkajn, restas aliaj trovitaj sed ne forigitaj, kaj multegaj aliaj ankoraŭ ne kontrolitaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:08, 19 mar. 2026 (UTC) :La problemo ĝustas. Mi ekde la komenco de marto sukcesis savi kelkajn bildojn, forigis aliajn pri kiuj mi jam pruvis ke ili neniel povus esti pli ol 100-jaraj, kiel estis indikite en la licenca aserto, sed mi interkonsentis kun Arbarulo lasi tempon de entute ses semajnoj, do ĝis pli-malpli mezo de aprilo, kaj tiam mi forigos ĉiujn dosierojn kiuj ĝis tiam ankoraŭ estos sen konvinkaj pruvoj pri ekestado antaŭ pli ol 100 jaroj. Mi nun de la 7-a ĝis la 11-a vojaĝos kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a ĝis 17-a ankaŭ. Tial mi proponas ke ĉiuj povos ankoraŭ vidi ĉu eblus savi iujn dosierojn, ankaŭ mi povos vidi sed mi nur la 12-an de aprilo, kaj ke ni metu la finan limdaton la 18-an de aprilo. Mi promesos ke mi tiam forigos ĉiujn el la nun 40 dosieroj kiuj nun estas en la iom misgvida [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]] (la ekzakta titolo de la kategorio ne gravas, ĉiukaze plej multaj estas klara kandidato esti forigitaj post revizio aŭ post konvena atendotempo - do "ne tuj", sed ĉiukaze). Mi ne kaŝu ke ne eblas tiom klare diri ke ĉiuj kandidatoj estus perforto de kopirajto. Ekzemple (post detala serĉado) # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Papo Gelasio la 1-a.png|Papo Gelasio la 1-a]] estas bone dokumentita kiel litografio de 1879, signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Justino la 2-a (520-578).png|Justino la 2-a (520-578)]], same signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Sankta Akacio de Sinajo.png|Sankta Akacio de Sinajo]], signife pli ol 100-jara, sed restas dubo ĉu ĝi vere konvenas en la teksto [[Bazilisko la Juna]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Jakobo de Edesa.png|Jakobo de Edesa]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Klodjo Albino (147-197).png|Klodjo Albino (147-197)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Konstanteno la 3-a (361-412).png|Konstanteno la 3-a (361-412)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Hostiliano, c. 230-251, Romia Imperiestro.png|Hostiliano, c. 230-251]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] kaj # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Maŭricio la 1-a (539-582).png|Maŭricio la 1-a (539-582)]] el 1697 :estas konfirmite pli aĝaj ol 100 jaroj kaj sendube povos resti. Sed plej multaj aliaj restas sub forta dubo, kaj se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado devos forpreniĝi meze de aprilo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:31, 5 apr. 2026 (UTC) ::{{komento}} Mi vere malĝojas devi nun forigi ĉiujn dosierojn alŝutitajn de Claudio krom la naŭ pri kiu mi sukcesis detektive pruvi kaj dokumentigi ke ili vere estas pli aĝaj ol 100 jaroj. Pri pluraj aliaj bildoj, ekzemple [https://byzantium-blogger.blog/wp-content/uploads/2019/10/m588237_the-byzantine-emperor-maurice-about-to-be-executed-by-the-usurper-phocas-having-seen-his-five-children-killed-in-front-of-him-602.jpg tiu ĉi], uzita je la nomo "Ekzekutado de la imperiesto Maŭricio fare de la uzurpisto Fokas.png" en la teksto [[Maŭrico (imperiestro)]], mi facile kredus ke ĝi estus pli ol 100 jarojn aĝa, sed mi ne havas la tempon investi horon da serĉado por ĉiu de la nun ankoraŭ 39 bildoj en la kategorio, 39 horoj estus plena oficista laborsemajno. Kaj evidente Claudio eĉ ne komencis serĉi verajn fontojn de la bildoj (kompreneble fonto ne estas "mi vidis ĝin kiel ornamaĵo de privata Facebook-noto, ne klaras de kie la bildo venis tien"). Do: se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado, ili devas nun forpreniĝi. Jam la forprenado unu post alia estas sufiĉe da laboro. Kompreneble mi ĉie kontrolos ĉu eble Claudio aŭ iu tamen metis dokumentigon al la dosiera priskribopaĝo antaŭ definitiva forigo, sed mi dubas ke mi vidos ion tie... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi en la proceso de pena forigo ankoraŭ sukcesis pruvi kaj dokumentigi la aĝecon de :::10. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Karino (250-285) Romia Imperiestro.png]] :::11. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Phocas (547-610) 2.png]] :::12. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Senkapigo de Siagrio (486).png]] :::13. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Granda Palaco de Konstantinopolo (Vogt).png]] :::14. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Prometeo liberigita de siaj ĉenoj fare de Heraklo.png]] :::kaj sekve povis savi ilin. Du pliajn bildojn ([[Zenono (imperiestro)|15]] kaj [[:dosiero:Romulus Augustus deposed by Odoacer.png|16]]) mi povis anstataŭigi per identa bildo el la vikimedia komunejo. Tiel necesas fine nur 23 bildojn forigi kaj maluzigi en la tekstoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:35, 20 apr. 2026 (UTC) PS: Ankaŭ [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Romia Konkero fare de la vandaloj.png]] identiĝis kiel bildigo de 1890 kaj same estas klare pli ol 100-jara. TP {{farite}} la forigo de ĉiuj dubaj dosieroj. La koncerna [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj|ujo]] nun ne havas ajnan dosieron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:32, 20 apr. 2026 (UTC) == J-Pimp (songwriter) 2026 04 07 == {{Propono de forigo |artikolo = J-Pimp (songwriter) |kialo = Fuŝa artikolo, metita de anonimulo: nur unu frazo, alilingva titolo, nur unu referenco, kiu fakte ne referencas la tekston kaj nur mencias kanton, kaj manko de alilingva artikolo; ĝi ne ekzistas eĉ en la angla, inter pli ol 7 milionoj ne estas loko por tio. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:14, 26 mar. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 2 aprilo 2026 9:36 |forigita = jes |kialo de rezulto = Kvar poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:22, 7 apr. 2026 (UTC) }} {{por}} La teksto estas orfa, estas kvante tute malsufiĉa ĝermeto de nur unu frazo, la titolo ("songvvriter") estas fuŝa, la sola referenco pruvas nur ke iam ajn ekzistis unusola rep-muzikaĵo, ĝi ne pruvas iun biografian aserton (da kiuj ekzistas nur vera nomo, asertita naskiĝdato kaj -loko), kaj krome alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo akuzas la anonima(j) konto(j)n pri transvikia spamado. Ĉio kune ne konvinkas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 06:37, 27 mar. 2026 (UTC) {{por}} Mi konsentas kun Aidas. Dubinda [[Vikipedio:Menciindeco|menciindeco]]. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 20:11, 5 apr. 2026 (UTC) {{por}} Kio estas eble ioma perforto konrraŭ la mizera ĝermeto, estas ke nun jam ĝi ne ligiĝas al vikidatuma ero - mi pensas ke kiam mi unuafoje ĵetis rapidan rigardon al ĝi fine de marto, ĝi ankoraŭ havis - tio '''estus''' fuŝa ago de iuj akuzaj "alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo" se temus pri valora teksto, sed pri tiu ĉi eĉ ne meritas provi eltrovi kie povus esti malaperinta la vikidatuma ero. Mi same pledas por forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:48, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Falsaj kuracistoj en Finnlando]] - 2026 4 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Falsaj kuracistoj en Finnlando |kialo = Ŝajnas persona kreaĵo. Estas nek referencoj nek alilingvaj ekvivalentoj. Ankaŭ ne estas klara temfadeno: ĉu temas pri sendiplomaj kuracistoj, ĉu pri tio en Finnlando, ĉu pri la kazo de Esa Laiho. Temas pri nia konata finna amiko kun kiu maleblas interkonsenti por plibonigo de iliaj kreaĵoj, kaj krome li de tempo al tempo kreas novan avataron. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:43, 7 apr. 2026 (UTC) |tempo = mardo 14 aprilo 2026 22:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = ses poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:48, 26 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Estas falsaj profesiuloj preskaŭ ĉie. La artikolo ne indikas kial ĝi meritas apartan artikolon. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 00:54, 11 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi konsentas kun ĉi tiu forigo. Ankaŭ ne estas kategorioj aŭ io ajn montrata en la artikolo. Mi ĵuste antaŭeniris kaj etikedis la artikolon, kaj ankaŭ informis la aŭtoron. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:36, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: nesufiĉe menciinda. Eble movebla al [[Falsa kuracisto]] kaj plibonigebla, kvankam mi ne trovas la temon ĉe WikiData. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:12, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: vere persona teksta kreaĵo, sen iuj referencoj, tute ne kontrolebla ĉu fikcio, ĉu fabelo, kaj kun tre dubinda temo pri enciklopedio. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:39, 25 apr. 2026 (UTC) : {{por}} forigo: Ŝajne pri la imagebla ĝenerala koncepto [[Falsa kuracisto]] (False Physician, Faux médecin, Médico falso, Falscher Arzt / ärztlicher Hochstapler ktp) vere en neniu branĉo de vikipedio antaŭvidatas aparta artikolo, sed ĉiukaze pri nuance alia, sed tre proksima temo estas la teksto [[ĉarlatano]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 26 apr. 2026 (UTC) == Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio - 2026 04 19 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio |kialo = Ĝi estas malplena. |subskribo = [[Uzanto:Fine Style 9634|Fine Style 9634]] ([[Uzanto-Diskuto:Fine Style 9634|diskuto]]) 10:18, 12 apr. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 19 aprilo 2026 10:53 |forigita = jes |kialo de rezulto = 5 poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:57, 19 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Mi vidis, ke vi [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Ŝablono:Krimo_en_Okcidenta_Aŭstralio&oldid=9351504 movis ĉi tiun ŝablonon] al [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]] kiu indikas misliterumon (celis "''Aŭstralio''", skribis "''Okcidenta Aŭstralio''"). Mi diras jes/por al ĉi tiu forigo, aŭ se mi eraris, atendu ĝis vi respondos al ĉi tio. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:44, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda ([[VP:R3|R3]]). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 13:04, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda, estu [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:05, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi hieraŭ revenis el dusemajna ferio, kaj nun unuafoje reestas sur tiu ĉi paĝo. Tial mi kiel unua ago ĉi tie ĵus forigas la post movo ne utilan malnovan titolon "Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio". Tion oni fakte povintus fari ankaŭ kun malpli longa atendotempo ol plena semajno, konsentite. Sed semajno ĉiukaze tre rapide pasas. Mi ankoraŭ esperas ke la navigila ŝablono uziĝos en pli da paĝoj ol tiu ununura - navigilo kiu celas kunligi plurajn paĝojn sed entute nur estas unu orfa paĝo el krome neekzista serio estas sensenca. Sed kompreneble, unu nova paĝo estas la unua kaj aliaj povas naskiĝi post kelkaj tagoj aŭ semajno. Kaj mi alvokas ke se la temaro maturiĝas, la esperanta navigilo fine estu en Esperanto - do estu "Okcidenta Australio", ne iu fremda mallongigo "VVA", ktp. Sed tio estas facila adapto, fari plurajn tekstojn pri la temaro estas unua paŝo kaj estas pli granda laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:00, 19 apr. 2026 (UTC) ==Denove [[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Hieraŭ la verkinto [[Uzanto:Claudio Pistilli]] mesaĝis aparte al mi kaj al [[Uzanto:Kani]] kun teksto, kiun li prezentas kiel leteron de ''Luz Espírita'' (eldoninto de la fonto kiun li tradukis) permesanta uzon de la artikolo. Mi kaj en mia diskutpaĝo ankaŭ [[Uzanto:Taylor 49]] respondis pli-malpli same, ke ili faru la normalan procedon, t.e. metu permesilon publike sur sian retejon aŭ sendu ĝin al la tiucela retadreso. Samtempe Kani respondis ke estas tute bone jam remeti la tekston. Al mi Claudio Pistilli tuj koleriĝis, ne faris la normalan procedon, sed tuj remetis grandan parton de la artikolo. Mi pensas ke ĉi tiu agado estas maldeca kaj estas kialoj suspekti ke la permeso estas falsa. Ni scias pri la permeso nur tra Claudio Pistilli mem. Kaj antaŭ nelonge li markis amason da dosieroj kiel proprajn kvankam ili ne estis propraj, kaj poste markis ilin kiel pli ol centjarajn kvankam li ne kontrolis ĉu ili estas pli ol centjaraj, do lia kompreno de aŭtorrajtaj aferoj klare ne estas fidinda. Krome, se la rajtoposedantoj vere konsentas al la uzado, devus ne esti malfacile ke ili publikigu rajtigilon sur sia retejo. Do mi taksas suspektige, ke anstataŭ fari tiun facilan paŝon, Claudio Pistilli koleregas kvazaŭ tiu postulo malebligas uzadon de la materialo. Do mi pensas ke ni devus provizore forigi la kopirajtan materialon kaj restarigi la version de Kani. Se poste montriĝos ke la permeso estas vera, ni tiam kompreneble allasos la artikolon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:09, 19 apr. 2026 (UTC) : {{forte por}} tujforigo de la disputebla materialo (subpremo de historio). Se sufiĉa permeso aperos, tiam malforigo pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:13, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi rekomendis: kontakti kun Arbarulo, meti la referencon kune kun permeso de la aŭtoro, kion mi vidis en pluraj artikoloj, kaj peti ke oni metu la indikon pri libera permeso en la retejo. Sed ne ĉiuj scipovas fari ĉion. Kaj mi komprenas koleron, ĉar mi foje klopodis publikigi kovrilpaĝojn kaj fotojn kun rekta permeso (foje eĉ kun peto) de la rajtoposedanto kaj la vikia sistemo malpermesis. Foje la proceduro estas komplika por tiuj kiuj ne regegas la teknologian anglan lingvon kaj la vikian burokration. Kaj tre ofte la anglalingva versio publikigas bildojn kiuj estas malpermesitaj al aliaj lingvoj. Mi konsideras maldeca la suspekton, ke "la permeso estas falsa", sen pruvoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:28, 19 apr. 2026 (UTC) ::::{{re|Kani}} "kion mi vidis en pluraj artikoloj" - mi scivolas pri tio. Ĉu vi povas montri ekzemplojn? ::::Mi klarigu ke Claudio Pistilli ne devus fari ion ajn mem. Nur la rajtposedantoj devus afiŝi permesilon, kaj se ili havas teknikan kapablon enretigi tutan enciklopedion, mi malkredas, ke ili ne kapablas afiŝi permesilon (haveblan en la portugala, la itala kaj ankaŭ en Esperanto). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:10, 19 apr. 2026 (UTC) :::::"Ĉu vi povas montri ekzemplojn?" Ne, mi parolas laŭ memoro. Se vi kredas, bone; se vi ne kredas, ankaŭ bone. Mi preferas dediĉi miajn energiojn alimaniere. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:13, 19 apr. 2026 (UTC) ::::::Salutojn, amikoj, mi deklaras ke se oni ne fidas je la permeso de la aŭtoro pri la rajtokoncedo, bonvolu konfirmi kun la retadreso contato@luzespirita.org.br pri la permeso. Krom tio mi havas la ciferecan dokumenton kiun mi publikigis en la diskuto de la artikolo. Altestime, [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:04, 20 apr. 2026 (UTC) :::::::Do, principe tute formale Arbarulo kaj Taylor pravas: necesas retpoŝta letero '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'', por tie permesi la uzon de la teksto laŭ licenco de [[krea komunaĵo]] (Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0) aŭ kiel [[publika havaĵo]] (PD) - plej bone kopie ankaŭ al iu administranto de la esperanta vikipedio, ekzemple Kani (se Claudio jam havas ties retpoŝtan adreson). Do eblas nur peti la brazilanojn pri tiu paŝo. Se oni nur prezentas retpoŝtan leteron, kiun oni mem ricevis de la permesanta asocio, restas la risko, ke iu kritikulo povus pridubi ĉu la permesa letero estas aŭtent(ik)a. Kvankam, se en Brazilo momente neniu respondas, oni povus ankaŭ provi pludirekti la de luzespirita ricevitan retpoŝtan leteron senŝanĝe al ''permissions-eo@wikimedia.org'', kun risko ke la homoj tie eble ne akceptos la kromvojon. Sed povas ankaŭ funkcii. Ĉio estas iom kompliketa, ne pro ni aŭ pro Arbarulo, sed pro la ĝeneralaj reguloj de la interlingva Vikipedio. Sed ni povas, mi pensas, facile permesi al ni, toleri atendotempon de kvar semajnoj, ĝis la "permesa etikedo" de wikimedia.org estos, kaj baze de la mesaĝo prezentita de Claudio toleri la vastigitan tekston jam ĝis tiam, KROM kompreneble se iu el luzespirita.org.br jam protestus al iu el ni pri kopirajta perforto, kio tamen estas plej malverŝajna konsiderante la temon kaj ankaŭ la mesaĝon prezentita de Claudio. Tamen, se ene de la de ni interkonsentebla limdato (mi nur arbitre ĵus proponis vastan limon de kvar semajnoj, ĉar tio malpliigas la streson kompare al nur unu aŭ du semajnoj) nenio klariĝas, ni devos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026 kiam Kani draste reduktis la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:01, 21 apr. 2026 (UTC) ::::::{{re|Claudio Pistilli}} Tiu temo nun longege pendas, sed mi entute ne scias ĉu vi, Claudio, rimarkis la diskuton ĉi tie. Ĉu vi intertempe ankoraŭ ion faris aŭ pretus rekontakti kun la brazilanoj pri peto sendi retpoŝtan leteron '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'' kun permeso pri uzo de la teksto laŭ CC 4.0 (aŭ peto pri publikigo de tiu permeso en ilia retejo mem)??? Se vi diros al ni ke vi ne pretis kaj ne pretos fari tiun peton, ĉar vi sentas ke la duafoja petado ĉe ili ŝajnas al vi tro idiota, tiam ni scias kiel estas - sed tiam necesos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:35, 9 jun. 2026 (UTC) :::::::Mi ne povas kredi ke mi ricevis permeson (kaj mi havas la e-mail) por traduki la artikolon kaj vi ne akceptas. Kion faru. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 19:56, 9 jun. 2026 (UTC) ::::::::{{re|Claudio Pistilli}} Ne vi bezonas havi la permeson, ne Kani aŭ Arbarulo, sed ĝi devas esti ĉe la retadreso permissions-eo@wikimedia.org. Se vi certas ke vi ne povos peti la brazilanojn mem sendi la permesan leteron al la retadreso permissions-eo@wikimedia.org, vi povas plugvidi la originan sendaĵon tien, kun risko ke tio ne sufiĉos por la neesperantistoj kiuj ricevas retleterojn senditajn al permissions-eo@wikimedia.org. Ĉar fakte Arbarulo plene pravis la 19-an de aprilo skribi "Nur la rajtposedantoj devus afiŝi permesilon". Claudio, vi povas koleri pri la neesperantistoj kiuj plenumas la vikipediajn regulojn aŭ povas ne koleri, sed ni ĉiuj scias ke ili estas. Kaj iĝas tute groteske se ni dum kvaronjaro ne sukcesas fini tiun kazon. Do necesas fari ultimaton. Se post plia semajno (do ekzakte du monatojn post kiam Arbarulo reafiŝis la temon ĉi-tie la 19-an de aprilo) ne estos respondo de permissions-eo@wikimedia.org pri akcepto de la permesa letero, la teksto devos reiri al la stato de inter la 6-a kaj 16-a de aprilo. Kaj krome mi dirus, ke el la bildoj nur tiu pri Maurice Lachâtre rilatas al la teksto, kaj teorie la bildo "[[:dosiero:Akvarelo pri la Aŭtodafeo de Barcelono, 9-an de oktobro 1861.png|Akvarelo pri la Aŭtodafeo de Barcelono, 9-an de oktobro 1861.png]]", '''se''' estos pruvo ke ĝi konvinkeble fariĝis antaŭ 1926, do estas pruvite pli aĝa ol 100 jarojn. Tiu pruvo ĝis nun mankas: ni ne devas juĝi la bildon nun en la esperanta vikio mem, povas plumovi ĝin al la vikimedia komunejo kaj sekve forigi ĝin ĉi tie, kaj tiam povas atendi ĉu la administrantoj en la komunejo akceptos la bildon kun nura aserto ke vi, aŭ iu, suspektas ke la bildo pli aĝas ol 100 jarojn, ĉar ĝi montras scenon de 1861. Laŭ ĉiuj spertoj la bildo ne longe restos en la komunejo. Pli bone estus pruvi la statuson ĉi tie, kaj tamen malrekomendi pluŝovon al la komunejo. Taylor pravas, ke pli pura (sed ankaŭ pli brutala) vojo estintus dekomence malebligi ĉian vastigon preter la reduktita versio de inter la 6-a kaj 16-a de aprilo, kun kaŝo de la redaktohistorio antaŭa, kaj kun promesa noto "Se sufiĉa permeso aperos, tiam malforigo pripenseblos". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:53, 12 jun. 2026 (UTC) :::::::::Mi leteris al la eldonistoj por ke ili sendu mesaĝon al vi, al la Torkemado/Arbarulo kaj kiu ajn povas interesi. Ni nur devas atendi ke ili respondu. Sed, fakte, kion mi deziras, tio estas kontribui kaj ne kvereli. La kontribuantoj , anstataŭ plendi kaj kritiki, volas diskuti pri situacio kiun mi konsideras solvita. Mi akceptas ke vi ambaŭ bonvolu forigi ls bildon, forigu la artikolon, kaj ni anstataŭ interbatali interne, ni kunigu niajn fortojn, kaj plibonigu nian Esperantan Vikipedion. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:50, 12 jun. 2026 (UTC) == [[Trinnaphop Thongchay]] == {{Propono de forigo |artikolo = Trinnaphop Thongchay |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) |tempo = lundo 4 majo 2026 12:16 |forigita = jes |kialo de rezulto = la forigon faris LiMr je 2026-05-28 }} :{{kom}}Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) ==[[Artefarita planedo]]== Bonvolu atenti kaj opinii pri la proponoj forigi tiun artikolon kaj reuzi la titolon por alia koncepto ĉe [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj#Artefaritaj planedoj]] kaj [[Uzanto-Diskuto:Piotrus]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:51, 9 maj. 2026 (UTC) ==Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de [[Meduzo]]== Ĉiuj malnovaj versioj de [[Meduzo]] enhavas kopion de artikolo el ''Kontakto'', kiu almenaŭ laŭ mia scio ne permesas kopiadon. Siatempe (en 2009!) Yekrats dubis pri tio, sed ŝajne neniu reagis ĝis nun. Mi anstataŭigis per pli detala teksto el la angla vikipedio kaj petas kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:40, 14 maj. 2026 (UTC) :En la malnovaj versioj de [[Meduzo]] mi trovis referencon "kontakto 1996 4", kio estas tre magra referenco, sed mi ĝis nun tute ne trovis la dubon el 2009 de Yekrats. Kie vi trovis ĝin, Arbarulo? Tamen per la indiko "kontakto 1996 4" mi traserĉis miajn kestojn de malnovaj revuoj kaj efektive trovis la tekston de [[Robert Roze]], en paĝo 15 de [[revuo Kontakto]] n-ro 154 (1996:4), kaj vere la vortoj de "aperintaj antaŭ 700" ... ĝis "sian urtikecan povon" estas laŭvorte retajpitaj el la Kontakto-teksto. Do mi per papera komparo povas konfirmi la rompon de kopirajto, kaj sekve {{por|subtenas}} kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. Tamen: la informo pri la esperantlingva artikolo nepre ne komplete forviŝiĝu. Ĝi estas eble la sola esperantlingva biologia artikolo pri meduzoj. Ĝi povus resti sub iu ĉapitrotitolo kiel "Literaturo", krom ke iu trovas rete atingeblan kopion de tiu paĝo, tiam ĝi ankaŭ povas listiĝi sub "Eksteraj ligiloj". Krome la teksto de Arbarulo nun donas la impreson, ke ni kolektive nun devas prepariĝi al granda fokuso de paĝokreoj pri meduzoj kaj marbiologio. Eble tion simple necesas fari, kvankam en miaj privataj pensoj nun meduzoj ne ludas gravan rolon, kaj mi ne dirus ke la temo de meduzoj estus mia prioritato de zorgoj. Sed mi aparte en la referencoj ne komprenas je kiu kriterio Arbarulo metas siajn ruĝajn ligilojn: Kial la anglalingva faka gazeto ''[[Marine Biology]]'' havas ruĝan ligilon kaj la same anglalingva faka gazeto ''Aquatic Invasions'' ne havas? Pri ambaŭ mi trovas vikidatuman eron (pri Aquatic Invasions la kodo estas Q15762300). Kial fari diferencon? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:39, 18 maj. 2026 (UTC) ::Mi pensas ke listigi la artikolon en sekcio "Literaturo" estas saĝa ideo, kaj se vi faros tion mi dankos. Mi ne povis fari ĝin mem ĉar mi sciis nek la aŭtoron kaj la titolon. ::Pri la prioritateco de pliaj artikoloj rilataj al meduzoj ĉiu juĝu por si mem. Mi ne intencas devigi iun al tio kaj se iu tamen sentas devon, tio ne estas mia afero. ''Marine Biology'' evidente havas pli ĝeneralan temon ol ''Aquatic Invasions'' kaj ĝia menciindeco estas pli certa, tamen ankaŭ ''Aquatic Invasions'' kredeble estas menciinda, kaj se vi volas ĝin ruĝa ĝi povas esti ruĝa. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:25, 18 maj. 2026 (UTC) ::La komento de Yekrats troviĝas en [[Diskuto:Meduzo]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:28, 18 maj. 2026 (UTC) :::{{farite}} Ĉapitro "Literaturo" kreita kaj la Kontakto-artikolo menciita tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:09, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Yunus Emre Demir]] - 2026 5 18 == {{Propono de forigo |artikolo = Yunus Emre Demir |kialo = Senenhava, fuŝa artikolo. Ŝajnas mempropagando. Unua referenco estas falsa, la aliaj estas propraj. La artikolo ekzistas en neniu alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:35, 16 maj. 2026 (UTC) |tempo = tujtuje |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu pora.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 18 maj. 2026 (UTC) }} {{por}} La tuta enhavo estas "Mi havas turkan nomon kaj rilatas al cifereca enhavo." Tio estas praktike NULA enhavo. Certe estas mempropagando, kaj eĉ ne bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:06, 18 maj. 2026 (UTC) == [[Mumio de Maunula]] 2026 5 25 == {{Propono de forigo |artikolo = mumio de Maunula |kialo = Dubindas, almenaŭ diskutindas, ĉu la sensacia, klaĉgazeta temo estas konvena por enciklopedio - se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:53, 18 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 25 majo 2026 10:55 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube, je du poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) }} La temo estas de la konata finna kolego, kies forbaro ankoraŭ formale validas, kvankam jam ne plu aplikiĝas aŭtomataj buĉoj de ĉiuj liaj novaj salutnomoj - ĉiukaze daŭre eblas rapidaj forigoj de tekstoj aŭ salutnomoj, se iu kontraŭregula redaktado okazas. Sed tio ne estas la fokuso ĉi tie. La tre stranga temo toleratas en la finna kaj angla vikipedioj. Aliaj vikipediaj branĉoj ŝajne ne havis diskutojn pri ebla ekzisto de la temo, nur mankas intereso pri paĝokreo. Ni povus pripensi same toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:03, 18 maj. 2026 (UTC) :{{por}} Krome la konata finna kolego insiste kreas amason da artikoloj sen iu ajn referenco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:43, 18 maj. 2026 (UTC) ::{{farite}} Mi antaŭ sajmajno skribis "ni povus pripensi toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj" - Do necesas konstati: neniu ajn voĉdonis subtene al la teksto, du voĉdonis klare por forigo, kaj daŭre ankaŭ post semajno ne eblis noti eĉ unu fidindan referencon. -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi nun pro la ŝerco de sorto loĝas en Suomio, kaj mi povas atesti ke tiu ĉi ulo iĝis kvazaŭ memeo en loka medio kaj kaŭzis signifan polemikon. Nun estas tiu ĉi artikolo en la angla vikipedio aldone al la suoma, do eblas preni fontojn de ĝi, se necesas.--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 17:22, 25 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Mi bedaŭras ke vi venis duontagon tro malfrue, kaj en tiu ĉi escepta kazo la temo vere fermiĝis post semajno plus malmultaj horoj (ofte temoj pendas multe pli longan tempon nedecidite, tion ĉiuj scias). Do se vi volas redakti la temon ĝis bona nivelo kaj volas aldoni referencojn el la angla (aŭ el la finna) teksto, ene de realisma tempo - ni diru en plia semajno, ĝis la 3-a de junio (ankaŭ povas esti la 4-a aŭ 5-a), tiam mi pretas malforigi la tekston kaj ni lasos al ĝi ankoraŭ ŝancon. Sed se ĝi restas kiel ĝi estis nun, tiam la voĉdonoj validos kaj ĝi restos "vikipedia mumio, entombigita". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:49, 25 maj. 2026 (UTC) ::Estas iom strange, ĉar mi povus veti ke tiu ĉi temo aperis je la 25-a de majo, kaj mi ne vidis ĝin antaŭe. Nu, mi ne tre ofte kontrolas ĉi-paĝon, do povas esti ke mi ne rimarkis. Okej, mi povas reverki la artikolon laŭ la angla (je mia honto mi ankoraŭ ne sufiĉe regas la suoman por sencoplene traduki de ĝi). [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 10:32, 26 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Faru tion, se vi volas. Kiel mi skribis, mi povus ankoraŭ malforigi la antaŭan tekston kaj vi povus redakti de ĝi, se vi povas fari tion ene de semajno, sed la teksto ne estis lingve bona. Tial se vi tute nove faras tekston surbaze de la angla teksto, estas probable eĉ pli saĝa vojo fari tiel. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:02, 30 maj. 2026 (UTC) ::Okej, mi faris. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 19:37, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Abitura ekzameno en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Abitura ekzameno en Finnlando |kialo = Nova fuŝa artikolo de sama fuŝulo |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) |tempo = mardo 26 majo 2026 10:18 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa. [[Uzanto:Kani|kani]] 19:39, 25 maj. 2026 }} :{{kom}} Teorie eblus plibonigi la artikolon, komencante per la fuŝa titolo ("abitura" ne ekzistas en Esperanto), sekvante pro manko de internaj aŭ eksteraj ligiloj, referencoj, kategorioj, estas persona kreaĵo ktp. Tiu ulo insiste kreas artikolojn, kiuj celas laborigi patrolantojn. Ekzemple tiu ĉi restos orfa kaj kun dubinda enciklopedieco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Nu, la titolo ne estus granda problemo ... senprobleme eblus ŝovi ĝin al la PIV-a adjektivo [https://vortaro.net/#abiturienta_kd abiturienta]. Kaj ĝustas ke ankaŭ la aliaj kritikoj validas - eĉ ne estas intervikia ligilo al alilingvaj tekstoj pri la sama temo: tion mi ĵus aldonis al finna teksto "Ylioppilastutkinto Suomessa", ankaŭ havebla angle kaj france. Ke kategorioj mankas, estas simpla malmatura fuŝo, sed ke mankas eksteraj ligiloj kaj fidindaj referencoj, kaj restas forta suspekto ke la tuta teksto estas persona noto de opinio, "originala elpensaĵo" restas forta minuso. Kaj kompreneble ĝi devas havi ankaŭ la kritikan ŝablonon {{ŝ|orfa}}. Rezulte, se neniu miraklo okazas kaj iu uzanto ene de semajno helpe de la finna, angla kaj franca teksto objektivigas la subjektivan kreaĵon, mi vere {{por|subtenas}} la forigon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:17, 19 maj. 2026 (UTC) :: Kvankam mi jam tro malfruas, mi volas ankoraŭ aldoni mian voĉon {{por|por}} forigo de la teksto - mi vidis ĝin kiam ĝi ankoraŭ estis. Kaj ĉiuj mankoj de la teksto, jam menciitaj, vere elstaris ankaŭ kiam mi vidis la tekston. Kompreneble eblas havi la opinion "mia tasko estas nur ekkomenci temon, la tutaj enhavaj kaj teknikaj aldonoj necesaj, kun referencoj kaj eksteraj ligiloj, povas esti farataj de «la aliaj»", sed ĉar «la aliaj» ĉi tie estas nur malpleno da homoj, tiu espero ne ĉiam plenumiĝas. Ĉi tie ĝi ne plenumiĝis, kvankam eĉ estis alvoko al ĉiuj ĉi tie, ke bonvenus se iu homo (la mortinto de ka teksto aŭ alia uzanto) aldonus ĉiujn mankajn erojn. Mi volas konsideri min voĉdonanto por forigo de la teksto en tiu formo en kiu ĝi estis ĝis la forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:58, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Junior Seydini]] = Thaphatsanaphop Thongchay == {{Propono de forigo |artikolo = Junior Seydini |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 28 majo 2026 20:48 |forigita =jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 31 maj. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie. Ni jam ĵus forigis similan artikolon kun nomo tre simila al la nuna artikola nomo Thaphatsanaphop Thongchay - Trinnaphop Thongchay.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) ::Hm, kompreneble tiaj tekstoj pri aktoroj kaj kantistoj estas ĉiam iom konatigaj, do iusence eblas konsideri ilin reklamaj. Sed mi vere ne scias ĉu la homo efektive estus "tajlanda famulo" - ni ne havas tajlandan e-lingvan vikipediiston kiu povus konfirmi aŭ malkonfirmi tion, kaj ke li estus "internacia modelo" - mi ne dubas ke li loke povas labori kiel modelo, kaj se li intertempe studas en Tajvano ankaŭ povas kromlabori tie, sed nomi laborojn en la landoj de naskiĝo kaj nuna studado "internacia" kariero estus pompa misgvido kaj fanfaronado, kaj pri vera "internacia" kariero mankas konvinka internacia referenco: La teksto nomas [https://vogue.co.th/article/thai-models-runway-spring-summer-2023 tiun referencon pri laborado en Parizo kaj Los-Anĝeleso en 2023], kun noto ke la reteja ligilo estas de 2026-05-21, sed en 2026-05-27, apenaŭ semajnon pli poste, la ligilo ne plu haveblas, ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph - tiu "referenco" estas plej suspektiga kaj ne estas valida pruvo. Kaj aktoro, kiu eĉ ne estas en la datumbazo [[IMDb]] (estis jam tekstoj pri aliaj aktoroj, kie sole paĝo en la datumbazo IMDb ne konsideriĝis sufiĉa al ni por pravigi "menciindecon")??? Ankaŭ la [https://www.tunecore.com/artists/junior-seydini-independent-release dua ligilo] nur informas ''"looks like this page is lost"'', ankaŭ tie ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph. Se vikipedia paĝo kiu estis nur kreita en 2026-05-21, antaŭ eĉ ne semajno, havas '''nur fuŝajn referencojn''', kaj neniu el ĝi eĉ en iu ajn arkivigo spureblas ses tagojn poste, tio detruas '''ĉiun''' fidon pri kredindeco. Sekve - {{forte por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) :PS: Cetere - tute flanke la teksto memorigas pri tio ke estas entute 76 [[Provincoj de Tajlando]], sed ĝis nun ni nur sukcesas havi esperantlingvajn tekstojn pri 28 - do pri '''du trionoj''', 48 provincoj ankoraŭ mankas ĉia esperanta vikipedia paĝo. Tio estas granda manko, konsiderante ke pri aliaj landoj ni havas ĉiujn provincojn kaj distriktojn, ofte ĉiujn komunumojn/municipojn kaj estas uzantoj kiuj energie faras tekstojn pri unuopaj vilaĝoj kaj komunumopartoj. Mi mem faris 26 el la nun 28 e-lingvaj tekstoj en lasta novembro, plus la ĝeneralan paĝon [[Provincoj de Tajlando]], sed pri la restaj du trionoj mi ne havas laborforton. Tiuj restas por aliaj esperantistoj!! Kaj plie kalkulante, tiuj 76 provincoj kompreneble havas 76 ĉefurbojn, sed ĝis nun ni nur havas entute 17 esperantlingvajn paĝojn pri tajlandaj urboj - tie do mankas multe pli da tekstoj (mi ne kontrolis ĉiujn 17 tekstojn, sed almenaŭ [[Hatjaj]] kaj [[Pak Kret]] ne estas provincaj ĉefurboj, ankaŭ Bankoko kaj Pataja kun specialaj statusoj ne, tial mankas pli ol 60 paĝoj se oni tute ne konsideras urbojn ekster la provincaj ĉefurboj). Pri Tajlando do esperanto-vikipedie do atendas multe da laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Rikard Djegadut]] == {{Propono de forigo |artikolo = Rikard Djegadut |kialo = Ĝermeto de dubinda enciklopedieco. Nur ĝenerala agado, neniu preciza atingo, verko, ktp. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:15, 25 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 1 junio 2026 20:57 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:11, 3 jun. 2026 (UTC) }} Fakte tre malmulta enhavo: nur 2 frazetoj, eĉ sen informkesto, do {{ŝ|ĝermeto|Indonezio}}, kaj neniu ajn artikolo kiu ligus al la teksto, nur [[VP:FA]], do {{ŝ|orfa|Azio}}. Kaj mi eĉ ne rigardis la du eblajn referencojn kaj ne ekhavis al mi opinion pri la menciindeco. Al mi la sola malmulteco de materialo sufiĉas por subteni ĝian forigon. Do {{por}} forigo. Ke pri pli detalaj administraj unuoj sub la provinco ŝajne ne estas esperantaj tekstoj ne estas la kulpo de la farinto, sed la kategorio "Indonezio" ankaŭ estas tre magra - kvankam meti la paĝon en kategorion "indonezianoj" ne estus problemo, kaj ankaŭ malfermi propran novan kategorion "indoneziaj ĵurnalistoj" nur por tiu teksto eblus - sed nur se ĝi restos. De la provinco [[Orientaj sudorientaj insuloj]], kiu evidente nur konsistas el insuloj, pri kvar insuloj, [[Floreso]], [[Sumbo]], [[Timoro]] kaj [[Komodo]] estas e-lingvaj tekstoj, nur pri la pli etaj ne. Se nur eblus scii kie la menciita loko estas... Momenton, tio kion la supozebla neesperantisto ĉi-tie senreference nomis "okcidenta Manggarajo", estas indonezie la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'', sen esperanta teksto, sed klaras ke ĝi estas la okcidenta parto de la insulo [[Floreso]]. Eĉ eblus konsideri ĉu aparte krei e-lingvan tekston nur pri la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'' - sed nur se la teksto restos. Sed por restigi la tekston necesus, ke iu e-isto unue konvinkus nin pri menciindeco de la homo, kaj due iu (eble alia e-isto) vastigus la tekston al almenaŭ tri frazoj, kun informkesto, kun ĝustaj kategorioj. Mi nun ne povas vidi tion, do for, se ne aperos kaj konvinkos argumentoj tre defendaj al la teksto.[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 27 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:24, 1 jun. 2026 (UTC) == [[N. Robert Branch]] == {{Propono de forigo |artikolo = N. Robert Branch |kialo = Mi ne 100%-e certas ke la artikolo estas forigenda, sed ĝi ŝajnas al mi sufiĉe suspektinda por meriti diskuton. La temo ŝajnas menciinda, almenaŭ laŭ niaj normoj. La enhavo aspektas tute propagande. Ĝi enhavas almenaŭ unu vere nekredeblan aserton ke "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto"; mi ne kontrolis ĉu estas aliaj falsaĵoj. La referencoj estas malbone kopiitaj el la angla sen retligiloj. Mi suspektas ke iu artefarita ilo intervenis, precipe ĉar la afero pri "Esperanta Ekonomikisto" estas tiel stranga falsaĵo, kian mi ne atendus de homo. La sama uzanto faris similajn artikolojn en la angla kaj la kataluna. |subskribo = [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:35, 27 maj. 2026 (UTC) |tempo = merkredo 3 junio 2026 2:16 |forigita = jes |kialo de rezulto = je 3 voĉoj por, 0 kontraŭ forigo [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:22, 11 jun. 2026 (UTC) }} La teksto estas certe farita aŭtomate, sed ni vere pli kaj pli impresiĝas, kiom saĝajn esperantajn frazojn aŭtomata tradukado intertempe produktas en 90 % de la frazoj: kompreneble restas 10 % da rubo, kiel "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto" aŭ "li akiris nacian gazetaron". Sed la asertoj enhave restas dubindaj. Interalie, ke pri lia dunganto ''[[British Journal of Economics]]'', evidente anglalingva, tute ne estas anglalingva vikipedia teksto kaj ankaŭ ne vikidatuma ero - kvankam, aliflanke, [https://britishecon.co.uk/ ekstera ligilo] pri tiu ĵurnalo almenaŭ haveblas. Ankaŭ pri dua dunganto, firmao "Astoria" el Austin (Teksaso) mi trovas nenion en la angla vikipedio kaj en vikidatumoj, sed pri tio mi eĉ per simpla guglo-serĉo per vortoj "Astoria cosmetics Austin" aŭ kombinitaj du el la vortoj trovas nenion - kvankam la citita artikolo [https://wdstudios.org/article/aHR0cHM6Ly9uYXRpb25hbHRpbWVzLmludGVybmFsL2N1c3RvbS9iRUJSQ0VwN1JVby1icmFuY2gtZXhpdHMtYXN0b3JpYQ ] supozigas ke la firmao Astoria en Austin ekzistus... ĉu povas esti ke oni en retejo wdstudios.org povus fari plene falsan artikolon? Sed se la artikolo ne estas falsa, kie estas retejo de tiu firmao?? En la angla vikipedio la teksto jam ekzistas ekde 6 semajnoj, kaj ŝajne neniu ĝis nun proponis ĝian forigon. Ke ĝi estis kreita de uzanto Stevejobessy kiu ankaŭ kreis la esperantan, katalunan kaj maltan tekstojn hieraŭ kaj hodiaŭ, ne estas problemo, sed ke estas preskaŭ ekskluzive tiu uzanto kiu plu redaktadas la anglan tekston, suspektigus min se mi estus anglalingva vikipediano... En la angla vikipedio devus esti pli da homoj, kiuj kredas ke iu temo entute ekzistas kaj pretas kontribueti. Mi pretus ekkredi la anglan tekston, se ekestus kaj restus anglaj tekstoj pri la temoj [[British Journal of Economics]] kaj [[Astoria (cosmetics)]]. Se tio daŭre ne estas kaj la pompaj asertoj restas tiom nekredindaj, mi estas {{por}} forigo. Kompromise ni povus vastigi nian tempon de enketado de semajno al monato. Tiam ni ankoraŭ povus sendi Arbarulon (se li pretas je tio) enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto - tiam probable pli klaros la anglaj asertoj post fino de tiu diskuto pri forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 27 maj. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Ĉu vi pretus, estante anglalingvano, enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto, kiel mi proponis la 27-an de majo. La duboj, kiujn vi prave havas pri la teksto de nura uzanto Stevejobessy, ankaŭ validas por la angla vikipedio. Se vi pretas elpaŝi en la angla vikipedio en la sekvaj du tagoj, mi pretas prokrasti decidon pri la esperanta teksto de Stevejobessy ĝis post monato, do je 27 junio, sed se ne mi proponas limdatan forigon je 3 junio. Cetere intertempe ankoraŭ aldoniĝis plia aŭtomata traduko de Stevejobessy en la nederlanda vikipedio - sed tio tute ne estas argumento. La samajn asertojn kopii kvinfoje ne igas ilin pli veraj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 1 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo, krom ke ni prokrastas la decidon, ĉar Arbarulo ankoraŭ enketas ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:23, 1 jun. 2026 (UTC) :::Mi ne pretas peti forigon en la angla vikipedio, ĉar la angla-vikipediaj reguloj kaj kutimoj pri forigado estas tro malsamaj de niaj. Ĉi tie mi proponis forigon pro reklameco, sed la reguloj de la angla vikipedio diras ke oni forigu reklamojn nur en la plej senesperaj okazoj ([[:en:WP:G11]]), kaj mi pensas ke ĉi tiu okazo ne estas tia. Eble ĝi ja estus forigita pro nemenciindeco, ĉar laŭ miaj impresoj la angla Vikipedio interpretas menciindecon tre strikte, sed laŭ niaj normoj ĝi certe estas menciinda. Sed se iu havas pli specifan enketon aŭ demandon, kiun anglalingvaj vikipediistoj povus helpi solvi, kaj volas ke mi transkomuniku la peton, mi pretas fari tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:39, 4 jun. 2026 (UTC) ::::{{komento}} Se ni lasas la temon tiel ĉi, tiam la kalkulo de voĉoj rezultas je 3 voĉoj por, 0 kontraŭ forigo. Mi pretas ankoraŭ atendi lastan tagon da pripenso, eble iu ankoraŭ havas ion por opinii, sed krome mi morgaŭ je sama horo forigos la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:07, 9 jun. 2026 (UTC) :::::Mi havas ankoraŭ malfortan argumenton '''kontraŭ''' forigo, nome eksteran referencon (profesian memprezenton) :::::* https://www.linkedin.com/in/branchrobert/ :::::kaj aliflanke tute neseriozan finon de la nederlanda vikipedia teksto, plian argumenton '''por''' forigo: :::::* "''In mei 2026 richtte Branch samen met een aantal muzikanten het Amerikaans-Canadese muziekproductiebedrijf WestBeats op. Onder leiding van Branch ontwikkelt de studio eigen Digital Audio Workstation-software. WestBeats streeft ernaar om in juni 2026 zijn eerste reeks singles uit te brengen''" ::::::Tio estas: "En majo 2026, Branch kune kun kelkaj muzikistoj starigis la uson-kanadan muzikproduktan kompanion WestBeats. Sub gvidado de Branch, la studio disvolvas sian propran programaron por Cifereca Aŭdio-Laborstacio. WestBeats strebas en junio 2026 publikigi sian unuan serion de unuopaĵoj." Tio ne kongruas kun la tre serioza prezento kiel ekonomikisto en la aliaj lingvoversioj... :::::[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:22, 9 jun. 2026 (UTC) :Mi nur volas memorigi, ke mi sciigis pri ĉi tiu artikolo pro suspekto de reklameco. La menciindeco ŝajnas esti nedubebla (laŭ niaj kriterioj), do pliaj pruvaj referencoj ne rilatas al la afero. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:02, 10 jun. 2026 (UTC) ::Nenio ekde du tagoj ŝanĝiĝis, do mi nun plenumas la decidon de '''[[tri pledoj por forigo kaj vere forigas la tekston]]'''. Sed kvankam ni konsentas pri la suspekto de reklameco, mi vere ne komprenas ke tio estus la sola minuso. La teksto prezentas tute nekredindajn asertojn, kaj "pruvas" tion per ridinde fuŝaj referencoj, kiuj en nul kazoj povas pruvi ion. Sed efektive, ne estu nia tasko zorgi pri proponoj por eblaj forigendaj artikoloj el la '''angla''' vikipedio. Estas tiom da anglalingvaj denaskuloj, ke ili facile povas mem zorgi pri iliaj dubaj kazoj. Tamen mi ne povas kompreni, ke vi kun tiom mizeraj pseŭdoreferencoj ne povus havi dubojn pri la menciindeco de homo en la esperanta vikio surbaze de tiu blufa esperanta teksto. Mi absolute ne dividas la juĝon, ke la mencindeco de la teksto estus "nedubebla laŭ niaj kriterioj". La tuta artikolo kreas '''gigantan dubon'''! Sed nun ĝi estas ĉiukaze for post minuto. Ne indas plu diskuti pri kadavro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:20, 11 jun. 2026 (UTC) == [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Villa delle Rose (Lago de Como) |kialo = Revenas malnova konatulo pri la Lago de Como kaj Lierna. Nun konata artikolo pri simpla vilao kiu estus interesa se historiaj aferoj estus konstateblaj, sed la referencoj ne konfirmas la asertojn. Eĉ la foto ne montras la vilaon mem. La artikolo ne ekzistas en la itala, sed nur en la ukraina, ĵus farita de anonimulo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 4 junio 2026 9:37 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 2 jun. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Konfirmas la fuŝecon tri artikoloj pri muelejoj de la sama aŭtoro sen ajna referenco aŭ alilingva korespondaĵo. Ili fakte estas nun nur ruinoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de la nekredinda teksto [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] kaj de la tri fuŝaj artikoloj menciataj: [[Muelejo de Casate]], [[Muelejo de Mugiasco]] kaj [[Mulino di Sornico]]. La farinto mem ekde la 27-a de majo jam estas globale forbarita el Vikipedio, do ne estas danĝero ke ankoraŭ pluraj simile fuŝaj tekstoj venos de tiu ĉi konto, sed tiuj kvar vere estas fuŝaĵoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:52, 30 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de ĉiuj kvar menciataj tekstoj, kiuj ĉiuj estas same ne kredindaj kaj de sama "longtempa abuzanto" (LTA). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:21, 1 jun. 2026 (UTC) == [[Katolikismo en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Katolikismo en Finnlando |kialo = Nova finna fuŝaĵo. La redakto konsistas el tri linioj. La unua enhavas fuŝan vorton "katolikanoj". La dua povus esti interesa se estus referenco (oni ne povas scii ĉu temas pri inventaĵo. La tria estus nur anonco de io kio okazos. Ĉu estus enciklopedia informo pri kvar katolikoj en Svedio, Danio aŭ Rusio? Kiel kutime, estus ni kiu devus serĉi allingvan korespondon. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:45, 31 maj. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 7 junio 2026 18:14 |forigita = ne |kialo de rezulto = 3 kontraŭ, 0 por, 0 duboj - vidu sube. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:35, 9 jun. 2026 (UTC) }} {{komento}} Prava plendo, kompreneble. Mi ankoraŭfoje investis la tempon kaj amplekse avertis la kreinton en [[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet#Katolikismo en Finnlando]]. Principe, kiel mi skribis tie, mi estus por teno de la teksto de tri frazoj kun ŝablono {{ŝ|ĝermo}} kaj kun intervikia ligiĝo, ĉar ĝi teknike utilas por malpliigi artikolajn orfojn. Sed mi vere subtenas ke ne 200-an fojon iu ne-finna esperanta administranto faras tiun agadon por la finna kolego, kiu tute povas kaj kapablas tion fari mem: en kreo [[Lilli Earl]] de antaŭhieraŭ li ankaŭ sukcese faris intervikian ligiĝon, do pruvis ke li povas fari tion, kvankam li iam konfesis ke li ne rajtas aktive redakti ion '''en''' vikidatumoj. '''Se''' li mem postliveras tiujn antaŭkondiĉojn de komencanta teksto, mi estus por teno de la teksto, se ne, {{por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:41, 1 jun. 2026 (UTC) : Mi ĵus vidis ke li jam ekagis pro mia averto, intervikie ligis la paĝon, ampleksigis la 3 frazojn al 5 (tiam ankaŭ eblas rezigni pri ŝablono "ĝermo", eblas meti, sed ne nepre) kaj aldonis 3 bazajn referencojn. Post tiu iometa ampleksigo, kiu certe ankoraŭ ne estas la maksimume ebla ampleksigo, mi jam estas kontraŭ forigo. Kaj mi esperas ke la uzanto aplikas la averton al ĉiuj novaj paĝokreoj. Se iuj paĝoj estas mankaj, proponi forigon estas konsekvenca ago kaj povas havi pozitivajn rezultojn... Do nun, {{kontraŭ}} forigo. Dankon, Kani. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 1 jun. 2026 (UTC) :: Efektive, post la nunaj plibonigetoj {{kontraŭ}} forigo. Estas bone ke la teksto jam ankaŭ ne estas artikola orfo plu, kaj kun la alilingvaj tekstoj ankaŭ devus esti eble ankoraŭ trovi iun foton... Sed tio estas normala situacio por artikolo kiu nur ekestis hieraŭ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:57, 1 jun. 2026 (UTC) :::PS: Mi ĵus povis enigi 2 fotojn kaj mapon, kaj la paĝo jam ekaspektas kiel normala artikolo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:13, 1 jun. 2026 (UTC) :Ĝi povas resti. Kiel fini la debaton?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:09, 3 jun. 2026 (UTC) ::{{kom}} Mi kalkulas la frazon de Kani "Ĝi povas resti" kiel voĉon kontraŭ forigo, kun mia voĉo ŝanĝita kontraŭ kaj tiu de Aidas same post la "plibonigetoj kontraŭ forigo". 3 voĉoj kontraŭ forigo, neniu (post la adaptoj) por, kaj neniu dubo plu. La teksto restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:33, 9 jun. 2026 (UTC) == [[Karim Tabti]] == {{Propono de forigo |artikolo = Karim Tabti |kialo = Pli ol forigopeton, mi havas seriozan dubon. La artikolo ŝajnas bone strukturita, sed temas pri 17-jarulo (eble ankoraŭ ne biografienda) kaj la referencoj estas nenio. Ne ekzistas korespondaĵo en itala aŭ alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:13, 3 jun. 2026 (UTC) |tempo = <s>10 junio 2026 9:42 h </s> plivastigita ĝis ĵaudo 11 junio 2026 21:00 h |forigita = ne |kialo de rezulto = du voĉoj kontraŭ forigo, neniu por, sed restas duboj, ĉe Kani kaj Goren, kaj fakte ankaŭ ĉe mi - do: "in dubio pro reo" dubokaze por la akuzato [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:13, 23 jun. 2026 (UTC) }} :Mi povis trovi nenion pri tiu ĉi ulo, kaj la nomo Karim Tabti ne estas tre rara. Ĉu eblas kontakti la aŭtoron? Se temas pri sinprezento, ĉu li almenaŭ estas esperantisto aktiva en la movado, eble en TEJO aŭ junulara sekcio de SAT? [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 12:57, 6 jun. 2026 (UTC) ::La aŭtoro estas anonimulo, kiu faris nur tiun kontribuon. Se temus pri esperantisto, oni dirus ion pri tio. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 8 jun. 2026 (UTC) La teksto je unua vido ŝajnas troglata, olea AI-laboraĵo, kun ridinda unua referenco "La sekva teksto prezentas enciklopedi-stilan biografion de Karim Tabti, kune kun klarigoj pri la font-bazo kaj la kriterioj de verifikebleco laŭ la normoj de Wikipedia." Do la unua referenco ekzakte alparolas nin ĉi tie per solena seriozeco, kiuj jes dubas ĉu iu tia homo "Karim Tabti" entute ekzistas. Malgraŭ la senespera pledo "ne forigu ĝin, ĝi plenumas la kriteriojn", groteske ĝi ĝuste NE plenumas iujn kondiĉojn pri referencoj "laŭ la normoj de Wikipedia": la "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja" pruvas ekzakte '''nenion'''. Sed se oni '''mem''' enketas per reta serĉilo (Junaj Socialistoj de Foggia, en loka lingvo: Giovani Socialisti di Foggia), tuj troveblas tuta fasko da konvinkaj referencoj: * https://playnews24.com/2026/06/09/karim-tabti-gs-psi-nessuna-festa-sulle-difficolta-della-citta-il-centrodestra-abbia-rispetto-delle-istituzioni/ * https://www.foggiatoday.it/tag/giovani-socialisti/ * https://www.civico93.it/giovani-socialisti-diu-capitanata-annunciata-la-costituzione-del-coordinamento-di-lucera/ * https://www.linkedin.com/in/karim-tabti/ Do. La temulo vere estas loke aktiva juna socialista politikisto, kaj ĉar la teksto mem estas esperantlingve senriproĉa, la problemo estas nur tiuj senesperige fuŝaj "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja". Ĉar kun aninmulo oni povas tre malbone komuniki, mi prefere proponus lasi la tekston, se iu esperanta uzanto povas ene de 2 tagoj enplekti tiujn aŭ iujn rete trovitajn referencojn en la krome konvinkan tekston (tio signifas vastigi la limdaton ĝis 2026-06-11 19 h UTK). Mi neniel komprenas, kial la por Foggia kaj Apulio plene negrava komunika lingvo Esperanto estus tiom grava, sed eble la anonimulo pensis ke li volis havi "testan balonon", antaŭ ol en dua paŝo elpaŝi per vikipedia artikolo en la itala lingvo. Do estos al ni, ĉu ni estos tiom bonkoraj kaj afablaj por mem ripari la eksterajn referencojn. Se jes, la eksteraj referencoj ŝajnas pruvi publikan intereson pri la junulo, kaj nur la fakto ke li estas 17-jara ne "senvalorigas lin". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:57, 9 jun. 2026 (UTC) Mi nun pli-malpli ĉion forĵetis, por kio mi ne trovis fidindajn retajn ekstervikipediajn referencojn, kaj metis tiujn referencojn. La retejo foggiatoday.it, kiun mi menciis hieraŭ, montriĝis teknike fuŝa, ekzemple ne estis arkivigebla, kaj estis superŝarĝita de reklamoj, ankaŭ la retejo https://www.foggiatoday.it/politica/karim-tabti-congresso-si-foggia.html pri kiu fakte temis. Ĝin mi do ne uzas, sed mi trovis bonan plian referencon https://federazionegiovanisocialisti.com/sedi/, kiun eblas senprobleme uzi. Sed la referencoj kiujn mi nun havas pruvas relative malmulton, de la origina teksto nun nur restis naŭ mallongaj frazoj, tio estos pli ol la minimumaj 3 por artikola ĝermo, sed ĉar ili vere estas tre magraj, mi tamen metis ŝablonon {{ŝ|ĝermo}}. Tiun koncizigitan kaj referencitan tekston ni povus lasi, sed nun la teksto estas tiom konciza, ke restas malmulta substanco: mi voĉdonas {{malforte kontraŭ}} forigo, sed volas almenaŭ ankoraŭ plian voĉon aŭ du. Tamen kompreneble ni tre atentu ne malŝpari tro multegan tempon je tiu tre flanka temo pri la provinco, konsiderante ke multaj esperantaj tekstoj pri tiu provinco aspektas kiel la paĝo [[Ascoli Satriano]]: teksto de nur unu frazo, ses vortoj, plus informkesto kun informoj de 2005, plene malaktuala kaj kun fuŝa ligilo [[San Potito]], sed aliflanke tre kritikende tute sen {{ŝ|ĝermo}} aŭ ĉi-tie la pli draste kritika {{ŝ|ĝermeto}}. Sed kompreneble ni ne forĵetu ĉiujn flankajn temojn kun rilatoj al la provinco, nur ĉar ni ankoraŭ ne sukcesis redakte vastigi la robotan kreaĵon de januaro 2006, kiun poste ekskluzive nur robotoj pluadaptis, kaj neniu ajn homo iam faris plej etan redaktan ampleksigon (nur unu homo en 2013 ŝanĝis bildon). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:12, 12 jun. 2026 (UTC) ::{{kontraŭ}} forigo, kvankam dubindas la Internacia menciindeco de ĉiu ekestanta juna loka politikisto. Sed la teksto estas bona kia ĝi estas nun, ankaŭ bonas ke nun estas nova teksto pri la itala partio de 2007. "in dubio pro reo" [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Ŝlomo Hofmeister]] == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝlomo Hofmeister |kialo = Fuŝega lingvaĵo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 08:34, 12 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 19 junio 2026 8:18 |forigita = ne |kialo de rezulto = post plibonigo: tri kontraŭ, Kani ne reesprimis sin, sed lia komence prava kritiko "fuŝa lingvaĵo" intertempe estas senbaza 10:09, 23 jun. 2026 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) }} :Mi riparis la plej elstarajn lingvofuŝojn - nun {{kontraŭ}} forigo. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:34, 12 jun. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La origina teksto estis lingve neakceptebla, sed post la poluro de Moldur ĝi estas tute bona. Kompreneble la teksto daŭre nur estas ĝermo, kiu tre profitus de pliampleksigo per tradukoj el la germana aŭ angla versioj, sed esti artikola ĝermo ne estas kialo por forigo. Dankon al Moldur, tiel ĉi ĝi sendube ne estas forigenda. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:18, 14 jun. 2026 (UTC) ::{{kontraŭ}} forigo nun. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:23, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Metodo Castiglioni]] == {{Propono de forigo |artikolo = Metodo Castiglioni |kialo = Pli ol forigopeton, mi montras mian dubon pri enciklopedieco. Temas denove pri Lierna, ĉe la Lago de Como, kaj la familio Castiglioni. La redakto sonas al mi kiel ia babilado, kvazaŭ seninforma. Denove ĝi ekzistas en hispana, sed ne en itala. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:26, 12 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 19 junio 2026 18:45 |forigita =jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:33, 20 jun. 2026 (UTC) }} {{por}} Ni jam vidis tiom da blovite grandigitaj, fakte senenhavaj, seninformaj paĝoj pri familio Castiglioni de Lierna, ke mi vere ne emas investi duonhoron por detale defendi kial, se ĉiuj antaŭaj tekstoj krom tiu pri la skulptisto [[Giannino Castiglioni]] estis senvaloraj, ankaŭ tiu ĉi teksto estus foriginda. Ĝi ne ŝajnas al mi enciklopedia. Punkto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:11, 14 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Luca Bestetti]] == {{Propono de forigo |artikolo = Luca Bestetti |kialo = Vidu la kunmetitajn dubojn jam en la [[diskuto:Luca Bestetti|diskutpaĝo]]: duono de la trovoj povus subteni impreson ke la tuto estus falsa kaj duono ke ĝi tamen estas vera. Ĉu lasi tian tekston, ĉar ĝi "nur duone estas konvinkebla, per fontoj kiuj eble estas fidindaj eble ne"? Ĉu tiuj pridubeblaj referencoj sufiĉas por pruvigo lasi la tekston??? |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:45, 14 jun. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 21 junio 2026 8:39 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:45, 22 jun. 2026 (UTC) }} {{re|Super nabla}} (aŭ iu alia italo) Ĉu vi havus opinion pri tiu paĝo?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:45, 14 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo, se neniu itallingvano pretas detektive forigi la multajn dubojn ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Thathanine Thongchay]] == {{Propono de forigo |artikolo = Thathanine Thongchay |kialo = Dubinda menciindeco |subskribo = [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 03:54, 15 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 22 junio 2026 3:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:43, 22 jun. 2026 (UTC) }} :{{por}} Dubinda menciindeco. --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:51, 15 jun. 2026 (UTC) :{{por}} Vere, dubinda menciindeco. Ke li en 2017, en aĝo de 11, foje faris reklamon por dentopasto, estas bone, sed ne jam signifas aktoran famon. Kaj ke [https://www.imdb.com/de/name/nm18457192/ en la aktora daumbazo IMDb] estas nur lia nomo, sed entute neniuj aktoradoj, diras multon. Plie, la sola ligilo, persona [https://www.instagram.com/Thathanine paĝo ĉe Instagram] estas {{404}}... Tio estas ploriga prezento. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:18, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:18, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Teodoriko Bland (juĝisto)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Teodoriko Bland (juĝisto) |kialo = Novulo ekkreis fuŝegajn artikolojn, unu ĝermeton kaj alian ĝermon kiu estis savita post polurado fare de Moldur. Mi ne scias ĉu tiu novulo esperas, ke ni riparu ĉiujn tiujn venintajn kaj venontajn fuŝajojn aŭ eĉ estas nekonscia pri la neakcepteblo de la rezultoj. Aliaj similaj artikolklopodoj estas [[Vilhelmo Kilty]], [[Johano Johnson Sr.]] kaj [[Johano Johnson Jr.]] Mi ne sentas min preta kontakti lin. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:59, 15 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 22 junio 2026 18:01 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:42, 22 jun. 2026 (UTC) }} :{{por}} La novulo mem skribis "Mi estas komencanto, tiel pardonu se mi fari eraro." Pardoni "se li fari eraro" oni povas, sed nove verki la tekstojn pri detalaj biografioj de antaŭ 200 jaroj el la historio de [[Marilando]] estas iom tro. Mi emas koncentriĝi pri la multegaj kantonoj de Usono, kiuj ne nur havis signifon antaŭ 200 jaroj en la loka historio, sed estas signifaj en 2026, kaj tie pri [[:Kategorio:Kantonoj de Marilando|Marilando estas nur 12 tekstoj kaj mankas ankoraŭ 12]]. Kompreneble Marilando nur estas unu el tre multaj partoj de Usono, kaj Usono nur estas unu el tre multaj landoj de Ameriko, sed mi ĉiukaze ne vidas kapablon ĉe mi nun nove krei la paĝojn de lokaj homoj de antaŭ 200 jaroj kiujn la komencanto deziras ke ili estos. Mi metas ŝablonon {{ŝ|polurinda}} kaj {{ŝ|orfa}}, ĉar estas signo de afableco ne forigi tekston sen antaŭe averti pri mankoj, sed tamen estas por forigoj de almenaŭ la tekstoj [[Teodoriko Bland (juĝisto)|T. Bland]], [[Vilhelmo Kilty]], [[Johano Johnson Sr.]] kaj [[Johano Johnson Jr.]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:33, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo de ĉiuj kvar. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:17, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Via Arcivescovo Romilli]] == {{Propono de forigo |artikolo = Via Arcivescovo Romilli |kialo = Anonimulo kreas nur artikolojn pri milanaj stratoj, kiuj ne interesas en la itala vikio kaj serĉas lokon en Esperanto, islanda aŭ rusa. Tio dubindas min pri enciklopedieco. Ĉu ni havos centojn da stratoj da centoj da ĉefurboj? Tio estas dekmiloj da stratoj. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:59, 19 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 26 junio 2026 21:38 |forigita = jes |kialo de rezulto = 3-4 poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:41, 22 jun. 2026 (UTC) }} {{kom}} Supozeble plia blufaĵo/pompaĵo en la konata Milano-rilata fuŝaro. Simile ankaŭ: [[La Casa Astratta]]. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 07:24, 20 jun. 2026 (UTC) {{forte por}} forigo eksplicite ankaŭ de la teksto [[La Casa Astratta]]: Pri la strato Via A. Romili mi ankoraŭ povus imagi meti frazon en la tekston pri Milano, sed pri la "Casa Astratta" estas eĉ pli groteske. Kvankam tie mankas foto, eblas vidi en [https://ordinearchitetti.mi.it/index.php/it/cultura/itinerari-di-architettura/14-arte-e-architettura/opere/320-casa-astratta/galleria#galleria ekstera retejo] ke temas pli tutsimpla 9-etaĝa loĝdomo, tipe socialisma [[slabokonstruaĵo]], kiu estas en neniu dimensio arkitekte menciinda. En ĉiuj periferioj de ĉiuj urboj de la eksa [[Varsovia pakto]] oni povas vidi tiajn domojn, mi havas amikojn kaj parencojn kiuj loĝas en tiaj domoj kaj estas dankema ke estas tiuj simplaj domoj (kaj ke ili ne estas bombitaj kiel la samaj domoj en Ukrainio), sed se oni metas paĝon pri ĉiuj tiuj domoj, eĉ se ne estas foto kiu montrus la tristan fasadon, tiam oni same povas fari tekstojn pri ĉiuj strataj lanternoj kaj ĉiuj rubujoj en ĉiuj stratoj de ĉiuj urboj, urbetoj kaj vilaĝoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:53, 20 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de ambaŭ. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:17, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{re|Kani}} Cetere la dubinda teksto pri tiu "Via A. Romilli" estis fakte trompe pri la tuta milana kvartalo Corvetto - supozeble ĉar nur pri "tiu unu strato Via A. Romilli" estus apenaŭ sufiĉe da raportindaj frazoj por vikipedia teksto. Mi ĝenerale pensas, ke en Vikipedio oni iru de ĝeneralaj al laŭgrade pli specifaj temoj. Unue estu teksto pri la lando, poste pri regiono, provinco, tiam se estas pri kantono aŭ distrikto, kaj se tiam ankoraŭ estas energio, pri urboj aŭ neurbaj komunumoj aŭ municipoj. Por Milano tio signifas, ke se jam estas teksto pri la urbo (la esperanta teksto [[Milano]] cetere nun estas problema, sed tio estas alia laborejo), ke tiam se iu tre volas estu tekstoj pri la naŭ urbodistriktoj, kiuj sume konsistigas la tutan urbegon. Tiuj kompletaj tekstaroj jam pli longe ekzistas pri Granda Londono, Parizo, Berlino, Vieno, Budapeŝto kaj Moskvo, kaj mi nun faris la naŭ tekstojn ankaŭ por Milano. Ĉi tie la "kvartalo Corvetto" estas en la [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Se oni freneze amas Milanon, oni nun povas senprobleme krei subtekston pri la "kvartalo Corvetto", kaj tiam aŭtomate aperas blua ligilo en la paĝo [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Sed por mi persone la 9 tekstoj pri la naŭ partoj de la urbego nun tute sufiĉas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 20 jun. 2026 (UTC) :::{{re|Kani}} Mi el la forprenita teksto ankoraŭ sukcesis elvringi tri frazojn al eta ĉapitro en la paĝo [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Tiel tamen la laboro de la anonimulo ne estos tute vana... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:06, 23 jun. 2026 (UTC) == [[Listo de plej bonaj internaciaj viraj futbalaj golpafantoj laŭ lando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Listo de plej bonaj internaciaj viraj futbalaj golpafantoj laŭ lando |kialo = Novulo, anonimulo, kreis artikolon kun pli ol 100 000 bitokoj pri golpafantoj. Ĝi estas plenplena de ruĝaj ligiloj kaj blazonoj. La kreinto eĉ ne scias, ke estas jam artikoloj pri la naciaj teamoj. Mi komentas sube. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:30, 22 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 29 junio 2026 21:28 |forigita = ne |kialo de rezulto = sed ekstreme reduktita laŭ 3 voĉoj favore al tio -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:42, 16 jul. 2026 (UTC)}} :{{kom}} Ripari tiun artikolon estus heroeca tasko, kiun neniu faros. Mi jam faris kelkajn komencajn plibonigojn. La kreinto eĉ pafis kaj fuĝis. Krome estas neutila tiu artikolo, kiam la situacio ŝanĝiĝas nun ĉiutage dum pluas la monda ĉampioneco. Mi vidas du vojojn: unua, simple forigi la monstran artikolon; dua, fortondi ĝin lasante nur 50 golpafantojn anstataŭ 200 kaj klopodi bluigi la pejzaĝon. Tiuokaze indus atendi la finon de la ĉampioneco por ŝpari laboron de konstanta ĝisdatigo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:30, 22 jun. 2026 (UTC) ::Ĉu eblas la tria vojo: igi iun roboton krei ĝermgrandan artikolon pri ĉiu menciita piedpilkisto laŭ intervikiaj datumoj, esperante ke iam iu piedpilkadmiranto kreskigos ilin? Laŭ mia scio ĵus nun en la aktivularo de nia vikipedio ne estas fortaj sportadmirantoj, sed tio ĉi ja povas (teorie) ŝanĝiĝi. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 22:14, 22 jun. 2026 (UTC) :::{{por}} forigo de la tute fuŝa listo en '''[[nuna stato]]'''. Alternative mi eĉ pli voĉdonus por teno de minumuma listo de 10 plej golemaj futbalistoj, do laŭ nuna stato de Ronaldo ĝis Puskás, '''sen''' fuŝaj teamaj titoloj kiel [[Nacia futbala teamo de Portugalio]] (estas [[portugala nacia teamo de futbalo]], se estus unu kazo, eblus meti alidirektilon, sed estas tro multaj fuŝoj, cetere ankaŭ ekzistas preta ŝablono {{ŝ|PortugalioFB}}, kiu ĉi tie tuj liverus flageton kaj perfektan ligilon), '''sen''' fantaziaj ruĝaj ligiloj "Listo de internaciaj goloj de Cristiano Ronaldo" kaj multegaj similaj, kiuj ĉiuj ne ekzistas - la novulo kun tiom da fuŝoj ne estos la gusta por fari tiujn centojn da paĝoj, kaj la ekzistantaj uzantoj pli bone koncentriĝu pri pli esencaj taskoj - ekzemple, el 48 teamoj de la nuna futbala mondpokalo nur 40 havas e-lingvan tekston, 8 ankoraŭ mankas, kaj '''sen''' fuŝaj provoj kiel "Dts/outdmy1". Se fari tiel, el la 10 sportistoj ankoraŭ mankas e-lingvaj tekstoj pri du, [[Sunil Chhetri]] kaj [[Ali Mabkhout]], tio eĉ fareblas sen robota helpo, kiu ĉiukaze nur liverus krudan tekston, do ĉiukaze ne eblus fari pretan tekston sen homo (almenaŭ por kontrolo). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:56, 23 jun. 2026 (UTC) :::{{re|Goren}} La tria vojo, igi iun roboton krei ĝerman artikolon pri ĉiu menciita nomo laŭ intervikiaj datumoj, '''ne''' funkcios. Mi ĵus per forta subteno de vikidatumaro faris 30 tekstojn pri aktualaj futbalistoj, kaj antaŭe jam antaŭpreparis ankoraŭ ŝtopante multajn tekstojn pri la geografio de Usono kaj Kanado, kaj laŭ mia sperto mi konstatas ke mi kaj tute vi '''supertaksas''' vikidatumaron: Uzante ĝin, mi daŭre konstatas ke vikidatumoj ne estas preta, foje informoj tute mankas, foje malaktualas je 10 jaroj, foje nur la "preferata rango" forgesiĝis elekti - estas tre en ordo uzi vikidatumaron kaj dume permane aktualigi ĝin, mi ankaŭ lernis aŭtomatece aldoni iujn parametrojn kaj priskribojn al vikidatumaro, sed tiuj informoj kiuj ĉi tie mankas, laŭ mia impreso aldoneblas nur mane (mi diras: tial ili mankas). Krome, entute multajn informojn eblas stoki en vikidatumaro kaj preni de tie, sed neniam ĉiujn kiuj estas bezonataj en eta projekto kiel wiki.eo aŭ similgranda alia vikio. Do tre bonas uzi vikidatumaron kaj dum la uzado plibonigi ĝin, sed estas iluzio ke iu aŭtomato aŭ artefarita intelekto faros e-lingvajn tekston sen ke lingve kaj teknike sperta homo bezonatus. Vikidatumaro ne estas artefarita intelekto... :::{{re|Goren}} pri via lasta ideo: Mi '''ne''' pensas ke manko de "fortaj sportadmirantoj" en vikipedio estas la problemo. Fakte ne tiom temas pri "forta admiro", sed pri lingva kaj teknika sperto en vikipedio plus preto engaĝiĝi ankaŭ pri sportaj temoj, ne nun pri "siaj kutimaj tre limigitaj ŝatotemoj". Mi dirus ke en la lastaj monatoj ankaŭ Aidas kaj Sj1mor multe kontribuis pri sportaj temoj (ekzemple pri vintrosporto en februaro-marto), aŭ Castelobranco (aparte pri manpilkado)... Revi pri iuj novulaj 15-jaruloj kiuj ĉi tie perfekte levos la lingvan nivelon de ĉiuj futbalistaj kaj futbalteamaj temoj al neatenditaj altecoj estos vana revado, kvankam ankaŭ mi foje revas ekzemple ke povus reaktiviĝi la eksesperantisto Michael Barera, kiu sub uzantonomo TFCforever ĝis somero 2011 faris multajn sportajn kontribuojn al la e-lingva vikio. Sed kompreneble, se kvar fortaj sportemaj vikipedianoj faras po 30 novajn tekstojn pri sportistoj kaj aliaj normale sportemaj vikipedianoj faras sume ankoraŭ 20 aŭ 30, kaj nur en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] estas 48 teamoj, kun po 26 teamanoj plus trejnisto, tiam temas pri 1 296 novaj biografioj por tiu unu turniro, plus 48 ŝablonoj kaj pliaj kromtekstoj - do tamen malgraŭ ĉiu fortostreĉo eblos nur kovri la temon je dekono ĝis okono. Tial mi komprenas la revon pri aŭtomatigo, sed mi garantias ke tiel ni funkcios, kaj estas la esenco de vikipedio kaj ĉiam restos truoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:43, 23 jun. 2026 (UTC) ::::{{por}} forigo - aŭ, je dua pripenso, eĉ pli bone ŝanĝo al listeto de 10 plej pintaj golpafantoj sen ajnaj ruĝaj ligiloj laŭ la propono de Thomas.[[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 09:47, 26 jun. 2026 (UTC) :{{kom}} Provizore mi forigis la kernon de la fuŝa artikolo kaj lasis nur listeton de dek golpafistoj laŭ la listo de anglalingva artikolo. De nun oni povas plivastigi la artikolon; kvankam mi markis ĝin kiel redaktata (por eviti trudon de aktuala intereso), konsideru vin liberaj agadi sur ĝi. Nun oni devas atendi la finon de la nuntempa ĉampioneco por aktualigi la rezulton kaj eventuale pliigi la liston al 20 aŭ krei tabelon. Poste oni devas konsideri ĉu indas aldoni la liston de la plej bonaj golpafantoj en monda ĉampioneco (tiu ĉi estas ĝenerala listo) aŭ krei apartan artikolon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:24, 30 jun. 2026 (UTC) ::{{komento}} Jam paŝo al bona direkto. Mi aldone vidigis la naciajn teamojn, kaj videblas ke nur en tiu minimuma listo de 10 homoj ne nur mankas 2 el 10 tekstoj pri sportistoj sed ankaŭ mankas 3 el 10 tekstoj pri teamoj. Se oni vastigas la liston al 20 homoj, la ruĝaj ligiloj jam signife multiĝos. Sed estos en ordo. Sume 20 biografioj kaj 20 tekstoj pri teamoj estas ne tro multe. Kaj estas bona okazo verki pri la naciaj teamoj de Malajzio, Zambio aŭ Malavio, kiuj krome probable ankoraŭ 10 jarojn ne atentiĝos, ĉar ili en kontinentaj aŭ mondaj turniroj principe ne ludas gravan rolon. Aldoni plian liston de la plej bonaj golpafantoj nur en monda ĉampioneco sendube nur indas, se ankaŭ pri tiu listo jam estas alilingva listo de kiu eblas kopii, ĉar mem esplori pri tia vasta statistika temo kostus freneze tro da tempo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:50, 5 jul. 2026 (UTC) :::Daŭre la 5 ruĝaj ligiloj [[Sunil Chhetri]], {{BaratoFB}}, {{MalajzioFB}}, [[Ali Mabkhout]], {{Unuiĝintaj Arabaj EmirlandojFB}} estas ruĝaj. Sed la listo en la de Kani forte tranĉita formo tamen estas ne plu forigenda. Tial mi proponas fermi la diskuton, kun tri voĉoj por tiu forta redukto (Goren ja nur demandis kaj ne klare esprimis sin voĉdone). Kiu volus adopti tiujn kvin estontajn tekstojn? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:40, 16 jul. 2026 (UTC) == [[Vitikolturado en Umbrio]] plus 11 similaj paĝoj plus navigilo == {{Propono de forigo |artikolo = Vitikolturado en Umbrio |kialo = Dum semajnoj anonimulo (kun kiu ne eblas kontakti) kreis amason da similfuŝaj artikoloj pri vinproduktado en Italio. Mi markis plimulton kiel polurinda, sed tio utilas al nenio, ĉar li plue fuŝkreas kaj tute ne revenas al la kreitaĵoj, eble kredante ilin kronjuveloj. Ĉi tiu eĉ kun du eraroj en la ĉefa vorto de la titolo: Vitikolturado anstataŭ Vitokulturado aŭ Vitkulturado. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:03, 30 jun. 2026 (UTC) |tempo = mardo 7 julio 2026 10:50 |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:27, 7 jul. 2026 (UTC) }} :{{kom}}Krome, en kelkaj el tiuj artikoloj estas longegaj listoj de ruĝaj ligiloj por vitvarioj, kiuj restos tiaj porĉiame. Indas revizio de la tuta artikolaro.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:03, 30 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo de tiu teksto. Neniel estas nur la longegaj listoj de ruĝaj ligiloj por vitvarioj, kiuj restos tiaj porĉiame. Estas multaj tajperaroj, el kiuj tiuj kiuj estas faritaj ligiloj, ekzemple "[[hekolitoj]]" (supozeble la homo celis ion kiel 'hektolitroj') plej elstaras ruĝe, sed tajperaroj sen ruĝa ligilo simple estas alikoloraj eraroj, sed ĉiukaze eraroj. Mi estus malpli drasta, se ĝis la fino de la pripensa semajno iu esperantisto ĝustigus ĉiujn tajperarojn (ĉi tie estus ankoraŭ du tagoj), sed kiu volus tion fari? Mi certas ke la aŭtomata guglo-tradukilo povas bone tajpi la vorton 'hektolitroj', do la lingvonivelo estas multe sub la kreaĵo de iu senkosta roboto. Sed problemo estas, ke la homo ŝajne ĉiam redaktas je nova anonima kanalo, do ne eblas bloki kanalon, kaj ne eblas decidi pri forigo de pluraj tekstoj, sed necesas ĉiujn titolojn unuope kopii ĉi-tien, por tiam decidi pri forigo - sed tio eblas per simplaj voĉdonoj, sen longe argumenti pri pluaj tekstoj. Ĉiukaze tre pena purigado. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:07, 5 jul. 2026 (UTC) :::Ĉiukaze: Ŝajnas ke sume temas pri 12 tekstoj/temoj, ĉar la sama anonimulo ankaŭ faris tute ekstere belan navigilon {{ŝ|Vinberkulturo en Italio}}, kiu listigis tiujn 12 ligilojn, kaj post kreo de la lasta (pri Umbrio, je 2026-6-30) ŝajne ne faris novajn tekstojn. Sed ankaŭ se la navigilo aspektas bone ordigita, la unuopaj aliaj 11 listaj paĝoj ĉiuj ŝajne estas same ĥaosaj kaj eraraj kiel la unua jam fokusita en VP:FA. Mi do estas {{por}} forigo de ĉiuj 12, kaj se fari tion, poste ankaŭ por forigo de la navigilo, kiu tiam ne plu havas sencon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:52, 5 jul. 2026 (UTC) Do {{Propono de forigo |artikolo = Vinberkultivaĵo en Piemonto |kialo = kaj * [[Vinberkulturo en Friuli-Venecia Giulia]] * [[Vinberkulturo en Sardio]] * [[Vinberkulturo en Sicilio]] * [[Vinberkulturo en Trentino-Alta Adiĝo]] * [[Vinberkulturo en Valle d'Aosta]] * [[Vinberkulturo en Veneto]] * [[Vitikulturado en Emilio-Romagna]] * [[Vitikulturado en Marko]] * [[Vitikulturo en Lombardio]] * [[Vitikulturo en Toskano]] Kialoj jam menciiĝis supre. Kaj se ĉiuj decidiĝis forpreni, ankaŭ {{ŝ|Vinberkulturo en Italio}} foriru. |subskribo = --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:06, 5 jul. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 12 julio 2026 20:06 (UTC) |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :Plus [[Vinkultivado en Kampanio]]. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:31, 7 jul. 2026 (UTC) ==Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de [[Fizalio]]== [[Fizalio]] ŝajnas esti en la sama situacio kiel "Meduzo" estis, kaj mi petas [[Vikipedio:Forigendaj artikoloj#Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de Meduzo|la saman solvon]] - kaŝon de la kopiitaj versioj post kiam mi anstataŭigos ĝin, kaj enmeton de ĝusta referenco al la kopiita artikolo kiel "Literaturo", se {{re|ThomasPusch}} aŭ iu alia havas ĝin. Cetere, la afero de "Meduzo" ankoraŭ ne estas tute solvita. La referenco estas metita, sed la kopiitaj versioj ne estas kaŝitaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:06, 1 jul. 2026 (UTC) Mi serĉis en miaj bretaroj, sed miaj paperaj jarkolektoj pri Kontakto finiĝas fine de 1996, do tiun pri 1998 6 mi ne havas. Mi ŝatas peti iun alian pri kaŝo de la dubindaj versioj de "Fizalio" - nur se en semajno aŭ du vere neniu administranto pretus fari tion, mi rekontakteblus por tamen krizokaze helpi. Sed ĉar mi estis implikita en la afero de "[[Meduzo]]", mi provos kaj supozeble sukcesos kaŝi la kopiitajn versiojn tie. Serĉante pri retaj arkivaj eldonoj de "Kontakto" mi ĵus ankoraŭ konsciiĝis, ke ŝajne ambaŭ arkivejoj www.gazetejo.org kaj www.bitarkivo.org estas mortintaj. Mi jam en aliaj diskutejoj demandis ĉu iu vidis iun noton aŭ aŭdis ion pri tio, kaj volas ripeti la demandon ankaŭ ĉi tie. Same mi alvokas ĉiujn aliajn, kiuj jam iom da jaroj estas esperantistoj, serĉi en siaj bretaroj pri iom pli novaj jarkolektoj pri Kontakto, almenaŭ pri ĉiuj ekde 1997 ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:16, 1 jul. 2026 (UTC) {{Farite}} Ĉiuj versioj de "[[Meduzo]]" antaŭ 14 05 2026 nevidigitaj. Pri "Fizalio" vidu supre. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 1 jul. 2026 {{kom}} '''[[RIPETO de ALVOKO]]''': mi alvokas ĉiujn, kiuj jam 28 jarojn estas esperantistoj aŭ kiuj aparte kolektis revuojn Kontakto, serĉi en siaj bretaroj pri la revuo «Kontakto 1998 / 6». Kaj bonus entute scii, kiu havas kiujn jarkolektojn de la revuo «[[Kontakto (revuo)|Kontakto]]». [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:52, 16 jul. 2026 (UTC) {{Farite}} Ĉiuj versioj de "[[Fizalio]]" antaŭ la novtraduko nevidigitaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:57, 16 jul. 2026 (UTC) :Multan dankon. Intertempe mi trovis ke oni povas libere elŝuti malnovajn numerojn de ''Kontakto'' de [[UEA]] mem. Sed en jaro 1998, numero 6 mi trovas neniun artikolon pri fizalioj. Eble la cito estis erara. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:31, 16 jul. 2026 (UTC) ::{{re|Arbarulo}} Koran dankon pro la atentigo ke oni (nun) povas libere elŝuti malnovajn numerojn de Kontakto de UEA mem. Mi provis pri n-ro 1998/6, senprobleme funkciis, kaj efektive ankaŭ mi tute ne trovis artikolon pri "fizalio" tie. Tio estas disturbiga. Se neniam estis artikolo de tiu temo en Kontakto 6/1998, ni eble senkaŭze buĉis la tutan malnovan tekston. Sed nun tiel okazis, kaj mi ne volus malvolvi la tutan procezon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:39, 22 jul. 2026 (UTC) :::Tio povas esti, kaj se ĝi estas, mi bedaŭras. Tamen multe pli verŝajne ĝi estis kopiita artikolo de iu alia revunumero. Almenaŭ laŭ mia neperfekta memoro, la artikolo estis en simila stilo al tiu de "Meduzo", multe pli taŭga por revuo ol enciklopedio. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:04, 3 aŭg. 2026 (UTC) ==[[Agatino]]== Denove [[Uzanto:Claudio Pistilli]] tradukis rekte el alia enciklopedio, kiu ne permesas tion. Ĉi-foje temas pri anglalingva Encyclopedia.com [https://www.encyclopedia.com/science/dictionaries-thesauruses-pictures-and-press-releases/agathinus-claudius], kiun li citis kvazaŭ normalan referencon. Krome li aldonis tute mensogan aserton, ke la artikolo uzis tradukon el la angla vikipedio. La unua alineo venas de nekonataj fontoj, nek Encyclopedia.com nek la angla vikipedio. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:00, 6 jul. 2026 (UTC) : {{forte por}} forigo ĝuste tial: piratkopiado plus mensogo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:35, 6 jul. 2026 (UTC) : {{por}} krom se iu entreprenos plene anstataŭigi la tekston per la memverkata aŭ per traduko el iu alia vikipedio (tio ĉi ne devas esti tro malfacile, en preskaŭ ĉiuj intervikioj la artikolo estas unu aŭ du paragrafoj; do, kiel kutime, temas nur pri tio, ĉu iu zorgas sufiĉe).--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 08:28, 11 jul. 2026 (UTC) : {{por}}: <small><small>«''[https://www.encyclopedia.com/termsofservice 2.1 All content and tools provided by Encyclopedia.com on the Services are protected by copyright, trademark and/or other applicable intellectual property and proprietary rights laws and are owned, controlled, and/or licensed by Encyclopedia.com. The Services are also protected by copyright, patent, trademark, and other applicable intellectual property and proprietary rights laws]''»</small></small> Tio klaras. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:16, 16 jul. 2026 (UTC) ::{{por|Por forigo}}. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:24, 17 jul. 2026 (UTC) :::Kvankam ĉi tie mankas la kutima kesto, mi tamen volas fini la diskuton pri tiu temo. Bedaŭrinde, la situacio klaras - klare kopirajtan tekston oni ne povas lasi, ankaŭ se oni fidele tradukis ĝin. Per la traduko la kopirajto ne malaperas. Do for, per 5 poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:43, 22 jul. 2026 (UTC) ::::{{farite}} la forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:44, 22 jul. 2026 (UTC) == [[Protipozo]] == {{Propono de forigo |artikolo = Protipozo |kialo = Mi ne certas ĉu tiu traduko de jam publikigita artikolo en retejo rajtas aŭ ne rajtas esti en Vikipedio. Ja temas pri iu germanlingva vikia retejo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:15, 9 jul. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 16 julio 2026 17:13 |forigita = jes |kialo de rezulto = per kvar poraj voĉoj, neniu kontraŭa aŭ duba. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:53, 3 aŭg. 2026 (UTC) }} :{{kom}}Poste ĝi necesos iom da vikiigo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:15, 9 jul. 2026 (UTC) :{{por}} Ŝajnas iu originala esploro, ne estas intervikioj, kaj la fontoj ne estas aŭtoritataj sciencaj gazetoj: anstataŭe, estas unu malnetaĵo ĉe vixra (kiu estas klono de [[arxiv.org]]), persona paĝaro de la esploristo, kaj iu Aŭstria sekteca vikio. Tre suspektinde laŭ mi. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 08:36, 11 jul. 2026 (UTC) :{{kom}}Estas malfeliĉa, tute nevikiigita teksto. Ne ŝajnas origina esploro de la esperanta tekstofarinto, sed pli baze, fakte estas traduko, eble aŭtomate farita, de la germanlingva teksto [https://anthrowiki.at/Protyposis], kiel jam aludis Kani - la retejo indikas ke ĉiuj tekstoj disponeblas laŭ kondiĉoj de [[krea komunaĵo]] BY-SA 4:0, do probable ne estas krimo kopii tutan tian tekston, sed la demando tamen estas, kiun utilon la teksto havos en esperantlingva vikia enciklopedio post forta, ne nur iometa vikiigo. Se la teksto rajtos resti, tiam probable en vikifontaro, ne en la ĝenerala vikipedia branĉo (kvankam mi dirus ke tia ekstreme filozofia eseo ankaŭ tie ne utilos al multaj averaĝaj esperantistoj). Mi supozas ke la farinto estas bonvolema esperantisto kaj naiva vikipedia novulo, sed tamen la teksto en tiu formo ne taŭgas ĉi tie. Kaj mi, kara Goren, estus singarda pri etikedigo de "sekteca vikio" - nomi ion "sekteca" estas forta akuzo kaj signifa ofendo, kaj laŭ mi en enciklopedio simple nomi iun asocion aŭ projekton sekteca nur eblus en la formo «la aŭstra gazeto ''Der Standard'' en julio 2023 nomis la vikion ''anthrowiki.at'' "sekteca"» (kun ligilo al gazeta artikolo, kiu tute ne ekzistas, mi nur inventis la aserton) aŭ «la ŝtata prokuroro de Vieno en majo 2026 deklaris la vikion ''anthrowiki.at'' "sekteca"» (ankaŭ kun ligilo al reta oficiala komunikaĵo). Tiam eblas noti, ke tiuj institucioj havis tiom fortan, akuzan opinion, kiu eble ĝustas eble ne. Sed tute ne necesas diskuti pri suspekto de sekto - la teksto simple en tiu formo ne estas por vikipedio (do {{por}} forpreno el vikipedio). Konciza esperanta teksto pri "la germana fizikisto [[Thomas Görnitz]]" povus eniri la vikipedian paĝaron, kun internaj ligiloj al la paĝo [[Carl Friedrich von Weizsäcker]] ktp., kun iom da eksteraj ligiloj kaj kun referencoj, kiuj ebligas objektive sekvi la informfontojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:15, 16 jul. 2026 (UTC) ::Nu, mi ne uzas vorton "sekteca" en tiu senco ke ĝi estu forta akuzo, pli en la senco "niĉa", "servanta al malgranda komunumo de entuziasmuloj de iu malvasta ideo". Kaj en tiu ĉi senco mi pensas ke la vorto tute taŭgas, ĉar efektive temas pri tre malvasta komunumo kaj nocioj ne konataj ekster ĝi. Iuokaze, miaj suspektoj pri originala esploro kaj nescienceco validas kaj, almenaŭ, meritas rekontrolon, ĉu oni konsentu kun mia uzo de terminoj, ĉu ne. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 18:39, 24 jul. 2026 (UTC) :{{kom}} Mi ankoraŭ alskribis la vikipedian novulon [[:uzanto:GeorgHennemann|GeorgHennemann]], kiu kreis la tekston kiel anonimulo, ne estas krimo foje ne ensaluti, kaj kiu kreis duan konton Ĝorĝo, kiun mi ne konsiderus ŝtrumpopupo, ĉar la homo tie klare indikas ke li estas GeorgHennemann. Estus bone ne tute perdi la homon, kvankam tiu ĉi lia kontribuo estas malfacile tenebla... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:36, 16 jul. 2026 (UTC) ::{{por|Por forigo}}. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:23, 17 jul. 2026 (UTC) :{{kom}} Estas strange ke nun la vikipedia sistemo asertas ke uzanto GeorgHennemann tute ne ekzistas, kvankam lia uzantopaĝo kaj diskutpaĝo ekzistas, tie ankaŭ estas pli malnovaj notoj de Kani kaj mia noto de antaŭ 6 tagoj. :* {{uzanto2|GeorgHennemann}} :Se estas tia teknika konfuziĝo, mi ne certas ĉu la homo entute vidas mian noton. Sed tio ne ŝanĝas la netaŭgecon de la teksto. Mi ankoraŭ povas atendi 4-8 tagojn, ĉu Georg sukcesos ensaluti, ekz. per dua konto Ĝorĝo aŭ per tria konto, kaj ĉu li ankoraŭ provos ŝovi la tekston al vikifontaro. Sed kompreneble ankaŭ povas esti ke homoj fine de julio ferias tri semajnojn. Kvar voĉoj subtene al forigo de la teksto de tiu ĉi projektoparto ĉiukaze jam estas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:05, 22 jul. 2026 (UTC) ::Daŭre, [[uzanto:GeorgHennemann]] kaj [[uzanto-diskuto:GeorgHennemann]] estas, sed kontribuoj • alŝutitaj dosieroj • globala kontribuado rezultigas respondon "Uzanto-konto "GeorgHennemann" ne estas registrita." Intertempe "4-8 aldonaj tagoj" longe pasis, fakte pasis 12. Neniu Georg Hennemann respondis mian kontaktoprovon, eble li tuta aŭguston ferias, aŭ li malinteresiĝis pri vikipedio kaj neniam ajn revenos, sed tiom longe ni ne povas atendi. Mi post horo forigos la tekston - ĵus mi vokiĝas for de la komputilo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:53, 3 aŭg. 2026 (UTC) == [[Dunst Veturigvojo]] == {{Propono de forigo |artikolo = Dunst Veturigvojo |kialo = Suspektinda kaj dubinda enciklopedia gravo. Temas pri nur kampara vojo, kiu ne estas menciita en la anglalingva artikolo pri la urbo. Estas neniu referenco. La dua fonto estas falsa, ĉar tie oni ne mencias tiun vojon. El la dua fonto la kreinto, anonimulo, elprenis la foton, kio starigas la demandon pri la rajto publikigi ĝin. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 13:03, 13 jul. 2026 (UTC) |tempo = lundo 20 julio 2026 13:10 |forigita = jes |kialo de rezulto = kun 4 poraj voĉoj, neniu duba aŭ kontraŭa [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:48, 22 jul. 2026 (UTC) }} :{{kom}}La sama anonimulo kreis plurajn artikolojn pri Dunst aŭ Dunzst kvazaŭ omaĝo al iu familio.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 13:03, 13 jul. 2026 (UTC) :{{por}} forigo pro dubinda enciklopedia gravo. Per "datenkverado" (la vorto ne ekzistas!) en Google Maps eblas vidi ke la vojeto vere estas kampara vojo de 800 m, 5 km okcidente de la centro de West Bend. La dua fonto jes mencias la vojeton, per montro de la foto pri stratsigno, fotita en 2006, sen iu indiko kiu liberigus la foton de kopirajto, do ĝi estas kontraŭleĝe en la komunejo. Se oni denuncas la fonton de la foto (de 2006, en p. 28) kaj la tutan PDF-dosieron [[https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/eb/Our_Wisconsin_ancestors_The_German_immigrants_of_the_1880s.pdf Our Wisconsin ancestors: The German immigrants of the 1880s "Copyright 2009"]], oni supozeble tre rapide rezultigus forigon de la bildo. La PDF-dosiero ŝajne estis alŝutita al la komunejo kaj jam estas forigita, prave, ĉar "Copyright 2009", sed per la truka URL "wikipedia/commons/e/eb/.." oni tamen ankoraŭ povas vidi la forigitan bildon. Eĉ se la anonimulo farus al si la penon krei e-lingvan tekston pri la urbo West Bend ([[d:Q989459]]) aŭ pri la sudokcidente najbara loĝloko West Bens ([[d:Q7984429]]), tamen la kampara vojo estus plene sensignifa, eĉ en la tuta interreto nur menciinda en tio ke sur kantona vojo Z iom norde de la vojeto en 2024 okazis [https://www.fox6now.com/news/town-west-bend-crash-26-year-old-driver-dead] trafikakcidento. Do la bildo kaj la URL al la jam forigita PDF-dosiero de kopirajta presaĵo de 2009 estas kontraŭleĝaj, sed baze la tuta temo estas ridinde bizara. Plus aŭtomata mistraduko "datenkverado", vere fuŝa paĝo. Ke la teksto ankoraŭ estas {{ŝ|orfa}} (nur unu paĝo ligas al ĝi), {{ŝ|ĝermeto}} (du frazoj estas tro malmulte eĉ por artikola ĝermo), la {{ŝ|Informkesto urbo}} havas erarojn kaj la teksto nur havas kategorion "Usono" (nu, eblus kategorio "Viskonsino", ankaŭ ne pli konvinka, aŭ oni povus ekstre krei kategorion por la paĝo [[Kantono Washington (Viskonsino)]], sed ekstre krei kategorion por kampara vojo de 800 metroj??). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:08, 16 jul. 2026 (UTC) ::{{por|Por forigo}}. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:23, 17 jul. 2026 (UTC) : {{Por}} forigo. Mankas menciindeco. [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q140449374&action=history Q140449374] Mi forigproponis ankaux la PDF-dosieron. [[:c:File:Our Wisconsin ancestors The German immigrants of the 1880s.pdf]] Pri la bildo mi ne certas ... se gxi estas fotita dum jaro 2006 tiam gxi estas nepre forigenda, sed gxi aspektas malnova. [[:c:File:Photo of Dunst Drive text.png]] -- [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:12, 22 jul. 2026 (UTC) ::{{re|Taylor 49}} Pri la foto al ni ne necesas tre zorgi. Mi dirus ke ĝi estis diĝite fotokopiita - tiam la rastrumigo faras tian rezulton, kiu estas lumjarojn de brila sunplena kolorfoto. Sed la sola foto ne estas granda problemo en la komunejo. Se ĝi restas kelkajn monatojn aŭ jarojn, ĝi ne damaĝas. Sed iam venos principemulo kiu argumentas "ne sufiĉas supozi ke iu foto eeeeble estas 5 jara, eble 20 jara, eble 30 jara aŭ 100 jara - necesas pruvi kiu estas la fonto, en kiu jaro estis la unua publikigo, kiu estas la fotinto, kiam li mortis, kaj ĉu ekde tiam jam pasis 70 jaroj. Sed tio ne estas nia problemo. Ni nun havas 4 voĉojn por forigo, en feria tempo, kie homoj ankoraŭ pli malmulte sidas ĉe komputiloj ol kutime... Meze de l' somera tempo 4 poraj voĉoj pli ol sufiĉas por fini diskuton. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:44, 22 jul. 2026 (UTC) ::: {{kom}} La dosiero estas forigita, surprize rapide: [[:c:Commons:Deletion_requests/File:Our_Wisconsin_ancestors_The_German_immigrants_of_the_1880s.pdf]] kaj la bildo ankaŭ. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:53, 3 aŭg. 2026 (UTC) ::::Dankon pro la raporto, Taylor. Do, ĉiu fantomaĵo nun forbalaita. Ĉio en ordo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:44, 3 aŭg. 2026 (UTC) == Dubinda aserto pri Ilja Ehrenburg == La artikolo pri [[Ilja Ehrenburg]] enhavas t.n. "interesaĵon" kun dubindaj fontoj: ke li estus membro de la [[Sovetia enketo pri la Masakro de Katin (1943-1944)|Burdenko-komisiono]]. La artikolo mem kompreneble ne estas forigenda (mi mem ĵus aldonis mencion de la "Nigra Libro"), sed tiu dubinda aserto estas forigenda se ne trovebla pli fidinda konfirmo. Vidu [[Diskuto:Ilja Ehrenburg|la diskutpaĝon]]. [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 07:43, 23 jul. 2026 (UTC) :La dokumentoj de tiu ĉi komisiono estas [https://ru.wikisource.org/wiki/Сообщение_Специальной_Комиссии_(Бурденко) delonge publikigitaj] kaj estas klare ke Ilja Ehrenburg ne estis ĝia membro. Sed la pola nacia mito estas bazita sur ideo de "eterna lukto" kontraŭ "precipaj malamikoj de la pola popolo": rusoj, germanoj, ukrainoj kaj judoj. La pola naciisto ĉiam klopodas substreki ke mortigadon de poloj partoprenis tiuj ĉi nacioj, do la judo Ilja Ehrenburg iĝis unu el sennombraj viktimoj de tiu ĉu naciisma deliro. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 09:04, 23 jul. 2026 (UTC) ::Kial vi diskutas ĝin ĉi tie kaj ne en diskutpaĝo de la artikolo mem? Kaj, pli ĝenerale, kial vi diskutas ĝin entute? Unu el bazaj principoj de Vikipedio ekde ĝia koncipo estas ke dubindaj kaj malbone pruvitaj asertoj pri homoj ne estu disputataj, sed tujforigataj. Se aperos novaj pri kredindaj fontoj, oni povas realdoni ilin, sed dumtempe oni zorgu, ke Vikipedio ne iĝu kalumnejo. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 20:37, 23 jul. 2026 (UTC) :::Dankon al vi ambaŭ. Ĝenerale mi konsentas kun vi, Goren, sed ĉi-kaze mi hezitis kaj volis havi iom pli vastan diskuton. Plue, mi ankaŭ volis plikonigi tiun misan kontribuon, ĉar mi suspektas ke troviĝas pluraj pliaj similaj misfamigaj asertoj, kiujn indus elsarki. Jen ekzemple mi vidas ankaŭ ĉe [[Roman Ŝuĥeviĉ]] iun asertatan ligon al la [[masakro de Katin]], pri kiu mi havas dubojn. Sed mi ne estas sufiĉe sperta pri la temo por prijuĝi tion. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 21:21, 23 jul. 2026 (UTC) ::::Biografioj ne estas la samo kiel la resto de vikipediaj temoj. Se vi vidas ion suspektan en biografio, simple forigu ĝin. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 00:38, 24 jul. 2026 (UTC) :::::Bone. Mi forigis la falsan akuzon pri Ehrenburg, kaj ankaŭ la dubindan frazon ĉe Ŝuĥeviĉ. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:01, 24 jul. 2026 (UTC) Ĉiu aserto en la enciklopedio (do en la scienca verko) havu referencon al fidinda fonto, kiu konfirmas ĝin. Ĉiuj senfontaj asertoj estas forigendaj kaj tute ne gravas ĉu temas pri biografio aŭ ne. La scienco ne konas tian distingon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:00, 24 jul. 2026 (UTC) Postokaze {{por}} la forigo de la propaganda, misinformiga aserto, kaj {{por}} la procedo dubokaze prezenti la kazon ĉi-tie. La artikola diskutpaĝo kompreneble ankaŭ estas bona loko por dokumentigo pri farata forigo, sed estas preskaŭ 400 000 diskutpaĝoj kaj ke iu kun taŭgaj konoj tuj vidus diskutpaĝan alvokon, estas ne atendeble. Cetere, pri la teksto pri la [[Sovetia enketo pri la Masakro de Katin (1943-1944)|Burdenko-komisiono]]: Laŭ la kutima esperanta latinliterigo de rusaj nomoj la komisionestro ne nomiĝis Nikolai, sed [[Nikolaj Burdenko]]. Same, Stanislav Kuchinsky en esperanta latinliterigo devus esti Kuĉinskij (Кучинский), multaj pliaj nomoj ankoraŭ simile estas ne bone latinliterigitaj sed simple kopiitaj el angla teksto, aldone mi hazarde trovis tajperaron "kons", kiu devus esti "konis", sed tre probable estas pliaj mistajpoj, kiujn mi nun ne povas trovi, ĉar mi devas foriri de mia komputilo... Sume: la teksto pri la komisiono estas plian fojon revizienda! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:46, 24 jul. 2026 (UTC) == [[UTK]] == La internacia simbolo por [[Universala Tempo Kunordigita]] estas '''UTC''', nenio alia. Ĝi ne estas mallongigo, sed simbolo uzenda senŝanĝe. Vidu ĉe: [[Diskuto:Universala Tempo Kunordigita]]. Same kiel ni ne povas inventi proprajn "esperantajn" simbolojn por ĥemiaj elementoj, aŭ niajn proprajn landokodojn (eble "www.esperanto.ge" por Germanio, ".es" por Estonio kaj ".hi" por Hispanio?), ni ne povas inventi privatajn horzonojn. [[UTC+02]] estas nomo de horzono laŭ internacia normo. "UTK+02" havas neniun bazon kaj estas forigenda el Vikipedio. Bonvolu forigi ĉiujn artikolnomojn kiuj uzas "UTK" anstataŭ la ĝusta '''UTC''' (kaj bloku tiujn nomojn kontraŭ re-kreo!). Dankon! - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 21:02, 23 jul. 2026 (UTC) :Mi konsentas kaj faros. Kvankam mi foje havis diskuton kun Arbarulo, ĉar mi ne volis krei alidirektilon de malĝusta al ĝusta titolo, kaj Arbarulo argumentis ke estas nenio kontraŭ krei alidirektilon de malĝusta al ĝusta titolo. Sed diskuti ĉi tie pri ĝusteco de la mallongigo UTK por [[Universala Tempo Kunordigita]] ne indas - eble la kodo UTK estas en iu malnova poŝlibro "La Jaro" el Antverpeno aŭ en iuj vortlistoj de la esperantistaj radioamatoroj, sed probable ne, kaj ĉiukaze ne estas indikitaj tiaj referencoj en Vikipedio, kaj plej probable neniu konas iujn. Tial ne indas pli longe cerbumi, sed simple viŝi la manplenon da alidirektiloj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:22, 24 jul. 2026 (UTC) :{{farite}} Ĉiuj alidirektiloj, kiujn mi trovis, estas for, kaj ĉiuj paĝoj estas protektitaj kontraŭ novkreo. Tio koncernas ĉiujn plenjn horojn kaj ankaŭ la ekstrajn [[UTC+05:30]] kaj [[UTC-03:30]]. Se estas ankoraŭ iuj specialaj horzonoj, je finaĵoj :15, :30 aŭ :45, tiam mi ĉiukaze ne trovis iujn alidirektilojn UTK tien. Se iu tamen ankoraŭ trovas ion ajn, mi dankemas pro indiko. Mi persone nun post horo estos en viki-paŭzo, por probable 8 tagoj, sed unu semajno pasas tre rapide... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:01, 24 jul. 2026 (UTC) ::Koran dankon, do ĉio en ordo nun! Havu belan feriadon! - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 17:21, 24 jul. 2026 (UTC) == [[Gino Carugati]] == {{Propono de forigo |artikolo = Gino Carugati |kialo = Denove artikolo de anonimulo ligita al Lierna, sen ligo al la itala aŭ alia lingvo, sen referencoj konstateblaj (nur unu pli malpli konstatebla) |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:02, 24 jul. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 31 julio 2026 21:22 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:26, 29 aŭg. 2026 (UTC) }} :{{kom}}Ne estis mi kiu markis la artikolon kiel diskutenda.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:02, 24 jul. 2026 (UTC) :{{malforte kontraŭ}} forigo. Ŝajnas ke la teksto estis kaŝa provo enkonduki iun nekonatan "familion Guzzi de Lierna" al la esperanta Vikipedio. Tiu aspektas manipulo, sed krome la teksto eble estas savebla (malgraŭ ke la vorto Lierna aperas en ĝi, kio jam vekas impulson tuj forigi ĉiun tekston), se ankoraŭ eblas trovi eksteran referencon - kaj malgraŭ la suspektiga strangaĵo ke la itala vikipedio ne (jam) havas tekston pri la homo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:49, 25 jul. 2026 (UTC) :{{forte por}} Stranga teksto. Tute sen ekstera ligilo, kvankam ekserĉante oni tuj trovas eksteran fonton [https://www.frontedolomitico.it/Uomini/protagonisti/CarugatiGino.html de la retejo ''frontedolomitico.it'']. En la "referencoj" tiu fontoteksto citiĝas kiel "Archivio Franco Licini, Serafino Carugati detto Gino, en Fronte Dolomitico. Uomini e protagonisti della Grande Guerra." Kial puraj nudaj italaj vortoj, sen ligilo al la interreta teksto, se ni ĉiukaze estas en la interreto??? Ĉiukaze la ekstera teksto nur temas pri patriotisma soldato, fiera oficiro, dekstrema glorigo de armeo. Nenio pri poezio. La esperantlingva laŭdado pri la sentema poeto kaj lia altnivela poezio povas ŝajni konvinkaj, sed se ne haveblas iu ajn romanista, literaturscienca juĝo de neŭtrala sciencisto aŭ literaturĵurnalisto, la tuto tre fiodoras je blufo. Ke "Vikidatuma ero ne [estas] trovita", pli suspektigas. Ĉar jes troveblas alia paĝo, almenaŭ en vikio lmo.wikipedia.org, do en la [[lombarda]] kun noto [[:lmo:Gino Carugati|20 jul. 2026: A09 forigis paĝon Gino Carugati. Kialo: "Vandalism (steward action): LTA - long term abuse"]] Ke malgraŭ la ekzisto kaj forigo de lombarda teksto ne estas vikidatuma ero, en kiu se ĝi estus oni ankaŭ notus pliajn forigojn el aliaj branĉoj estas plia fuŝo. La aserton, ke farinto de la teksto estis la maligna, manipulanta [[:en:Wikipedia:Long-term abuse/Alec Smithson|forbarito Alec Smithson]] mi ĉi tie facile kredas. Sume: senbaza blufo! {{forte por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 3 aŭg. 2026 (UTC) ::Mi rekonsideras mian malfortan voĉon kontraŭ forigo, kiu fakte konsideris la belajn laŭdojn pri poezio, kaj mi ĉiukaze ligis mian voĉon al kondiĉo ke "ankoraŭ eblas trovi eksteran referencon" (pri la literaturaj asertoj). La fonto kiun Thomas trovis, fakte pruvas nur la glorigon de armeo kaj soldateco. Do, rekonsiderante mi sen iu pruvo ke la homo iam verkis poezion kiun aliaj fakuloj nomas elstaraj kaj kun ĉiuj fuŝoj de Alec Smithson pledas por normala {{por|forigo}}. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:31, 3 aŭg. 2026 (UTC) :::{{kom}} Mi vere frustriĝas pro la nekontroleblaj fuŝaj referencoj. Kiel "Redazione Orobie, I 100 anni del Cai Grigne, en Orobie, 31 januaro 2024." Sed guglante la italajn vortojn, oni elvenas al tute konvinka ekstervikipedia paĝo en kiu legeblas la tuta artikolo, [https://www.orobie.it/articolo/2024/01/i-100-anni-del-cai-grigne/47354/ en retejo ''orobie.it'']: tamen ankaŭ tiu konvinka informfonto nur konfirmas ke la homo estis alpisto, montmigranto kaj gvidanto de montmigraj grupoj. Do se neitalaj esperantistaj vikipediistoj detektive mem trovas ĉiujn referencojn, forĵetas ĉion pri poezio kaj nur lasas ke la homo estis gvidanto de montmigraj grupoj, tiam restus artikola ĝermo de tri frazoj, kiu ankoraŭ estus kritikinda artikola orfo. Granda laborinvesto por minimuma rezulto. Kun risko ke tiu Alec Smithson poste sekrete alvenos kun anonima konto kaj tamen aldonos siajn ŝatatajn blufajn, fabelajn pseŭdoinformojn. Tial sekurocele mi lasas mian voĉon ĉe pledo de forigo. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:04, 4 aŭg. 2026 (UTC) ::::{{re|Kani}} Vi mem diskutigis la tekston kaj mem restis tute neŭtrala. "Nur" mi kaj Aidas esprimiĝis. Mi sentus min iom puŝanta se mi kiel unu el du voĉoj por forigo forigus ĝin. Ĉu vi ne volus ankoraŭ esprimiĝi? Aŭ vi povus forigi la tekston, notante ke du aliaj uzantoj voĉdonis por... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:35, 29 aŭg. 2026 (UTC) :::::{{por}} Tio treege odoras je la konataj Lierna-fuŝaĵoj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 21:58, 29 aŭg. 2026 (UTC) == Ludovikaĵoj == Kion fari pri la kontribuoj de {{u|Ludovica1}} (esperantisto [[Armando Zecchin]]) en nia Vikipedio? Dum la kvin jaroj ĝis sia forpaso li tre aktivis, verkante artikolojn en granda kvanto – sed kun varia kvalito – en nia Vikipedio, ĉefe pri kristanaj temoj. Diversaj liaj tekstoj havas malsamajn karakterojn: iuj estas ĉefe ''faktotekstoj'', aliaj pli ''apologioj'' aŭ ''cerbumadoj''. # Tipaj problemoj en ''faktotekstoj'' de Ludovica1 estas: Lingvaj eraroj, italismoj, manko de vikiigo, kelkfoje strangaj ĝis nekompreneblaj vortumoj, referencoj tute mankantaj aŭ malfacile alireblaj, ne rete legeblaj. Tia teksto povas esti baze savebla; tipe necesas: korekti erarojn, vikiigi, kontroli referencojn kaj intervikiajn ligilojn, kaj laŭokaze fortondi tro strangajn aŭ netaŭgajn partojn. # Aliaj teksto(parto)j de li havas pli profundajn problemojn pro neneŭtraleco. Ofte temas pri ia [[apologio]]: defendo de kristanismo/eklezio kontraŭ iu (reala aŭ imagita) kritiko: "Scienco kontraŭdiras religion – Jes, sed iuj sciencistoj ja estas kredantaj kristanoj." "La eklezio persekutis kaj masakris judojn (ciganojn, paganojn, protestantojn, alipensulojn...) – Jes, sed la papo ja petis pardonon, ni pardonu unuj la aliajn." – Tiuj tekstoj estas videble forte unuflankaj kaj neenciklopediaj, ofte originale verkitaj de li kaj sen intervikiaj ligoj. Tipe, tiujn tekstojn ne eblas "savi" sen komplete reverki de nulo. # Iuj tekstoj estas pli ''cerbumadoj'' aŭ eseoj, donante pli da demandoj ol respondoj: "Kiel ni interpretu rakontojn pri kapoportantaj sanktuloj?" "Ĉu oni rigardu Jesuon kiel ribelulo, rabeno, ĉarpentisto aŭ kiel filo de Dio?" Tiaj malfermaj demandoj ne bone taŭgas por enciklopedio. Laŭ la normalaj reguloj de Vikipedio validus por Ludovica1, same kiel pri ĉio alia: Faktotekstoj kun sufiĉa kvalito kaj taŭgaj referencoj restu. Neenciklopediaj, religie propagandaj aŭ strangaj, nekompreneblaj partoj estas forigendaj. Tamen kontraŭ la forigo oni povus argumenti: (1) ke tio malrespektas la grandan laboron kiun li faris, kaj (2) ke ĝi malpliigas la kvanton de artikoloj en nia Vikipedio (aliflanke pliigas la kvaliton). Kion fari? Jen kelkaj konkretaj ekzemplaj de liaj tekstoj: * [[Scienculoj inter la katolikaj monaĥoj kaj pastroj]], listo, sen intervikio * [[Antisemitismo kaj Eklezio]], sen intervikio * [[Giacomo Leopardi kaj la Virgulino Maria]], sen intervikiaj ligoj, pri unu poemo, eble taŭgas por Vikicitaro? * [[Maksimiliano Kolbe kaj Framasonismo]], iuspeca apologio (mi ne bone komprenas la intencon) * [[Tomismo]], longa faktoteksto, polurenda, probable pli bone devus nomiĝi "Tomasismo" Antaŭvidante viajn komentojn, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 18:23, 3 aŭg. 2026 (UTC) :Mi ĉiam avertis pri la kaprica lingvaĵo, kaprica katolika misiemo per vikipediaj tekstoj kaj misuzo de "artikoloj" por disverŝi personajn multfrazajn opiniojn kaj subjektivajn cerbumadojn de tekstoj faritaj de konto Ludovica aŭ Ludovica1. Tial mi tre subtenas pli energie forigi la plej draste "neenciklopediaj, religie propagandaj aŭ strangaj, nekompreneblaj tekstoj". Tamen mi supozas ke ne eblas blinde forĵeti tekston nur surbaze de la fakto de uzanto de konto Ludovica aŭ Ludovica1 komencis ilin. Do necesos unuope prezenti titolojn ĉi tie kaj unuope voĉdoni pri ili. Kaj mi havas zorgon ke tio sume konsumos amason da redaktista tempo kiu mankos en normala redaktado, kaj povus malfunkciigi la forumon VP:FA pro tio ke simple la inundo da titoloj tute subakvigas la forumon. Sed mi ne vidas alternativon. Jes eblas simple voĉdoni, sen longe argumenti, kaj profundiĝi en detalojn nur kiam rezulto de voĉdono estos tre malsamopinia... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:42, 3 aŭg. 2026 (UTC) ::Fakte temas pri plurcent artikoloj – ĝuste nun, pli ol tricent paĝoj enhavas la averton {{ŝ|Ludovica}}! ::Jen kelkaj ekzemploj de artikoloj kiuj estis (kun profunda reverkado) levitaj al pli akceptebla kvalito: [[nodo de Salomono]], [[hundokapuloj]], [[Simono de Trento]]. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 21:43, 5 aŭg. 2026 (UTC) :::Nun (aŭg. 2026) pli ol tri cent paĝoj havas la averton {{ŝ|Ludovica}}: Jen [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciala%C4%B5o:Kio_ligas_%C4%89i_tien%3F/%C5%9Cablono:Ludovica&limit=500 listo de paĝoj kun la averto]. :::Stato de reviziado de "Ludovikaĵoj" estas nun en aparta paĝo: [[Uzanto:Moldur/Ludovikaĵoj]] Por tuj komenci la voĉdonon: === Scienculoj inter la katolikaj monaĥoj kaj pastroj > [[Sciencistoj inter katolikaj klerikoj]] === * [[Scienculoj inter la katolikaj monaĥoj kaj pastroj]], listo, sen intervikio :{{por|por forigo}} Mi ne vidas la neceson. Kial ne Scienculoj inter protestanaj monaĥoj kaj pastroj, scienculoj inter budhismaj monaĥoj kaj pastroj ktp.? --aldonis, sen aparta subskribo ĉi tie, Kani je 23:46, 5 aŭg. 2026 (UTC) ::Nu, sendube la ideo estas spiti al tiuj ateistoj kiuj difinas ke religioj estas la '''malo''' de ĉiuj sciencoj. En tiu misiemo fakte tute novspecaj listoj [[scienculoj inter luteranaj monaĥoj kaj pastroj]], [[scienculoj inter budhismaj monaĥoj kaj pastroj]], ... kalvinanaj ... ortodokse kristanaj ... ŝintoismaj ktp. ... estus tute bonvenaj aldonaj paĝoj. Sed la demando estas ĉu la granda peno teni aktualan tian liston pravigas la misian celon de homo jam dek jarojn morta. Ĝi estus pravigita maksimume se ĝi estas pli-malpli sola rimedo eviti ke esperantaj vikipediaj tekstoj pri sciencistoj eterne restos [[vikipedio:orfo|artikolaj orfoj]]. Sed estus multe malpli simple se ni ne estus la solaj kiuj vivtenos tian liston, sed almenaŭ en unu el la kvin plej larĝaj vikipediaj lingvobranĉoj estus ankaŭ tia paĝo. Tial mi estas {{malforte kontraŭ}} forigo se troveblas vikidatuma ero kaj almenaŭ unu alilingva listo pri la sama temo ene de la restaj du tagoj de la semajna limdato, kaj estas {{forte por}} forigo se ne. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:37, 10 aŭg. 2026 (UTC) :::Mi ne kredis ke tiel estos, sed esplore mi ĵus malkovris ke estas [[:es:Anexo:Científicos del clero católico]], [[:en:List of Catholic clergy scientists]], [[:it:Scienziati del clero cattolico]], kaj kvar pliaj listoj, kaj aldone estas [[:en:Category:Catholic clergy scientists]], [[:pt:Categoria:Clérigos-cientistas católicos]], [[:ro:Categorie:Preoți romano-catolici în știință]] kaj ankoraŭ ses pliaj kategorioj. Tiam, mi timas, mi devos resti ĉe mia voĉo {{Malforte kontraŭ|malforte kontraŭ}} forigo. Eĉ se ni tamen voĉdonos forigi la liston, mi nun ankoraŭ por la sekvaj du tagoj ligas la esperantan paĝon al la sep alilingvaj... Se ni decidos ne forĵeti la liston, ni povos pripensi ĉu unuformigi la titolon al la aliaj ekcidenteŭropaj lingvoj per nova titolo "Scienculoj" aŭ pli bone "Sciencistoj inter katolikaj klerikoj"... Se ni ĉiukaze forĵetos la liston ne indas la laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:49, 10 aŭg. 2026 (UTC) ::::Tamen nun necesas konstati ke leginte en la alilingvaj vikipedioj estos nul ŝancoj pri kompareblaj [[scienculoj inter luteranaj monaĥoj kaj pastroj]], ... budhismaj, ... islamaj, ... judaj, ... kalvinanaj, ... ortodokse kristanaj, ... hinduismaj ... ŝintoismaj: almenaŭ en la angla kaj hispana vikipedioj estas iuj listoj kaj kategorioj pri sciencistoj kiuj private praktikis iujn el tiuj religioj, sed se islamaj sciencistoj, tiam ĉiukaze ne estis profesiaj sciencistoj kaj profesiaj imamoj aŭ muftioj, se judaj sciencistoj, tiam ĉiukaze ne profesiaj sciencistoj kaj profesiaj rabenoj. Sed la katolika religio ŝajne bone taŭgis ke pastroj, kardinaloj, monaĥoj kaj abatoj povis samtempe profesie esplori pri botaniko, genitiko, zoologio, astronomio, optiko aŭ fiziko ĝenerale. Eble unuopaj esceptoj povus definiĝi, ekzemple [[Baruĥ Spinozo]], kiu studis en juda teologia jeŝivo, ĝis pro la interesiĝo pri multaj aliaj sciencoj li estis elĵetita de tie. Do tamen ne tro bona ekzemplo. Sed eblas senĵaluze konstati ke estas aparta granda grupo de katolikaj klerikoj kiuj iĝis elstaraj sciencistoj... - eble en nuna Irano aŭ Afganio inter la profesoroj de juro estas signife multaj kiuj estas profesiaj ajatoloj. Tio facile imageblus, ĉar la [[ŝario]] ne vere dividas inter religia kaj civila juroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:11, 10 aŭg. 2026 (UTC) :::::{{kontraŭ}} forigo. Min konvinkas ne la listo de Ludovica, sed la alilingvaj listoj. Sed: la listo, por esti praktike uzebla, devas nepre esti ordigita, kaj esti en modelo 1. nomo, 2. vivdatoj kaj 3. konciza priskribo. Do ankoraŭ atendas laboro, ĝis la turo estos vere preta. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:39, 14 aŭg. 2026 (UTC) ::::::{{kom}} Ke la listo, por esti praktike uzebla, devas nepre esti ordigita, estas tute prava argumento. Sed ordigi la liston estas multe pli malgranda investo ol tute tralabori enhavan tekston kiel ĵus faris Moldur pri alia "Ludovikaĵo". Mi pensas, rigardante la sep relative konvinkajn alilingvajn listojn kaj 9 kategoriojn, ke jes pravigeblas lasi pluvivi tiu-ĉi esperantan liston, en interlingve komparebla formo. Mi jam metos skeleton de A-Z-ordigo, kaj iom post iom la listeroj povas eniri tien... Ankaŭ imageblas enkonduka teksta alineo, kiel antaŭ la angla listo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:10, 14 aŭg. 2026 (UTC) :::::::{{komento|Plia komento}} Nun la ĝisnunaj listeroj (en subjektiva elekto de Ludovica) jam estas en alfabeta ordo, kaj eblas kompari ilin kun la "neludovikaj" alilingvaj listoj. En la ektransformo mi kompreneble ankoraŭ miris pri pliaj asertoj. Ekzemple Ludovica asertas ke ekzistas katolika '''"ordeno de sankta Barnabaso"'''- Pri ĝi mi nenion ajn trovis en la multlingva vikipedio kaj en vikidatumoj ĝis nun, nek pri "order of Saint Barnabas", nek "Orden des Heiligen Barnabas", nek "ordre de Saint-Barnabé" ktp, ankaŭ en la angla kategorio "category:Catholic monastic orders" kaj ĝiaj subkategorioj mi trovas tute neniun spuron. Ĉu iu havus suspekton ke io povus ekzisti pri tia grupiĝo, aŭ ĉu estas kompleta blufo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:33, 15 aŭg. 2026 (UTC) ::::::::estas la [[Barnabitoj]]. - Amike [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:08, 15 aŭg. 2026 (UTC) :::::::::Aĥ, tio estas tre bona trovo. Koran dankon! Vi vere iĝas fakulo por supera administra kariero en la [[Roma Kurio]]! Super. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:33, 17 aŭg. 2026 (UTC) === [[Antisemitismo kaj Eklezio]] === * [[Antisemitismo kaj Eklezio]], sen intervikio :Oni povus ligi tiun artikolon al Antisemitismo religioso en hispana aŭ Religious antisemitism en angla, alinomante ĝin al Religia antisemitismo kaj aldonante iom pri islama antisemitismo. Ĉiuokaze revizienda.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:44, 5 aŭg. 2026 (UTC) ::{{por|por}} alinomigo al [[religia antisemitismo]] kaj savo de la teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:12, 10 aŭg. 2026 (UTC) ::Mi eklaboros pri tiu kaj la parenca [[Kristanismo kaj antisemitismo]]. Eble kunfandendaj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:06, 11 aŭg. 2026 (UTC) :::{{por}} alinomigo, fakte se estas paralela teksto Kristanismo kaj antisemitismo (kun vikidatuma ero), naturas kunfandigo kun tiu. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:34, 14 aŭg. 2026 (UTC) :{{farite}} [[Antisemitismo kaj Eklezio]] nun estas alidirektilo al [[Kristanismo kaj antisemitismo]] (kiu ankoraŭ estas redaktata de mi). La enhavo ne plu estas duobligita. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 13:37, 14 aŭg. 2026 (UTC) :{{farite}} [[Kristanismo kaj antisemitismo]] - 2026-08-14 Komplete reviziita, reverkita kaj pliampleksigita Karaj {{u|ThomasPusch}}, {{u|kani}}, {{u|Aidas}}, {{u|Sj1mor}}, {{u|Filozofo}}, kaj ĉiuj: Mi invitas vin viziti la paĝon [[Kristanismo kaj antisemitismo]]. Ĝi nun estas komplete reviziita, reverkita kaj pliampleksigita de mi, kaj nun multe malpli unuflanke por-katolika ol antaŭe. (Eble nun iom tro kontraŭ-katolika.) Oni povus plibonigi ankoraŭ pli, eble pripensi alinomadon al [[Antisemitismo en kristanismo]], sed por nun mi kontentas kun la nuna stato. (Ĝi ankaŭ estas dekoble ligita, do tre neorfa. Kelkaj ruĝaj ligiloj atentigas pri artikoloj kiuj estus tre havindaj. Eble mi, aŭ iu alia kreos ilin baldaŭ.) Mi esperas ke la intense prilaborita artikolo trovos vian aprobon. - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:00, 14 aŭg. 2026 (UTC) :Mi aprobas, dankas kaj gratulas. Neniu povus supozi, ke ni profitas la foreston de Ludoviko por nuligi siajn farojn. Ni nur klopodas por savi parton de liaj farotaĵoj. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:18, 14 aŭg. 2026 (UTC) === [[Giacomo Leopardi kaj la Virgulino Maria]] === * [[Giacomo Leopardi kaj la Virgulino Maria]], sen intervikiaj ligoj, pri unu poemo, eble taŭgas por Vikicitaro? {{por|por forigo}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:09, 3 aŭg. 2026 (UTC) :Temas pri unusola poemo, kun tre malbona traduko, kaj mi neniel ajn sukcesas kompreni kio en tiu lingva fiasko estus rimarkinda aŭ menciinda. Do: {{por|por forigo}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:03, 5 aŭg. 2026 (UTC) :{{por|por forigo}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:36, 5 aŭg. 2026 (UTC) ::{{farite}} === [[Maksimiliano Kolbe kaj Framasonismo]] === * [[Maksimiliano Kolbe kaj Framasonismo]], iuspeca apologio (mi ne bone komprenas la intencon) {{por|por forigo}}, ĥaosa. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:09, 3 aŭg. 2026 (UTC) :Resume mi komprenas el tiu teksto: Maksimiliano Kolbe kontraŭis framasonismon. La pliaj detaloj estas strangaj kaj konfuzaj. Do: {{por|por forigo}}, kaj por aldono de proksimume unu frazo al [[Maksimiliano Kolbe]]. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:03, 5 aŭg. 2026 (UTC) :{{por|por forigo}}, ĥaosa kaj malneŭtrala.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:35, 5 aŭg. 2026 (UTC) ::Mi aldonis al [[Maksimiliano Kolbe]] pecon pri lia kontraŭframasonismo. Eblas ankaŭ enigi lin al [[:Kategorio:Kontraŭframasonismo]]. Do nun forigeblas [[Maksimiliano Kolbe kaj Framasonismo]]. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:08, 9 aŭg. 2026 (UTC) ::{{farite}} === [[Tomismo]] === * [[Tomismo]], longa faktoteksto, polurenda, probable pli bone devus nomiĝi "Tomasismo" {{por|por forigo}}, se ne sukcesas urĝe bezonata polurigo - por tio oni eble povas lasi pli ol semajnon, sed ĉiukaze estu limdato, kaj forigo se la teksto ne draste estos polurita post la limdato. Du semajnoj? Kvar semajnoj? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:09, 3 aŭg. 2026 (UTC) :Laŭ mia kompreno, la tomismo tamen estas grava influo en teologio, kaj artikolo pri ĝi nepre havenda. Do: {{por|por reviziado}}, sed {{kontraŭ|kontraŭ forigo}}. Mi ja provos plibonigi. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:03, 5 aŭg. 2026 (UTC) :[[Tomismo]] estus akceptebla internacia neologismo anstataŭ "Tomasismo", sed reviziebla.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:38, 5 aŭg. 2026 (UTC) ::Mi nun ekpoluras la tekston, sed nur ĝenerale pri bona lingvaĵo kaj baza vikipedieco. Pri la enhavo mem mi ne havas la teologian kompetentecon por prijuĝi. - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 18:24, 7 aŭg. 2026 (UTC) [[Dosiero:Kafotaso Tomo.jpg|eta|120ra|{{centre|kafotaso "Tomo"}}]] :::Sed kio estus kontraŭ la normala titolo "Tomasismo"? Klare ke rigardante en [[PIV]] oni ekscias ke PIV antaŭvidas alternativan mallongigon "Tomo" por persona nomo "Tomaso" kaj ankaŭ lige al tio antaŭvidas neologismon "Tomismo". Certe mi ne estas sufiĉe edukita ke en preskaŭ 50 jaroj mi ankoraŭ neniam legis aŭ aŭdis la vorton "Tomismo", en Esperanto ne kaj ankaŭ en ĉiu alia lingvo ne, kaj min ankaŭ en 50 jaroj ankoraŭ neniam iu vokis "Tomo" anstataŭ Tomaso. Sed mi ne scias ĉu mi estas la sola neklerulo inter krome milionoj da teologie spertegaj esperantistoj, aŭ ĉu aliaj samkiel mi miras vidi la vorton "Tomo" kaj "Tomismo" en sia PIV... [[Uzanto:ThomasPusch|TomasPusch]] 13:42, 10 aŭg. 2026 (UTC) ::::...Kaj tio kvankam mi mem estas posedanto de propra kafotaso "Tomo" - sed en tiu taso la vorto "Tomo" ne estas esperanta sed estas la genitiva formo de litova persona nomo "Tomas"... ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|Tomas]]) 13:42, 10 aŭg. 2026 (UTC) :::::Ho, tre bela taso! {{S}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 08:54, 11 aŭg. 2026 (UTC) ::{{farite}} Mi investis plenan ferian semajnon por poluri tiun artikolon. Ĝi nun estas reviziita kaj havas taŭgan vikipedian kvaliton. La nomo "Tomismo" estas konfirmita en [[PIV]] kaj en [[Kristana Glosaro]], do ĝi povas resti; ne necesas iu alinomado. Mi pluiras al polurado de aliaj artikoloj kaj esperas ke mi estonte ne bezonos plenan unu semajnon por unu ludovikaĵo. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:02, 11 aŭg. 2026 (UTC) === [[Preĝo por la Hebreoj]] === {{farite}} [[Preĝo por la Judoj]] - 2026-07/08 Estis [[Preĝo por la Hebreoj]]. Profunde reverkis la tutan artikolon. Severe malpliigis la defendon de la kontraŭjudaj partoj, aldonis pli da kritikaj aspektoj. (Cetere, kritiko venas ne nur de juda flanko sed ankaŭ el la eklezio mem!) Aldonis ankaŭ la nun oficialan preĝon, kiun pli-malpli prisilentis {{u|Ludovica}} en sia artikolo. La reverkado estas plejparte bazita sur [[:de:Karfreitagsfürbitte für die Juden]]. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:19, 22 aŭg. 2026 (UTC) ==[[Ensifera]]== Alidirektilo al la paĝo pri la [[spadbeka kolibro]] (specinomo ''Ensifera ensifera''). Tamen ekzistas ankaŭ granda kaj facile rimarkebla subordo de insektoj nomata Ensifera ([[ensiferoj]]), kiu verŝajne estas diskutata simile aŭ pli ofte. (Oni rimarku, ke en ĉi tiu okazo la distingo inter kursivaj nomoj por genroj kaj specioj kaj nekursivaj por pli altnivelaj grupoj vere gravas, kaj la vikipedia ideo kursivigi ĉion estas malutila.) Se la paĝo ekzistu, ĝi devas esti apartigilo. Tamen laŭ [[Helpo:Apartigiloj]], apartigilo por nur du paĝoj estas superflua. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:25, 5 aŭg. 2026 (UTC) : Mi proponas transformi paĝon [[Ensifera]] je aldirektilo al [[ensiferoj]], kaj en [[ensiferoj]] mencii (per {{ŝ|PorA}}) ke ''Ensifera'' ankaŭ estas nomo de genro de birdoj, kiu laŭ nuna sistematiko estas monotipa kaj nur enhavas {{N|spadbeka kolibro}}. Poste, se post iuj revizioj de sistematiko la birda genro ĉesos esti monotipa, ni verkos artikolon pri ĝi kun la nomo [[Ensifera (genro)]] aŭ [[Ensifera (birdo)]] aŭ io simila.--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 20:23, 5 aŭg. 2026 (UTC) ::Mi ne kontraŭas liberigi la vorton Ensifera por subordo de insektoj, se oni konvertas ĉiun nunan "Ensifera" en [[Ensifera (genro)]] aŭ [[Ensifera (birdo)]], sed atentu, ke tio necesus ne nur en [[spadbeka kolibro]], sed ankaŭ en ĉiuj aliaj artikoloj, pri familio, subordo, rilataj specioj ktp. Dume dekomencaj avertoj jam metitaj en ambaŭ artikoloj utilas. Dankon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:04, 5 aŭg. 2026 (UTC) :::Por nun la genro estas monotipa, do aparta artikolo por ĝi ne necesas, sufiĉas la artikolo pri ĝia sola specio. Se iam tio ĉi ŝanĝiĝos, ni reagos akorde, tio ĉi ne estos problemo. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 23:19, 5 aŭg. 2026 (UTC) ::::Fakte mi jam antaŭ ol peti forigon de la alidirektilo forigis ĉiujn ligilojn al ĝi, kiuj temis pri la birdo. Estis nur tri - unu en [[Spadbeka kolibro]] mem, do cirkla kaj superflua, kaj aliaj en [[Kolibro]] kaj [[Lesbienoj]], kiuj krom tio havas ligilojn rekte al [[Spadbeka kolibro]], do ankaŭ tie ĝi estis superflua. Do [[Ensifera]] estas preta por forigo aŭ por alia ŝanĝo, se vi decidos. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:20, 10 aŭg. 2026 (UTC) == [[Y-sistemo]] == {{Propono de forigo |artikolo = Y-sistemo |kialo = Dubinda enciklopedieco. Dubinda gravo. Sen interna ligilo, sen alilingva ligilo, sen klara referenco, sen enkonduko: kio estas tio? Nur skemo, sen klarigo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:29, 6 aŭg. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 13 aŭgusto 2026 9:01 |forigita = jes |kialo de rezulto = per tri poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:23, 15 aŭg. 2026 (UTC) }} :{{kom}}Ĉio dubinda.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:29, 6 aŭg. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo. Tute senreferenca, infaneca variaĵo al la tradicia x-skribmaniero. Oni povas pripensi mem skribi siajn privatajn, esperantlingvajn mesaĝetojn al siaj amikoj aŭ familianoj en saĝtelefono per signo ^, *, ', #, y, q, °, ˘ aŭ iel ajn anstataŭ la ekzempla anstataŭaĵo x, sed tio ne necesigas apartajn novajn paĝojn [[^-sistemo]], [[*-sistemo]], [['-sistemo]], [[°-sistemo]] ktp. Rimarkante pri referencoj aŭ manko de ili: la sola referenco *[https://www.miavivo.net/grupoj/grafemologio/?wpappninja_v=zxo3sewiw diskuto pri ĉi sistemo] - ĉe: ''miavivo.net'' '''tute ne estas''' paĝo de "diskuto pri ĉi sistemo", sed nur meze de la paĝo havas unu frazon "Mi daŭrigis mian defion elpensi personan skribsistemon por Esperanto per nur latinaj literoj" de iu Bradford S. je 2024-01-15. Mi pensas ke tiu Bradford S. estas sincera - vere laŭ mia ideo temas pri "elpensita persona ideo", kiun eble antaŭ li jam elpensis iu Saŝa Ĉ. en Siberio en aŭ iu Tomiko W. en Japanio, sed kiu ĉiukaze estas privata, persona ludado. Eblas ludi, kompreneble, sed ne pri ĉiu kaprico necesas fari enciklopedian artikolon - krom se oni vere konvinkas ĉiujn aliajn vikipedianojn kaj kromajn legantojn per konvinkegaj ekstervikipediaj referencoj pri tio ke temas pri fortega movado kiun intertempe aktive subtenas 2 milionoj da esperantistoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:15, 10 aŭg. 2026 (UTC) :{{por|por}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:33, 14 aŭg. 2026 (UTC) == [[Taraneh Javanbakht ]] == {{Propono de forigo |artikolo = Taraneh Javanbakht |kialo = Memreklamado. Transvikia spamaĵo.<br />Vidu ankaŭ: * [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Articles_for_deletion/Taraneh_Javanbakht_(4th_nomination)&oldid=1367706659 en:Wikipedia:Articles for deletion/Taraneh Javanbakht (4th nomination)] * [[:es:Wikipedia:Consultas de borrado/Taraneh Javanbakht]] * [[:simple:Wikipedia:Requests for deletion/Requests/2026/Taraneh Javanbakht]] |subskribo = [[Uzanto:Moscow Connection|Moscow Connection]] ([[Uzanto-Diskuto:Moscow Connection|diskuto]]) 21:00, 9 aŭg. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 16 aŭgusto 2026 21:55 |forigita = jes |kialo de rezulto = je kvar poraj voĉoj, nul kontraŭaj kaj dubaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:27, 17 aŭg. 2026 (UTC) }} Nu la juĝo ke temas pri senhonta memreklamo kaj transvikia spamaĵo eble estas iom akra kritiko, sed kvankam la mikroteksto (jam) estas sen klaraj esperantaj gramatikaj eraroj, ĉiukaze temas pri {{ŝ|ĝermeto}} de unu frazo kaj {{ŝ|orfa}} teksto. Sume la kritikaj kestoj estas dekoble pli grandaj ol la unu frazeto. Tio aspektas ne nur ĝermeto, sed jam sekiĝinta mizera planteto. Tial {{por|por}} forigo, se se ne okazos miraklo en 6 tagoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:29, 10 aŭg. 2026 (UTC) :{{por}} Memreklamo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:39, 10 aŭg. 2026 (UTC) :{{por}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:32, 14 aŭg. 2026 (UTC) == [[Seroje Fioletovoje]] == {{Propono de forigo |artikolo = Seroje Fioletovoje |kialo = Mankas enciklopedia graveco |subskribo = [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:14, 25 aŭg. 2026 (UTC) |tempo = mardo 1 septembro 2026 15:38 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} <s>{<nowiki/>{por}<nowiki/>}</s> Por kiel proponinto. Rilata persono atingis rimarkindajn sukcesojn nek en scienco, nek en arto, nek en politiko. Mankas la biografiaj artikoloj kaj intervjuoj, do iuj ajn pruvoj de la enciklopedia graveco. La artikolo mem estas verkita en kripla lingvaĵo kun gramatikaj eraroj kaj stilaj fuŝoj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:14, 25 aŭg. 2026 (UTC) {{por}}[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:25, 29 aŭg. 2026 (UTC) {{Kontraŭ}} Multaj GLAT-aktivuloj havas artikolojn ĉi tie. Ri estis la sola civitano de Rusio, kiu provis organizi kontraŭmilitan akcion en Donecko.--[[Uzanto:Fenikals|Fenikals]] ([[Uzanto-Diskuto:Fenikals|diskuto]]) 13:53, 31 aŭg. 2026 (UTC) :En Rusio estas multege da (ne-)GLAT-aktivuloj. Ĉu ni kreu artikolon pri ĉiu? Seksa identeco aŭ ties manko ne estas kriterio de enciklopedia graveco. Rilata persono atingis rimarkindajn sukcesojn en neniu kampo, inkluzive la socian aktivadon. Rilata ago (''akcio'' estas rusaĵo, cetere la teksto ĝenerale montras ke ĝia verkinto pensas ruse kaj malbone regas Esperanton) ricevis rimarkindan reagon nek en amaskomunikiloj, nek en politikaj rondoj. 0 + 0 = 0. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:42, 3 sep. 2026 (UTC) {{malforte kontraŭ}} Mi verŝajne ne estas objektiva, ĉar temas pri iu kiun mi konas/konis realvive, sed mi pensas ke tiu ĉi persono estas sufiĉe konata kaj influa por havi propran enciklopedian artikolon, ne nur en Esperanto, sed ankaŭ en la rusa kaj en la angla. Mi tamen devas konsenti, ke la artikolo en nuna stato estas vere fuŝa kaj ne estas sufiĉe bone argumentita per aŭtoritataj fontoj. Eĉ pri la nomo mi havas dubojn: kiom mi scias, Seroje Fioletovoje estas mortonomo, kaj nun la persono estas transvirino nomata Maria Ŝtern. Do mi nur malforte kontraŭas forigon de la artikolo.--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 10:18, 3 sep. 2026 (UTC) {{malforte kontraŭ}} 0 + 0 + 0.5 -> 0 + 0 + 1 -> sufiĉas. Eble iu uzanto kiu scipovas la rusan povus eltiri na pli da informo subtenanta la gravecon el la ruslingvaj fontoj. Tre probable Seroe Fioletovoe atingis rimarkindajn sukcesojn nek en scienco, nek en arto, nek en politiko, same kiel ekzemple [[Stanislavo Belov]]. Ankaŭ vilaĝo kun 10 loĝantoj [[Dvo%C5%99i%C5%A1t%C4%9B_(Mnich)]] ne rikoltis rimarkindan reagon en amaskomunikiloj. Enciklopedia graveco estas limigita, sed postuloj en ĉi tiu vikio ne estas tre altaj, kaj oni apliku samajn regulojn al ĉiuj artikoloj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 10:10, 4 sep. 2026 (UTC) :Oni apliku la samajn postulojn al ĉiuj artikoloj. Mi proponis forigi artikolon [[Stanislavo Belov]], sed la komunumo decidis lasi ĝin. Cetere estus ridinde kompari artikolojn pri la sciencisto kun dekoj da sciencaj studaĵoj kaj artikoloj pri li mem en aŭtoritataj fontoj [https://writer-tyumen.ru/index.php?m=autor&aid=48 ekzemplo] kun artikolo pri persono, kiu nenion kreis, nek publikigis, nek ricevis iun ajn agnoskon en iu ajn fako. Tio estas la encikloedio, ne kolektejo de biografioj de ies amikoj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:22, 4 sep. 2026 (UTC) == [[Esperanto Eksport']] == {{Propono de forigo |artikolo = Esperanto Eksport' |kialo = la indikoj baziĝas nur sur onidiroj - ne eblis iel ajn akiri konfirmojn, ne estas retejo, ne estas informoj... |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:20, 29 aŭg. 2026 (UTC) |tempo = sabato 5 septembro 2026 21:27 |forigita = jes |kialo de rezulto = kvar poraj kaj neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:20, 6 sep. 2026 (UTC) }} {{kom}} Se vi volas, vi povas ankoraŭ vidi la artikolan diskutpaĝon: Roberto, kiu mem enmetis la tekston, ne plu scias de kie li havis la informojn; Ulrich Matthias, kiu proksime kunlaboras kun esperantistoj en Madaaskaro, neniam aŭdis pri tiu projekto, kaj objektive ne eblas malkovri retejon aŭ informojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:20, 29 aŭg. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 09:08, 30 aŭg. 2026 (UTC) :{{por}} forigo, ankaŭ la diskpaĝon [[Diskuto:Esperanto Eksport']] kaj Q-umon [[d:Q12347413]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 09:17, 30 aŭg. 2026 (UTC) :{{por}} forigo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:19, 6 sep. 2026 (UTC) {{kom}} La enhavon de la diskutpaĝo bonus konservi kiel dokumentigon, sed ĝi ne plu bone troveblas, se la koncerna teksto estas for, tial plej bonas kopii ĝin ĉi tien. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:42, 20 sep. 2026 (UTC) '''Diskuto:Esperanto Eksport':''' '' Ĉu la firmao ankoraŭ aktivas?'' Mi ne trovas ajnan fonton pri ĝi. [[Uzanto:Stefangrotz|Stefangrotz]] ([[Uzanto-Diskuto:Stefangrotz|diskuto]]) 12:01, 7 okt. 2025 (UTC) :@[[Uzanto:Roberto|Roberto]] vi kreis la paĝon en 2009. ĉu vi scias pli? [[Uzanto:Stefangrotz|Stefangrotz]] ([[Uzanto-Diskuto:Stefangrotz|diskuto]]) 12:02, 7 okt. 2025 (UTC) ::Laŭ mi indas forviŝi la artikolon. Mi tre bone konas la malagasan Esperanto-movadon kaj neniam aŭdis pri tiu firmao. [[Uzanto:Ulrich Matthias|Ulrich Matthias]] ([[Uzanto-Diskuto:Ulrich Matthias|diskuto]]) 20:51, 18 nov. 2025 (UTC) :::Mi vere ne memoras pri io, kion mi verkis antaŭ 17 jaroj. Mi pensas ke oni povas forigi ĝin kaj eble meti noton en artikolo pri Madagaskaro dirante ke eble ĝi ekzistis. Tre eble estis nur iu, kiu revis krei ion tian. Ofte naivaj homoj anoncas, ke ili kreis klubon, entrepenon, revuon aŭ ion ajn, kiu uzos Esperanton, sed tio estas nur revo. Tio okazas ekde la komenco de la movado. Tre eble iu anoncis tion, kaj mi kredis ĝin. [[Uzanto:Roberto|Roberto]] ([[Uzanto-Diskuto:Roberto|diskuto]]) 02:55, 4 dec. 2025 (UTC) == [[Maco (hebra pasto)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Maco (hebra pasto) |kialo = nura alidirektilo el misliterumita nomo al la ĝusta artikolo (tiu kompreneble ''ne'' estu forigita!, ''nur'' la alidirektilo!) |subskribo = [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 21:25, 29 aŭg. 2026 (UTC) |tempo = 2026-09-05 |forigita = jes |kialo de rezulto = teknika forigo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:32, 29 aŭg. 2026 (UTC) }} {{kom}} [[Maco (hebrea pasto)]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:21, 3 sep. 2026 (UTC) == Mino-XXX == {{Propono de forigo |artikolo = Mino-XXX |kialo = fuŝa vortara artikolo, krome parte piratkopiita el PIV |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:18, 3 sep. 2026 (UTC) |tempo = 2026-09-10 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭaj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:35, 10 sep. 2026 (UTC) }} :{{por}}Nenecesa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:11, 4 sep. 2026 (UTC) == [[Ferenc Dunszt (kuracisto)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Ferenc Dunszt (kuracisto) |kialo = Mi dubas pri enciklopedieco. Temas pri iu kiu estis arestita post la Dua Mondmilito. Oni rakontas nenion pri graveco dum lia kuracofico. Estas nenio en hungara vikio, kvankam estas kelkaj aliaj samnomuloj. Jam venis dubindaj artikoloj rilate al Dunst aŭ Dunszt. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:18, 4 sep. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 11 septembro 2026 17:45 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:30, 11 sep. 2026 (UTC) }} : {{kom}} [[:d:Special:Contributions/~2026-48034-86]] [[:m:Special:CentralAuth/FDaero2]] Fontoj estas multaj ... iu hungarlingvulo prijuĝu ilin. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 10:26, 6 sep. 2026 (UTC) : {{kom}} hungare estas 4 personoj kun tiu titolo, sed nek unu identas la Esperantan personon.--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 11:04, 6 sep. 2026 (UTC) : {{kom}} Fakte mi timas pri lavango de fuŝaj hungaraj artikoloj rilataj al la familinomo Dunszt, kio ja iam okazis. Nun venas [[Gizella Mózer]], ŝajne nobelino kaj laboristino en fabriko. Pri la unua afero gapas tiu informo el komunista Hungario inter la 1950-aj kaj 1970-aj jaroj (laŭ referencoj). La nura referenco kiun mi povis konstati parolas pri Béláné Dunszt kaj ne pri Gizella Mózer. En la artikolo oni diras nenion pri la kialo de ambaŭ nomoj. Pri laboristino en fabriko mi dubas pri ties enciklopedieco. Ĉio indikas klopodojn por honori iaman familinomon. Mi petas same ties forigon. Kaj ĉio venas de anonimulo kun kiu ne eblas interkonsenti.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:26, 6 sep. 2026 (UTC) {{Por}} --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 04:21, 7 sep. 2026 (UTC) : {{kom}} Limdato por [[Gizella Mózer]]: 13a de septembro, unu semajnon post averto.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:30, 11 sep. 2026 (UTC) ::forigita, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:32, 14 sep. 2026 (UTC) == [[Keith leung]] == {{Propono de forigo |artikolo = Keith leung |kialo = Ŝajne mempropaganda artikolo kreita de la propra biografiito, sen enciklopedia intereso. Ne ekzistanta en alia lingvo. La uzantopaĝo estas tute fuŝa. Ankaŭ la artikolo: familinomo minuskle, dubo pri naskodato, sen indiko de urbo, entrepreno ktp. Absoluta manko de referencoj. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:28, 11 sep. 2026 (UTC) |tempo = tujtuje |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:30, 14 sep. 2026 (UTC) }} {{Por}} --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 03:33, 12 sep. 2026 (UTC) Forigu! == Futbala matĉo inter la Selektitaro de Esperanto kaj la Armen-devena Argentina Komunumo == {{Propono de forigo |artikolo = Futbala matĉo inter la Selektitaro de Esperanto kaj la Armen-devena Argentina Komunumo |kialo = Duoblaĵo akcidente kreita |subskribo = [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:20, 19 sep. 2026 (UTC) |tempo = sabato 26 septembro 2026 2:38 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} Vidu [[Vikipedio:Kunigendaj artikoloj#Futbala matĉo inter la Elektitaro de Esperanto kaj la Armen-devena Argentina Komunumo kaj Futbala matĉo inter la Selektitaro de Esperanto kaj la Armen-devena Argentina Komunumo]]. Se temas nur pri tio, ke la paĝo [[[[Futbala matĉo inter la Elektitaro de Esperanto kaj la Armen-devena Argentina Komunumo]] restu kaj la akcidente kreita kopio [[Futbala matĉo inter la Selektitaro de Esperanto kaj la Armen-devena Argentina Komunumo]] foriru: {{por}}, kompreneble. Akcidente kreitajn duobligitajn kopiojn bezonas neniu. Fakte eĉ ne necesas atendi plenan semajnon da atendado kaj pripenso. Ankoraŭ tria voĉo por forigo kaj la duoblaĵo povus jam pli frue foriri kiel teknika forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:19, 19 sep. 2026 (UTC) == Sarastamo == {{Propono de forigo |artikolo = Sarastamo |kialo = la paĝo, el nur unu frazo, krome nur unu ne plu ekzista kaj arkivigita ekstera retejo, kaj misprogramita informkesto, do ankaŭ mise tro malplena vikidatuma ero, estas simple senespera {{ŝ|ĝermeto}}, ĉiuflanke tro malkvalita. Ĝi estis farita de nekonata anonimulo, kio do ne taŭgas kiel savanto - sola alternativo al forigo laŭ mi estus kompleta retraduko de la finna teksto kaj ankaŭ farado de deca vikidatumero ... sed tion oni same bone povas fari post forigo de tiu ĉi ĝermeta ruino (la finna teksto ja ĉiam restos). |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:12, 19 sep. 2026 (UTC) |tempo = sabato 26 septembro 2026 13:02 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} {{Por}} forigo de la artikolo en nuna stato. Estas absolute nenio savebla en ĝi, eĉ la nomo estas fuŝa (ĝuste estus ''Markku Sarastamo''). Verŝajne temas pri la sama anonimulo kiu jam estas kreinta multajn same malaltkvalitajn artikolojn pri Suomio kaj suomaj kulturaj fenomenoj kun nova IP. Se ŝli registriĝos, ni povos kunlabori al ŝli kaj helpi al ŝli fruktodone kontribui pri suomaj temoj, kiuj estas vere ne sufiĉe reprezentataj en nia Vikipedio, sed ĵus nun estas nenio kion ni povas fari. == Du ŝablonoj: Ŝablono:Lang- == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Lang-mhd |artikolo2 = Ŝablono:Lang-mhg |kialo = neuzata, rompita, malĝusta lingvokodo |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:17, 2 okt. 2026 (UTC) |tempo = 2026-10-09 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} == [[Bando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Bando |kialo = La artikolo faras nenion krom difini diversajn sencojn de la vorto, sed [[Vikipedio:Kio Vikipedio ne estas|Vikipedio ne estas vortaro]]. Ĝi estas misligita al alilingvaj artikoloj pri krimaj grupoj. Se ni volus fari ekvivalenton al tiuj artikoloj, pli bona titolo verŝajne estus [[Gangsteraro]], sed ili ŝajnas esti praktike duoblaĵoj de artikoloj pri [[Gangstero]], do ne imitindaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:38, 6 okt. 2026 (UTC) |subskribo = [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:38, 6 okt. 2026 (UTC) |tempo = 7 oktobro 2026 17:12 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} : Savebla, sed en la nuna stato neakceptebla, do {{por}} forigo. Bando da muzikistoj kaj bando da krimuloj ne havu komunan artikolon, [[Vikipedio:Kio Vikipedio ne estas|Vikipedio ne estas vortaro]]. * [[Muzikgrupo]] [[d:Q215380]] * [[Krima organizaĵo]] [[d:Q1788992]] nur alidirektilo * [[Organizata krima agado]] [[d:Q46952]] * [[Gangstero]] [[d:Q46961]] : [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:12, 6 okt. 2026 (UTC) == [[Stelĉiela lustro (Portaluppi)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Stelĉiela lustro (Portaluppi) |kialo = Dubinda enciklopedieco pri lustro kiu nur estas en privata apartamento. Estas neniu referenco kaj la nura montrita estas mensogo: en ĝi oni diras nenion pri tiu lustro. Estas fuŝa artikolo angla titolo kiu estas en itala. Alia suspektindeco estas ke almenaŭ tri el la alilingvaj versioj estis faritaj en la sama tago plej verŝajne de la sama fuŝulo kun diversaj nomoj. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:37, 10 okt. 2026 (UTC) |tempo = sabato 17 oktobro 2026 0:36 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} o3rah9lqti6p1kua9n4wkilk8fiwf96 9491097 9491010 2026-10-10T10:29:37Z Kani 670 /* Futbala matĉo inter la Selektitaro de Esperanto kaj la Armen-devena Argentina Komunumo */ 9491097 wikitext text/x-wiki {{/Enkonduko}} <div class="center">Ĉiuj subpaĝoj: [[Specialaĵo:Indekso_de_prefiksoj/Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/]]</div> == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn erojn movu al [[/Arkivo]], vidu la suprajn kestojn "Malnovaj diskutoj". == Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj - 2026 04 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj |kialo = ne ĝisdatigita ekde jaro 2013, redunda, estas tro multaj listoj kun specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj, kaj la plejmultaj ŝablonoj tamen nenie estas listigitaj |subskribo = {{por}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:13, 22 mar. 2025 (UTC) |tempo = 2025-04-24 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube: per tri poraj voĉoj, kaj du pasivaj subtenoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 26 apr. 2026 (UTC) }} :Do, listigo de la ŝablonoj estus jes bonvena, se ĝi estas bone ordigita kaj didaktike donas bonan superrigardon. Tamen mi ne scias ĉu tio eble estas teoria penso: mi ekde 2007 lernis pri multaj ŝablonoj kiam mi vidis unu en teksto kaj tiam iris al la ŝablono mem por pli detale rigardi ĝin - en la dokumentado kutime estis ĉiuj respondoj al miaj demandoj, kaj se ne, mi demandis diskutpaĝe kaj iu spertulo tiam ampleksigis la dokumentadon. Tiun ĉi subpaĝon mi neniam vidis ekde miaj komencaj tagoj, fakte ankaŭ la bazan paĝon Vikipedio:Ŝablonoj mi neniam rigardis. Se ĉiuj tiel faras, tiam oni povas ŝpari al si investi multajn horojn en pli pedagogia gvidlibro pri ŝablonoj ĝenerale... Sed mi ne scias, ankaŭ la alilingvajn paĝojn mi neniam legis, kaj ne povas kompari, pro sama motivo, ke mi ne aparte volis lerni pri ŝablonoj ĝenerale, sed mi lernis en praktiko, vidante iujn ŝablonojn en uzo. Do mi singarde estus por pridubo, ĉu vere indas investi aldonan tempon en pli pedagogia prezento aŭ oni nur havu minimuman paĝon. Ĉiukaze la grandaj lingvobranĉoj ŝajne sukcesas sen aldonaj subpaĝoj - kial ne ankaŭ ni sukcesus? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 22 mar. 2025 (UTC) : {{kom}} Mi ne principe kontraŭas ekziston de tiaspecaj paĝoj se ili estas utile formigitaj. Sed la supre menciita paĝo estas kaosa kaj "specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj" estas sensenca klasigado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:57, 22 mar. 2025 (UTC) ::Mi konsentas pri la duba kritiko. Sed en la ŝablono ankoraŭ ne estas noto ke ĝia ebla forigo diskutatas, kaj mi forte dubas ĉu iu atentigis la precipan verkinton {{re|Tlustulimu}} neniu ajn, ankaŭ burokrato ne, havas la sanktan devon ĉiujn du tagojn kontroli tiun ĉi paĝon. Tial mi proponas kalkuli la semajnon ekde nun, krom se la verkinto Tlustulimu signalas ke li konsentas pri forigo kaj ne bezonas plian tempon por pripenso. Ĉiukaze unu semajno rapidege pasas. Do ĝis 06 apr. 19:13 UTC. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:13, 31 mar. 2025 (UTC) : Mi havas la malagrablan situacion ke Tlustulimu post la 27-a de marto 2025 nur faris du miniaturajn redaktetojn. Principe li tamen devintus vidi per sonorila signo mian noton {{re|Tlustulimu}} de la 31-a de marto. Sed evidente li iel estas en paska feriado, aŭ ekstreme okupita ekster vikipedio, momente. Tial mi, vole-nevole, proponas aldoni ankoraŭ 10 tagojn, ĉar se li eventuale ferias ĝis la feriotago paska lundo, la 21-a de aprilo, kaj reestas la 22-an, tiam ĉiukkaze li bezonos iom da tempo por pripenso kiel li traktos la kritikon pri la listo de 2013, pri kiu evidente ankaŭ li mem ne atentis dum la lastaj 12 jaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:55, 14 apr. 2025 (UTC) ::{{re|Tlustulimu|Taylor 49|Aidas|Kani|RG72}} Nun pasis pliaj dek monatoj da atendado, kaj ŝajne Tlustulimu ne havas la energion por okupiĝi pri la temo. Do mi revenus al la origina propono de Taylor, kiu kiel unua dekomence pledis pri forigo, kaj nun ankaŭ aldonas mian signon {{por}} forigo. Tio ne kaŭzos grandan vakuon. Ĉu iu el vi ankoraŭ havas ion por aldoni? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:57, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi ne reagis ĉar mi tute ne kompetentas pri ŝablonoj. Mi tute akceptas kolektivan decidon. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:47, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi tute malspertas rilate la ŝablonojn. Se tiu ĉi paĝo ne estas utila kaj uzata, do oni foiru ĝin. Se iu ĝin uzas aŭ ĝi estas utila, do oni lasu kaj plibonigu ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:39, 6 mar. 2026 (UTC) :::: {{kom}} Mi fakte lastatempe plurfoje prilaboris la malidan paĝon [[Vikipedio:Ŝablonoj]] kaj pluraj subpaĝoj de ĝi. Sed "/Specialaj ŝablonoj" estas plene redunda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:18, 6 mar. 2026 (UTC) :::::Al mi ŝajnas pravigeble ĝisi de la ŝablono. Tial {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:29, 8 mar. 2026 (UTC) :::::Ĉi-teme fluas la monatoj kaj ankaŭ mi hezitemas forpreni ŝajne nebezonatan subŝablonon se mi ne certe scias kio okazos poste. Tamen mi nur prenas mian kuraĝon kaj forigas ĝin. Se io estos misa poste, oni ĉiukaze povas malfari la forigon. Sed iom groteskas ne povi fini temon dum pli ol 13 monatoj. Do {{farite}}, subŝablono "/Specialaj ŝablonoj" estas for. Se iu havas problemon pri tio, kontaktu min, aŭ se mi neatendite havas trafikakcidenton, alian aktivan administranton, ekz. Kani, por restarigi la subŝablonon post meto de konvinkaj argumentoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:23, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[Bilda sensilo]] 2025 3 5 == La paĝo estas alidirektilo al [[Rastrumero]]. Tamen "bilda sensilo" nek estas sinonimo nek eĉ teorie subkoncepto de "rastrumero", kaj la ĝermo [[Rastrumero]] neniel helpas leganton lerni pri bildaj sensiloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:31, 28 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} forigo post alidirekto al [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:40, 29 jan. 2026 (UTC) :Bone, do, mi povas ŝanĝi mian proponon al {{sindeteno}}. Kvankam la nuna celo ankoraŭ povus misgvidi, ĉar ne ĉiuj bildaj sensiloj estas ŝarĝokuplitaj aparatoj, ĝi estas ege pli taŭga ol antaŭe. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:09, 29 jan. 2026 (UTC) :{{sindeteno}} Ĝenerale mi estas forte por vikipediaj alidirektiloj, kiuj simple direktigas legantojn al ĝusta celo. Sed la alidirektilo "[[bilda sensilo]]" ĝis nun nur uziĝis en la paĝo [[Bilda distingokapablo]], nun tute ne plu uziĝas, kaj mi demandas min ĉu iu iam per la serĉaj vortoj "bilda sensilo" serĉos en la esperanta vikipedio. Do, alivorte: ĉu iu ajn iam rimarkos ĉu alidirektilo ekzistas aŭ ne ekzistas. Se neniu bezonas ĝin, ni ne bezonas ĝin. Kion la koncepto [[Bilda sensilo]] cetere signifus en vikidatumoj, do en aliaj lingvoj?? Se ne forigi la alidirektilon, sencus klarigi la koncepton (aŭ preskaŭ-sinonimon) "Bilda sensilo" en duonfrazo de la paĝo [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:17, 29 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Taylor 49|Arbarulo}} Ĉu vi havas respondon al la supra demando? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:05, 31 jan. 2026 (UTC) :::{{re|ThomasPusch}} Bilda sensilo tute laŭvorte estas aparato, kiu sensas lumon kaj faras el ĝi bildon. Laŭ alilingvaj artikoloj, ekzemple france [[:fr:Capteur photographique]], ŝarĝokuplita aparato estas unu grava speco kaj la alia estas komplementa metaloksida duonkonduktilo (''[[:en:complementary metal oxide semiconductor]]''). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:52, 31 jan. 2026 (UTC) :::: Ah, nun ĉio klaras. Mi dirus ke plej bonas kaj plej helpas tuj enmeti tiun bazan informon en duan frazon de la teksto [[ŝargkuplita aparato]], plej bone per kodoj de vikidatumoj, kun escepta uzo de grasaj literoj, se oni tradukas al unu nacia lingvo, oni ĉiam elstarigas tiun "ŝajne aparte internacian" lingvon kaj malelstarigas la aliajn. Do tute banale :::: {{citaĵo|Ŝargkuplita aparato estas unu grava speco de '''bilda sensilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q209121|Q209121]]), la alia estas '''komplementa maloketsida duonkonduktilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q173431|Q173431]]); ambaŭ estas [[duonkonduktaĵa aparato|duonkonduktaĵaj aparatoj]].}} :::: Kaj pripenseblas (mi persone subtenus, kvankam en du kazoj temus pri gvido de mistajpaĵo al ĝusta vorto) ĉu ankaŭ konsideri alidirektilojn de la ĝusta variaĵo [[ŝargokuplita aparato]] kun plia meza vokalo kaj de la eraraj variaĵoj [[ŝarĝkuplita aparato]] kaj [[ŝarĝokuplita aparato]] kun "ĝ" anstataŭ "g" al la teksto [[ŝargkuplita aparato]], ĉar tiu mistajpo ĵus eĉ okazis al vi kaj certe ankaŭ okazos al aliaj. Ĉu ĉiu konsentas pri tiuj tri aldonaj alidirektiloj? Ĉiukaze ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj - ankaŭ la alidirektilo de [[bilda sensilo]] al [[ŝargkuplita aparato]], sed lamentado pri mankoj de veraj kompletaj esperantaj tekstoj ne estas solvo, dum klara klarigo estas helpo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:54, 31 jan. 2026 (UTC) ::::: {{farite}} Plene riparite. Tamen mi apenaŭ subtenas alidirektilojn por eraraj variaĵoj. La kodo "Q209121" estas malĝusa por la celata bildsensilo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:38, 1 feb. 2026 (UTC) ::::::Dankon ThomasPusch pri la korekto! Ĉi-kaze temas pli ĝuste pri mislego ol mistajpo. Principe mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, se ni havos ilin, ĉi tiu estus relative taŭga okazo. Do mi nek poras nek kontraŭas tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 04:21, 2 feb. 2026 (UTC) ::::::: Principe ankaŭ mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, ĉi tie estas tiom nematura temaro, kaj la termino [[ŝargkuplita aparato]] estas tiom ekzotikega (almenaŭ mi neniam vidis ĝin en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro, kaj mi preskaŭ garantias ke ĝi neniam menciiĝis ie tie), ke la facile pardonebla mistajpo skribi la adjektivon "ŝargkuplita" kun silabo "ŝarĝ" permesas klarigan alidirektilon. {{re|Taylor 49}} Vi en unu frazo notas "plene riparite" kaj en alia tamen avertas "La kodo "Q209121" estas malĝus[t]a por la celata bildsensilo". Ĉu vi havas pli bonan ideon por vikidatuma kodo aŭ entute havas proponon kiel solvi la dilemon? Klaras ke ĉiuj konsentas ke "ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj", sed jes bonas se tiuj "provizoraj solvoj" estu laŭeble ne malĝustaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:30, 6 feb. 2026 (UTC) :::::::: Mi jam riparis tion en la artikolo: [[d:Q210745|Q210745 "active pixel sensor"]]. Mi ankaŭ kreis alidirektilon [[CCD-bildosensilo]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:44, 8 feb. 2026 (UTC) :::::::::Do eblas konsideri la temon kontentige finita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:42, 5 mar. 2026 (UTC) == [[Joel Filsaime]] - 2026 3 1 == {{Propono de forigo |artikolo = Joel Filsaime |kialo = Neesperantisto markigis tiun paĝon kiel spamaĵo, vikidatuma ero pri la temo tute ne estas sed en [[d:Q58221895]] estas informoj pri la ŝtrumpopupa agado de iuj penoj puŝi la temon en vikipedion, teksto nun nur estas en la esperanta branĉo, supezeblas ke alilingvaj tekstoj jam estis forigitaj, sed tio rekte ne kontroleblas. Ĉiukaze la esperanta ek-teksteto estas [[vikipedio|orfo]], aldone estas mizera unufraza artikola ĝermeto, kaj krome dubindas la menciindeco de la homo, se neniu esperantista uzanto konas lin kaj en la angla kaj ĉiuj aliaj branĉoj de vikipedio estas neniu informo pri li. Ah, kaj la indikita ekstera ligilo fine de la paĝo ankaŭ estas morta ligilo. Sola referenco ankaŭ ne funkcias, kaj tial entute sola provo pri ekzisto de tiu kantisto estas [[IMDb]], filma datumbazo, kiu tamen nur indikas lian naskiĝdaton kaj ke li neniam faris filmon. Tio estas mizere malmulte por konvinki pri lia tutmonda menciindeco. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:40, 6 feb. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 13 februaro 2026 11:56 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:56, 1 mar. 2026 (UTC) }} {{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:41, 6 feb. 2026 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 14:30, 6 feb. 2026 (UTC) == SoftProgrAmaro == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Informkesto programaro/testoj |artikolo2 = Ŝablono:Informkesto programaro/provejo |artikolo3 = Ŝablono:Infobox Software |kialo = forgesitaĵo, "testoj" kaj "provejo" neuzataj, "Software" nur post forŝalto <big>ĝisnune NE okazis</big> |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:23, 10 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-02-17 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{Por}} sed 8 uzoj de "Infobox Software" ankoraŭ devos permane anstataŭiĝi, aŭ per la roboto de Taylor, ĉar vere tio ankoraŭ ne okazis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:38, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Por}} mi anstataŭigis {{ŝ|Infobox Software}} --> {{ŝ|Informkesto programo}} sed ŝajnas ke nia ŝablono bezonas prilaboradon ĉar kelkaj parametroj ne bone funkcias. --[[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 22:49, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Natalia Bryant]] == {{Propono de forigo |artikolo = Natalia Bryant |kialo = Ne estas mi kiu petas forigon, sed intervikia patrolanto -- iu neesperantisto aldonis la "internacian" argumenton "crosswiki spam", kaj fakte proponis tujforigon, sen iu diskuto |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 2 marto 2026 21:16 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}} Mi mem dubas pri enciklopedieco. Ankaŭ ĉu la patro aldonas menciecon. En la artikolo estas kelkaj fuŝaĵoj, sed korekteblaj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) :: {{por}} forigo. [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q83827832&action=history Q83827832] kreinto globale forbarita pro interalie gantopupumado. Fontoj estas multaj, tamen la artikolo ŝajnas esti memreklamo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:18, 23 feb. 2026 (UTC) ::: {{kom}} Efektive en vikidatumaro videblas pluraj diverslingvaj paĝoj kreitaj kaj baldaŭ forigitaj pro forta premo de ne-lingvaj ĉasantoj pri vikipedia misuzado. Sed la nederlanda vikipedio en sia eksterprojekte puŝita diskuto pri ebla forigo forte protestas pri forigo nur pro argumento "crosswiki spam", kaj eble estas verkita pli profesinivele ol la esperantlingva teksto, kiu stile ne jam estas tre polurita. Kaj mi eĉ ne jam havas personan opinion, ĉu mi opinias la manekenon menciinda en la esperantlingva vikipedio. Ankaŭ iom ĝenas ke la ne-lingvaj ĉasantoj jam energie du-foje forigis (probable solan) foton el la komunejo kaj el vikidatumoj, sed foto kompreneble estas nur unu elemento en komenca teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) :::: Ĉu vere forte? [[:nl:Wikipedia:Te_beoordelen_pagina's/Toegevoegd_20260222#Natalia_Bryant]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 4 mar. 2026 (UTC) :::::Nu, la diskuto tutekzakte estis: ::::::<small>Nomumita por tujforigo pro krucvikia spamo. Mi vidas artikolon kun fontoj. Do, ĝis kia grado ĉi tiu artikolo estas netaŭga? – Mbch331 22 Feb 2026 :::::::Krucvikia spamo ne estas kialo por tujforigo, @WikiBayer. Alie, la artikolo ŝajnas bona al mi. Ĝi povus esti iom pli bona gramatike, kaj kelkaj frazoj povus esti pli neŭtralaj, sed ĝi ne estas aparte problema artikolo kaj ankaŭ estas bone fontigita. Mondo 23 Feb 2026 :::::::Mi purigis la artikolon. Mondo 23 Feb 2026 ::::::::@MondoE, ne estas listigita fidinda fonto. WikiBayer 23 Feb 2026 :::::::::People, Vogue, ESPN, ktp. estas aŭtoritataj fontoj en nia Vikio. Kaj la fontoj ankaŭ mencias ŝin anstataŭ mencii ŝin nerekte, kio ankaŭ estas postulo ĉi tie. Krom la lasta fonto, sed tiu ankaŭ nur konfirmas ŝian fratinon. Mondo 23 Feb 2026</small> ::::::::::Ekde tiam neniu plia nederlanda komento venis. Fakte estis nur du homoj, kiuj protestis kontraŭ la propono, mi dirus ke "forte", kaj neniu krom la proponinto mem subtenis forigon. Sed mi estas malpli konvinkita ol la du nederlandlingvanoj, la artikolo jes ŝajnas esti memreklamo. Nun (nur) '''du''' esperantaj tekstoj interne ligas al la teksto, sed de ĝi restus oni povus aldoni ligojn de la paĝoj [[19-a de januaro]], [[Chanel]], [[Dolce & Gabbana]], Teen [[Vogue]], [[Vanity Fair]], [[Victoria's Secret]] kaj per tio eviti ke la teksto estus artikola orfo. Eble mia entuziasmo suferas, ĉar mi ne estas leganto de tiuj gazetoj kaj tial ne jam vidis ŝin en artikolo, sed pro la memreklamo mi tendence estas {{malforte por}} forigo, ankaŭ se la nederlanda teksto tre probable restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:28, 5 mar. 2026 (UTC) == "Kategorio:Ŝablono:Kun Lua" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Kategorio:Ŝablono:Kun Lua |kialo = proponas forigon post malplenigo ĉar neutila, preskaŭ ĉiuj ŝablonj jam uzas LUA:on, kaj neniu bontenas katigon laŭ la eco, do la kato enhavas pli-malpli hazardan subaron de la tuta ŝablonaro |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:49, 24 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-03 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis kvar pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:40, 6 apr. 2026 (UTC) }} : Mi prove malplenigis ĝin. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:28, 1 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:32, 5 mar. 2026 (UTC) :::{{por}} la argumentado sekveblas. [[User:Aidas]] 14:42, 8 mar. 2026 (UTC) == [[Dunst Records]] == {{Propono de forigo |artikolo = Dunst Records |kialo = Ŝajnas mempropagando. Nura referenco ripetas la enhavon de la artikolo. Estas neniu interna ligilo kaj neniu koresponda alilingva artikolo, nek en angla nek en hungara. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:02, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 8 marto 2026 12:48 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} {{malforte kontraŭ}} forigo. Estas klare ke estas neniu koresponda alilingva artikolo, kaj la teksto eĉ ne estas aparte sprite farita. Sed la ligo al ''[[Believe Music]]'' kaj per tio al la esperantlingva muzikeldonejo [[Vinilkosmo]] igas ĝin interesa por la esperantista komunumo. Internaj ligiloj restos iom problemetaj, nun estas tri da ili, ne plu estas tute neniuj, kvar povus jam sufiĉi (eble el paĝo [[Budapeŝto]] aŭ paĝo [[elsendfluo]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:09, 5 mar. 2026 (UTC) :Tendence {{kontraŭ}} Pro tio ke nun estas pluraj malfortaj referencoj kaj la ligilo al ekzistanta teksto "Believe Music" kaj nerekte Vinilkosmo iusence pravigas la tenon aparte en wiki-eo. Mi kompreneble samkiel ĉiu alia ne scias, ĉu aŭ kiom ankoraŭ venos produktaĵoj de tiu muzikforĝejo de ege juna eldonisto, sed mi tamen ne volas diskriminacii nur pro la asertata aĝo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:37, 8 mar. 2026 (UTC) {{komento}} Ekde komenco de marto ĉi tie kolektiĝis nur unu voĉo por forigo kaj du tre nekonvinkitaj voĉoj "malforte kontraŭ" kaj "tendence kontraŭ". Ke mi mem estas nekonvinkita, mi povas mem konfirmi, kaj la vortumo "tendence kontraŭ" ankaŭ ne aspektas tre memcerta. Mi povus kalkuli, ke Kani estas por forigo, kaj estas du voĉoj kiuj "estas je po kvarono kontraŭ", do sume estas duona voĉo favore al forigo, sed tio estus ege stranga kalkulmaniero. Do mi nepre volas alvoki pliajn uzantojn preni starpunkton pri la temo. Al mi fakte ne estas tre grave kio fine okazos al la teksto, sed min ĝenas ke iu anonimulo (neesperantisto??) la 10-an de aprilo silente forviŝis la ŝablonon pri diskuto en VP:FA, kvankam la diskuto tute ne estas finita. Tiel trompeme forigi la memoron ke iam estis esperanlingva diskuto pri forigo, en kiuj aperis maltro da klaraj voĉdonoj, estus mizere. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:27, 25 maj. 2026 (UTC) == "Ŝablono:Tradukita/artikolo" - 2026 3 12 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Tradukita/artikolo |kialo = jam forŝaltita |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:26, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-08 |forigita = jes |kialo de rezulto = 2026-03-12 }} :{{Por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:35, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Komento}} Mankas al mi teknikaj scioj pri ŝablonoj, sed nun mi vidas, ke estas centoj da artikoloj kun ruĝaj volapukaĵoj en kategorioj ĝis oni ŝanĝas ''Tradukita'' al ''Trad''.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:00, 28 mar. 2026 (UTC) :: {{kom}} Tio neniel rilatas al la forigo, sed al redakto de la ankoraŭ ekzistanta [[Ŝablono:Tradukita]]. Bedaŭrinde mia libertempo malpliiĝis do laboro ne progresas tiel rapide kiel mi planis. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:02, 5 apr. 2026 (UTC) == Projektaĵoj "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" kaj "/6" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj |artikolo2 = Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |artikolo3 = Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |kialo = "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" preskaux senenhava, kaj tio fakte ne estas artikolo malgraux sxablono "Ĝermo" (la rilata kato NE estas poponita por forigo), "/6" temas nur pri dubindaj aŭ jam forigitaj ŝablonoj |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:23, 6 apr. 2026 (UTC) }} :En "Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6" ankoraŭ estis iuj uzoj de la ŝanĝita ŝablono "CarojDeRusio" por ĝustigi, tion mi faris nun. Nun mi estas {{por}} forigo de ĉiuj 3. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) == Bul**g - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Buleaeg |artikolo2 = Ŝablono:Buleaeg/eg2 |artikolo3 = Ŝablono:Buleo-eg1 |artikolo4 = Ŝablono:Buleo-eg |kialo = drolaĵo, ĉiuokaze neuzataj kaj sen dokumentaĵo |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:39, 6 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Tujforigenda (Ĝ1). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 20:20, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Graziano D'Urso]] == {{Propono de forigo |artikolo = Graziano D'Urso |kialo = Mi dubas ĉu temas pri mempropagando, kvankam la artikolo mem ŝajnas savebla. Tamen la kreinto estas la biografiito mem, kaj la artikolo ne ekzistas en la itala, kaj nur en minoritataj lingvoj. |subskribo =--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 16 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 23 marto 2026 17:51 |forigita = ne |kialo de rezulto = vidu sube, [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 26 apr. 2026 }} {{kontraŭ}} La referencoj ŝajnas al mi konvinkaj, kaj estas multaj, kiuj vere kovras pli-malpli ĉiujn asertojn. Ke estas ISBN-numeroj pri liaj verkaĵoj, ankaŭ estas pluso, kio ebligas kontroli la publikigon (kvankam tion mi ankoraŭ ne faris). Ĝustas ke estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston, kaj kiu baze faris multegajn redaktetojn en vikidatumoj, tio estas minuso, sed en vikidatumoj ne estas signo ke itala teksto pri li iam estis kaj estis forigita. Sed la informoj estas kredindaj, estas sufiĉaj kaj estas informaj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 07:06, 27 mar. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} La argumentoj de Aidas validas, kaj kaj "la artikolo ne ekzistas en la itala, nur en minoritataj lingvoj" (nun en 11 krom en E-o) ne estas valida kialo por forigi tekston - la [[kataluna]] estas pli granda lingvo (kaj laŭ nombro de parolantoj kaj laŭ vikipedia branĉo) ol ni diru la dana, armena aŭ hebrea, kiuj simple havas pli da renomo ĉar ili estas ne nur fortaj regionaj sed ŝtataj lingvoj, kaj la [[sicilia]]n eblas konsideri dialekton de la itala, do "loka lingvo" de la temulo. Certe la e-lingva teksto tre povos profiti de informkesto, sed tio estas rapide aldonebla, kaj la kvanto de referencoj estas eĉ ekscesa por tiom malvasta teksto ... sed en duba kazo pli bone multe pli ol multe malpli da referencoj. Ke "estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston" kaj tio supozigas ke probable aŭ eble "la kreinto estas la biografiito mem", estas kialo despli detale rigardi ĉu neŭtralaj fontoj konfirmas la asertojn, sed tio ŝajnas la kazo ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:20, 6 apr. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Mi ĵus ankoraŭ aldonis informkeston, tri retejojn, kaj iom poluris la koncernan vikidatuman eron. Tiel laŭ mi la teksto povas resti. Ĉu vi volas fermi la diskuton aŭ ĉu vi konsentas ke mi faru tion? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:07, 26 apr. 2026 (UTC) ::Kompreneble ankaŭ ĉi tie eblus ankoraŭ investi plurajn horojn en kreado de iuj vikipedie bonvenaj flankaj tekstoj, ekzemple pri Paolo Altieri, la edukejoj universitato Pegaso en Napolo kaj muzika konservatorio Vincenzo Bellini en Katanio, aŭ eblus konsideri ĉu indas ne simple alidirektigi la temon kantodidaktiko al [[kanto]] sed krei propran remon kantodidaktiko. Sed tiuj konsideroj ne rilatas al la fakto ĉu la teksto entute povas resti aŭ ne. Ĉiukaze la indiko "Leonardo da Vinci: <s>La Imagaj Damnitaj</s>" estis misa. Temas pri tri intermezoj kiuj nomiĝas en Eo "La Imaga Malsanulo" (''L'Ammalato immaginario''). Mi ne kaŝu ke la italaj vikipedianoj decidis draste malpermesi la tekston, ĉar ili konsideris la temon senespere reklama, vidu [:it:[Wikipedia:Pagine_da_cancellare/Graziano_D'Urso]]. Sed tio ŝajnas al mi vere drasta decido - la esperanta teksto nun estas same reklama aŭ nereklama kiel multaj aliaj biografioj pri muzikistoj, samkiel la tekstoj en la 11 aliaj vikipediaj lingvoj, kiujn ankaŭ neniel necesus ĉiujn buĉi ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:33, 26 apr. 2026 (UTC) :::La teksto nun povas resti. Mi konsentas, ke vi fermu la diskuton. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:46, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Malrespekto de kopirajto - aspektas kiel laŭvorta traduko de [https://www.luzespirita.org.br/index.php?lisPage=enciclopedia&item=Auto%20de%20f%C3%A9%20de%20Barcelona] kaj mi vidas neniun indikon de permeso. :La malrespekto de kopirajto restas. Administrantoj {{re|Tlustulimu}} {{re|ThomasPusch}} {{re|Blahma}} {{re|KuboF Hromoslav}} {{re|Gamliel Fishkin}} {{re|LiMr}} {{re|Kani}} {{re|Stefangrotz}} Bonvolu fari ion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:15, 5 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La malrespekto de kopirajto ne plu restas, ĉar mi reredaktis la artikolon el la portugallingva vikipedio kiu indikas diversajn fontojn. Nun la teksto estas tute alia kaj mi forigis ankaŭ unu bildon. Tial mi petas la forigon de la forigaverto.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:59, 5 apr. 2026 (UTC) ::Kani solvis la problemon. Dankon! --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:06, 5 apr. 2026 (UTC) == Alia temo, kun bedaŭro finita je 2026 04 19 == Krome mi petas atenton al [[Vikipedio:Forigendaj dosieroj#Historiaj dosieroj de Claudio Pistilli]]. ThomasPusch jam forigis kelkajn, restas aliaj trovitaj sed ne forigitaj, kaj multegaj aliaj ankoraŭ ne kontrolitaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:08, 19 mar. 2026 (UTC) :La problemo ĝustas. Mi ekde la komenco de marto sukcesis savi kelkajn bildojn, forigis aliajn pri kiuj mi jam pruvis ke ili neniel povus esti pli ol 100-jaraj, kiel estis indikite en la licenca aserto, sed mi interkonsentis kun Arbarulo lasi tempon de entute ses semajnoj, do ĝis pli-malpli mezo de aprilo, kaj tiam mi forigos ĉiujn dosierojn kiuj ĝis tiam ankoraŭ estos sen konvinkaj pruvoj pri ekestado antaŭ pli ol 100 jaroj. Mi nun de la 7-a ĝis la 11-a vojaĝos kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a ĝis 17-a ankaŭ. Tial mi proponas ke ĉiuj povos ankoraŭ vidi ĉu eblus savi iujn dosierojn, ankaŭ mi povos vidi sed mi nur la 12-an de aprilo, kaj ke ni metu la finan limdaton la 18-an de aprilo. Mi promesos ke mi tiam forigos ĉiujn el la nun 40 dosieroj kiuj nun estas en la iom misgvida [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]] (la ekzakta titolo de la kategorio ne gravas, ĉiukaze plej multaj estas klara kandidato esti forigitaj post revizio aŭ post konvena atendotempo - do "ne tuj", sed ĉiukaze). Mi ne kaŝu ke ne eblas tiom klare diri ke ĉiuj kandidatoj estus perforto de kopirajto. Ekzemple (post detala serĉado) # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Papo Gelasio la 1-a.png|Papo Gelasio la 1-a]] estas bone dokumentita kiel litografio de 1879, signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Justino la 2-a (520-578).png|Justino la 2-a (520-578)]], same signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Sankta Akacio de Sinajo.png|Sankta Akacio de Sinajo]], signife pli ol 100-jara, sed restas dubo ĉu ĝi vere konvenas en la teksto [[Bazilisko la Juna]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Jakobo de Edesa.png|Jakobo de Edesa]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Klodjo Albino (147-197).png|Klodjo Albino (147-197)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Konstanteno la 3-a (361-412).png|Konstanteno la 3-a (361-412)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Hostiliano, c. 230-251, Romia Imperiestro.png|Hostiliano, c. 230-251]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] kaj # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Maŭricio la 1-a (539-582).png|Maŭricio la 1-a (539-582)]] el 1697 :estas konfirmite pli aĝaj ol 100 jaroj kaj sendube povos resti. Sed plej multaj aliaj restas sub forta dubo, kaj se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado devos forpreniĝi meze de aprilo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:31, 5 apr. 2026 (UTC) ::{{komento}} Mi vere malĝojas devi nun forigi ĉiujn dosierojn alŝutitajn de Claudio krom la naŭ pri kiu mi sukcesis detektive pruvi kaj dokumentigi ke ili vere estas pli aĝaj ol 100 jaroj. Pri pluraj aliaj bildoj, ekzemple [https://byzantium-blogger.blog/wp-content/uploads/2019/10/m588237_the-byzantine-emperor-maurice-about-to-be-executed-by-the-usurper-phocas-having-seen-his-five-children-killed-in-front-of-him-602.jpg tiu ĉi], uzita je la nomo "Ekzekutado de la imperiesto Maŭricio fare de la uzurpisto Fokas.png" en la teksto [[Maŭrico (imperiestro)]], mi facile kredus ke ĝi estus pli ol 100 jarojn aĝa, sed mi ne havas la tempon investi horon da serĉado por ĉiu de la nun ankoraŭ 39 bildoj en la kategorio, 39 horoj estus plena oficista laborsemajno. Kaj evidente Claudio eĉ ne komencis serĉi verajn fontojn de la bildoj (kompreneble fonto ne estas "mi vidis ĝin kiel ornamaĵo de privata Facebook-noto, ne klaras de kie la bildo venis tien"). Do: se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado, ili devas nun forpreniĝi. Jam la forprenado unu post alia estas sufiĉe da laboro. Kompreneble mi ĉie kontrolos ĉu eble Claudio aŭ iu tamen metis dokumentigon al la dosiera priskribopaĝo antaŭ definitiva forigo, sed mi dubas ke mi vidos ion tie... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi en la proceso de pena forigo ankoraŭ sukcesis pruvi kaj dokumentigi la aĝecon de :::10. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Karino (250-285) Romia Imperiestro.png]] :::11. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Phocas (547-610) 2.png]] :::12. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Senkapigo de Siagrio (486).png]] :::13. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Granda Palaco de Konstantinopolo (Vogt).png]] :::14. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Prometeo liberigita de siaj ĉenoj fare de Heraklo.png]] :::kaj sekve povis savi ilin. Du pliajn bildojn ([[Zenono (imperiestro)|15]] kaj [[:dosiero:Romulus Augustus deposed by Odoacer.png|16]]) mi povis anstataŭigi per identa bildo el la vikimedia komunejo. Tiel necesas fine nur 23 bildojn forigi kaj maluzigi en la tekstoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:35, 20 apr. 2026 (UTC) PS: Ankaŭ [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Romia Konkero fare de la vandaloj.png]] identiĝis kiel bildigo de 1890 kaj same estas klare pli ol 100-jara. TP {{farite}} la forigo de ĉiuj dubaj dosieroj. La koncerna [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj|ujo]] nun ne havas ajnan dosieron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:32, 20 apr. 2026 (UTC) == J-Pimp (songwriter) 2026 04 07 == {{Propono de forigo |artikolo = J-Pimp (songwriter) |kialo = Fuŝa artikolo, metita de anonimulo: nur unu frazo, alilingva titolo, nur unu referenco, kiu fakte ne referencas la tekston kaj nur mencias kanton, kaj manko de alilingva artikolo; ĝi ne ekzistas eĉ en la angla, inter pli ol 7 milionoj ne estas loko por tio. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:14, 26 mar. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 2 aprilo 2026 9:36 |forigita = jes |kialo de rezulto = Kvar poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:22, 7 apr. 2026 (UTC) }} {{por}} La teksto estas orfa, estas kvante tute malsufiĉa ĝermeto de nur unu frazo, la titolo ("songvvriter") estas fuŝa, la sola referenco pruvas nur ke iam ajn ekzistis unusola rep-muzikaĵo, ĝi ne pruvas iun biografian aserton (da kiuj ekzistas nur vera nomo, asertita naskiĝdato kaj -loko), kaj krome alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo akuzas la anonima(j) konto(j)n pri transvikia spamado. Ĉio kune ne konvinkas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 06:37, 27 mar. 2026 (UTC) {{por}} Mi konsentas kun Aidas. Dubinda [[Vikipedio:Menciindeco|menciindeco]]. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 20:11, 5 apr. 2026 (UTC) {{por}} Kio estas eble ioma perforto konrraŭ la mizera ĝermeto, estas ke nun jam ĝi ne ligiĝas al vikidatuma ero - mi pensas ke kiam mi unuafoje ĵetis rapidan rigardon al ĝi fine de marto, ĝi ankoraŭ havis - tio '''estus''' fuŝa ago de iuj akuzaj "alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo" se temus pri valora teksto, sed pri tiu ĉi eĉ ne meritas provi eltrovi kie povus esti malaperinta la vikidatuma ero. Mi same pledas por forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:48, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Falsaj kuracistoj en Finnlando]] - 2026 4 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Falsaj kuracistoj en Finnlando |kialo = Ŝajnas persona kreaĵo. Estas nek referencoj nek alilingvaj ekvivalentoj. Ankaŭ ne estas klara temfadeno: ĉu temas pri sendiplomaj kuracistoj, ĉu pri tio en Finnlando, ĉu pri la kazo de Esa Laiho. Temas pri nia konata finna amiko kun kiu maleblas interkonsenti por plibonigo de iliaj kreaĵoj, kaj krome li de tempo al tempo kreas novan avataron. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:43, 7 apr. 2026 (UTC) |tempo = mardo 14 aprilo 2026 22:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = ses poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:48, 26 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Estas falsaj profesiuloj preskaŭ ĉie. La artikolo ne indikas kial ĝi meritas apartan artikolon. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 00:54, 11 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi konsentas kun ĉi tiu forigo. Ankaŭ ne estas kategorioj aŭ io ajn montrata en la artikolo. Mi ĵuste antaŭeniris kaj etikedis la artikolon, kaj ankaŭ informis la aŭtoron. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:36, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: nesufiĉe menciinda. Eble movebla al [[Falsa kuracisto]] kaj plibonigebla, kvankam mi ne trovas la temon ĉe WikiData. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:12, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: vere persona teksta kreaĵo, sen iuj referencoj, tute ne kontrolebla ĉu fikcio, ĉu fabelo, kaj kun tre dubinda temo pri enciklopedio. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:39, 25 apr. 2026 (UTC) : {{por}} forigo: Ŝajne pri la imagebla ĝenerala koncepto [[Falsa kuracisto]] (False Physician, Faux médecin, Médico falso, Falscher Arzt / ärztlicher Hochstapler ktp) vere en neniu branĉo de vikipedio antaŭvidatas aparta artikolo, sed ĉiukaze pri nuance alia, sed tre proksima temo estas la teksto [[ĉarlatano]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 26 apr. 2026 (UTC) == Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio - 2026 04 19 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio |kialo = Ĝi estas malplena. |subskribo = [[Uzanto:Fine Style 9634|Fine Style 9634]] ([[Uzanto-Diskuto:Fine Style 9634|diskuto]]) 10:18, 12 apr. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 19 aprilo 2026 10:53 |forigita = jes |kialo de rezulto = 5 poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:57, 19 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Mi vidis, ke vi [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Ŝablono:Krimo_en_Okcidenta_Aŭstralio&oldid=9351504 movis ĉi tiun ŝablonon] al [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]] kiu indikas misliterumon (celis "''Aŭstralio''", skribis "''Okcidenta Aŭstralio''"). Mi diras jes/por al ĉi tiu forigo, aŭ se mi eraris, atendu ĝis vi respondos al ĉi tio. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:44, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda ([[VP:R3|R3]]). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 13:04, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda, estu [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:05, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi hieraŭ revenis el dusemajna ferio, kaj nun unuafoje reestas sur tiu ĉi paĝo. Tial mi kiel unua ago ĉi tie ĵus forigas la post movo ne utilan malnovan titolon "Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio". Tion oni fakte povintus fari ankaŭ kun malpli longa atendotempo ol plena semajno, konsentite. Sed semajno ĉiukaze tre rapide pasas. Mi ankoraŭ esperas ke la navigila ŝablono uziĝos en pli da paĝoj ol tiu ununura - navigilo kiu celas kunligi plurajn paĝojn sed entute nur estas unu orfa paĝo el krome neekzista serio estas sensenca. Sed kompreneble, unu nova paĝo estas la unua kaj aliaj povas naskiĝi post kelkaj tagoj aŭ semajno. Kaj mi alvokas ke se la temaro maturiĝas, la esperanta navigilo fine estu en Esperanto - do estu "Okcidenta Australio", ne iu fremda mallongigo "VVA", ktp. Sed tio estas facila adapto, fari plurajn tekstojn pri la temaro estas unua paŝo kaj estas pli granda laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:00, 19 apr. 2026 (UTC) ==Denove [[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Hieraŭ la verkinto [[Uzanto:Claudio Pistilli]] mesaĝis aparte al mi kaj al [[Uzanto:Kani]] kun teksto, kiun li prezentas kiel leteron de ''Luz Espírita'' (eldoninto de la fonto kiun li tradukis) permesanta uzon de la artikolo. Mi kaj en mia diskutpaĝo ankaŭ [[Uzanto:Taylor 49]] respondis pli-malpli same, ke ili faru la normalan procedon, t.e. metu permesilon publike sur sian retejon aŭ sendu ĝin al la tiucela retadreso. Samtempe Kani respondis ke estas tute bone jam remeti la tekston. Al mi Claudio Pistilli tuj koleriĝis, ne faris la normalan procedon, sed tuj remetis grandan parton de la artikolo. Mi pensas ke ĉi tiu agado estas maldeca kaj estas kialoj suspekti ke la permeso estas falsa. Ni scias pri la permeso nur tra Claudio Pistilli mem. Kaj antaŭ nelonge li markis amason da dosieroj kiel proprajn kvankam ili ne estis propraj, kaj poste markis ilin kiel pli ol centjarajn kvankam li ne kontrolis ĉu ili estas pli ol centjaraj, do lia kompreno de aŭtorrajtaj aferoj klare ne estas fidinda. Krome, se la rajtoposedantoj vere konsentas al la uzado, devus ne esti malfacile ke ili publikigu rajtigilon sur sia retejo. Do mi taksas suspektige, ke anstataŭ fari tiun facilan paŝon, Claudio Pistilli koleregas kvazaŭ tiu postulo malebligas uzadon de la materialo. Do mi pensas ke ni devus provizore forigi la kopirajtan materialon kaj restarigi la version de Kani. Se poste montriĝos ke la permeso estas vera, ni tiam kompreneble allasos la artikolon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:09, 19 apr. 2026 (UTC) : {{forte por}} tujforigo de la disputebla materialo (subpremo de historio). Se sufiĉa permeso aperos, tiam malforigo pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:13, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi rekomendis: kontakti kun Arbarulo, meti la referencon kune kun permeso de la aŭtoro, kion mi vidis en pluraj artikoloj, kaj peti ke oni metu la indikon pri libera permeso en la retejo. Sed ne ĉiuj scipovas fari ĉion. Kaj mi komprenas koleron, ĉar mi foje klopodis publikigi kovrilpaĝojn kaj fotojn kun rekta permeso (foje eĉ kun peto) de la rajtoposedanto kaj la vikia sistemo malpermesis. Foje la proceduro estas komplika por tiuj kiuj ne regegas la teknologian anglan lingvon kaj la vikian burokration. Kaj tre ofte la anglalingva versio publikigas bildojn kiuj estas malpermesitaj al aliaj lingvoj. Mi konsideras maldeca la suspekton, ke "la permeso estas falsa", sen pruvoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:28, 19 apr. 2026 (UTC) ::::{{re|Kani}} "kion mi vidis en pluraj artikoloj" - mi scivolas pri tio. Ĉu vi povas montri ekzemplojn? ::::Mi klarigu ke Claudio Pistilli ne devus fari ion ajn mem. Nur la rajtposedantoj devus afiŝi permesilon, kaj se ili havas teknikan kapablon enretigi tutan enciklopedion, mi malkredas, ke ili ne kapablas afiŝi permesilon (haveblan en la portugala, la itala kaj ankaŭ en Esperanto). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:10, 19 apr. 2026 (UTC) :::::"Ĉu vi povas montri ekzemplojn?" Ne, mi parolas laŭ memoro. Se vi kredas, bone; se vi ne kredas, ankaŭ bone. Mi preferas dediĉi miajn energiojn alimaniere. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:13, 19 apr. 2026 (UTC) ::::::Salutojn, amikoj, mi deklaras ke se oni ne fidas je la permeso de la aŭtoro pri la rajtokoncedo, bonvolu konfirmi kun la retadreso contato@luzespirita.org.br pri la permeso. Krom tio mi havas la ciferecan dokumenton kiun mi publikigis en la diskuto de la artikolo. Altestime, [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:04, 20 apr. 2026 (UTC) :::::::Do, principe tute formale Arbarulo kaj Taylor pravas: necesas retpoŝta letero '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'', por tie permesi la uzon de la teksto laŭ licenco de [[krea komunaĵo]] (Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0) aŭ kiel [[publika havaĵo]] (PD) - plej bone kopie ankaŭ al iu administranto de la esperanta vikipedio, ekzemple Kani (se Claudio jam havas ties retpoŝtan adreson). Do eblas nur peti la brazilanojn pri tiu paŝo. Se oni nur prezentas retpoŝtan leteron, kiun oni mem ricevis de la permesanta asocio, restas la risko, ke iu kritikulo povus pridubi ĉu la permesa letero estas aŭtent(ik)a. Kvankam, se en Brazilo momente neniu respondas, oni povus ankaŭ provi pludirekti la de luzespirita ricevitan retpoŝtan leteron senŝanĝe al ''permissions-eo@wikimedia.org'', kun risko ke la homoj tie eble ne akceptos la kromvojon. Sed povas ankaŭ funkcii. Ĉio estas iom kompliketa, ne pro ni aŭ pro Arbarulo, sed pro la ĝeneralaj reguloj de la interlingva Vikipedio. Sed ni povas, mi pensas, facile permesi al ni, toleri atendotempon de kvar semajnoj, ĝis la "permesa etikedo" de wikimedia.org estos, kaj baze de la mesaĝo prezentita de Claudio toleri la vastigitan tekston jam ĝis tiam, KROM kompreneble se iu el luzespirita.org.br jam protestus al iu el ni pri kopirajta perforto, kio tamen estas plej malverŝajna konsiderante la temon kaj ankaŭ la mesaĝon prezentita de Claudio. Tamen, se ene de la de ni interkonsentebla limdato (mi nur arbitre ĵus proponis vastan limon de kvar semajnoj, ĉar tio malpliigas la streson kompare al nur unu aŭ du semajnoj) nenio klariĝas, ni devos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026 kiam Kani draste reduktis la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:01, 21 apr. 2026 (UTC) ::::::{{re|Claudio Pistilli}} Tiu temo nun longege pendas, sed mi entute ne scias ĉu vi, Claudio, rimarkis la diskuton ĉi tie. Ĉu vi intertempe ankoraŭ ion faris aŭ pretus rekontakti kun la brazilanoj pri peto sendi retpoŝtan leteron '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'' kun permeso pri uzo de la teksto laŭ CC 4.0 (aŭ peto pri publikigo de tiu permeso en ilia retejo mem)??? Se vi diros al ni ke vi ne pretis kaj ne pretos fari tiun peton, ĉar vi sentas ke la duafoja petado ĉe ili ŝajnas al vi tro idiota, tiam ni scias kiel estas - sed tiam necesos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:35, 9 jun. 2026 (UTC) :::::::Mi ne povas kredi ke mi ricevis permeson (kaj mi havas la e-mail) por traduki la artikolon kaj vi ne akceptas. Kion faru. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 19:56, 9 jun. 2026 (UTC) ::::::::{{re|Claudio Pistilli}} Ne vi bezonas havi la permeson, ne Kani aŭ Arbarulo, sed ĝi devas esti ĉe la retadreso permissions-eo@wikimedia.org. Se vi certas ke vi ne povos peti la brazilanojn mem sendi la permesan leteron al la retadreso permissions-eo@wikimedia.org, vi povas plugvidi la originan sendaĵon tien, kun risko ke tio ne sufiĉos por la neesperantistoj kiuj ricevas retleterojn senditajn al permissions-eo@wikimedia.org. Ĉar fakte Arbarulo plene pravis la 19-an de aprilo skribi "Nur la rajtposedantoj devus afiŝi permesilon". Claudio, vi povas koleri pri la neesperantistoj kiuj plenumas la vikipediajn regulojn aŭ povas ne koleri, sed ni ĉiuj scias ke ili estas. Kaj iĝas tute groteske se ni dum kvaronjaro ne sukcesas fini tiun kazon. Do necesas fari ultimaton. Se post plia semajno (do ekzakte du monatojn post kiam Arbarulo reafiŝis la temon ĉi-tie la 19-an de aprilo) ne estos respondo de permissions-eo@wikimedia.org pri akcepto de la permesa letero, la teksto devos reiri al la stato de inter la 6-a kaj 16-a de aprilo. Kaj krome mi dirus, ke el la bildoj nur tiu pri Maurice Lachâtre rilatas al la teksto, kaj teorie la bildo "[[:dosiero:Akvarelo pri la Aŭtodafeo de Barcelono, 9-an de oktobro 1861.png|Akvarelo pri la Aŭtodafeo de Barcelono, 9-an de oktobro 1861.png]]", '''se''' estos pruvo ke ĝi konvinkeble fariĝis antaŭ 1926, do estas pruvite pli aĝa ol 100 jarojn. Tiu pruvo ĝis nun mankas: ni ne devas juĝi la bildon nun en la esperanta vikio mem, povas plumovi ĝin al la vikimedia komunejo kaj sekve forigi ĝin ĉi tie, kaj tiam povas atendi ĉu la administrantoj en la komunejo akceptos la bildon kun nura aserto ke vi, aŭ iu, suspektas ke la bildo pli aĝas ol 100 jarojn, ĉar ĝi montras scenon de 1861. Laŭ ĉiuj spertoj la bildo ne longe restos en la komunejo. Pli bone estus pruvi la statuson ĉi tie, kaj tamen malrekomendi pluŝovon al la komunejo. Taylor pravas, ke pli pura (sed ankaŭ pli brutala) vojo estintus dekomence malebligi ĉian vastigon preter la reduktita versio de inter la 6-a kaj 16-a de aprilo, kun kaŝo de la redaktohistorio antaŭa, kaj kun promesa noto "Se sufiĉa permeso aperos, tiam malforigo pripenseblos". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:53, 12 jun. 2026 (UTC) :::::::::Mi leteris al la eldonistoj por ke ili sendu mesaĝon al vi, al la Torkemado/Arbarulo kaj kiu ajn povas interesi. Ni nur devas atendi ke ili respondu. Sed, fakte, kion mi deziras, tio estas kontribui kaj ne kvereli. La kontribuantoj , anstataŭ plendi kaj kritiki, volas diskuti pri situacio kiun mi konsideras solvita. Mi akceptas ke vi ambaŭ bonvolu forigi ls bildon, forigu la artikolon, kaj ni anstataŭ interbatali interne, ni kunigu niajn fortojn, kaj plibonigu nian Esperantan Vikipedion. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:50, 12 jun. 2026 (UTC) == [[Trinnaphop Thongchay]] == {{Propono de forigo |artikolo = Trinnaphop Thongchay |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) |tempo = lundo 4 majo 2026 12:16 |forigita = jes |kialo de rezulto = la forigon faris LiMr je 2026-05-28 }} :{{kom}}Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) ==[[Artefarita planedo]]== Bonvolu atenti kaj opinii pri la proponoj forigi tiun artikolon kaj reuzi la titolon por alia koncepto ĉe [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj#Artefaritaj planedoj]] kaj [[Uzanto-Diskuto:Piotrus]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:51, 9 maj. 2026 (UTC) ==Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de [[Meduzo]]== Ĉiuj malnovaj versioj de [[Meduzo]] enhavas kopion de artikolo el ''Kontakto'', kiu almenaŭ laŭ mia scio ne permesas kopiadon. Siatempe (en 2009!) Yekrats dubis pri tio, sed ŝajne neniu reagis ĝis nun. Mi anstataŭigis per pli detala teksto el la angla vikipedio kaj petas kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:40, 14 maj. 2026 (UTC) :En la malnovaj versioj de [[Meduzo]] mi trovis referencon "kontakto 1996 4", kio estas tre magra referenco, sed mi ĝis nun tute ne trovis la dubon el 2009 de Yekrats. Kie vi trovis ĝin, Arbarulo? Tamen per la indiko "kontakto 1996 4" mi traserĉis miajn kestojn de malnovaj revuoj kaj efektive trovis la tekston de [[Robert Roze]], en paĝo 15 de [[revuo Kontakto]] n-ro 154 (1996:4), kaj vere la vortoj de "aperintaj antaŭ 700" ... ĝis "sian urtikecan povon" estas laŭvorte retajpitaj el la Kontakto-teksto. Do mi per papera komparo povas konfirmi la rompon de kopirajto, kaj sekve {{por|subtenas}} kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. Tamen: la informo pri la esperantlingva artikolo nepre ne komplete forviŝiĝu. Ĝi estas eble la sola esperantlingva biologia artikolo pri meduzoj. Ĝi povus resti sub iu ĉapitrotitolo kiel "Literaturo", krom ke iu trovas rete atingeblan kopion de tiu paĝo, tiam ĝi ankaŭ povas listiĝi sub "Eksteraj ligiloj". Krome la teksto de Arbarulo nun donas la impreson, ke ni kolektive nun devas prepariĝi al granda fokuso de paĝokreoj pri meduzoj kaj marbiologio. Eble tion simple necesas fari, kvankam en miaj privataj pensoj nun meduzoj ne ludas gravan rolon, kaj mi ne dirus ke la temo de meduzoj estus mia prioritato de zorgoj. Sed mi aparte en la referencoj ne komprenas je kiu kriterio Arbarulo metas siajn ruĝajn ligilojn: Kial la anglalingva faka gazeto ''[[Marine Biology]]'' havas ruĝan ligilon kaj la same anglalingva faka gazeto ''Aquatic Invasions'' ne havas? Pri ambaŭ mi trovas vikidatuman eron (pri Aquatic Invasions la kodo estas Q15762300). Kial fari diferencon? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:39, 18 maj. 2026 (UTC) ::Mi pensas ke listigi la artikolon en sekcio "Literaturo" estas saĝa ideo, kaj se vi faros tion mi dankos. Mi ne povis fari ĝin mem ĉar mi sciis nek la aŭtoron kaj la titolon. ::Pri la prioritateco de pliaj artikoloj rilataj al meduzoj ĉiu juĝu por si mem. Mi ne intencas devigi iun al tio kaj se iu tamen sentas devon, tio ne estas mia afero. ''Marine Biology'' evidente havas pli ĝeneralan temon ol ''Aquatic Invasions'' kaj ĝia menciindeco estas pli certa, tamen ankaŭ ''Aquatic Invasions'' kredeble estas menciinda, kaj se vi volas ĝin ruĝa ĝi povas esti ruĝa. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:25, 18 maj. 2026 (UTC) ::La komento de Yekrats troviĝas en [[Diskuto:Meduzo]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:28, 18 maj. 2026 (UTC) :::{{farite}} Ĉapitro "Literaturo" kreita kaj la Kontakto-artikolo menciita tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:09, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Yunus Emre Demir]] - 2026 5 18 == {{Propono de forigo |artikolo = Yunus Emre Demir |kialo = Senenhava, fuŝa artikolo. Ŝajnas mempropagando. Unua referenco estas falsa, la aliaj estas propraj. La artikolo ekzistas en neniu alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:35, 16 maj. 2026 (UTC) |tempo = tujtuje |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu pora.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 18 maj. 2026 (UTC) }} {{por}} La tuta enhavo estas "Mi havas turkan nomon kaj rilatas al cifereca enhavo." Tio estas praktike NULA enhavo. Certe estas mempropagando, kaj eĉ ne bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:06, 18 maj. 2026 (UTC) == [[Mumio de Maunula]] 2026 5 25 == {{Propono de forigo |artikolo = mumio de Maunula |kialo = Dubindas, almenaŭ diskutindas, ĉu la sensacia, klaĉgazeta temo estas konvena por enciklopedio - se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:53, 18 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 25 majo 2026 10:55 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube, je du poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) }} La temo estas de la konata finna kolego, kies forbaro ankoraŭ formale validas, kvankam jam ne plu aplikiĝas aŭtomataj buĉoj de ĉiuj liaj novaj salutnomoj - ĉiukaze daŭre eblas rapidaj forigoj de tekstoj aŭ salutnomoj, se iu kontraŭregula redaktado okazas. Sed tio ne estas la fokuso ĉi tie. La tre stranga temo toleratas en la finna kaj angla vikipedioj. Aliaj vikipediaj branĉoj ŝajne ne havis diskutojn pri ebla ekzisto de la temo, nur mankas intereso pri paĝokreo. Ni povus pripensi same toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:03, 18 maj. 2026 (UTC) :{{por}} Krome la konata finna kolego insiste kreas amason da artikoloj sen iu ajn referenco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:43, 18 maj. 2026 (UTC) ::{{farite}} Mi antaŭ sajmajno skribis "ni povus pripensi toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj" - Do necesas konstati: neniu ajn voĉdonis subtene al la teksto, du voĉdonis klare por forigo, kaj daŭre ankaŭ post semajno ne eblis noti eĉ unu fidindan referencon. -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi nun pro la ŝerco de sorto loĝas en Suomio, kaj mi povas atesti ke tiu ĉi ulo iĝis kvazaŭ memeo en loka medio kaj kaŭzis signifan polemikon. Nun estas tiu ĉi artikolo en la angla vikipedio aldone al la suoma, do eblas preni fontojn de ĝi, se necesas.--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 17:22, 25 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Mi bedaŭras ke vi venis duontagon tro malfrue, kaj en tiu ĉi escepta kazo la temo vere fermiĝis post semajno plus malmultaj horoj (ofte temoj pendas multe pli longan tempon nedecidite, tion ĉiuj scias). Do se vi volas redakti la temon ĝis bona nivelo kaj volas aldoni referencojn el la angla (aŭ el la finna) teksto, ene de realisma tempo - ni diru en plia semajno, ĝis la 3-a de junio (ankaŭ povas esti la 4-a aŭ 5-a), tiam mi pretas malforigi la tekston kaj ni lasos al ĝi ankoraŭ ŝancon. Sed se ĝi restas kiel ĝi estis nun, tiam la voĉdonoj validos kaj ĝi restos "vikipedia mumio, entombigita". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:49, 25 maj. 2026 (UTC) ::Estas iom strange, ĉar mi povus veti ke tiu ĉi temo aperis je la 25-a de majo, kaj mi ne vidis ĝin antaŭe. Nu, mi ne tre ofte kontrolas ĉi-paĝon, do povas esti ke mi ne rimarkis. Okej, mi povas reverki la artikolon laŭ la angla (je mia honto mi ankoraŭ ne sufiĉe regas la suoman por sencoplene traduki de ĝi). [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 10:32, 26 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Faru tion, se vi volas. Kiel mi skribis, mi povus ankoraŭ malforigi la antaŭan tekston kaj vi povus redakti de ĝi, se vi povas fari tion ene de semajno, sed la teksto ne estis lingve bona. Tial se vi tute nove faras tekston surbaze de la angla teksto, estas probable eĉ pli saĝa vojo fari tiel. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:02, 30 maj. 2026 (UTC) ::Okej, mi faris. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 19:37, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Abitura ekzameno en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Abitura ekzameno en Finnlando |kialo = Nova fuŝa artikolo de sama fuŝulo |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) |tempo = mardo 26 majo 2026 10:18 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa. [[Uzanto:Kani|kani]] 19:39, 25 maj. 2026 }} :{{kom}} Teorie eblus plibonigi la artikolon, komencante per la fuŝa titolo ("abitura" ne ekzistas en Esperanto), sekvante pro manko de internaj aŭ eksteraj ligiloj, referencoj, kategorioj, estas persona kreaĵo ktp. Tiu ulo insiste kreas artikolojn, kiuj celas laborigi patrolantojn. Ekzemple tiu ĉi restos orfa kaj kun dubinda enciklopedieco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Nu, la titolo ne estus granda problemo ... senprobleme eblus ŝovi ĝin al la PIV-a adjektivo [https://vortaro.net/#abiturienta_kd abiturienta]. Kaj ĝustas ke ankaŭ la aliaj kritikoj validas - eĉ ne estas intervikia ligilo al alilingvaj tekstoj pri la sama temo: tion mi ĵus aldonis al finna teksto "Ylioppilastutkinto Suomessa", ankaŭ havebla angle kaj france. Ke kategorioj mankas, estas simpla malmatura fuŝo, sed ke mankas eksteraj ligiloj kaj fidindaj referencoj, kaj restas forta suspekto ke la tuta teksto estas persona noto de opinio, "originala elpensaĵo" restas forta minuso. Kaj kompreneble ĝi devas havi ankaŭ la kritikan ŝablonon {{ŝ|orfa}}. Rezulte, se neniu miraklo okazas kaj iu uzanto ene de semajno helpe de la finna, angla kaj franca teksto objektivigas la subjektivan kreaĵon, mi vere {{por|subtenas}} la forigon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:17, 19 maj. 2026 (UTC) :: Kvankam mi jam tro malfruas, mi volas ankoraŭ aldoni mian voĉon {{por|por}} forigo de la teksto - mi vidis ĝin kiam ĝi ankoraŭ estis. Kaj ĉiuj mankoj de la teksto, jam menciitaj, vere elstaris ankaŭ kiam mi vidis la tekston. Kompreneble eblas havi la opinion "mia tasko estas nur ekkomenci temon, la tutaj enhavaj kaj teknikaj aldonoj necesaj, kun referencoj kaj eksteraj ligiloj, povas esti farataj de «la aliaj»", sed ĉar «la aliaj» ĉi tie estas nur malpleno da homoj, tiu espero ne ĉiam plenumiĝas. Ĉi tie ĝi ne plenumiĝis, kvankam eĉ estis alvoko al ĉiuj ĉi tie, ke bonvenus se iu homo (la mortinto de ka teksto aŭ alia uzanto) aldonus ĉiujn mankajn erojn. Mi volas konsideri min voĉdonanto por forigo de la teksto en tiu formo en kiu ĝi estis ĝis la forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:58, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Junior Seydini]] = Thaphatsanaphop Thongchay == {{Propono de forigo |artikolo = Junior Seydini |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 28 majo 2026 20:48 |forigita =jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 31 maj. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie. Ni jam ĵus forigis similan artikolon kun nomo tre simila al la nuna artikola nomo Thaphatsanaphop Thongchay - Trinnaphop Thongchay.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) ::Hm, kompreneble tiaj tekstoj pri aktoroj kaj kantistoj estas ĉiam iom konatigaj, do iusence eblas konsideri ilin reklamaj. Sed mi vere ne scias ĉu la homo efektive estus "tajlanda famulo" - ni ne havas tajlandan e-lingvan vikipediiston kiu povus konfirmi aŭ malkonfirmi tion, kaj ke li estus "internacia modelo" - mi ne dubas ke li loke povas labori kiel modelo, kaj se li intertempe studas en Tajvano ankaŭ povas kromlabori tie, sed nomi laborojn en la landoj de naskiĝo kaj nuna studado "internacia" kariero estus pompa misgvido kaj fanfaronado, kaj pri vera "internacia" kariero mankas konvinka internacia referenco: La teksto nomas [https://vogue.co.th/article/thai-models-runway-spring-summer-2023 tiun referencon pri laborado en Parizo kaj Los-Anĝeleso en 2023], kun noto ke la reteja ligilo estas de 2026-05-21, sed en 2026-05-27, apenaŭ semajnon pli poste, la ligilo ne plu haveblas, ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph - tiu "referenco" estas plej suspektiga kaj ne estas valida pruvo. Kaj aktoro, kiu eĉ ne estas en la datumbazo [[IMDb]] (estis jam tekstoj pri aliaj aktoroj, kie sole paĝo en la datumbazo IMDb ne konsideriĝis sufiĉa al ni por pravigi "menciindecon")??? Ankaŭ la [https://www.tunecore.com/artists/junior-seydini-independent-release dua ligilo] nur informas ''"looks like this page is lost"'', ankaŭ tie ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph. Se vikipedia paĝo kiu estis nur kreita en 2026-05-21, antaŭ eĉ ne semajno, havas '''nur fuŝajn referencojn''', kaj neniu el ĝi eĉ en iu ajn arkivigo spureblas ses tagojn poste, tio detruas '''ĉiun''' fidon pri kredindeco. Sekve - {{forte por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) :PS: Cetere - tute flanke la teksto memorigas pri tio ke estas entute 76 [[Provincoj de Tajlando]], sed ĝis nun ni nur sukcesas havi esperantlingvajn tekstojn pri 28 - do pri '''du trionoj''', 48 provincoj ankoraŭ mankas ĉia esperanta vikipedia paĝo. Tio estas granda manko, konsiderante ke pri aliaj landoj ni havas ĉiujn provincojn kaj distriktojn, ofte ĉiujn komunumojn/municipojn kaj estas uzantoj kiuj energie faras tekstojn pri unuopaj vilaĝoj kaj komunumopartoj. Mi mem faris 26 el la nun 28 e-lingvaj tekstoj en lasta novembro, plus la ĝeneralan paĝon [[Provincoj de Tajlando]], sed pri la restaj du trionoj mi ne havas laborforton. Tiuj restas por aliaj esperantistoj!! Kaj plie kalkulante, tiuj 76 provincoj kompreneble havas 76 ĉefurbojn, sed ĝis nun ni nur havas entute 17 esperantlingvajn paĝojn pri tajlandaj urboj - tie do mankas multe pli da tekstoj (mi ne kontrolis ĉiujn 17 tekstojn, sed almenaŭ [[Hatjaj]] kaj [[Pak Kret]] ne estas provincaj ĉefurboj, ankaŭ Bankoko kaj Pataja kun specialaj statusoj ne, tial mankas pli ol 60 paĝoj se oni tute ne konsideras urbojn ekster la provincaj ĉefurboj). Pri Tajlando do esperanto-vikipedie do atendas multe da laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Rikard Djegadut]] == {{Propono de forigo |artikolo = Rikard Djegadut |kialo = Ĝermeto de dubinda enciklopedieco. Nur ĝenerala agado, neniu preciza atingo, verko, ktp. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:15, 25 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 1 junio 2026 20:57 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:11, 3 jun. 2026 (UTC) }} Fakte tre malmulta enhavo: nur 2 frazetoj, eĉ sen informkesto, do {{ŝ|ĝermeto|Indonezio}}, kaj neniu ajn artikolo kiu ligus al la teksto, nur [[VP:FA]], do {{ŝ|orfa|Azio}}. Kaj mi eĉ ne rigardis la du eblajn referencojn kaj ne ekhavis al mi opinion pri la menciindeco. Al mi la sola malmulteco de materialo sufiĉas por subteni ĝian forigon. Do {{por}} forigo. Ke pri pli detalaj administraj unuoj sub la provinco ŝajne ne estas esperantaj tekstoj ne estas la kulpo de la farinto, sed la kategorio "Indonezio" ankaŭ estas tre magra - kvankam meti la paĝon en kategorion "indonezianoj" ne estus problemo, kaj ankaŭ malfermi propran novan kategorion "indoneziaj ĵurnalistoj" nur por tiu teksto eblus - sed nur se ĝi restos. De la provinco [[Orientaj sudorientaj insuloj]], kiu evidente nur konsistas el insuloj, pri kvar insuloj, [[Floreso]], [[Sumbo]], [[Timoro]] kaj [[Komodo]] estas e-lingvaj tekstoj, nur pri la pli etaj ne. Se nur eblus scii kie la menciita loko estas... Momenton, tio kion la supozebla neesperantisto ĉi-tie senreference nomis "okcidenta Manggarajo", estas indonezie la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'', sen esperanta teksto, sed klaras ke ĝi estas la okcidenta parto de la insulo [[Floreso]]. Eĉ eblus konsideri ĉu aparte krei e-lingvan tekston nur pri la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'' - sed nur se la teksto restos. Sed por restigi la tekston necesus, ke iu e-isto unue konvinkus nin pri menciindeco de la homo, kaj due iu (eble alia e-isto) vastigus la tekston al almenaŭ tri frazoj, kun informkesto, kun ĝustaj kategorioj. Mi nun ne povas vidi tion, do for, se ne aperos kaj konvinkos argumentoj tre defendaj al la teksto.[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 27 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:24, 1 jun. 2026 (UTC) == [[N. Robert Branch]] == {{Propono de forigo |artikolo = N. Robert Branch |kialo = Mi ne 100%-e certas ke la artikolo estas forigenda, sed ĝi ŝajnas al mi sufiĉe suspektinda por meriti diskuton. La temo ŝajnas menciinda, almenaŭ laŭ niaj normoj. La enhavo aspektas tute propagande. Ĝi enhavas almenaŭ unu vere nekredeblan aserton ke "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto"; mi ne kontrolis ĉu estas aliaj falsaĵoj. La referencoj estas malbone kopiitaj el la angla sen retligiloj. Mi suspektas ke iu artefarita ilo intervenis, precipe ĉar la afero pri "Esperanta Ekonomikisto" estas tiel stranga falsaĵo, kian mi ne atendus de homo. La sama uzanto faris similajn artikolojn en la angla kaj la kataluna. |subskribo = [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:35, 27 maj. 2026 (UTC) |tempo = merkredo 3 junio 2026 2:16 |forigita = jes |kialo de rezulto = je 3 voĉoj por, 0 kontraŭ forigo [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:22, 11 jun. 2026 (UTC) }} La teksto estas certe farita aŭtomate, sed ni vere pli kaj pli impresiĝas, kiom saĝajn esperantajn frazojn aŭtomata tradukado intertempe produktas en 90 % de la frazoj: kompreneble restas 10 % da rubo, kiel "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto" aŭ "li akiris nacian gazetaron". Sed la asertoj enhave restas dubindaj. Interalie, ke pri lia dunganto ''[[British Journal of Economics]]'', evidente anglalingva, tute ne estas anglalingva vikipedia teksto kaj ankaŭ ne vikidatuma ero - kvankam, aliflanke, [https://britishecon.co.uk/ ekstera ligilo] pri tiu ĵurnalo almenaŭ haveblas. Ankaŭ pri dua dunganto, firmao "Astoria" el Austin (Teksaso) mi trovas nenion en la angla vikipedio kaj en vikidatumoj, sed pri tio mi eĉ per simpla guglo-serĉo per vortoj "Astoria cosmetics Austin" aŭ kombinitaj du el la vortoj trovas nenion - kvankam la citita artikolo [https://wdstudios.org/article/aHR0cHM6Ly9uYXRpb25hbHRpbWVzLmludGVybmFsL2N1c3RvbS9iRUJSQ0VwN1JVby1icmFuY2gtZXhpdHMtYXN0b3JpYQ ] supozigas ke la firmao Astoria en Austin ekzistus... ĉu povas esti ke oni en retejo wdstudios.org povus fari plene falsan artikolon? Sed se la artikolo ne estas falsa, kie estas retejo de tiu firmao?? En la angla vikipedio la teksto jam ekzistas ekde 6 semajnoj, kaj ŝajne neniu ĝis nun proponis ĝian forigon. Ke ĝi estis kreita de uzanto Stevejobessy kiu ankaŭ kreis la esperantan, katalunan kaj maltan tekstojn hieraŭ kaj hodiaŭ, ne estas problemo, sed ke estas preskaŭ ekskluzive tiu uzanto kiu plu redaktadas la anglan tekston, suspektigus min se mi estus anglalingva vikipediano... En la angla vikipedio devus esti pli da homoj, kiuj kredas ke iu temo entute ekzistas kaj pretas kontribueti. Mi pretus ekkredi la anglan tekston, se ekestus kaj restus anglaj tekstoj pri la temoj [[British Journal of Economics]] kaj [[Astoria (cosmetics)]]. Se tio daŭre ne estas kaj la pompaj asertoj restas tiom nekredindaj, mi estas {{por}} forigo. Kompromise ni povus vastigi nian tempon de enketado de semajno al monato. Tiam ni ankoraŭ povus sendi Arbarulon (se li pretas je tio) enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto - tiam probable pli klaros la anglaj asertoj post fino de tiu diskuto pri forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 27 maj. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Ĉu vi pretus, estante anglalingvano, enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto, kiel mi proponis la 27-an de majo. La duboj, kiujn vi prave havas pri la teksto de nura uzanto Stevejobessy, ankaŭ validas por la angla vikipedio. Se vi pretas elpaŝi en la angla vikipedio en la sekvaj du tagoj, mi pretas prokrasti decidon pri la esperanta teksto de Stevejobessy ĝis post monato, do je 27 junio, sed se ne mi proponas limdatan forigon je 3 junio. Cetere intertempe ankoraŭ aldoniĝis plia aŭtomata traduko de Stevejobessy en la nederlanda vikipedio - sed tio tute ne estas argumento. La samajn asertojn kopii kvinfoje ne igas ilin pli veraj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 1 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo, krom ke ni prokrastas la decidon, ĉar Arbarulo ankoraŭ enketas ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:23, 1 jun. 2026 (UTC) :::Mi ne pretas peti forigon en la angla vikipedio, ĉar la angla-vikipediaj reguloj kaj kutimoj pri forigado estas tro malsamaj de niaj. Ĉi tie mi proponis forigon pro reklameco, sed la reguloj de la angla vikipedio diras ke oni forigu reklamojn nur en la plej senesperaj okazoj ([[:en:WP:G11]]), kaj mi pensas ke ĉi tiu okazo ne estas tia. Eble ĝi ja estus forigita pro nemenciindeco, ĉar laŭ miaj impresoj la angla Vikipedio interpretas menciindecon tre strikte, sed laŭ niaj normoj ĝi certe estas menciinda. Sed se iu havas pli specifan enketon aŭ demandon, kiun anglalingvaj vikipediistoj povus helpi solvi, kaj volas ke mi transkomuniku la peton, mi pretas fari tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:39, 4 jun. 2026 (UTC) ::::{{komento}} Se ni lasas la temon tiel ĉi, tiam la kalkulo de voĉoj rezultas je 3 voĉoj por, 0 kontraŭ forigo. Mi pretas ankoraŭ atendi lastan tagon da pripenso, eble iu ankoraŭ havas ion por opinii, sed krome mi morgaŭ je sama horo forigos la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:07, 9 jun. 2026 (UTC) :::::Mi havas ankoraŭ malfortan argumenton '''kontraŭ''' forigo, nome eksteran referencon (profesian memprezenton) :::::* https://www.linkedin.com/in/branchrobert/ :::::kaj aliflanke tute neseriozan finon de la nederlanda vikipedia teksto, plian argumenton '''por''' forigo: :::::* "''In mei 2026 richtte Branch samen met een aantal muzikanten het Amerikaans-Canadese muziekproductiebedrijf WestBeats op. Onder leiding van Branch ontwikkelt de studio eigen Digital Audio Workstation-software. WestBeats streeft ernaar om in juni 2026 zijn eerste reeks singles uit te brengen''" ::::::Tio estas: "En majo 2026, Branch kune kun kelkaj muzikistoj starigis la uson-kanadan muzikproduktan kompanion WestBeats. Sub gvidado de Branch, la studio disvolvas sian propran programaron por Cifereca Aŭdio-Laborstacio. WestBeats strebas en junio 2026 publikigi sian unuan serion de unuopaĵoj." Tio ne kongruas kun la tre serioza prezento kiel ekonomikisto en la aliaj lingvoversioj... :::::[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:22, 9 jun. 2026 (UTC) :Mi nur volas memorigi, ke mi sciigis pri ĉi tiu artikolo pro suspekto de reklameco. La menciindeco ŝajnas esti nedubebla (laŭ niaj kriterioj), do pliaj pruvaj referencoj ne rilatas al la afero. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:02, 10 jun. 2026 (UTC) ::Nenio ekde du tagoj ŝanĝiĝis, do mi nun plenumas la decidon de '''[[tri pledoj por forigo kaj vere forigas la tekston]]'''. Sed kvankam ni konsentas pri la suspekto de reklameco, mi vere ne komprenas ke tio estus la sola minuso. La teksto prezentas tute nekredindajn asertojn, kaj "pruvas" tion per ridinde fuŝaj referencoj, kiuj en nul kazoj povas pruvi ion. Sed efektive, ne estu nia tasko zorgi pri proponoj por eblaj forigendaj artikoloj el la '''angla''' vikipedio. Estas tiom da anglalingvaj denaskuloj, ke ili facile povas mem zorgi pri iliaj dubaj kazoj. Tamen mi ne povas kompreni, ke vi kun tiom mizeraj pseŭdoreferencoj ne povus havi dubojn pri la menciindeco de homo en la esperanta vikio surbaze de tiu blufa esperanta teksto. Mi absolute ne dividas la juĝon, ke la mencindeco de la teksto estus "nedubebla laŭ niaj kriterioj". La tuta artikolo kreas '''gigantan dubon'''! Sed nun ĝi estas ĉiukaze for post minuto. Ne indas plu diskuti pri kadavro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:20, 11 jun. 2026 (UTC) == [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Villa delle Rose (Lago de Como) |kialo = Revenas malnova konatulo pri la Lago de Como kaj Lierna. Nun konata artikolo pri simpla vilao kiu estus interesa se historiaj aferoj estus konstateblaj, sed la referencoj ne konfirmas la asertojn. Eĉ la foto ne montras la vilaon mem. La artikolo ne ekzistas en la itala, sed nur en la ukraina, ĵus farita de anonimulo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 4 junio 2026 9:37 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 2 jun. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Konfirmas la fuŝecon tri artikoloj pri muelejoj de la sama aŭtoro sen ajna referenco aŭ alilingva korespondaĵo. Ili fakte estas nun nur ruinoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de la nekredinda teksto [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] kaj de la tri fuŝaj artikoloj menciataj: [[Muelejo de Casate]], [[Muelejo de Mugiasco]] kaj [[Mulino di Sornico]]. La farinto mem ekde la 27-a de majo jam estas globale forbarita el Vikipedio, do ne estas danĝero ke ankoraŭ pluraj simile fuŝaj tekstoj venos de tiu ĉi konto, sed tiuj kvar vere estas fuŝaĵoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:52, 30 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de ĉiuj kvar menciataj tekstoj, kiuj ĉiuj estas same ne kredindaj kaj de sama "longtempa abuzanto" (LTA). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:21, 1 jun. 2026 (UTC) == [[Katolikismo en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Katolikismo en Finnlando |kialo = Nova finna fuŝaĵo. La redakto konsistas el tri linioj. La unua enhavas fuŝan vorton "katolikanoj". La dua povus esti interesa se estus referenco (oni ne povas scii ĉu temas pri inventaĵo. La tria estus nur anonco de io kio okazos. Ĉu estus enciklopedia informo pri kvar katolikoj en Svedio, Danio aŭ Rusio? Kiel kutime, estus ni kiu devus serĉi allingvan korespondon. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:45, 31 maj. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 7 junio 2026 18:14 |forigita = ne |kialo de rezulto = 3 kontraŭ, 0 por, 0 duboj - vidu sube. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:35, 9 jun. 2026 (UTC) }} {{komento}} Prava plendo, kompreneble. Mi ankoraŭfoje investis la tempon kaj amplekse avertis la kreinton en [[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet#Katolikismo en Finnlando]]. Principe, kiel mi skribis tie, mi estus por teno de la teksto de tri frazoj kun ŝablono {{ŝ|ĝermo}} kaj kun intervikia ligiĝo, ĉar ĝi teknike utilas por malpliigi artikolajn orfojn. Sed mi vere subtenas ke ne 200-an fojon iu ne-finna esperanta administranto faras tiun agadon por la finna kolego, kiu tute povas kaj kapablas tion fari mem: en kreo [[Lilli Earl]] de antaŭhieraŭ li ankaŭ sukcese faris intervikian ligiĝon, do pruvis ke li povas fari tion, kvankam li iam konfesis ke li ne rajtas aktive redakti ion '''en''' vikidatumoj. '''Se''' li mem postliveras tiujn antaŭkondiĉojn de komencanta teksto, mi estus por teno de la teksto, se ne, {{por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:41, 1 jun. 2026 (UTC) : Mi ĵus vidis ke li jam ekagis pro mia averto, intervikie ligis la paĝon, ampleksigis la 3 frazojn al 5 (tiam ankaŭ eblas rezigni pri ŝablono "ĝermo", eblas meti, sed ne nepre) kaj aldonis 3 bazajn referencojn. Post tiu iometa ampleksigo, kiu certe ankoraŭ ne estas la maksimume ebla ampleksigo, mi jam estas kontraŭ forigo. Kaj mi esperas ke la uzanto aplikas la averton al ĉiuj novaj paĝokreoj. Se iuj paĝoj estas mankaj, proponi forigon estas konsekvenca ago kaj povas havi pozitivajn rezultojn... Do nun, {{kontraŭ}} forigo. Dankon, Kani. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 1 jun. 2026 (UTC) :: Efektive, post la nunaj plibonigetoj {{kontraŭ}} forigo. Estas bone ke la teksto jam ankaŭ ne estas artikola orfo plu, kaj kun la alilingvaj tekstoj ankaŭ devus esti eble ankoraŭ trovi iun foton... Sed tio estas normala situacio por artikolo kiu nur ekestis hieraŭ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:57, 1 jun. 2026 (UTC) :::PS: Mi ĵus povis enigi 2 fotojn kaj mapon, kaj la paĝo jam ekaspektas kiel normala artikolo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:13, 1 jun. 2026 (UTC) :Ĝi povas resti. Kiel fini la debaton?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:09, 3 jun. 2026 (UTC) ::{{kom}} Mi kalkulas la frazon de Kani "Ĝi povas resti" kiel voĉon kontraŭ forigo, kun mia voĉo ŝanĝita kontraŭ kaj tiu de Aidas same post la "plibonigetoj kontraŭ forigo". 3 voĉoj kontraŭ forigo, neniu (post la adaptoj) por, kaj neniu dubo plu. La teksto restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:33, 9 jun. 2026 (UTC) == [[Karim Tabti]] == {{Propono de forigo |artikolo = Karim Tabti |kialo = Pli ol forigopeton, mi havas seriozan dubon. La artikolo ŝajnas bone strukturita, sed temas pri 17-jarulo (eble ankoraŭ ne biografienda) kaj la referencoj estas nenio. Ne ekzistas korespondaĵo en itala aŭ alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:13, 3 jun. 2026 (UTC) |tempo = <s>10 junio 2026 9:42 h </s> plivastigita ĝis ĵaudo 11 junio 2026 21:00 h |forigita = ne |kialo de rezulto = du voĉoj kontraŭ forigo, neniu por, sed restas duboj, ĉe Kani kaj Goren, kaj fakte ankaŭ ĉe mi - do: "in dubio pro reo" dubokaze por la akuzato [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:13, 23 jun. 2026 (UTC) }} :Mi povis trovi nenion pri tiu ĉi ulo, kaj la nomo Karim Tabti ne estas tre rara. Ĉu eblas kontakti la aŭtoron? Se temas pri sinprezento, ĉu li almenaŭ estas esperantisto aktiva en la movado, eble en TEJO aŭ junulara sekcio de SAT? [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 12:57, 6 jun. 2026 (UTC) ::La aŭtoro estas anonimulo, kiu faris nur tiun kontribuon. Se temus pri esperantisto, oni dirus ion pri tio. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 8 jun. 2026 (UTC) La teksto je unua vido ŝajnas troglata, olea AI-laboraĵo, kun ridinda unua referenco "La sekva teksto prezentas enciklopedi-stilan biografion de Karim Tabti, kune kun klarigoj pri la font-bazo kaj la kriterioj de verifikebleco laŭ la normoj de Wikipedia." Do la unua referenco ekzakte alparolas nin ĉi tie per solena seriozeco, kiuj jes dubas ĉu iu tia homo "Karim Tabti" entute ekzistas. Malgraŭ la senespera pledo "ne forigu ĝin, ĝi plenumas la kriteriojn", groteske ĝi ĝuste NE plenumas iujn kondiĉojn pri referencoj "laŭ la normoj de Wikipedia": la "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja" pruvas ekzakte '''nenion'''. Sed se oni '''mem''' enketas per reta serĉilo (Junaj Socialistoj de Foggia, en loka lingvo: Giovani Socialisti di Foggia), tuj troveblas tuta fasko da konvinkaj referencoj: * https://playnews24.com/2026/06/09/karim-tabti-gs-psi-nessuna-festa-sulle-difficolta-della-citta-il-centrodestra-abbia-rispetto-delle-istituzioni/ * https://www.foggiatoday.it/tag/giovani-socialisti/ * https://www.civico93.it/giovani-socialisti-diu-capitanata-annunciata-la-costituzione-del-coordinamento-di-lucera/ * https://www.linkedin.com/in/karim-tabti/ Do. La temulo vere estas loke aktiva juna socialista politikisto, kaj ĉar la teksto mem estas esperantlingve senriproĉa, la problemo estas nur tiuj senesperige fuŝaj "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja". Ĉar kun aninmulo oni povas tre malbone komuniki, mi prefere proponus lasi la tekston, se iu esperanta uzanto povas ene de 2 tagoj enplekti tiujn aŭ iujn rete trovitajn referencojn en la krome konvinkan tekston (tio signifas vastigi la limdaton ĝis 2026-06-11 19 h UTK). Mi neniel komprenas, kial la por Foggia kaj Apulio plene negrava komunika lingvo Esperanto estus tiom grava, sed eble la anonimulo pensis ke li volis havi "testan balonon", antaŭ ol en dua paŝo elpaŝi per vikipedia artikolo en la itala lingvo. Do estos al ni, ĉu ni estos tiom bonkoraj kaj afablaj por mem ripari la eksterajn referencojn. Se jes, la eksteraj referencoj ŝajnas pruvi publikan intereson pri la junulo, kaj nur la fakto ke li estas 17-jara ne "senvalorigas lin". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:57, 9 jun. 2026 (UTC) Mi nun pli-malpli ĉion forĵetis, por kio mi ne trovis fidindajn retajn ekstervikipediajn referencojn, kaj metis tiujn referencojn. La retejo foggiatoday.it, kiun mi menciis hieraŭ, montriĝis teknike fuŝa, ekzemple ne estis arkivigebla, kaj estis superŝarĝita de reklamoj, ankaŭ la retejo https://www.foggiatoday.it/politica/karim-tabti-congresso-si-foggia.html pri kiu fakte temis. Ĝin mi do ne uzas, sed mi trovis bonan plian referencon https://federazionegiovanisocialisti.com/sedi/, kiun eblas senprobleme uzi. Sed la referencoj kiujn mi nun havas pruvas relative malmulton, de la origina teksto nun nur restis naŭ mallongaj frazoj, tio estos pli ol la minimumaj 3 por artikola ĝermo, sed ĉar ili vere estas tre magraj, mi tamen metis ŝablonon {{ŝ|ĝermo}}. Tiun koncizigitan kaj referencitan tekston ni povus lasi, sed nun la teksto estas tiom konciza, ke restas malmulta substanco: mi voĉdonas {{malforte kontraŭ}} forigo, sed volas almenaŭ ankoraŭ plian voĉon aŭ du. Tamen kompreneble ni tre atentu ne malŝpari tro multegan tempon je tiu tre flanka temo pri la provinco, konsiderante ke multaj esperantaj tekstoj pri tiu provinco aspektas kiel la paĝo [[Ascoli Satriano]]: teksto de nur unu frazo, ses vortoj, plus informkesto kun informoj de 2005, plene malaktuala kaj kun fuŝa ligilo [[San Potito]], sed aliflanke tre kritikende tute sen {{ŝ|ĝermo}} aŭ ĉi-tie la pli draste kritika {{ŝ|ĝermeto}}. Sed kompreneble ni ne forĵetu ĉiujn flankajn temojn kun rilatoj al la provinco, nur ĉar ni ankoraŭ ne sukcesis redakte vastigi la robotan kreaĵon de januaro 2006, kiun poste ekskluzive nur robotoj pluadaptis, kaj neniu ajn homo iam faris plej etan redaktan ampleksigon (nur unu homo en 2013 ŝanĝis bildon). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:12, 12 jun. 2026 (UTC) ::{{kontraŭ}} forigo, kvankam dubindas la Internacia menciindeco de ĉiu ekestanta juna loka politikisto. Sed la teksto estas bona kia ĝi estas nun, ankaŭ bonas ke nun estas nova teksto pri la itala partio de 2007. "in dubio pro reo" [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Ŝlomo Hofmeister]] == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝlomo Hofmeister |kialo = Fuŝega lingvaĵo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 08:34, 12 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 19 junio 2026 8:18 |forigita = ne |kialo de rezulto = post plibonigo: tri kontraŭ, Kani ne reesprimis sin, sed lia komence prava kritiko "fuŝa lingvaĵo" intertempe estas senbaza 10:09, 23 jun. 2026 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) }} :Mi riparis la plej elstarajn lingvofuŝojn - nun {{kontraŭ}} forigo. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:34, 12 jun. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La origina teksto estis lingve neakceptebla, sed post la poluro de Moldur ĝi estas tute bona. Kompreneble la teksto daŭre nur estas ĝermo, kiu tre profitus de pliampleksigo per tradukoj el la germana aŭ angla versioj, sed esti artikola ĝermo ne estas kialo por forigo. Dankon al Moldur, tiel ĉi ĝi sendube ne estas forigenda. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:18, 14 jun. 2026 (UTC) ::{{kontraŭ}} forigo nun. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:23, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Metodo Castiglioni]] == {{Propono de forigo |artikolo = Metodo Castiglioni |kialo = Pli ol forigopeton, mi montras mian dubon pri enciklopedieco. Temas denove pri Lierna, ĉe la Lago de Como, kaj la familio Castiglioni. La redakto sonas al mi kiel ia babilado, kvazaŭ seninforma. Denove ĝi ekzistas en hispana, sed ne en itala. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:26, 12 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 19 junio 2026 18:45 |forigita =jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:33, 20 jun. 2026 (UTC) }} {{por}} Ni jam vidis tiom da blovite grandigitaj, fakte senenhavaj, seninformaj paĝoj pri familio Castiglioni de Lierna, ke mi vere ne emas investi duonhoron por detale defendi kial, se ĉiuj antaŭaj tekstoj krom tiu pri la skulptisto [[Giannino Castiglioni]] estis senvaloraj, ankaŭ tiu ĉi teksto estus foriginda. Ĝi ne ŝajnas al mi enciklopedia. Punkto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:11, 14 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Luca Bestetti]] == {{Propono de forigo |artikolo = Luca Bestetti |kialo = Vidu la kunmetitajn dubojn jam en la [[diskuto:Luca Bestetti|diskutpaĝo]]: duono de la trovoj povus subteni impreson ke la tuto estus falsa kaj duono ke ĝi tamen estas vera. Ĉu lasi tian tekston, ĉar ĝi "nur duone estas konvinkebla, per fontoj kiuj eble estas fidindaj eble ne"? Ĉu tiuj pridubeblaj referencoj sufiĉas por pruvigo lasi la tekston??? |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:45, 14 jun. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 21 junio 2026 8:39 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:45, 22 jun. 2026 (UTC) }} {{re|Super nabla}} (aŭ iu alia italo) Ĉu vi havus opinion pri tiu paĝo?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:45, 14 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo, se neniu itallingvano pretas detektive forigi la multajn dubojn ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Thathanine Thongchay]] == {{Propono de forigo |artikolo = Thathanine Thongchay |kialo = Dubinda menciindeco |subskribo = [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 03:54, 15 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 22 junio 2026 3:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:43, 22 jun. 2026 (UTC) }} :{{por}} Dubinda menciindeco. --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:51, 15 jun. 2026 (UTC) :{{por}} Vere, dubinda menciindeco. Ke li en 2017, en aĝo de 11, foje faris reklamon por dentopasto, estas bone, sed ne jam signifas aktoran famon. Kaj ke [https://www.imdb.com/de/name/nm18457192/ en la aktora daumbazo IMDb] estas nur lia nomo, sed entute neniuj aktoradoj, diras multon. Plie, la sola ligilo, persona [https://www.instagram.com/Thathanine paĝo ĉe Instagram] estas {{404}}... Tio estas ploriga prezento. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:18, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:18, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Teodoriko Bland (juĝisto)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Teodoriko Bland (juĝisto) |kialo = Novulo ekkreis fuŝegajn artikolojn, unu ĝermeton kaj alian ĝermon kiu estis savita post polurado fare de Moldur. Mi ne scias ĉu tiu novulo esperas, ke ni riparu ĉiujn tiujn venintajn kaj venontajn fuŝajojn aŭ eĉ estas nekonscia pri la neakcepteblo de la rezultoj. Aliaj similaj artikolklopodoj estas [[Vilhelmo Kilty]], [[Johano Johnson Sr.]] kaj [[Johano Johnson Jr.]] Mi ne sentas min preta kontakti lin. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:59, 15 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 22 junio 2026 18:01 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:42, 22 jun. 2026 (UTC) }} :{{por}} La novulo mem skribis "Mi estas komencanto, tiel pardonu se mi fari eraro." Pardoni "se li fari eraro" oni povas, sed nove verki la tekstojn pri detalaj biografioj de antaŭ 200 jaroj el la historio de [[Marilando]] estas iom tro. Mi emas koncentriĝi pri la multegaj kantonoj de Usono, kiuj ne nur havis signifon antaŭ 200 jaroj en la loka historio, sed estas signifaj en 2026, kaj tie pri [[:Kategorio:Kantonoj de Marilando|Marilando estas nur 12 tekstoj kaj mankas ankoraŭ 12]]. Kompreneble Marilando nur estas unu el tre multaj partoj de Usono, kaj Usono nur estas unu el tre multaj landoj de Ameriko, sed mi ĉiukaze ne vidas kapablon ĉe mi nun nove krei la paĝojn de lokaj homoj de antaŭ 200 jaroj kiujn la komencanto deziras ke ili estos. Mi metas ŝablonon {{ŝ|polurinda}} kaj {{ŝ|orfa}}, ĉar estas signo de afableco ne forigi tekston sen antaŭe averti pri mankoj, sed tamen estas por forigoj de almenaŭ la tekstoj [[Teodoriko Bland (juĝisto)|T. Bland]], [[Vilhelmo Kilty]], [[Johano Johnson Sr.]] kaj [[Johano Johnson Jr.]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:33, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo de ĉiuj kvar. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:17, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Via Arcivescovo Romilli]] == {{Propono de forigo |artikolo = Via Arcivescovo Romilli |kialo = Anonimulo kreas nur artikolojn pri milanaj stratoj, kiuj ne interesas en la itala vikio kaj serĉas lokon en Esperanto, islanda aŭ rusa. Tio dubindas min pri enciklopedieco. Ĉu ni havos centojn da stratoj da centoj da ĉefurboj? Tio estas dekmiloj da stratoj. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:59, 19 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 26 junio 2026 21:38 |forigita = jes |kialo de rezulto = 3-4 poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:41, 22 jun. 2026 (UTC) }} {{kom}} Supozeble plia blufaĵo/pompaĵo en la konata Milano-rilata fuŝaro. Simile ankaŭ: [[La Casa Astratta]]. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 07:24, 20 jun. 2026 (UTC) {{forte por}} forigo eksplicite ankaŭ de la teksto [[La Casa Astratta]]: Pri la strato Via A. Romili mi ankoraŭ povus imagi meti frazon en la tekston pri Milano, sed pri la "Casa Astratta" estas eĉ pli groteske. Kvankam tie mankas foto, eblas vidi en [https://ordinearchitetti.mi.it/index.php/it/cultura/itinerari-di-architettura/14-arte-e-architettura/opere/320-casa-astratta/galleria#galleria ekstera retejo] ke temas pli tutsimpla 9-etaĝa loĝdomo, tipe socialisma [[slabokonstruaĵo]], kiu estas en neniu dimensio arkitekte menciinda. En ĉiuj periferioj de ĉiuj urboj de la eksa [[Varsovia pakto]] oni povas vidi tiajn domojn, mi havas amikojn kaj parencojn kiuj loĝas en tiaj domoj kaj estas dankema ke estas tiuj simplaj domoj (kaj ke ili ne estas bombitaj kiel la samaj domoj en Ukrainio), sed se oni metas paĝon pri ĉiuj tiuj domoj, eĉ se ne estas foto kiu montrus la tristan fasadon, tiam oni same povas fari tekstojn pri ĉiuj strataj lanternoj kaj ĉiuj rubujoj en ĉiuj stratoj de ĉiuj urboj, urbetoj kaj vilaĝoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:53, 20 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de ambaŭ. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:17, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{re|Kani}} Cetere la dubinda teksto pri tiu "Via A. Romilli" estis fakte trompe pri la tuta milana kvartalo Corvetto - supozeble ĉar nur pri "tiu unu strato Via A. Romilli" estus apenaŭ sufiĉe da raportindaj frazoj por vikipedia teksto. Mi ĝenerale pensas, ke en Vikipedio oni iru de ĝeneralaj al laŭgrade pli specifaj temoj. Unue estu teksto pri la lando, poste pri regiono, provinco, tiam se estas pri kantono aŭ distrikto, kaj se tiam ankoraŭ estas energio, pri urboj aŭ neurbaj komunumoj aŭ municipoj. Por Milano tio signifas, ke se jam estas teksto pri la urbo (la esperanta teksto [[Milano]] cetere nun estas problema, sed tio estas alia laborejo), ke tiam se iu tre volas estu tekstoj pri la naŭ urbodistriktoj, kiuj sume konsistigas la tutan urbegon. Tiuj kompletaj tekstaroj jam pli longe ekzistas pri Granda Londono, Parizo, Berlino, Vieno, Budapeŝto kaj Moskvo, kaj mi nun faris la naŭ tekstojn ankaŭ por Milano. Ĉi tie la "kvartalo Corvetto" estas en la [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Se oni freneze amas Milanon, oni nun povas senprobleme krei subtekston pri la "kvartalo Corvetto", kaj tiam aŭtomate aperas blua ligilo en la paĝo [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Sed por mi persone la 9 tekstoj pri la naŭ partoj de la urbego nun tute sufiĉas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 20 jun. 2026 (UTC) :::{{re|Kani}} Mi el la forprenita teksto ankoraŭ sukcesis elvringi tri frazojn al eta ĉapitro en la paĝo [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Tiel tamen la laboro de la anonimulo ne estos tute vana... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:06, 23 jun. 2026 (UTC) == [[Listo de plej bonaj internaciaj viraj futbalaj golpafantoj laŭ lando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Listo de plej bonaj internaciaj viraj futbalaj golpafantoj laŭ lando |kialo = Novulo, anonimulo, kreis artikolon kun pli ol 100 000 bitokoj pri golpafantoj. Ĝi estas plenplena de ruĝaj ligiloj kaj blazonoj. La kreinto eĉ ne scias, ke estas jam artikoloj pri la naciaj teamoj. Mi komentas sube. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:30, 22 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 29 junio 2026 21:28 |forigita = ne |kialo de rezulto = sed ekstreme reduktita laŭ 3 voĉoj favore al tio -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:42, 16 jul. 2026 (UTC)}} :{{kom}} Ripari tiun artikolon estus heroeca tasko, kiun neniu faros. Mi jam faris kelkajn komencajn plibonigojn. La kreinto eĉ pafis kaj fuĝis. Krome estas neutila tiu artikolo, kiam la situacio ŝanĝiĝas nun ĉiutage dum pluas la monda ĉampioneco. Mi vidas du vojojn: unua, simple forigi la monstran artikolon; dua, fortondi ĝin lasante nur 50 golpafantojn anstataŭ 200 kaj klopodi bluigi la pejzaĝon. Tiuokaze indus atendi la finon de la ĉampioneco por ŝpari laboron de konstanta ĝisdatigo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:30, 22 jun. 2026 (UTC) ::Ĉu eblas la tria vojo: igi iun roboton krei ĝermgrandan artikolon pri ĉiu menciita piedpilkisto laŭ intervikiaj datumoj, esperante ke iam iu piedpilkadmiranto kreskigos ilin? Laŭ mia scio ĵus nun en la aktivularo de nia vikipedio ne estas fortaj sportadmirantoj, sed tio ĉi ja povas (teorie) ŝanĝiĝi. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 22:14, 22 jun. 2026 (UTC) :::{{por}} forigo de la tute fuŝa listo en '''[[nuna stato]]'''. Alternative mi eĉ pli voĉdonus por teno de minumuma listo de 10 plej golemaj futbalistoj, do laŭ nuna stato de Ronaldo ĝis Puskás, '''sen''' fuŝaj teamaj titoloj kiel [[Nacia futbala teamo de Portugalio]] (estas [[portugala nacia teamo de futbalo]], se estus unu kazo, eblus meti alidirektilon, sed estas tro multaj fuŝoj, cetere ankaŭ ekzistas preta ŝablono {{ŝ|PortugalioFB}}, kiu ĉi tie tuj liverus flageton kaj perfektan ligilon), '''sen''' fantaziaj ruĝaj ligiloj "Listo de internaciaj goloj de Cristiano Ronaldo" kaj multegaj similaj, kiuj ĉiuj ne ekzistas - la novulo kun tiom da fuŝoj ne estos la gusta por fari tiujn centojn da paĝoj, kaj la ekzistantaj uzantoj pli bone koncentriĝu pri pli esencaj taskoj - ekzemple, el 48 teamoj de la nuna futbala mondpokalo nur 40 havas e-lingvan tekston, 8 ankoraŭ mankas, kaj '''sen''' fuŝaj provoj kiel "Dts/outdmy1". Se fari tiel, el la 10 sportistoj ankoraŭ mankas e-lingvaj tekstoj pri du, [[Sunil Chhetri]] kaj [[Ali Mabkhout]], tio eĉ fareblas sen robota helpo, kiu ĉiukaze nur liverus krudan tekston, do ĉiukaze ne eblus fari pretan tekston sen homo (almenaŭ por kontrolo). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:56, 23 jun. 2026 (UTC) :::{{re|Goren}} La tria vojo, igi iun roboton krei ĝerman artikolon pri ĉiu menciita nomo laŭ intervikiaj datumoj, '''ne''' funkcios. Mi ĵus per forta subteno de vikidatumaro faris 30 tekstojn pri aktualaj futbalistoj, kaj antaŭe jam antaŭpreparis ankoraŭ ŝtopante multajn tekstojn pri la geografio de Usono kaj Kanado, kaj laŭ mia sperto mi konstatas ke mi kaj tute vi '''supertaksas''' vikidatumaron: Uzante ĝin, mi daŭre konstatas ke vikidatumoj ne estas preta, foje informoj tute mankas, foje malaktualas je 10 jaroj, foje nur la "preferata rango" forgesiĝis elekti - estas tre en ordo uzi vikidatumaron kaj dume permane aktualigi ĝin, mi ankaŭ lernis aŭtomatece aldoni iujn parametrojn kaj priskribojn al vikidatumaro, sed tiuj informoj kiuj ĉi tie mankas, laŭ mia impreso aldoneblas nur mane (mi diras: tial ili mankas). Krome, entute multajn informojn eblas stoki en vikidatumaro kaj preni de tie, sed neniam ĉiujn kiuj estas bezonataj en eta projekto kiel wiki.eo aŭ similgranda alia vikio. Do tre bonas uzi vikidatumaron kaj dum la uzado plibonigi ĝin, sed estas iluzio ke iu aŭtomato aŭ artefarita intelekto faros e-lingvajn tekston sen ke lingve kaj teknike sperta homo bezonatus. Vikidatumaro ne estas artefarita intelekto... :::{{re|Goren}} pri via lasta ideo: Mi '''ne''' pensas ke manko de "fortaj sportadmirantoj" en vikipedio estas la problemo. Fakte ne tiom temas pri "forta admiro", sed pri lingva kaj teknika sperto en vikipedio plus preto engaĝiĝi ankaŭ pri sportaj temoj, ne nun pri "siaj kutimaj tre limigitaj ŝatotemoj". Mi dirus ke en la lastaj monatoj ankaŭ Aidas kaj Sj1mor multe kontribuis pri sportaj temoj (ekzemple pri vintrosporto en februaro-marto), aŭ Castelobranco (aparte pri manpilkado)... Revi pri iuj novulaj 15-jaruloj kiuj ĉi tie perfekte levos la lingvan nivelon de ĉiuj futbalistaj kaj futbalteamaj temoj al neatenditaj altecoj estos vana revado, kvankam ankaŭ mi foje revas ekzemple ke povus reaktiviĝi la eksesperantisto Michael Barera, kiu sub uzantonomo TFCforever ĝis somero 2011 faris multajn sportajn kontribuojn al la e-lingva vikio. Sed kompreneble, se kvar fortaj sportemaj vikipedianoj faras po 30 novajn tekstojn pri sportistoj kaj aliaj normale sportemaj vikipedianoj faras sume ankoraŭ 20 aŭ 30, kaj nur en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] estas 48 teamoj, kun po 26 teamanoj plus trejnisto, tiam temas pri 1 296 novaj biografioj por tiu unu turniro, plus 48 ŝablonoj kaj pliaj kromtekstoj - do tamen malgraŭ ĉiu fortostreĉo eblos nur kovri la temon je dekono ĝis okono. Tial mi komprenas la revon pri aŭtomatigo, sed mi garantias ke tiel ni funkcios, kaj estas la esenco de vikipedio kaj ĉiam restos truoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:43, 23 jun. 2026 (UTC) ::::{{por}} forigo - aŭ, je dua pripenso, eĉ pli bone ŝanĝo al listeto de 10 plej pintaj golpafantoj sen ajnaj ruĝaj ligiloj laŭ la propono de Thomas.[[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 09:47, 26 jun. 2026 (UTC) :{{kom}} Provizore mi forigis la kernon de la fuŝa artikolo kaj lasis nur listeton de dek golpafistoj laŭ la listo de anglalingva artikolo. De nun oni povas plivastigi la artikolon; kvankam mi markis ĝin kiel redaktata (por eviti trudon de aktuala intereso), konsideru vin liberaj agadi sur ĝi. Nun oni devas atendi la finon de la nuntempa ĉampioneco por aktualigi la rezulton kaj eventuale pliigi la liston al 20 aŭ krei tabelon. Poste oni devas konsideri ĉu indas aldoni la liston de la plej bonaj golpafantoj en monda ĉampioneco (tiu ĉi estas ĝenerala listo) aŭ krei apartan artikolon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:24, 30 jun. 2026 (UTC) ::{{komento}} Jam paŝo al bona direkto. Mi aldone vidigis la naciajn teamojn, kaj videblas ke nur en tiu minimuma listo de 10 homoj ne nur mankas 2 el 10 tekstoj pri sportistoj sed ankaŭ mankas 3 el 10 tekstoj pri teamoj. Se oni vastigas la liston al 20 homoj, la ruĝaj ligiloj jam signife multiĝos. Sed estos en ordo. Sume 20 biografioj kaj 20 tekstoj pri teamoj estas ne tro multe. Kaj estas bona okazo verki pri la naciaj teamoj de Malajzio, Zambio aŭ Malavio, kiuj krome probable ankoraŭ 10 jarojn ne atentiĝos, ĉar ili en kontinentaj aŭ mondaj turniroj principe ne ludas gravan rolon. Aldoni plian liston de la plej bonaj golpafantoj nur en monda ĉampioneco sendube nur indas, se ankaŭ pri tiu listo jam estas alilingva listo de kiu eblas kopii, ĉar mem esplori pri tia vasta statistika temo kostus freneze tro da tempo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:50, 5 jul. 2026 (UTC) :::Daŭre la 5 ruĝaj ligiloj [[Sunil Chhetri]], {{BaratoFB}}, {{MalajzioFB}}, [[Ali Mabkhout]], {{Unuiĝintaj Arabaj EmirlandojFB}} estas ruĝaj. Sed la listo en la de Kani forte tranĉita formo tamen estas ne plu forigenda. Tial mi proponas fermi la diskuton, kun tri voĉoj por tiu forta redukto (Goren ja nur demandis kaj ne klare esprimis sin voĉdone). Kiu volus adopti tiujn kvin estontajn tekstojn? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:40, 16 jul. 2026 (UTC) == [[Vitikolturado en Umbrio]] plus 11 similaj paĝoj plus navigilo == {{Propono de forigo |artikolo = Vitikolturado en Umbrio |kialo = Dum semajnoj anonimulo (kun kiu ne eblas kontakti) kreis amason da similfuŝaj artikoloj pri vinproduktado en Italio. Mi markis plimulton kiel polurinda, sed tio utilas al nenio, ĉar li plue fuŝkreas kaj tute ne revenas al la kreitaĵoj, eble kredante ilin kronjuveloj. Ĉi tiu eĉ kun du eraroj en la ĉefa vorto de la titolo: Vitikolturado anstataŭ Vitokulturado aŭ Vitkulturado. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:03, 30 jun. 2026 (UTC) |tempo = mardo 7 julio 2026 10:50 |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:27, 7 jul. 2026 (UTC) }} :{{kom}}Krome, en kelkaj el tiuj artikoloj estas longegaj listoj de ruĝaj ligiloj por vitvarioj, kiuj restos tiaj porĉiame. Indas revizio de la tuta artikolaro.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:03, 30 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo de tiu teksto. Neniel estas nur la longegaj listoj de ruĝaj ligiloj por vitvarioj, kiuj restos tiaj porĉiame. Estas multaj tajperaroj, el kiuj tiuj kiuj estas faritaj ligiloj, ekzemple "[[hekolitoj]]" (supozeble la homo celis ion kiel 'hektolitroj') plej elstaras ruĝe, sed tajperaroj sen ruĝa ligilo simple estas alikoloraj eraroj, sed ĉiukaze eraroj. Mi estus malpli drasta, se ĝis la fino de la pripensa semajno iu esperantisto ĝustigus ĉiujn tajperarojn (ĉi tie estus ankoraŭ du tagoj), sed kiu volus tion fari? Mi certas ke la aŭtomata guglo-tradukilo povas bone tajpi la vorton 'hektolitroj', do la lingvonivelo estas multe sub la kreaĵo de iu senkosta roboto. Sed problemo estas, ke la homo ŝajne ĉiam redaktas je nova anonima kanalo, do ne eblas bloki kanalon, kaj ne eblas decidi pri forigo de pluraj tekstoj, sed necesas ĉiujn titolojn unuope kopii ĉi-tien, por tiam decidi pri forigo - sed tio eblas per simplaj voĉdonoj, sen longe argumenti pri pluaj tekstoj. Ĉiukaze tre pena purigado. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:07, 5 jul. 2026 (UTC) :::Ĉiukaze: Ŝajnas ke sume temas pri 12 tekstoj/temoj, ĉar la sama anonimulo ankaŭ faris tute ekstere belan navigilon {{ŝ|Vinberkulturo en Italio}}, kiu listigis tiujn 12 ligilojn, kaj post kreo de la lasta (pri Umbrio, je 2026-6-30) ŝajne ne faris novajn tekstojn. Sed ankaŭ se la navigilo aspektas bone ordigita, la unuopaj aliaj 11 listaj paĝoj ĉiuj ŝajne estas same ĥaosaj kaj eraraj kiel la unua jam fokusita en VP:FA. Mi do estas {{por}} forigo de ĉiuj 12, kaj se fari tion, poste ankaŭ por forigo de la navigilo, kiu tiam ne plu havas sencon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:52, 5 jul. 2026 (UTC) Do {{Propono de forigo |artikolo = Vinberkultivaĵo en Piemonto |kialo = kaj * [[Vinberkulturo en Friuli-Venecia Giulia]] * [[Vinberkulturo en Sardio]] * [[Vinberkulturo en Sicilio]] * [[Vinberkulturo en Trentino-Alta Adiĝo]] * [[Vinberkulturo en Valle d'Aosta]] * [[Vinberkulturo en Veneto]] * [[Vitikulturado en Emilio-Romagna]] * [[Vitikulturado en Marko]] * [[Vitikulturo en Lombardio]] * [[Vitikulturo en Toskano]] Kialoj jam menciiĝis supre. Kaj se ĉiuj decidiĝis forpreni, ankaŭ {{ŝ|Vinberkulturo en Italio}} foriru. |subskribo = --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:06, 5 jul. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 12 julio 2026 20:06 (UTC) |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :Plus [[Vinkultivado en Kampanio]]. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:31, 7 jul. 2026 (UTC) ==Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de [[Fizalio]]== [[Fizalio]] ŝajnas esti en la sama situacio kiel "Meduzo" estis, kaj mi petas [[Vikipedio:Forigendaj artikoloj#Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de Meduzo|la saman solvon]] - kaŝon de la kopiitaj versioj post kiam mi anstataŭigos ĝin, kaj enmeton de ĝusta referenco al la kopiita artikolo kiel "Literaturo", se {{re|ThomasPusch}} aŭ iu alia havas ĝin. Cetere, la afero de "Meduzo" ankoraŭ ne estas tute solvita. La referenco estas metita, sed la kopiitaj versioj ne estas kaŝitaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:06, 1 jul. 2026 (UTC) Mi serĉis en miaj bretaroj, sed miaj paperaj jarkolektoj pri Kontakto finiĝas fine de 1996, do tiun pri 1998 6 mi ne havas. Mi ŝatas peti iun alian pri kaŝo de la dubindaj versioj de "Fizalio" - nur se en semajno aŭ du vere neniu administranto pretus fari tion, mi rekontakteblus por tamen krizokaze helpi. Sed ĉar mi estis implikita en la afero de "[[Meduzo]]", mi provos kaj supozeble sukcesos kaŝi la kopiitajn versiojn tie. Serĉante pri retaj arkivaj eldonoj de "Kontakto" mi ĵus ankoraŭ konsciiĝis, ke ŝajne ambaŭ arkivejoj www.gazetejo.org kaj www.bitarkivo.org estas mortintaj. Mi jam en aliaj diskutejoj demandis ĉu iu vidis iun noton aŭ aŭdis ion pri tio, kaj volas ripeti la demandon ankaŭ ĉi tie. Same mi alvokas ĉiujn aliajn, kiuj jam iom da jaroj estas esperantistoj, serĉi en siaj bretaroj pri iom pli novaj jarkolektoj pri Kontakto, almenaŭ pri ĉiuj ekde 1997 ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:16, 1 jul. 2026 (UTC) {{Farite}} Ĉiuj versioj de "[[Meduzo]]" antaŭ 14 05 2026 nevidigitaj. Pri "Fizalio" vidu supre. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 1 jul. 2026 {{kom}} '''[[RIPETO de ALVOKO]]''': mi alvokas ĉiujn, kiuj jam 28 jarojn estas esperantistoj aŭ kiuj aparte kolektis revuojn Kontakto, serĉi en siaj bretaroj pri la revuo «Kontakto 1998 / 6». Kaj bonus entute scii, kiu havas kiujn jarkolektojn de la revuo «[[Kontakto (revuo)|Kontakto]]». [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:52, 16 jul. 2026 (UTC) {{Farite}} Ĉiuj versioj de "[[Fizalio]]" antaŭ la novtraduko nevidigitaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:57, 16 jul. 2026 (UTC) :Multan dankon. Intertempe mi trovis ke oni povas libere elŝuti malnovajn numerojn de ''Kontakto'' de [[UEA]] mem. Sed en jaro 1998, numero 6 mi trovas neniun artikolon pri fizalioj. Eble la cito estis erara. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:31, 16 jul. 2026 (UTC) ::{{re|Arbarulo}} Koran dankon pro la atentigo ke oni (nun) povas libere elŝuti malnovajn numerojn de Kontakto de UEA mem. Mi provis pri n-ro 1998/6, senprobleme funkciis, kaj efektive ankaŭ mi tute ne trovis artikolon pri "fizalio" tie. Tio estas disturbiga. Se neniam estis artikolo de tiu temo en Kontakto 6/1998, ni eble senkaŭze buĉis la tutan malnovan tekston. Sed nun tiel okazis, kaj mi ne volus malvolvi la tutan procezon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:39, 22 jul. 2026 (UTC) :::Tio povas esti, kaj se ĝi estas, mi bedaŭras. Tamen multe pli verŝajne ĝi estis kopiita artikolo de iu alia revunumero. Almenaŭ laŭ mia neperfekta memoro, la artikolo estis en simila stilo al tiu de "Meduzo", multe pli taŭga por revuo ol enciklopedio. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:04, 3 aŭg. 2026 (UTC) ==[[Agatino]]== Denove [[Uzanto:Claudio Pistilli]] tradukis rekte el alia enciklopedio, kiu ne permesas tion. Ĉi-foje temas pri anglalingva Encyclopedia.com [https://www.encyclopedia.com/science/dictionaries-thesauruses-pictures-and-press-releases/agathinus-claudius], kiun li citis kvazaŭ normalan referencon. Krome li aldonis tute mensogan aserton, ke la artikolo uzis tradukon el la angla vikipedio. La unua alineo venas de nekonataj fontoj, nek Encyclopedia.com nek la angla vikipedio. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:00, 6 jul. 2026 (UTC) : {{forte por}} forigo ĝuste tial: piratkopiado plus mensogo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:35, 6 jul. 2026 (UTC) : {{por}} krom se iu entreprenos plene anstataŭigi la tekston per la memverkata aŭ per traduko el iu alia vikipedio (tio ĉi ne devas esti tro malfacile, en preskaŭ ĉiuj intervikioj la artikolo estas unu aŭ du paragrafoj; do, kiel kutime, temas nur pri tio, ĉu iu zorgas sufiĉe).--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 08:28, 11 jul. 2026 (UTC) : {{por}}: <small><small>«''[https://www.encyclopedia.com/termsofservice 2.1 All content and tools provided by Encyclopedia.com on the Services are protected by copyright, trademark and/or other applicable intellectual property and proprietary rights laws and are owned, controlled, and/or licensed by Encyclopedia.com. The Services are also protected by copyright, patent, trademark, and other applicable intellectual property and proprietary rights laws]''»</small></small> Tio klaras. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:16, 16 jul. 2026 (UTC) ::{{por|Por forigo}}. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:24, 17 jul. 2026 (UTC) :::Kvankam ĉi tie mankas la kutima kesto, mi tamen volas fini la diskuton pri tiu temo. Bedaŭrinde, la situacio klaras - klare kopirajtan tekston oni ne povas lasi, ankaŭ se oni fidele tradukis ĝin. Per la traduko la kopirajto ne malaperas. Do for, per 5 poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:43, 22 jul. 2026 (UTC) ::::{{farite}} la forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:44, 22 jul. 2026 (UTC) == [[Protipozo]] == {{Propono de forigo |artikolo = Protipozo |kialo = Mi ne certas ĉu tiu traduko de jam publikigita artikolo en retejo rajtas aŭ ne rajtas esti en Vikipedio. Ja temas pri iu germanlingva vikia retejo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:15, 9 jul. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 16 julio 2026 17:13 |forigita = jes |kialo de rezulto = per kvar poraj voĉoj, neniu kontraŭa aŭ duba. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:53, 3 aŭg. 2026 (UTC) }} :{{kom}}Poste ĝi necesos iom da vikiigo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:15, 9 jul. 2026 (UTC) :{{por}} Ŝajnas iu originala esploro, ne estas intervikioj, kaj la fontoj ne estas aŭtoritataj sciencaj gazetoj: anstataŭe, estas unu malnetaĵo ĉe vixra (kiu estas klono de [[arxiv.org]]), persona paĝaro de la esploristo, kaj iu Aŭstria sekteca vikio. Tre suspektinde laŭ mi. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 08:36, 11 jul. 2026 (UTC) :{{kom}}Estas malfeliĉa, tute nevikiigita teksto. Ne ŝajnas origina esploro de la esperanta tekstofarinto, sed pli baze, fakte estas traduko, eble aŭtomate farita, de la germanlingva teksto [https://anthrowiki.at/Protyposis], kiel jam aludis Kani - la retejo indikas ke ĉiuj tekstoj disponeblas laŭ kondiĉoj de [[krea komunaĵo]] BY-SA 4:0, do probable ne estas krimo kopii tutan tian tekston, sed la demando tamen estas, kiun utilon la teksto havos en esperantlingva vikia enciklopedio post forta, ne nur iometa vikiigo. Se la teksto rajtos resti, tiam probable en vikifontaro, ne en la ĝenerala vikipedia branĉo (kvankam mi dirus ke tia ekstreme filozofia eseo ankaŭ tie ne utilos al multaj averaĝaj esperantistoj). Mi supozas ke la farinto estas bonvolema esperantisto kaj naiva vikipedia novulo, sed tamen la teksto en tiu formo ne taŭgas ĉi tie. Kaj mi, kara Goren, estus singarda pri etikedigo de "sekteca vikio" - nomi ion "sekteca" estas forta akuzo kaj signifa ofendo, kaj laŭ mi en enciklopedio simple nomi iun asocion aŭ projekton sekteca nur eblus en la formo «la aŭstra gazeto ''Der Standard'' en julio 2023 nomis la vikion ''anthrowiki.at'' "sekteca"» (kun ligilo al gazeta artikolo, kiu tute ne ekzistas, mi nur inventis la aserton) aŭ «la ŝtata prokuroro de Vieno en majo 2026 deklaris la vikion ''anthrowiki.at'' "sekteca"» (ankaŭ kun ligilo al reta oficiala komunikaĵo). Tiam eblas noti, ke tiuj institucioj havis tiom fortan, akuzan opinion, kiu eble ĝustas eble ne. Sed tute ne necesas diskuti pri suspekto de sekto - la teksto simple en tiu formo ne estas por vikipedio (do {{por}} forpreno el vikipedio). Konciza esperanta teksto pri "la germana fizikisto [[Thomas Görnitz]]" povus eniri la vikipedian paĝaron, kun internaj ligiloj al la paĝo [[Carl Friedrich von Weizsäcker]] ktp., kun iom da eksteraj ligiloj kaj kun referencoj, kiuj ebligas objektive sekvi la informfontojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:15, 16 jul. 2026 (UTC) ::Nu, mi ne uzas vorton "sekteca" en tiu senco ke ĝi estu forta akuzo, pli en la senco "niĉa", "servanta al malgranda komunumo de entuziasmuloj de iu malvasta ideo". Kaj en tiu ĉi senco mi pensas ke la vorto tute taŭgas, ĉar efektive temas pri tre malvasta komunumo kaj nocioj ne konataj ekster ĝi. Iuokaze, miaj suspektoj pri originala esploro kaj nescienceco validas kaj, almenaŭ, meritas rekontrolon, ĉu oni konsentu kun mia uzo de terminoj, ĉu ne. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 18:39, 24 jul. 2026 (UTC) :{{kom}} Mi ankoraŭ alskribis la vikipedian novulon [[:uzanto:GeorgHennemann|GeorgHennemann]], kiu kreis la tekston kiel anonimulo, ne estas krimo foje ne ensaluti, kaj kiu kreis duan konton Ĝorĝo, kiun mi ne konsiderus ŝtrumpopupo, ĉar la homo tie klare indikas ke li estas GeorgHennemann. Estus bone ne tute perdi la homon, kvankam tiu ĉi lia kontribuo estas malfacile tenebla... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:36, 16 jul. 2026 (UTC) ::{{por|Por forigo}}. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:23, 17 jul. 2026 (UTC) :{{kom}} Estas strange ke nun la vikipedia sistemo asertas ke uzanto GeorgHennemann tute ne ekzistas, kvankam lia uzantopaĝo kaj diskutpaĝo ekzistas, tie ankaŭ estas pli malnovaj notoj de Kani kaj mia noto de antaŭ 6 tagoj. :* {{uzanto2|GeorgHennemann}} :Se estas tia teknika konfuziĝo, mi ne certas ĉu la homo entute vidas mian noton. Sed tio ne ŝanĝas la netaŭgecon de la teksto. Mi ankoraŭ povas atendi 4-8 tagojn, ĉu Georg sukcesos ensaluti, ekz. per dua konto Ĝorĝo aŭ per tria konto, kaj ĉu li ankoraŭ provos ŝovi la tekston al vikifontaro. Sed kompreneble ankaŭ povas esti ke homoj fine de julio ferias tri semajnojn. Kvar voĉoj subtene al forigo de la teksto de tiu ĉi projektoparto ĉiukaze jam estas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:05, 22 jul. 2026 (UTC) ::Daŭre, [[uzanto:GeorgHennemann]] kaj [[uzanto-diskuto:GeorgHennemann]] estas, sed kontribuoj • alŝutitaj dosieroj • globala kontribuado rezultigas respondon "Uzanto-konto "GeorgHennemann" ne estas registrita." Intertempe "4-8 aldonaj tagoj" longe pasis, fakte pasis 12. Neniu Georg Hennemann respondis mian kontaktoprovon, eble li tuta aŭguston ferias, aŭ li malinteresiĝis pri vikipedio kaj neniam ajn revenos, sed tiom longe ni ne povas atendi. Mi post horo forigos la tekston - ĵus mi vokiĝas for de la komputilo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:53, 3 aŭg. 2026 (UTC) == [[Dunst Veturigvojo]] == {{Propono de forigo |artikolo = Dunst Veturigvojo |kialo = Suspektinda kaj dubinda enciklopedia gravo. Temas pri nur kampara vojo, kiu ne estas menciita en la anglalingva artikolo pri la urbo. Estas neniu referenco. La dua fonto estas falsa, ĉar tie oni ne mencias tiun vojon. El la dua fonto la kreinto, anonimulo, elprenis la foton, kio starigas la demandon pri la rajto publikigi ĝin. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 13:03, 13 jul. 2026 (UTC) |tempo = lundo 20 julio 2026 13:10 |forigita = jes |kialo de rezulto = kun 4 poraj voĉoj, neniu duba aŭ kontraŭa [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:48, 22 jul. 2026 (UTC) }} :{{kom}}La sama anonimulo kreis plurajn artikolojn pri Dunst aŭ Dunzst kvazaŭ omaĝo al iu familio.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 13:03, 13 jul. 2026 (UTC) :{{por}} forigo pro dubinda enciklopedia gravo. Per "datenkverado" (la vorto ne ekzistas!) en Google Maps eblas vidi ke la vojeto vere estas kampara vojo de 800 m, 5 km okcidente de la centro de West Bend. La dua fonto jes mencias la vojeton, per montro de la foto pri stratsigno, fotita en 2006, sen iu indiko kiu liberigus la foton de kopirajto, do ĝi estas kontraŭleĝe en la komunejo. Se oni denuncas la fonton de la foto (de 2006, en p. 28) kaj la tutan PDF-dosieron [[https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/eb/Our_Wisconsin_ancestors_The_German_immigrants_of_the_1880s.pdf Our Wisconsin ancestors: The German immigrants of the 1880s "Copyright 2009"]], oni supozeble tre rapide rezultigus forigon de la bildo. La PDF-dosiero ŝajne estis alŝutita al la komunejo kaj jam estas forigita, prave, ĉar "Copyright 2009", sed per la truka URL "wikipedia/commons/e/eb/.." oni tamen ankoraŭ povas vidi la forigitan bildon. Eĉ se la anonimulo farus al si la penon krei e-lingvan tekston pri la urbo West Bend ([[d:Q989459]]) aŭ pri la sudokcidente najbara loĝloko West Bens ([[d:Q7984429]]), tamen la kampara vojo estus plene sensignifa, eĉ en la tuta interreto nur menciinda en tio ke sur kantona vojo Z iom norde de la vojeto en 2024 okazis [https://www.fox6now.com/news/town-west-bend-crash-26-year-old-driver-dead] trafikakcidento. Do la bildo kaj la URL al la jam forigita PDF-dosiero de kopirajta presaĵo de 2009 estas kontraŭleĝaj, sed baze la tuta temo estas ridinde bizara. Plus aŭtomata mistraduko "datenkverado", vere fuŝa paĝo. Ke la teksto ankoraŭ estas {{ŝ|orfa}} (nur unu paĝo ligas al ĝi), {{ŝ|ĝermeto}} (du frazoj estas tro malmulte eĉ por artikola ĝermo), la {{ŝ|Informkesto urbo}} havas erarojn kaj la teksto nur havas kategorion "Usono" (nu, eblus kategorio "Viskonsino", ankaŭ ne pli konvinka, aŭ oni povus ekstre krei kategorion por la paĝo [[Kantono Washington (Viskonsino)]], sed ekstre krei kategorion por kampara vojo de 800 metroj??). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:08, 16 jul. 2026 (UTC) ::{{por|Por forigo}}. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:23, 17 jul. 2026 (UTC) : {{Por}} forigo. Mankas menciindeco. [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q140449374&action=history Q140449374] Mi forigproponis ankaux la PDF-dosieron. [[:c:File:Our Wisconsin ancestors The German immigrants of the 1880s.pdf]] Pri la bildo mi ne certas ... se gxi estas fotita dum jaro 2006 tiam gxi estas nepre forigenda, sed gxi aspektas malnova. [[:c:File:Photo of Dunst Drive text.png]] -- [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:12, 22 jul. 2026 (UTC) ::{{re|Taylor 49}} Pri la foto al ni ne necesas tre zorgi. Mi dirus ke ĝi estis diĝite fotokopiita - tiam la rastrumigo faras tian rezulton, kiu estas lumjarojn de brila sunplena kolorfoto. Sed la sola foto ne estas granda problemo en la komunejo. Se ĝi restas kelkajn monatojn aŭ jarojn, ĝi ne damaĝas. Sed iam venos principemulo kiu argumentas "ne sufiĉas supozi ke iu foto eeeeble estas 5 jara, eble 20 jara, eble 30 jara aŭ 100 jara - necesas pruvi kiu estas la fonto, en kiu jaro estis la unua publikigo, kiu estas la fotinto, kiam li mortis, kaj ĉu ekde tiam jam pasis 70 jaroj. Sed tio ne estas nia problemo. Ni nun havas 4 voĉojn por forigo, en feria tempo, kie homoj ankoraŭ pli malmulte sidas ĉe komputiloj ol kutime... Meze de l' somera tempo 4 poraj voĉoj pli ol sufiĉas por fini diskuton. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:44, 22 jul. 2026 (UTC) ::: {{kom}} La dosiero estas forigita, surprize rapide: [[:c:Commons:Deletion_requests/File:Our_Wisconsin_ancestors_The_German_immigrants_of_the_1880s.pdf]] kaj la bildo ankaŭ. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:53, 3 aŭg. 2026 (UTC) ::::Dankon pro la raporto, Taylor. Do, ĉiu fantomaĵo nun forbalaita. Ĉio en ordo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:44, 3 aŭg. 2026 (UTC) == Dubinda aserto pri Ilja Ehrenburg == La artikolo pri [[Ilja Ehrenburg]] enhavas t.n. "interesaĵon" kun dubindaj fontoj: ke li estus membro de la [[Sovetia enketo pri la Masakro de Katin (1943-1944)|Burdenko-komisiono]]. La artikolo mem kompreneble ne estas forigenda (mi mem ĵus aldonis mencion de la "Nigra Libro"), sed tiu dubinda aserto estas forigenda se ne trovebla pli fidinda konfirmo. Vidu [[Diskuto:Ilja Ehrenburg|la diskutpaĝon]]. [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 07:43, 23 jul. 2026 (UTC) :La dokumentoj de tiu ĉi komisiono estas [https://ru.wikisource.org/wiki/Сообщение_Специальной_Комиссии_(Бурденко) delonge publikigitaj] kaj estas klare ke Ilja Ehrenburg ne estis ĝia membro. Sed la pola nacia mito estas bazita sur ideo de "eterna lukto" kontraŭ "precipaj malamikoj de la pola popolo": rusoj, germanoj, ukrainoj kaj judoj. La pola naciisto ĉiam klopodas substreki ke mortigadon de poloj partoprenis tiuj ĉi nacioj, do la judo Ilja Ehrenburg iĝis unu el sennombraj viktimoj de tiu ĉu naciisma deliro. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 09:04, 23 jul. 2026 (UTC) ::Kial vi diskutas ĝin ĉi tie kaj ne en diskutpaĝo de la artikolo mem? Kaj, pli ĝenerale, kial vi diskutas ĝin entute? Unu el bazaj principoj de Vikipedio ekde ĝia koncipo estas ke dubindaj kaj malbone pruvitaj asertoj pri homoj ne estu disputataj, sed tujforigataj. Se aperos novaj pri kredindaj fontoj, oni povas realdoni ilin, sed dumtempe oni zorgu, ke Vikipedio ne iĝu kalumnejo. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 20:37, 23 jul. 2026 (UTC) :::Dankon al vi ambaŭ. Ĝenerale mi konsentas kun vi, Goren, sed ĉi-kaze mi hezitis kaj volis havi iom pli vastan diskuton. Plue, mi ankaŭ volis plikonigi tiun misan kontribuon, ĉar mi suspektas ke troviĝas pluraj pliaj similaj misfamigaj asertoj, kiujn indus elsarki. Jen ekzemple mi vidas ankaŭ ĉe [[Roman Ŝuĥeviĉ]] iun asertatan ligon al la [[masakro de Katin]], pri kiu mi havas dubojn. Sed mi ne estas sufiĉe sperta pri la temo por prijuĝi tion. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 21:21, 23 jul. 2026 (UTC) ::::Biografioj ne estas la samo kiel la resto de vikipediaj temoj. Se vi vidas ion suspektan en biografio, simple forigu ĝin. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 00:38, 24 jul. 2026 (UTC) :::::Bone. Mi forigis la falsan akuzon pri Ehrenburg, kaj ankaŭ la dubindan frazon ĉe Ŝuĥeviĉ. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:01, 24 jul. 2026 (UTC) Ĉiu aserto en la enciklopedio (do en la scienca verko) havu referencon al fidinda fonto, kiu konfirmas ĝin. Ĉiuj senfontaj asertoj estas forigendaj kaj tute ne gravas ĉu temas pri biografio aŭ ne. La scienco ne konas tian distingon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:00, 24 jul. 2026 (UTC) Postokaze {{por}} la forigo de la propaganda, misinformiga aserto, kaj {{por}} la procedo dubokaze prezenti la kazon ĉi-tie. La artikola diskutpaĝo kompreneble ankaŭ estas bona loko por dokumentigo pri farata forigo, sed estas preskaŭ 400 000 diskutpaĝoj kaj ke iu kun taŭgaj konoj tuj vidus diskutpaĝan alvokon, estas ne atendeble. Cetere, pri la teksto pri la [[Sovetia enketo pri la Masakro de Katin (1943-1944)|Burdenko-komisiono]]: Laŭ la kutima esperanta latinliterigo de rusaj nomoj la komisionestro ne nomiĝis Nikolai, sed [[Nikolaj Burdenko]]. Same, Stanislav Kuchinsky en esperanta latinliterigo devus esti Kuĉinskij (Кучинский), multaj pliaj nomoj ankoraŭ simile estas ne bone latinliterigitaj sed simple kopiitaj el angla teksto, aldone mi hazarde trovis tajperaron "kons", kiu devus esti "konis", sed tre probable estas pliaj mistajpoj, kiujn mi nun ne povas trovi, ĉar mi devas foriri de mia komputilo... Sume: la teksto pri la komisiono estas plian fojon revizienda! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:46, 24 jul. 2026 (UTC) == [[UTK]] == La internacia simbolo por [[Universala Tempo Kunordigita]] estas '''UTC''', nenio alia. Ĝi ne estas mallongigo, sed simbolo uzenda senŝanĝe. Vidu ĉe: [[Diskuto:Universala Tempo Kunordigita]]. Same kiel ni ne povas inventi proprajn "esperantajn" simbolojn por ĥemiaj elementoj, aŭ niajn proprajn landokodojn (eble "www.esperanto.ge" por Germanio, ".es" por Estonio kaj ".hi" por Hispanio?), ni ne povas inventi privatajn horzonojn. [[UTC+02]] estas nomo de horzono laŭ internacia normo. "UTK+02" havas neniun bazon kaj estas forigenda el Vikipedio. Bonvolu forigi ĉiujn artikolnomojn kiuj uzas "UTK" anstataŭ la ĝusta '''UTC''' (kaj bloku tiujn nomojn kontraŭ re-kreo!). Dankon! - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 21:02, 23 jul. 2026 (UTC) :Mi konsentas kaj faros. Kvankam mi foje havis diskuton kun Arbarulo, ĉar mi ne volis krei alidirektilon de malĝusta al ĝusta titolo, kaj Arbarulo argumentis ke estas nenio kontraŭ krei alidirektilon de malĝusta al ĝusta titolo. Sed diskuti ĉi tie pri ĝusteco de la mallongigo UTK por [[Universala Tempo Kunordigita]] ne indas - eble la kodo UTK estas en iu malnova poŝlibro "La Jaro" el Antverpeno aŭ en iuj vortlistoj de la esperantistaj radioamatoroj, sed probable ne, kaj ĉiukaze ne estas indikitaj tiaj referencoj en Vikipedio, kaj plej probable neniu konas iujn. Tial ne indas pli longe cerbumi, sed simple viŝi la manplenon da alidirektiloj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:22, 24 jul. 2026 (UTC) :{{farite}} Ĉiuj alidirektiloj, kiujn mi trovis, estas for, kaj ĉiuj paĝoj estas protektitaj kontraŭ novkreo. Tio koncernas ĉiujn plenjn horojn kaj ankaŭ la ekstrajn [[UTC+05:30]] kaj [[UTC-03:30]]. Se estas ankoraŭ iuj specialaj horzonoj, je finaĵoj :15, :30 aŭ :45, tiam mi ĉiukaze ne trovis iujn alidirektilojn UTK tien. Se iu tamen ankoraŭ trovas ion ajn, mi dankemas pro indiko. Mi persone nun post horo estos en viki-paŭzo, por probable 8 tagoj, sed unu semajno pasas tre rapide... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:01, 24 jul. 2026 (UTC) ::Koran dankon, do ĉio en ordo nun! Havu belan feriadon! - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 17:21, 24 jul. 2026 (UTC) == [[Gino Carugati]] == {{Propono de forigo |artikolo = Gino Carugati |kialo = Denove artikolo de anonimulo ligita al Lierna, sen ligo al la itala aŭ alia lingvo, sen referencoj konstateblaj (nur unu pli malpli konstatebla) |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:02, 24 jul. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 31 julio 2026 21:22 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:26, 29 aŭg. 2026 (UTC) }} :{{kom}}Ne estis mi kiu markis la artikolon kiel diskutenda.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:02, 24 jul. 2026 (UTC) :{{malforte kontraŭ}} forigo. Ŝajnas ke la teksto estis kaŝa provo enkonduki iun nekonatan "familion Guzzi de Lierna" al la esperanta Vikipedio. Tiu aspektas manipulo, sed krome la teksto eble estas savebla (malgraŭ ke la vorto Lierna aperas en ĝi, kio jam vekas impulson tuj forigi ĉiun tekston), se ankoraŭ eblas trovi eksteran referencon - kaj malgraŭ la suspektiga strangaĵo ke la itala vikipedio ne (jam) havas tekston pri la homo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:49, 25 jul. 2026 (UTC) :{{forte por}} Stranga teksto. Tute sen ekstera ligilo, kvankam ekserĉante oni tuj trovas eksteran fonton [https://www.frontedolomitico.it/Uomini/protagonisti/CarugatiGino.html de la retejo ''frontedolomitico.it'']. En la "referencoj" tiu fontoteksto citiĝas kiel "Archivio Franco Licini, Serafino Carugati detto Gino, en Fronte Dolomitico. Uomini e protagonisti della Grande Guerra." Kial puraj nudaj italaj vortoj, sen ligilo al la interreta teksto, se ni ĉiukaze estas en la interreto??? Ĉiukaze la ekstera teksto nur temas pri patriotisma soldato, fiera oficiro, dekstrema glorigo de armeo. Nenio pri poezio. La esperantlingva laŭdado pri la sentema poeto kaj lia altnivela poezio povas ŝajni konvinkaj, sed se ne haveblas iu ajn romanista, literaturscienca juĝo de neŭtrala sciencisto aŭ literaturĵurnalisto, la tuto tre fiodoras je blufo. Ke "Vikidatuma ero ne [estas] trovita", pli suspektigas. Ĉar jes troveblas alia paĝo, almenaŭ en vikio lmo.wikipedia.org, do en la [[lombarda]] kun noto [[:lmo:Gino Carugati|20 jul. 2026: A09 forigis paĝon Gino Carugati. Kialo: "Vandalism (steward action): LTA - long term abuse"]] Ke malgraŭ la ekzisto kaj forigo de lombarda teksto ne estas vikidatuma ero, en kiu se ĝi estus oni ankaŭ notus pliajn forigojn el aliaj branĉoj estas plia fuŝo. La aserton, ke farinto de la teksto estis la maligna, manipulanta [[:en:Wikipedia:Long-term abuse/Alec Smithson|forbarito Alec Smithson]] mi ĉi tie facile kredas. Sume: senbaza blufo! {{forte por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 3 aŭg. 2026 (UTC) ::Mi rekonsideras mian malfortan voĉon kontraŭ forigo, kiu fakte konsideris la belajn laŭdojn pri poezio, kaj mi ĉiukaze ligis mian voĉon al kondiĉo ke "ankoraŭ eblas trovi eksteran referencon" (pri la literaturaj asertoj). La fonto kiun Thomas trovis, fakte pruvas nur la glorigon de armeo kaj soldateco. Do, rekonsiderante mi sen iu pruvo ke la homo iam verkis poezion kiun aliaj fakuloj nomas elstaraj kaj kun ĉiuj fuŝoj de Alec Smithson pledas por normala {{por|forigo}}. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:31, 3 aŭg. 2026 (UTC) :::{{kom}} Mi vere frustriĝas pro la nekontroleblaj fuŝaj referencoj. Kiel "Redazione Orobie, I 100 anni del Cai Grigne, en Orobie, 31 januaro 2024." Sed guglante la italajn vortojn, oni elvenas al tute konvinka ekstervikipedia paĝo en kiu legeblas la tuta artikolo, [https://www.orobie.it/articolo/2024/01/i-100-anni-del-cai-grigne/47354/ en retejo ''orobie.it'']: tamen ankaŭ tiu konvinka informfonto nur konfirmas ke la homo estis alpisto, montmigranto kaj gvidanto de montmigraj grupoj. Do se neitalaj esperantistaj vikipediistoj detektive mem trovas ĉiujn referencojn, forĵetas ĉion pri poezio kaj nur lasas ke la homo estis gvidanto de montmigraj grupoj, tiam restus artikola ĝermo de tri frazoj, kiu ankoraŭ estus kritikinda artikola orfo. Granda laborinvesto por minimuma rezulto. Kun risko ke tiu Alec Smithson poste sekrete alvenos kun anonima konto kaj tamen aldonos siajn ŝatatajn blufajn, fabelajn pseŭdoinformojn. Tial sekurocele mi lasas mian voĉon ĉe pledo de forigo. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:04, 4 aŭg. 2026 (UTC) ::::{{re|Kani}} Vi mem diskutigis la tekston kaj mem restis tute neŭtrala. "Nur" mi kaj Aidas esprimiĝis. Mi sentus min iom puŝanta se mi kiel unu el du voĉoj por forigo forigus ĝin. Ĉu vi ne volus ankoraŭ esprimiĝi? Aŭ vi povus forigi la tekston, notante ke du aliaj uzantoj voĉdonis por... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:35, 29 aŭg. 2026 (UTC) :::::{{por}} Tio treege odoras je la konataj Lierna-fuŝaĵoj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 21:58, 29 aŭg. 2026 (UTC) == Ludovikaĵoj == Kion fari pri la kontribuoj de {{u|Ludovica1}} (esperantisto [[Armando Zecchin]]) en nia Vikipedio? Dum la kvin jaroj ĝis sia forpaso li tre aktivis, verkante artikolojn en granda kvanto – sed kun varia kvalito – en nia Vikipedio, ĉefe pri kristanaj temoj. Diversaj liaj tekstoj havas malsamajn karakterojn: iuj estas ĉefe ''faktotekstoj'', aliaj pli ''apologioj'' aŭ ''cerbumadoj''. # Tipaj problemoj en ''faktotekstoj'' de Ludovica1 estas: Lingvaj eraroj, italismoj, manko de vikiigo, kelkfoje strangaj ĝis nekompreneblaj vortumoj, referencoj tute mankantaj aŭ malfacile alireblaj, ne rete legeblaj. Tia teksto povas esti baze savebla; tipe necesas: korekti erarojn, vikiigi, kontroli referencojn kaj intervikiajn ligilojn, kaj laŭokaze fortondi tro strangajn aŭ netaŭgajn partojn. # Aliaj teksto(parto)j de li havas pli profundajn problemojn pro neneŭtraleco. Ofte temas pri ia [[apologio]]: defendo de kristanismo/eklezio kontraŭ iu (reala aŭ imagita) kritiko: "Scienco kontraŭdiras religion – Jes, sed iuj sciencistoj ja estas kredantaj kristanoj." "La eklezio persekutis kaj masakris judojn (ciganojn, paganojn, protestantojn, alipensulojn...) – Jes, sed la papo ja petis pardonon, ni pardonu unuj la aliajn." – Tiuj tekstoj estas videble forte unuflankaj kaj neenciklopediaj, ofte originale verkitaj de li kaj sen intervikiaj ligoj. Tipe, tiujn tekstojn ne eblas "savi" sen komplete reverki de nulo. # Iuj tekstoj estas pli ''cerbumadoj'' aŭ eseoj, donante pli da demandoj ol respondoj: "Kiel ni interpretu rakontojn pri kapoportantaj sanktuloj?" "Ĉu oni rigardu Jesuon kiel ribelulo, rabeno, ĉarpentisto aŭ kiel filo de Dio?" Tiaj malfermaj demandoj ne bone taŭgas por enciklopedio. Laŭ la normalaj reguloj de Vikipedio validus por Ludovica1, same kiel pri ĉio alia: Faktotekstoj kun sufiĉa kvalito kaj taŭgaj referencoj restu. Neenciklopediaj, religie propagandaj aŭ strangaj, nekompreneblaj partoj estas forigendaj. Tamen kontraŭ la forigo oni povus argumenti: (1) ke tio malrespektas la grandan laboron kiun li faris, kaj (2) ke ĝi malpliigas la kvanton de artikoloj en nia Vikipedio (aliflanke pliigas la kvaliton). Kion fari? Jen kelkaj konkretaj ekzemplaj de liaj tekstoj: * [[Scienculoj inter la katolikaj monaĥoj kaj pastroj]], listo, sen intervikio * [[Antisemitismo kaj Eklezio]], sen intervikio * [[Giacomo Leopardi kaj la Virgulino Maria]], sen intervikiaj ligoj, pri unu poemo, eble taŭgas por Vikicitaro? * [[Maksimiliano Kolbe kaj Framasonismo]], iuspeca apologio (mi ne bone komprenas la intencon) * [[Tomismo]], longa faktoteksto, polurenda, probable pli bone devus nomiĝi "Tomasismo" Antaŭvidante viajn komentojn, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 18:23, 3 aŭg. 2026 (UTC) :Mi ĉiam avertis pri la kaprica lingvaĵo, kaprica katolika misiemo per vikipediaj tekstoj kaj misuzo de "artikoloj" por disverŝi personajn multfrazajn opiniojn kaj subjektivajn cerbumadojn de tekstoj faritaj de konto Ludovica aŭ Ludovica1. Tial mi tre subtenas pli energie forigi la plej draste "neenciklopediaj, religie propagandaj aŭ strangaj, nekompreneblaj tekstoj". Tamen mi supozas ke ne eblas blinde forĵeti tekston nur surbaze de la fakto de uzanto de konto Ludovica aŭ Ludovica1 komencis ilin. Do necesos unuope prezenti titolojn ĉi tie kaj unuope voĉdoni pri ili. Kaj mi havas zorgon ke tio sume konsumos amason da redaktista tempo kiu mankos en normala redaktado, kaj povus malfunkciigi la forumon VP:FA pro tio ke simple la inundo da titoloj tute subakvigas la forumon. Sed mi ne vidas alternativon. Jes eblas simple voĉdoni, sen longe argumenti, kaj profundiĝi en detalojn nur kiam rezulto de voĉdono estos tre malsamopinia... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:42, 3 aŭg. 2026 (UTC) ::Fakte temas pri plurcent artikoloj – ĝuste nun, pli ol tricent paĝoj enhavas la averton {{ŝ|Ludovica}}! ::Jen kelkaj ekzemploj de artikoloj kiuj estis (kun profunda reverkado) levitaj al pli akceptebla kvalito: [[nodo de Salomono]], [[hundokapuloj]], [[Simono de Trento]]. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 21:43, 5 aŭg. 2026 (UTC) :::Nun (aŭg. 2026) pli ol tri cent paĝoj havas la averton {{ŝ|Ludovica}}: Jen [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciala%C4%B5o:Kio_ligas_%C4%89i_tien%3F/%C5%9Cablono:Ludovica&limit=500 listo de paĝoj kun la averto]. :::Stato de reviziado de "Ludovikaĵoj" estas nun en aparta paĝo: [[Uzanto:Moldur/Ludovikaĵoj]] Por tuj komenci la voĉdonon: === Scienculoj inter la katolikaj monaĥoj kaj pastroj > [[Sciencistoj inter katolikaj klerikoj]] === * [[Scienculoj inter la katolikaj monaĥoj kaj pastroj]], listo, sen intervikio :{{por|por forigo}} Mi ne vidas la neceson. Kial ne Scienculoj inter protestanaj monaĥoj kaj pastroj, scienculoj inter budhismaj monaĥoj kaj pastroj ktp.? --aldonis, sen aparta subskribo ĉi tie, Kani je 23:46, 5 aŭg. 2026 (UTC) ::Nu, sendube la ideo estas spiti al tiuj ateistoj kiuj difinas ke religioj estas la '''malo''' de ĉiuj sciencoj. En tiu misiemo fakte tute novspecaj listoj [[scienculoj inter luteranaj monaĥoj kaj pastroj]], [[scienculoj inter budhismaj monaĥoj kaj pastroj]], ... kalvinanaj ... ortodokse kristanaj ... ŝintoismaj ktp. ... estus tute bonvenaj aldonaj paĝoj. Sed la demando estas ĉu la granda peno teni aktualan tian liston pravigas la misian celon de homo jam dek jarojn morta. Ĝi estus pravigita maksimume se ĝi estas pli-malpli sola rimedo eviti ke esperantaj vikipediaj tekstoj pri sciencistoj eterne restos [[vikipedio:orfo|artikolaj orfoj]]. Sed estus multe malpli simple se ni ne estus la solaj kiuj vivtenos tian liston, sed almenaŭ en unu el la kvin plej larĝaj vikipediaj lingvobranĉoj estus ankaŭ tia paĝo. Tial mi estas {{malforte kontraŭ}} forigo se troveblas vikidatuma ero kaj almenaŭ unu alilingva listo pri la sama temo ene de la restaj du tagoj de la semajna limdato, kaj estas {{forte por}} forigo se ne. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:37, 10 aŭg. 2026 (UTC) :::Mi ne kredis ke tiel estos, sed esplore mi ĵus malkovris ke estas [[:es:Anexo:Científicos del clero católico]], [[:en:List of Catholic clergy scientists]], [[:it:Scienziati del clero cattolico]], kaj kvar pliaj listoj, kaj aldone estas [[:en:Category:Catholic clergy scientists]], [[:pt:Categoria:Clérigos-cientistas católicos]], [[:ro:Categorie:Preoți romano-catolici în știință]] kaj ankoraŭ ses pliaj kategorioj. Tiam, mi timas, mi devos resti ĉe mia voĉo {{Malforte kontraŭ|malforte kontraŭ}} forigo. Eĉ se ni tamen voĉdonos forigi la liston, mi nun ankoraŭ por la sekvaj du tagoj ligas la esperantan paĝon al la sep alilingvaj... Se ni decidos ne forĵeti la liston, ni povos pripensi ĉu unuformigi la titolon al la aliaj ekcidenteŭropaj lingvoj per nova titolo "Scienculoj" aŭ pli bone "Sciencistoj inter katolikaj klerikoj"... Se ni ĉiukaze forĵetos la liston ne indas la laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:49, 10 aŭg. 2026 (UTC) ::::Tamen nun necesas konstati ke leginte en la alilingvaj vikipedioj estos nul ŝancoj pri kompareblaj [[scienculoj inter luteranaj monaĥoj kaj pastroj]], ... budhismaj, ... islamaj, ... judaj, ... kalvinanaj, ... ortodokse kristanaj, ... hinduismaj ... ŝintoismaj: almenaŭ en la angla kaj hispana vikipedioj estas iuj listoj kaj kategorioj pri sciencistoj kiuj private praktikis iujn el tiuj religioj, sed se islamaj sciencistoj, tiam ĉiukaze ne estis profesiaj sciencistoj kaj profesiaj imamoj aŭ muftioj, se judaj sciencistoj, tiam ĉiukaze ne profesiaj sciencistoj kaj profesiaj rabenoj. Sed la katolika religio ŝajne bone taŭgis ke pastroj, kardinaloj, monaĥoj kaj abatoj povis samtempe profesie esplori pri botaniko, genitiko, zoologio, astronomio, optiko aŭ fiziko ĝenerale. Eble unuopaj esceptoj povus definiĝi, ekzemple [[Baruĥ Spinozo]], kiu studis en juda teologia jeŝivo, ĝis pro la interesiĝo pri multaj aliaj sciencoj li estis elĵetita de tie. Do tamen ne tro bona ekzemplo. Sed eblas senĵaluze konstati ke estas aparta granda grupo de katolikaj klerikoj kiuj iĝis elstaraj sciencistoj... - eble en nuna Irano aŭ Afganio inter la profesoroj de juro estas signife multaj kiuj estas profesiaj ajatoloj. Tio facile imageblus, ĉar la [[ŝario]] ne vere dividas inter religia kaj civila juroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:11, 10 aŭg. 2026 (UTC) :::::{{kontraŭ}} forigo. Min konvinkas ne la listo de Ludovica, sed la alilingvaj listoj. Sed: la listo, por esti praktike uzebla, devas nepre esti ordigita, kaj esti en modelo 1. nomo, 2. vivdatoj kaj 3. konciza priskribo. Do ankoraŭ atendas laboro, ĝis la turo estos vere preta. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:39, 14 aŭg. 2026 (UTC) ::::::{{kom}} Ke la listo, por esti praktike uzebla, devas nepre esti ordigita, estas tute prava argumento. Sed ordigi la liston estas multe pli malgranda investo ol tute tralabori enhavan tekston kiel ĵus faris Moldur pri alia "Ludovikaĵo". Mi pensas, rigardante la sep relative konvinkajn alilingvajn listojn kaj 9 kategoriojn, ke jes pravigeblas lasi pluvivi tiu-ĉi esperantan liston, en interlingve komparebla formo. Mi jam metos skeleton de A-Z-ordigo, kaj iom post iom la listeroj povas eniri tien... Ankaŭ imageblas enkonduka teksta alineo, kiel antaŭ la angla listo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:10, 14 aŭg. 2026 (UTC) :::::::{{komento|Plia komento}} Nun la ĝisnunaj listeroj (en subjektiva elekto de Ludovica) jam estas en alfabeta ordo, kaj eblas kompari ilin kun la "neludovikaj" alilingvaj listoj. En la ektransformo mi kompreneble ankoraŭ miris pri pliaj asertoj. Ekzemple Ludovica asertas ke ekzistas katolika '''"ordeno de sankta Barnabaso"'''- Pri ĝi mi nenion ajn trovis en la multlingva vikipedio kaj en vikidatumoj ĝis nun, nek pri "order of Saint Barnabas", nek "Orden des Heiligen Barnabas", nek "ordre de Saint-Barnabé" ktp, ankaŭ en la angla kategorio "category:Catholic monastic orders" kaj ĝiaj subkategorioj mi trovas tute neniun spuron. Ĉu iu havus suspekton ke io povus ekzisti pri tia grupiĝo, aŭ ĉu estas kompleta blufo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:33, 15 aŭg. 2026 (UTC) ::::::::estas la [[Barnabitoj]]. - Amike [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:08, 15 aŭg. 2026 (UTC) :::::::::Aĥ, tio estas tre bona trovo. Koran dankon! Vi vere iĝas fakulo por supera administra kariero en la [[Roma Kurio]]! Super. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:33, 17 aŭg. 2026 (UTC) === [[Antisemitismo kaj Eklezio]] === * [[Antisemitismo kaj Eklezio]], sen intervikio :Oni povus ligi tiun artikolon al Antisemitismo religioso en hispana aŭ Religious antisemitism en angla, alinomante ĝin al Religia antisemitismo kaj aldonante iom pri islama antisemitismo. Ĉiuokaze revizienda.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:44, 5 aŭg. 2026 (UTC) ::{{por|por}} alinomigo al [[religia antisemitismo]] kaj savo de la teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:12, 10 aŭg. 2026 (UTC) ::Mi eklaboros pri tiu kaj la parenca [[Kristanismo kaj antisemitismo]]. Eble kunfandendaj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:06, 11 aŭg. 2026 (UTC) :::{{por}} alinomigo, fakte se estas paralela teksto Kristanismo kaj antisemitismo (kun vikidatuma ero), naturas kunfandigo kun tiu. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:34, 14 aŭg. 2026 (UTC) :{{farite}} [[Antisemitismo kaj Eklezio]] nun estas alidirektilo al [[Kristanismo kaj antisemitismo]] (kiu ankoraŭ estas redaktata de mi). La enhavo ne plu estas duobligita. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 13:37, 14 aŭg. 2026 (UTC) :{{farite}} [[Kristanismo kaj antisemitismo]] - 2026-08-14 Komplete reviziita, reverkita kaj pliampleksigita Karaj {{u|ThomasPusch}}, {{u|kani}}, {{u|Aidas}}, {{u|Sj1mor}}, {{u|Filozofo}}, kaj ĉiuj: Mi invitas vin viziti la paĝon [[Kristanismo kaj antisemitismo]]. Ĝi nun estas komplete reviziita, reverkita kaj pliampleksigita de mi, kaj nun multe malpli unuflanke por-katolika ol antaŭe. (Eble nun iom tro kontraŭ-katolika.) Oni povus plibonigi ankoraŭ pli, eble pripensi alinomadon al [[Antisemitismo en kristanismo]], sed por nun mi kontentas kun la nuna stato. (Ĝi ankaŭ estas dekoble ligita, do tre neorfa. Kelkaj ruĝaj ligiloj atentigas pri artikoloj kiuj estus tre havindaj. Eble mi, aŭ iu alia kreos ilin baldaŭ.) Mi esperas ke la intense prilaborita artikolo trovos vian aprobon. - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:00, 14 aŭg. 2026 (UTC) :Mi aprobas, dankas kaj gratulas. Neniu povus supozi, ke ni profitas la foreston de Ludoviko por nuligi siajn farojn. Ni nur klopodas por savi parton de liaj farotaĵoj. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:18, 14 aŭg. 2026 (UTC) === [[Giacomo Leopardi kaj la Virgulino Maria]] === * [[Giacomo Leopardi kaj la Virgulino Maria]], sen intervikiaj ligoj, pri unu poemo, eble taŭgas por Vikicitaro? {{por|por forigo}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:09, 3 aŭg. 2026 (UTC) :Temas pri unusola poemo, kun tre malbona traduko, kaj mi neniel ajn sukcesas kompreni kio en tiu lingva fiasko estus rimarkinda aŭ menciinda. Do: {{por|por forigo}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:03, 5 aŭg. 2026 (UTC) :{{por|por forigo}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:36, 5 aŭg. 2026 (UTC) ::{{farite}} === [[Maksimiliano Kolbe kaj Framasonismo]] === * [[Maksimiliano Kolbe kaj Framasonismo]], iuspeca apologio (mi ne bone komprenas la intencon) {{por|por forigo}}, ĥaosa. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:09, 3 aŭg. 2026 (UTC) :Resume mi komprenas el tiu teksto: Maksimiliano Kolbe kontraŭis framasonismon. La pliaj detaloj estas strangaj kaj konfuzaj. Do: {{por|por forigo}}, kaj por aldono de proksimume unu frazo al [[Maksimiliano Kolbe]]. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:03, 5 aŭg. 2026 (UTC) :{{por|por forigo}}, ĥaosa kaj malneŭtrala.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:35, 5 aŭg. 2026 (UTC) ::Mi aldonis al [[Maksimiliano Kolbe]] pecon pri lia kontraŭframasonismo. Eblas ankaŭ enigi lin al [[:Kategorio:Kontraŭframasonismo]]. Do nun forigeblas [[Maksimiliano Kolbe kaj Framasonismo]]. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:08, 9 aŭg. 2026 (UTC) ::{{farite}} === [[Tomismo]] === * [[Tomismo]], longa faktoteksto, polurenda, probable pli bone devus nomiĝi "Tomasismo" {{por|por forigo}}, se ne sukcesas urĝe bezonata polurigo - por tio oni eble povas lasi pli ol semajnon, sed ĉiukaze estu limdato, kaj forigo se la teksto ne draste estos polurita post la limdato. Du semajnoj? Kvar semajnoj? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:09, 3 aŭg. 2026 (UTC) :Laŭ mia kompreno, la tomismo tamen estas grava influo en teologio, kaj artikolo pri ĝi nepre havenda. Do: {{por|por reviziado}}, sed {{kontraŭ|kontraŭ forigo}}. Mi ja provos plibonigi. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:03, 5 aŭg. 2026 (UTC) :[[Tomismo]] estus akceptebla internacia neologismo anstataŭ "Tomasismo", sed reviziebla.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:38, 5 aŭg. 2026 (UTC) ::Mi nun ekpoluras la tekston, sed nur ĝenerale pri bona lingvaĵo kaj baza vikipedieco. Pri la enhavo mem mi ne havas la teologian kompetentecon por prijuĝi. - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 18:24, 7 aŭg. 2026 (UTC) [[Dosiero:Kafotaso Tomo.jpg|eta|120ra|{{centre|kafotaso "Tomo"}}]] :::Sed kio estus kontraŭ la normala titolo "Tomasismo"? Klare ke rigardante en [[PIV]] oni ekscias ke PIV antaŭvidas alternativan mallongigon "Tomo" por persona nomo "Tomaso" kaj ankaŭ lige al tio antaŭvidas neologismon "Tomismo". Certe mi ne estas sufiĉe edukita ke en preskaŭ 50 jaroj mi ankoraŭ neniam legis aŭ aŭdis la vorton "Tomismo", en Esperanto ne kaj ankaŭ en ĉiu alia lingvo ne, kaj min ankaŭ en 50 jaroj ankoraŭ neniam iu vokis "Tomo" anstataŭ Tomaso. Sed mi ne scias ĉu mi estas la sola neklerulo inter krome milionoj da teologie spertegaj esperantistoj, aŭ ĉu aliaj samkiel mi miras vidi la vorton "Tomo" kaj "Tomismo" en sia PIV... [[Uzanto:ThomasPusch|TomasPusch]] 13:42, 10 aŭg. 2026 (UTC) ::::...Kaj tio kvankam mi mem estas posedanto de propra kafotaso "Tomo" - sed en tiu taso la vorto "Tomo" ne estas esperanta sed estas la genitiva formo de litova persona nomo "Tomas"... ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|Tomas]]) 13:42, 10 aŭg. 2026 (UTC) :::::Ho, tre bela taso! {{S}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 08:54, 11 aŭg. 2026 (UTC) ::{{farite}} Mi investis plenan ferian semajnon por poluri tiun artikolon. Ĝi nun estas reviziita kaj havas taŭgan vikipedian kvaliton. La nomo "Tomismo" estas konfirmita en [[PIV]] kaj en [[Kristana Glosaro]], do ĝi povas resti; ne necesas iu alinomado. Mi pluiras al polurado de aliaj artikoloj kaj esperas ke mi estonte ne bezonos plenan unu semajnon por unu ludovikaĵo. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:02, 11 aŭg. 2026 (UTC) === [[Preĝo por la Hebreoj]] === {{farite}} [[Preĝo por la Judoj]] - 2026-07/08 Estis [[Preĝo por la Hebreoj]]. Profunde reverkis la tutan artikolon. Severe malpliigis la defendon de la kontraŭjudaj partoj, aldonis pli da kritikaj aspektoj. (Cetere, kritiko venas ne nur de juda flanko sed ankaŭ el la eklezio mem!) Aldonis ankaŭ la nun oficialan preĝon, kiun pli-malpli prisilentis {{u|Ludovica}} en sia artikolo. La reverkado estas plejparte bazita sur [[:de:Karfreitagsfürbitte für die Juden]]. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:19, 22 aŭg. 2026 (UTC) ==[[Ensifera]]== Alidirektilo al la paĝo pri la [[spadbeka kolibro]] (specinomo ''Ensifera ensifera''). Tamen ekzistas ankaŭ granda kaj facile rimarkebla subordo de insektoj nomata Ensifera ([[ensiferoj]]), kiu verŝajne estas diskutata simile aŭ pli ofte. (Oni rimarku, ke en ĉi tiu okazo la distingo inter kursivaj nomoj por genroj kaj specioj kaj nekursivaj por pli altnivelaj grupoj vere gravas, kaj la vikipedia ideo kursivigi ĉion estas malutila.) Se la paĝo ekzistu, ĝi devas esti apartigilo. Tamen laŭ [[Helpo:Apartigiloj]], apartigilo por nur du paĝoj estas superflua. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:25, 5 aŭg. 2026 (UTC) : Mi proponas transformi paĝon [[Ensifera]] je aldirektilo al [[ensiferoj]], kaj en [[ensiferoj]] mencii (per {{ŝ|PorA}}) ke ''Ensifera'' ankaŭ estas nomo de genro de birdoj, kiu laŭ nuna sistematiko estas monotipa kaj nur enhavas {{N|spadbeka kolibro}}. Poste, se post iuj revizioj de sistematiko la birda genro ĉesos esti monotipa, ni verkos artikolon pri ĝi kun la nomo [[Ensifera (genro)]] aŭ [[Ensifera (birdo)]] aŭ io simila.--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 20:23, 5 aŭg. 2026 (UTC) ::Mi ne kontraŭas liberigi la vorton Ensifera por subordo de insektoj, se oni konvertas ĉiun nunan "Ensifera" en [[Ensifera (genro)]] aŭ [[Ensifera (birdo)]], sed atentu, ke tio necesus ne nur en [[spadbeka kolibro]], sed ankaŭ en ĉiuj aliaj artikoloj, pri familio, subordo, rilataj specioj ktp. Dume dekomencaj avertoj jam metitaj en ambaŭ artikoloj utilas. Dankon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:04, 5 aŭg. 2026 (UTC) :::Por nun la genro estas monotipa, do aparta artikolo por ĝi ne necesas, sufiĉas la artikolo pri ĝia sola specio. Se iam tio ĉi ŝanĝiĝos, ni reagos akorde, tio ĉi ne estos problemo. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 23:19, 5 aŭg. 2026 (UTC) ::::Fakte mi jam antaŭ ol peti forigon de la alidirektilo forigis ĉiujn ligilojn al ĝi, kiuj temis pri la birdo. Estis nur tri - unu en [[Spadbeka kolibro]] mem, do cirkla kaj superflua, kaj aliaj en [[Kolibro]] kaj [[Lesbienoj]], kiuj krom tio havas ligilojn rekte al [[Spadbeka kolibro]], do ankaŭ tie ĝi estis superflua. Do [[Ensifera]] estas preta por forigo aŭ por alia ŝanĝo, se vi decidos. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:20, 10 aŭg. 2026 (UTC) == [[Y-sistemo]] == {{Propono de forigo |artikolo = Y-sistemo |kialo = Dubinda enciklopedieco. Dubinda gravo. Sen interna ligilo, sen alilingva ligilo, sen klara referenco, sen enkonduko: kio estas tio? Nur skemo, sen klarigo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:29, 6 aŭg. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 13 aŭgusto 2026 9:01 |forigita = jes |kialo de rezulto = per tri poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:23, 15 aŭg. 2026 (UTC) }} :{{kom}}Ĉio dubinda.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:29, 6 aŭg. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo. Tute senreferenca, infaneca variaĵo al la tradicia x-skribmaniero. Oni povas pripensi mem skribi siajn privatajn, esperantlingvajn mesaĝetojn al siaj amikoj aŭ familianoj en saĝtelefono per signo ^, *, ', #, y, q, °, ˘ aŭ iel ajn anstataŭ la ekzempla anstataŭaĵo x, sed tio ne necesigas apartajn novajn paĝojn [[^-sistemo]], [[*-sistemo]], [['-sistemo]], [[°-sistemo]] ktp. Rimarkante pri referencoj aŭ manko de ili: la sola referenco *[https://www.miavivo.net/grupoj/grafemologio/?wpappninja_v=zxo3sewiw diskuto pri ĉi sistemo] - ĉe: ''miavivo.net'' '''tute ne estas''' paĝo de "diskuto pri ĉi sistemo", sed nur meze de la paĝo havas unu frazon "Mi daŭrigis mian defion elpensi personan skribsistemon por Esperanto per nur latinaj literoj" de iu Bradford S. je 2024-01-15. Mi pensas ke tiu Bradford S. estas sincera - vere laŭ mia ideo temas pri "elpensita persona ideo", kiun eble antaŭ li jam elpensis iu Saŝa Ĉ. en Siberio en aŭ iu Tomiko W. en Japanio, sed kiu ĉiukaze estas privata, persona ludado. Eblas ludi, kompreneble, sed ne pri ĉiu kaprico necesas fari enciklopedian artikolon - krom se oni vere konvinkas ĉiujn aliajn vikipedianojn kaj kromajn legantojn per konvinkegaj ekstervikipediaj referencoj pri tio ke temas pri fortega movado kiun intertempe aktive subtenas 2 milionoj da esperantistoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:15, 10 aŭg. 2026 (UTC) :{{por|por}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:33, 14 aŭg. 2026 (UTC) == [[Taraneh Javanbakht ]] == {{Propono de forigo |artikolo = Taraneh Javanbakht |kialo = Memreklamado. Transvikia spamaĵo.<br />Vidu ankaŭ: * [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Articles_for_deletion/Taraneh_Javanbakht_(4th_nomination)&oldid=1367706659 en:Wikipedia:Articles for deletion/Taraneh Javanbakht (4th nomination)] * [[:es:Wikipedia:Consultas de borrado/Taraneh Javanbakht]] * [[:simple:Wikipedia:Requests for deletion/Requests/2026/Taraneh Javanbakht]] |subskribo = [[Uzanto:Moscow Connection|Moscow Connection]] ([[Uzanto-Diskuto:Moscow Connection|diskuto]]) 21:00, 9 aŭg. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 16 aŭgusto 2026 21:55 |forigita = jes |kialo de rezulto = je kvar poraj voĉoj, nul kontraŭaj kaj dubaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:27, 17 aŭg. 2026 (UTC) }} Nu la juĝo ke temas pri senhonta memreklamo kaj transvikia spamaĵo eble estas iom akra kritiko, sed kvankam la mikroteksto (jam) estas sen klaraj esperantaj gramatikaj eraroj, ĉiukaze temas pri {{ŝ|ĝermeto}} de unu frazo kaj {{ŝ|orfa}} teksto. Sume la kritikaj kestoj estas dekoble pli grandaj ol la unu frazeto. Tio aspektas ne nur ĝermeto, sed jam sekiĝinta mizera planteto. Tial {{por|por}} forigo, se se ne okazos miraklo en 6 tagoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:29, 10 aŭg. 2026 (UTC) :{{por}} Memreklamo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:39, 10 aŭg. 2026 (UTC) :{{por}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:32, 14 aŭg. 2026 (UTC) == [[Seroje Fioletovoje]] == {{Propono de forigo |artikolo = Seroje Fioletovoje |kialo = Mankas enciklopedia graveco |subskribo = [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:14, 25 aŭg. 2026 (UTC) |tempo = mardo 1 septembro 2026 15:38 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} <s>{<nowiki/>{por}<nowiki/>}</s> Por kiel proponinto. Rilata persono atingis rimarkindajn sukcesojn nek en scienco, nek en arto, nek en politiko. Mankas la biografiaj artikoloj kaj intervjuoj, do iuj ajn pruvoj de la enciklopedia graveco. La artikolo mem estas verkita en kripla lingvaĵo kun gramatikaj eraroj kaj stilaj fuŝoj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:14, 25 aŭg. 2026 (UTC) {{por}}[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:25, 29 aŭg. 2026 (UTC) {{Kontraŭ}} Multaj GLAT-aktivuloj havas artikolojn ĉi tie. Ri estis la sola civitano de Rusio, kiu provis organizi kontraŭmilitan akcion en Donecko.--[[Uzanto:Fenikals|Fenikals]] ([[Uzanto-Diskuto:Fenikals|diskuto]]) 13:53, 31 aŭg. 2026 (UTC) :En Rusio estas multege da (ne-)GLAT-aktivuloj. Ĉu ni kreu artikolon pri ĉiu? Seksa identeco aŭ ties manko ne estas kriterio de enciklopedia graveco. Rilata persono atingis rimarkindajn sukcesojn en neniu kampo, inkluzive la socian aktivadon. Rilata ago (''akcio'' estas rusaĵo, cetere la teksto ĝenerale montras ke ĝia verkinto pensas ruse kaj malbone regas Esperanton) ricevis rimarkindan reagon nek en amaskomunikiloj, nek en politikaj rondoj. 0 + 0 = 0. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:42, 3 sep. 2026 (UTC) {{malforte kontraŭ}} Mi verŝajne ne estas objektiva, ĉar temas pri iu kiun mi konas/konis realvive, sed mi pensas ke tiu ĉi persono estas sufiĉe konata kaj influa por havi propran enciklopedian artikolon, ne nur en Esperanto, sed ankaŭ en la rusa kaj en la angla. Mi tamen devas konsenti, ke la artikolo en nuna stato estas vere fuŝa kaj ne estas sufiĉe bone argumentita per aŭtoritataj fontoj. Eĉ pri la nomo mi havas dubojn: kiom mi scias, Seroje Fioletovoje estas mortonomo, kaj nun la persono estas transvirino nomata Maria Ŝtern. Do mi nur malforte kontraŭas forigon de la artikolo.--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 10:18, 3 sep. 2026 (UTC) {{malforte kontraŭ}} 0 + 0 + 0.5 -> 0 + 0 + 1 -> sufiĉas. Eble iu uzanto kiu scipovas la rusan povus eltiri na pli da informo subtenanta la gravecon el la ruslingvaj fontoj. Tre probable Seroe Fioletovoe atingis rimarkindajn sukcesojn nek en scienco, nek en arto, nek en politiko, same kiel ekzemple [[Stanislavo Belov]]. Ankaŭ vilaĝo kun 10 loĝantoj [[Dvo%C5%99i%C5%A1t%C4%9B_(Mnich)]] ne rikoltis rimarkindan reagon en amaskomunikiloj. Enciklopedia graveco estas limigita, sed postuloj en ĉi tiu vikio ne estas tre altaj, kaj oni apliku samajn regulojn al ĉiuj artikoloj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 10:10, 4 sep. 2026 (UTC) :Oni apliku la samajn postulojn al ĉiuj artikoloj. Mi proponis forigi artikolon [[Stanislavo Belov]], sed la komunumo decidis lasi ĝin. Cetere estus ridinde kompari artikolojn pri la sciencisto kun dekoj da sciencaj studaĵoj kaj artikoloj pri li mem en aŭtoritataj fontoj [https://writer-tyumen.ru/index.php?m=autor&aid=48 ekzemplo] kun artikolo pri persono, kiu nenion kreis, nek publikigis, nek ricevis iun ajn agnoskon en iu ajn fako. Tio estas la encikloedio, ne kolektejo de biografioj de ies amikoj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:22, 4 sep. 2026 (UTC) == [[Esperanto Eksport']] == {{Propono de forigo |artikolo = Esperanto Eksport' |kialo = la indikoj baziĝas nur sur onidiroj - ne eblis iel ajn akiri konfirmojn, ne estas retejo, ne estas informoj... |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:20, 29 aŭg. 2026 (UTC) |tempo = sabato 5 septembro 2026 21:27 |forigita = jes |kialo de rezulto = kvar poraj kaj neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:20, 6 sep. 2026 (UTC) }} {{kom}} Se vi volas, vi povas ankoraŭ vidi la artikolan diskutpaĝon: Roberto, kiu mem enmetis la tekston, ne plu scias de kie li havis la informojn; Ulrich Matthias, kiu proksime kunlaboras kun esperantistoj en Madaaskaro, neniam aŭdis pri tiu projekto, kaj objektive ne eblas malkovri retejon aŭ informojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:20, 29 aŭg. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 09:08, 30 aŭg. 2026 (UTC) :{{por}} forigo, ankaŭ la diskpaĝon [[Diskuto:Esperanto Eksport']] kaj Q-umon [[d:Q12347413]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 09:17, 30 aŭg. 2026 (UTC) :{{por}} forigo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:19, 6 sep. 2026 (UTC) {{kom}} La enhavon de la diskutpaĝo bonus konservi kiel dokumentigon, sed ĝi ne plu bone troveblas, se la koncerna teksto estas for, tial plej bonas kopii ĝin ĉi tien. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:42, 20 sep. 2026 (UTC) '''Diskuto:Esperanto Eksport':''' '' Ĉu la firmao ankoraŭ aktivas?'' Mi ne trovas ajnan fonton pri ĝi. [[Uzanto:Stefangrotz|Stefangrotz]] ([[Uzanto-Diskuto:Stefangrotz|diskuto]]) 12:01, 7 okt. 2025 (UTC) :@[[Uzanto:Roberto|Roberto]] vi kreis la paĝon en 2009. ĉu vi scias pli? [[Uzanto:Stefangrotz|Stefangrotz]] ([[Uzanto-Diskuto:Stefangrotz|diskuto]]) 12:02, 7 okt. 2025 (UTC) ::Laŭ mi indas forviŝi la artikolon. Mi tre bone konas la malagasan Esperanto-movadon kaj neniam aŭdis pri tiu firmao. [[Uzanto:Ulrich Matthias|Ulrich Matthias]] ([[Uzanto-Diskuto:Ulrich Matthias|diskuto]]) 20:51, 18 nov. 2025 (UTC) :::Mi vere ne memoras pri io, kion mi verkis antaŭ 17 jaroj. Mi pensas ke oni povas forigi ĝin kaj eble meti noton en artikolo pri Madagaskaro dirante ke eble ĝi ekzistis. Tre eble estis nur iu, kiu revis krei ion tian. Ofte naivaj homoj anoncas, ke ili kreis klubon, entrepenon, revuon aŭ ion ajn, kiu uzos Esperanton, sed tio estas nur revo. Tio okazas ekde la komenco de la movado. Tre eble iu anoncis tion, kaj mi kredis ĝin. [[Uzanto:Roberto|Roberto]] ([[Uzanto-Diskuto:Roberto|diskuto]]) 02:55, 4 dec. 2025 (UTC) == [[Maco (hebra pasto)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Maco (hebra pasto) |kialo = nura alidirektilo el misliterumita nomo al la ĝusta artikolo (tiu kompreneble ''ne'' estu forigita!, ''nur'' la alidirektilo!) |subskribo = [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 21:25, 29 aŭg. 2026 (UTC) |tempo = 2026-09-05 |forigita = jes |kialo de rezulto = teknika forigo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:32, 29 aŭg. 2026 (UTC) }} {{kom}} [[Maco (hebrea pasto)]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:21, 3 sep. 2026 (UTC) == Mino-XXX == {{Propono de forigo |artikolo = Mino-XXX |kialo = fuŝa vortara artikolo, krome parte piratkopiita el PIV |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:18, 3 sep. 2026 (UTC) |tempo = 2026-09-10 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭaj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:35, 10 sep. 2026 (UTC) }} :{{por}}Nenecesa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:11, 4 sep. 2026 (UTC) == [[Ferenc Dunszt (kuracisto)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Ferenc Dunszt (kuracisto) |kialo = Mi dubas pri enciklopedieco. Temas pri iu kiu estis arestita post la Dua Mondmilito. Oni rakontas nenion pri graveco dum lia kuracofico. Estas nenio en hungara vikio, kvankam estas kelkaj aliaj samnomuloj. Jam venis dubindaj artikoloj rilate al Dunst aŭ Dunszt. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:18, 4 sep. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 11 septembro 2026 17:45 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:30, 11 sep. 2026 (UTC) }} : {{kom}} [[:d:Special:Contributions/~2026-48034-86]] [[:m:Special:CentralAuth/FDaero2]] Fontoj estas multaj ... iu hungarlingvulo prijuĝu ilin. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 10:26, 6 sep. 2026 (UTC) : {{kom}} hungare estas 4 personoj kun tiu titolo, sed nek unu identas la Esperantan personon.--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 11:04, 6 sep. 2026 (UTC) : {{kom}} Fakte mi timas pri lavango de fuŝaj hungaraj artikoloj rilataj al la familinomo Dunszt, kio ja iam okazis. Nun venas [[Gizella Mózer]], ŝajne nobelino kaj laboristino en fabriko. Pri la unua afero gapas tiu informo el komunista Hungario inter la 1950-aj kaj 1970-aj jaroj (laŭ referencoj). La nura referenco kiun mi povis konstati parolas pri Béláné Dunszt kaj ne pri Gizella Mózer. En la artikolo oni diras nenion pri la kialo de ambaŭ nomoj. Pri laboristino en fabriko mi dubas pri ties enciklopedieco. Ĉio indikas klopodojn por honori iaman familinomon. Mi petas same ties forigon. Kaj ĉio venas de anonimulo kun kiu ne eblas interkonsenti.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:26, 6 sep. 2026 (UTC) {{Por}} --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 04:21, 7 sep. 2026 (UTC) : {{kom}} Limdato por [[Gizella Mózer]]: 13a de septembro, unu semajnon post averto.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:30, 11 sep. 2026 (UTC) ::forigita, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:32, 14 sep. 2026 (UTC) == [[Keith leung]] == {{Propono de forigo |artikolo = Keith leung |kialo = Ŝajne mempropaganda artikolo kreita de la propra biografiito, sen enciklopedia intereso. Ne ekzistanta en alia lingvo. La uzantopaĝo estas tute fuŝa. Ankaŭ la artikolo: familinomo minuskle, dubo pri naskodato, sen indiko de urbo, entrepreno ktp. Absoluta manko de referencoj. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:28, 11 sep. 2026 (UTC) |tempo = tujtuje |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:30, 14 sep. 2026 (UTC) }} {{Por}} --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 03:33, 12 sep. 2026 (UTC) Forigu! == Futbala matĉo inter la Selektitaro de Esperanto kaj la Armen-devena Argentina Komunumo == {{Propono de forigo |artikolo = Futbala matĉo inter la Selektitaro de Esperanto kaj la Armen-devena Argentina Komunumo |kialo = Duoblaĵo akcidente kreita |subskribo = [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:20, 19 sep. 2026 (UTC) |tempo = sabato 26 septembro 2026 2:38 |forigita = jes |kialo de rezulto = Taknika forigo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:29, 10 okt. 2026 (UTC) }} Vidu [[Vikipedio:Kunigendaj artikoloj#Futbala matĉo inter la Elektitaro de Esperanto kaj la Armen-devena Argentina Komunumo kaj Futbala matĉo inter la Selektitaro de Esperanto kaj la Armen-devena Argentina Komunumo]]. Se temas nur pri tio, ke la paĝo [[[[Futbala matĉo inter la Elektitaro de Esperanto kaj la Armen-devena Argentina Komunumo]] restu kaj la akcidente kreita kopio [[Futbala matĉo inter la Selektitaro de Esperanto kaj la Armen-devena Argentina Komunumo]] foriru: {{por}}, kompreneble. Akcidente kreitajn duobligitajn kopiojn bezonas neniu. Fakte eĉ ne necesas atendi plenan semajnon da atendado kaj pripenso. Ankoraŭ tria voĉo por forigo kaj la duoblaĵo povus jam pli frue foriri kiel teknika forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:19, 19 sep. 2026 (UTC) == Sarastamo == {{Propono de forigo |artikolo = Sarastamo |kialo = la paĝo, el nur unu frazo, krome nur unu ne plu ekzista kaj arkivigita ekstera retejo, kaj misprogramita informkesto, do ankaŭ mise tro malplena vikidatuma ero, estas simple senespera {{ŝ|ĝermeto}}, ĉiuflanke tro malkvalita. Ĝi estis farita de nekonata anonimulo, kio do ne taŭgas kiel savanto - sola alternativo al forigo laŭ mi estus kompleta retraduko de la finna teksto kaj ankaŭ farado de deca vikidatumero ... sed tion oni same bone povas fari post forigo de tiu ĉi ĝermeta ruino (la finna teksto ja ĉiam restos). |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:12, 19 sep. 2026 (UTC) |tempo = sabato 26 septembro 2026 13:02 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} {{Por}} forigo de la artikolo en nuna stato. Estas absolute nenio savebla en ĝi, eĉ la nomo estas fuŝa (ĝuste estus ''Markku Sarastamo''). Verŝajne temas pri la sama anonimulo kiu jam estas kreinta multajn same malaltkvalitajn artikolojn pri Suomio kaj suomaj kulturaj fenomenoj kun nova IP. Se ŝli registriĝos, ni povos kunlabori al ŝli kaj helpi al ŝli fruktodone kontribui pri suomaj temoj, kiuj estas vere ne sufiĉe reprezentataj en nia Vikipedio, sed ĵus nun estas nenio kion ni povas fari. == Du ŝablonoj: Ŝablono:Lang- == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Lang-mhd |artikolo2 = Ŝablono:Lang-mhg |kialo = neuzata, rompita, malĝusta lingvokodo |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:17, 2 okt. 2026 (UTC) |tempo = 2026-10-09 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} == [[Bando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Bando |kialo = La artikolo faras nenion krom difini diversajn sencojn de la vorto, sed [[Vikipedio:Kio Vikipedio ne estas|Vikipedio ne estas vortaro]]. Ĝi estas misligita al alilingvaj artikoloj pri krimaj grupoj. Se ni volus fari ekvivalenton al tiuj artikoloj, pli bona titolo verŝajne estus [[Gangsteraro]], sed ili ŝajnas esti praktike duoblaĵoj de artikoloj pri [[Gangstero]], do ne imitindaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:38, 6 okt. 2026 (UTC) |subskribo = [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:38, 6 okt. 2026 (UTC) |tempo = 7 oktobro 2026 17:12 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} : Savebla, sed en la nuna stato neakceptebla, do {{por}} forigo. Bando da muzikistoj kaj bando da krimuloj ne havu komunan artikolon, [[Vikipedio:Kio Vikipedio ne estas|Vikipedio ne estas vortaro]]. * [[Muzikgrupo]] [[d:Q215380]] * [[Krima organizaĵo]] [[d:Q1788992]] nur alidirektilo * [[Organizata krima agado]] [[d:Q46952]] * [[Gangstero]] [[d:Q46961]] : [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:12, 6 okt. 2026 (UTC) == [[Stelĉiela lustro (Portaluppi)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Stelĉiela lustro (Portaluppi) |kialo = Dubinda enciklopedieco pri lustro kiu nur estas en privata apartamento. Estas neniu referenco kaj la nura montrita estas mensogo: en ĝi oni diras nenion pri tiu lustro. Estas fuŝa artikolo angla titolo kiu estas en itala. Alia suspektindeco estas ke almenaŭ tri el la alilingvaj versioj estis faritaj en la sama tago plej verŝajne de la sama fuŝulo kun diversaj nomoj. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:37, 10 okt. 2026 (UTC) |tempo = sabato 17 oktobro 2026 0:36 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} s9k9neulqn3svd8l25ytowqh0r417qb 9491098 9491097 2026-10-10T10:30:03Z Kani 670 /* Futbala matĉo inter la Selektitaro de Esperanto kaj la Armen-devena Argentina Komunumo */ 9491098 wikitext text/x-wiki {{/Enkonduko}} <div class="center">Ĉiuj subpaĝoj: [[Specialaĵo:Indekso_de_prefiksoj/Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/]]</div> == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn erojn movu al [[/Arkivo]], vidu la suprajn kestojn "Malnovaj diskutoj". == Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj - 2026 04 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj |kialo = ne ĝisdatigita ekde jaro 2013, redunda, estas tro multaj listoj kun specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj, kaj la plejmultaj ŝablonoj tamen nenie estas listigitaj |subskribo = {{por}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:13, 22 mar. 2025 (UTC) |tempo = 2025-04-24 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube: per tri poraj voĉoj, kaj du pasivaj subtenoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 26 apr. 2026 (UTC) }} :Do, listigo de la ŝablonoj estus jes bonvena, se ĝi estas bone ordigita kaj didaktike donas bonan superrigardon. Tamen mi ne scias ĉu tio eble estas teoria penso: mi ekde 2007 lernis pri multaj ŝablonoj kiam mi vidis unu en teksto kaj tiam iris al la ŝablono mem por pli detale rigardi ĝin - en la dokumentado kutime estis ĉiuj respondoj al miaj demandoj, kaj se ne, mi demandis diskutpaĝe kaj iu spertulo tiam ampleksigis la dokumentadon. Tiun ĉi subpaĝon mi neniam vidis ekde miaj komencaj tagoj, fakte ankaŭ la bazan paĝon Vikipedio:Ŝablonoj mi neniam rigardis. Se ĉiuj tiel faras, tiam oni povas ŝpari al si investi multajn horojn en pli pedagogia gvidlibro pri ŝablonoj ĝenerale... Sed mi ne scias, ankaŭ la alilingvajn paĝojn mi neniam legis, kaj ne povas kompari, pro sama motivo, ke mi ne aparte volis lerni pri ŝablonoj ĝenerale, sed mi lernis en praktiko, vidante iujn ŝablonojn en uzo. Do mi singarde estus por pridubo, ĉu vere indas investi aldonan tempon en pli pedagogia prezento aŭ oni nur havu minimuman paĝon. Ĉiukaze la grandaj lingvobranĉoj ŝajne sukcesas sen aldonaj subpaĝoj - kial ne ankaŭ ni sukcesus? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 22 mar. 2025 (UTC) : {{kom}} Mi ne principe kontraŭas ekziston de tiaspecaj paĝoj se ili estas utile formigitaj. Sed la supre menciita paĝo estas kaosa kaj "specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj" estas sensenca klasigado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:57, 22 mar. 2025 (UTC) ::Mi konsentas pri la duba kritiko. Sed en la ŝablono ankoraŭ ne estas noto ke ĝia ebla forigo diskutatas, kaj mi forte dubas ĉu iu atentigis la precipan verkinton {{re|Tlustulimu}} neniu ajn, ankaŭ burokrato ne, havas la sanktan devon ĉiujn du tagojn kontroli tiun ĉi paĝon. Tial mi proponas kalkuli la semajnon ekde nun, krom se la verkinto Tlustulimu signalas ke li konsentas pri forigo kaj ne bezonas plian tempon por pripenso. Ĉiukaze unu semajno rapidege pasas. Do ĝis 06 apr. 19:13 UTC. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:13, 31 mar. 2025 (UTC) : Mi havas la malagrablan situacion ke Tlustulimu post la 27-a de marto 2025 nur faris du miniaturajn redaktetojn. Principe li tamen devintus vidi per sonorila signo mian noton {{re|Tlustulimu}} de la 31-a de marto. Sed evidente li iel estas en paska feriado, aŭ ekstreme okupita ekster vikipedio, momente. Tial mi, vole-nevole, proponas aldoni ankoraŭ 10 tagojn, ĉar se li eventuale ferias ĝis la feriotago paska lundo, la 21-a de aprilo, kaj reestas la 22-an, tiam ĉiukkaze li bezonos iom da tempo por pripenso kiel li traktos la kritikon pri la listo de 2013, pri kiu evidente ankaŭ li mem ne atentis dum la lastaj 12 jaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:55, 14 apr. 2025 (UTC) ::{{re|Tlustulimu|Taylor 49|Aidas|Kani|RG72}} Nun pasis pliaj dek monatoj da atendado, kaj ŝajne Tlustulimu ne havas la energion por okupiĝi pri la temo. Do mi revenus al la origina propono de Taylor, kiu kiel unua dekomence pledis pri forigo, kaj nun ankaŭ aldonas mian signon {{por}} forigo. Tio ne kaŭzos grandan vakuon. Ĉu iu el vi ankoraŭ havas ion por aldoni? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:57, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi ne reagis ĉar mi tute ne kompetentas pri ŝablonoj. Mi tute akceptas kolektivan decidon. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:47, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi tute malspertas rilate la ŝablonojn. Se tiu ĉi paĝo ne estas utila kaj uzata, do oni foiru ĝin. Se iu ĝin uzas aŭ ĝi estas utila, do oni lasu kaj plibonigu ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:39, 6 mar. 2026 (UTC) :::: {{kom}} Mi fakte lastatempe plurfoje prilaboris la malidan paĝon [[Vikipedio:Ŝablonoj]] kaj pluraj subpaĝoj de ĝi. Sed "/Specialaj ŝablonoj" estas plene redunda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:18, 6 mar. 2026 (UTC) :::::Al mi ŝajnas pravigeble ĝisi de la ŝablono. Tial {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:29, 8 mar. 2026 (UTC) :::::Ĉi-teme fluas la monatoj kaj ankaŭ mi hezitemas forpreni ŝajne nebezonatan subŝablonon se mi ne certe scias kio okazos poste. Tamen mi nur prenas mian kuraĝon kaj forigas ĝin. Se io estos misa poste, oni ĉiukaze povas malfari la forigon. Sed iom groteskas ne povi fini temon dum pli ol 13 monatoj. Do {{farite}}, subŝablono "/Specialaj ŝablonoj" estas for. Se iu havas problemon pri tio, kontaktu min, aŭ se mi neatendite havas trafikakcidenton, alian aktivan administranton, ekz. Kani, por restarigi la subŝablonon post meto de konvinkaj argumentoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:23, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[Bilda sensilo]] 2025 3 5 == La paĝo estas alidirektilo al [[Rastrumero]]. Tamen "bilda sensilo" nek estas sinonimo nek eĉ teorie subkoncepto de "rastrumero", kaj la ĝermo [[Rastrumero]] neniel helpas leganton lerni pri bildaj sensiloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:31, 28 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} forigo post alidirekto al [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:40, 29 jan. 2026 (UTC) :Bone, do, mi povas ŝanĝi mian proponon al {{sindeteno}}. Kvankam la nuna celo ankoraŭ povus misgvidi, ĉar ne ĉiuj bildaj sensiloj estas ŝarĝokuplitaj aparatoj, ĝi estas ege pli taŭga ol antaŭe. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:09, 29 jan. 2026 (UTC) :{{sindeteno}} Ĝenerale mi estas forte por vikipediaj alidirektiloj, kiuj simple direktigas legantojn al ĝusta celo. Sed la alidirektilo "[[bilda sensilo]]" ĝis nun nur uziĝis en la paĝo [[Bilda distingokapablo]], nun tute ne plu uziĝas, kaj mi demandas min ĉu iu iam per la serĉaj vortoj "bilda sensilo" serĉos en la esperanta vikipedio. Do, alivorte: ĉu iu ajn iam rimarkos ĉu alidirektilo ekzistas aŭ ne ekzistas. Se neniu bezonas ĝin, ni ne bezonas ĝin. Kion la koncepto [[Bilda sensilo]] cetere signifus en vikidatumoj, do en aliaj lingvoj?? Se ne forigi la alidirektilon, sencus klarigi la koncepton (aŭ preskaŭ-sinonimon) "Bilda sensilo" en duonfrazo de la paĝo [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:17, 29 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Taylor 49|Arbarulo}} Ĉu vi havas respondon al la supra demando? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:05, 31 jan. 2026 (UTC) :::{{re|ThomasPusch}} Bilda sensilo tute laŭvorte estas aparato, kiu sensas lumon kaj faras el ĝi bildon. Laŭ alilingvaj artikoloj, ekzemple france [[:fr:Capteur photographique]], ŝarĝokuplita aparato estas unu grava speco kaj la alia estas komplementa metaloksida duonkonduktilo (''[[:en:complementary metal oxide semiconductor]]''). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:52, 31 jan. 2026 (UTC) :::: Ah, nun ĉio klaras. Mi dirus ke plej bonas kaj plej helpas tuj enmeti tiun bazan informon en duan frazon de la teksto [[ŝargkuplita aparato]], plej bone per kodoj de vikidatumoj, kun escepta uzo de grasaj literoj, se oni tradukas al unu nacia lingvo, oni ĉiam elstarigas tiun "ŝajne aparte internacian" lingvon kaj malelstarigas la aliajn. Do tute banale :::: {{citaĵo|Ŝargkuplita aparato estas unu grava speco de '''bilda sensilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q209121|Q209121]]), la alia estas '''komplementa maloketsida duonkonduktilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q173431|Q173431]]); ambaŭ estas [[duonkonduktaĵa aparato|duonkonduktaĵaj aparatoj]].}} :::: Kaj pripenseblas (mi persone subtenus, kvankam en du kazoj temus pri gvido de mistajpaĵo al ĝusta vorto) ĉu ankaŭ konsideri alidirektilojn de la ĝusta variaĵo [[ŝargokuplita aparato]] kun plia meza vokalo kaj de la eraraj variaĵoj [[ŝarĝkuplita aparato]] kaj [[ŝarĝokuplita aparato]] kun "ĝ" anstataŭ "g" al la teksto [[ŝargkuplita aparato]], ĉar tiu mistajpo ĵus eĉ okazis al vi kaj certe ankaŭ okazos al aliaj. Ĉu ĉiu konsentas pri tiuj tri aldonaj alidirektiloj? Ĉiukaze ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj - ankaŭ la alidirektilo de [[bilda sensilo]] al [[ŝargkuplita aparato]], sed lamentado pri mankoj de veraj kompletaj esperantaj tekstoj ne estas solvo, dum klara klarigo estas helpo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:54, 31 jan. 2026 (UTC) ::::: {{farite}} Plene riparite. Tamen mi apenaŭ subtenas alidirektilojn por eraraj variaĵoj. La kodo "Q209121" estas malĝusa por la celata bildsensilo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:38, 1 feb. 2026 (UTC) ::::::Dankon ThomasPusch pri la korekto! Ĉi-kaze temas pli ĝuste pri mislego ol mistajpo. Principe mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, se ni havos ilin, ĉi tiu estus relative taŭga okazo. Do mi nek poras nek kontraŭas tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 04:21, 2 feb. 2026 (UTC) ::::::: Principe ankaŭ mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, ĉi tie estas tiom nematura temaro, kaj la termino [[ŝargkuplita aparato]] estas tiom ekzotikega (almenaŭ mi neniam vidis ĝin en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro, kaj mi preskaŭ garantias ke ĝi neniam menciiĝis ie tie), ke la facile pardonebla mistajpo skribi la adjektivon "ŝargkuplita" kun silabo "ŝarĝ" permesas klarigan alidirektilon. {{re|Taylor 49}} Vi en unu frazo notas "plene riparite" kaj en alia tamen avertas "La kodo "Q209121" estas malĝus[t]a por la celata bildsensilo". Ĉu vi havas pli bonan ideon por vikidatuma kodo aŭ entute havas proponon kiel solvi la dilemon? Klaras ke ĉiuj konsentas ke "ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj", sed jes bonas se tiuj "provizoraj solvoj" estu laŭeble ne malĝustaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:30, 6 feb. 2026 (UTC) :::::::: Mi jam riparis tion en la artikolo: [[d:Q210745|Q210745 "active pixel sensor"]]. Mi ankaŭ kreis alidirektilon [[CCD-bildosensilo]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:44, 8 feb. 2026 (UTC) :::::::::Do eblas konsideri la temon kontentige finita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:42, 5 mar. 2026 (UTC) == [[Joel Filsaime]] - 2026 3 1 == {{Propono de forigo |artikolo = Joel Filsaime |kialo = Neesperantisto markigis tiun paĝon kiel spamaĵo, vikidatuma ero pri la temo tute ne estas sed en [[d:Q58221895]] estas informoj pri la ŝtrumpopupa agado de iuj penoj puŝi la temon en vikipedion, teksto nun nur estas en la esperanta branĉo, supezeblas ke alilingvaj tekstoj jam estis forigitaj, sed tio rekte ne kontroleblas. Ĉiukaze la esperanta ek-teksteto estas [[vikipedio|orfo]], aldone estas mizera unufraza artikola ĝermeto, kaj krome dubindas la menciindeco de la homo, se neniu esperantista uzanto konas lin kaj en la angla kaj ĉiuj aliaj branĉoj de vikipedio estas neniu informo pri li. Ah, kaj la indikita ekstera ligilo fine de la paĝo ankaŭ estas morta ligilo. Sola referenco ankaŭ ne funkcias, kaj tial entute sola provo pri ekzisto de tiu kantisto estas [[IMDb]], filma datumbazo, kiu tamen nur indikas lian naskiĝdaton kaj ke li neniam faris filmon. Tio estas mizere malmulte por konvinki pri lia tutmonda menciindeco. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:40, 6 feb. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 13 februaro 2026 11:56 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:56, 1 mar. 2026 (UTC) }} {{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:41, 6 feb. 2026 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 14:30, 6 feb. 2026 (UTC) == SoftProgrAmaro == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Informkesto programaro/testoj |artikolo2 = Ŝablono:Informkesto programaro/provejo |artikolo3 = Ŝablono:Infobox Software |kialo = forgesitaĵo, "testoj" kaj "provejo" neuzataj, "Software" nur post forŝalto <big>ĝisnune NE okazis</big> |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:23, 10 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-02-17 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{Por}} sed 8 uzoj de "Infobox Software" ankoraŭ devos permane anstataŭiĝi, aŭ per la roboto de Taylor, ĉar vere tio ankoraŭ ne okazis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:38, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Por}} mi anstataŭigis {{ŝ|Infobox Software}} --> {{ŝ|Informkesto programo}} sed ŝajnas ke nia ŝablono bezonas prilaboradon ĉar kelkaj parametroj ne bone funkcias. --[[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 22:49, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Natalia Bryant]] == {{Propono de forigo |artikolo = Natalia Bryant |kialo = Ne estas mi kiu petas forigon, sed intervikia patrolanto -- iu neesperantisto aldonis la "internacian" argumenton "crosswiki spam", kaj fakte proponis tujforigon, sen iu diskuto |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 2 marto 2026 21:16 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}} Mi mem dubas pri enciklopedieco. Ankaŭ ĉu la patro aldonas menciecon. En la artikolo estas kelkaj fuŝaĵoj, sed korekteblaj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) :: {{por}} forigo. [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q83827832&action=history Q83827832] kreinto globale forbarita pro interalie gantopupumado. Fontoj estas multaj, tamen la artikolo ŝajnas esti memreklamo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:18, 23 feb. 2026 (UTC) ::: {{kom}} Efektive en vikidatumaro videblas pluraj diverslingvaj paĝoj kreitaj kaj baldaŭ forigitaj pro forta premo de ne-lingvaj ĉasantoj pri vikipedia misuzado. Sed la nederlanda vikipedio en sia eksterprojekte puŝita diskuto pri ebla forigo forte protestas pri forigo nur pro argumento "crosswiki spam", kaj eble estas verkita pli profesinivele ol la esperantlingva teksto, kiu stile ne jam estas tre polurita. Kaj mi eĉ ne jam havas personan opinion, ĉu mi opinias la manekenon menciinda en la esperantlingva vikipedio. Ankaŭ iom ĝenas ke la ne-lingvaj ĉasantoj jam energie du-foje forigis (probable solan) foton el la komunejo kaj el vikidatumoj, sed foto kompreneble estas nur unu elemento en komenca teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) :::: Ĉu vere forte? [[:nl:Wikipedia:Te_beoordelen_pagina's/Toegevoegd_20260222#Natalia_Bryant]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 4 mar. 2026 (UTC) :::::Nu, la diskuto tutekzakte estis: ::::::<small>Nomumita por tujforigo pro krucvikia spamo. Mi vidas artikolon kun fontoj. Do, ĝis kia grado ĉi tiu artikolo estas netaŭga? – Mbch331 22 Feb 2026 :::::::Krucvikia spamo ne estas kialo por tujforigo, @WikiBayer. Alie, la artikolo ŝajnas bona al mi. Ĝi povus esti iom pli bona gramatike, kaj kelkaj frazoj povus esti pli neŭtralaj, sed ĝi ne estas aparte problema artikolo kaj ankaŭ estas bone fontigita. Mondo 23 Feb 2026 :::::::Mi purigis la artikolon. Mondo 23 Feb 2026 ::::::::@MondoE, ne estas listigita fidinda fonto. WikiBayer 23 Feb 2026 :::::::::People, Vogue, ESPN, ktp. estas aŭtoritataj fontoj en nia Vikio. Kaj la fontoj ankaŭ mencias ŝin anstataŭ mencii ŝin nerekte, kio ankaŭ estas postulo ĉi tie. Krom la lasta fonto, sed tiu ankaŭ nur konfirmas ŝian fratinon. Mondo 23 Feb 2026</small> ::::::::::Ekde tiam neniu plia nederlanda komento venis. Fakte estis nur du homoj, kiuj protestis kontraŭ la propono, mi dirus ke "forte", kaj neniu krom la proponinto mem subtenis forigon. Sed mi estas malpli konvinkita ol la du nederlandlingvanoj, la artikolo jes ŝajnas esti memreklamo. Nun (nur) '''du''' esperantaj tekstoj interne ligas al la teksto, sed de ĝi restus oni povus aldoni ligojn de la paĝoj [[19-a de januaro]], [[Chanel]], [[Dolce & Gabbana]], Teen [[Vogue]], [[Vanity Fair]], [[Victoria's Secret]] kaj per tio eviti ke la teksto estus artikola orfo. Eble mia entuziasmo suferas, ĉar mi ne estas leganto de tiuj gazetoj kaj tial ne jam vidis ŝin en artikolo, sed pro la memreklamo mi tendence estas {{malforte por}} forigo, ankaŭ se la nederlanda teksto tre probable restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:28, 5 mar. 2026 (UTC) == "Kategorio:Ŝablono:Kun Lua" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Kategorio:Ŝablono:Kun Lua |kialo = proponas forigon post malplenigo ĉar neutila, preskaŭ ĉiuj ŝablonj jam uzas LUA:on, kaj neniu bontenas katigon laŭ la eco, do la kato enhavas pli-malpli hazardan subaron de la tuta ŝablonaro |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:49, 24 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-03 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis kvar pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:40, 6 apr. 2026 (UTC) }} : Mi prove malplenigis ĝin. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:28, 1 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:32, 5 mar. 2026 (UTC) :::{{por}} la argumentado sekveblas. [[User:Aidas]] 14:42, 8 mar. 2026 (UTC) == [[Dunst Records]] == {{Propono de forigo |artikolo = Dunst Records |kialo = Ŝajnas mempropagando. Nura referenco ripetas la enhavon de la artikolo. Estas neniu interna ligilo kaj neniu koresponda alilingva artikolo, nek en angla nek en hungara. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:02, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 8 marto 2026 12:48 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} {{malforte kontraŭ}} forigo. Estas klare ke estas neniu koresponda alilingva artikolo, kaj la teksto eĉ ne estas aparte sprite farita. Sed la ligo al ''[[Believe Music]]'' kaj per tio al la esperantlingva muzikeldonejo [[Vinilkosmo]] igas ĝin interesa por la esperantista komunumo. Internaj ligiloj restos iom problemetaj, nun estas tri da ili, ne plu estas tute neniuj, kvar povus jam sufiĉi (eble el paĝo [[Budapeŝto]] aŭ paĝo [[elsendfluo]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:09, 5 mar. 2026 (UTC) :Tendence {{kontraŭ}} Pro tio ke nun estas pluraj malfortaj referencoj kaj la ligilo al ekzistanta teksto "Believe Music" kaj nerekte Vinilkosmo iusence pravigas la tenon aparte en wiki-eo. Mi kompreneble samkiel ĉiu alia ne scias, ĉu aŭ kiom ankoraŭ venos produktaĵoj de tiu muzikforĝejo de ege juna eldonisto, sed mi tamen ne volas diskriminacii nur pro la asertata aĝo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:37, 8 mar. 2026 (UTC) {{komento}} Ekde komenco de marto ĉi tie kolektiĝis nur unu voĉo por forigo kaj du tre nekonvinkitaj voĉoj "malforte kontraŭ" kaj "tendence kontraŭ". Ke mi mem estas nekonvinkita, mi povas mem konfirmi, kaj la vortumo "tendence kontraŭ" ankaŭ ne aspektas tre memcerta. Mi povus kalkuli, ke Kani estas por forigo, kaj estas du voĉoj kiuj "estas je po kvarono kontraŭ", do sume estas duona voĉo favore al forigo, sed tio estus ege stranga kalkulmaniero. Do mi nepre volas alvoki pliajn uzantojn preni starpunkton pri la temo. Al mi fakte ne estas tre grave kio fine okazos al la teksto, sed min ĝenas ke iu anonimulo (neesperantisto??) la 10-an de aprilo silente forviŝis la ŝablonon pri diskuto en VP:FA, kvankam la diskuto tute ne estas finita. Tiel trompeme forigi la memoron ke iam estis esperanlingva diskuto pri forigo, en kiuj aperis maltro da klaraj voĉdonoj, estus mizere. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:27, 25 maj. 2026 (UTC) == "Ŝablono:Tradukita/artikolo" - 2026 3 12 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Tradukita/artikolo |kialo = jam forŝaltita |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:26, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-08 |forigita = jes |kialo de rezulto = 2026-03-12 }} :{{Por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:35, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Komento}} Mankas al mi teknikaj scioj pri ŝablonoj, sed nun mi vidas, ke estas centoj da artikoloj kun ruĝaj volapukaĵoj en kategorioj ĝis oni ŝanĝas ''Tradukita'' al ''Trad''.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:00, 28 mar. 2026 (UTC) :: {{kom}} Tio neniel rilatas al la forigo, sed al redakto de la ankoraŭ ekzistanta [[Ŝablono:Tradukita]]. Bedaŭrinde mia libertempo malpliiĝis do laboro ne progresas tiel rapide kiel mi planis. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:02, 5 apr. 2026 (UTC) == Projektaĵoj "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" kaj "/6" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj |artikolo2 = Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |artikolo3 = Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |kialo = "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" preskaux senenhava, kaj tio fakte ne estas artikolo malgraux sxablono "Ĝermo" (la rilata kato NE estas poponita por forigo), "/6" temas nur pri dubindaj aŭ jam forigitaj ŝablonoj |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:23, 6 apr. 2026 (UTC) }} :En "Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6" ankoraŭ estis iuj uzoj de la ŝanĝita ŝablono "CarojDeRusio" por ĝustigi, tion mi faris nun. Nun mi estas {{por}} forigo de ĉiuj 3. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) == Bul**g - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Buleaeg |artikolo2 = Ŝablono:Buleaeg/eg2 |artikolo3 = Ŝablono:Buleo-eg1 |artikolo4 = Ŝablono:Buleo-eg |kialo = drolaĵo, ĉiuokaze neuzataj kaj sen dokumentaĵo |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:39, 6 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Tujforigenda (Ĝ1). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 20:20, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Graziano D'Urso]] == {{Propono de forigo |artikolo = Graziano D'Urso |kialo = Mi dubas ĉu temas pri mempropagando, kvankam la artikolo mem ŝajnas savebla. Tamen la kreinto estas la biografiito mem, kaj la artikolo ne ekzistas en la itala, kaj nur en minoritataj lingvoj. |subskribo =--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 16 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 23 marto 2026 17:51 |forigita = ne |kialo de rezulto = vidu sube, [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 26 apr. 2026 }} {{kontraŭ}} La referencoj ŝajnas al mi konvinkaj, kaj estas multaj, kiuj vere kovras pli-malpli ĉiujn asertojn. Ke estas ISBN-numeroj pri liaj verkaĵoj, ankaŭ estas pluso, kio ebligas kontroli la publikigon (kvankam tion mi ankoraŭ ne faris). Ĝustas ke estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston, kaj kiu baze faris multegajn redaktetojn en vikidatumoj, tio estas minuso, sed en vikidatumoj ne estas signo ke itala teksto pri li iam estis kaj estis forigita. Sed la informoj estas kredindaj, estas sufiĉaj kaj estas informaj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 07:06, 27 mar. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} La argumentoj de Aidas validas, kaj kaj "la artikolo ne ekzistas en la itala, nur en minoritataj lingvoj" (nun en 11 krom en E-o) ne estas valida kialo por forigi tekston - la [[kataluna]] estas pli granda lingvo (kaj laŭ nombro de parolantoj kaj laŭ vikipedia branĉo) ol ni diru la dana, armena aŭ hebrea, kiuj simple havas pli da renomo ĉar ili estas ne nur fortaj regionaj sed ŝtataj lingvoj, kaj la [[sicilia]]n eblas konsideri dialekton de la itala, do "loka lingvo" de la temulo. Certe la e-lingva teksto tre povos profiti de informkesto, sed tio estas rapide aldonebla, kaj la kvanto de referencoj estas eĉ ekscesa por tiom malvasta teksto ... sed en duba kazo pli bone multe pli ol multe malpli da referencoj. Ke "estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston" kaj tio supozigas ke probable aŭ eble "la kreinto estas la biografiito mem", estas kialo despli detale rigardi ĉu neŭtralaj fontoj konfirmas la asertojn, sed tio ŝajnas la kazo ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:20, 6 apr. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Mi ĵus ankoraŭ aldonis informkeston, tri retejojn, kaj iom poluris la koncernan vikidatuman eron. Tiel laŭ mi la teksto povas resti. Ĉu vi volas fermi la diskuton aŭ ĉu vi konsentas ke mi faru tion? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:07, 26 apr. 2026 (UTC) ::Kompreneble ankaŭ ĉi tie eblus ankoraŭ investi plurajn horojn en kreado de iuj vikipedie bonvenaj flankaj tekstoj, ekzemple pri Paolo Altieri, la edukejoj universitato Pegaso en Napolo kaj muzika konservatorio Vincenzo Bellini en Katanio, aŭ eblus konsideri ĉu indas ne simple alidirektigi la temon kantodidaktiko al [[kanto]] sed krei propran remon kantodidaktiko. Sed tiuj konsideroj ne rilatas al la fakto ĉu la teksto entute povas resti aŭ ne. Ĉiukaze la indiko "Leonardo da Vinci: <s>La Imagaj Damnitaj</s>" estis misa. Temas pri tri intermezoj kiuj nomiĝas en Eo "La Imaga Malsanulo" (''L'Ammalato immaginario''). Mi ne kaŝu ke la italaj vikipedianoj decidis draste malpermesi la tekston, ĉar ili konsideris la temon senespere reklama, vidu [:it:[Wikipedia:Pagine_da_cancellare/Graziano_D'Urso]]. Sed tio ŝajnas al mi vere drasta decido - la esperanta teksto nun estas same reklama aŭ nereklama kiel multaj aliaj biografioj pri muzikistoj, samkiel la tekstoj en la 11 aliaj vikipediaj lingvoj, kiujn ankaŭ neniel necesus ĉiujn buĉi ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:33, 26 apr. 2026 (UTC) :::La teksto nun povas resti. Mi konsentas, ke vi fermu la diskuton. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:46, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Malrespekto de kopirajto - aspektas kiel laŭvorta traduko de [https://www.luzespirita.org.br/index.php?lisPage=enciclopedia&item=Auto%20de%20f%C3%A9%20de%20Barcelona] kaj mi vidas neniun indikon de permeso. :La malrespekto de kopirajto restas. Administrantoj {{re|Tlustulimu}} {{re|ThomasPusch}} {{re|Blahma}} {{re|KuboF Hromoslav}} {{re|Gamliel Fishkin}} {{re|LiMr}} {{re|Kani}} {{re|Stefangrotz}} Bonvolu fari ion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:15, 5 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La malrespekto de kopirajto ne plu restas, ĉar mi reredaktis la artikolon el la portugallingva vikipedio kiu indikas diversajn fontojn. Nun la teksto estas tute alia kaj mi forigis ankaŭ unu bildon. Tial mi petas la forigon de la forigaverto.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:59, 5 apr. 2026 (UTC) ::Kani solvis la problemon. Dankon! --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:06, 5 apr. 2026 (UTC) == Alia temo, kun bedaŭro finita je 2026 04 19 == Krome mi petas atenton al [[Vikipedio:Forigendaj dosieroj#Historiaj dosieroj de Claudio Pistilli]]. ThomasPusch jam forigis kelkajn, restas aliaj trovitaj sed ne forigitaj, kaj multegaj aliaj ankoraŭ ne kontrolitaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:08, 19 mar. 2026 (UTC) :La problemo ĝustas. Mi ekde la komenco de marto sukcesis savi kelkajn bildojn, forigis aliajn pri kiuj mi jam pruvis ke ili neniel povus esti pli ol 100-jaraj, kiel estis indikite en la licenca aserto, sed mi interkonsentis kun Arbarulo lasi tempon de entute ses semajnoj, do ĝis pli-malpli mezo de aprilo, kaj tiam mi forigos ĉiujn dosierojn kiuj ĝis tiam ankoraŭ estos sen konvinkaj pruvoj pri ekestado antaŭ pli ol 100 jaroj. Mi nun de la 7-a ĝis la 11-a vojaĝos kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a ĝis 17-a ankaŭ. Tial mi proponas ke ĉiuj povos ankoraŭ vidi ĉu eblus savi iujn dosierojn, ankaŭ mi povos vidi sed mi nur la 12-an de aprilo, kaj ke ni metu la finan limdaton la 18-an de aprilo. Mi promesos ke mi tiam forigos ĉiujn el la nun 40 dosieroj kiuj nun estas en la iom misgvida [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]] (la ekzakta titolo de la kategorio ne gravas, ĉiukaze plej multaj estas klara kandidato esti forigitaj post revizio aŭ post konvena atendotempo - do "ne tuj", sed ĉiukaze). Mi ne kaŝu ke ne eblas tiom klare diri ke ĉiuj kandidatoj estus perforto de kopirajto. Ekzemple (post detala serĉado) # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Papo Gelasio la 1-a.png|Papo Gelasio la 1-a]] estas bone dokumentita kiel litografio de 1879, signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Justino la 2-a (520-578).png|Justino la 2-a (520-578)]], same signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Sankta Akacio de Sinajo.png|Sankta Akacio de Sinajo]], signife pli ol 100-jara, sed restas dubo ĉu ĝi vere konvenas en la teksto [[Bazilisko la Juna]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Jakobo de Edesa.png|Jakobo de Edesa]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Klodjo Albino (147-197).png|Klodjo Albino (147-197)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Konstanteno la 3-a (361-412).png|Konstanteno la 3-a (361-412)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Hostiliano, c. 230-251, Romia Imperiestro.png|Hostiliano, c. 230-251]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] kaj # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Maŭricio la 1-a (539-582).png|Maŭricio la 1-a (539-582)]] el 1697 :estas konfirmite pli aĝaj ol 100 jaroj kaj sendube povos resti. Sed plej multaj aliaj restas sub forta dubo, kaj se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado devos forpreniĝi meze de aprilo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:31, 5 apr. 2026 (UTC) ::{{komento}} Mi vere malĝojas devi nun forigi ĉiujn dosierojn alŝutitajn de Claudio krom la naŭ pri kiu mi sukcesis detektive pruvi kaj dokumentigi ke ili vere estas pli aĝaj ol 100 jaroj. Pri pluraj aliaj bildoj, ekzemple [https://byzantium-blogger.blog/wp-content/uploads/2019/10/m588237_the-byzantine-emperor-maurice-about-to-be-executed-by-the-usurper-phocas-having-seen-his-five-children-killed-in-front-of-him-602.jpg tiu ĉi], uzita je la nomo "Ekzekutado de la imperiesto Maŭricio fare de la uzurpisto Fokas.png" en la teksto [[Maŭrico (imperiestro)]], mi facile kredus ke ĝi estus pli ol 100 jarojn aĝa, sed mi ne havas la tempon investi horon da serĉado por ĉiu de la nun ankoraŭ 39 bildoj en la kategorio, 39 horoj estus plena oficista laborsemajno. Kaj evidente Claudio eĉ ne komencis serĉi verajn fontojn de la bildoj (kompreneble fonto ne estas "mi vidis ĝin kiel ornamaĵo de privata Facebook-noto, ne klaras de kie la bildo venis tien"). Do: se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado, ili devas nun forpreniĝi. Jam la forprenado unu post alia estas sufiĉe da laboro. Kompreneble mi ĉie kontrolos ĉu eble Claudio aŭ iu tamen metis dokumentigon al la dosiera priskribopaĝo antaŭ definitiva forigo, sed mi dubas ke mi vidos ion tie... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi en la proceso de pena forigo ankoraŭ sukcesis pruvi kaj dokumentigi la aĝecon de :::10. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Karino (250-285) Romia Imperiestro.png]] :::11. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Phocas (547-610) 2.png]] :::12. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Senkapigo de Siagrio (486).png]] :::13. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Granda Palaco de Konstantinopolo (Vogt).png]] :::14. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Prometeo liberigita de siaj ĉenoj fare de Heraklo.png]] :::kaj sekve povis savi ilin. Du pliajn bildojn ([[Zenono (imperiestro)|15]] kaj [[:dosiero:Romulus Augustus deposed by Odoacer.png|16]]) mi povis anstataŭigi per identa bildo el la vikimedia komunejo. Tiel necesas fine nur 23 bildojn forigi kaj maluzigi en la tekstoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:35, 20 apr. 2026 (UTC) PS: Ankaŭ [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Romia Konkero fare de la vandaloj.png]] identiĝis kiel bildigo de 1890 kaj same estas klare pli ol 100-jara. TP {{farite}} la forigo de ĉiuj dubaj dosieroj. La koncerna [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj|ujo]] nun ne havas ajnan dosieron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:32, 20 apr. 2026 (UTC) == J-Pimp (songwriter) 2026 04 07 == {{Propono de forigo |artikolo = J-Pimp (songwriter) |kialo = Fuŝa artikolo, metita de anonimulo: nur unu frazo, alilingva titolo, nur unu referenco, kiu fakte ne referencas la tekston kaj nur mencias kanton, kaj manko de alilingva artikolo; ĝi ne ekzistas eĉ en la angla, inter pli ol 7 milionoj ne estas loko por tio. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:14, 26 mar. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 2 aprilo 2026 9:36 |forigita = jes |kialo de rezulto = Kvar poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:22, 7 apr. 2026 (UTC) }} {{por}} La teksto estas orfa, estas kvante tute malsufiĉa ĝermeto de nur unu frazo, la titolo ("songvvriter") estas fuŝa, la sola referenco pruvas nur ke iam ajn ekzistis unusola rep-muzikaĵo, ĝi ne pruvas iun biografian aserton (da kiuj ekzistas nur vera nomo, asertita naskiĝdato kaj -loko), kaj krome alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo akuzas la anonima(j) konto(j)n pri transvikia spamado. Ĉio kune ne konvinkas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 06:37, 27 mar. 2026 (UTC) {{por}} Mi konsentas kun Aidas. Dubinda [[Vikipedio:Menciindeco|menciindeco]]. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 20:11, 5 apr. 2026 (UTC) {{por}} Kio estas eble ioma perforto konrraŭ la mizera ĝermeto, estas ke nun jam ĝi ne ligiĝas al vikidatuma ero - mi pensas ke kiam mi unuafoje ĵetis rapidan rigardon al ĝi fine de marto, ĝi ankoraŭ havis - tio '''estus''' fuŝa ago de iuj akuzaj "alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo" se temus pri valora teksto, sed pri tiu ĉi eĉ ne meritas provi eltrovi kie povus esti malaperinta la vikidatuma ero. Mi same pledas por forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:48, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Falsaj kuracistoj en Finnlando]] - 2026 4 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Falsaj kuracistoj en Finnlando |kialo = Ŝajnas persona kreaĵo. Estas nek referencoj nek alilingvaj ekvivalentoj. Ankaŭ ne estas klara temfadeno: ĉu temas pri sendiplomaj kuracistoj, ĉu pri tio en Finnlando, ĉu pri la kazo de Esa Laiho. Temas pri nia konata finna amiko kun kiu maleblas interkonsenti por plibonigo de iliaj kreaĵoj, kaj krome li de tempo al tempo kreas novan avataron. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:43, 7 apr. 2026 (UTC) |tempo = mardo 14 aprilo 2026 22:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = ses poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:48, 26 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Estas falsaj profesiuloj preskaŭ ĉie. La artikolo ne indikas kial ĝi meritas apartan artikolon. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 00:54, 11 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi konsentas kun ĉi tiu forigo. Ankaŭ ne estas kategorioj aŭ io ajn montrata en la artikolo. Mi ĵuste antaŭeniris kaj etikedis la artikolon, kaj ankaŭ informis la aŭtoron. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:36, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: nesufiĉe menciinda. Eble movebla al [[Falsa kuracisto]] kaj plibonigebla, kvankam mi ne trovas la temon ĉe WikiData. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:12, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: vere persona teksta kreaĵo, sen iuj referencoj, tute ne kontrolebla ĉu fikcio, ĉu fabelo, kaj kun tre dubinda temo pri enciklopedio. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:39, 25 apr. 2026 (UTC) : {{por}} forigo: Ŝajne pri la imagebla ĝenerala koncepto [[Falsa kuracisto]] (False Physician, Faux médecin, Médico falso, Falscher Arzt / ärztlicher Hochstapler ktp) vere en neniu branĉo de vikipedio antaŭvidatas aparta artikolo, sed ĉiukaze pri nuance alia, sed tre proksima temo estas la teksto [[ĉarlatano]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 26 apr. 2026 (UTC) == Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio - 2026 04 19 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio |kialo = Ĝi estas malplena. |subskribo = [[Uzanto:Fine Style 9634|Fine Style 9634]] ([[Uzanto-Diskuto:Fine Style 9634|diskuto]]) 10:18, 12 apr. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 19 aprilo 2026 10:53 |forigita = jes |kialo de rezulto = 5 poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:57, 19 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Mi vidis, ke vi [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Ŝablono:Krimo_en_Okcidenta_Aŭstralio&oldid=9351504 movis ĉi tiun ŝablonon] al [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]] kiu indikas misliterumon (celis "''Aŭstralio''", skribis "''Okcidenta Aŭstralio''"). Mi diras jes/por al ĉi tiu forigo, aŭ se mi eraris, atendu ĝis vi respondos al ĉi tio. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:44, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda ([[VP:R3|R3]]). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 13:04, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda, estu [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:05, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi hieraŭ revenis el dusemajna ferio, kaj nun unuafoje reestas sur tiu ĉi paĝo. Tial mi kiel unua ago ĉi tie ĵus forigas la post movo ne utilan malnovan titolon "Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio". Tion oni fakte povintus fari ankaŭ kun malpli longa atendotempo ol plena semajno, konsentite. Sed semajno ĉiukaze tre rapide pasas. Mi ankoraŭ esperas ke la navigila ŝablono uziĝos en pli da paĝoj ol tiu ununura - navigilo kiu celas kunligi plurajn paĝojn sed entute nur estas unu orfa paĝo el krome neekzista serio estas sensenca. Sed kompreneble, unu nova paĝo estas la unua kaj aliaj povas naskiĝi post kelkaj tagoj aŭ semajno. Kaj mi alvokas ke se la temaro maturiĝas, la esperanta navigilo fine estu en Esperanto - do estu "Okcidenta Australio", ne iu fremda mallongigo "VVA", ktp. Sed tio estas facila adapto, fari plurajn tekstojn pri la temaro estas unua paŝo kaj estas pli granda laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:00, 19 apr. 2026 (UTC) ==Denove [[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Hieraŭ la verkinto [[Uzanto:Claudio Pistilli]] mesaĝis aparte al mi kaj al [[Uzanto:Kani]] kun teksto, kiun li prezentas kiel leteron de ''Luz Espírita'' (eldoninto de la fonto kiun li tradukis) permesanta uzon de la artikolo. Mi kaj en mia diskutpaĝo ankaŭ [[Uzanto:Taylor 49]] respondis pli-malpli same, ke ili faru la normalan procedon, t.e. metu permesilon publike sur sian retejon aŭ sendu ĝin al la tiucela retadreso. Samtempe Kani respondis ke estas tute bone jam remeti la tekston. Al mi Claudio Pistilli tuj koleriĝis, ne faris la normalan procedon, sed tuj remetis grandan parton de la artikolo. Mi pensas ke ĉi tiu agado estas maldeca kaj estas kialoj suspekti ke la permeso estas falsa. Ni scias pri la permeso nur tra Claudio Pistilli mem. Kaj antaŭ nelonge li markis amason da dosieroj kiel proprajn kvankam ili ne estis propraj, kaj poste markis ilin kiel pli ol centjarajn kvankam li ne kontrolis ĉu ili estas pli ol centjaraj, do lia kompreno de aŭtorrajtaj aferoj klare ne estas fidinda. Krome, se la rajtoposedantoj vere konsentas al la uzado, devus ne esti malfacile ke ili publikigu rajtigilon sur sia retejo. Do mi taksas suspektige, ke anstataŭ fari tiun facilan paŝon, Claudio Pistilli koleregas kvazaŭ tiu postulo malebligas uzadon de la materialo. Do mi pensas ke ni devus provizore forigi la kopirajtan materialon kaj restarigi la version de Kani. Se poste montriĝos ke la permeso estas vera, ni tiam kompreneble allasos la artikolon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:09, 19 apr. 2026 (UTC) : {{forte por}} tujforigo de la disputebla materialo (subpremo de historio). Se sufiĉa permeso aperos, tiam malforigo pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:13, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi rekomendis: kontakti kun Arbarulo, meti la referencon kune kun permeso de la aŭtoro, kion mi vidis en pluraj artikoloj, kaj peti ke oni metu la indikon pri libera permeso en la retejo. Sed ne ĉiuj scipovas fari ĉion. Kaj mi komprenas koleron, ĉar mi foje klopodis publikigi kovrilpaĝojn kaj fotojn kun rekta permeso (foje eĉ kun peto) de la rajtoposedanto kaj la vikia sistemo malpermesis. Foje la proceduro estas komplika por tiuj kiuj ne regegas la teknologian anglan lingvon kaj la vikian burokration. Kaj tre ofte la anglalingva versio publikigas bildojn kiuj estas malpermesitaj al aliaj lingvoj. Mi konsideras maldeca la suspekton, ke "la permeso estas falsa", sen pruvoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:28, 19 apr. 2026 (UTC) ::::{{re|Kani}} "kion mi vidis en pluraj artikoloj" - mi scivolas pri tio. Ĉu vi povas montri ekzemplojn? ::::Mi klarigu ke Claudio Pistilli ne devus fari ion ajn mem. Nur la rajtposedantoj devus afiŝi permesilon, kaj se ili havas teknikan kapablon enretigi tutan enciklopedion, mi malkredas, ke ili ne kapablas afiŝi permesilon (haveblan en la portugala, la itala kaj ankaŭ en Esperanto). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:10, 19 apr. 2026 (UTC) :::::"Ĉu vi povas montri ekzemplojn?" Ne, mi parolas laŭ memoro. Se vi kredas, bone; se vi ne kredas, ankaŭ bone. Mi preferas dediĉi miajn energiojn alimaniere. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:13, 19 apr. 2026 (UTC) ::::::Salutojn, amikoj, mi deklaras ke se oni ne fidas je la permeso de la aŭtoro pri la rajtokoncedo, bonvolu konfirmi kun la retadreso contato@luzespirita.org.br pri la permeso. Krom tio mi havas la ciferecan dokumenton kiun mi publikigis en la diskuto de la artikolo. Altestime, [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:04, 20 apr. 2026 (UTC) :::::::Do, principe tute formale Arbarulo kaj Taylor pravas: necesas retpoŝta letero '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'', por tie permesi la uzon de la teksto laŭ licenco de [[krea komunaĵo]] (Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0) aŭ kiel [[publika havaĵo]] (PD) - plej bone kopie ankaŭ al iu administranto de la esperanta vikipedio, ekzemple Kani (se Claudio jam havas ties retpoŝtan adreson). Do eblas nur peti la brazilanojn pri tiu paŝo. Se oni nur prezentas retpoŝtan leteron, kiun oni mem ricevis de la permesanta asocio, restas la risko, ke iu kritikulo povus pridubi ĉu la permesa letero estas aŭtent(ik)a. Kvankam, se en Brazilo momente neniu respondas, oni povus ankaŭ provi pludirekti la de luzespirita ricevitan retpoŝtan leteron senŝanĝe al ''permissions-eo@wikimedia.org'', kun risko ke la homoj tie eble ne akceptos la kromvojon. Sed povas ankaŭ funkcii. Ĉio estas iom kompliketa, ne pro ni aŭ pro Arbarulo, sed pro la ĝeneralaj reguloj de la interlingva Vikipedio. Sed ni povas, mi pensas, facile permesi al ni, toleri atendotempon de kvar semajnoj, ĝis la "permesa etikedo" de wikimedia.org estos, kaj baze de la mesaĝo prezentita de Claudio toleri la vastigitan tekston jam ĝis tiam, KROM kompreneble se iu el luzespirita.org.br jam protestus al iu el ni pri kopirajta perforto, kio tamen estas plej malverŝajna konsiderante la temon kaj ankaŭ la mesaĝon prezentita de Claudio. Tamen, se ene de la de ni interkonsentebla limdato (mi nur arbitre ĵus proponis vastan limon de kvar semajnoj, ĉar tio malpliigas la streson kompare al nur unu aŭ du semajnoj) nenio klariĝas, ni devos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026 kiam Kani draste reduktis la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:01, 21 apr. 2026 (UTC) ::::::{{re|Claudio Pistilli}} Tiu temo nun longege pendas, sed mi entute ne scias ĉu vi, Claudio, rimarkis la diskuton ĉi tie. Ĉu vi intertempe ankoraŭ ion faris aŭ pretus rekontakti kun la brazilanoj pri peto sendi retpoŝtan leteron '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'' kun permeso pri uzo de la teksto laŭ CC 4.0 (aŭ peto pri publikigo de tiu permeso en ilia retejo mem)??? Se vi diros al ni ke vi ne pretis kaj ne pretos fari tiun peton, ĉar vi sentas ke la duafoja petado ĉe ili ŝajnas al vi tro idiota, tiam ni scias kiel estas - sed tiam necesos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:35, 9 jun. 2026 (UTC) :::::::Mi ne povas kredi ke mi ricevis permeson (kaj mi havas la e-mail) por traduki la artikolon kaj vi ne akceptas. Kion faru. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 19:56, 9 jun. 2026 (UTC) ::::::::{{re|Claudio Pistilli}} Ne vi bezonas havi la permeson, ne Kani aŭ Arbarulo, sed ĝi devas esti ĉe la retadreso permissions-eo@wikimedia.org. Se vi certas ke vi ne povos peti la brazilanojn mem sendi la permesan leteron al la retadreso permissions-eo@wikimedia.org, vi povas plugvidi la originan sendaĵon tien, kun risko ke tio ne sufiĉos por la neesperantistoj kiuj ricevas retleterojn senditajn al permissions-eo@wikimedia.org. Ĉar fakte Arbarulo plene pravis la 19-an de aprilo skribi "Nur la rajtposedantoj devus afiŝi permesilon". Claudio, vi povas koleri pri la neesperantistoj kiuj plenumas la vikipediajn regulojn aŭ povas ne koleri, sed ni ĉiuj scias ke ili estas. Kaj iĝas tute groteske se ni dum kvaronjaro ne sukcesas fini tiun kazon. Do necesas fari ultimaton. Se post plia semajno (do ekzakte du monatojn post kiam Arbarulo reafiŝis la temon ĉi-tie la 19-an de aprilo) ne estos respondo de permissions-eo@wikimedia.org pri akcepto de la permesa letero, la teksto devos reiri al la stato de inter la 6-a kaj 16-a de aprilo. Kaj krome mi dirus, ke el la bildoj nur tiu pri Maurice Lachâtre rilatas al la teksto, kaj teorie la bildo "[[:dosiero:Akvarelo pri la Aŭtodafeo de Barcelono, 9-an de oktobro 1861.png|Akvarelo pri la Aŭtodafeo de Barcelono, 9-an de oktobro 1861.png]]", '''se''' estos pruvo ke ĝi konvinkeble fariĝis antaŭ 1926, do estas pruvite pli aĝa ol 100 jarojn. Tiu pruvo ĝis nun mankas: ni ne devas juĝi la bildon nun en la esperanta vikio mem, povas plumovi ĝin al la vikimedia komunejo kaj sekve forigi ĝin ĉi tie, kaj tiam povas atendi ĉu la administrantoj en la komunejo akceptos la bildon kun nura aserto ke vi, aŭ iu, suspektas ke la bildo pli aĝas ol 100 jarojn, ĉar ĝi montras scenon de 1861. Laŭ ĉiuj spertoj la bildo ne longe restos en la komunejo. Pli bone estus pruvi la statuson ĉi tie, kaj tamen malrekomendi pluŝovon al la komunejo. Taylor pravas, ke pli pura (sed ankaŭ pli brutala) vojo estintus dekomence malebligi ĉian vastigon preter la reduktita versio de inter la 6-a kaj 16-a de aprilo, kun kaŝo de la redaktohistorio antaŭa, kaj kun promesa noto "Se sufiĉa permeso aperos, tiam malforigo pripenseblos". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:53, 12 jun. 2026 (UTC) :::::::::Mi leteris al la eldonistoj por ke ili sendu mesaĝon al vi, al la Torkemado/Arbarulo kaj kiu ajn povas interesi. Ni nur devas atendi ke ili respondu. Sed, fakte, kion mi deziras, tio estas kontribui kaj ne kvereli. La kontribuantoj , anstataŭ plendi kaj kritiki, volas diskuti pri situacio kiun mi konsideras solvita. Mi akceptas ke vi ambaŭ bonvolu forigi ls bildon, forigu la artikolon, kaj ni anstataŭ interbatali interne, ni kunigu niajn fortojn, kaj plibonigu nian Esperantan Vikipedion. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:50, 12 jun. 2026 (UTC) == [[Trinnaphop Thongchay]] == {{Propono de forigo |artikolo = Trinnaphop Thongchay |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) |tempo = lundo 4 majo 2026 12:16 |forigita = jes |kialo de rezulto = la forigon faris LiMr je 2026-05-28 }} :{{kom}}Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) ==[[Artefarita planedo]]== Bonvolu atenti kaj opinii pri la proponoj forigi tiun artikolon kaj reuzi la titolon por alia koncepto ĉe [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj#Artefaritaj planedoj]] kaj [[Uzanto-Diskuto:Piotrus]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:51, 9 maj. 2026 (UTC) ==Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de [[Meduzo]]== Ĉiuj malnovaj versioj de [[Meduzo]] enhavas kopion de artikolo el ''Kontakto'', kiu almenaŭ laŭ mia scio ne permesas kopiadon. Siatempe (en 2009!) Yekrats dubis pri tio, sed ŝajne neniu reagis ĝis nun. Mi anstataŭigis per pli detala teksto el la angla vikipedio kaj petas kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:40, 14 maj. 2026 (UTC) :En la malnovaj versioj de [[Meduzo]] mi trovis referencon "kontakto 1996 4", kio estas tre magra referenco, sed mi ĝis nun tute ne trovis la dubon el 2009 de Yekrats. Kie vi trovis ĝin, Arbarulo? Tamen per la indiko "kontakto 1996 4" mi traserĉis miajn kestojn de malnovaj revuoj kaj efektive trovis la tekston de [[Robert Roze]], en paĝo 15 de [[revuo Kontakto]] n-ro 154 (1996:4), kaj vere la vortoj de "aperintaj antaŭ 700" ... ĝis "sian urtikecan povon" estas laŭvorte retajpitaj el la Kontakto-teksto. Do mi per papera komparo povas konfirmi la rompon de kopirajto, kaj sekve {{por|subtenas}} kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. Tamen: la informo pri la esperantlingva artikolo nepre ne komplete forviŝiĝu. Ĝi estas eble la sola esperantlingva biologia artikolo pri meduzoj. Ĝi povus resti sub iu ĉapitrotitolo kiel "Literaturo", krom ke iu trovas rete atingeblan kopion de tiu paĝo, tiam ĝi ankaŭ povas listiĝi sub "Eksteraj ligiloj". Krome la teksto de Arbarulo nun donas la impreson, ke ni kolektive nun devas prepariĝi al granda fokuso de paĝokreoj pri meduzoj kaj marbiologio. Eble tion simple necesas fari, kvankam en miaj privataj pensoj nun meduzoj ne ludas gravan rolon, kaj mi ne dirus ke la temo de meduzoj estus mia prioritato de zorgoj. Sed mi aparte en la referencoj ne komprenas je kiu kriterio Arbarulo metas siajn ruĝajn ligilojn: Kial la anglalingva faka gazeto ''[[Marine Biology]]'' havas ruĝan ligilon kaj la same anglalingva faka gazeto ''Aquatic Invasions'' ne havas? Pri ambaŭ mi trovas vikidatuman eron (pri Aquatic Invasions la kodo estas Q15762300). Kial fari diferencon? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:39, 18 maj. 2026 (UTC) ::Mi pensas ke listigi la artikolon en sekcio "Literaturo" estas saĝa ideo, kaj se vi faros tion mi dankos. Mi ne povis fari ĝin mem ĉar mi sciis nek la aŭtoron kaj la titolon. ::Pri la prioritateco de pliaj artikoloj rilataj al meduzoj ĉiu juĝu por si mem. Mi ne intencas devigi iun al tio kaj se iu tamen sentas devon, tio ne estas mia afero. ''Marine Biology'' evidente havas pli ĝeneralan temon ol ''Aquatic Invasions'' kaj ĝia menciindeco estas pli certa, tamen ankaŭ ''Aquatic Invasions'' kredeble estas menciinda, kaj se vi volas ĝin ruĝa ĝi povas esti ruĝa. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:25, 18 maj. 2026 (UTC) ::La komento de Yekrats troviĝas en [[Diskuto:Meduzo]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:28, 18 maj. 2026 (UTC) :::{{farite}} Ĉapitro "Literaturo" kreita kaj la Kontakto-artikolo menciita tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:09, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Yunus Emre Demir]] - 2026 5 18 == {{Propono de forigo |artikolo = Yunus Emre Demir |kialo = Senenhava, fuŝa artikolo. Ŝajnas mempropagando. Unua referenco estas falsa, la aliaj estas propraj. La artikolo ekzistas en neniu alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:35, 16 maj. 2026 (UTC) |tempo = tujtuje |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu pora.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 18 maj. 2026 (UTC) }} {{por}} La tuta enhavo estas "Mi havas turkan nomon kaj rilatas al cifereca enhavo." Tio estas praktike NULA enhavo. Certe estas mempropagando, kaj eĉ ne bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:06, 18 maj. 2026 (UTC) == [[Mumio de Maunula]] 2026 5 25 == {{Propono de forigo |artikolo = mumio de Maunula |kialo = Dubindas, almenaŭ diskutindas, ĉu la sensacia, klaĉgazeta temo estas konvena por enciklopedio - se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:53, 18 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 25 majo 2026 10:55 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube, je du poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) }} La temo estas de la konata finna kolego, kies forbaro ankoraŭ formale validas, kvankam jam ne plu aplikiĝas aŭtomataj buĉoj de ĉiuj liaj novaj salutnomoj - ĉiukaze daŭre eblas rapidaj forigoj de tekstoj aŭ salutnomoj, se iu kontraŭregula redaktado okazas. Sed tio ne estas la fokuso ĉi tie. La tre stranga temo toleratas en la finna kaj angla vikipedioj. Aliaj vikipediaj branĉoj ŝajne ne havis diskutojn pri ebla ekzisto de la temo, nur mankas intereso pri paĝokreo. Ni povus pripensi same toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:03, 18 maj. 2026 (UTC) :{{por}} Krome la konata finna kolego insiste kreas amason da artikoloj sen iu ajn referenco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:43, 18 maj. 2026 (UTC) ::{{farite}} Mi antaŭ sajmajno skribis "ni povus pripensi toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj" - Do necesas konstati: neniu ajn voĉdonis subtene al la teksto, du voĉdonis klare por forigo, kaj daŭre ankaŭ post semajno ne eblis noti eĉ unu fidindan referencon. -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi nun pro la ŝerco de sorto loĝas en Suomio, kaj mi povas atesti ke tiu ĉi ulo iĝis kvazaŭ memeo en loka medio kaj kaŭzis signifan polemikon. Nun estas tiu ĉi artikolo en la angla vikipedio aldone al la suoma, do eblas preni fontojn de ĝi, se necesas.--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 17:22, 25 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Mi bedaŭras ke vi venis duontagon tro malfrue, kaj en tiu ĉi escepta kazo la temo vere fermiĝis post semajno plus malmultaj horoj (ofte temoj pendas multe pli longan tempon nedecidite, tion ĉiuj scias). Do se vi volas redakti la temon ĝis bona nivelo kaj volas aldoni referencojn el la angla (aŭ el la finna) teksto, ene de realisma tempo - ni diru en plia semajno, ĝis la 3-a de junio (ankaŭ povas esti la 4-a aŭ 5-a), tiam mi pretas malforigi la tekston kaj ni lasos al ĝi ankoraŭ ŝancon. Sed se ĝi restas kiel ĝi estis nun, tiam la voĉdonoj validos kaj ĝi restos "vikipedia mumio, entombigita". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:49, 25 maj. 2026 (UTC) ::Estas iom strange, ĉar mi povus veti ke tiu ĉi temo aperis je la 25-a de majo, kaj mi ne vidis ĝin antaŭe. Nu, mi ne tre ofte kontrolas ĉi-paĝon, do povas esti ke mi ne rimarkis. Okej, mi povas reverki la artikolon laŭ la angla (je mia honto mi ankoraŭ ne sufiĉe regas la suoman por sencoplene traduki de ĝi). [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 10:32, 26 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Faru tion, se vi volas. Kiel mi skribis, mi povus ankoraŭ malforigi la antaŭan tekston kaj vi povus redakti de ĝi, se vi povas fari tion ene de semajno, sed la teksto ne estis lingve bona. Tial se vi tute nove faras tekston surbaze de la angla teksto, estas probable eĉ pli saĝa vojo fari tiel. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:02, 30 maj. 2026 (UTC) ::Okej, mi faris. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 19:37, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Abitura ekzameno en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Abitura ekzameno en Finnlando |kialo = Nova fuŝa artikolo de sama fuŝulo |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) |tempo = mardo 26 majo 2026 10:18 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa. [[Uzanto:Kani|kani]] 19:39, 25 maj. 2026 }} :{{kom}} Teorie eblus plibonigi la artikolon, komencante per la fuŝa titolo ("abitura" ne ekzistas en Esperanto), sekvante pro manko de internaj aŭ eksteraj ligiloj, referencoj, kategorioj, estas persona kreaĵo ktp. Tiu ulo insiste kreas artikolojn, kiuj celas laborigi patrolantojn. Ekzemple tiu ĉi restos orfa kaj kun dubinda enciklopedieco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Nu, la titolo ne estus granda problemo ... senprobleme eblus ŝovi ĝin al la PIV-a adjektivo [https://vortaro.net/#abiturienta_kd abiturienta]. Kaj ĝustas ke ankaŭ la aliaj kritikoj validas - eĉ ne estas intervikia ligilo al alilingvaj tekstoj pri la sama temo: tion mi ĵus aldonis al finna teksto "Ylioppilastutkinto Suomessa", ankaŭ havebla angle kaj france. Ke kategorioj mankas, estas simpla malmatura fuŝo, sed ke mankas eksteraj ligiloj kaj fidindaj referencoj, kaj restas forta suspekto ke la tuta teksto estas persona noto de opinio, "originala elpensaĵo" restas forta minuso. Kaj kompreneble ĝi devas havi ankaŭ la kritikan ŝablonon {{ŝ|orfa}}. Rezulte, se neniu miraklo okazas kaj iu uzanto ene de semajno helpe de la finna, angla kaj franca teksto objektivigas la subjektivan kreaĵon, mi vere {{por|subtenas}} la forigon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:17, 19 maj. 2026 (UTC) :: Kvankam mi jam tro malfruas, mi volas ankoraŭ aldoni mian voĉon {{por|por}} forigo de la teksto - mi vidis ĝin kiam ĝi ankoraŭ estis. Kaj ĉiuj mankoj de la teksto, jam menciitaj, vere elstaris ankaŭ kiam mi vidis la tekston. Kompreneble eblas havi la opinion "mia tasko estas nur ekkomenci temon, la tutaj enhavaj kaj teknikaj aldonoj necesaj, kun referencoj kaj eksteraj ligiloj, povas esti farataj de «la aliaj»", sed ĉar «la aliaj» ĉi tie estas nur malpleno da homoj, tiu espero ne ĉiam plenumiĝas. Ĉi tie ĝi ne plenumiĝis, kvankam eĉ estis alvoko al ĉiuj ĉi tie, ke bonvenus se iu homo (la mortinto de ka teksto aŭ alia uzanto) aldonus ĉiujn mankajn erojn. Mi volas konsideri min voĉdonanto por forigo de la teksto en tiu formo en kiu ĝi estis ĝis la forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:58, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Junior Seydini]] = Thaphatsanaphop Thongchay == {{Propono de forigo |artikolo = Junior Seydini |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 28 majo 2026 20:48 |forigita =jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 31 maj. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie. Ni jam ĵus forigis similan artikolon kun nomo tre simila al la nuna artikola nomo Thaphatsanaphop Thongchay - Trinnaphop Thongchay.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) ::Hm, kompreneble tiaj tekstoj pri aktoroj kaj kantistoj estas ĉiam iom konatigaj, do iusence eblas konsideri ilin reklamaj. Sed mi vere ne scias ĉu la homo efektive estus "tajlanda famulo" - ni ne havas tajlandan e-lingvan vikipediiston kiu povus konfirmi aŭ malkonfirmi tion, kaj ke li estus "internacia modelo" - mi ne dubas ke li loke povas labori kiel modelo, kaj se li intertempe studas en Tajvano ankaŭ povas kromlabori tie, sed nomi laborojn en la landoj de naskiĝo kaj nuna studado "internacia" kariero estus pompa misgvido kaj fanfaronado, kaj pri vera "internacia" kariero mankas konvinka internacia referenco: La teksto nomas [https://vogue.co.th/article/thai-models-runway-spring-summer-2023 tiun referencon pri laborado en Parizo kaj Los-Anĝeleso en 2023], kun noto ke la reteja ligilo estas de 2026-05-21, sed en 2026-05-27, apenaŭ semajnon pli poste, la ligilo ne plu haveblas, ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph - tiu "referenco" estas plej suspektiga kaj ne estas valida pruvo. Kaj aktoro, kiu eĉ ne estas en la datumbazo [[IMDb]] (estis jam tekstoj pri aliaj aktoroj, kie sole paĝo en la datumbazo IMDb ne konsideriĝis sufiĉa al ni por pravigi "menciindecon")??? Ankaŭ la [https://www.tunecore.com/artists/junior-seydini-independent-release dua ligilo] nur informas ''"looks like this page is lost"'', ankaŭ tie ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph. Se vikipedia paĝo kiu estis nur kreita en 2026-05-21, antaŭ eĉ ne semajno, havas '''nur fuŝajn referencojn''', kaj neniu el ĝi eĉ en iu ajn arkivigo spureblas ses tagojn poste, tio detruas '''ĉiun''' fidon pri kredindeco. Sekve - {{forte por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) :PS: Cetere - tute flanke la teksto memorigas pri tio ke estas entute 76 [[Provincoj de Tajlando]], sed ĝis nun ni nur sukcesas havi esperantlingvajn tekstojn pri 28 - do pri '''du trionoj''', 48 provincoj ankoraŭ mankas ĉia esperanta vikipedia paĝo. Tio estas granda manko, konsiderante ke pri aliaj landoj ni havas ĉiujn provincojn kaj distriktojn, ofte ĉiujn komunumojn/municipojn kaj estas uzantoj kiuj energie faras tekstojn pri unuopaj vilaĝoj kaj komunumopartoj. Mi mem faris 26 el la nun 28 e-lingvaj tekstoj en lasta novembro, plus la ĝeneralan paĝon [[Provincoj de Tajlando]], sed pri la restaj du trionoj mi ne havas laborforton. Tiuj restas por aliaj esperantistoj!! Kaj plie kalkulante, tiuj 76 provincoj kompreneble havas 76 ĉefurbojn, sed ĝis nun ni nur havas entute 17 esperantlingvajn paĝojn pri tajlandaj urboj - tie do mankas multe pli da tekstoj (mi ne kontrolis ĉiujn 17 tekstojn, sed almenaŭ [[Hatjaj]] kaj [[Pak Kret]] ne estas provincaj ĉefurboj, ankaŭ Bankoko kaj Pataja kun specialaj statusoj ne, tial mankas pli ol 60 paĝoj se oni tute ne konsideras urbojn ekster la provincaj ĉefurboj). Pri Tajlando do esperanto-vikipedie do atendas multe da laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Rikard Djegadut]] == {{Propono de forigo |artikolo = Rikard Djegadut |kialo = Ĝermeto de dubinda enciklopedieco. Nur ĝenerala agado, neniu preciza atingo, verko, ktp. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:15, 25 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 1 junio 2026 20:57 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:11, 3 jun. 2026 (UTC) }} Fakte tre malmulta enhavo: nur 2 frazetoj, eĉ sen informkesto, do {{ŝ|ĝermeto|Indonezio}}, kaj neniu ajn artikolo kiu ligus al la teksto, nur [[VP:FA]], do {{ŝ|orfa|Azio}}. Kaj mi eĉ ne rigardis la du eblajn referencojn kaj ne ekhavis al mi opinion pri la menciindeco. Al mi la sola malmulteco de materialo sufiĉas por subteni ĝian forigon. Do {{por}} forigo. Ke pri pli detalaj administraj unuoj sub la provinco ŝajne ne estas esperantaj tekstoj ne estas la kulpo de la farinto, sed la kategorio "Indonezio" ankaŭ estas tre magra - kvankam meti la paĝon en kategorion "indonezianoj" ne estus problemo, kaj ankaŭ malfermi propran novan kategorion "indoneziaj ĵurnalistoj" nur por tiu teksto eblus - sed nur se ĝi restos. De la provinco [[Orientaj sudorientaj insuloj]], kiu evidente nur konsistas el insuloj, pri kvar insuloj, [[Floreso]], [[Sumbo]], [[Timoro]] kaj [[Komodo]] estas e-lingvaj tekstoj, nur pri la pli etaj ne. Se nur eblus scii kie la menciita loko estas... Momenton, tio kion la supozebla neesperantisto ĉi-tie senreference nomis "okcidenta Manggarajo", estas indonezie la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'', sen esperanta teksto, sed klaras ke ĝi estas la okcidenta parto de la insulo [[Floreso]]. Eĉ eblus konsideri ĉu aparte krei e-lingvan tekston nur pri la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'' - sed nur se la teksto restos. Sed por restigi la tekston necesus, ke iu e-isto unue konvinkus nin pri menciindeco de la homo, kaj due iu (eble alia e-isto) vastigus la tekston al almenaŭ tri frazoj, kun informkesto, kun ĝustaj kategorioj. Mi nun ne povas vidi tion, do for, se ne aperos kaj konvinkos argumentoj tre defendaj al la teksto.[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 27 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:24, 1 jun. 2026 (UTC) == [[N. Robert Branch]] == {{Propono de forigo |artikolo = N. Robert Branch |kialo = Mi ne 100%-e certas ke la artikolo estas forigenda, sed ĝi ŝajnas al mi sufiĉe suspektinda por meriti diskuton. La temo ŝajnas menciinda, almenaŭ laŭ niaj normoj. La enhavo aspektas tute propagande. Ĝi enhavas almenaŭ unu vere nekredeblan aserton ke "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto"; mi ne kontrolis ĉu estas aliaj falsaĵoj. La referencoj estas malbone kopiitaj el la angla sen retligiloj. Mi suspektas ke iu artefarita ilo intervenis, precipe ĉar la afero pri "Esperanta Ekonomikisto" estas tiel stranga falsaĵo, kian mi ne atendus de homo. La sama uzanto faris similajn artikolojn en la angla kaj la kataluna. |subskribo = [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:35, 27 maj. 2026 (UTC) |tempo = merkredo 3 junio 2026 2:16 |forigita = jes |kialo de rezulto = je 3 voĉoj por, 0 kontraŭ forigo [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:22, 11 jun. 2026 (UTC) }} La teksto estas certe farita aŭtomate, sed ni vere pli kaj pli impresiĝas, kiom saĝajn esperantajn frazojn aŭtomata tradukado intertempe produktas en 90 % de la frazoj: kompreneble restas 10 % da rubo, kiel "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto" aŭ "li akiris nacian gazetaron". Sed la asertoj enhave restas dubindaj. Interalie, ke pri lia dunganto ''[[British Journal of Economics]]'', evidente anglalingva, tute ne estas anglalingva vikipedia teksto kaj ankaŭ ne vikidatuma ero - kvankam, aliflanke, [https://britishecon.co.uk/ ekstera ligilo] pri tiu ĵurnalo almenaŭ haveblas. Ankaŭ pri dua dunganto, firmao "Astoria" el Austin (Teksaso) mi trovas nenion en la angla vikipedio kaj en vikidatumoj, sed pri tio mi eĉ per simpla guglo-serĉo per vortoj "Astoria cosmetics Austin" aŭ kombinitaj du el la vortoj trovas nenion - kvankam la citita artikolo [https://wdstudios.org/article/aHR0cHM6Ly9uYXRpb25hbHRpbWVzLmludGVybmFsL2N1c3RvbS9iRUJSQ0VwN1JVby1icmFuY2gtZXhpdHMtYXN0b3JpYQ ] supozigas ke la firmao Astoria en Austin ekzistus... ĉu povas esti ke oni en retejo wdstudios.org povus fari plene falsan artikolon? Sed se la artikolo ne estas falsa, kie estas retejo de tiu firmao?? En la angla vikipedio la teksto jam ekzistas ekde 6 semajnoj, kaj ŝajne neniu ĝis nun proponis ĝian forigon. Ke ĝi estis kreita de uzanto Stevejobessy kiu ankaŭ kreis la esperantan, katalunan kaj maltan tekstojn hieraŭ kaj hodiaŭ, ne estas problemo, sed ke estas preskaŭ ekskluzive tiu uzanto kiu plu redaktadas la anglan tekston, suspektigus min se mi estus anglalingva vikipediano... En la angla vikipedio devus esti pli da homoj, kiuj kredas ke iu temo entute ekzistas kaj pretas kontribueti. Mi pretus ekkredi la anglan tekston, se ekestus kaj restus anglaj tekstoj pri la temoj [[British Journal of Economics]] kaj [[Astoria (cosmetics)]]. Se tio daŭre ne estas kaj la pompaj asertoj restas tiom nekredindaj, mi estas {{por}} forigo. Kompromise ni povus vastigi nian tempon de enketado de semajno al monato. Tiam ni ankoraŭ povus sendi Arbarulon (se li pretas je tio) enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto - tiam probable pli klaros la anglaj asertoj post fino de tiu diskuto pri forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 27 maj. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Ĉu vi pretus, estante anglalingvano, enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto, kiel mi proponis la 27-an de majo. La duboj, kiujn vi prave havas pri la teksto de nura uzanto Stevejobessy, ankaŭ validas por la angla vikipedio. Se vi pretas elpaŝi en la angla vikipedio en la sekvaj du tagoj, mi pretas prokrasti decidon pri la esperanta teksto de Stevejobessy ĝis post monato, do je 27 junio, sed se ne mi proponas limdatan forigon je 3 junio. Cetere intertempe ankoraŭ aldoniĝis plia aŭtomata traduko de Stevejobessy en la nederlanda vikipedio - sed tio tute ne estas argumento. La samajn asertojn kopii kvinfoje ne igas ilin pli veraj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 1 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo, krom ke ni prokrastas la decidon, ĉar Arbarulo ankoraŭ enketas ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:23, 1 jun. 2026 (UTC) :::Mi ne pretas peti forigon en la angla vikipedio, ĉar la angla-vikipediaj reguloj kaj kutimoj pri forigado estas tro malsamaj de niaj. Ĉi tie mi proponis forigon pro reklameco, sed la reguloj de la angla vikipedio diras ke oni forigu reklamojn nur en la plej senesperaj okazoj ([[:en:WP:G11]]), kaj mi pensas ke ĉi tiu okazo ne estas tia. Eble ĝi ja estus forigita pro nemenciindeco, ĉar laŭ miaj impresoj la angla Vikipedio interpretas menciindecon tre strikte, sed laŭ niaj normoj ĝi certe estas menciinda. Sed se iu havas pli specifan enketon aŭ demandon, kiun anglalingvaj vikipediistoj povus helpi solvi, kaj volas ke mi transkomuniku la peton, mi pretas fari tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:39, 4 jun. 2026 (UTC) ::::{{komento}} Se ni lasas la temon tiel ĉi, tiam la kalkulo de voĉoj rezultas je 3 voĉoj por, 0 kontraŭ forigo. Mi pretas ankoraŭ atendi lastan tagon da pripenso, eble iu ankoraŭ havas ion por opinii, sed krome mi morgaŭ je sama horo forigos la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:07, 9 jun. 2026 (UTC) :::::Mi havas ankoraŭ malfortan argumenton '''kontraŭ''' forigo, nome eksteran referencon (profesian memprezenton) :::::* https://www.linkedin.com/in/branchrobert/ :::::kaj aliflanke tute neseriozan finon de la nederlanda vikipedia teksto, plian argumenton '''por''' forigo: :::::* "''In mei 2026 richtte Branch samen met een aantal muzikanten het Amerikaans-Canadese muziekproductiebedrijf WestBeats op. Onder leiding van Branch ontwikkelt de studio eigen Digital Audio Workstation-software. WestBeats streeft ernaar om in juni 2026 zijn eerste reeks singles uit te brengen''" ::::::Tio estas: "En majo 2026, Branch kune kun kelkaj muzikistoj starigis la uson-kanadan muzikproduktan kompanion WestBeats. Sub gvidado de Branch, la studio disvolvas sian propran programaron por Cifereca Aŭdio-Laborstacio. WestBeats strebas en junio 2026 publikigi sian unuan serion de unuopaĵoj." Tio ne kongruas kun la tre serioza prezento kiel ekonomikisto en la aliaj lingvoversioj... :::::[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:22, 9 jun. 2026 (UTC) :Mi nur volas memorigi, ke mi sciigis pri ĉi tiu artikolo pro suspekto de reklameco. La menciindeco ŝajnas esti nedubebla (laŭ niaj kriterioj), do pliaj pruvaj referencoj ne rilatas al la afero. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:02, 10 jun. 2026 (UTC) ::Nenio ekde du tagoj ŝanĝiĝis, do mi nun plenumas la decidon de '''[[tri pledoj por forigo kaj vere forigas la tekston]]'''. Sed kvankam ni konsentas pri la suspekto de reklameco, mi vere ne komprenas ke tio estus la sola minuso. La teksto prezentas tute nekredindajn asertojn, kaj "pruvas" tion per ridinde fuŝaj referencoj, kiuj en nul kazoj povas pruvi ion. Sed efektive, ne estu nia tasko zorgi pri proponoj por eblaj forigendaj artikoloj el la '''angla''' vikipedio. Estas tiom da anglalingvaj denaskuloj, ke ili facile povas mem zorgi pri iliaj dubaj kazoj. Tamen mi ne povas kompreni, ke vi kun tiom mizeraj pseŭdoreferencoj ne povus havi dubojn pri la menciindeco de homo en la esperanta vikio surbaze de tiu blufa esperanta teksto. Mi absolute ne dividas la juĝon, ke la mencindeco de la teksto estus "nedubebla laŭ niaj kriterioj". La tuta artikolo kreas '''gigantan dubon'''! Sed nun ĝi estas ĉiukaze for post minuto. Ne indas plu diskuti pri kadavro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:20, 11 jun. 2026 (UTC) == [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Villa delle Rose (Lago de Como) |kialo = Revenas malnova konatulo pri la Lago de Como kaj Lierna. Nun konata artikolo pri simpla vilao kiu estus interesa se historiaj aferoj estus konstateblaj, sed la referencoj ne konfirmas la asertojn. Eĉ la foto ne montras la vilaon mem. La artikolo ne ekzistas en la itala, sed nur en la ukraina, ĵus farita de anonimulo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 4 junio 2026 9:37 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 2 jun. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Konfirmas la fuŝecon tri artikoloj pri muelejoj de la sama aŭtoro sen ajna referenco aŭ alilingva korespondaĵo. Ili fakte estas nun nur ruinoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de la nekredinda teksto [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] kaj de la tri fuŝaj artikoloj menciataj: [[Muelejo de Casate]], [[Muelejo de Mugiasco]] kaj [[Mulino di Sornico]]. La farinto mem ekde la 27-a de majo jam estas globale forbarita el Vikipedio, do ne estas danĝero ke ankoraŭ pluraj simile fuŝaj tekstoj venos de tiu ĉi konto, sed tiuj kvar vere estas fuŝaĵoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:52, 30 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de ĉiuj kvar menciataj tekstoj, kiuj ĉiuj estas same ne kredindaj kaj de sama "longtempa abuzanto" (LTA). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:21, 1 jun. 2026 (UTC) == [[Katolikismo en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Katolikismo en Finnlando |kialo = Nova finna fuŝaĵo. La redakto konsistas el tri linioj. La unua enhavas fuŝan vorton "katolikanoj". La dua povus esti interesa se estus referenco (oni ne povas scii ĉu temas pri inventaĵo. La tria estus nur anonco de io kio okazos. Ĉu estus enciklopedia informo pri kvar katolikoj en Svedio, Danio aŭ Rusio? Kiel kutime, estus ni kiu devus serĉi allingvan korespondon. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:45, 31 maj. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 7 junio 2026 18:14 |forigita = ne |kialo de rezulto = 3 kontraŭ, 0 por, 0 duboj - vidu sube. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:35, 9 jun. 2026 (UTC) }} {{komento}} Prava plendo, kompreneble. Mi ankoraŭfoje investis la tempon kaj amplekse avertis la kreinton en [[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet#Katolikismo en Finnlando]]. Principe, kiel mi skribis tie, mi estus por teno de la teksto de tri frazoj kun ŝablono {{ŝ|ĝermo}} kaj kun intervikia ligiĝo, ĉar ĝi teknike utilas por malpliigi artikolajn orfojn. Sed mi vere subtenas ke ne 200-an fojon iu ne-finna esperanta administranto faras tiun agadon por la finna kolego, kiu tute povas kaj kapablas tion fari mem: en kreo [[Lilli Earl]] de antaŭhieraŭ li ankaŭ sukcese faris intervikian ligiĝon, do pruvis ke li povas fari tion, kvankam li iam konfesis ke li ne rajtas aktive redakti ion '''en''' vikidatumoj. '''Se''' li mem postliveras tiujn antaŭkondiĉojn de komencanta teksto, mi estus por teno de la teksto, se ne, {{por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:41, 1 jun. 2026 (UTC) : Mi ĵus vidis ke li jam ekagis pro mia averto, intervikie ligis la paĝon, ampleksigis la 3 frazojn al 5 (tiam ankaŭ eblas rezigni pri ŝablono "ĝermo", eblas meti, sed ne nepre) kaj aldonis 3 bazajn referencojn. Post tiu iometa ampleksigo, kiu certe ankoraŭ ne estas la maksimume ebla ampleksigo, mi jam estas kontraŭ forigo. Kaj mi esperas ke la uzanto aplikas la averton al ĉiuj novaj paĝokreoj. Se iuj paĝoj estas mankaj, proponi forigon estas konsekvenca ago kaj povas havi pozitivajn rezultojn... Do nun, {{kontraŭ}} forigo. Dankon, Kani. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 1 jun. 2026 (UTC) :: Efektive, post la nunaj plibonigetoj {{kontraŭ}} forigo. Estas bone ke la teksto jam ankaŭ ne estas artikola orfo plu, kaj kun la alilingvaj tekstoj ankaŭ devus esti eble ankoraŭ trovi iun foton... Sed tio estas normala situacio por artikolo kiu nur ekestis hieraŭ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:57, 1 jun. 2026 (UTC) :::PS: Mi ĵus povis enigi 2 fotojn kaj mapon, kaj la paĝo jam ekaspektas kiel normala artikolo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:13, 1 jun. 2026 (UTC) :Ĝi povas resti. Kiel fini la debaton?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:09, 3 jun. 2026 (UTC) ::{{kom}} Mi kalkulas la frazon de Kani "Ĝi povas resti" kiel voĉon kontraŭ forigo, kun mia voĉo ŝanĝita kontraŭ kaj tiu de Aidas same post la "plibonigetoj kontraŭ forigo". 3 voĉoj kontraŭ forigo, neniu (post la adaptoj) por, kaj neniu dubo plu. La teksto restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:33, 9 jun. 2026 (UTC) == [[Karim Tabti]] == {{Propono de forigo |artikolo = Karim Tabti |kialo = Pli ol forigopeton, mi havas seriozan dubon. La artikolo ŝajnas bone strukturita, sed temas pri 17-jarulo (eble ankoraŭ ne biografienda) kaj la referencoj estas nenio. Ne ekzistas korespondaĵo en itala aŭ alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:13, 3 jun. 2026 (UTC) |tempo = <s>10 junio 2026 9:42 h </s> plivastigita ĝis ĵaudo 11 junio 2026 21:00 h |forigita = ne |kialo de rezulto = du voĉoj kontraŭ forigo, neniu por, sed restas duboj, ĉe Kani kaj Goren, kaj fakte ankaŭ ĉe mi - do: "in dubio pro reo" dubokaze por la akuzato [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:13, 23 jun. 2026 (UTC) }} :Mi povis trovi nenion pri tiu ĉi ulo, kaj la nomo Karim Tabti ne estas tre rara. Ĉu eblas kontakti la aŭtoron? Se temas pri sinprezento, ĉu li almenaŭ estas esperantisto aktiva en la movado, eble en TEJO aŭ junulara sekcio de SAT? [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 12:57, 6 jun. 2026 (UTC) ::La aŭtoro estas anonimulo, kiu faris nur tiun kontribuon. Se temus pri esperantisto, oni dirus ion pri tio. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 8 jun. 2026 (UTC) La teksto je unua vido ŝajnas troglata, olea AI-laboraĵo, kun ridinda unua referenco "La sekva teksto prezentas enciklopedi-stilan biografion de Karim Tabti, kune kun klarigoj pri la font-bazo kaj la kriterioj de verifikebleco laŭ la normoj de Wikipedia." Do la unua referenco ekzakte alparolas nin ĉi tie per solena seriozeco, kiuj jes dubas ĉu iu tia homo "Karim Tabti" entute ekzistas. Malgraŭ la senespera pledo "ne forigu ĝin, ĝi plenumas la kriteriojn", groteske ĝi ĝuste NE plenumas iujn kondiĉojn pri referencoj "laŭ la normoj de Wikipedia": la "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja" pruvas ekzakte '''nenion'''. Sed se oni '''mem''' enketas per reta serĉilo (Junaj Socialistoj de Foggia, en loka lingvo: Giovani Socialisti di Foggia), tuj troveblas tuta fasko da konvinkaj referencoj: * https://playnews24.com/2026/06/09/karim-tabti-gs-psi-nessuna-festa-sulle-difficolta-della-citta-il-centrodestra-abbia-rispetto-delle-istituzioni/ * https://www.foggiatoday.it/tag/giovani-socialisti/ * https://www.civico93.it/giovani-socialisti-diu-capitanata-annunciata-la-costituzione-del-coordinamento-di-lucera/ * https://www.linkedin.com/in/karim-tabti/ Do. La temulo vere estas loke aktiva juna socialista politikisto, kaj ĉar la teksto mem estas esperantlingve senriproĉa, la problemo estas nur tiuj senesperige fuŝaj "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja". Ĉar kun aninmulo oni povas tre malbone komuniki, mi prefere proponus lasi la tekston, se iu esperanta uzanto povas ene de 2 tagoj enplekti tiujn aŭ iujn rete trovitajn referencojn en la krome konvinkan tekston (tio signifas vastigi la limdaton ĝis 2026-06-11 19 h UTK). Mi neniel komprenas, kial la por Foggia kaj Apulio plene negrava komunika lingvo Esperanto estus tiom grava, sed eble la anonimulo pensis ke li volis havi "testan balonon", antaŭ ol en dua paŝo elpaŝi per vikipedia artikolo en la itala lingvo. Do estos al ni, ĉu ni estos tiom bonkoraj kaj afablaj por mem ripari la eksterajn referencojn. Se jes, la eksteraj referencoj ŝajnas pruvi publikan intereson pri la junulo, kaj nur la fakto ke li estas 17-jara ne "senvalorigas lin". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:57, 9 jun. 2026 (UTC) Mi nun pli-malpli ĉion forĵetis, por kio mi ne trovis fidindajn retajn ekstervikipediajn referencojn, kaj metis tiujn referencojn. La retejo foggiatoday.it, kiun mi menciis hieraŭ, montriĝis teknike fuŝa, ekzemple ne estis arkivigebla, kaj estis superŝarĝita de reklamoj, ankaŭ la retejo https://www.foggiatoday.it/politica/karim-tabti-congresso-si-foggia.html pri kiu fakte temis. Ĝin mi do ne uzas, sed mi trovis bonan plian referencon https://federazionegiovanisocialisti.com/sedi/, kiun eblas senprobleme uzi. Sed la referencoj kiujn mi nun havas pruvas relative malmulton, de la origina teksto nun nur restis naŭ mallongaj frazoj, tio estos pli ol la minimumaj 3 por artikola ĝermo, sed ĉar ili vere estas tre magraj, mi tamen metis ŝablonon {{ŝ|ĝermo}}. Tiun koncizigitan kaj referencitan tekston ni povus lasi, sed nun la teksto estas tiom konciza, ke restas malmulta substanco: mi voĉdonas {{malforte kontraŭ}} forigo, sed volas almenaŭ ankoraŭ plian voĉon aŭ du. Tamen kompreneble ni tre atentu ne malŝpari tro multegan tempon je tiu tre flanka temo pri la provinco, konsiderante ke multaj esperantaj tekstoj pri tiu provinco aspektas kiel la paĝo [[Ascoli Satriano]]: teksto de nur unu frazo, ses vortoj, plus informkesto kun informoj de 2005, plene malaktuala kaj kun fuŝa ligilo [[San Potito]], sed aliflanke tre kritikende tute sen {{ŝ|ĝermo}} aŭ ĉi-tie la pli draste kritika {{ŝ|ĝermeto}}. Sed kompreneble ni ne forĵetu ĉiujn flankajn temojn kun rilatoj al la provinco, nur ĉar ni ankoraŭ ne sukcesis redakte vastigi la robotan kreaĵon de januaro 2006, kiun poste ekskluzive nur robotoj pluadaptis, kaj neniu ajn homo iam faris plej etan redaktan ampleksigon (nur unu homo en 2013 ŝanĝis bildon). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:12, 12 jun. 2026 (UTC) ::{{kontraŭ}} forigo, kvankam dubindas la Internacia menciindeco de ĉiu ekestanta juna loka politikisto. Sed la teksto estas bona kia ĝi estas nun, ankaŭ bonas ke nun estas nova teksto pri la itala partio de 2007. "in dubio pro reo" [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Ŝlomo Hofmeister]] == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝlomo Hofmeister |kialo = Fuŝega lingvaĵo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 08:34, 12 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 19 junio 2026 8:18 |forigita = ne |kialo de rezulto = post plibonigo: tri kontraŭ, Kani ne reesprimis sin, sed lia komence prava kritiko "fuŝa lingvaĵo" intertempe estas senbaza 10:09, 23 jun. 2026 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) }} :Mi riparis la plej elstarajn lingvofuŝojn - nun {{kontraŭ}} forigo. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:34, 12 jun. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La origina teksto estis lingve neakceptebla, sed post la poluro de Moldur ĝi estas tute bona. Kompreneble la teksto daŭre nur estas ĝermo, kiu tre profitus de pliampleksigo per tradukoj el la germana aŭ angla versioj, sed esti artikola ĝermo ne estas kialo por forigo. Dankon al Moldur, tiel ĉi ĝi sendube ne estas forigenda. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:18, 14 jun. 2026 (UTC) ::{{kontraŭ}} forigo nun. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:23, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Metodo Castiglioni]] == {{Propono de forigo |artikolo = Metodo Castiglioni |kialo = Pli ol forigopeton, mi montras mian dubon pri enciklopedieco. Temas denove pri Lierna, ĉe la Lago de Como, kaj la familio Castiglioni. La redakto sonas al mi kiel ia babilado, kvazaŭ seninforma. Denove ĝi ekzistas en hispana, sed ne en itala. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:26, 12 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 19 junio 2026 18:45 |forigita =jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:33, 20 jun. 2026 (UTC) }} {{por}} Ni jam vidis tiom da blovite grandigitaj, fakte senenhavaj, seninformaj paĝoj pri familio Castiglioni de Lierna, ke mi vere ne emas investi duonhoron por detale defendi kial, se ĉiuj antaŭaj tekstoj krom tiu pri la skulptisto [[Giannino Castiglioni]] estis senvaloraj, ankaŭ tiu ĉi teksto estus foriginda. Ĝi ne ŝajnas al mi enciklopedia. Punkto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:11, 14 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Luca Bestetti]] == {{Propono de forigo |artikolo = Luca Bestetti |kialo = Vidu la kunmetitajn dubojn jam en la [[diskuto:Luca Bestetti|diskutpaĝo]]: duono de la trovoj povus subteni impreson ke la tuto estus falsa kaj duono ke ĝi tamen estas vera. Ĉu lasi tian tekston, ĉar ĝi "nur duone estas konvinkebla, per fontoj kiuj eble estas fidindaj eble ne"? Ĉu tiuj pridubeblaj referencoj sufiĉas por pruvigo lasi la tekston??? |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:45, 14 jun. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 21 junio 2026 8:39 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:45, 22 jun. 2026 (UTC) }} {{re|Super nabla}} (aŭ iu alia italo) Ĉu vi havus opinion pri tiu paĝo?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:45, 14 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo, se neniu itallingvano pretas detektive forigi la multajn dubojn ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Thathanine Thongchay]] == {{Propono de forigo |artikolo = Thathanine Thongchay |kialo = Dubinda menciindeco |subskribo = [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 03:54, 15 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 22 junio 2026 3:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:43, 22 jun. 2026 (UTC) }} :{{por}} Dubinda menciindeco. --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:51, 15 jun. 2026 (UTC) :{{por}} Vere, dubinda menciindeco. Ke li en 2017, en aĝo de 11, foje faris reklamon por dentopasto, estas bone, sed ne jam signifas aktoran famon. Kaj ke [https://www.imdb.com/de/name/nm18457192/ en la aktora daumbazo IMDb] estas nur lia nomo, sed entute neniuj aktoradoj, diras multon. Plie, la sola ligilo, persona [https://www.instagram.com/Thathanine paĝo ĉe Instagram] estas {{404}}... Tio estas ploriga prezento. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:18, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:18, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Teodoriko Bland (juĝisto)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Teodoriko Bland (juĝisto) |kialo = Novulo ekkreis fuŝegajn artikolojn, unu ĝermeton kaj alian ĝermon kiu estis savita post polurado fare de Moldur. Mi ne scias ĉu tiu novulo esperas, ke ni riparu ĉiujn tiujn venintajn kaj venontajn fuŝajojn aŭ eĉ estas nekonscia pri la neakcepteblo de la rezultoj. Aliaj similaj artikolklopodoj estas [[Vilhelmo Kilty]], [[Johano Johnson Sr.]] kaj [[Johano Johnson Jr.]] Mi ne sentas min preta kontakti lin. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:59, 15 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 22 junio 2026 18:01 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:42, 22 jun. 2026 (UTC) }} :{{por}} La novulo mem skribis "Mi estas komencanto, tiel pardonu se mi fari eraro." Pardoni "se li fari eraro" oni povas, sed nove verki la tekstojn pri detalaj biografioj de antaŭ 200 jaroj el la historio de [[Marilando]] estas iom tro. Mi emas koncentriĝi pri la multegaj kantonoj de Usono, kiuj ne nur havis signifon antaŭ 200 jaroj en la loka historio, sed estas signifaj en 2026, kaj tie pri [[:Kategorio:Kantonoj de Marilando|Marilando estas nur 12 tekstoj kaj mankas ankoraŭ 12]]. Kompreneble Marilando nur estas unu el tre multaj partoj de Usono, kaj Usono nur estas unu el tre multaj landoj de Ameriko, sed mi ĉiukaze ne vidas kapablon ĉe mi nun nove krei la paĝojn de lokaj homoj de antaŭ 200 jaroj kiujn la komencanto deziras ke ili estos. Mi metas ŝablonon {{ŝ|polurinda}} kaj {{ŝ|orfa}}, ĉar estas signo de afableco ne forigi tekston sen antaŭe averti pri mankoj, sed tamen estas por forigoj de almenaŭ la tekstoj [[Teodoriko Bland (juĝisto)|T. Bland]], [[Vilhelmo Kilty]], [[Johano Johnson Sr.]] kaj [[Johano Johnson Jr.]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:33, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo de ĉiuj kvar. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:17, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Via Arcivescovo Romilli]] == {{Propono de forigo |artikolo = Via Arcivescovo Romilli |kialo = Anonimulo kreas nur artikolojn pri milanaj stratoj, kiuj ne interesas en la itala vikio kaj serĉas lokon en Esperanto, islanda aŭ rusa. Tio dubindas min pri enciklopedieco. Ĉu ni havos centojn da stratoj da centoj da ĉefurboj? Tio estas dekmiloj da stratoj. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:59, 19 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 26 junio 2026 21:38 |forigita = jes |kialo de rezulto = 3-4 poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:41, 22 jun. 2026 (UTC) }} {{kom}} Supozeble plia blufaĵo/pompaĵo en la konata Milano-rilata fuŝaro. Simile ankaŭ: [[La Casa Astratta]]. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 07:24, 20 jun. 2026 (UTC) {{forte por}} forigo eksplicite ankaŭ de la teksto [[La Casa Astratta]]: Pri la strato Via A. Romili mi ankoraŭ povus imagi meti frazon en la tekston pri Milano, sed pri la "Casa Astratta" estas eĉ pli groteske. Kvankam tie mankas foto, eblas vidi en [https://ordinearchitetti.mi.it/index.php/it/cultura/itinerari-di-architettura/14-arte-e-architettura/opere/320-casa-astratta/galleria#galleria ekstera retejo] ke temas pli tutsimpla 9-etaĝa loĝdomo, tipe socialisma [[slabokonstruaĵo]], kiu estas en neniu dimensio arkitekte menciinda. En ĉiuj periferioj de ĉiuj urboj de la eksa [[Varsovia pakto]] oni povas vidi tiajn domojn, mi havas amikojn kaj parencojn kiuj loĝas en tiaj domoj kaj estas dankema ke estas tiuj simplaj domoj (kaj ke ili ne estas bombitaj kiel la samaj domoj en Ukrainio), sed se oni metas paĝon pri ĉiuj tiuj domoj, eĉ se ne estas foto kiu montrus la tristan fasadon, tiam oni same povas fari tekstojn pri ĉiuj strataj lanternoj kaj ĉiuj rubujoj en ĉiuj stratoj de ĉiuj urboj, urbetoj kaj vilaĝoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:53, 20 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de ambaŭ. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:17, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{re|Kani}} Cetere la dubinda teksto pri tiu "Via A. Romilli" estis fakte trompe pri la tuta milana kvartalo Corvetto - supozeble ĉar nur pri "tiu unu strato Via A. Romilli" estus apenaŭ sufiĉe da raportindaj frazoj por vikipedia teksto. Mi ĝenerale pensas, ke en Vikipedio oni iru de ĝeneralaj al laŭgrade pli specifaj temoj. Unue estu teksto pri la lando, poste pri regiono, provinco, tiam se estas pri kantono aŭ distrikto, kaj se tiam ankoraŭ estas energio, pri urboj aŭ neurbaj komunumoj aŭ municipoj. Por Milano tio signifas, ke se jam estas teksto pri la urbo (la esperanta teksto [[Milano]] cetere nun estas problema, sed tio estas alia laborejo), ke tiam se iu tre volas estu tekstoj pri la naŭ urbodistriktoj, kiuj sume konsistigas la tutan urbegon. Tiuj kompletaj tekstaroj jam pli longe ekzistas pri Granda Londono, Parizo, Berlino, Vieno, Budapeŝto kaj Moskvo, kaj mi nun faris la naŭ tekstojn ankaŭ por Milano. Ĉi tie la "kvartalo Corvetto" estas en la [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Se oni freneze amas Milanon, oni nun povas senprobleme krei subtekston pri la "kvartalo Corvetto", kaj tiam aŭtomate aperas blua ligilo en la paĝo [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Sed por mi persone la 9 tekstoj pri la naŭ partoj de la urbego nun tute sufiĉas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 20 jun. 2026 (UTC) :::{{re|Kani}} Mi el la forprenita teksto ankoraŭ sukcesis elvringi tri frazojn al eta ĉapitro en la paĝo [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Tiel tamen la laboro de la anonimulo ne estos tute vana... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:06, 23 jun. 2026 (UTC) == [[Listo de plej bonaj internaciaj viraj futbalaj golpafantoj laŭ lando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Listo de plej bonaj internaciaj viraj futbalaj golpafantoj laŭ lando |kialo = Novulo, anonimulo, kreis artikolon kun pli ol 100 000 bitokoj pri golpafantoj. Ĝi estas plenplena de ruĝaj ligiloj kaj blazonoj. La kreinto eĉ ne scias, ke estas jam artikoloj pri la naciaj teamoj. Mi komentas sube. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:30, 22 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 29 junio 2026 21:28 |forigita = ne |kialo de rezulto = sed ekstreme reduktita laŭ 3 voĉoj favore al tio -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:42, 16 jul. 2026 (UTC)}} :{{kom}} Ripari tiun artikolon estus heroeca tasko, kiun neniu faros. Mi jam faris kelkajn komencajn plibonigojn. La kreinto eĉ pafis kaj fuĝis. Krome estas neutila tiu artikolo, kiam la situacio ŝanĝiĝas nun ĉiutage dum pluas la monda ĉampioneco. Mi vidas du vojojn: unua, simple forigi la monstran artikolon; dua, fortondi ĝin lasante nur 50 golpafantojn anstataŭ 200 kaj klopodi bluigi la pejzaĝon. Tiuokaze indus atendi la finon de la ĉampioneco por ŝpari laboron de konstanta ĝisdatigo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:30, 22 jun. 2026 (UTC) ::Ĉu eblas la tria vojo: igi iun roboton krei ĝermgrandan artikolon pri ĉiu menciita piedpilkisto laŭ intervikiaj datumoj, esperante ke iam iu piedpilkadmiranto kreskigos ilin? Laŭ mia scio ĵus nun en la aktivularo de nia vikipedio ne estas fortaj sportadmirantoj, sed tio ĉi ja povas (teorie) ŝanĝiĝi. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 22:14, 22 jun. 2026 (UTC) :::{{por}} forigo de la tute fuŝa listo en '''[[nuna stato]]'''. Alternative mi eĉ pli voĉdonus por teno de minumuma listo de 10 plej golemaj futbalistoj, do laŭ nuna stato de Ronaldo ĝis Puskás, '''sen''' fuŝaj teamaj titoloj kiel [[Nacia futbala teamo de Portugalio]] (estas [[portugala nacia teamo de futbalo]], se estus unu kazo, eblus meti alidirektilon, sed estas tro multaj fuŝoj, cetere ankaŭ ekzistas preta ŝablono {{ŝ|PortugalioFB}}, kiu ĉi tie tuj liverus flageton kaj perfektan ligilon), '''sen''' fantaziaj ruĝaj ligiloj "Listo de internaciaj goloj de Cristiano Ronaldo" kaj multegaj similaj, kiuj ĉiuj ne ekzistas - la novulo kun tiom da fuŝoj ne estos la gusta por fari tiujn centojn da paĝoj, kaj la ekzistantaj uzantoj pli bone koncentriĝu pri pli esencaj taskoj - ekzemple, el 48 teamoj de la nuna futbala mondpokalo nur 40 havas e-lingvan tekston, 8 ankoraŭ mankas, kaj '''sen''' fuŝaj provoj kiel "Dts/outdmy1". Se fari tiel, el la 10 sportistoj ankoraŭ mankas e-lingvaj tekstoj pri du, [[Sunil Chhetri]] kaj [[Ali Mabkhout]], tio eĉ fareblas sen robota helpo, kiu ĉiukaze nur liverus krudan tekston, do ĉiukaze ne eblus fari pretan tekston sen homo (almenaŭ por kontrolo). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:56, 23 jun. 2026 (UTC) :::{{re|Goren}} La tria vojo, igi iun roboton krei ĝerman artikolon pri ĉiu menciita nomo laŭ intervikiaj datumoj, '''ne''' funkcios. Mi ĵus per forta subteno de vikidatumaro faris 30 tekstojn pri aktualaj futbalistoj, kaj antaŭe jam antaŭpreparis ankoraŭ ŝtopante multajn tekstojn pri la geografio de Usono kaj Kanado, kaj laŭ mia sperto mi konstatas ke mi kaj tute vi '''supertaksas''' vikidatumaron: Uzante ĝin, mi daŭre konstatas ke vikidatumoj ne estas preta, foje informoj tute mankas, foje malaktualas je 10 jaroj, foje nur la "preferata rango" forgesiĝis elekti - estas tre en ordo uzi vikidatumaron kaj dume permane aktualigi ĝin, mi ankaŭ lernis aŭtomatece aldoni iujn parametrojn kaj priskribojn al vikidatumaro, sed tiuj informoj kiuj ĉi tie mankas, laŭ mia impreso aldoneblas nur mane (mi diras: tial ili mankas). Krome, entute multajn informojn eblas stoki en vikidatumaro kaj preni de tie, sed neniam ĉiujn kiuj estas bezonataj en eta projekto kiel wiki.eo aŭ similgranda alia vikio. Do tre bonas uzi vikidatumaron kaj dum la uzado plibonigi ĝin, sed estas iluzio ke iu aŭtomato aŭ artefarita intelekto faros e-lingvajn tekston sen ke lingve kaj teknike sperta homo bezonatus. Vikidatumaro ne estas artefarita intelekto... :::{{re|Goren}} pri via lasta ideo: Mi '''ne''' pensas ke manko de "fortaj sportadmirantoj" en vikipedio estas la problemo. Fakte ne tiom temas pri "forta admiro", sed pri lingva kaj teknika sperto en vikipedio plus preto engaĝiĝi ankaŭ pri sportaj temoj, ne nun pri "siaj kutimaj tre limigitaj ŝatotemoj". Mi dirus ke en la lastaj monatoj ankaŭ Aidas kaj Sj1mor multe kontribuis pri sportaj temoj (ekzemple pri vintrosporto en februaro-marto), aŭ Castelobranco (aparte pri manpilkado)... Revi pri iuj novulaj 15-jaruloj kiuj ĉi tie perfekte levos la lingvan nivelon de ĉiuj futbalistaj kaj futbalteamaj temoj al neatenditaj altecoj estos vana revado, kvankam ankaŭ mi foje revas ekzemple ke povus reaktiviĝi la eksesperantisto Michael Barera, kiu sub uzantonomo TFCforever ĝis somero 2011 faris multajn sportajn kontribuojn al la e-lingva vikio. Sed kompreneble, se kvar fortaj sportemaj vikipedianoj faras po 30 novajn tekstojn pri sportistoj kaj aliaj normale sportemaj vikipedianoj faras sume ankoraŭ 20 aŭ 30, kaj nur en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] estas 48 teamoj, kun po 26 teamanoj plus trejnisto, tiam temas pri 1 296 novaj biografioj por tiu unu turniro, plus 48 ŝablonoj kaj pliaj kromtekstoj - do tamen malgraŭ ĉiu fortostreĉo eblos nur kovri la temon je dekono ĝis okono. Tial mi komprenas la revon pri aŭtomatigo, sed mi garantias ke tiel ni funkcios, kaj estas la esenco de vikipedio kaj ĉiam restos truoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:43, 23 jun. 2026 (UTC) ::::{{por}} forigo - aŭ, je dua pripenso, eĉ pli bone ŝanĝo al listeto de 10 plej pintaj golpafantoj sen ajnaj ruĝaj ligiloj laŭ la propono de Thomas.[[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 09:47, 26 jun. 2026 (UTC) :{{kom}} Provizore mi forigis la kernon de la fuŝa artikolo kaj lasis nur listeton de dek golpafistoj laŭ la listo de anglalingva artikolo. De nun oni povas plivastigi la artikolon; kvankam mi markis ĝin kiel redaktata (por eviti trudon de aktuala intereso), konsideru vin liberaj agadi sur ĝi. Nun oni devas atendi la finon de la nuntempa ĉampioneco por aktualigi la rezulton kaj eventuale pliigi la liston al 20 aŭ krei tabelon. Poste oni devas konsideri ĉu indas aldoni la liston de la plej bonaj golpafantoj en monda ĉampioneco (tiu ĉi estas ĝenerala listo) aŭ krei apartan artikolon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:24, 30 jun. 2026 (UTC) ::{{komento}} Jam paŝo al bona direkto. Mi aldone vidigis la naciajn teamojn, kaj videblas ke nur en tiu minimuma listo de 10 homoj ne nur mankas 2 el 10 tekstoj pri sportistoj sed ankaŭ mankas 3 el 10 tekstoj pri teamoj. Se oni vastigas la liston al 20 homoj, la ruĝaj ligiloj jam signife multiĝos. Sed estos en ordo. Sume 20 biografioj kaj 20 tekstoj pri teamoj estas ne tro multe. Kaj estas bona okazo verki pri la naciaj teamoj de Malajzio, Zambio aŭ Malavio, kiuj krome probable ankoraŭ 10 jarojn ne atentiĝos, ĉar ili en kontinentaj aŭ mondaj turniroj principe ne ludas gravan rolon. Aldoni plian liston de la plej bonaj golpafantoj nur en monda ĉampioneco sendube nur indas, se ankaŭ pri tiu listo jam estas alilingva listo de kiu eblas kopii, ĉar mem esplori pri tia vasta statistika temo kostus freneze tro da tempo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:50, 5 jul. 2026 (UTC) :::Daŭre la 5 ruĝaj ligiloj [[Sunil Chhetri]], {{BaratoFB}}, {{MalajzioFB}}, [[Ali Mabkhout]], {{Unuiĝintaj Arabaj EmirlandojFB}} estas ruĝaj. Sed la listo en la de Kani forte tranĉita formo tamen estas ne plu forigenda. Tial mi proponas fermi la diskuton, kun tri voĉoj por tiu forta redukto (Goren ja nur demandis kaj ne klare esprimis sin voĉdone). Kiu volus adopti tiujn kvin estontajn tekstojn? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:40, 16 jul. 2026 (UTC) == [[Vitikolturado en Umbrio]] plus 11 similaj paĝoj plus navigilo == {{Propono de forigo |artikolo = Vitikolturado en Umbrio |kialo = Dum semajnoj anonimulo (kun kiu ne eblas kontakti) kreis amason da similfuŝaj artikoloj pri vinproduktado en Italio. Mi markis plimulton kiel polurinda, sed tio utilas al nenio, ĉar li plue fuŝkreas kaj tute ne revenas al la kreitaĵoj, eble kredante ilin kronjuveloj. Ĉi tiu eĉ kun du eraroj en la ĉefa vorto de la titolo: Vitikolturado anstataŭ Vitokulturado aŭ Vitkulturado. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:03, 30 jun. 2026 (UTC) |tempo = mardo 7 julio 2026 10:50 |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:27, 7 jul. 2026 (UTC) }} :{{kom}}Krome, en kelkaj el tiuj artikoloj estas longegaj listoj de ruĝaj ligiloj por vitvarioj, kiuj restos tiaj porĉiame. Indas revizio de la tuta artikolaro.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:03, 30 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo de tiu teksto. Neniel estas nur la longegaj listoj de ruĝaj ligiloj por vitvarioj, kiuj restos tiaj porĉiame. Estas multaj tajperaroj, el kiuj tiuj kiuj estas faritaj ligiloj, ekzemple "[[hekolitoj]]" (supozeble la homo celis ion kiel 'hektolitroj') plej elstaras ruĝe, sed tajperaroj sen ruĝa ligilo simple estas alikoloraj eraroj, sed ĉiukaze eraroj. Mi estus malpli drasta, se ĝis la fino de la pripensa semajno iu esperantisto ĝustigus ĉiujn tajperarojn (ĉi tie estus ankoraŭ du tagoj), sed kiu volus tion fari? Mi certas ke la aŭtomata guglo-tradukilo povas bone tajpi la vorton 'hektolitroj', do la lingvonivelo estas multe sub la kreaĵo de iu senkosta roboto. Sed problemo estas, ke la homo ŝajne ĉiam redaktas je nova anonima kanalo, do ne eblas bloki kanalon, kaj ne eblas decidi pri forigo de pluraj tekstoj, sed necesas ĉiujn titolojn unuope kopii ĉi-tien, por tiam decidi pri forigo - sed tio eblas per simplaj voĉdonoj, sen longe argumenti pri pluaj tekstoj. Ĉiukaze tre pena purigado. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:07, 5 jul. 2026 (UTC) :::Ĉiukaze: Ŝajnas ke sume temas pri 12 tekstoj/temoj, ĉar la sama anonimulo ankaŭ faris tute ekstere belan navigilon {{ŝ|Vinberkulturo en Italio}}, kiu listigis tiujn 12 ligilojn, kaj post kreo de la lasta (pri Umbrio, je 2026-6-30) ŝajne ne faris novajn tekstojn. Sed ankaŭ se la navigilo aspektas bone ordigita, la unuopaj aliaj 11 listaj paĝoj ĉiuj ŝajne estas same ĥaosaj kaj eraraj kiel la unua jam fokusita en VP:FA. Mi do estas {{por}} forigo de ĉiuj 12, kaj se fari tion, poste ankaŭ por forigo de la navigilo, kiu tiam ne plu havas sencon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:52, 5 jul. 2026 (UTC) Do {{Propono de forigo |artikolo = Vinberkultivaĵo en Piemonto |kialo = kaj * [[Vinberkulturo en Friuli-Venecia Giulia]] * [[Vinberkulturo en Sardio]] * [[Vinberkulturo en Sicilio]] * [[Vinberkulturo en Trentino-Alta Adiĝo]] * [[Vinberkulturo en Valle d'Aosta]] * [[Vinberkulturo en Veneto]] * [[Vitikulturado en Emilio-Romagna]] * [[Vitikulturado en Marko]] * [[Vitikulturo en Lombardio]] * [[Vitikulturo en Toskano]] Kialoj jam menciiĝis supre. Kaj se ĉiuj decidiĝis forpreni, ankaŭ {{ŝ|Vinberkulturo en Italio}} foriru. |subskribo = --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:06, 5 jul. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 12 julio 2026 20:06 (UTC) |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :Plus [[Vinkultivado en Kampanio]]. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:31, 7 jul. 2026 (UTC) ==Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de [[Fizalio]]== [[Fizalio]] ŝajnas esti en la sama situacio kiel "Meduzo" estis, kaj mi petas [[Vikipedio:Forigendaj artikoloj#Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de Meduzo|la saman solvon]] - kaŝon de la kopiitaj versioj post kiam mi anstataŭigos ĝin, kaj enmeton de ĝusta referenco al la kopiita artikolo kiel "Literaturo", se {{re|ThomasPusch}} aŭ iu alia havas ĝin. Cetere, la afero de "Meduzo" ankoraŭ ne estas tute solvita. La referenco estas metita, sed la kopiitaj versioj ne estas kaŝitaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:06, 1 jul. 2026 (UTC) Mi serĉis en miaj bretaroj, sed miaj paperaj jarkolektoj pri Kontakto finiĝas fine de 1996, do tiun pri 1998 6 mi ne havas. Mi ŝatas peti iun alian pri kaŝo de la dubindaj versioj de "Fizalio" - nur se en semajno aŭ du vere neniu administranto pretus fari tion, mi rekontakteblus por tamen krizokaze helpi. Sed ĉar mi estis implikita en la afero de "[[Meduzo]]", mi provos kaj supozeble sukcesos kaŝi la kopiitajn versiojn tie. Serĉante pri retaj arkivaj eldonoj de "Kontakto" mi ĵus ankoraŭ konsciiĝis, ke ŝajne ambaŭ arkivejoj www.gazetejo.org kaj www.bitarkivo.org estas mortintaj. Mi jam en aliaj diskutejoj demandis ĉu iu vidis iun noton aŭ aŭdis ion pri tio, kaj volas ripeti la demandon ankaŭ ĉi tie. Same mi alvokas ĉiujn aliajn, kiuj jam iom da jaroj estas esperantistoj, serĉi en siaj bretaroj pri iom pli novaj jarkolektoj pri Kontakto, almenaŭ pri ĉiuj ekde 1997 ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:16, 1 jul. 2026 (UTC) {{Farite}} Ĉiuj versioj de "[[Meduzo]]" antaŭ 14 05 2026 nevidigitaj. Pri "Fizalio" vidu supre. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 1 jul. 2026 {{kom}} '''[[RIPETO de ALVOKO]]''': mi alvokas ĉiujn, kiuj jam 28 jarojn estas esperantistoj aŭ kiuj aparte kolektis revuojn Kontakto, serĉi en siaj bretaroj pri la revuo «Kontakto 1998 / 6». Kaj bonus entute scii, kiu havas kiujn jarkolektojn de la revuo «[[Kontakto (revuo)|Kontakto]]». [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:52, 16 jul. 2026 (UTC) {{Farite}} Ĉiuj versioj de "[[Fizalio]]" antaŭ la novtraduko nevidigitaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:57, 16 jul. 2026 (UTC) :Multan dankon. Intertempe mi trovis ke oni povas libere elŝuti malnovajn numerojn de ''Kontakto'' de [[UEA]] mem. Sed en jaro 1998, numero 6 mi trovas neniun artikolon pri fizalioj. Eble la cito estis erara. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:31, 16 jul. 2026 (UTC) ::{{re|Arbarulo}} Koran dankon pro la atentigo ke oni (nun) povas libere elŝuti malnovajn numerojn de Kontakto de UEA mem. Mi provis pri n-ro 1998/6, senprobleme funkciis, kaj efektive ankaŭ mi tute ne trovis artikolon pri "fizalio" tie. Tio estas disturbiga. Se neniam estis artikolo de tiu temo en Kontakto 6/1998, ni eble senkaŭze buĉis la tutan malnovan tekston. Sed nun tiel okazis, kaj mi ne volus malvolvi la tutan procezon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:39, 22 jul. 2026 (UTC) :::Tio povas esti, kaj se ĝi estas, mi bedaŭras. Tamen multe pli verŝajne ĝi estis kopiita artikolo de iu alia revunumero. Almenaŭ laŭ mia neperfekta memoro, la artikolo estis en simila stilo al tiu de "Meduzo", multe pli taŭga por revuo ol enciklopedio. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:04, 3 aŭg. 2026 (UTC) ==[[Agatino]]== Denove [[Uzanto:Claudio Pistilli]] tradukis rekte el alia enciklopedio, kiu ne permesas tion. Ĉi-foje temas pri anglalingva Encyclopedia.com [https://www.encyclopedia.com/science/dictionaries-thesauruses-pictures-and-press-releases/agathinus-claudius], kiun li citis kvazaŭ normalan referencon. Krome li aldonis tute mensogan aserton, ke la artikolo uzis tradukon el la angla vikipedio. La unua alineo venas de nekonataj fontoj, nek Encyclopedia.com nek la angla vikipedio. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:00, 6 jul. 2026 (UTC) : {{forte por}} forigo ĝuste tial: piratkopiado plus mensogo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:35, 6 jul. 2026 (UTC) : {{por}} krom se iu entreprenos plene anstataŭigi la tekston per la memverkata aŭ per traduko el iu alia vikipedio (tio ĉi ne devas esti tro malfacile, en preskaŭ ĉiuj intervikioj la artikolo estas unu aŭ du paragrafoj; do, kiel kutime, temas nur pri tio, ĉu iu zorgas sufiĉe).--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 08:28, 11 jul. 2026 (UTC) : {{por}}: <small><small>«''[https://www.encyclopedia.com/termsofservice 2.1 All content and tools provided by Encyclopedia.com on the Services are protected by copyright, trademark and/or other applicable intellectual property and proprietary rights laws and are owned, controlled, and/or licensed by Encyclopedia.com. The Services are also protected by copyright, patent, trademark, and other applicable intellectual property and proprietary rights laws]''»</small></small> Tio klaras. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:16, 16 jul. 2026 (UTC) ::{{por|Por forigo}}. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:24, 17 jul. 2026 (UTC) :::Kvankam ĉi tie mankas la kutima kesto, mi tamen volas fini la diskuton pri tiu temo. Bedaŭrinde, la situacio klaras - klare kopirajtan tekston oni ne povas lasi, ankaŭ se oni fidele tradukis ĝin. Per la traduko la kopirajto ne malaperas. Do for, per 5 poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:43, 22 jul. 2026 (UTC) ::::{{farite}} la forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:44, 22 jul. 2026 (UTC) == [[Protipozo]] == {{Propono de forigo |artikolo = Protipozo |kialo = Mi ne certas ĉu tiu traduko de jam publikigita artikolo en retejo rajtas aŭ ne rajtas esti en Vikipedio. Ja temas pri iu germanlingva vikia retejo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:15, 9 jul. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 16 julio 2026 17:13 |forigita = jes |kialo de rezulto = per kvar poraj voĉoj, neniu kontraŭa aŭ duba. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:53, 3 aŭg. 2026 (UTC) }} :{{kom}}Poste ĝi necesos iom da vikiigo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:15, 9 jul. 2026 (UTC) :{{por}} Ŝajnas iu originala esploro, ne estas intervikioj, kaj la fontoj ne estas aŭtoritataj sciencaj gazetoj: anstataŭe, estas unu malnetaĵo ĉe vixra (kiu estas klono de [[arxiv.org]]), persona paĝaro de la esploristo, kaj iu Aŭstria sekteca vikio. Tre suspektinde laŭ mi. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 08:36, 11 jul. 2026 (UTC) :{{kom}}Estas malfeliĉa, tute nevikiigita teksto. Ne ŝajnas origina esploro de la esperanta tekstofarinto, sed pli baze, fakte estas traduko, eble aŭtomate farita, de la germanlingva teksto [https://anthrowiki.at/Protyposis], kiel jam aludis Kani - la retejo indikas ke ĉiuj tekstoj disponeblas laŭ kondiĉoj de [[krea komunaĵo]] BY-SA 4:0, do probable ne estas krimo kopii tutan tian tekston, sed la demando tamen estas, kiun utilon la teksto havos en esperantlingva vikia enciklopedio post forta, ne nur iometa vikiigo. Se la teksto rajtos resti, tiam probable en vikifontaro, ne en la ĝenerala vikipedia branĉo (kvankam mi dirus ke tia ekstreme filozofia eseo ankaŭ tie ne utilos al multaj averaĝaj esperantistoj). Mi supozas ke la farinto estas bonvolema esperantisto kaj naiva vikipedia novulo, sed tamen la teksto en tiu formo ne taŭgas ĉi tie. Kaj mi, kara Goren, estus singarda pri etikedigo de "sekteca vikio" - nomi ion "sekteca" estas forta akuzo kaj signifa ofendo, kaj laŭ mi en enciklopedio simple nomi iun asocion aŭ projekton sekteca nur eblus en la formo «la aŭstra gazeto ''Der Standard'' en julio 2023 nomis la vikion ''anthrowiki.at'' "sekteca"» (kun ligilo al gazeta artikolo, kiu tute ne ekzistas, mi nur inventis la aserton) aŭ «la ŝtata prokuroro de Vieno en majo 2026 deklaris la vikion ''anthrowiki.at'' "sekteca"» (ankaŭ kun ligilo al reta oficiala komunikaĵo). Tiam eblas noti, ke tiuj institucioj havis tiom fortan, akuzan opinion, kiu eble ĝustas eble ne. Sed tute ne necesas diskuti pri suspekto de sekto - la teksto simple en tiu formo ne estas por vikipedio (do {{por}} forpreno el vikipedio). Konciza esperanta teksto pri "la germana fizikisto [[Thomas Görnitz]]" povus eniri la vikipedian paĝaron, kun internaj ligiloj al la paĝo [[Carl Friedrich von Weizsäcker]] ktp., kun iom da eksteraj ligiloj kaj kun referencoj, kiuj ebligas objektive sekvi la informfontojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:15, 16 jul. 2026 (UTC) ::Nu, mi ne uzas vorton "sekteca" en tiu senco ke ĝi estu forta akuzo, pli en la senco "niĉa", "servanta al malgranda komunumo de entuziasmuloj de iu malvasta ideo". Kaj en tiu ĉi senco mi pensas ke la vorto tute taŭgas, ĉar efektive temas pri tre malvasta komunumo kaj nocioj ne konataj ekster ĝi. Iuokaze, miaj suspektoj pri originala esploro kaj nescienceco validas kaj, almenaŭ, meritas rekontrolon, ĉu oni konsentu kun mia uzo de terminoj, ĉu ne. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 18:39, 24 jul. 2026 (UTC) :{{kom}} Mi ankoraŭ alskribis la vikipedian novulon [[:uzanto:GeorgHennemann|GeorgHennemann]], kiu kreis la tekston kiel anonimulo, ne estas krimo foje ne ensaluti, kaj kiu kreis duan konton Ĝorĝo, kiun mi ne konsiderus ŝtrumpopupo, ĉar la homo tie klare indikas ke li estas GeorgHennemann. Estus bone ne tute perdi la homon, kvankam tiu ĉi lia kontribuo estas malfacile tenebla... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:36, 16 jul. 2026 (UTC) ::{{por|Por forigo}}. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:23, 17 jul. 2026 (UTC) :{{kom}} Estas strange ke nun la vikipedia sistemo asertas ke uzanto GeorgHennemann tute ne ekzistas, kvankam lia uzantopaĝo kaj diskutpaĝo ekzistas, tie ankaŭ estas pli malnovaj notoj de Kani kaj mia noto de antaŭ 6 tagoj. :* {{uzanto2|GeorgHennemann}} :Se estas tia teknika konfuziĝo, mi ne certas ĉu la homo entute vidas mian noton. Sed tio ne ŝanĝas la netaŭgecon de la teksto. Mi ankoraŭ povas atendi 4-8 tagojn, ĉu Georg sukcesos ensaluti, ekz. per dua konto Ĝorĝo aŭ per tria konto, kaj ĉu li ankoraŭ provos ŝovi la tekston al vikifontaro. Sed kompreneble ankaŭ povas esti ke homoj fine de julio ferias tri semajnojn. Kvar voĉoj subtene al forigo de la teksto de tiu ĉi projektoparto ĉiukaze jam estas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:05, 22 jul. 2026 (UTC) ::Daŭre, [[uzanto:GeorgHennemann]] kaj [[uzanto-diskuto:GeorgHennemann]] estas, sed kontribuoj • alŝutitaj dosieroj • globala kontribuado rezultigas respondon "Uzanto-konto "GeorgHennemann" ne estas registrita." Intertempe "4-8 aldonaj tagoj" longe pasis, fakte pasis 12. Neniu Georg Hennemann respondis mian kontaktoprovon, eble li tuta aŭguston ferias, aŭ li malinteresiĝis pri vikipedio kaj neniam ajn revenos, sed tiom longe ni ne povas atendi. Mi post horo forigos la tekston - ĵus mi vokiĝas for de la komputilo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:53, 3 aŭg. 2026 (UTC) == [[Dunst Veturigvojo]] == {{Propono de forigo |artikolo = Dunst Veturigvojo |kialo = Suspektinda kaj dubinda enciklopedia gravo. Temas pri nur kampara vojo, kiu ne estas menciita en la anglalingva artikolo pri la urbo. Estas neniu referenco. La dua fonto estas falsa, ĉar tie oni ne mencias tiun vojon. El la dua fonto la kreinto, anonimulo, elprenis la foton, kio starigas la demandon pri la rajto publikigi ĝin. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 13:03, 13 jul. 2026 (UTC) |tempo = lundo 20 julio 2026 13:10 |forigita = jes |kialo de rezulto = kun 4 poraj voĉoj, neniu duba aŭ kontraŭa [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:48, 22 jul. 2026 (UTC) }} :{{kom}}La sama anonimulo kreis plurajn artikolojn pri Dunst aŭ Dunzst kvazaŭ omaĝo al iu familio.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 13:03, 13 jul. 2026 (UTC) :{{por}} forigo pro dubinda enciklopedia gravo. Per "datenkverado" (la vorto ne ekzistas!) en Google Maps eblas vidi ke la vojeto vere estas kampara vojo de 800 m, 5 km okcidente de la centro de West Bend. La dua fonto jes mencias la vojeton, per montro de la foto pri stratsigno, fotita en 2006, sen iu indiko kiu liberigus la foton de kopirajto, do ĝi estas kontraŭleĝe en la komunejo. Se oni denuncas la fonton de la foto (de 2006, en p. 28) kaj la tutan PDF-dosieron [[https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/eb/Our_Wisconsin_ancestors_The_German_immigrants_of_the_1880s.pdf Our Wisconsin ancestors: The German immigrants of the 1880s "Copyright 2009"]], oni supozeble tre rapide rezultigus forigon de la bildo. La PDF-dosiero ŝajne estis alŝutita al la komunejo kaj jam estas forigita, prave, ĉar "Copyright 2009", sed per la truka URL "wikipedia/commons/e/eb/.." oni tamen ankoraŭ povas vidi la forigitan bildon. Eĉ se la anonimulo farus al si la penon krei e-lingvan tekston pri la urbo West Bend ([[d:Q989459]]) aŭ pri la sudokcidente najbara loĝloko West Bens ([[d:Q7984429]]), tamen la kampara vojo estus plene sensignifa, eĉ en la tuta interreto nur menciinda en tio ke sur kantona vojo Z iom norde de la vojeto en 2024 okazis [https://www.fox6now.com/news/town-west-bend-crash-26-year-old-driver-dead] trafikakcidento. Do la bildo kaj la URL al la jam forigita PDF-dosiero de kopirajta presaĵo de 2009 estas kontraŭleĝaj, sed baze la tuta temo estas ridinde bizara. Plus aŭtomata mistraduko "datenkverado", vere fuŝa paĝo. Ke la teksto ankoraŭ estas {{ŝ|orfa}} (nur unu paĝo ligas al ĝi), {{ŝ|ĝermeto}} (du frazoj estas tro malmulte eĉ por artikola ĝermo), la {{ŝ|Informkesto urbo}} havas erarojn kaj la teksto nur havas kategorion "Usono" (nu, eblus kategorio "Viskonsino", ankaŭ ne pli konvinka, aŭ oni povus ekstre krei kategorion por la paĝo [[Kantono Washington (Viskonsino)]], sed ekstre krei kategorion por kampara vojo de 800 metroj??). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:08, 16 jul. 2026 (UTC) ::{{por|Por forigo}}. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:23, 17 jul. 2026 (UTC) : {{Por}} forigo. Mankas menciindeco. [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q140449374&action=history Q140449374] Mi forigproponis ankaux la PDF-dosieron. [[:c:File:Our Wisconsin ancestors The German immigrants of the 1880s.pdf]] Pri la bildo mi ne certas ... se gxi estas fotita dum jaro 2006 tiam gxi estas nepre forigenda, sed gxi aspektas malnova. [[:c:File:Photo of Dunst Drive text.png]] -- [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:12, 22 jul. 2026 (UTC) ::{{re|Taylor 49}} Pri la foto al ni ne necesas tre zorgi. Mi dirus ke ĝi estis diĝite fotokopiita - tiam la rastrumigo faras tian rezulton, kiu estas lumjarojn de brila sunplena kolorfoto. Sed la sola foto ne estas granda problemo en la komunejo. Se ĝi restas kelkajn monatojn aŭ jarojn, ĝi ne damaĝas. Sed iam venos principemulo kiu argumentas "ne sufiĉas supozi ke iu foto eeeeble estas 5 jara, eble 20 jara, eble 30 jara aŭ 100 jara - necesas pruvi kiu estas la fonto, en kiu jaro estis la unua publikigo, kiu estas la fotinto, kiam li mortis, kaj ĉu ekde tiam jam pasis 70 jaroj. Sed tio ne estas nia problemo. Ni nun havas 4 voĉojn por forigo, en feria tempo, kie homoj ankoraŭ pli malmulte sidas ĉe komputiloj ol kutime... Meze de l' somera tempo 4 poraj voĉoj pli ol sufiĉas por fini diskuton. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:44, 22 jul. 2026 (UTC) ::: {{kom}} La dosiero estas forigita, surprize rapide: [[:c:Commons:Deletion_requests/File:Our_Wisconsin_ancestors_The_German_immigrants_of_the_1880s.pdf]] kaj la bildo ankaŭ. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:53, 3 aŭg. 2026 (UTC) ::::Dankon pro la raporto, Taylor. Do, ĉiu fantomaĵo nun forbalaita. Ĉio en ordo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:44, 3 aŭg. 2026 (UTC) == Dubinda aserto pri Ilja Ehrenburg == La artikolo pri [[Ilja Ehrenburg]] enhavas t.n. "interesaĵon" kun dubindaj fontoj: ke li estus membro de la [[Sovetia enketo pri la Masakro de Katin (1943-1944)|Burdenko-komisiono]]. La artikolo mem kompreneble ne estas forigenda (mi mem ĵus aldonis mencion de la "Nigra Libro"), sed tiu dubinda aserto estas forigenda se ne trovebla pli fidinda konfirmo. Vidu [[Diskuto:Ilja Ehrenburg|la diskutpaĝon]]. [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 07:43, 23 jul. 2026 (UTC) :La dokumentoj de tiu ĉi komisiono estas [https://ru.wikisource.org/wiki/Сообщение_Специальной_Комиссии_(Бурденко) delonge publikigitaj] kaj estas klare ke Ilja Ehrenburg ne estis ĝia membro. Sed la pola nacia mito estas bazita sur ideo de "eterna lukto" kontraŭ "precipaj malamikoj de la pola popolo": rusoj, germanoj, ukrainoj kaj judoj. La pola naciisto ĉiam klopodas substreki ke mortigadon de poloj partoprenis tiuj ĉi nacioj, do la judo Ilja Ehrenburg iĝis unu el sennombraj viktimoj de tiu ĉu naciisma deliro. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 09:04, 23 jul. 2026 (UTC) ::Kial vi diskutas ĝin ĉi tie kaj ne en diskutpaĝo de la artikolo mem? Kaj, pli ĝenerale, kial vi diskutas ĝin entute? Unu el bazaj principoj de Vikipedio ekde ĝia koncipo estas ke dubindaj kaj malbone pruvitaj asertoj pri homoj ne estu disputataj, sed tujforigataj. Se aperos novaj pri kredindaj fontoj, oni povas realdoni ilin, sed dumtempe oni zorgu, ke Vikipedio ne iĝu kalumnejo. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 20:37, 23 jul. 2026 (UTC) :::Dankon al vi ambaŭ. Ĝenerale mi konsentas kun vi, Goren, sed ĉi-kaze mi hezitis kaj volis havi iom pli vastan diskuton. Plue, mi ankaŭ volis plikonigi tiun misan kontribuon, ĉar mi suspektas ke troviĝas pluraj pliaj similaj misfamigaj asertoj, kiujn indus elsarki. Jen ekzemple mi vidas ankaŭ ĉe [[Roman Ŝuĥeviĉ]] iun asertatan ligon al la [[masakro de Katin]], pri kiu mi havas dubojn. Sed mi ne estas sufiĉe sperta pri la temo por prijuĝi tion. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 21:21, 23 jul. 2026 (UTC) ::::Biografioj ne estas la samo kiel la resto de vikipediaj temoj. Se vi vidas ion suspektan en biografio, simple forigu ĝin. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 00:38, 24 jul. 2026 (UTC) :::::Bone. Mi forigis la falsan akuzon pri Ehrenburg, kaj ankaŭ la dubindan frazon ĉe Ŝuĥeviĉ. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:01, 24 jul. 2026 (UTC) Ĉiu aserto en la enciklopedio (do en la scienca verko) havu referencon al fidinda fonto, kiu konfirmas ĝin. Ĉiuj senfontaj asertoj estas forigendaj kaj tute ne gravas ĉu temas pri biografio aŭ ne. La scienco ne konas tian distingon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:00, 24 jul. 2026 (UTC) Postokaze {{por}} la forigo de la propaganda, misinformiga aserto, kaj {{por}} la procedo dubokaze prezenti la kazon ĉi-tie. La artikola diskutpaĝo kompreneble ankaŭ estas bona loko por dokumentigo pri farata forigo, sed estas preskaŭ 400 000 diskutpaĝoj kaj ke iu kun taŭgaj konoj tuj vidus diskutpaĝan alvokon, estas ne atendeble. Cetere, pri la teksto pri la [[Sovetia enketo pri la Masakro de Katin (1943-1944)|Burdenko-komisiono]]: Laŭ la kutima esperanta latinliterigo de rusaj nomoj la komisionestro ne nomiĝis Nikolai, sed [[Nikolaj Burdenko]]. Same, Stanislav Kuchinsky en esperanta latinliterigo devus esti Kuĉinskij (Кучинский), multaj pliaj nomoj ankoraŭ simile estas ne bone latinliterigitaj sed simple kopiitaj el angla teksto, aldone mi hazarde trovis tajperaron "kons", kiu devus esti "konis", sed tre probable estas pliaj mistajpoj, kiujn mi nun ne povas trovi, ĉar mi devas foriri de mia komputilo... Sume: la teksto pri la komisiono estas plian fojon revizienda! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:46, 24 jul. 2026 (UTC) == [[UTK]] == La internacia simbolo por [[Universala Tempo Kunordigita]] estas '''UTC''', nenio alia. Ĝi ne estas mallongigo, sed simbolo uzenda senŝanĝe. Vidu ĉe: [[Diskuto:Universala Tempo Kunordigita]]. Same kiel ni ne povas inventi proprajn "esperantajn" simbolojn por ĥemiaj elementoj, aŭ niajn proprajn landokodojn (eble "www.esperanto.ge" por Germanio, ".es" por Estonio kaj ".hi" por Hispanio?), ni ne povas inventi privatajn horzonojn. [[UTC+02]] estas nomo de horzono laŭ internacia normo. "UTK+02" havas neniun bazon kaj estas forigenda el Vikipedio. Bonvolu forigi ĉiujn artikolnomojn kiuj uzas "UTK" anstataŭ la ĝusta '''UTC''' (kaj bloku tiujn nomojn kontraŭ re-kreo!). Dankon! - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 21:02, 23 jul. 2026 (UTC) :Mi konsentas kaj faros. Kvankam mi foje havis diskuton kun Arbarulo, ĉar mi ne volis krei alidirektilon de malĝusta al ĝusta titolo, kaj Arbarulo argumentis ke estas nenio kontraŭ krei alidirektilon de malĝusta al ĝusta titolo. Sed diskuti ĉi tie pri ĝusteco de la mallongigo UTK por [[Universala Tempo Kunordigita]] ne indas - eble la kodo UTK estas en iu malnova poŝlibro "La Jaro" el Antverpeno aŭ en iuj vortlistoj de la esperantistaj radioamatoroj, sed probable ne, kaj ĉiukaze ne estas indikitaj tiaj referencoj en Vikipedio, kaj plej probable neniu konas iujn. Tial ne indas pli longe cerbumi, sed simple viŝi la manplenon da alidirektiloj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:22, 24 jul. 2026 (UTC) :{{farite}} Ĉiuj alidirektiloj, kiujn mi trovis, estas for, kaj ĉiuj paĝoj estas protektitaj kontraŭ novkreo. Tio koncernas ĉiujn plenjn horojn kaj ankaŭ la ekstrajn [[UTC+05:30]] kaj [[UTC-03:30]]. Se estas ankoraŭ iuj specialaj horzonoj, je finaĵoj :15, :30 aŭ :45, tiam mi ĉiukaze ne trovis iujn alidirektilojn UTK tien. Se iu tamen ankoraŭ trovas ion ajn, mi dankemas pro indiko. Mi persone nun post horo estos en viki-paŭzo, por probable 8 tagoj, sed unu semajno pasas tre rapide... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:01, 24 jul. 2026 (UTC) ::Koran dankon, do ĉio en ordo nun! Havu belan feriadon! - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 17:21, 24 jul. 2026 (UTC) == [[Gino Carugati]] == {{Propono de forigo |artikolo = Gino Carugati |kialo = Denove artikolo de anonimulo ligita al Lierna, sen ligo al la itala aŭ alia lingvo, sen referencoj konstateblaj (nur unu pli malpli konstatebla) |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:02, 24 jul. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 31 julio 2026 21:22 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:26, 29 aŭg. 2026 (UTC) }} :{{kom}}Ne estis mi kiu markis la artikolon kiel diskutenda.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:02, 24 jul. 2026 (UTC) :{{malforte kontraŭ}} forigo. Ŝajnas ke la teksto estis kaŝa provo enkonduki iun nekonatan "familion Guzzi de Lierna" al la esperanta Vikipedio. Tiu aspektas manipulo, sed krome la teksto eble estas savebla (malgraŭ ke la vorto Lierna aperas en ĝi, kio jam vekas impulson tuj forigi ĉiun tekston), se ankoraŭ eblas trovi eksteran referencon - kaj malgraŭ la suspektiga strangaĵo ke la itala vikipedio ne (jam) havas tekston pri la homo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:49, 25 jul. 2026 (UTC) :{{forte por}} Stranga teksto. Tute sen ekstera ligilo, kvankam ekserĉante oni tuj trovas eksteran fonton [https://www.frontedolomitico.it/Uomini/protagonisti/CarugatiGino.html de la retejo ''frontedolomitico.it'']. En la "referencoj" tiu fontoteksto citiĝas kiel "Archivio Franco Licini, Serafino Carugati detto Gino, en Fronte Dolomitico. Uomini e protagonisti della Grande Guerra." Kial puraj nudaj italaj vortoj, sen ligilo al la interreta teksto, se ni ĉiukaze estas en la interreto??? Ĉiukaze la ekstera teksto nur temas pri patriotisma soldato, fiera oficiro, dekstrema glorigo de armeo. Nenio pri poezio. La esperantlingva laŭdado pri la sentema poeto kaj lia altnivela poezio povas ŝajni konvinkaj, sed se ne haveblas iu ajn romanista, literaturscienca juĝo de neŭtrala sciencisto aŭ literaturĵurnalisto, la tuto tre fiodoras je blufo. Ke "Vikidatuma ero ne [estas] trovita", pli suspektigas. Ĉar jes troveblas alia paĝo, almenaŭ en vikio lmo.wikipedia.org, do en la [[lombarda]] kun noto [[:lmo:Gino Carugati|20 jul. 2026: A09 forigis paĝon Gino Carugati. Kialo: "Vandalism (steward action): LTA - long term abuse"]] Ke malgraŭ la ekzisto kaj forigo de lombarda teksto ne estas vikidatuma ero, en kiu se ĝi estus oni ankaŭ notus pliajn forigojn el aliaj branĉoj estas plia fuŝo. La aserton, ke farinto de la teksto estis la maligna, manipulanta [[:en:Wikipedia:Long-term abuse/Alec Smithson|forbarito Alec Smithson]] mi ĉi tie facile kredas. Sume: senbaza blufo! {{forte por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 3 aŭg. 2026 (UTC) ::Mi rekonsideras mian malfortan voĉon kontraŭ forigo, kiu fakte konsideris la belajn laŭdojn pri poezio, kaj mi ĉiukaze ligis mian voĉon al kondiĉo ke "ankoraŭ eblas trovi eksteran referencon" (pri la literaturaj asertoj). La fonto kiun Thomas trovis, fakte pruvas nur la glorigon de armeo kaj soldateco. Do, rekonsiderante mi sen iu pruvo ke la homo iam verkis poezion kiun aliaj fakuloj nomas elstaraj kaj kun ĉiuj fuŝoj de Alec Smithson pledas por normala {{por|forigo}}. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:31, 3 aŭg. 2026 (UTC) :::{{kom}} Mi vere frustriĝas pro la nekontroleblaj fuŝaj referencoj. Kiel "Redazione Orobie, I 100 anni del Cai Grigne, en Orobie, 31 januaro 2024." Sed guglante la italajn vortojn, oni elvenas al tute konvinka ekstervikipedia paĝo en kiu legeblas la tuta artikolo, [https://www.orobie.it/articolo/2024/01/i-100-anni-del-cai-grigne/47354/ en retejo ''orobie.it'']: tamen ankaŭ tiu konvinka informfonto nur konfirmas ke la homo estis alpisto, montmigranto kaj gvidanto de montmigraj grupoj. Do se neitalaj esperantistaj vikipediistoj detektive mem trovas ĉiujn referencojn, forĵetas ĉion pri poezio kaj nur lasas ke la homo estis gvidanto de montmigraj grupoj, tiam restus artikola ĝermo de tri frazoj, kiu ankoraŭ estus kritikinda artikola orfo. Granda laborinvesto por minimuma rezulto. Kun risko ke tiu Alec Smithson poste sekrete alvenos kun anonima konto kaj tamen aldonos siajn ŝatatajn blufajn, fabelajn pseŭdoinformojn. Tial sekurocele mi lasas mian voĉon ĉe pledo de forigo. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:04, 4 aŭg. 2026 (UTC) ::::{{re|Kani}} Vi mem diskutigis la tekston kaj mem restis tute neŭtrala. "Nur" mi kaj Aidas esprimiĝis. Mi sentus min iom puŝanta se mi kiel unu el du voĉoj por forigo forigus ĝin. Ĉu vi ne volus ankoraŭ esprimiĝi? Aŭ vi povus forigi la tekston, notante ke du aliaj uzantoj voĉdonis por... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:35, 29 aŭg. 2026 (UTC) :::::{{por}} Tio treege odoras je la konataj Lierna-fuŝaĵoj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 21:58, 29 aŭg. 2026 (UTC) == Ludovikaĵoj == Kion fari pri la kontribuoj de {{u|Ludovica1}} (esperantisto [[Armando Zecchin]]) en nia Vikipedio? Dum la kvin jaroj ĝis sia forpaso li tre aktivis, verkante artikolojn en granda kvanto – sed kun varia kvalito – en nia Vikipedio, ĉefe pri kristanaj temoj. Diversaj liaj tekstoj havas malsamajn karakterojn: iuj estas ĉefe ''faktotekstoj'', aliaj pli ''apologioj'' aŭ ''cerbumadoj''. # Tipaj problemoj en ''faktotekstoj'' de Ludovica1 estas: Lingvaj eraroj, italismoj, manko de vikiigo, kelkfoje strangaj ĝis nekompreneblaj vortumoj, referencoj tute mankantaj aŭ malfacile alireblaj, ne rete legeblaj. Tia teksto povas esti baze savebla; tipe necesas: korekti erarojn, vikiigi, kontroli referencojn kaj intervikiajn ligilojn, kaj laŭokaze fortondi tro strangajn aŭ netaŭgajn partojn. # Aliaj teksto(parto)j de li havas pli profundajn problemojn pro neneŭtraleco. Ofte temas pri ia [[apologio]]: defendo de kristanismo/eklezio kontraŭ iu (reala aŭ imagita) kritiko: "Scienco kontraŭdiras religion – Jes, sed iuj sciencistoj ja estas kredantaj kristanoj." "La eklezio persekutis kaj masakris judojn (ciganojn, paganojn, protestantojn, alipensulojn...) – Jes, sed la papo ja petis pardonon, ni pardonu unuj la aliajn." – Tiuj tekstoj estas videble forte unuflankaj kaj neenciklopediaj, ofte originale verkitaj de li kaj sen intervikiaj ligoj. Tipe, tiujn tekstojn ne eblas "savi" sen komplete reverki de nulo. # Iuj tekstoj estas pli ''cerbumadoj'' aŭ eseoj, donante pli da demandoj ol respondoj: "Kiel ni interpretu rakontojn pri kapoportantaj sanktuloj?" "Ĉu oni rigardu Jesuon kiel ribelulo, rabeno, ĉarpentisto aŭ kiel filo de Dio?" Tiaj malfermaj demandoj ne bone taŭgas por enciklopedio. Laŭ la normalaj reguloj de Vikipedio validus por Ludovica1, same kiel pri ĉio alia: Faktotekstoj kun sufiĉa kvalito kaj taŭgaj referencoj restu. Neenciklopediaj, religie propagandaj aŭ strangaj, nekompreneblaj partoj estas forigendaj. Tamen kontraŭ la forigo oni povus argumenti: (1) ke tio malrespektas la grandan laboron kiun li faris, kaj (2) ke ĝi malpliigas la kvanton de artikoloj en nia Vikipedio (aliflanke pliigas la kvaliton). Kion fari? Jen kelkaj konkretaj ekzemplaj de liaj tekstoj: * [[Scienculoj inter la katolikaj monaĥoj kaj pastroj]], listo, sen intervikio * [[Antisemitismo kaj Eklezio]], sen intervikio * [[Giacomo Leopardi kaj la Virgulino Maria]], sen intervikiaj ligoj, pri unu poemo, eble taŭgas por Vikicitaro? * [[Maksimiliano Kolbe kaj Framasonismo]], iuspeca apologio (mi ne bone komprenas la intencon) * [[Tomismo]], longa faktoteksto, polurenda, probable pli bone devus nomiĝi "Tomasismo" Antaŭvidante viajn komentojn, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 18:23, 3 aŭg. 2026 (UTC) :Mi ĉiam avertis pri la kaprica lingvaĵo, kaprica katolika misiemo per vikipediaj tekstoj kaj misuzo de "artikoloj" por disverŝi personajn multfrazajn opiniojn kaj subjektivajn cerbumadojn de tekstoj faritaj de konto Ludovica aŭ Ludovica1. Tial mi tre subtenas pli energie forigi la plej draste "neenciklopediaj, religie propagandaj aŭ strangaj, nekompreneblaj tekstoj". Tamen mi supozas ke ne eblas blinde forĵeti tekston nur surbaze de la fakto de uzanto de konto Ludovica aŭ Ludovica1 komencis ilin. Do necesos unuope prezenti titolojn ĉi tie kaj unuope voĉdoni pri ili. Kaj mi havas zorgon ke tio sume konsumos amason da redaktista tempo kiu mankos en normala redaktado, kaj povus malfunkciigi la forumon VP:FA pro tio ke simple la inundo da titoloj tute subakvigas la forumon. Sed mi ne vidas alternativon. Jes eblas simple voĉdoni, sen longe argumenti, kaj profundiĝi en detalojn nur kiam rezulto de voĉdono estos tre malsamopinia... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:42, 3 aŭg. 2026 (UTC) ::Fakte temas pri plurcent artikoloj – ĝuste nun, pli ol tricent paĝoj enhavas la averton {{ŝ|Ludovica}}! ::Jen kelkaj ekzemploj de artikoloj kiuj estis (kun profunda reverkado) levitaj al pli akceptebla kvalito: [[nodo de Salomono]], [[hundokapuloj]], [[Simono de Trento]]. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 21:43, 5 aŭg. 2026 (UTC) :::Nun (aŭg. 2026) pli ol tri cent paĝoj havas la averton {{ŝ|Ludovica}}: Jen [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciala%C4%B5o:Kio_ligas_%C4%89i_tien%3F/%C5%9Cablono:Ludovica&limit=500 listo de paĝoj kun la averto]. :::Stato de reviziado de "Ludovikaĵoj" estas nun en aparta paĝo: [[Uzanto:Moldur/Ludovikaĵoj]] Por tuj komenci la voĉdonon: === Scienculoj inter la katolikaj monaĥoj kaj pastroj > [[Sciencistoj inter katolikaj klerikoj]] === * [[Scienculoj inter la katolikaj monaĥoj kaj pastroj]], listo, sen intervikio :{{por|por forigo}} Mi ne vidas la neceson. Kial ne Scienculoj inter protestanaj monaĥoj kaj pastroj, scienculoj inter budhismaj monaĥoj kaj pastroj ktp.? --aldonis, sen aparta subskribo ĉi tie, Kani je 23:46, 5 aŭg. 2026 (UTC) ::Nu, sendube la ideo estas spiti al tiuj ateistoj kiuj difinas ke religioj estas la '''malo''' de ĉiuj sciencoj. En tiu misiemo fakte tute novspecaj listoj [[scienculoj inter luteranaj monaĥoj kaj pastroj]], [[scienculoj inter budhismaj monaĥoj kaj pastroj]], ... kalvinanaj ... ortodokse kristanaj ... ŝintoismaj ktp. ... estus tute bonvenaj aldonaj paĝoj. Sed la demando estas ĉu la granda peno teni aktualan tian liston pravigas la misian celon de homo jam dek jarojn morta. Ĝi estus pravigita maksimume se ĝi estas pli-malpli sola rimedo eviti ke esperantaj vikipediaj tekstoj pri sciencistoj eterne restos [[vikipedio:orfo|artikolaj orfoj]]. Sed estus multe malpli simple se ni ne estus la solaj kiuj vivtenos tian liston, sed almenaŭ en unu el la kvin plej larĝaj vikipediaj lingvobranĉoj estus ankaŭ tia paĝo. Tial mi estas {{malforte kontraŭ}} forigo se troveblas vikidatuma ero kaj almenaŭ unu alilingva listo pri la sama temo ene de la restaj du tagoj de la semajna limdato, kaj estas {{forte por}} forigo se ne. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:37, 10 aŭg. 2026 (UTC) :::Mi ne kredis ke tiel estos, sed esplore mi ĵus malkovris ke estas [[:es:Anexo:Científicos del clero católico]], [[:en:List of Catholic clergy scientists]], [[:it:Scienziati del clero cattolico]], kaj kvar pliaj listoj, kaj aldone estas [[:en:Category:Catholic clergy scientists]], [[:pt:Categoria:Clérigos-cientistas católicos]], [[:ro:Categorie:Preoți romano-catolici în știință]] kaj ankoraŭ ses pliaj kategorioj. Tiam, mi timas, mi devos resti ĉe mia voĉo {{Malforte kontraŭ|malforte kontraŭ}} forigo. Eĉ se ni tamen voĉdonos forigi la liston, mi nun ankoraŭ por la sekvaj du tagoj ligas la esperantan paĝon al la sep alilingvaj... Se ni decidos ne forĵeti la liston, ni povos pripensi ĉu unuformigi la titolon al la aliaj ekcidenteŭropaj lingvoj per nova titolo "Scienculoj" aŭ pli bone "Sciencistoj inter katolikaj klerikoj"... Se ni ĉiukaze forĵetos la liston ne indas la laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:49, 10 aŭg. 2026 (UTC) ::::Tamen nun necesas konstati ke leginte en la alilingvaj vikipedioj estos nul ŝancoj pri kompareblaj [[scienculoj inter luteranaj monaĥoj kaj pastroj]], ... budhismaj, ... islamaj, ... judaj, ... kalvinanaj, ... ortodokse kristanaj, ... hinduismaj ... ŝintoismaj: almenaŭ en la angla kaj hispana vikipedioj estas iuj listoj kaj kategorioj pri sciencistoj kiuj private praktikis iujn el tiuj religioj, sed se islamaj sciencistoj, tiam ĉiukaze ne estis profesiaj sciencistoj kaj profesiaj imamoj aŭ muftioj, se judaj sciencistoj, tiam ĉiukaze ne profesiaj sciencistoj kaj profesiaj rabenoj. Sed la katolika religio ŝajne bone taŭgis ke pastroj, kardinaloj, monaĥoj kaj abatoj povis samtempe profesie esplori pri botaniko, genitiko, zoologio, astronomio, optiko aŭ fiziko ĝenerale. Eble unuopaj esceptoj povus definiĝi, ekzemple [[Baruĥ Spinozo]], kiu studis en juda teologia jeŝivo, ĝis pro la interesiĝo pri multaj aliaj sciencoj li estis elĵetita de tie. Do tamen ne tro bona ekzemplo. Sed eblas senĵaluze konstati ke estas aparta granda grupo de katolikaj klerikoj kiuj iĝis elstaraj sciencistoj... - eble en nuna Irano aŭ Afganio inter la profesoroj de juro estas signife multaj kiuj estas profesiaj ajatoloj. Tio facile imageblus, ĉar la [[ŝario]] ne vere dividas inter religia kaj civila juroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:11, 10 aŭg. 2026 (UTC) :::::{{kontraŭ}} forigo. Min konvinkas ne la listo de Ludovica, sed la alilingvaj listoj. Sed: la listo, por esti praktike uzebla, devas nepre esti ordigita, kaj esti en modelo 1. nomo, 2. vivdatoj kaj 3. konciza priskribo. Do ankoraŭ atendas laboro, ĝis la turo estos vere preta. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:39, 14 aŭg. 2026 (UTC) ::::::{{kom}} Ke la listo, por esti praktike uzebla, devas nepre esti ordigita, estas tute prava argumento. Sed ordigi la liston estas multe pli malgranda investo ol tute tralabori enhavan tekston kiel ĵus faris Moldur pri alia "Ludovikaĵo". Mi pensas, rigardante la sep relative konvinkajn alilingvajn listojn kaj 9 kategoriojn, ke jes pravigeblas lasi pluvivi tiu-ĉi esperantan liston, en interlingve komparebla formo. Mi jam metos skeleton de A-Z-ordigo, kaj iom post iom la listeroj povas eniri tien... Ankaŭ imageblas enkonduka teksta alineo, kiel antaŭ la angla listo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:10, 14 aŭg. 2026 (UTC) :::::::{{komento|Plia komento}} Nun la ĝisnunaj listeroj (en subjektiva elekto de Ludovica) jam estas en alfabeta ordo, kaj eblas kompari ilin kun la "neludovikaj" alilingvaj listoj. En la ektransformo mi kompreneble ankoraŭ miris pri pliaj asertoj. Ekzemple Ludovica asertas ke ekzistas katolika '''"ordeno de sankta Barnabaso"'''- Pri ĝi mi nenion ajn trovis en la multlingva vikipedio kaj en vikidatumoj ĝis nun, nek pri "order of Saint Barnabas", nek "Orden des Heiligen Barnabas", nek "ordre de Saint-Barnabé" ktp, ankaŭ en la angla kategorio "category:Catholic monastic orders" kaj ĝiaj subkategorioj mi trovas tute neniun spuron. Ĉu iu havus suspekton ke io povus ekzisti pri tia grupiĝo, aŭ ĉu estas kompleta blufo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:33, 15 aŭg. 2026 (UTC) ::::::::estas la [[Barnabitoj]]. - Amike [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:08, 15 aŭg. 2026 (UTC) :::::::::Aĥ, tio estas tre bona trovo. Koran dankon! Vi vere iĝas fakulo por supera administra kariero en la [[Roma Kurio]]! Super. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:33, 17 aŭg. 2026 (UTC) === [[Antisemitismo kaj Eklezio]] === * [[Antisemitismo kaj Eklezio]], sen intervikio :Oni povus ligi tiun artikolon al Antisemitismo religioso en hispana aŭ Religious antisemitism en angla, alinomante ĝin al Religia antisemitismo kaj aldonante iom pri islama antisemitismo. Ĉiuokaze revizienda.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:44, 5 aŭg. 2026 (UTC) ::{{por|por}} alinomigo al [[religia antisemitismo]] kaj savo de la teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:12, 10 aŭg. 2026 (UTC) ::Mi eklaboros pri tiu kaj la parenca [[Kristanismo kaj antisemitismo]]. Eble kunfandendaj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:06, 11 aŭg. 2026 (UTC) :::{{por}} alinomigo, fakte se estas paralela teksto Kristanismo kaj antisemitismo (kun vikidatuma ero), naturas kunfandigo kun tiu. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:34, 14 aŭg. 2026 (UTC) :{{farite}} [[Antisemitismo kaj Eklezio]] nun estas alidirektilo al [[Kristanismo kaj antisemitismo]] (kiu ankoraŭ estas redaktata de mi). La enhavo ne plu estas duobligita. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 13:37, 14 aŭg. 2026 (UTC) :{{farite}} [[Kristanismo kaj antisemitismo]] - 2026-08-14 Komplete reviziita, reverkita kaj pliampleksigita Karaj {{u|ThomasPusch}}, {{u|kani}}, {{u|Aidas}}, {{u|Sj1mor}}, {{u|Filozofo}}, kaj ĉiuj: Mi invitas vin viziti la paĝon [[Kristanismo kaj antisemitismo]]. Ĝi nun estas komplete reviziita, reverkita kaj pliampleksigita de mi, kaj nun multe malpli unuflanke por-katolika ol antaŭe. (Eble nun iom tro kontraŭ-katolika.) Oni povus plibonigi ankoraŭ pli, eble pripensi alinomadon al [[Antisemitismo en kristanismo]], sed por nun mi kontentas kun la nuna stato. (Ĝi ankaŭ estas dekoble ligita, do tre neorfa. Kelkaj ruĝaj ligiloj atentigas pri artikoloj kiuj estus tre havindaj. Eble mi, aŭ iu alia kreos ilin baldaŭ.) Mi esperas ke la intense prilaborita artikolo trovos vian aprobon. - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:00, 14 aŭg. 2026 (UTC) :Mi aprobas, dankas kaj gratulas. Neniu povus supozi, ke ni profitas la foreston de Ludoviko por nuligi siajn farojn. Ni nur klopodas por savi parton de liaj farotaĵoj. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:18, 14 aŭg. 2026 (UTC) === [[Giacomo Leopardi kaj la Virgulino Maria]] === * [[Giacomo Leopardi kaj la Virgulino Maria]], sen intervikiaj ligoj, pri unu poemo, eble taŭgas por Vikicitaro? {{por|por forigo}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:09, 3 aŭg. 2026 (UTC) :Temas pri unusola poemo, kun tre malbona traduko, kaj mi neniel ajn sukcesas kompreni kio en tiu lingva fiasko estus rimarkinda aŭ menciinda. Do: {{por|por forigo}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:03, 5 aŭg. 2026 (UTC) :{{por|por forigo}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:36, 5 aŭg. 2026 (UTC) ::{{farite}} === [[Maksimiliano Kolbe kaj Framasonismo]] === * [[Maksimiliano Kolbe kaj Framasonismo]], iuspeca apologio (mi ne bone komprenas la intencon) {{por|por forigo}}, ĥaosa. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:09, 3 aŭg. 2026 (UTC) :Resume mi komprenas el tiu teksto: Maksimiliano Kolbe kontraŭis framasonismon. La pliaj detaloj estas strangaj kaj konfuzaj. Do: {{por|por forigo}}, kaj por aldono de proksimume unu frazo al [[Maksimiliano Kolbe]]. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:03, 5 aŭg. 2026 (UTC) :{{por|por forigo}}, ĥaosa kaj malneŭtrala.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:35, 5 aŭg. 2026 (UTC) ::Mi aldonis al [[Maksimiliano Kolbe]] pecon pri lia kontraŭframasonismo. Eblas ankaŭ enigi lin al [[:Kategorio:Kontraŭframasonismo]]. Do nun forigeblas [[Maksimiliano Kolbe kaj Framasonismo]]. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:08, 9 aŭg. 2026 (UTC) ::{{farite}} === [[Tomismo]] === * [[Tomismo]], longa faktoteksto, polurenda, probable pli bone devus nomiĝi "Tomasismo" {{por|por forigo}}, se ne sukcesas urĝe bezonata polurigo - por tio oni eble povas lasi pli ol semajnon, sed ĉiukaze estu limdato, kaj forigo se la teksto ne draste estos polurita post la limdato. Du semajnoj? Kvar semajnoj? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:09, 3 aŭg. 2026 (UTC) :Laŭ mia kompreno, la tomismo tamen estas grava influo en teologio, kaj artikolo pri ĝi nepre havenda. Do: {{por|por reviziado}}, sed {{kontraŭ|kontraŭ forigo}}. Mi ja provos plibonigi. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:03, 5 aŭg. 2026 (UTC) :[[Tomismo]] estus akceptebla internacia neologismo anstataŭ "Tomasismo", sed reviziebla.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:38, 5 aŭg. 2026 (UTC) ::Mi nun ekpoluras la tekston, sed nur ĝenerale pri bona lingvaĵo kaj baza vikipedieco. Pri la enhavo mem mi ne havas la teologian kompetentecon por prijuĝi. - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 18:24, 7 aŭg. 2026 (UTC) [[Dosiero:Kafotaso Tomo.jpg|eta|120ra|{{centre|kafotaso "Tomo"}}]] :::Sed kio estus kontraŭ la normala titolo "Tomasismo"? Klare ke rigardante en [[PIV]] oni ekscias ke PIV antaŭvidas alternativan mallongigon "Tomo" por persona nomo "Tomaso" kaj ankaŭ lige al tio antaŭvidas neologismon "Tomismo". Certe mi ne estas sufiĉe edukita ke en preskaŭ 50 jaroj mi ankoraŭ neniam legis aŭ aŭdis la vorton "Tomismo", en Esperanto ne kaj ankaŭ en ĉiu alia lingvo ne, kaj min ankaŭ en 50 jaroj ankoraŭ neniam iu vokis "Tomo" anstataŭ Tomaso. Sed mi ne scias ĉu mi estas la sola neklerulo inter krome milionoj da teologie spertegaj esperantistoj, aŭ ĉu aliaj samkiel mi miras vidi la vorton "Tomo" kaj "Tomismo" en sia PIV... [[Uzanto:ThomasPusch|TomasPusch]] 13:42, 10 aŭg. 2026 (UTC) ::::...Kaj tio kvankam mi mem estas posedanto de propra kafotaso "Tomo" - sed en tiu taso la vorto "Tomo" ne estas esperanta sed estas la genitiva formo de litova persona nomo "Tomas"... ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|Tomas]]) 13:42, 10 aŭg. 2026 (UTC) :::::Ho, tre bela taso! {{S}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 08:54, 11 aŭg. 2026 (UTC) ::{{farite}} Mi investis plenan ferian semajnon por poluri tiun artikolon. Ĝi nun estas reviziita kaj havas taŭgan vikipedian kvaliton. La nomo "Tomismo" estas konfirmita en [[PIV]] kaj en [[Kristana Glosaro]], do ĝi povas resti; ne necesas iu alinomado. Mi pluiras al polurado de aliaj artikoloj kaj esperas ke mi estonte ne bezonos plenan unu semajnon por unu ludovikaĵo. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:02, 11 aŭg. 2026 (UTC) === [[Preĝo por la Hebreoj]] === {{farite}} [[Preĝo por la Judoj]] - 2026-07/08 Estis [[Preĝo por la Hebreoj]]. Profunde reverkis la tutan artikolon. Severe malpliigis la defendon de la kontraŭjudaj partoj, aldonis pli da kritikaj aspektoj. (Cetere, kritiko venas ne nur de juda flanko sed ankaŭ el la eklezio mem!) Aldonis ankaŭ la nun oficialan preĝon, kiun pli-malpli prisilentis {{u|Ludovica}} en sia artikolo. La reverkado estas plejparte bazita sur [[:de:Karfreitagsfürbitte für die Juden]]. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:19, 22 aŭg. 2026 (UTC) ==[[Ensifera]]== Alidirektilo al la paĝo pri la [[spadbeka kolibro]] (specinomo ''Ensifera ensifera''). Tamen ekzistas ankaŭ granda kaj facile rimarkebla subordo de insektoj nomata Ensifera ([[ensiferoj]]), kiu verŝajne estas diskutata simile aŭ pli ofte. (Oni rimarku, ke en ĉi tiu okazo la distingo inter kursivaj nomoj por genroj kaj specioj kaj nekursivaj por pli altnivelaj grupoj vere gravas, kaj la vikipedia ideo kursivigi ĉion estas malutila.) Se la paĝo ekzistu, ĝi devas esti apartigilo. Tamen laŭ [[Helpo:Apartigiloj]], apartigilo por nur du paĝoj estas superflua. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:25, 5 aŭg. 2026 (UTC) : Mi proponas transformi paĝon [[Ensifera]] je aldirektilo al [[ensiferoj]], kaj en [[ensiferoj]] mencii (per {{ŝ|PorA}}) ke ''Ensifera'' ankaŭ estas nomo de genro de birdoj, kiu laŭ nuna sistematiko estas monotipa kaj nur enhavas {{N|spadbeka kolibro}}. Poste, se post iuj revizioj de sistematiko la birda genro ĉesos esti monotipa, ni verkos artikolon pri ĝi kun la nomo [[Ensifera (genro)]] aŭ [[Ensifera (birdo)]] aŭ io simila.--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 20:23, 5 aŭg. 2026 (UTC) ::Mi ne kontraŭas liberigi la vorton Ensifera por subordo de insektoj, se oni konvertas ĉiun nunan "Ensifera" en [[Ensifera (genro)]] aŭ [[Ensifera (birdo)]], sed atentu, ke tio necesus ne nur en [[spadbeka kolibro]], sed ankaŭ en ĉiuj aliaj artikoloj, pri familio, subordo, rilataj specioj ktp. Dume dekomencaj avertoj jam metitaj en ambaŭ artikoloj utilas. Dankon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:04, 5 aŭg. 2026 (UTC) :::Por nun la genro estas monotipa, do aparta artikolo por ĝi ne necesas, sufiĉas la artikolo pri ĝia sola specio. Se iam tio ĉi ŝanĝiĝos, ni reagos akorde, tio ĉi ne estos problemo. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 23:19, 5 aŭg. 2026 (UTC) ::::Fakte mi jam antaŭ ol peti forigon de la alidirektilo forigis ĉiujn ligilojn al ĝi, kiuj temis pri la birdo. Estis nur tri - unu en [[Spadbeka kolibro]] mem, do cirkla kaj superflua, kaj aliaj en [[Kolibro]] kaj [[Lesbienoj]], kiuj krom tio havas ligilojn rekte al [[Spadbeka kolibro]], do ankaŭ tie ĝi estis superflua. Do [[Ensifera]] estas preta por forigo aŭ por alia ŝanĝo, se vi decidos. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:20, 10 aŭg. 2026 (UTC) == [[Y-sistemo]] == {{Propono de forigo |artikolo = Y-sistemo |kialo = Dubinda enciklopedieco. Dubinda gravo. Sen interna ligilo, sen alilingva ligilo, sen klara referenco, sen enkonduko: kio estas tio? Nur skemo, sen klarigo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:29, 6 aŭg. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 13 aŭgusto 2026 9:01 |forigita = jes |kialo de rezulto = per tri poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:23, 15 aŭg. 2026 (UTC) }} :{{kom}}Ĉio dubinda.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:29, 6 aŭg. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo. Tute senreferenca, infaneca variaĵo al la tradicia x-skribmaniero. Oni povas pripensi mem skribi siajn privatajn, esperantlingvajn mesaĝetojn al siaj amikoj aŭ familianoj en saĝtelefono per signo ^, *, ', #, y, q, °, ˘ aŭ iel ajn anstataŭ la ekzempla anstataŭaĵo x, sed tio ne necesigas apartajn novajn paĝojn [[^-sistemo]], [[*-sistemo]], [['-sistemo]], [[°-sistemo]] ktp. Rimarkante pri referencoj aŭ manko de ili: la sola referenco *[https://www.miavivo.net/grupoj/grafemologio/?wpappninja_v=zxo3sewiw diskuto pri ĉi sistemo] - ĉe: ''miavivo.net'' '''tute ne estas''' paĝo de "diskuto pri ĉi sistemo", sed nur meze de la paĝo havas unu frazon "Mi daŭrigis mian defion elpensi personan skribsistemon por Esperanto per nur latinaj literoj" de iu Bradford S. je 2024-01-15. Mi pensas ke tiu Bradford S. estas sincera - vere laŭ mia ideo temas pri "elpensita persona ideo", kiun eble antaŭ li jam elpensis iu Saŝa Ĉ. en Siberio en aŭ iu Tomiko W. en Japanio, sed kiu ĉiukaze estas privata, persona ludado. Eblas ludi, kompreneble, sed ne pri ĉiu kaprico necesas fari enciklopedian artikolon - krom se oni vere konvinkas ĉiujn aliajn vikipedianojn kaj kromajn legantojn per konvinkegaj ekstervikipediaj referencoj pri tio ke temas pri fortega movado kiun intertempe aktive subtenas 2 milionoj da esperantistoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:15, 10 aŭg. 2026 (UTC) :{{por|por}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:33, 14 aŭg. 2026 (UTC) == [[Taraneh Javanbakht ]] == {{Propono de forigo |artikolo = Taraneh Javanbakht |kialo = Memreklamado. Transvikia spamaĵo.<br />Vidu ankaŭ: * [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Articles_for_deletion/Taraneh_Javanbakht_(4th_nomination)&oldid=1367706659 en:Wikipedia:Articles for deletion/Taraneh Javanbakht (4th nomination)] * [[:es:Wikipedia:Consultas de borrado/Taraneh Javanbakht]] * [[:simple:Wikipedia:Requests for deletion/Requests/2026/Taraneh Javanbakht]] |subskribo = [[Uzanto:Moscow Connection|Moscow Connection]] ([[Uzanto-Diskuto:Moscow Connection|diskuto]]) 21:00, 9 aŭg. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 16 aŭgusto 2026 21:55 |forigita = jes |kialo de rezulto = je kvar poraj voĉoj, nul kontraŭaj kaj dubaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:27, 17 aŭg. 2026 (UTC) }} Nu la juĝo ke temas pri senhonta memreklamo kaj transvikia spamaĵo eble estas iom akra kritiko, sed kvankam la mikroteksto (jam) estas sen klaraj esperantaj gramatikaj eraroj, ĉiukaze temas pri {{ŝ|ĝermeto}} de unu frazo kaj {{ŝ|orfa}} teksto. Sume la kritikaj kestoj estas dekoble pli grandaj ol la unu frazeto. Tio aspektas ne nur ĝermeto, sed jam sekiĝinta mizera planteto. Tial {{por|por}} forigo, se se ne okazos miraklo en 6 tagoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:29, 10 aŭg. 2026 (UTC) :{{por}} Memreklamo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:39, 10 aŭg. 2026 (UTC) :{{por}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:32, 14 aŭg. 2026 (UTC) == [[Seroje Fioletovoje]] == {{Propono de forigo |artikolo = Seroje Fioletovoje |kialo = Mankas enciklopedia graveco |subskribo = [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:14, 25 aŭg. 2026 (UTC) |tempo = mardo 1 septembro 2026 15:38 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} <s>{<nowiki/>{por}<nowiki/>}</s> Por kiel proponinto. Rilata persono atingis rimarkindajn sukcesojn nek en scienco, nek en arto, nek en politiko. Mankas la biografiaj artikoloj kaj intervjuoj, do iuj ajn pruvoj de la enciklopedia graveco. La artikolo mem estas verkita en kripla lingvaĵo kun gramatikaj eraroj kaj stilaj fuŝoj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:14, 25 aŭg. 2026 (UTC) {{por}}[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:25, 29 aŭg. 2026 (UTC) {{Kontraŭ}} Multaj GLAT-aktivuloj havas artikolojn ĉi tie. Ri estis la sola civitano de Rusio, kiu provis organizi kontraŭmilitan akcion en Donecko.--[[Uzanto:Fenikals|Fenikals]] ([[Uzanto-Diskuto:Fenikals|diskuto]]) 13:53, 31 aŭg. 2026 (UTC) :En Rusio estas multege da (ne-)GLAT-aktivuloj. Ĉu ni kreu artikolon pri ĉiu? Seksa identeco aŭ ties manko ne estas kriterio de enciklopedia graveco. Rilata persono atingis rimarkindajn sukcesojn en neniu kampo, inkluzive la socian aktivadon. Rilata ago (''akcio'' estas rusaĵo, cetere la teksto ĝenerale montras ke ĝia verkinto pensas ruse kaj malbone regas Esperanton) ricevis rimarkindan reagon nek en amaskomunikiloj, nek en politikaj rondoj. 0 + 0 = 0. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:42, 3 sep. 2026 (UTC) {{malforte kontraŭ}} Mi verŝajne ne estas objektiva, ĉar temas pri iu kiun mi konas/konis realvive, sed mi pensas ke tiu ĉi persono estas sufiĉe konata kaj influa por havi propran enciklopedian artikolon, ne nur en Esperanto, sed ankaŭ en la rusa kaj en la angla. Mi tamen devas konsenti, ke la artikolo en nuna stato estas vere fuŝa kaj ne estas sufiĉe bone argumentita per aŭtoritataj fontoj. Eĉ pri la nomo mi havas dubojn: kiom mi scias, Seroje Fioletovoje estas mortonomo, kaj nun la persono estas transvirino nomata Maria Ŝtern. Do mi nur malforte kontraŭas forigon de la artikolo.--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 10:18, 3 sep. 2026 (UTC) {{malforte kontraŭ}} 0 + 0 + 0.5 -> 0 + 0 + 1 -> sufiĉas. Eble iu uzanto kiu scipovas la rusan povus eltiri na pli da informo subtenanta la gravecon el la ruslingvaj fontoj. Tre probable Seroe Fioletovoe atingis rimarkindajn sukcesojn nek en scienco, nek en arto, nek en politiko, same kiel ekzemple [[Stanislavo Belov]]. Ankaŭ vilaĝo kun 10 loĝantoj [[Dvo%C5%99i%C5%A1t%C4%9B_(Mnich)]] ne rikoltis rimarkindan reagon en amaskomunikiloj. Enciklopedia graveco estas limigita, sed postuloj en ĉi tiu vikio ne estas tre altaj, kaj oni apliku samajn regulojn al ĉiuj artikoloj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 10:10, 4 sep. 2026 (UTC) :Oni apliku la samajn postulojn al ĉiuj artikoloj. Mi proponis forigi artikolon [[Stanislavo Belov]], sed la komunumo decidis lasi ĝin. Cetere estus ridinde kompari artikolojn pri la sciencisto kun dekoj da sciencaj studaĵoj kaj artikoloj pri li mem en aŭtoritataj fontoj [https://writer-tyumen.ru/index.php?m=autor&aid=48 ekzemplo] kun artikolo pri persono, kiu nenion kreis, nek publikigis, nek ricevis iun ajn agnoskon en iu ajn fako. Tio estas la encikloedio, ne kolektejo de biografioj de ies amikoj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:22, 4 sep. 2026 (UTC) == [[Esperanto Eksport']] == {{Propono de forigo |artikolo = Esperanto Eksport' |kialo = la indikoj baziĝas nur sur onidiroj - ne eblis iel ajn akiri konfirmojn, ne estas retejo, ne estas informoj... |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:20, 29 aŭg. 2026 (UTC) |tempo = sabato 5 septembro 2026 21:27 |forigita = jes |kialo de rezulto = kvar poraj kaj neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:20, 6 sep. 2026 (UTC) }} {{kom}} Se vi volas, vi povas ankoraŭ vidi la artikolan diskutpaĝon: Roberto, kiu mem enmetis la tekston, ne plu scias de kie li havis la informojn; Ulrich Matthias, kiu proksime kunlaboras kun esperantistoj en Madaaskaro, neniam aŭdis pri tiu projekto, kaj objektive ne eblas malkovri retejon aŭ informojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:20, 29 aŭg. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 09:08, 30 aŭg. 2026 (UTC) :{{por}} forigo, ankaŭ la diskpaĝon [[Diskuto:Esperanto Eksport']] kaj Q-umon [[d:Q12347413]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 09:17, 30 aŭg. 2026 (UTC) :{{por}} forigo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:19, 6 sep. 2026 (UTC) {{kom}} La enhavon de la diskutpaĝo bonus konservi kiel dokumentigon, sed ĝi ne plu bone troveblas, se la koncerna teksto estas for, tial plej bonas kopii ĝin ĉi tien. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:42, 20 sep. 2026 (UTC) '''Diskuto:Esperanto Eksport':''' '' Ĉu la firmao ankoraŭ aktivas?'' Mi ne trovas ajnan fonton pri ĝi. [[Uzanto:Stefangrotz|Stefangrotz]] ([[Uzanto-Diskuto:Stefangrotz|diskuto]]) 12:01, 7 okt. 2025 (UTC) :@[[Uzanto:Roberto|Roberto]] vi kreis la paĝon en 2009. ĉu vi scias pli? [[Uzanto:Stefangrotz|Stefangrotz]] ([[Uzanto-Diskuto:Stefangrotz|diskuto]]) 12:02, 7 okt. 2025 (UTC) ::Laŭ mi indas forviŝi la artikolon. Mi tre bone konas la malagasan Esperanto-movadon kaj neniam aŭdis pri tiu firmao. [[Uzanto:Ulrich Matthias|Ulrich Matthias]] ([[Uzanto-Diskuto:Ulrich Matthias|diskuto]]) 20:51, 18 nov. 2025 (UTC) :::Mi vere ne memoras pri io, kion mi verkis antaŭ 17 jaroj. Mi pensas ke oni povas forigi ĝin kaj eble meti noton en artikolo pri Madagaskaro dirante ke eble ĝi ekzistis. Tre eble estis nur iu, kiu revis krei ion tian. Ofte naivaj homoj anoncas, ke ili kreis klubon, entrepenon, revuon aŭ ion ajn, kiu uzos Esperanton, sed tio estas nur revo. Tio okazas ekde la komenco de la movado. Tre eble iu anoncis tion, kaj mi kredis ĝin. [[Uzanto:Roberto|Roberto]] ([[Uzanto-Diskuto:Roberto|diskuto]]) 02:55, 4 dec. 2025 (UTC) == [[Maco (hebra pasto)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Maco (hebra pasto) |kialo = nura alidirektilo el misliterumita nomo al la ĝusta artikolo (tiu kompreneble ''ne'' estu forigita!, ''nur'' la alidirektilo!) |subskribo = [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 21:25, 29 aŭg. 2026 (UTC) |tempo = 2026-09-05 |forigita = jes |kialo de rezulto = teknika forigo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:32, 29 aŭg. 2026 (UTC) }} {{kom}} [[Maco (hebrea pasto)]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:21, 3 sep. 2026 (UTC) == Mino-XXX == {{Propono de forigo |artikolo = Mino-XXX |kialo = fuŝa vortara artikolo, krome parte piratkopiita el PIV |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:18, 3 sep. 2026 (UTC) |tempo = 2026-09-10 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭaj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:35, 10 sep. 2026 (UTC) }} :{{por}}Nenecesa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:11, 4 sep. 2026 (UTC) == [[Ferenc Dunszt (kuracisto)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Ferenc Dunszt (kuracisto) |kialo = Mi dubas pri enciklopedieco. Temas pri iu kiu estis arestita post la Dua Mondmilito. Oni rakontas nenion pri graveco dum lia kuracofico. Estas nenio en hungara vikio, kvankam estas kelkaj aliaj samnomuloj. Jam venis dubindaj artikoloj rilate al Dunst aŭ Dunszt. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:18, 4 sep. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 11 septembro 2026 17:45 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:30, 11 sep. 2026 (UTC) }} : {{kom}} [[:d:Special:Contributions/~2026-48034-86]] [[:m:Special:CentralAuth/FDaero2]] Fontoj estas multaj ... iu hungarlingvulo prijuĝu ilin. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 10:26, 6 sep. 2026 (UTC) : {{kom}} hungare estas 4 personoj kun tiu titolo, sed nek unu identas la Esperantan personon.--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 11:04, 6 sep. 2026 (UTC) : {{kom}} Fakte mi timas pri lavango de fuŝaj hungaraj artikoloj rilataj al la familinomo Dunszt, kio ja iam okazis. Nun venas [[Gizella Mózer]], ŝajne nobelino kaj laboristino en fabriko. Pri la unua afero gapas tiu informo el komunista Hungario inter la 1950-aj kaj 1970-aj jaroj (laŭ referencoj). La nura referenco kiun mi povis konstati parolas pri Béláné Dunszt kaj ne pri Gizella Mózer. En la artikolo oni diras nenion pri la kialo de ambaŭ nomoj. Pri laboristino en fabriko mi dubas pri ties enciklopedieco. Ĉio indikas klopodojn por honori iaman familinomon. Mi petas same ties forigon. Kaj ĉio venas de anonimulo kun kiu ne eblas interkonsenti.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:26, 6 sep. 2026 (UTC) {{Por}} --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 04:21, 7 sep. 2026 (UTC) : {{kom}} Limdato por [[Gizella Mózer]]: 13a de septembro, unu semajnon post averto.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:30, 11 sep. 2026 (UTC) ::forigita, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:32, 14 sep. 2026 (UTC) == [[Keith leung]] == {{Propono de forigo |artikolo = Keith leung |kialo = Ŝajne mempropaganda artikolo kreita de la propra biografiito, sen enciklopedia intereso. Ne ekzistanta en alia lingvo. La uzantopaĝo estas tute fuŝa. Ankaŭ la artikolo: familinomo minuskle, dubo pri naskodato, sen indiko de urbo, entrepreno ktp. Absoluta manko de referencoj. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:28, 11 sep. 2026 (UTC) |tempo = tujtuje |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:30, 14 sep. 2026 (UTC) }} {{Por}} --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 03:33, 12 sep. 2026 (UTC) Forigu! == Futbala matĉo inter la Selektitaro de Esperanto kaj la Armen-devena Argentina Komunumo == {{Propono de forigo |artikolo = Futbala matĉo inter la Selektitaro de Esperanto kaj la Armen-devena Argentina Komunumo |kialo = Duoblaĵo akcidente kreita |subskribo = [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:20, 19 sep. 2026 (UTC) |tempo = sabato 26 septembro 2026 2:38 |forigita = jes |kialo de rezulto = Teknika forigo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:29, 10 okt. 2026 (UTC) }} Vidu [[Vikipedio:Kunigendaj artikoloj#Futbala matĉo inter la Elektitaro de Esperanto kaj la Armen-devena Argentina Komunumo kaj Futbala matĉo inter la Selektitaro de Esperanto kaj la Armen-devena Argentina Komunumo]]. Se temas nur pri tio, ke la paĝo [[[[Futbala matĉo inter la Elektitaro de Esperanto kaj la Armen-devena Argentina Komunumo]] restu kaj la akcidente kreita kopio [[Futbala matĉo inter la Selektitaro de Esperanto kaj la Armen-devena Argentina Komunumo]] foriru: {{por}}, kompreneble. Akcidente kreitajn duobligitajn kopiojn bezonas neniu. Fakte eĉ ne necesas atendi plenan semajnon da atendado kaj pripenso. Ankoraŭ tria voĉo por forigo kaj la duoblaĵo povus jam pli frue foriri kiel teknika forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:19, 19 sep. 2026 (UTC) == Sarastamo == {{Propono de forigo |artikolo = Sarastamo |kialo = la paĝo, el nur unu frazo, krome nur unu ne plu ekzista kaj arkivigita ekstera retejo, kaj misprogramita informkesto, do ankaŭ mise tro malplena vikidatuma ero, estas simple senespera {{ŝ|ĝermeto}}, ĉiuflanke tro malkvalita. Ĝi estis farita de nekonata anonimulo, kio do ne taŭgas kiel savanto - sola alternativo al forigo laŭ mi estus kompleta retraduko de la finna teksto kaj ankaŭ farado de deca vikidatumero ... sed tion oni same bone povas fari post forigo de tiu ĉi ĝermeta ruino (la finna teksto ja ĉiam restos). |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:12, 19 sep. 2026 (UTC) |tempo = sabato 26 septembro 2026 13:02 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} {{Por}} forigo de la artikolo en nuna stato. Estas absolute nenio savebla en ĝi, eĉ la nomo estas fuŝa (ĝuste estus ''Markku Sarastamo''). Verŝajne temas pri la sama anonimulo kiu jam estas kreinta multajn same malaltkvalitajn artikolojn pri Suomio kaj suomaj kulturaj fenomenoj kun nova IP. Se ŝli registriĝos, ni povos kunlabori al ŝli kaj helpi al ŝli fruktodone kontribui pri suomaj temoj, kiuj estas vere ne sufiĉe reprezentataj en nia Vikipedio, sed ĵus nun estas nenio kion ni povas fari. == Du ŝablonoj: Ŝablono:Lang- == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Lang-mhd |artikolo2 = Ŝablono:Lang-mhg |kialo = neuzata, rompita, malĝusta lingvokodo |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:17, 2 okt. 2026 (UTC) |tempo = 2026-10-09 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} == [[Bando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Bando |kialo = La artikolo faras nenion krom difini diversajn sencojn de la vorto, sed [[Vikipedio:Kio Vikipedio ne estas|Vikipedio ne estas vortaro]]. Ĝi estas misligita al alilingvaj artikoloj pri krimaj grupoj. Se ni volus fari ekvivalenton al tiuj artikoloj, pli bona titolo verŝajne estus [[Gangsteraro]], sed ili ŝajnas esti praktike duoblaĵoj de artikoloj pri [[Gangstero]], do ne imitindaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:38, 6 okt. 2026 (UTC) |subskribo = [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:38, 6 okt. 2026 (UTC) |tempo = 7 oktobro 2026 17:12 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} : Savebla, sed en la nuna stato neakceptebla, do {{por}} forigo. Bando da muzikistoj kaj bando da krimuloj ne havu komunan artikolon, [[Vikipedio:Kio Vikipedio ne estas|Vikipedio ne estas vortaro]]. * [[Muzikgrupo]] [[d:Q215380]] * [[Krima organizaĵo]] [[d:Q1788992]] nur alidirektilo * [[Organizata krima agado]] [[d:Q46952]] * [[Gangstero]] [[d:Q46961]] : [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:12, 6 okt. 2026 (UTC) == [[Stelĉiela lustro (Portaluppi)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Stelĉiela lustro (Portaluppi) |kialo = Dubinda enciklopedieco pri lustro kiu nur estas en privata apartamento. Estas neniu referenco kaj la nura montrita estas mensogo: en ĝi oni diras nenion pri tiu lustro. Estas fuŝa artikolo angla titolo kiu estas en itala. Alia suspektindeco estas ke almenaŭ tri el la alilingvaj versioj estis faritaj en la sama tago plej verŝajne de la sama fuŝulo kun diversaj nomoj. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:37, 10 okt. 2026 (UTC) |tempo = sabato 17 oktobro 2026 0:36 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} qp2t85mb9smffqbiokavpd4ioslmwqe 9491099 9491098 2026-10-10T10:31:40Z Kani 670 /* Sarastamo */ 9491099 wikitext text/x-wiki {{/Enkonduko}} <div class="center">Ĉiuj subpaĝoj: [[Specialaĵo:Indekso_de_prefiksoj/Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/]]</div> == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn erojn movu al [[/Arkivo]], vidu la suprajn kestojn "Malnovaj diskutoj". == Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj - 2026 04 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj |kialo = ne ĝisdatigita ekde jaro 2013, redunda, estas tro multaj listoj kun specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj, kaj la plejmultaj ŝablonoj tamen nenie estas listigitaj |subskribo = {{por}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:13, 22 mar. 2025 (UTC) |tempo = 2025-04-24 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube: per tri poraj voĉoj, kaj du pasivaj subtenoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 26 apr. 2026 (UTC) }} :Do, listigo de la ŝablonoj estus jes bonvena, se ĝi estas bone ordigita kaj didaktike donas bonan superrigardon. Tamen mi ne scias ĉu tio eble estas teoria penso: mi ekde 2007 lernis pri multaj ŝablonoj kiam mi vidis unu en teksto kaj tiam iris al la ŝablono mem por pli detale rigardi ĝin - en la dokumentado kutime estis ĉiuj respondoj al miaj demandoj, kaj se ne, mi demandis diskutpaĝe kaj iu spertulo tiam ampleksigis la dokumentadon. Tiun ĉi subpaĝon mi neniam vidis ekde miaj komencaj tagoj, fakte ankaŭ la bazan paĝon Vikipedio:Ŝablonoj mi neniam rigardis. Se ĉiuj tiel faras, tiam oni povas ŝpari al si investi multajn horojn en pli pedagogia gvidlibro pri ŝablonoj ĝenerale... Sed mi ne scias, ankaŭ la alilingvajn paĝojn mi neniam legis, kaj ne povas kompari, pro sama motivo, ke mi ne aparte volis lerni pri ŝablonoj ĝenerale, sed mi lernis en praktiko, vidante iujn ŝablonojn en uzo. Do mi singarde estus por pridubo, ĉu vere indas investi aldonan tempon en pli pedagogia prezento aŭ oni nur havu minimuman paĝon. Ĉiukaze la grandaj lingvobranĉoj ŝajne sukcesas sen aldonaj subpaĝoj - kial ne ankaŭ ni sukcesus? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 22 mar. 2025 (UTC) : {{kom}} Mi ne principe kontraŭas ekziston de tiaspecaj paĝoj se ili estas utile formigitaj. Sed la supre menciita paĝo estas kaosa kaj "specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj" estas sensenca klasigado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:57, 22 mar. 2025 (UTC) ::Mi konsentas pri la duba kritiko. Sed en la ŝablono ankoraŭ ne estas noto ke ĝia ebla forigo diskutatas, kaj mi forte dubas ĉu iu atentigis la precipan verkinton {{re|Tlustulimu}} neniu ajn, ankaŭ burokrato ne, havas la sanktan devon ĉiujn du tagojn kontroli tiun ĉi paĝon. Tial mi proponas kalkuli la semajnon ekde nun, krom se la verkinto Tlustulimu signalas ke li konsentas pri forigo kaj ne bezonas plian tempon por pripenso. Ĉiukaze unu semajno rapidege pasas. Do ĝis 06 apr. 19:13 UTC. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:13, 31 mar. 2025 (UTC) : Mi havas la malagrablan situacion ke Tlustulimu post la 27-a de marto 2025 nur faris du miniaturajn redaktetojn. Principe li tamen devintus vidi per sonorila signo mian noton {{re|Tlustulimu}} de la 31-a de marto. Sed evidente li iel estas en paska feriado, aŭ ekstreme okupita ekster vikipedio, momente. Tial mi, vole-nevole, proponas aldoni ankoraŭ 10 tagojn, ĉar se li eventuale ferias ĝis la feriotago paska lundo, la 21-a de aprilo, kaj reestas la 22-an, tiam ĉiukkaze li bezonos iom da tempo por pripenso kiel li traktos la kritikon pri la listo de 2013, pri kiu evidente ankaŭ li mem ne atentis dum la lastaj 12 jaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:55, 14 apr. 2025 (UTC) ::{{re|Tlustulimu|Taylor 49|Aidas|Kani|RG72}} Nun pasis pliaj dek monatoj da atendado, kaj ŝajne Tlustulimu ne havas la energion por okupiĝi pri la temo. Do mi revenus al la origina propono de Taylor, kiu kiel unua dekomence pledis pri forigo, kaj nun ankaŭ aldonas mian signon {{por}} forigo. Tio ne kaŭzos grandan vakuon. Ĉu iu el vi ankoraŭ havas ion por aldoni? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:57, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi ne reagis ĉar mi tute ne kompetentas pri ŝablonoj. Mi tute akceptas kolektivan decidon. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:47, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi tute malspertas rilate la ŝablonojn. Se tiu ĉi paĝo ne estas utila kaj uzata, do oni foiru ĝin. Se iu ĝin uzas aŭ ĝi estas utila, do oni lasu kaj plibonigu ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:39, 6 mar. 2026 (UTC) :::: {{kom}} Mi fakte lastatempe plurfoje prilaboris la malidan paĝon [[Vikipedio:Ŝablonoj]] kaj pluraj subpaĝoj de ĝi. Sed "/Specialaj ŝablonoj" estas plene redunda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:18, 6 mar. 2026 (UTC) :::::Al mi ŝajnas pravigeble ĝisi de la ŝablono. Tial {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:29, 8 mar. 2026 (UTC) :::::Ĉi-teme fluas la monatoj kaj ankaŭ mi hezitemas forpreni ŝajne nebezonatan subŝablonon se mi ne certe scias kio okazos poste. Tamen mi nur prenas mian kuraĝon kaj forigas ĝin. Se io estos misa poste, oni ĉiukaze povas malfari la forigon. Sed iom groteskas ne povi fini temon dum pli ol 13 monatoj. Do {{farite}}, subŝablono "/Specialaj ŝablonoj" estas for. Se iu havas problemon pri tio, kontaktu min, aŭ se mi neatendite havas trafikakcidenton, alian aktivan administranton, ekz. Kani, por restarigi la subŝablonon post meto de konvinkaj argumentoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:23, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[Bilda sensilo]] 2025 3 5 == La paĝo estas alidirektilo al [[Rastrumero]]. Tamen "bilda sensilo" nek estas sinonimo nek eĉ teorie subkoncepto de "rastrumero", kaj la ĝermo [[Rastrumero]] neniel helpas leganton lerni pri bildaj sensiloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:31, 28 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} forigo post alidirekto al [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:40, 29 jan. 2026 (UTC) :Bone, do, mi povas ŝanĝi mian proponon al {{sindeteno}}. Kvankam la nuna celo ankoraŭ povus misgvidi, ĉar ne ĉiuj bildaj sensiloj estas ŝarĝokuplitaj aparatoj, ĝi estas ege pli taŭga ol antaŭe. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:09, 29 jan. 2026 (UTC) :{{sindeteno}} Ĝenerale mi estas forte por vikipediaj alidirektiloj, kiuj simple direktigas legantojn al ĝusta celo. Sed la alidirektilo "[[bilda sensilo]]" ĝis nun nur uziĝis en la paĝo [[Bilda distingokapablo]], nun tute ne plu uziĝas, kaj mi demandas min ĉu iu iam per la serĉaj vortoj "bilda sensilo" serĉos en la esperanta vikipedio. Do, alivorte: ĉu iu ajn iam rimarkos ĉu alidirektilo ekzistas aŭ ne ekzistas. Se neniu bezonas ĝin, ni ne bezonas ĝin. Kion la koncepto [[Bilda sensilo]] cetere signifus en vikidatumoj, do en aliaj lingvoj?? Se ne forigi la alidirektilon, sencus klarigi la koncepton (aŭ preskaŭ-sinonimon) "Bilda sensilo" en duonfrazo de la paĝo [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:17, 29 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Taylor 49|Arbarulo}} Ĉu vi havas respondon al la supra demando? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:05, 31 jan. 2026 (UTC) :::{{re|ThomasPusch}} Bilda sensilo tute laŭvorte estas aparato, kiu sensas lumon kaj faras el ĝi bildon. Laŭ alilingvaj artikoloj, ekzemple france [[:fr:Capteur photographique]], ŝarĝokuplita aparato estas unu grava speco kaj la alia estas komplementa metaloksida duonkonduktilo (''[[:en:complementary metal oxide semiconductor]]''). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:52, 31 jan. 2026 (UTC) :::: Ah, nun ĉio klaras. Mi dirus ke plej bonas kaj plej helpas tuj enmeti tiun bazan informon en duan frazon de la teksto [[ŝargkuplita aparato]], plej bone per kodoj de vikidatumoj, kun escepta uzo de grasaj literoj, se oni tradukas al unu nacia lingvo, oni ĉiam elstarigas tiun "ŝajne aparte internacian" lingvon kaj malelstarigas la aliajn. Do tute banale :::: {{citaĵo|Ŝargkuplita aparato estas unu grava speco de '''bilda sensilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q209121|Q209121]]), la alia estas '''komplementa maloketsida duonkonduktilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q173431|Q173431]]); ambaŭ estas [[duonkonduktaĵa aparato|duonkonduktaĵaj aparatoj]].}} :::: Kaj pripenseblas (mi persone subtenus, kvankam en du kazoj temus pri gvido de mistajpaĵo al ĝusta vorto) ĉu ankaŭ konsideri alidirektilojn de la ĝusta variaĵo [[ŝargokuplita aparato]] kun plia meza vokalo kaj de la eraraj variaĵoj [[ŝarĝkuplita aparato]] kaj [[ŝarĝokuplita aparato]] kun "ĝ" anstataŭ "g" al la teksto [[ŝargkuplita aparato]], ĉar tiu mistajpo ĵus eĉ okazis al vi kaj certe ankaŭ okazos al aliaj. Ĉu ĉiu konsentas pri tiuj tri aldonaj alidirektiloj? Ĉiukaze ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj - ankaŭ la alidirektilo de [[bilda sensilo]] al [[ŝargkuplita aparato]], sed lamentado pri mankoj de veraj kompletaj esperantaj tekstoj ne estas solvo, dum klara klarigo estas helpo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:54, 31 jan. 2026 (UTC) ::::: {{farite}} Plene riparite. Tamen mi apenaŭ subtenas alidirektilojn por eraraj variaĵoj. La kodo "Q209121" estas malĝusa por la celata bildsensilo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:38, 1 feb. 2026 (UTC) ::::::Dankon ThomasPusch pri la korekto! Ĉi-kaze temas pli ĝuste pri mislego ol mistajpo. Principe mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, se ni havos ilin, ĉi tiu estus relative taŭga okazo. Do mi nek poras nek kontraŭas tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 04:21, 2 feb. 2026 (UTC) ::::::: Principe ankaŭ mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, ĉi tie estas tiom nematura temaro, kaj la termino [[ŝargkuplita aparato]] estas tiom ekzotikega (almenaŭ mi neniam vidis ĝin en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro, kaj mi preskaŭ garantias ke ĝi neniam menciiĝis ie tie), ke la facile pardonebla mistajpo skribi la adjektivon "ŝargkuplita" kun silabo "ŝarĝ" permesas klarigan alidirektilon. {{re|Taylor 49}} Vi en unu frazo notas "plene riparite" kaj en alia tamen avertas "La kodo "Q209121" estas malĝus[t]a por la celata bildsensilo". Ĉu vi havas pli bonan ideon por vikidatuma kodo aŭ entute havas proponon kiel solvi la dilemon? Klaras ke ĉiuj konsentas ke "ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj", sed jes bonas se tiuj "provizoraj solvoj" estu laŭeble ne malĝustaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:30, 6 feb. 2026 (UTC) :::::::: Mi jam riparis tion en la artikolo: [[d:Q210745|Q210745 "active pixel sensor"]]. Mi ankaŭ kreis alidirektilon [[CCD-bildosensilo]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:44, 8 feb. 2026 (UTC) :::::::::Do eblas konsideri la temon kontentige finita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:42, 5 mar. 2026 (UTC) == [[Joel Filsaime]] - 2026 3 1 == {{Propono de forigo |artikolo = Joel Filsaime |kialo = Neesperantisto markigis tiun paĝon kiel spamaĵo, vikidatuma ero pri la temo tute ne estas sed en [[d:Q58221895]] estas informoj pri la ŝtrumpopupa agado de iuj penoj puŝi la temon en vikipedion, teksto nun nur estas en la esperanta branĉo, supezeblas ke alilingvaj tekstoj jam estis forigitaj, sed tio rekte ne kontroleblas. Ĉiukaze la esperanta ek-teksteto estas [[vikipedio|orfo]], aldone estas mizera unufraza artikola ĝermeto, kaj krome dubindas la menciindeco de la homo, se neniu esperantista uzanto konas lin kaj en la angla kaj ĉiuj aliaj branĉoj de vikipedio estas neniu informo pri li. Ah, kaj la indikita ekstera ligilo fine de la paĝo ankaŭ estas morta ligilo. Sola referenco ankaŭ ne funkcias, kaj tial entute sola provo pri ekzisto de tiu kantisto estas [[IMDb]], filma datumbazo, kiu tamen nur indikas lian naskiĝdaton kaj ke li neniam faris filmon. Tio estas mizere malmulte por konvinki pri lia tutmonda menciindeco. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:40, 6 feb. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 13 februaro 2026 11:56 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:56, 1 mar. 2026 (UTC) }} {{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:41, 6 feb. 2026 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 14:30, 6 feb. 2026 (UTC) == SoftProgrAmaro == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Informkesto programaro/testoj |artikolo2 = Ŝablono:Informkesto programaro/provejo |artikolo3 = Ŝablono:Infobox Software |kialo = forgesitaĵo, "testoj" kaj "provejo" neuzataj, "Software" nur post forŝalto <big>ĝisnune NE okazis</big> |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:23, 10 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-02-17 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{Por}} sed 8 uzoj de "Infobox Software" ankoraŭ devos permane anstataŭiĝi, aŭ per la roboto de Taylor, ĉar vere tio ankoraŭ ne okazis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:38, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Por}} mi anstataŭigis {{ŝ|Infobox Software}} --> {{ŝ|Informkesto programo}} sed ŝajnas ke nia ŝablono bezonas prilaboradon ĉar kelkaj parametroj ne bone funkcias. --[[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 22:49, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Natalia Bryant]] == {{Propono de forigo |artikolo = Natalia Bryant |kialo = Ne estas mi kiu petas forigon, sed intervikia patrolanto -- iu neesperantisto aldonis la "internacian" argumenton "crosswiki spam", kaj fakte proponis tujforigon, sen iu diskuto |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 2 marto 2026 21:16 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}} Mi mem dubas pri enciklopedieco. Ankaŭ ĉu la patro aldonas menciecon. En la artikolo estas kelkaj fuŝaĵoj, sed korekteblaj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) :: {{por}} forigo. [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q83827832&action=history Q83827832] kreinto globale forbarita pro interalie gantopupumado. Fontoj estas multaj, tamen la artikolo ŝajnas esti memreklamo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:18, 23 feb. 2026 (UTC) ::: {{kom}} Efektive en vikidatumaro videblas pluraj diverslingvaj paĝoj kreitaj kaj baldaŭ forigitaj pro forta premo de ne-lingvaj ĉasantoj pri vikipedia misuzado. Sed la nederlanda vikipedio en sia eksterprojekte puŝita diskuto pri ebla forigo forte protestas pri forigo nur pro argumento "crosswiki spam", kaj eble estas verkita pli profesinivele ol la esperantlingva teksto, kiu stile ne jam estas tre polurita. Kaj mi eĉ ne jam havas personan opinion, ĉu mi opinias la manekenon menciinda en la esperantlingva vikipedio. Ankaŭ iom ĝenas ke la ne-lingvaj ĉasantoj jam energie du-foje forigis (probable solan) foton el la komunejo kaj el vikidatumoj, sed foto kompreneble estas nur unu elemento en komenca teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) :::: Ĉu vere forte? [[:nl:Wikipedia:Te_beoordelen_pagina's/Toegevoegd_20260222#Natalia_Bryant]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 4 mar. 2026 (UTC) :::::Nu, la diskuto tutekzakte estis: ::::::<small>Nomumita por tujforigo pro krucvikia spamo. Mi vidas artikolon kun fontoj. Do, ĝis kia grado ĉi tiu artikolo estas netaŭga? – Mbch331 22 Feb 2026 :::::::Krucvikia spamo ne estas kialo por tujforigo, @WikiBayer. Alie, la artikolo ŝajnas bona al mi. Ĝi povus esti iom pli bona gramatike, kaj kelkaj frazoj povus esti pli neŭtralaj, sed ĝi ne estas aparte problema artikolo kaj ankaŭ estas bone fontigita. Mondo 23 Feb 2026 :::::::Mi purigis la artikolon. Mondo 23 Feb 2026 ::::::::@MondoE, ne estas listigita fidinda fonto. WikiBayer 23 Feb 2026 :::::::::People, Vogue, ESPN, ktp. estas aŭtoritataj fontoj en nia Vikio. Kaj la fontoj ankaŭ mencias ŝin anstataŭ mencii ŝin nerekte, kio ankaŭ estas postulo ĉi tie. Krom la lasta fonto, sed tiu ankaŭ nur konfirmas ŝian fratinon. Mondo 23 Feb 2026</small> ::::::::::Ekde tiam neniu plia nederlanda komento venis. Fakte estis nur du homoj, kiuj protestis kontraŭ la propono, mi dirus ke "forte", kaj neniu krom la proponinto mem subtenis forigon. Sed mi estas malpli konvinkita ol la du nederlandlingvanoj, la artikolo jes ŝajnas esti memreklamo. Nun (nur) '''du''' esperantaj tekstoj interne ligas al la teksto, sed de ĝi restus oni povus aldoni ligojn de la paĝoj [[19-a de januaro]], [[Chanel]], [[Dolce & Gabbana]], Teen [[Vogue]], [[Vanity Fair]], [[Victoria's Secret]] kaj per tio eviti ke la teksto estus artikola orfo. Eble mia entuziasmo suferas, ĉar mi ne estas leganto de tiuj gazetoj kaj tial ne jam vidis ŝin en artikolo, sed pro la memreklamo mi tendence estas {{malforte por}} forigo, ankaŭ se la nederlanda teksto tre probable restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:28, 5 mar. 2026 (UTC) == "Kategorio:Ŝablono:Kun Lua" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Kategorio:Ŝablono:Kun Lua |kialo = proponas forigon post malplenigo ĉar neutila, preskaŭ ĉiuj ŝablonj jam uzas LUA:on, kaj neniu bontenas katigon laŭ la eco, do la kato enhavas pli-malpli hazardan subaron de la tuta ŝablonaro |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:49, 24 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-03 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis kvar pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:40, 6 apr. 2026 (UTC) }} : Mi prove malplenigis ĝin. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:28, 1 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:32, 5 mar. 2026 (UTC) :::{{por}} la argumentado sekveblas. [[User:Aidas]] 14:42, 8 mar. 2026 (UTC) == [[Dunst Records]] == {{Propono de forigo |artikolo = Dunst Records |kialo = Ŝajnas mempropagando. Nura referenco ripetas la enhavon de la artikolo. Estas neniu interna ligilo kaj neniu koresponda alilingva artikolo, nek en angla nek en hungara. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:02, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 8 marto 2026 12:48 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} {{malforte kontraŭ}} forigo. Estas klare ke estas neniu koresponda alilingva artikolo, kaj la teksto eĉ ne estas aparte sprite farita. Sed la ligo al ''[[Believe Music]]'' kaj per tio al la esperantlingva muzikeldonejo [[Vinilkosmo]] igas ĝin interesa por la esperantista komunumo. Internaj ligiloj restos iom problemetaj, nun estas tri da ili, ne plu estas tute neniuj, kvar povus jam sufiĉi (eble el paĝo [[Budapeŝto]] aŭ paĝo [[elsendfluo]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:09, 5 mar. 2026 (UTC) :Tendence {{kontraŭ}} Pro tio ke nun estas pluraj malfortaj referencoj kaj la ligilo al ekzistanta teksto "Believe Music" kaj nerekte Vinilkosmo iusence pravigas la tenon aparte en wiki-eo. Mi kompreneble samkiel ĉiu alia ne scias, ĉu aŭ kiom ankoraŭ venos produktaĵoj de tiu muzikforĝejo de ege juna eldonisto, sed mi tamen ne volas diskriminacii nur pro la asertata aĝo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:37, 8 mar. 2026 (UTC) {{komento}} Ekde komenco de marto ĉi tie kolektiĝis nur unu voĉo por forigo kaj du tre nekonvinkitaj voĉoj "malforte kontraŭ" kaj "tendence kontraŭ". Ke mi mem estas nekonvinkita, mi povas mem konfirmi, kaj la vortumo "tendence kontraŭ" ankaŭ ne aspektas tre memcerta. Mi povus kalkuli, ke Kani estas por forigo, kaj estas du voĉoj kiuj "estas je po kvarono kontraŭ", do sume estas duona voĉo favore al forigo, sed tio estus ege stranga kalkulmaniero. Do mi nepre volas alvoki pliajn uzantojn preni starpunkton pri la temo. Al mi fakte ne estas tre grave kio fine okazos al la teksto, sed min ĝenas ke iu anonimulo (neesperantisto??) la 10-an de aprilo silente forviŝis la ŝablonon pri diskuto en VP:FA, kvankam la diskuto tute ne estas finita. Tiel trompeme forigi la memoron ke iam estis esperanlingva diskuto pri forigo, en kiuj aperis maltro da klaraj voĉdonoj, estus mizere. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:27, 25 maj. 2026 (UTC) == "Ŝablono:Tradukita/artikolo" - 2026 3 12 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Tradukita/artikolo |kialo = jam forŝaltita |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:26, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-08 |forigita = jes |kialo de rezulto = 2026-03-12 }} :{{Por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:35, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Komento}} Mankas al mi teknikaj scioj pri ŝablonoj, sed nun mi vidas, ke estas centoj da artikoloj kun ruĝaj volapukaĵoj en kategorioj ĝis oni ŝanĝas ''Tradukita'' al ''Trad''.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:00, 28 mar. 2026 (UTC) :: {{kom}} Tio neniel rilatas al la forigo, sed al redakto de la ankoraŭ ekzistanta [[Ŝablono:Tradukita]]. Bedaŭrinde mia libertempo malpliiĝis do laboro ne progresas tiel rapide kiel mi planis. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:02, 5 apr. 2026 (UTC) == Projektaĵoj "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" kaj "/6" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj |artikolo2 = Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |artikolo3 = Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |kialo = "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" preskaux senenhava, kaj tio fakte ne estas artikolo malgraux sxablono "Ĝermo" (la rilata kato NE estas poponita por forigo), "/6" temas nur pri dubindaj aŭ jam forigitaj ŝablonoj |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:23, 6 apr. 2026 (UTC) }} :En "Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6" ankoraŭ estis iuj uzoj de la ŝanĝita ŝablono "CarojDeRusio" por ĝustigi, tion mi faris nun. Nun mi estas {{por}} forigo de ĉiuj 3. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) == Bul**g - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Buleaeg |artikolo2 = Ŝablono:Buleaeg/eg2 |artikolo3 = Ŝablono:Buleo-eg1 |artikolo4 = Ŝablono:Buleo-eg |kialo = drolaĵo, ĉiuokaze neuzataj kaj sen dokumentaĵo |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:39, 6 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Tujforigenda (Ĝ1). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 20:20, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Graziano D'Urso]] == {{Propono de forigo |artikolo = Graziano D'Urso |kialo = Mi dubas ĉu temas pri mempropagando, kvankam la artikolo mem ŝajnas savebla. Tamen la kreinto estas la biografiito mem, kaj la artikolo ne ekzistas en la itala, kaj nur en minoritataj lingvoj. |subskribo =--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 16 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 23 marto 2026 17:51 |forigita = ne |kialo de rezulto = vidu sube, [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 26 apr. 2026 }} {{kontraŭ}} La referencoj ŝajnas al mi konvinkaj, kaj estas multaj, kiuj vere kovras pli-malpli ĉiujn asertojn. Ke estas ISBN-numeroj pri liaj verkaĵoj, ankaŭ estas pluso, kio ebligas kontroli la publikigon (kvankam tion mi ankoraŭ ne faris). Ĝustas ke estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston, kaj kiu baze faris multegajn redaktetojn en vikidatumoj, tio estas minuso, sed en vikidatumoj ne estas signo ke itala teksto pri li iam estis kaj estis forigita. Sed la informoj estas kredindaj, estas sufiĉaj kaj estas informaj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 07:06, 27 mar. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} La argumentoj de Aidas validas, kaj kaj "la artikolo ne ekzistas en la itala, nur en minoritataj lingvoj" (nun en 11 krom en E-o) ne estas valida kialo por forigi tekston - la [[kataluna]] estas pli granda lingvo (kaj laŭ nombro de parolantoj kaj laŭ vikipedia branĉo) ol ni diru la dana, armena aŭ hebrea, kiuj simple havas pli da renomo ĉar ili estas ne nur fortaj regionaj sed ŝtataj lingvoj, kaj la [[sicilia]]n eblas konsideri dialekton de la itala, do "loka lingvo" de la temulo. Certe la e-lingva teksto tre povos profiti de informkesto, sed tio estas rapide aldonebla, kaj la kvanto de referencoj estas eĉ ekscesa por tiom malvasta teksto ... sed en duba kazo pli bone multe pli ol multe malpli da referencoj. Ke "estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston" kaj tio supozigas ke probable aŭ eble "la kreinto estas la biografiito mem", estas kialo despli detale rigardi ĉu neŭtralaj fontoj konfirmas la asertojn, sed tio ŝajnas la kazo ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:20, 6 apr. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Mi ĵus ankoraŭ aldonis informkeston, tri retejojn, kaj iom poluris la koncernan vikidatuman eron. Tiel laŭ mi la teksto povas resti. Ĉu vi volas fermi la diskuton aŭ ĉu vi konsentas ke mi faru tion? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:07, 26 apr. 2026 (UTC) ::Kompreneble ankaŭ ĉi tie eblus ankoraŭ investi plurajn horojn en kreado de iuj vikipedie bonvenaj flankaj tekstoj, ekzemple pri Paolo Altieri, la edukejoj universitato Pegaso en Napolo kaj muzika konservatorio Vincenzo Bellini en Katanio, aŭ eblus konsideri ĉu indas ne simple alidirektigi la temon kantodidaktiko al [[kanto]] sed krei propran remon kantodidaktiko. Sed tiuj konsideroj ne rilatas al la fakto ĉu la teksto entute povas resti aŭ ne. Ĉiukaze la indiko "Leonardo da Vinci: <s>La Imagaj Damnitaj</s>" estis misa. Temas pri tri intermezoj kiuj nomiĝas en Eo "La Imaga Malsanulo" (''L'Ammalato immaginario''). Mi ne kaŝu ke la italaj vikipedianoj decidis draste malpermesi la tekston, ĉar ili konsideris la temon senespere reklama, vidu [:it:[Wikipedia:Pagine_da_cancellare/Graziano_D'Urso]]. Sed tio ŝajnas al mi vere drasta decido - la esperanta teksto nun estas same reklama aŭ nereklama kiel multaj aliaj biografioj pri muzikistoj, samkiel la tekstoj en la 11 aliaj vikipediaj lingvoj, kiujn ankaŭ neniel necesus ĉiujn buĉi ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:33, 26 apr. 2026 (UTC) :::La teksto nun povas resti. Mi konsentas, ke vi fermu la diskuton. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:46, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Malrespekto de kopirajto - aspektas kiel laŭvorta traduko de [https://www.luzespirita.org.br/index.php?lisPage=enciclopedia&item=Auto%20de%20f%C3%A9%20de%20Barcelona] kaj mi vidas neniun indikon de permeso. :La malrespekto de kopirajto restas. Administrantoj {{re|Tlustulimu}} {{re|ThomasPusch}} {{re|Blahma}} {{re|KuboF Hromoslav}} {{re|Gamliel Fishkin}} {{re|LiMr}} {{re|Kani}} {{re|Stefangrotz}} Bonvolu fari ion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:15, 5 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La malrespekto de kopirajto ne plu restas, ĉar mi reredaktis la artikolon el la portugallingva vikipedio kiu indikas diversajn fontojn. Nun la teksto estas tute alia kaj mi forigis ankaŭ unu bildon. Tial mi petas la forigon de la forigaverto.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:59, 5 apr. 2026 (UTC) ::Kani solvis la problemon. Dankon! --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:06, 5 apr. 2026 (UTC) == Alia temo, kun bedaŭro finita je 2026 04 19 == Krome mi petas atenton al [[Vikipedio:Forigendaj dosieroj#Historiaj dosieroj de Claudio Pistilli]]. ThomasPusch jam forigis kelkajn, restas aliaj trovitaj sed ne forigitaj, kaj multegaj aliaj ankoraŭ ne kontrolitaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:08, 19 mar. 2026 (UTC) :La problemo ĝustas. Mi ekde la komenco de marto sukcesis savi kelkajn bildojn, forigis aliajn pri kiuj mi jam pruvis ke ili neniel povus esti pli ol 100-jaraj, kiel estis indikite en la licenca aserto, sed mi interkonsentis kun Arbarulo lasi tempon de entute ses semajnoj, do ĝis pli-malpli mezo de aprilo, kaj tiam mi forigos ĉiujn dosierojn kiuj ĝis tiam ankoraŭ estos sen konvinkaj pruvoj pri ekestado antaŭ pli ol 100 jaroj. Mi nun de la 7-a ĝis la 11-a vojaĝos kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a ĝis 17-a ankaŭ. Tial mi proponas ke ĉiuj povos ankoraŭ vidi ĉu eblus savi iujn dosierojn, ankaŭ mi povos vidi sed mi nur la 12-an de aprilo, kaj ke ni metu la finan limdaton la 18-an de aprilo. Mi promesos ke mi tiam forigos ĉiujn el la nun 40 dosieroj kiuj nun estas en la iom misgvida [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]] (la ekzakta titolo de la kategorio ne gravas, ĉiukaze plej multaj estas klara kandidato esti forigitaj post revizio aŭ post konvena atendotempo - do "ne tuj", sed ĉiukaze). Mi ne kaŝu ke ne eblas tiom klare diri ke ĉiuj kandidatoj estus perforto de kopirajto. Ekzemple (post detala serĉado) # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Papo Gelasio la 1-a.png|Papo Gelasio la 1-a]] estas bone dokumentita kiel litografio de 1879, signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Justino la 2-a (520-578).png|Justino la 2-a (520-578)]], same signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Sankta Akacio de Sinajo.png|Sankta Akacio de Sinajo]], signife pli ol 100-jara, sed restas dubo ĉu ĝi vere konvenas en la teksto [[Bazilisko la Juna]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Jakobo de Edesa.png|Jakobo de Edesa]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Klodjo Albino (147-197).png|Klodjo Albino (147-197)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Konstanteno la 3-a (361-412).png|Konstanteno la 3-a (361-412)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Hostiliano, c. 230-251, Romia Imperiestro.png|Hostiliano, c. 230-251]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] kaj # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Maŭricio la 1-a (539-582).png|Maŭricio la 1-a (539-582)]] el 1697 :estas konfirmite pli aĝaj ol 100 jaroj kaj sendube povos resti. Sed plej multaj aliaj restas sub forta dubo, kaj se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado devos forpreniĝi meze de aprilo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:31, 5 apr. 2026 (UTC) ::{{komento}} Mi vere malĝojas devi nun forigi ĉiujn dosierojn alŝutitajn de Claudio krom la naŭ pri kiu mi sukcesis detektive pruvi kaj dokumentigi ke ili vere estas pli aĝaj ol 100 jaroj. Pri pluraj aliaj bildoj, ekzemple [https://byzantium-blogger.blog/wp-content/uploads/2019/10/m588237_the-byzantine-emperor-maurice-about-to-be-executed-by-the-usurper-phocas-having-seen-his-five-children-killed-in-front-of-him-602.jpg tiu ĉi], uzita je la nomo "Ekzekutado de la imperiesto Maŭricio fare de la uzurpisto Fokas.png" en la teksto [[Maŭrico (imperiestro)]], mi facile kredus ke ĝi estus pli ol 100 jarojn aĝa, sed mi ne havas la tempon investi horon da serĉado por ĉiu de la nun ankoraŭ 39 bildoj en la kategorio, 39 horoj estus plena oficista laborsemajno. Kaj evidente Claudio eĉ ne komencis serĉi verajn fontojn de la bildoj (kompreneble fonto ne estas "mi vidis ĝin kiel ornamaĵo de privata Facebook-noto, ne klaras de kie la bildo venis tien"). Do: se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado, ili devas nun forpreniĝi. Jam la forprenado unu post alia estas sufiĉe da laboro. Kompreneble mi ĉie kontrolos ĉu eble Claudio aŭ iu tamen metis dokumentigon al la dosiera priskribopaĝo antaŭ definitiva forigo, sed mi dubas ke mi vidos ion tie... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi en la proceso de pena forigo ankoraŭ sukcesis pruvi kaj dokumentigi la aĝecon de :::10. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Karino (250-285) Romia Imperiestro.png]] :::11. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Phocas (547-610) 2.png]] :::12. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Senkapigo de Siagrio (486).png]] :::13. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Granda Palaco de Konstantinopolo (Vogt).png]] :::14. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Prometeo liberigita de siaj ĉenoj fare de Heraklo.png]] :::kaj sekve povis savi ilin. Du pliajn bildojn ([[Zenono (imperiestro)|15]] kaj [[:dosiero:Romulus Augustus deposed by Odoacer.png|16]]) mi povis anstataŭigi per identa bildo el la vikimedia komunejo. Tiel necesas fine nur 23 bildojn forigi kaj maluzigi en la tekstoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:35, 20 apr. 2026 (UTC) PS: Ankaŭ [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Romia Konkero fare de la vandaloj.png]] identiĝis kiel bildigo de 1890 kaj same estas klare pli ol 100-jara. TP {{farite}} la forigo de ĉiuj dubaj dosieroj. La koncerna [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj|ujo]] nun ne havas ajnan dosieron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:32, 20 apr. 2026 (UTC) == J-Pimp (songwriter) 2026 04 07 == {{Propono de forigo |artikolo = J-Pimp (songwriter) |kialo = Fuŝa artikolo, metita de anonimulo: nur unu frazo, alilingva titolo, nur unu referenco, kiu fakte ne referencas la tekston kaj nur mencias kanton, kaj manko de alilingva artikolo; ĝi ne ekzistas eĉ en la angla, inter pli ol 7 milionoj ne estas loko por tio. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:14, 26 mar. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 2 aprilo 2026 9:36 |forigita = jes |kialo de rezulto = Kvar poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:22, 7 apr. 2026 (UTC) }} {{por}} La teksto estas orfa, estas kvante tute malsufiĉa ĝermeto de nur unu frazo, la titolo ("songvvriter") estas fuŝa, la sola referenco pruvas nur ke iam ajn ekzistis unusola rep-muzikaĵo, ĝi ne pruvas iun biografian aserton (da kiuj ekzistas nur vera nomo, asertita naskiĝdato kaj -loko), kaj krome alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo akuzas la anonima(j) konto(j)n pri transvikia spamado. Ĉio kune ne konvinkas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 06:37, 27 mar. 2026 (UTC) {{por}} Mi konsentas kun Aidas. Dubinda [[Vikipedio:Menciindeco|menciindeco]]. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 20:11, 5 apr. 2026 (UTC) {{por}} Kio estas eble ioma perforto konrraŭ la mizera ĝermeto, estas ke nun jam ĝi ne ligiĝas al vikidatuma ero - mi pensas ke kiam mi unuafoje ĵetis rapidan rigardon al ĝi fine de marto, ĝi ankoraŭ havis - tio '''estus''' fuŝa ago de iuj akuzaj "alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo" se temus pri valora teksto, sed pri tiu ĉi eĉ ne meritas provi eltrovi kie povus esti malaperinta la vikidatuma ero. Mi same pledas por forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:48, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Falsaj kuracistoj en Finnlando]] - 2026 4 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Falsaj kuracistoj en Finnlando |kialo = Ŝajnas persona kreaĵo. Estas nek referencoj nek alilingvaj ekvivalentoj. Ankaŭ ne estas klara temfadeno: ĉu temas pri sendiplomaj kuracistoj, ĉu pri tio en Finnlando, ĉu pri la kazo de Esa Laiho. Temas pri nia konata finna amiko kun kiu maleblas interkonsenti por plibonigo de iliaj kreaĵoj, kaj krome li de tempo al tempo kreas novan avataron. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:43, 7 apr. 2026 (UTC) |tempo = mardo 14 aprilo 2026 22:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = ses poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:48, 26 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Estas falsaj profesiuloj preskaŭ ĉie. La artikolo ne indikas kial ĝi meritas apartan artikolon. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 00:54, 11 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi konsentas kun ĉi tiu forigo. Ankaŭ ne estas kategorioj aŭ io ajn montrata en la artikolo. Mi ĵuste antaŭeniris kaj etikedis la artikolon, kaj ankaŭ informis la aŭtoron. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:36, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: nesufiĉe menciinda. Eble movebla al [[Falsa kuracisto]] kaj plibonigebla, kvankam mi ne trovas la temon ĉe WikiData. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:12, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: vere persona teksta kreaĵo, sen iuj referencoj, tute ne kontrolebla ĉu fikcio, ĉu fabelo, kaj kun tre dubinda temo pri enciklopedio. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:39, 25 apr. 2026 (UTC) : {{por}} forigo: Ŝajne pri la imagebla ĝenerala koncepto [[Falsa kuracisto]] (False Physician, Faux médecin, Médico falso, Falscher Arzt / ärztlicher Hochstapler ktp) vere en neniu branĉo de vikipedio antaŭvidatas aparta artikolo, sed ĉiukaze pri nuance alia, sed tre proksima temo estas la teksto [[ĉarlatano]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 26 apr. 2026 (UTC) == Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio - 2026 04 19 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio |kialo = Ĝi estas malplena. |subskribo = [[Uzanto:Fine Style 9634|Fine Style 9634]] ([[Uzanto-Diskuto:Fine Style 9634|diskuto]]) 10:18, 12 apr. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 19 aprilo 2026 10:53 |forigita = jes |kialo de rezulto = 5 poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:57, 19 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Mi vidis, ke vi [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Ŝablono:Krimo_en_Okcidenta_Aŭstralio&oldid=9351504 movis ĉi tiun ŝablonon] al [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]] kiu indikas misliterumon (celis "''Aŭstralio''", skribis "''Okcidenta Aŭstralio''"). Mi diras jes/por al ĉi tiu forigo, aŭ se mi eraris, atendu ĝis vi respondos al ĉi tio. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:44, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda ([[VP:R3|R3]]). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 13:04, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda, estu [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:05, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi hieraŭ revenis el dusemajna ferio, kaj nun unuafoje reestas sur tiu ĉi paĝo. Tial mi kiel unua ago ĉi tie ĵus forigas la post movo ne utilan malnovan titolon "Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio". Tion oni fakte povintus fari ankaŭ kun malpli longa atendotempo ol plena semajno, konsentite. Sed semajno ĉiukaze tre rapide pasas. Mi ankoraŭ esperas ke la navigila ŝablono uziĝos en pli da paĝoj ol tiu ununura - navigilo kiu celas kunligi plurajn paĝojn sed entute nur estas unu orfa paĝo el krome neekzista serio estas sensenca. Sed kompreneble, unu nova paĝo estas la unua kaj aliaj povas naskiĝi post kelkaj tagoj aŭ semajno. Kaj mi alvokas ke se la temaro maturiĝas, la esperanta navigilo fine estu en Esperanto - do estu "Okcidenta Australio", ne iu fremda mallongigo "VVA", ktp. Sed tio estas facila adapto, fari plurajn tekstojn pri la temaro estas unua paŝo kaj estas pli granda laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:00, 19 apr. 2026 (UTC) ==Denove [[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Hieraŭ la verkinto [[Uzanto:Claudio Pistilli]] mesaĝis aparte al mi kaj al [[Uzanto:Kani]] kun teksto, kiun li prezentas kiel leteron de ''Luz Espírita'' (eldoninto de la fonto kiun li tradukis) permesanta uzon de la artikolo. Mi kaj en mia diskutpaĝo ankaŭ [[Uzanto:Taylor 49]] respondis pli-malpli same, ke ili faru la normalan procedon, t.e. metu permesilon publike sur sian retejon aŭ sendu ĝin al la tiucela retadreso. Samtempe Kani respondis ke estas tute bone jam remeti la tekston. Al mi Claudio Pistilli tuj koleriĝis, ne faris la normalan procedon, sed tuj remetis grandan parton de la artikolo. Mi pensas ke ĉi tiu agado estas maldeca kaj estas kialoj suspekti ke la permeso estas falsa. Ni scias pri la permeso nur tra Claudio Pistilli mem. Kaj antaŭ nelonge li markis amason da dosieroj kiel proprajn kvankam ili ne estis propraj, kaj poste markis ilin kiel pli ol centjarajn kvankam li ne kontrolis ĉu ili estas pli ol centjaraj, do lia kompreno de aŭtorrajtaj aferoj klare ne estas fidinda. Krome, se la rajtoposedantoj vere konsentas al la uzado, devus ne esti malfacile ke ili publikigu rajtigilon sur sia retejo. Do mi taksas suspektige, ke anstataŭ fari tiun facilan paŝon, Claudio Pistilli koleregas kvazaŭ tiu postulo malebligas uzadon de la materialo. Do mi pensas ke ni devus provizore forigi la kopirajtan materialon kaj restarigi la version de Kani. Se poste montriĝos ke la permeso estas vera, ni tiam kompreneble allasos la artikolon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:09, 19 apr. 2026 (UTC) : {{forte por}} tujforigo de la disputebla materialo (subpremo de historio). Se sufiĉa permeso aperos, tiam malforigo pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:13, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi rekomendis: kontakti kun Arbarulo, meti la referencon kune kun permeso de la aŭtoro, kion mi vidis en pluraj artikoloj, kaj peti ke oni metu la indikon pri libera permeso en la retejo. Sed ne ĉiuj scipovas fari ĉion. Kaj mi komprenas koleron, ĉar mi foje klopodis publikigi kovrilpaĝojn kaj fotojn kun rekta permeso (foje eĉ kun peto) de la rajtoposedanto kaj la vikia sistemo malpermesis. Foje la proceduro estas komplika por tiuj kiuj ne regegas la teknologian anglan lingvon kaj la vikian burokration. Kaj tre ofte la anglalingva versio publikigas bildojn kiuj estas malpermesitaj al aliaj lingvoj. Mi konsideras maldeca la suspekton, ke "la permeso estas falsa", sen pruvoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:28, 19 apr. 2026 (UTC) ::::{{re|Kani}} "kion mi vidis en pluraj artikoloj" - mi scivolas pri tio. Ĉu vi povas montri ekzemplojn? ::::Mi klarigu ke Claudio Pistilli ne devus fari ion ajn mem. Nur la rajtposedantoj devus afiŝi permesilon, kaj se ili havas teknikan kapablon enretigi tutan enciklopedion, mi malkredas, ke ili ne kapablas afiŝi permesilon (haveblan en la portugala, la itala kaj ankaŭ en Esperanto). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:10, 19 apr. 2026 (UTC) :::::"Ĉu vi povas montri ekzemplojn?" Ne, mi parolas laŭ memoro. Se vi kredas, bone; se vi ne kredas, ankaŭ bone. Mi preferas dediĉi miajn energiojn alimaniere. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:13, 19 apr. 2026 (UTC) ::::::Salutojn, amikoj, mi deklaras ke se oni ne fidas je la permeso de la aŭtoro pri la rajtokoncedo, bonvolu konfirmi kun la retadreso contato@luzespirita.org.br pri la permeso. Krom tio mi havas la ciferecan dokumenton kiun mi publikigis en la diskuto de la artikolo. Altestime, [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:04, 20 apr. 2026 (UTC) :::::::Do, principe tute formale Arbarulo kaj Taylor pravas: necesas retpoŝta letero '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'', por tie permesi la uzon de la teksto laŭ licenco de [[krea komunaĵo]] (Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0) aŭ kiel [[publika havaĵo]] (PD) - plej bone kopie ankaŭ al iu administranto de la esperanta vikipedio, ekzemple Kani (se Claudio jam havas ties retpoŝtan adreson). Do eblas nur peti la brazilanojn pri tiu paŝo. Se oni nur prezentas retpoŝtan leteron, kiun oni mem ricevis de la permesanta asocio, restas la risko, ke iu kritikulo povus pridubi ĉu la permesa letero estas aŭtent(ik)a. Kvankam, se en Brazilo momente neniu respondas, oni povus ankaŭ provi pludirekti la de luzespirita ricevitan retpoŝtan leteron senŝanĝe al ''permissions-eo@wikimedia.org'', kun risko ke la homoj tie eble ne akceptos la kromvojon. Sed povas ankaŭ funkcii. Ĉio estas iom kompliketa, ne pro ni aŭ pro Arbarulo, sed pro la ĝeneralaj reguloj de la interlingva Vikipedio. Sed ni povas, mi pensas, facile permesi al ni, toleri atendotempon de kvar semajnoj, ĝis la "permesa etikedo" de wikimedia.org estos, kaj baze de la mesaĝo prezentita de Claudio toleri la vastigitan tekston jam ĝis tiam, KROM kompreneble se iu el luzespirita.org.br jam protestus al iu el ni pri kopirajta perforto, kio tamen estas plej malverŝajna konsiderante la temon kaj ankaŭ la mesaĝon prezentita de Claudio. Tamen, se ene de la de ni interkonsentebla limdato (mi nur arbitre ĵus proponis vastan limon de kvar semajnoj, ĉar tio malpliigas la streson kompare al nur unu aŭ du semajnoj) nenio klariĝas, ni devos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026 kiam Kani draste reduktis la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:01, 21 apr. 2026 (UTC) ::::::{{re|Claudio Pistilli}} Tiu temo nun longege pendas, sed mi entute ne scias ĉu vi, Claudio, rimarkis la diskuton ĉi tie. Ĉu vi intertempe ankoraŭ ion faris aŭ pretus rekontakti kun la brazilanoj pri peto sendi retpoŝtan leteron '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'' kun permeso pri uzo de la teksto laŭ CC 4.0 (aŭ peto pri publikigo de tiu permeso en ilia retejo mem)??? Se vi diros al ni ke vi ne pretis kaj ne pretos fari tiun peton, ĉar vi sentas ke la duafoja petado ĉe ili ŝajnas al vi tro idiota, tiam ni scias kiel estas - sed tiam necesos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:35, 9 jun. 2026 (UTC) :::::::Mi ne povas kredi ke mi ricevis permeson (kaj mi havas la e-mail) por traduki la artikolon kaj vi ne akceptas. Kion faru. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 19:56, 9 jun. 2026 (UTC) ::::::::{{re|Claudio Pistilli}} Ne vi bezonas havi la permeson, ne Kani aŭ Arbarulo, sed ĝi devas esti ĉe la retadreso permissions-eo@wikimedia.org. Se vi certas ke vi ne povos peti la brazilanojn mem sendi la permesan leteron al la retadreso permissions-eo@wikimedia.org, vi povas plugvidi la originan sendaĵon tien, kun risko ke tio ne sufiĉos por la neesperantistoj kiuj ricevas retleterojn senditajn al permissions-eo@wikimedia.org. Ĉar fakte Arbarulo plene pravis la 19-an de aprilo skribi "Nur la rajtposedantoj devus afiŝi permesilon". Claudio, vi povas koleri pri la neesperantistoj kiuj plenumas la vikipediajn regulojn aŭ povas ne koleri, sed ni ĉiuj scias ke ili estas. Kaj iĝas tute groteske se ni dum kvaronjaro ne sukcesas fini tiun kazon. Do necesas fari ultimaton. Se post plia semajno (do ekzakte du monatojn post kiam Arbarulo reafiŝis la temon ĉi-tie la 19-an de aprilo) ne estos respondo de permissions-eo@wikimedia.org pri akcepto de la permesa letero, la teksto devos reiri al la stato de inter la 6-a kaj 16-a de aprilo. Kaj krome mi dirus, ke el la bildoj nur tiu pri Maurice Lachâtre rilatas al la teksto, kaj teorie la bildo "[[:dosiero:Akvarelo pri la Aŭtodafeo de Barcelono, 9-an de oktobro 1861.png|Akvarelo pri la Aŭtodafeo de Barcelono, 9-an de oktobro 1861.png]]", '''se''' estos pruvo ke ĝi konvinkeble fariĝis antaŭ 1926, do estas pruvite pli aĝa ol 100 jarojn. Tiu pruvo ĝis nun mankas: ni ne devas juĝi la bildon nun en la esperanta vikio mem, povas plumovi ĝin al la vikimedia komunejo kaj sekve forigi ĝin ĉi tie, kaj tiam povas atendi ĉu la administrantoj en la komunejo akceptos la bildon kun nura aserto ke vi, aŭ iu, suspektas ke la bildo pli aĝas ol 100 jarojn, ĉar ĝi montras scenon de 1861. Laŭ ĉiuj spertoj la bildo ne longe restos en la komunejo. Pli bone estus pruvi la statuson ĉi tie, kaj tamen malrekomendi pluŝovon al la komunejo. Taylor pravas, ke pli pura (sed ankaŭ pli brutala) vojo estintus dekomence malebligi ĉian vastigon preter la reduktita versio de inter la 6-a kaj 16-a de aprilo, kun kaŝo de la redaktohistorio antaŭa, kaj kun promesa noto "Se sufiĉa permeso aperos, tiam malforigo pripenseblos". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:53, 12 jun. 2026 (UTC) :::::::::Mi leteris al la eldonistoj por ke ili sendu mesaĝon al vi, al la Torkemado/Arbarulo kaj kiu ajn povas interesi. Ni nur devas atendi ke ili respondu. Sed, fakte, kion mi deziras, tio estas kontribui kaj ne kvereli. La kontribuantoj , anstataŭ plendi kaj kritiki, volas diskuti pri situacio kiun mi konsideras solvita. Mi akceptas ke vi ambaŭ bonvolu forigi ls bildon, forigu la artikolon, kaj ni anstataŭ interbatali interne, ni kunigu niajn fortojn, kaj plibonigu nian Esperantan Vikipedion. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:50, 12 jun. 2026 (UTC) == [[Trinnaphop Thongchay]] == {{Propono de forigo |artikolo = Trinnaphop Thongchay |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) |tempo = lundo 4 majo 2026 12:16 |forigita = jes |kialo de rezulto = la forigon faris LiMr je 2026-05-28 }} :{{kom}}Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) ==[[Artefarita planedo]]== Bonvolu atenti kaj opinii pri la proponoj forigi tiun artikolon kaj reuzi la titolon por alia koncepto ĉe [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj#Artefaritaj planedoj]] kaj [[Uzanto-Diskuto:Piotrus]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:51, 9 maj. 2026 (UTC) ==Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de [[Meduzo]]== Ĉiuj malnovaj versioj de [[Meduzo]] enhavas kopion de artikolo el ''Kontakto'', kiu almenaŭ laŭ mia scio ne permesas kopiadon. Siatempe (en 2009!) Yekrats dubis pri tio, sed ŝajne neniu reagis ĝis nun. Mi anstataŭigis per pli detala teksto el la angla vikipedio kaj petas kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:40, 14 maj. 2026 (UTC) :En la malnovaj versioj de [[Meduzo]] mi trovis referencon "kontakto 1996 4", kio estas tre magra referenco, sed mi ĝis nun tute ne trovis la dubon el 2009 de Yekrats. Kie vi trovis ĝin, Arbarulo? Tamen per la indiko "kontakto 1996 4" mi traserĉis miajn kestojn de malnovaj revuoj kaj efektive trovis la tekston de [[Robert Roze]], en paĝo 15 de [[revuo Kontakto]] n-ro 154 (1996:4), kaj vere la vortoj de "aperintaj antaŭ 700" ... ĝis "sian urtikecan povon" estas laŭvorte retajpitaj el la Kontakto-teksto. Do mi per papera komparo povas konfirmi la rompon de kopirajto, kaj sekve {{por|subtenas}} kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. Tamen: la informo pri la esperantlingva artikolo nepre ne komplete forviŝiĝu. Ĝi estas eble la sola esperantlingva biologia artikolo pri meduzoj. Ĝi povus resti sub iu ĉapitrotitolo kiel "Literaturo", krom ke iu trovas rete atingeblan kopion de tiu paĝo, tiam ĝi ankaŭ povas listiĝi sub "Eksteraj ligiloj". Krome la teksto de Arbarulo nun donas la impreson, ke ni kolektive nun devas prepariĝi al granda fokuso de paĝokreoj pri meduzoj kaj marbiologio. Eble tion simple necesas fari, kvankam en miaj privataj pensoj nun meduzoj ne ludas gravan rolon, kaj mi ne dirus ke la temo de meduzoj estus mia prioritato de zorgoj. Sed mi aparte en la referencoj ne komprenas je kiu kriterio Arbarulo metas siajn ruĝajn ligilojn: Kial la anglalingva faka gazeto ''[[Marine Biology]]'' havas ruĝan ligilon kaj la same anglalingva faka gazeto ''Aquatic Invasions'' ne havas? Pri ambaŭ mi trovas vikidatuman eron (pri Aquatic Invasions la kodo estas Q15762300). Kial fari diferencon? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:39, 18 maj. 2026 (UTC) ::Mi pensas ke listigi la artikolon en sekcio "Literaturo" estas saĝa ideo, kaj se vi faros tion mi dankos. Mi ne povis fari ĝin mem ĉar mi sciis nek la aŭtoron kaj la titolon. ::Pri la prioritateco de pliaj artikoloj rilataj al meduzoj ĉiu juĝu por si mem. Mi ne intencas devigi iun al tio kaj se iu tamen sentas devon, tio ne estas mia afero. ''Marine Biology'' evidente havas pli ĝeneralan temon ol ''Aquatic Invasions'' kaj ĝia menciindeco estas pli certa, tamen ankaŭ ''Aquatic Invasions'' kredeble estas menciinda, kaj se vi volas ĝin ruĝa ĝi povas esti ruĝa. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:25, 18 maj. 2026 (UTC) ::La komento de Yekrats troviĝas en [[Diskuto:Meduzo]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:28, 18 maj. 2026 (UTC) :::{{farite}} Ĉapitro "Literaturo" kreita kaj la Kontakto-artikolo menciita tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:09, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Yunus Emre Demir]] - 2026 5 18 == {{Propono de forigo |artikolo = Yunus Emre Demir |kialo = Senenhava, fuŝa artikolo. Ŝajnas mempropagando. Unua referenco estas falsa, la aliaj estas propraj. La artikolo ekzistas en neniu alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:35, 16 maj. 2026 (UTC) |tempo = tujtuje |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu pora.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 18 maj. 2026 (UTC) }} {{por}} La tuta enhavo estas "Mi havas turkan nomon kaj rilatas al cifereca enhavo." Tio estas praktike NULA enhavo. Certe estas mempropagando, kaj eĉ ne bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:06, 18 maj. 2026 (UTC) == [[Mumio de Maunula]] 2026 5 25 == {{Propono de forigo |artikolo = mumio de Maunula |kialo = Dubindas, almenaŭ diskutindas, ĉu la sensacia, klaĉgazeta temo estas konvena por enciklopedio - se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:53, 18 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 25 majo 2026 10:55 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube, je du poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) }} La temo estas de la konata finna kolego, kies forbaro ankoraŭ formale validas, kvankam jam ne plu aplikiĝas aŭtomataj buĉoj de ĉiuj liaj novaj salutnomoj - ĉiukaze daŭre eblas rapidaj forigoj de tekstoj aŭ salutnomoj, se iu kontraŭregula redaktado okazas. Sed tio ne estas la fokuso ĉi tie. La tre stranga temo toleratas en la finna kaj angla vikipedioj. Aliaj vikipediaj branĉoj ŝajne ne havis diskutojn pri ebla ekzisto de la temo, nur mankas intereso pri paĝokreo. Ni povus pripensi same toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:03, 18 maj. 2026 (UTC) :{{por}} Krome la konata finna kolego insiste kreas amason da artikoloj sen iu ajn referenco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:43, 18 maj. 2026 (UTC) ::{{farite}} Mi antaŭ sajmajno skribis "ni povus pripensi toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj" - Do necesas konstati: neniu ajn voĉdonis subtene al la teksto, du voĉdonis klare por forigo, kaj daŭre ankaŭ post semajno ne eblis noti eĉ unu fidindan referencon. -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi nun pro la ŝerco de sorto loĝas en Suomio, kaj mi povas atesti ke tiu ĉi ulo iĝis kvazaŭ memeo en loka medio kaj kaŭzis signifan polemikon. Nun estas tiu ĉi artikolo en la angla vikipedio aldone al la suoma, do eblas preni fontojn de ĝi, se necesas.--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 17:22, 25 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Mi bedaŭras ke vi venis duontagon tro malfrue, kaj en tiu ĉi escepta kazo la temo vere fermiĝis post semajno plus malmultaj horoj (ofte temoj pendas multe pli longan tempon nedecidite, tion ĉiuj scias). Do se vi volas redakti la temon ĝis bona nivelo kaj volas aldoni referencojn el la angla (aŭ el la finna) teksto, ene de realisma tempo - ni diru en plia semajno, ĝis la 3-a de junio (ankaŭ povas esti la 4-a aŭ 5-a), tiam mi pretas malforigi la tekston kaj ni lasos al ĝi ankoraŭ ŝancon. Sed se ĝi restas kiel ĝi estis nun, tiam la voĉdonoj validos kaj ĝi restos "vikipedia mumio, entombigita". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:49, 25 maj. 2026 (UTC) ::Estas iom strange, ĉar mi povus veti ke tiu ĉi temo aperis je la 25-a de majo, kaj mi ne vidis ĝin antaŭe. Nu, mi ne tre ofte kontrolas ĉi-paĝon, do povas esti ke mi ne rimarkis. Okej, mi povas reverki la artikolon laŭ la angla (je mia honto mi ankoraŭ ne sufiĉe regas la suoman por sencoplene traduki de ĝi). [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 10:32, 26 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Faru tion, se vi volas. Kiel mi skribis, mi povus ankoraŭ malforigi la antaŭan tekston kaj vi povus redakti de ĝi, se vi povas fari tion ene de semajno, sed la teksto ne estis lingve bona. Tial se vi tute nove faras tekston surbaze de la angla teksto, estas probable eĉ pli saĝa vojo fari tiel. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:02, 30 maj. 2026 (UTC) ::Okej, mi faris. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 19:37, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Abitura ekzameno en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Abitura ekzameno en Finnlando |kialo = Nova fuŝa artikolo de sama fuŝulo |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) |tempo = mardo 26 majo 2026 10:18 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa. [[Uzanto:Kani|kani]] 19:39, 25 maj. 2026 }} :{{kom}} Teorie eblus plibonigi la artikolon, komencante per la fuŝa titolo ("abitura" ne ekzistas en Esperanto), sekvante pro manko de internaj aŭ eksteraj ligiloj, referencoj, kategorioj, estas persona kreaĵo ktp. Tiu ulo insiste kreas artikolojn, kiuj celas laborigi patrolantojn. Ekzemple tiu ĉi restos orfa kaj kun dubinda enciklopedieco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Nu, la titolo ne estus granda problemo ... senprobleme eblus ŝovi ĝin al la PIV-a adjektivo [https://vortaro.net/#abiturienta_kd abiturienta]. Kaj ĝustas ke ankaŭ la aliaj kritikoj validas - eĉ ne estas intervikia ligilo al alilingvaj tekstoj pri la sama temo: tion mi ĵus aldonis al finna teksto "Ylioppilastutkinto Suomessa", ankaŭ havebla angle kaj france. Ke kategorioj mankas, estas simpla malmatura fuŝo, sed ke mankas eksteraj ligiloj kaj fidindaj referencoj, kaj restas forta suspekto ke la tuta teksto estas persona noto de opinio, "originala elpensaĵo" restas forta minuso. Kaj kompreneble ĝi devas havi ankaŭ la kritikan ŝablonon {{ŝ|orfa}}. Rezulte, se neniu miraklo okazas kaj iu uzanto ene de semajno helpe de la finna, angla kaj franca teksto objektivigas la subjektivan kreaĵon, mi vere {{por|subtenas}} la forigon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:17, 19 maj. 2026 (UTC) :: Kvankam mi jam tro malfruas, mi volas ankoraŭ aldoni mian voĉon {{por|por}} forigo de la teksto - mi vidis ĝin kiam ĝi ankoraŭ estis. Kaj ĉiuj mankoj de la teksto, jam menciitaj, vere elstaris ankaŭ kiam mi vidis la tekston. Kompreneble eblas havi la opinion "mia tasko estas nur ekkomenci temon, la tutaj enhavaj kaj teknikaj aldonoj necesaj, kun referencoj kaj eksteraj ligiloj, povas esti farataj de «la aliaj»", sed ĉar «la aliaj» ĉi tie estas nur malpleno da homoj, tiu espero ne ĉiam plenumiĝas. Ĉi tie ĝi ne plenumiĝis, kvankam eĉ estis alvoko al ĉiuj ĉi tie, ke bonvenus se iu homo (la mortinto de ka teksto aŭ alia uzanto) aldonus ĉiujn mankajn erojn. Mi volas konsideri min voĉdonanto por forigo de la teksto en tiu formo en kiu ĝi estis ĝis la forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:58, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Junior Seydini]] = Thaphatsanaphop Thongchay == {{Propono de forigo |artikolo = Junior Seydini |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 28 majo 2026 20:48 |forigita =jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 31 maj. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie. Ni jam ĵus forigis similan artikolon kun nomo tre simila al la nuna artikola nomo Thaphatsanaphop Thongchay - Trinnaphop Thongchay.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) ::Hm, kompreneble tiaj tekstoj pri aktoroj kaj kantistoj estas ĉiam iom konatigaj, do iusence eblas konsideri ilin reklamaj. Sed mi vere ne scias ĉu la homo efektive estus "tajlanda famulo" - ni ne havas tajlandan e-lingvan vikipediiston kiu povus konfirmi aŭ malkonfirmi tion, kaj ke li estus "internacia modelo" - mi ne dubas ke li loke povas labori kiel modelo, kaj se li intertempe studas en Tajvano ankaŭ povas kromlabori tie, sed nomi laborojn en la landoj de naskiĝo kaj nuna studado "internacia" kariero estus pompa misgvido kaj fanfaronado, kaj pri vera "internacia" kariero mankas konvinka internacia referenco: La teksto nomas [https://vogue.co.th/article/thai-models-runway-spring-summer-2023 tiun referencon pri laborado en Parizo kaj Los-Anĝeleso en 2023], kun noto ke la reteja ligilo estas de 2026-05-21, sed en 2026-05-27, apenaŭ semajnon pli poste, la ligilo ne plu haveblas, ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph - tiu "referenco" estas plej suspektiga kaj ne estas valida pruvo. Kaj aktoro, kiu eĉ ne estas en la datumbazo [[IMDb]] (estis jam tekstoj pri aliaj aktoroj, kie sole paĝo en la datumbazo IMDb ne konsideriĝis sufiĉa al ni por pravigi "menciindecon")??? Ankaŭ la [https://www.tunecore.com/artists/junior-seydini-independent-release dua ligilo] nur informas ''"looks like this page is lost"'', ankaŭ tie ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph. Se vikipedia paĝo kiu estis nur kreita en 2026-05-21, antaŭ eĉ ne semajno, havas '''nur fuŝajn referencojn''', kaj neniu el ĝi eĉ en iu ajn arkivigo spureblas ses tagojn poste, tio detruas '''ĉiun''' fidon pri kredindeco. Sekve - {{forte por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) :PS: Cetere - tute flanke la teksto memorigas pri tio ke estas entute 76 [[Provincoj de Tajlando]], sed ĝis nun ni nur sukcesas havi esperantlingvajn tekstojn pri 28 - do pri '''du trionoj''', 48 provincoj ankoraŭ mankas ĉia esperanta vikipedia paĝo. Tio estas granda manko, konsiderante ke pri aliaj landoj ni havas ĉiujn provincojn kaj distriktojn, ofte ĉiujn komunumojn/municipojn kaj estas uzantoj kiuj energie faras tekstojn pri unuopaj vilaĝoj kaj komunumopartoj. Mi mem faris 26 el la nun 28 e-lingvaj tekstoj en lasta novembro, plus la ĝeneralan paĝon [[Provincoj de Tajlando]], sed pri la restaj du trionoj mi ne havas laborforton. Tiuj restas por aliaj esperantistoj!! Kaj plie kalkulante, tiuj 76 provincoj kompreneble havas 76 ĉefurbojn, sed ĝis nun ni nur havas entute 17 esperantlingvajn paĝojn pri tajlandaj urboj - tie do mankas multe pli da tekstoj (mi ne kontrolis ĉiujn 17 tekstojn, sed almenaŭ [[Hatjaj]] kaj [[Pak Kret]] ne estas provincaj ĉefurboj, ankaŭ Bankoko kaj Pataja kun specialaj statusoj ne, tial mankas pli ol 60 paĝoj se oni tute ne konsideras urbojn ekster la provincaj ĉefurboj). Pri Tajlando do esperanto-vikipedie do atendas multe da laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Rikard Djegadut]] == {{Propono de forigo |artikolo = Rikard Djegadut |kialo = Ĝermeto de dubinda enciklopedieco. Nur ĝenerala agado, neniu preciza atingo, verko, ktp. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:15, 25 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 1 junio 2026 20:57 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:11, 3 jun. 2026 (UTC) }} Fakte tre malmulta enhavo: nur 2 frazetoj, eĉ sen informkesto, do {{ŝ|ĝermeto|Indonezio}}, kaj neniu ajn artikolo kiu ligus al la teksto, nur [[VP:FA]], do {{ŝ|orfa|Azio}}. Kaj mi eĉ ne rigardis la du eblajn referencojn kaj ne ekhavis al mi opinion pri la menciindeco. Al mi la sola malmulteco de materialo sufiĉas por subteni ĝian forigon. Do {{por}} forigo. Ke pri pli detalaj administraj unuoj sub la provinco ŝajne ne estas esperantaj tekstoj ne estas la kulpo de la farinto, sed la kategorio "Indonezio" ankaŭ estas tre magra - kvankam meti la paĝon en kategorion "indonezianoj" ne estus problemo, kaj ankaŭ malfermi propran novan kategorion "indoneziaj ĵurnalistoj" nur por tiu teksto eblus - sed nur se ĝi restos. De la provinco [[Orientaj sudorientaj insuloj]], kiu evidente nur konsistas el insuloj, pri kvar insuloj, [[Floreso]], [[Sumbo]], [[Timoro]] kaj [[Komodo]] estas e-lingvaj tekstoj, nur pri la pli etaj ne. Se nur eblus scii kie la menciita loko estas... Momenton, tio kion la supozebla neesperantisto ĉi-tie senreference nomis "okcidenta Manggarajo", estas indonezie la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'', sen esperanta teksto, sed klaras ke ĝi estas la okcidenta parto de la insulo [[Floreso]]. Eĉ eblus konsideri ĉu aparte krei e-lingvan tekston nur pri la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'' - sed nur se la teksto restos. Sed por restigi la tekston necesus, ke iu e-isto unue konvinkus nin pri menciindeco de la homo, kaj due iu (eble alia e-isto) vastigus la tekston al almenaŭ tri frazoj, kun informkesto, kun ĝustaj kategorioj. Mi nun ne povas vidi tion, do for, se ne aperos kaj konvinkos argumentoj tre defendaj al la teksto.[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 27 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:24, 1 jun. 2026 (UTC) == [[N. Robert Branch]] == {{Propono de forigo |artikolo = N. Robert Branch |kialo = Mi ne 100%-e certas ke la artikolo estas forigenda, sed ĝi ŝajnas al mi sufiĉe suspektinda por meriti diskuton. La temo ŝajnas menciinda, almenaŭ laŭ niaj normoj. La enhavo aspektas tute propagande. Ĝi enhavas almenaŭ unu vere nekredeblan aserton ke "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto"; mi ne kontrolis ĉu estas aliaj falsaĵoj. La referencoj estas malbone kopiitaj el la angla sen retligiloj. Mi suspektas ke iu artefarita ilo intervenis, precipe ĉar la afero pri "Esperanta Ekonomikisto" estas tiel stranga falsaĵo, kian mi ne atendus de homo. La sama uzanto faris similajn artikolojn en la angla kaj la kataluna. |subskribo = [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:35, 27 maj. 2026 (UTC) |tempo = merkredo 3 junio 2026 2:16 |forigita = jes |kialo de rezulto = je 3 voĉoj por, 0 kontraŭ forigo [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:22, 11 jun. 2026 (UTC) }} La teksto estas certe farita aŭtomate, sed ni vere pli kaj pli impresiĝas, kiom saĝajn esperantajn frazojn aŭtomata tradukado intertempe produktas en 90 % de la frazoj: kompreneble restas 10 % da rubo, kiel "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto" aŭ "li akiris nacian gazetaron". Sed la asertoj enhave restas dubindaj. Interalie, ke pri lia dunganto ''[[British Journal of Economics]]'', evidente anglalingva, tute ne estas anglalingva vikipedia teksto kaj ankaŭ ne vikidatuma ero - kvankam, aliflanke, [https://britishecon.co.uk/ ekstera ligilo] pri tiu ĵurnalo almenaŭ haveblas. Ankaŭ pri dua dunganto, firmao "Astoria" el Austin (Teksaso) mi trovas nenion en la angla vikipedio kaj en vikidatumoj, sed pri tio mi eĉ per simpla guglo-serĉo per vortoj "Astoria cosmetics Austin" aŭ kombinitaj du el la vortoj trovas nenion - kvankam la citita artikolo [https://wdstudios.org/article/aHR0cHM6Ly9uYXRpb25hbHRpbWVzLmludGVybmFsL2N1c3RvbS9iRUJSQ0VwN1JVby1icmFuY2gtZXhpdHMtYXN0b3JpYQ ] supozigas ke la firmao Astoria en Austin ekzistus... ĉu povas esti ke oni en retejo wdstudios.org povus fari plene falsan artikolon? Sed se la artikolo ne estas falsa, kie estas retejo de tiu firmao?? En la angla vikipedio la teksto jam ekzistas ekde 6 semajnoj, kaj ŝajne neniu ĝis nun proponis ĝian forigon. Ke ĝi estis kreita de uzanto Stevejobessy kiu ankaŭ kreis la esperantan, katalunan kaj maltan tekstojn hieraŭ kaj hodiaŭ, ne estas problemo, sed ke estas preskaŭ ekskluzive tiu uzanto kiu plu redaktadas la anglan tekston, suspektigus min se mi estus anglalingva vikipediano... En la angla vikipedio devus esti pli da homoj, kiuj kredas ke iu temo entute ekzistas kaj pretas kontribueti. Mi pretus ekkredi la anglan tekston, se ekestus kaj restus anglaj tekstoj pri la temoj [[British Journal of Economics]] kaj [[Astoria (cosmetics)]]. Se tio daŭre ne estas kaj la pompaj asertoj restas tiom nekredindaj, mi estas {{por}} forigo. Kompromise ni povus vastigi nian tempon de enketado de semajno al monato. Tiam ni ankoraŭ povus sendi Arbarulon (se li pretas je tio) enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto - tiam probable pli klaros la anglaj asertoj post fino de tiu diskuto pri forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 27 maj. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Ĉu vi pretus, estante anglalingvano, enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto, kiel mi proponis la 27-an de majo. La duboj, kiujn vi prave havas pri la teksto de nura uzanto Stevejobessy, ankaŭ validas por la angla vikipedio. Se vi pretas elpaŝi en la angla vikipedio en la sekvaj du tagoj, mi pretas prokrasti decidon pri la esperanta teksto de Stevejobessy ĝis post monato, do je 27 junio, sed se ne mi proponas limdatan forigon je 3 junio. Cetere intertempe ankoraŭ aldoniĝis plia aŭtomata traduko de Stevejobessy en la nederlanda vikipedio - sed tio tute ne estas argumento. La samajn asertojn kopii kvinfoje ne igas ilin pli veraj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 1 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo, krom ke ni prokrastas la decidon, ĉar Arbarulo ankoraŭ enketas ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:23, 1 jun. 2026 (UTC) :::Mi ne pretas peti forigon en la angla vikipedio, ĉar la angla-vikipediaj reguloj kaj kutimoj pri forigado estas tro malsamaj de niaj. Ĉi tie mi proponis forigon pro reklameco, sed la reguloj de la angla vikipedio diras ke oni forigu reklamojn nur en la plej senesperaj okazoj ([[:en:WP:G11]]), kaj mi pensas ke ĉi tiu okazo ne estas tia. Eble ĝi ja estus forigita pro nemenciindeco, ĉar laŭ miaj impresoj la angla Vikipedio interpretas menciindecon tre strikte, sed laŭ niaj normoj ĝi certe estas menciinda. Sed se iu havas pli specifan enketon aŭ demandon, kiun anglalingvaj vikipediistoj povus helpi solvi, kaj volas ke mi transkomuniku la peton, mi pretas fari tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:39, 4 jun. 2026 (UTC) ::::{{komento}} Se ni lasas la temon tiel ĉi, tiam la kalkulo de voĉoj rezultas je 3 voĉoj por, 0 kontraŭ forigo. Mi pretas ankoraŭ atendi lastan tagon da pripenso, eble iu ankoraŭ havas ion por opinii, sed krome mi morgaŭ je sama horo forigos la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:07, 9 jun. 2026 (UTC) :::::Mi havas ankoraŭ malfortan argumenton '''kontraŭ''' forigo, nome eksteran referencon (profesian memprezenton) :::::* https://www.linkedin.com/in/branchrobert/ :::::kaj aliflanke tute neseriozan finon de la nederlanda vikipedia teksto, plian argumenton '''por''' forigo: :::::* "''In mei 2026 richtte Branch samen met een aantal muzikanten het Amerikaans-Canadese muziekproductiebedrijf WestBeats op. Onder leiding van Branch ontwikkelt de studio eigen Digital Audio Workstation-software. WestBeats streeft ernaar om in juni 2026 zijn eerste reeks singles uit te brengen''" ::::::Tio estas: "En majo 2026, Branch kune kun kelkaj muzikistoj starigis la uson-kanadan muzikproduktan kompanion WestBeats. Sub gvidado de Branch, la studio disvolvas sian propran programaron por Cifereca Aŭdio-Laborstacio. WestBeats strebas en junio 2026 publikigi sian unuan serion de unuopaĵoj." Tio ne kongruas kun la tre serioza prezento kiel ekonomikisto en la aliaj lingvoversioj... :::::[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:22, 9 jun. 2026 (UTC) :Mi nur volas memorigi, ke mi sciigis pri ĉi tiu artikolo pro suspekto de reklameco. La menciindeco ŝajnas esti nedubebla (laŭ niaj kriterioj), do pliaj pruvaj referencoj ne rilatas al la afero. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:02, 10 jun. 2026 (UTC) ::Nenio ekde du tagoj ŝanĝiĝis, do mi nun plenumas la decidon de '''[[tri pledoj por forigo kaj vere forigas la tekston]]'''. Sed kvankam ni konsentas pri la suspekto de reklameco, mi vere ne komprenas ke tio estus la sola minuso. La teksto prezentas tute nekredindajn asertojn, kaj "pruvas" tion per ridinde fuŝaj referencoj, kiuj en nul kazoj povas pruvi ion. Sed efektive, ne estu nia tasko zorgi pri proponoj por eblaj forigendaj artikoloj el la '''angla''' vikipedio. Estas tiom da anglalingvaj denaskuloj, ke ili facile povas mem zorgi pri iliaj dubaj kazoj. Tamen mi ne povas kompreni, ke vi kun tiom mizeraj pseŭdoreferencoj ne povus havi dubojn pri la menciindeco de homo en la esperanta vikio surbaze de tiu blufa esperanta teksto. Mi absolute ne dividas la juĝon, ke la mencindeco de la teksto estus "nedubebla laŭ niaj kriterioj". La tuta artikolo kreas '''gigantan dubon'''! Sed nun ĝi estas ĉiukaze for post minuto. Ne indas plu diskuti pri kadavro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:20, 11 jun. 2026 (UTC) == [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Villa delle Rose (Lago de Como) |kialo = Revenas malnova konatulo pri la Lago de Como kaj Lierna. Nun konata artikolo pri simpla vilao kiu estus interesa se historiaj aferoj estus konstateblaj, sed la referencoj ne konfirmas la asertojn. Eĉ la foto ne montras la vilaon mem. La artikolo ne ekzistas en la itala, sed nur en la ukraina, ĵus farita de anonimulo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 4 junio 2026 9:37 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 2 jun. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Konfirmas la fuŝecon tri artikoloj pri muelejoj de la sama aŭtoro sen ajna referenco aŭ alilingva korespondaĵo. Ili fakte estas nun nur ruinoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de la nekredinda teksto [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] kaj de la tri fuŝaj artikoloj menciataj: [[Muelejo de Casate]], [[Muelejo de Mugiasco]] kaj [[Mulino di Sornico]]. La farinto mem ekde la 27-a de majo jam estas globale forbarita el Vikipedio, do ne estas danĝero ke ankoraŭ pluraj simile fuŝaj tekstoj venos de tiu ĉi konto, sed tiuj kvar vere estas fuŝaĵoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:52, 30 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de ĉiuj kvar menciataj tekstoj, kiuj ĉiuj estas same ne kredindaj kaj de sama "longtempa abuzanto" (LTA). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:21, 1 jun. 2026 (UTC) == [[Katolikismo en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Katolikismo en Finnlando |kialo = Nova finna fuŝaĵo. La redakto konsistas el tri linioj. La unua enhavas fuŝan vorton "katolikanoj". La dua povus esti interesa se estus referenco (oni ne povas scii ĉu temas pri inventaĵo. La tria estus nur anonco de io kio okazos. Ĉu estus enciklopedia informo pri kvar katolikoj en Svedio, Danio aŭ Rusio? Kiel kutime, estus ni kiu devus serĉi allingvan korespondon. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:45, 31 maj. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 7 junio 2026 18:14 |forigita = ne |kialo de rezulto = 3 kontraŭ, 0 por, 0 duboj - vidu sube. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:35, 9 jun. 2026 (UTC) }} {{komento}} Prava plendo, kompreneble. Mi ankoraŭfoje investis la tempon kaj amplekse avertis la kreinton en [[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet#Katolikismo en Finnlando]]. Principe, kiel mi skribis tie, mi estus por teno de la teksto de tri frazoj kun ŝablono {{ŝ|ĝermo}} kaj kun intervikia ligiĝo, ĉar ĝi teknike utilas por malpliigi artikolajn orfojn. Sed mi vere subtenas ke ne 200-an fojon iu ne-finna esperanta administranto faras tiun agadon por la finna kolego, kiu tute povas kaj kapablas tion fari mem: en kreo [[Lilli Earl]] de antaŭhieraŭ li ankaŭ sukcese faris intervikian ligiĝon, do pruvis ke li povas fari tion, kvankam li iam konfesis ke li ne rajtas aktive redakti ion '''en''' vikidatumoj. '''Se''' li mem postliveras tiujn antaŭkondiĉojn de komencanta teksto, mi estus por teno de la teksto, se ne, {{por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:41, 1 jun. 2026 (UTC) : Mi ĵus vidis ke li jam ekagis pro mia averto, intervikie ligis la paĝon, ampleksigis la 3 frazojn al 5 (tiam ankaŭ eblas rezigni pri ŝablono "ĝermo", eblas meti, sed ne nepre) kaj aldonis 3 bazajn referencojn. Post tiu iometa ampleksigo, kiu certe ankoraŭ ne estas la maksimume ebla ampleksigo, mi jam estas kontraŭ forigo. Kaj mi esperas ke la uzanto aplikas la averton al ĉiuj novaj paĝokreoj. Se iuj paĝoj estas mankaj, proponi forigon estas konsekvenca ago kaj povas havi pozitivajn rezultojn... Do nun, {{kontraŭ}} forigo. Dankon, Kani. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 1 jun. 2026 (UTC) :: Efektive, post la nunaj plibonigetoj {{kontraŭ}} forigo. Estas bone ke la teksto jam ankaŭ ne estas artikola orfo plu, kaj kun la alilingvaj tekstoj ankaŭ devus esti eble ankoraŭ trovi iun foton... Sed tio estas normala situacio por artikolo kiu nur ekestis hieraŭ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:57, 1 jun. 2026 (UTC) :::PS: Mi ĵus povis enigi 2 fotojn kaj mapon, kaj la paĝo jam ekaspektas kiel normala artikolo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:13, 1 jun. 2026 (UTC) :Ĝi povas resti. Kiel fini la debaton?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:09, 3 jun. 2026 (UTC) ::{{kom}} Mi kalkulas la frazon de Kani "Ĝi povas resti" kiel voĉon kontraŭ forigo, kun mia voĉo ŝanĝita kontraŭ kaj tiu de Aidas same post la "plibonigetoj kontraŭ forigo". 3 voĉoj kontraŭ forigo, neniu (post la adaptoj) por, kaj neniu dubo plu. La teksto restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:33, 9 jun. 2026 (UTC) == [[Karim Tabti]] == {{Propono de forigo |artikolo = Karim Tabti |kialo = Pli ol forigopeton, mi havas seriozan dubon. La artikolo ŝajnas bone strukturita, sed temas pri 17-jarulo (eble ankoraŭ ne biografienda) kaj la referencoj estas nenio. Ne ekzistas korespondaĵo en itala aŭ alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:13, 3 jun. 2026 (UTC) |tempo = <s>10 junio 2026 9:42 h </s> plivastigita ĝis ĵaudo 11 junio 2026 21:00 h |forigita = ne |kialo de rezulto = du voĉoj kontraŭ forigo, neniu por, sed restas duboj, ĉe Kani kaj Goren, kaj fakte ankaŭ ĉe mi - do: "in dubio pro reo" dubokaze por la akuzato [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:13, 23 jun. 2026 (UTC) }} :Mi povis trovi nenion pri tiu ĉi ulo, kaj la nomo Karim Tabti ne estas tre rara. Ĉu eblas kontakti la aŭtoron? Se temas pri sinprezento, ĉu li almenaŭ estas esperantisto aktiva en la movado, eble en TEJO aŭ junulara sekcio de SAT? [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 12:57, 6 jun. 2026 (UTC) ::La aŭtoro estas anonimulo, kiu faris nur tiun kontribuon. Se temus pri esperantisto, oni dirus ion pri tio. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 8 jun. 2026 (UTC) La teksto je unua vido ŝajnas troglata, olea AI-laboraĵo, kun ridinda unua referenco "La sekva teksto prezentas enciklopedi-stilan biografion de Karim Tabti, kune kun klarigoj pri la font-bazo kaj la kriterioj de verifikebleco laŭ la normoj de Wikipedia." Do la unua referenco ekzakte alparolas nin ĉi tie per solena seriozeco, kiuj jes dubas ĉu iu tia homo "Karim Tabti" entute ekzistas. Malgraŭ la senespera pledo "ne forigu ĝin, ĝi plenumas la kriteriojn", groteske ĝi ĝuste NE plenumas iujn kondiĉojn pri referencoj "laŭ la normoj de Wikipedia": la "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja" pruvas ekzakte '''nenion'''. Sed se oni '''mem''' enketas per reta serĉilo (Junaj Socialistoj de Foggia, en loka lingvo: Giovani Socialisti di Foggia), tuj troveblas tuta fasko da konvinkaj referencoj: * https://playnews24.com/2026/06/09/karim-tabti-gs-psi-nessuna-festa-sulle-difficolta-della-citta-il-centrodestra-abbia-rispetto-delle-istituzioni/ * https://www.foggiatoday.it/tag/giovani-socialisti/ * https://www.civico93.it/giovani-socialisti-diu-capitanata-annunciata-la-costituzione-del-coordinamento-di-lucera/ * https://www.linkedin.com/in/karim-tabti/ Do. La temulo vere estas loke aktiva juna socialista politikisto, kaj ĉar la teksto mem estas esperantlingve senriproĉa, la problemo estas nur tiuj senesperige fuŝaj "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja". Ĉar kun aninmulo oni povas tre malbone komuniki, mi prefere proponus lasi la tekston, se iu esperanta uzanto povas ene de 2 tagoj enplekti tiujn aŭ iujn rete trovitajn referencojn en la krome konvinkan tekston (tio signifas vastigi la limdaton ĝis 2026-06-11 19 h UTK). Mi neniel komprenas, kial la por Foggia kaj Apulio plene negrava komunika lingvo Esperanto estus tiom grava, sed eble la anonimulo pensis ke li volis havi "testan balonon", antaŭ ol en dua paŝo elpaŝi per vikipedia artikolo en la itala lingvo. Do estos al ni, ĉu ni estos tiom bonkoraj kaj afablaj por mem ripari la eksterajn referencojn. Se jes, la eksteraj referencoj ŝajnas pruvi publikan intereson pri la junulo, kaj nur la fakto ke li estas 17-jara ne "senvalorigas lin". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:57, 9 jun. 2026 (UTC) Mi nun pli-malpli ĉion forĵetis, por kio mi ne trovis fidindajn retajn ekstervikipediajn referencojn, kaj metis tiujn referencojn. La retejo foggiatoday.it, kiun mi menciis hieraŭ, montriĝis teknike fuŝa, ekzemple ne estis arkivigebla, kaj estis superŝarĝita de reklamoj, ankaŭ la retejo https://www.foggiatoday.it/politica/karim-tabti-congresso-si-foggia.html pri kiu fakte temis. Ĝin mi do ne uzas, sed mi trovis bonan plian referencon https://federazionegiovanisocialisti.com/sedi/, kiun eblas senprobleme uzi. Sed la referencoj kiujn mi nun havas pruvas relative malmulton, de la origina teksto nun nur restis naŭ mallongaj frazoj, tio estos pli ol la minimumaj 3 por artikola ĝermo, sed ĉar ili vere estas tre magraj, mi tamen metis ŝablonon {{ŝ|ĝermo}}. Tiun koncizigitan kaj referencitan tekston ni povus lasi, sed nun la teksto estas tiom konciza, ke restas malmulta substanco: mi voĉdonas {{malforte kontraŭ}} forigo, sed volas almenaŭ ankoraŭ plian voĉon aŭ du. Tamen kompreneble ni tre atentu ne malŝpari tro multegan tempon je tiu tre flanka temo pri la provinco, konsiderante ke multaj esperantaj tekstoj pri tiu provinco aspektas kiel la paĝo [[Ascoli Satriano]]: teksto de nur unu frazo, ses vortoj, plus informkesto kun informoj de 2005, plene malaktuala kaj kun fuŝa ligilo [[San Potito]], sed aliflanke tre kritikende tute sen {{ŝ|ĝermo}} aŭ ĉi-tie la pli draste kritika {{ŝ|ĝermeto}}. Sed kompreneble ni ne forĵetu ĉiujn flankajn temojn kun rilatoj al la provinco, nur ĉar ni ankoraŭ ne sukcesis redakte vastigi la robotan kreaĵon de januaro 2006, kiun poste ekskluzive nur robotoj pluadaptis, kaj neniu ajn homo iam faris plej etan redaktan ampleksigon (nur unu homo en 2013 ŝanĝis bildon). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:12, 12 jun. 2026 (UTC) ::{{kontraŭ}} forigo, kvankam dubindas la Internacia menciindeco de ĉiu ekestanta juna loka politikisto. Sed la teksto estas bona kia ĝi estas nun, ankaŭ bonas ke nun estas nova teksto pri la itala partio de 2007. "in dubio pro reo" [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Ŝlomo Hofmeister]] == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝlomo Hofmeister |kialo = Fuŝega lingvaĵo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 08:34, 12 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 19 junio 2026 8:18 |forigita = ne |kialo de rezulto = post plibonigo: tri kontraŭ, Kani ne reesprimis sin, sed lia komence prava kritiko "fuŝa lingvaĵo" intertempe estas senbaza 10:09, 23 jun. 2026 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) }} :Mi riparis la plej elstarajn lingvofuŝojn - nun {{kontraŭ}} forigo. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:34, 12 jun. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La origina teksto estis lingve neakceptebla, sed post la poluro de Moldur ĝi estas tute bona. Kompreneble la teksto daŭre nur estas ĝermo, kiu tre profitus de pliampleksigo per tradukoj el la germana aŭ angla versioj, sed esti artikola ĝermo ne estas kialo por forigo. Dankon al Moldur, tiel ĉi ĝi sendube ne estas forigenda. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:18, 14 jun. 2026 (UTC) ::{{kontraŭ}} forigo nun. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:23, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Metodo Castiglioni]] == {{Propono de forigo |artikolo = Metodo Castiglioni |kialo = Pli ol forigopeton, mi montras mian dubon pri enciklopedieco. Temas denove pri Lierna, ĉe la Lago de Como, kaj la familio Castiglioni. La redakto sonas al mi kiel ia babilado, kvazaŭ seninforma. Denove ĝi ekzistas en hispana, sed ne en itala. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:26, 12 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 19 junio 2026 18:45 |forigita =jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:33, 20 jun. 2026 (UTC) }} {{por}} Ni jam vidis tiom da blovite grandigitaj, fakte senenhavaj, seninformaj paĝoj pri familio Castiglioni de Lierna, ke mi vere ne emas investi duonhoron por detale defendi kial, se ĉiuj antaŭaj tekstoj krom tiu pri la skulptisto [[Giannino Castiglioni]] estis senvaloraj, ankaŭ tiu ĉi teksto estus foriginda. Ĝi ne ŝajnas al mi enciklopedia. Punkto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:11, 14 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Luca Bestetti]] == {{Propono de forigo |artikolo = Luca Bestetti |kialo = Vidu la kunmetitajn dubojn jam en la [[diskuto:Luca Bestetti|diskutpaĝo]]: duono de la trovoj povus subteni impreson ke la tuto estus falsa kaj duono ke ĝi tamen estas vera. Ĉu lasi tian tekston, ĉar ĝi "nur duone estas konvinkebla, per fontoj kiuj eble estas fidindaj eble ne"? Ĉu tiuj pridubeblaj referencoj sufiĉas por pruvigo lasi la tekston??? |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:45, 14 jun. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 21 junio 2026 8:39 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:45, 22 jun. 2026 (UTC) }} {{re|Super nabla}} (aŭ iu alia italo) Ĉu vi havus opinion pri tiu paĝo?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:45, 14 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo, se neniu itallingvano pretas detektive forigi la multajn dubojn ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Thathanine Thongchay]] == {{Propono de forigo |artikolo = Thathanine Thongchay |kialo = Dubinda menciindeco |subskribo = [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 03:54, 15 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 22 junio 2026 3:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:43, 22 jun. 2026 (UTC) }} :{{por}} Dubinda menciindeco. --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:51, 15 jun. 2026 (UTC) :{{por}} Vere, dubinda menciindeco. Ke li en 2017, en aĝo de 11, foje faris reklamon por dentopasto, estas bone, sed ne jam signifas aktoran famon. Kaj ke [https://www.imdb.com/de/name/nm18457192/ en la aktora daumbazo IMDb] estas nur lia nomo, sed entute neniuj aktoradoj, diras multon. Plie, la sola ligilo, persona [https://www.instagram.com/Thathanine paĝo ĉe Instagram] estas {{404}}... Tio estas ploriga prezento. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:18, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:18, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Teodoriko Bland (juĝisto)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Teodoriko Bland (juĝisto) |kialo = Novulo ekkreis fuŝegajn artikolojn, unu ĝermeton kaj alian ĝermon kiu estis savita post polurado fare de Moldur. Mi ne scias ĉu tiu novulo esperas, ke ni riparu ĉiujn tiujn venintajn kaj venontajn fuŝajojn aŭ eĉ estas nekonscia pri la neakcepteblo de la rezultoj. Aliaj similaj artikolklopodoj estas [[Vilhelmo Kilty]], [[Johano Johnson Sr.]] kaj [[Johano Johnson Jr.]] Mi ne sentas min preta kontakti lin. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:59, 15 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 22 junio 2026 18:01 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:42, 22 jun. 2026 (UTC) }} :{{por}} La novulo mem skribis "Mi estas komencanto, tiel pardonu se mi fari eraro." Pardoni "se li fari eraro" oni povas, sed nove verki la tekstojn pri detalaj biografioj de antaŭ 200 jaroj el la historio de [[Marilando]] estas iom tro. Mi emas koncentriĝi pri la multegaj kantonoj de Usono, kiuj ne nur havis signifon antaŭ 200 jaroj en la loka historio, sed estas signifaj en 2026, kaj tie pri [[:Kategorio:Kantonoj de Marilando|Marilando estas nur 12 tekstoj kaj mankas ankoraŭ 12]]. Kompreneble Marilando nur estas unu el tre multaj partoj de Usono, kaj Usono nur estas unu el tre multaj landoj de Ameriko, sed mi ĉiukaze ne vidas kapablon ĉe mi nun nove krei la paĝojn de lokaj homoj de antaŭ 200 jaroj kiujn la komencanto deziras ke ili estos. Mi metas ŝablonon {{ŝ|polurinda}} kaj {{ŝ|orfa}}, ĉar estas signo de afableco ne forigi tekston sen antaŭe averti pri mankoj, sed tamen estas por forigoj de almenaŭ la tekstoj [[Teodoriko Bland (juĝisto)|T. Bland]], [[Vilhelmo Kilty]], [[Johano Johnson Sr.]] kaj [[Johano Johnson Jr.]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:33, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo de ĉiuj kvar. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:17, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Via Arcivescovo Romilli]] == {{Propono de forigo |artikolo = Via Arcivescovo Romilli |kialo = Anonimulo kreas nur artikolojn pri milanaj stratoj, kiuj ne interesas en la itala vikio kaj serĉas lokon en Esperanto, islanda aŭ rusa. Tio dubindas min pri enciklopedieco. Ĉu ni havos centojn da stratoj da centoj da ĉefurboj? Tio estas dekmiloj da stratoj. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:59, 19 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 26 junio 2026 21:38 |forigita = jes |kialo de rezulto = 3-4 poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:41, 22 jun. 2026 (UTC) }} {{kom}} Supozeble plia blufaĵo/pompaĵo en la konata Milano-rilata fuŝaro. Simile ankaŭ: [[La Casa Astratta]]. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 07:24, 20 jun. 2026 (UTC) {{forte por}} forigo eksplicite ankaŭ de la teksto [[La Casa Astratta]]: Pri la strato Via A. Romili mi ankoraŭ povus imagi meti frazon en la tekston pri Milano, sed pri la "Casa Astratta" estas eĉ pli groteske. Kvankam tie mankas foto, eblas vidi en [https://ordinearchitetti.mi.it/index.php/it/cultura/itinerari-di-architettura/14-arte-e-architettura/opere/320-casa-astratta/galleria#galleria ekstera retejo] ke temas pli tutsimpla 9-etaĝa loĝdomo, tipe socialisma [[slabokonstruaĵo]], kiu estas en neniu dimensio arkitekte menciinda. En ĉiuj periferioj de ĉiuj urboj de la eksa [[Varsovia pakto]] oni povas vidi tiajn domojn, mi havas amikojn kaj parencojn kiuj loĝas en tiaj domoj kaj estas dankema ke estas tiuj simplaj domoj (kaj ke ili ne estas bombitaj kiel la samaj domoj en Ukrainio), sed se oni metas paĝon pri ĉiuj tiuj domoj, eĉ se ne estas foto kiu montrus la tristan fasadon, tiam oni same povas fari tekstojn pri ĉiuj strataj lanternoj kaj ĉiuj rubujoj en ĉiuj stratoj de ĉiuj urboj, urbetoj kaj vilaĝoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:53, 20 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de ambaŭ. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:17, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{re|Kani}} Cetere la dubinda teksto pri tiu "Via A. Romilli" estis fakte trompe pri la tuta milana kvartalo Corvetto - supozeble ĉar nur pri "tiu unu strato Via A. Romilli" estus apenaŭ sufiĉe da raportindaj frazoj por vikipedia teksto. Mi ĝenerale pensas, ke en Vikipedio oni iru de ĝeneralaj al laŭgrade pli specifaj temoj. Unue estu teksto pri la lando, poste pri regiono, provinco, tiam se estas pri kantono aŭ distrikto, kaj se tiam ankoraŭ estas energio, pri urboj aŭ neurbaj komunumoj aŭ municipoj. Por Milano tio signifas, ke se jam estas teksto pri la urbo (la esperanta teksto [[Milano]] cetere nun estas problema, sed tio estas alia laborejo), ke tiam se iu tre volas estu tekstoj pri la naŭ urbodistriktoj, kiuj sume konsistigas la tutan urbegon. Tiuj kompletaj tekstaroj jam pli longe ekzistas pri Granda Londono, Parizo, Berlino, Vieno, Budapeŝto kaj Moskvo, kaj mi nun faris la naŭ tekstojn ankaŭ por Milano. Ĉi tie la "kvartalo Corvetto" estas en la [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Se oni freneze amas Milanon, oni nun povas senprobleme krei subtekston pri la "kvartalo Corvetto", kaj tiam aŭtomate aperas blua ligilo en la paĝo [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Sed por mi persone la 9 tekstoj pri la naŭ partoj de la urbego nun tute sufiĉas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 20 jun. 2026 (UTC) :::{{re|Kani}} Mi el la forprenita teksto ankoraŭ sukcesis elvringi tri frazojn al eta ĉapitro en la paĝo [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Tiel tamen la laboro de la anonimulo ne estos tute vana... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:06, 23 jun. 2026 (UTC) == [[Listo de plej bonaj internaciaj viraj futbalaj golpafantoj laŭ lando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Listo de plej bonaj internaciaj viraj futbalaj golpafantoj laŭ lando |kialo = Novulo, anonimulo, kreis artikolon kun pli ol 100 000 bitokoj pri golpafantoj. Ĝi estas plenplena de ruĝaj ligiloj kaj blazonoj. La kreinto eĉ ne scias, ke estas jam artikoloj pri la naciaj teamoj. Mi komentas sube. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:30, 22 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 29 junio 2026 21:28 |forigita = ne |kialo de rezulto = sed ekstreme reduktita laŭ 3 voĉoj favore al tio -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:42, 16 jul. 2026 (UTC)}} :{{kom}} Ripari tiun artikolon estus heroeca tasko, kiun neniu faros. Mi jam faris kelkajn komencajn plibonigojn. La kreinto eĉ pafis kaj fuĝis. Krome estas neutila tiu artikolo, kiam la situacio ŝanĝiĝas nun ĉiutage dum pluas la monda ĉampioneco. Mi vidas du vojojn: unua, simple forigi la monstran artikolon; dua, fortondi ĝin lasante nur 50 golpafantojn anstataŭ 200 kaj klopodi bluigi la pejzaĝon. Tiuokaze indus atendi la finon de la ĉampioneco por ŝpari laboron de konstanta ĝisdatigo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:30, 22 jun. 2026 (UTC) ::Ĉu eblas la tria vojo: igi iun roboton krei ĝermgrandan artikolon pri ĉiu menciita piedpilkisto laŭ intervikiaj datumoj, esperante ke iam iu piedpilkadmiranto kreskigos ilin? Laŭ mia scio ĵus nun en la aktivularo de nia vikipedio ne estas fortaj sportadmirantoj, sed tio ĉi ja povas (teorie) ŝanĝiĝi. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 22:14, 22 jun. 2026 (UTC) :::{{por}} forigo de la tute fuŝa listo en '''[[nuna stato]]'''. Alternative mi eĉ pli voĉdonus por teno de minumuma listo de 10 plej golemaj futbalistoj, do laŭ nuna stato de Ronaldo ĝis Puskás, '''sen''' fuŝaj teamaj titoloj kiel [[Nacia futbala teamo de Portugalio]] (estas [[portugala nacia teamo de futbalo]], se estus unu kazo, eblus meti alidirektilon, sed estas tro multaj fuŝoj, cetere ankaŭ ekzistas preta ŝablono {{ŝ|PortugalioFB}}, kiu ĉi tie tuj liverus flageton kaj perfektan ligilon), '''sen''' fantaziaj ruĝaj ligiloj "Listo de internaciaj goloj de Cristiano Ronaldo" kaj multegaj similaj, kiuj ĉiuj ne ekzistas - la novulo kun tiom da fuŝoj ne estos la gusta por fari tiujn centojn da paĝoj, kaj la ekzistantaj uzantoj pli bone koncentriĝu pri pli esencaj taskoj - ekzemple, el 48 teamoj de la nuna futbala mondpokalo nur 40 havas e-lingvan tekston, 8 ankoraŭ mankas, kaj '''sen''' fuŝaj provoj kiel "Dts/outdmy1". Se fari tiel, el la 10 sportistoj ankoraŭ mankas e-lingvaj tekstoj pri du, [[Sunil Chhetri]] kaj [[Ali Mabkhout]], tio eĉ fareblas sen robota helpo, kiu ĉiukaze nur liverus krudan tekston, do ĉiukaze ne eblus fari pretan tekston sen homo (almenaŭ por kontrolo). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:56, 23 jun. 2026 (UTC) :::{{re|Goren}} La tria vojo, igi iun roboton krei ĝerman artikolon pri ĉiu menciita nomo laŭ intervikiaj datumoj, '''ne''' funkcios. Mi ĵus per forta subteno de vikidatumaro faris 30 tekstojn pri aktualaj futbalistoj, kaj antaŭe jam antaŭpreparis ankoraŭ ŝtopante multajn tekstojn pri la geografio de Usono kaj Kanado, kaj laŭ mia sperto mi konstatas ke mi kaj tute vi '''supertaksas''' vikidatumaron: Uzante ĝin, mi daŭre konstatas ke vikidatumoj ne estas preta, foje informoj tute mankas, foje malaktualas je 10 jaroj, foje nur la "preferata rango" forgesiĝis elekti - estas tre en ordo uzi vikidatumaron kaj dume permane aktualigi ĝin, mi ankaŭ lernis aŭtomatece aldoni iujn parametrojn kaj priskribojn al vikidatumaro, sed tiuj informoj kiuj ĉi tie mankas, laŭ mia impreso aldoneblas nur mane (mi diras: tial ili mankas). Krome, entute multajn informojn eblas stoki en vikidatumaro kaj preni de tie, sed neniam ĉiujn kiuj estas bezonataj en eta projekto kiel wiki.eo aŭ similgranda alia vikio. Do tre bonas uzi vikidatumaron kaj dum la uzado plibonigi ĝin, sed estas iluzio ke iu aŭtomato aŭ artefarita intelekto faros e-lingvajn tekston sen ke lingve kaj teknike sperta homo bezonatus. Vikidatumaro ne estas artefarita intelekto... :::{{re|Goren}} pri via lasta ideo: Mi '''ne''' pensas ke manko de "fortaj sportadmirantoj" en vikipedio estas la problemo. Fakte ne tiom temas pri "forta admiro", sed pri lingva kaj teknika sperto en vikipedio plus preto engaĝiĝi ankaŭ pri sportaj temoj, ne nun pri "siaj kutimaj tre limigitaj ŝatotemoj". Mi dirus ke en la lastaj monatoj ankaŭ Aidas kaj Sj1mor multe kontribuis pri sportaj temoj (ekzemple pri vintrosporto en februaro-marto), aŭ Castelobranco (aparte pri manpilkado)... Revi pri iuj novulaj 15-jaruloj kiuj ĉi tie perfekte levos la lingvan nivelon de ĉiuj futbalistaj kaj futbalteamaj temoj al neatenditaj altecoj estos vana revado, kvankam ankaŭ mi foje revas ekzemple ke povus reaktiviĝi la eksesperantisto Michael Barera, kiu sub uzantonomo TFCforever ĝis somero 2011 faris multajn sportajn kontribuojn al la e-lingva vikio. Sed kompreneble, se kvar fortaj sportemaj vikipedianoj faras po 30 novajn tekstojn pri sportistoj kaj aliaj normale sportemaj vikipedianoj faras sume ankoraŭ 20 aŭ 30, kaj nur en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] estas 48 teamoj, kun po 26 teamanoj plus trejnisto, tiam temas pri 1 296 novaj biografioj por tiu unu turniro, plus 48 ŝablonoj kaj pliaj kromtekstoj - do tamen malgraŭ ĉiu fortostreĉo eblos nur kovri la temon je dekono ĝis okono. Tial mi komprenas la revon pri aŭtomatigo, sed mi garantias ke tiel ni funkcios, kaj estas la esenco de vikipedio kaj ĉiam restos truoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:43, 23 jun. 2026 (UTC) ::::{{por}} forigo - aŭ, je dua pripenso, eĉ pli bone ŝanĝo al listeto de 10 plej pintaj golpafantoj sen ajnaj ruĝaj ligiloj laŭ la propono de Thomas.[[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 09:47, 26 jun. 2026 (UTC) :{{kom}} Provizore mi forigis la kernon de la fuŝa artikolo kaj lasis nur listeton de dek golpafistoj laŭ la listo de anglalingva artikolo. De nun oni povas plivastigi la artikolon; kvankam mi markis ĝin kiel redaktata (por eviti trudon de aktuala intereso), konsideru vin liberaj agadi sur ĝi. Nun oni devas atendi la finon de la nuntempa ĉampioneco por aktualigi la rezulton kaj eventuale pliigi la liston al 20 aŭ krei tabelon. Poste oni devas konsideri ĉu indas aldoni la liston de la plej bonaj golpafantoj en monda ĉampioneco (tiu ĉi estas ĝenerala listo) aŭ krei apartan artikolon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:24, 30 jun. 2026 (UTC) ::{{komento}} Jam paŝo al bona direkto. Mi aldone vidigis la naciajn teamojn, kaj videblas ke nur en tiu minimuma listo de 10 homoj ne nur mankas 2 el 10 tekstoj pri sportistoj sed ankaŭ mankas 3 el 10 tekstoj pri teamoj. Se oni vastigas la liston al 20 homoj, la ruĝaj ligiloj jam signife multiĝos. Sed estos en ordo. Sume 20 biografioj kaj 20 tekstoj pri teamoj estas ne tro multe. Kaj estas bona okazo verki pri la naciaj teamoj de Malajzio, Zambio aŭ Malavio, kiuj krome probable ankoraŭ 10 jarojn ne atentiĝos, ĉar ili en kontinentaj aŭ mondaj turniroj principe ne ludas gravan rolon. Aldoni plian liston de la plej bonaj golpafantoj nur en monda ĉampioneco sendube nur indas, se ankaŭ pri tiu listo jam estas alilingva listo de kiu eblas kopii, ĉar mem esplori pri tia vasta statistika temo kostus freneze tro da tempo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:50, 5 jul. 2026 (UTC) :::Daŭre la 5 ruĝaj ligiloj [[Sunil Chhetri]], {{BaratoFB}}, {{MalajzioFB}}, [[Ali Mabkhout]], {{Unuiĝintaj Arabaj EmirlandojFB}} estas ruĝaj. Sed la listo en la de Kani forte tranĉita formo tamen estas ne plu forigenda. Tial mi proponas fermi la diskuton, kun tri voĉoj por tiu forta redukto (Goren ja nur demandis kaj ne klare esprimis sin voĉdone). Kiu volus adopti tiujn kvin estontajn tekstojn? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:40, 16 jul. 2026 (UTC) == [[Vitikolturado en Umbrio]] plus 11 similaj paĝoj plus navigilo == {{Propono de forigo |artikolo = Vitikolturado en Umbrio |kialo = Dum semajnoj anonimulo (kun kiu ne eblas kontakti) kreis amason da similfuŝaj artikoloj pri vinproduktado en Italio. Mi markis plimulton kiel polurinda, sed tio utilas al nenio, ĉar li plue fuŝkreas kaj tute ne revenas al la kreitaĵoj, eble kredante ilin kronjuveloj. Ĉi tiu eĉ kun du eraroj en la ĉefa vorto de la titolo: Vitikolturado anstataŭ Vitokulturado aŭ Vitkulturado. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:03, 30 jun. 2026 (UTC) |tempo = mardo 7 julio 2026 10:50 |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:27, 7 jul. 2026 (UTC) }} :{{kom}}Krome, en kelkaj el tiuj artikoloj estas longegaj listoj de ruĝaj ligiloj por vitvarioj, kiuj restos tiaj porĉiame. Indas revizio de la tuta artikolaro.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:03, 30 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo de tiu teksto. Neniel estas nur la longegaj listoj de ruĝaj ligiloj por vitvarioj, kiuj restos tiaj porĉiame. Estas multaj tajperaroj, el kiuj tiuj kiuj estas faritaj ligiloj, ekzemple "[[hekolitoj]]" (supozeble la homo celis ion kiel 'hektolitroj') plej elstaras ruĝe, sed tajperaroj sen ruĝa ligilo simple estas alikoloraj eraroj, sed ĉiukaze eraroj. Mi estus malpli drasta, se ĝis la fino de la pripensa semajno iu esperantisto ĝustigus ĉiujn tajperarojn (ĉi tie estus ankoraŭ du tagoj), sed kiu volus tion fari? Mi certas ke la aŭtomata guglo-tradukilo povas bone tajpi la vorton 'hektolitroj', do la lingvonivelo estas multe sub la kreaĵo de iu senkosta roboto. Sed problemo estas, ke la homo ŝajne ĉiam redaktas je nova anonima kanalo, do ne eblas bloki kanalon, kaj ne eblas decidi pri forigo de pluraj tekstoj, sed necesas ĉiujn titolojn unuope kopii ĉi-tien, por tiam decidi pri forigo - sed tio eblas per simplaj voĉdonoj, sen longe argumenti pri pluaj tekstoj. Ĉiukaze tre pena purigado. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:07, 5 jul. 2026 (UTC) :::Ĉiukaze: Ŝajnas ke sume temas pri 12 tekstoj/temoj, ĉar la sama anonimulo ankaŭ faris tute ekstere belan navigilon {{ŝ|Vinberkulturo en Italio}}, kiu listigis tiujn 12 ligilojn, kaj post kreo de la lasta (pri Umbrio, je 2026-6-30) ŝajne ne faris novajn tekstojn. Sed ankaŭ se la navigilo aspektas bone ordigita, la unuopaj aliaj 11 listaj paĝoj ĉiuj ŝajne estas same ĥaosaj kaj eraraj kiel la unua jam fokusita en VP:FA. Mi do estas {{por}} forigo de ĉiuj 12, kaj se fari tion, poste ankaŭ por forigo de la navigilo, kiu tiam ne plu havas sencon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:52, 5 jul. 2026 (UTC) Do {{Propono de forigo |artikolo = Vinberkultivaĵo en Piemonto |kialo = kaj * [[Vinberkulturo en Friuli-Venecia Giulia]] * [[Vinberkulturo en Sardio]] * [[Vinberkulturo en Sicilio]] * [[Vinberkulturo en Trentino-Alta Adiĝo]] * [[Vinberkulturo en Valle d'Aosta]] * [[Vinberkulturo en Veneto]] * [[Vitikulturado en Emilio-Romagna]] * [[Vitikulturado en Marko]] * [[Vitikulturo en Lombardio]] * [[Vitikulturo en Toskano]] Kialoj jam menciiĝis supre. Kaj se ĉiuj decidiĝis forpreni, ankaŭ {{ŝ|Vinberkulturo en Italio}} foriru. |subskribo = --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:06, 5 jul. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 12 julio 2026 20:06 (UTC) |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :Plus [[Vinkultivado en Kampanio]]. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:31, 7 jul. 2026 (UTC) ==Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de [[Fizalio]]== [[Fizalio]] ŝajnas esti en la sama situacio kiel "Meduzo" estis, kaj mi petas [[Vikipedio:Forigendaj artikoloj#Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de Meduzo|la saman solvon]] - kaŝon de la kopiitaj versioj post kiam mi anstataŭigos ĝin, kaj enmeton de ĝusta referenco al la kopiita artikolo kiel "Literaturo", se {{re|ThomasPusch}} aŭ iu alia havas ĝin. Cetere, la afero de "Meduzo" ankoraŭ ne estas tute solvita. La referenco estas metita, sed la kopiitaj versioj ne estas kaŝitaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:06, 1 jul. 2026 (UTC) Mi serĉis en miaj bretaroj, sed miaj paperaj jarkolektoj pri Kontakto finiĝas fine de 1996, do tiun pri 1998 6 mi ne havas. Mi ŝatas peti iun alian pri kaŝo de la dubindaj versioj de "Fizalio" - nur se en semajno aŭ du vere neniu administranto pretus fari tion, mi rekontakteblus por tamen krizokaze helpi. Sed ĉar mi estis implikita en la afero de "[[Meduzo]]", mi provos kaj supozeble sukcesos kaŝi la kopiitajn versiojn tie. Serĉante pri retaj arkivaj eldonoj de "Kontakto" mi ĵus ankoraŭ konsciiĝis, ke ŝajne ambaŭ arkivejoj www.gazetejo.org kaj www.bitarkivo.org estas mortintaj. Mi jam en aliaj diskutejoj demandis ĉu iu vidis iun noton aŭ aŭdis ion pri tio, kaj volas ripeti la demandon ankaŭ ĉi tie. Same mi alvokas ĉiujn aliajn, kiuj jam iom da jaroj estas esperantistoj, serĉi en siaj bretaroj pri iom pli novaj jarkolektoj pri Kontakto, almenaŭ pri ĉiuj ekde 1997 ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:16, 1 jul. 2026 (UTC) {{Farite}} Ĉiuj versioj de "[[Meduzo]]" antaŭ 14 05 2026 nevidigitaj. Pri "Fizalio" vidu supre. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 1 jul. 2026 {{kom}} '''[[RIPETO de ALVOKO]]''': mi alvokas ĉiujn, kiuj jam 28 jarojn estas esperantistoj aŭ kiuj aparte kolektis revuojn Kontakto, serĉi en siaj bretaroj pri la revuo «Kontakto 1998 / 6». Kaj bonus entute scii, kiu havas kiujn jarkolektojn de la revuo «[[Kontakto (revuo)|Kontakto]]». [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:52, 16 jul. 2026 (UTC) {{Farite}} Ĉiuj versioj de "[[Fizalio]]" antaŭ la novtraduko nevidigitaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:57, 16 jul. 2026 (UTC) :Multan dankon. Intertempe mi trovis ke oni povas libere elŝuti malnovajn numerojn de ''Kontakto'' de [[UEA]] mem. Sed en jaro 1998, numero 6 mi trovas neniun artikolon pri fizalioj. Eble la cito estis erara. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:31, 16 jul. 2026 (UTC) ::{{re|Arbarulo}} Koran dankon pro la atentigo ke oni (nun) povas libere elŝuti malnovajn numerojn de Kontakto de UEA mem. Mi provis pri n-ro 1998/6, senprobleme funkciis, kaj efektive ankaŭ mi tute ne trovis artikolon pri "fizalio" tie. Tio estas disturbiga. Se neniam estis artikolo de tiu temo en Kontakto 6/1998, ni eble senkaŭze buĉis la tutan malnovan tekston. Sed nun tiel okazis, kaj mi ne volus malvolvi la tutan procezon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:39, 22 jul. 2026 (UTC) :::Tio povas esti, kaj se ĝi estas, mi bedaŭras. Tamen multe pli verŝajne ĝi estis kopiita artikolo de iu alia revunumero. Almenaŭ laŭ mia neperfekta memoro, la artikolo estis en simila stilo al tiu de "Meduzo", multe pli taŭga por revuo ol enciklopedio. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:04, 3 aŭg. 2026 (UTC) ==[[Agatino]]== Denove [[Uzanto:Claudio Pistilli]] tradukis rekte el alia enciklopedio, kiu ne permesas tion. Ĉi-foje temas pri anglalingva Encyclopedia.com [https://www.encyclopedia.com/science/dictionaries-thesauruses-pictures-and-press-releases/agathinus-claudius], kiun li citis kvazaŭ normalan referencon. Krome li aldonis tute mensogan aserton, ke la artikolo uzis tradukon el la angla vikipedio. La unua alineo venas de nekonataj fontoj, nek Encyclopedia.com nek la angla vikipedio. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:00, 6 jul. 2026 (UTC) : {{forte por}} forigo ĝuste tial: piratkopiado plus mensogo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:35, 6 jul. 2026 (UTC) : {{por}} krom se iu entreprenos plene anstataŭigi la tekston per la memverkata aŭ per traduko el iu alia vikipedio (tio ĉi ne devas esti tro malfacile, en preskaŭ ĉiuj intervikioj la artikolo estas unu aŭ du paragrafoj; do, kiel kutime, temas nur pri tio, ĉu iu zorgas sufiĉe).--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 08:28, 11 jul. 2026 (UTC) : {{por}}: <small><small>«''[https://www.encyclopedia.com/termsofservice 2.1 All content and tools provided by Encyclopedia.com on the Services are protected by copyright, trademark and/or other applicable intellectual property and proprietary rights laws and are owned, controlled, and/or licensed by Encyclopedia.com. The Services are also protected by copyright, patent, trademark, and other applicable intellectual property and proprietary rights laws]''»</small></small> Tio klaras. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:16, 16 jul. 2026 (UTC) ::{{por|Por forigo}}. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:24, 17 jul. 2026 (UTC) :::Kvankam ĉi tie mankas la kutima kesto, mi tamen volas fini la diskuton pri tiu temo. Bedaŭrinde, la situacio klaras - klare kopirajtan tekston oni ne povas lasi, ankaŭ se oni fidele tradukis ĝin. Per la traduko la kopirajto ne malaperas. Do for, per 5 poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:43, 22 jul. 2026 (UTC) ::::{{farite}} la forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:44, 22 jul. 2026 (UTC) == [[Protipozo]] == {{Propono de forigo |artikolo = Protipozo |kialo = Mi ne certas ĉu tiu traduko de jam publikigita artikolo en retejo rajtas aŭ ne rajtas esti en Vikipedio. Ja temas pri iu germanlingva vikia retejo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:15, 9 jul. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 16 julio 2026 17:13 |forigita = jes |kialo de rezulto = per kvar poraj voĉoj, neniu kontraŭa aŭ duba. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:53, 3 aŭg. 2026 (UTC) }} :{{kom}}Poste ĝi necesos iom da vikiigo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:15, 9 jul. 2026 (UTC) :{{por}} Ŝajnas iu originala esploro, ne estas intervikioj, kaj la fontoj ne estas aŭtoritataj sciencaj gazetoj: anstataŭe, estas unu malnetaĵo ĉe vixra (kiu estas klono de [[arxiv.org]]), persona paĝaro de la esploristo, kaj iu Aŭstria sekteca vikio. Tre suspektinde laŭ mi. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 08:36, 11 jul. 2026 (UTC) :{{kom}}Estas malfeliĉa, tute nevikiigita teksto. Ne ŝajnas origina esploro de la esperanta tekstofarinto, sed pli baze, fakte estas traduko, eble aŭtomate farita, de la germanlingva teksto [https://anthrowiki.at/Protyposis], kiel jam aludis Kani - la retejo indikas ke ĉiuj tekstoj disponeblas laŭ kondiĉoj de [[krea komunaĵo]] BY-SA 4:0, do probable ne estas krimo kopii tutan tian tekston, sed la demando tamen estas, kiun utilon la teksto havos en esperantlingva vikia enciklopedio post forta, ne nur iometa vikiigo. Se la teksto rajtos resti, tiam probable en vikifontaro, ne en la ĝenerala vikipedia branĉo (kvankam mi dirus ke tia ekstreme filozofia eseo ankaŭ tie ne utilos al multaj averaĝaj esperantistoj). Mi supozas ke la farinto estas bonvolema esperantisto kaj naiva vikipedia novulo, sed tamen la teksto en tiu formo ne taŭgas ĉi tie. Kaj mi, kara Goren, estus singarda pri etikedigo de "sekteca vikio" - nomi ion "sekteca" estas forta akuzo kaj signifa ofendo, kaj laŭ mi en enciklopedio simple nomi iun asocion aŭ projekton sekteca nur eblus en la formo «la aŭstra gazeto ''Der Standard'' en julio 2023 nomis la vikion ''anthrowiki.at'' "sekteca"» (kun ligilo al gazeta artikolo, kiu tute ne ekzistas, mi nur inventis la aserton) aŭ «la ŝtata prokuroro de Vieno en majo 2026 deklaris la vikion ''anthrowiki.at'' "sekteca"» (ankaŭ kun ligilo al reta oficiala komunikaĵo). Tiam eblas noti, ke tiuj institucioj havis tiom fortan, akuzan opinion, kiu eble ĝustas eble ne. Sed tute ne necesas diskuti pri suspekto de sekto - la teksto simple en tiu formo ne estas por vikipedio (do {{por}} forpreno el vikipedio). Konciza esperanta teksto pri "la germana fizikisto [[Thomas Görnitz]]" povus eniri la vikipedian paĝaron, kun internaj ligiloj al la paĝo [[Carl Friedrich von Weizsäcker]] ktp., kun iom da eksteraj ligiloj kaj kun referencoj, kiuj ebligas objektive sekvi la informfontojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:15, 16 jul. 2026 (UTC) ::Nu, mi ne uzas vorton "sekteca" en tiu senco ke ĝi estu forta akuzo, pli en la senco "niĉa", "servanta al malgranda komunumo de entuziasmuloj de iu malvasta ideo". Kaj en tiu ĉi senco mi pensas ke la vorto tute taŭgas, ĉar efektive temas pri tre malvasta komunumo kaj nocioj ne konataj ekster ĝi. Iuokaze, miaj suspektoj pri originala esploro kaj nescienceco validas kaj, almenaŭ, meritas rekontrolon, ĉu oni konsentu kun mia uzo de terminoj, ĉu ne. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 18:39, 24 jul. 2026 (UTC) :{{kom}} Mi ankoraŭ alskribis la vikipedian novulon [[:uzanto:GeorgHennemann|GeorgHennemann]], kiu kreis la tekston kiel anonimulo, ne estas krimo foje ne ensaluti, kaj kiu kreis duan konton Ĝorĝo, kiun mi ne konsiderus ŝtrumpopupo, ĉar la homo tie klare indikas ke li estas GeorgHennemann. Estus bone ne tute perdi la homon, kvankam tiu ĉi lia kontribuo estas malfacile tenebla... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:36, 16 jul. 2026 (UTC) ::{{por|Por forigo}}. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:23, 17 jul. 2026 (UTC) :{{kom}} Estas strange ke nun la vikipedia sistemo asertas ke uzanto GeorgHennemann tute ne ekzistas, kvankam lia uzantopaĝo kaj diskutpaĝo ekzistas, tie ankaŭ estas pli malnovaj notoj de Kani kaj mia noto de antaŭ 6 tagoj. :* {{uzanto2|GeorgHennemann}} :Se estas tia teknika konfuziĝo, mi ne certas ĉu la homo entute vidas mian noton. Sed tio ne ŝanĝas la netaŭgecon de la teksto. Mi ankoraŭ povas atendi 4-8 tagojn, ĉu Georg sukcesos ensaluti, ekz. per dua konto Ĝorĝo aŭ per tria konto, kaj ĉu li ankoraŭ provos ŝovi la tekston al vikifontaro. Sed kompreneble ankaŭ povas esti ke homoj fine de julio ferias tri semajnojn. Kvar voĉoj subtene al forigo de la teksto de tiu ĉi projektoparto ĉiukaze jam estas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:05, 22 jul. 2026 (UTC) ::Daŭre, [[uzanto:GeorgHennemann]] kaj [[uzanto-diskuto:GeorgHennemann]] estas, sed kontribuoj • alŝutitaj dosieroj • globala kontribuado rezultigas respondon "Uzanto-konto "GeorgHennemann" ne estas registrita." Intertempe "4-8 aldonaj tagoj" longe pasis, fakte pasis 12. Neniu Georg Hennemann respondis mian kontaktoprovon, eble li tuta aŭguston ferias, aŭ li malinteresiĝis pri vikipedio kaj neniam ajn revenos, sed tiom longe ni ne povas atendi. Mi post horo forigos la tekston - ĵus mi vokiĝas for de la komputilo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:53, 3 aŭg. 2026 (UTC) == [[Dunst Veturigvojo]] == {{Propono de forigo |artikolo = Dunst Veturigvojo |kialo = Suspektinda kaj dubinda enciklopedia gravo. Temas pri nur kampara vojo, kiu ne estas menciita en la anglalingva artikolo pri la urbo. Estas neniu referenco. La dua fonto estas falsa, ĉar tie oni ne mencias tiun vojon. El la dua fonto la kreinto, anonimulo, elprenis la foton, kio starigas la demandon pri la rajto publikigi ĝin. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 13:03, 13 jul. 2026 (UTC) |tempo = lundo 20 julio 2026 13:10 |forigita = jes |kialo de rezulto = kun 4 poraj voĉoj, neniu duba aŭ kontraŭa [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:48, 22 jul. 2026 (UTC) }} :{{kom}}La sama anonimulo kreis plurajn artikolojn pri Dunst aŭ Dunzst kvazaŭ omaĝo al iu familio.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 13:03, 13 jul. 2026 (UTC) :{{por}} forigo pro dubinda enciklopedia gravo. Per "datenkverado" (la vorto ne ekzistas!) en Google Maps eblas vidi ke la vojeto vere estas kampara vojo de 800 m, 5 km okcidente de la centro de West Bend. La dua fonto jes mencias la vojeton, per montro de la foto pri stratsigno, fotita en 2006, sen iu indiko kiu liberigus la foton de kopirajto, do ĝi estas kontraŭleĝe en la komunejo. Se oni denuncas la fonton de la foto (de 2006, en p. 28) kaj la tutan PDF-dosieron [[https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/eb/Our_Wisconsin_ancestors_The_German_immigrants_of_the_1880s.pdf Our Wisconsin ancestors: The German immigrants of the 1880s "Copyright 2009"]], oni supozeble tre rapide rezultigus forigon de la bildo. La PDF-dosiero ŝajne estis alŝutita al la komunejo kaj jam estas forigita, prave, ĉar "Copyright 2009", sed per la truka URL "wikipedia/commons/e/eb/.." oni tamen ankoraŭ povas vidi la forigitan bildon. Eĉ se la anonimulo farus al si la penon krei e-lingvan tekston pri la urbo West Bend ([[d:Q989459]]) aŭ pri la sudokcidente najbara loĝloko West Bens ([[d:Q7984429]]), tamen la kampara vojo estus plene sensignifa, eĉ en la tuta interreto nur menciinda en tio ke sur kantona vojo Z iom norde de la vojeto en 2024 okazis [https://www.fox6now.com/news/town-west-bend-crash-26-year-old-driver-dead] trafikakcidento. Do la bildo kaj la URL al la jam forigita PDF-dosiero de kopirajta presaĵo de 2009 estas kontraŭleĝaj, sed baze la tuta temo estas ridinde bizara. Plus aŭtomata mistraduko "datenkverado", vere fuŝa paĝo. Ke la teksto ankoraŭ estas {{ŝ|orfa}} (nur unu paĝo ligas al ĝi), {{ŝ|ĝermeto}} (du frazoj estas tro malmulte eĉ por artikola ĝermo), la {{ŝ|Informkesto urbo}} havas erarojn kaj la teksto nur havas kategorion "Usono" (nu, eblus kategorio "Viskonsino", ankaŭ ne pli konvinka, aŭ oni povus ekstre krei kategorion por la paĝo [[Kantono Washington (Viskonsino)]], sed ekstre krei kategorion por kampara vojo de 800 metroj??). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:08, 16 jul. 2026 (UTC) ::{{por|Por forigo}}. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:23, 17 jul. 2026 (UTC) : {{Por}} forigo. Mankas menciindeco. [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q140449374&action=history Q140449374] Mi forigproponis ankaux la PDF-dosieron. [[:c:File:Our Wisconsin ancestors The German immigrants of the 1880s.pdf]] Pri la bildo mi ne certas ... se gxi estas fotita dum jaro 2006 tiam gxi estas nepre forigenda, sed gxi aspektas malnova. [[:c:File:Photo of Dunst Drive text.png]] -- [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:12, 22 jul. 2026 (UTC) ::{{re|Taylor 49}} Pri la foto al ni ne necesas tre zorgi. Mi dirus ke ĝi estis diĝite fotokopiita - tiam la rastrumigo faras tian rezulton, kiu estas lumjarojn de brila sunplena kolorfoto. Sed la sola foto ne estas granda problemo en la komunejo. Se ĝi restas kelkajn monatojn aŭ jarojn, ĝi ne damaĝas. Sed iam venos principemulo kiu argumentas "ne sufiĉas supozi ke iu foto eeeeble estas 5 jara, eble 20 jara, eble 30 jara aŭ 100 jara - necesas pruvi kiu estas la fonto, en kiu jaro estis la unua publikigo, kiu estas la fotinto, kiam li mortis, kaj ĉu ekde tiam jam pasis 70 jaroj. Sed tio ne estas nia problemo. Ni nun havas 4 voĉojn por forigo, en feria tempo, kie homoj ankoraŭ pli malmulte sidas ĉe komputiloj ol kutime... Meze de l' somera tempo 4 poraj voĉoj pli ol sufiĉas por fini diskuton. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:44, 22 jul. 2026 (UTC) ::: {{kom}} La dosiero estas forigita, surprize rapide: [[:c:Commons:Deletion_requests/File:Our_Wisconsin_ancestors_The_German_immigrants_of_the_1880s.pdf]] kaj la bildo ankaŭ. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:53, 3 aŭg. 2026 (UTC) ::::Dankon pro la raporto, Taylor. Do, ĉiu fantomaĵo nun forbalaita. Ĉio en ordo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:44, 3 aŭg. 2026 (UTC) == Dubinda aserto pri Ilja Ehrenburg == La artikolo pri [[Ilja Ehrenburg]] enhavas t.n. "interesaĵon" kun dubindaj fontoj: ke li estus membro de la [[Sovetia enketo pri la Masakro de Katin (1943-1944)|Burdenko-komisiono]]. La artikolo mem kompreneble ne estas forigenda (mi mem ĵus aldonis mencion de la "Nigra Libro"), sed tiu dubinda aserto estas forigenda se ne trovebla pli fidinda konfirmo. Vidu [[Diskuto:Ilja Ehrenburg|la diskutpaĝon]]. [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 07:43, 23 jul. 2026 (UTC) :La dokumentoj de tiu ĉi komisiono estas [https://ru.wikisource.org/wiki/Сообщение_Специальной_Комиссии_(Бурденко) delonge publikigitaj] kaj estas klare ke Ilja Ehrenburg ne estis ĝia membro. Sed la pola nacia mito estas bazita sur ideo de "eterna lukto" kontraŭ "precipaj malamikoj de la pola popolo": rusoj, germanoj, ukrainoj kaj judoj. La pola naciisto ĉiam klopodas substreki ke mortigadon de poloj partoprenis tiuj ĉi nacioj, do la judo Ilja Ehrenburg iĝis unu el sennombraj viktimoj de tiu ĉu naciisma deliro. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 09:04, 23 jul. 2026 (UTC) ::Kial vi diskutas ĝin ĉi tie kaj ne en diskutpaĝo de la artikolo mem? Kaj, pli ĝenerale, kial vi diskutas ĝin entute? Unu el bazaj principoj de Vikipedio ekde ĝia koncipo estas ke dubindaj kaj malbone pruvitaj asertoj pri homoj ne estu disputataj, sed tujforigataj. Se aperos novaj pri kredindaj fontoj, oni povas realdoni ilin, sed dumtempe oni zorgu, ke Vikipedio ne iĝu kalumnejo. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 20:37, 23 jul. 2026 (UTC) :::Dankon al vi ambaŭ. Ĝenerale mi konsentas kun vi, Goren, sed ĉi-kaze mi hezitis kaj volis havi iom pli vastan diskuton. Plue, mi ankaŭ volis plikonigi tiun misan kontribuon, ĉar mi suspektas ke troviĝas pluraj pliaj similaj misfamigaj asertoj, kiujn indus elsarki. Jen ekzemple mi vidas ankaŭ ĉe [[Roman Ŝuĥeviĉ]] iun asertatan ligon al la [[masakro de Katin]], pri kiu mi havas dubojn. Sed mi ne estas sufiĉe sperta pri la temo por prijuĝi tion. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 21:21, 23 jul. 2026 (UTC) ::::Biografioj ne estas la samo kiel la resto de vikipediaj temoj. Se vi vidas ion suspektan en biografio, simple forigu ĝin. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 00:38, 24 jul. 2026 (UTC) :::::Bone. Mi forigis la falsan akuzon pri Ehrenburg, kaj ankaŭ la dubindan frazon ĉe Ŝuĥeviĉ. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:01, 24 jul. 2026 (UTC) Ĉiu aserto en la enciklopedio (do en la scienca verko) havu referencon al fidinda fonto, kiu konfirmas ĝin. Ĉiuj senfontaj asertoj estas forigendaj kaj tute ne gravas ĉu temas pri biografio aŭ ne. La scienco ne konas tian distingon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:00, 24 jul. 2026 (UTC) Postokaze {{por}} la forigo de la propaganda, misinformiga aserto, kaj {{por}} la procedo dubokaze prezenti la kazon ĉi-tie. La artikola diskutpaĝo kompreneble ankaŭ estas bona loko por dokumentigo pri farata forigo, sed estas preskaŭ 400 000 diskutpaĝoj kaj ke iu kun taŭgaj konoj tuj vidus diskutpaĝan alvokon, estas ne atendeble. Cetere, pri la teksto pri la [[Sovetia enketo pri la Masakro de Katin (1943-1944)|Burdenko-komisiono]]: Laŭ la kutima esperanta latinliterigo de rusaj nomoj la komisionestro ne nomiĝis Nikolai, sed [[Nikolaj Burdenko]]. Same, Stanislav Kuchinsky en esperanta latinliterigo devus esti Kuĉinskij (Кучинский), multaj pliaj nomoj ankoraŭ simile estas ne bone latinliterigitaj sed simple kopiitaj el angla teksto, aldone mi hazarde trovis tajperaron "kons", kiu devus esti "konis", sed tre probable estas pliaj mistajpoj, kiujn mi nun ne povas trovi, ĉar mi devas foriri de mia komputilo... Sume: la teksto pri la komisiono estas plian fojon revizienda! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:46, 24 jul. 2026 (UTC) == [[UTK]] == La internacia simbolo por [[Universala Tempo Kunordigita]] estas '''UTC''', nenio alia. Ĝi ne estas mallongigo, sed simbolo uzenda senŝanĝe. Vidu ĉe: [[Diskuto:Universala Tempo Kunordigita]]. Same kiel ni ne povas inventi proprajn "esperantajn" simbolojn por ĥemiaj elementoj, aŭ niajn proprajn landokodojn (eble "www.esperanto.ge" por Germanio, ".es" por Estonio kaj ".hi" por Hispanio?), ni ne povas inventi privatajn horzonojn. [[UTC+02]] estas nomo de horzono laŭ internacia normo. "UTK+02" havas neniun bazon kaj estas forigenda el Vikipedio. Bonvolu forigi ĉiujn artikolnomojn kiuj uzas "UTK" anstataŭ la ĝusta '''UTC''' (kaj bloku tiujn nomojn kontraŭ re-kreo!). Dankon! - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 21:02, 23 jul. 2026 (UTC) :Mi konsentas kaj faros. Kvankam mi foje havis diskuton kun Arbarulo, ĉar mi ne volis krei alidirektilon de malĝusta al ĝusta titolo, kaj Arbarulo argumentis ke estas nenio kontraŭ krei alidirektilon de malĝusta al ĝusta titolo. Sed diskuti ĉi tie pri ĝusteco de la mallongigo UTK por [[Universala Tempo Kunordigita]] ne indas - eble la kodo UTK estas en iu malnova poŝlibro "La Jaro" el Antverpeno aŭ en iuj vortlistoj de la esperantistaj radioamatoroj, sed probable ne, kaj ĉiukaze ne estas indikitaj tiaj referencoj en Vikipedio, kaj plej probable neniu konas iujn. Tial ne indas pli longe cerbumi, sed simple viŝi la manplenon da alidirektiloj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:22, 24 jul. 2026 (UTC) :{{farite}} Ĉiuj alidirektiloj, kiujn mi trovis, estas for, kaj ĉiuj paĝoj estas protektitaj kontraŭ novkreo. Tio koncernas ĉiujn plenjn horojn kaj ankaŭ la ekstrajn [[UTC+05:30]] kaj [[UTC-03:30]]. Se estas ankoraŭ iuj specialaj horzonoj, je finaĵoj :15, :30 aŭ :45, tiam mi ĉiukaze ne trovis iujn alidirektilojn UTK tien. Se iu tamen ankoraŭ trovas ion ajn, mi dankemas pro indiko. Mi persone nun post horo estos en viki-paŭzo, por probable 8 tagoj, sed unu semajno pasas tre rapide... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:01, 24 jul. 2026 (UTC) ::Koran dankon, do ĉio en ordo nun! Havu belan feriadon! - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 17:21, 24 jul. 2026 (UTC) == [[Gino Carugati]] == {{Propono de forigo |artikolo = Gino Carugati |kialo = Denove artikolo de anonimulo ligita al Lierna, sen ligo al la itala aŭ alia lingvo, sen referencoj konstateblaj (nur unu pli malpli konstatebla) |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:02, 24 jul. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 31 julio 2026 21:22 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:26, 29 aŭg. 2026 (UTC) }} :{{kom}}Ne estis mi kiu markis la artikolon kiel diskutenda.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:02, 24 jul. 2026 (UTC) :{{malforte kontraŭ}} forigo. Ŝajnas ke la teksto estis kaŝa provo enkonduki iun nekonatan "familion Guzzi de Lierna" al la esperanta Vikipedio. Tiu aspektas manipulo, sed krome la teksto eble estas savebla (malgraŭ ke la vorto Lierna aperas en ĝi, kio jam vekas impulson tuj forigi ĉiun tekston), se ankoraŭ eblas trovi eksteran referencon - kaj malgraŭ la suspektiga strangaĵo ke la itala vikipedio ne (jam) havas tekston pri la homo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:49, 25 jul. 2026 (UTC) :{{forte por}} Stranga teksto. Tute sen ekstera ligilo, kvankam ekserĉante oni tuj trovas eksteran fonton [https://www.frontedolomitico.it/Uomini/protagonisti/CarugatiGino.html de la retejo ''frontedolomitico.it'']. En la "referencoj" tiu fontoteksto citiĝas kiel "Archivio Franco Licini, Serafino Carugati detto Gino, en Fronte Dolomitico. Uomini e protagonisti della Grande Guerra." Kial puraj nudaj italaj vortoj, sen ligilo al la interreta teksto, se ni ĉiukaze estas en la interreto??? Ĉiukaze la ekstera teksto nur temas pri patriotisma soldato, fiera oficiro, dekstrema glorigo de armeo. Nenio pri poezio. La esperantlingva laŭdado pri la sentema poeto kaj lia altnivela poezio povas ŝajni konvinkaj, sed se ne haveblas iu ajn romanista, literaturscienca juĝo de neŭtrala sciencisto aŭ literaturĵurnalisto, la tuto tre fiodoras je blufo. Ke "Vikidatuma ero ne [estas] trovita", pli suspektigas. Ĉar jes troveblas alia paĝo, almenaŭ en vikio lmo.wikipedia.org, do en la [[lombarda]] kun noto [[:lmo:Gino Carugati|20 jul. 2026: A09 forigis paĝon Gino Carugati. Kialo: "Vandalism (steward action): LTA - long term abuse"]] Ke malgraŭ la ekzisto kaj forigo de lombarda teksto ne estas vikidatuma ero, en kiu se ĝi estus oni ankaŭ notus pliajn forigojn el aliaj branĉoj estas plia fuŝo. La aserton, ke farinto de la teksto estis la maligna, manipulanta [[:en:Wikipedia:Long-term abuse/Alec Smithson|forbarito Alec Smithson]] mi ĉi tie facile kredas. Sume: senbaza blufo! {{forte por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 3 aŭg. 2026 (UTC) ::Mi rekonsideras mian malfortan voĉon kontraŭ forigo, kiu fakte konsideris la belajn laŭdojn pri poezio, kaj mi ĉiukaze ligis mian voĉon al kondiĉo ke "ankoraŭ eblas trovi eksteran referencon" (pri la literaturaj asertoj). La fonto kiun Thomas trovis, fakte pruvas nur la glorigon de armeo kaj soldateco. Do, rekonsiderante mi sen iu pruvo ke la homo iam verkis poezion kiun aliaj fakuloj nomas elstaraj kaj kun ĉiuj fuŝoj de Alec Smithson pledas por normala {{por|forigo}}. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:31, 3 aŭg. 2026 (UTC) :::{{kom}} Mi vere frustriĝas pro la nekontroleblaj fuŝaj referencoj. Kiel "Redazione Orobie, I 100 anni del Cai Grigne, en Orobie, 31 januaro 2024." Sed guglante la italajn vortojn, oni elvenas al tute konvinka ekstervikipedia paĝo en kiu legeblas la tuta artikolo, [https://www.orobie.it/articolo/2024/01/i-100-anni-del-cai-grigne/47354/ en retejo ''orobie.it'']: tamen ankaŭ tiu konvinka informfonto nur konfirmas ke la homo estis alpisto, montmigranto kaj gvidanto de montmigraj grupoj. Do se neitalaj esperantistaj vikipediistoj detektive mem trovas ĉiujn referencojn, forĵetas ĉion pri poezio kaj nur lasas ke la homo estis gvidanto de montmigraj grupoj, tiam restus artikola ĝermo de tri frazoj, kiu ankoraŭ estus kritikinda artikola orfo. Granda laborinvesto por minimuma rezulto. Kun risko ke tiu Alec Smithson poste sekrete alvenos kun anonima konto kaj tamen aldonos siajn ŝatatajn blufajn, fabelajn pseŭdoinformojn. Tial sekurocele mi lasas mian voĉon ĉe pledo de forigo. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:04, 4 aŭg. 2026 (UTC) ::::{{re|Kani}} Vi mem diskutigis la tekston kaj mem restis tute neŭtrala. "Nur" mi kaj Aidas esprimiĝis. Mi sentus min iom puŝanta se mi kiel unu el du voĉoj por forigo forigus ĝin. Ĉu vi ne volus ankoraŭ esprimiĝi? Aŭ vi povus forigi la tekston, notante ke du aliaj uzantoj voĉdonis por... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:35, 29 aŭg. 2026 (UTC) :::::{{por}} Tio treege odoras je la konataj Lierna-fuŝaĵoj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 21:58, 29 aŭg. 2026 (UTC) == Ludovikaĵoj == Kion fari pri la kontribuoj de {{u|Ludovica1}} (esperantisto [[Armando Zecchin]]) en nia Vikipedio? Dum la kvin jaroj ĝis sia forpaso li tre aktivis, verkante artikolojn en granda kvanto – sed kun varia kvalito – en nia Vikipedio, ĉefe pri kristanaj temoj. Diversaj liaj tekstoj havas malsamajn karakterojn: iuj estas ĉefe ''faktotekstoj'', aliaj pli ''apologioj'' aŭ ''cerbumadoj''. # Tipaj problemoj en ''faktotekstoj'' de Ludovica1 estas: Lingvaj eraroj, italismoj, manko de vikiigo, kelkfoje strangaj ĝis nekompreneblaj vortumoj, referencoj tute mankantaj aŭ malfacile alireblaj, ne rete legeblaj. Tia teksto povas esti baze savebla; tipe necesas: korekti erarojn, vikiigi, kontroli referencojn kaj intervikiajn ligilojn, kaj laŭokaze fortondi tro strangajn aŭ netaŭgajn partojn. # Aliaj teksto(parto)j de li havas pli profundajn problemojn pro neneŭtraleco. Ofte temas pri ia [[apologio]]: defendo de kristanismo/eklezio kontraŭ iu (reala aŭ imagita) kritiko: "Scienco kontraŭdiras religion – Jes, sed iuj sciencistoj ja estas kredantaj kristanoj." "La eklezio persekutis kaj masakris judojn (ciganojn, paganojn, protestantojn, alipensulojn...) – Jes, sed la papo ja petis pardonon, ni pardonu unuj la aliajn." – Tiuj tekstoj estas videble forte unuflankaj kaj neenciklopediaj, ofte originale verkitaj de li kaj sen intervikiaj ligoj. Tipe, tiujn tekstojn ne eblas "savi" sen komplete reverki de nulo. # Iuj tekstoj estas pli ''cerbumadoj'' aŭ eseoj, donante pli da demandoj ol respondoj: "Kiel ni interpretu rakontojn pri kapoportantaj sanktuloj?" "Ĉu oni rigardu Jesuon kiel ribelulo, rabeno, ĉarpentisto aŭ kiel filo de Dio?" Tiaj malfermaj demandoj ne bone taŭgas por enciklopedio. Laŭ la normalaj reguloj de Vikipedio validus por Ludovica1, same kiel pri ĉio alia: Faktotekstoj kun sufiĉa kvalito kaj taŭgaj referencoj restu. Neenciklopediaj, religie propagandaj aŭ strangaj, nekompreneblaj partoj estas forigendaj. Tamen kontraŭ la forigo oni povus argumenti: (1) ke tio malrespektas la grandan laboron kiun li faris, kaj (2) ke ĝi malpliigas la kvanton de artikoloj en nia Vikipedio (aliflanke pliigas la kvaliton). Kion fari? Jen kelkaj konkretaj ekzemplaj de liaj tekstoj: * [[Scienculoj inter la katolikaj monaĥoj kaj pastroj]], listo, sen intervikio * [[Antisemitismo kaj Eklezio]], sen intervikio * [[Giacomo Leopardi kaj la Virgulino Maria]], sen intervikiaj ligoj, pri unu poemo, eble taŭgas por Vikicitaro? * [[Maksimiliano Kolbe kaj Framasonismo]], iuspeca apologio (mi ne bone komprenas la intencon) * [[Tomismo]], longa faktoteksto, polurenda, probable pli bone devus nomiĝi "Tomasismo" Antaŭvidante viajn komentojn, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 18:23, 3 aŭg. 2026 (UTC) :Mi ĉiam avertis pri la kaprica lingvaĵo, kaprica katolika misiemo per vikipediaj tekstoj kaj misuzo de "artikoloj" por disverŝi personajn multfrazajn opiniojn kaj subjektivajn cerbumadojn de tekstoj faritaj de konto Ludovica aŭ Ludovica1. Tial mi tre subtenas pli energie forigi la plej draste "neenciklopediaj, religie propagandaj aŭ strangaj, nekompreneblaj tekstoj". Tamen mi supozas ke ne eblas blinde forĵeti tekston nur surbaze de la fakto de uzanto de konto Ludovica aŭ Ludovica1 komencis ilin. Do necesos unuope prezenti titolojn ĉi tie kaj unuope voĉdoni pri ili. Kaj mi havas zorgon ke tio sume konsumos amason da redaktista tempo kiu mankos en normala redaktado, kaj povus malfunkciigi la forumon VP:FA pro tio ke simple la inundo da titoloj tute subakvigas la forumon. Sed mi ne vidas alternativon. Jes eblas simple voĉdoni, sen longe argumenti, kaj profundiĝi en detalojn nur kiam rezulto de voĉdono estos tre malsamopinia... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:42, 3 aŭg. 2026 (UTC) ::Fakte temas pri plurcent artikoloj – ĝuste nun, pli ol tricent paĝoj enhavas la averton {{ŝ|Ludovica}}! ::Jen kelkaj ekzemploj de artikoloj kiuj estis (kun profunda reverkado) levitaj al pli akceptebla kvalito: [[nodo de Salomono]], [[hundokapuloj]], [[Simono de Trento]]. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 21:43, 5 aŭg. 2026 (UTC) :::Nun (aŭg. 2026) pli ol tri cent paĝoj havas la averton {{ŝ|Ludovica}}: Jen [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciala%C4%B5o:Kio_ligas_%C4%89i_tien%3F/%C5%9Cablono:Ludovica&limit=500 listo de paĝoj kun la averto]. :::Stato de reviziado de "Ludovikaĵoj" estas nun en aparta paĝo: [[Uzanto:Moldur/Ludovikaĵoj]] Por tuj komenci la voĉdonon: === Scienculoj inter la katolikaj monaĥoj kaj pastroj > [[Sciencistoj inter katolikaj klerikoj]] === * [[Scienculoj inter la katolikaj monaĥoj kaj pastroj]], listo, sen intervikio :{{por|por forigo}} Mi ne vidas la neceson. Kial ne Scienculoj inter protestanaj monaĥoj kaj pastroj, scienculoj inter budhismaj monaĥoj kaj pastroj ktp.? --aldonis, sen aparta subskribo ĉi tie, Kani je 23:46, 5 aŭg. 2026 (UTC) ::Nu, sendube la ideo estas spiti al tiuj ateistoj kiuj difinas ke religioj estas la '''malo''' de ĉiuj sciencoj. En tiu misiemo fakte tute novspecaj listoj [[scienculoj inter luteranaj monaĥoj kaj pastroj]], [[scienculoj inter budhismaj monaĥoj kaj pastroj]], ... kalvinanaj ... ortodokse kristanaj ... ŝintoismaj ktp. ... estus tute bonvenaj aldonaj paĝoj. Sed la demando estas ĉu la granda peno teni aktualan tian liston pravigas la misian celon de homo jam dek jarojn morta. Ĝi estus pravigita maksimume se ĝi estas pli-malpli sola rimedo eviti ke esperantaj vikipediaj tekstoj pri sciencistoj eterne restos [[vikipedio:orfo|artikolaj orfoj]]. Sed estus multe malpli simple se ni ne estus la solaj kiuj vivtenos tian liston, sed almenaŭ en unu el la kvin plej larĝaj vikipediaj lingvobranĉoj estus ankaŭ tia paĝo. Tial mi estas {{malforte kontraŭ}} forigo se troveblas vikidatuma ero kaj almenaŭ unu alilingva listo pri la sama temo ene de la restaj du tagoj de la semajna limdato, kaj estas {{forte por}} forigo se ne. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:37, 10 aŭg. 2026 (UTC) :::Mi ne kredis ke tiel estos, sed esplore mi ĵus malkovris ke estas [[:es:Anexo:Científicos del clero católico]], [[:en:List of Catholic clergy scientists]], [[:it:Scienziati del clero cattolico]], kaj kvar pliaj listoj, kaj aldone estas [[:en:Category:Catholic clergy scientists]], [[:pt:Categoria:Clérigos-cientistas católicos]], [[:ro:Categorie:Preoți romano-catolici în știință]] kaj ankoraŭ ses pliaj kategorioj. Tiam, mi timas, mi devos resti ĉe mia voĉo {{Malforte kontraŭ|malforte kontraŭ}} forigo. Eĉ se ni tamen voĉdonos forigi la liston, mi nun ankoraŭ por la sekvaj du tagoj ligas la esperantan paĝon al la sep alilingvaj... Se ni decidos ne forĵeti la liston, ni povos pripensi ĉu unuformigi la titolon al la aliaj ekcidenteŭropaj lingvoj per nova titolo "Scienculoj" aŭ pli bone "Sciencistoj inter katolikaj klerikoj"... Se ni ĉiukaze forĵetos la liston ne indas la laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:49, 10 aŭg. 2026 (UTC) ::::Tamen nun necesas konstati ke leginte en la alilingvaj vikipedioj estos nul ŝancoj pri kompareblaj [[scienculoj inter luteranaj monaĥoj kaj pastroj]], ... budhismaj, ... islamaj, ... judaj, ... kalvinanaj, ... ortodokse kristanaj, ... hinduismaj ... ŝintoismaj: almenaŭ en la angla kaj hispana vikipedioj estas iuj listoj kaj kategorioj pri sciencistoj kiuj private praktikis iujn el tiuj religioj, sed se islamaj sciencistoj, tiam ĉiukaze ne estis profesiaj sciencistoj kaj profesiaj imamoj aŭ muftioj, se judaj sciencistoj, tiam ĉiukaze ne profesiaj sciencistoj kaj profesiaj rabenoj. Sed la katolika religio ŝajne bone taŭgis ke pastroj, kardinaloj, monaĥoj kaj abatoj povis samtempe profesie esplori pri botaniko, genitiko, zoologio, astronomio, optiko aŭ fiziko ĝenerale. Eble unuopaj esceptoj povus definiĝi, ekzemple [[Baruĥ Spinozo]], kiu studis en juda teologia jeŝivo, ĝis pro la interesiĝo pri multaj aliaj sciencoj li estis elĵetita de tie. Do tamen ne tro bona ekzemplo. Sed eblas senĵaluze konstati ke estas aparta granda grupo de katolikaj klerikoj kiuj iĝis elstaraj sciencistoj... - eble en nuna Irano aŭ Afganio inter la profesoroj de juro estas signife multaj kiuj estas profesiaj ajatoloj. Tio facile imageblus, ĉar la [[ŝario]] ne vere dividas inter religia kaj civila juroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:11, 10 aŭg. 2026 (UTC) :::::{{kontraŭ}} forigo. Min konvinkas ne la listo de Ludovica, sed la alilingvaj listoj. Sed: la listo, por esti praktike uzebla, devas nepre esti ordigita, kaj esti en modelo 1. nomo, 2. vivdatoj kaj 3. konciza priskribo. Do ankoraŭ atendas laboro, ĝis la turo estos vere preta. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:39, 14 aŭg. 2026 (UTC) ::::::{{kom}} Ke la listo, por esti praktike uzebla, devas nepre esti ordigita, estas tute prava argumento. Sed ordigi la liston estas multe pli malgranda investo ol tute tralabori enhavan tekston kiel ĵus faris Moldur pri alia "Ludovikaĵo". Mi pensas, rigardante la sep relative konvinkajn alilingvajn listojn kaj 9 kategoriojn, ke jes pravigeblas lasi pluvivi tiu-ĉi esperantan liston, en interlingve komparebla formo. Mi jam metos skeleton de A-Z-ordigo, kaj iom post iom la listeroj povas eniri tien... Ankaŭ imageblas enkonduka teksta alineo, kiel antaŭ la angla listo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:10, 14 aŭg. 2026 (UTC) :::::::{{komento|Plia komento}} Nun la ĝisnunaj listeroj (en subjektiva elekto de Ludovica) jam estas en alfabeta ordo, kaj eblas kompari ilin kun la "neludovikaj" alilingvaj listoj. En la ektransformo mi kompreneble ankoraŭ miris pri pliaj asertoj. Ekzemple Ludovica asertas ke ekzistas katolika '''"ordeno de sankta Barnabaso"'''- Pri ĝi mi nenion ajn trovis en la multlingva vikipedio kaj en vikidatumoj ĝis nun, nek pri "order of Saint Barnabas", nek "Orden des Heiligen Barnabas", nek "ordre de Saint-Barnabé" ktp, ankaŭ en la angla kategorio "category:Catholic monastic orders" kaj ĝiaj subkategorioj mi trovas tute neniun spuron. Ĉu iu havus suspekton ke io povus ekzisti pri tia grupiĝo, aŭ ĉu estas kompleta blufo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:33, 15 aŭg. 2026 (UTC) ::::::::estas la [[Barnabitoj]]. - Amike [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:08, 15 aŭg. 2026 (UTC) :::::::::Aĥ, tio estas tre bona trovo. Koran dankon! Vi vere iĝas fakulo por supera administra kariero en la [[Roma Kurio]]! Super. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:33, 17 aŭg. 2026 (UTC) === [[Antisemitismo kaj Eklezio]] === * [[Antisemitismo kaj Eklezio]], sen intervikio :Oni povus ligi tiun artikolon al Antisemitismo religioso en hispana aŭ Religious antisemitism en angla, alinomante ĝin al Religia antisemitismo kaj aldonante iom pri islama antisemitismo. Ĉiuokaze revizienda.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:44, 5 aŭg. 2026 (UTC) ::{{por|por}} alinomigo al [[religia antisemitismo]] kaj savo de la teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:12, 10 aŭg. 2026 (UTC) ::Mi eklaboros pri tiu kaj la parenca [[Kristanismo kaj antisemitismo]]. Eble kunfandendaj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:06, 11 aŭg. 2026 (UTC) :::{{por}} alinomigo, fakte se estas paralela teksto Kristanismo kaj antisemitismo (kun vikidatuma ero), naturas kunfandigo kun tiu. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:34, 14 aŭg. 2026 (UTC) :{{farite}} [[Antisemitismo kaj Eklezio]] nun estas alidirektilo al [[Kristanismo kaj antisemitismo]] (kiu ankoraŭ estas redaktata de mi). La enhavo ne plu estas duobligita. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 13:37, 14 aŭg. 2026 (UTC) :{{farite}} [[Kristanismo kaj antisemitismo]] - 2026-08-14 Komplete reviziita, reverkita kaj pliampleksigita Karaj {{u|ThomasPusch}}, {{u|kani}}, {{u|Aidas}}, {{u|Sj1mor}}, {{u|Filozofo}}, kaj ĉiuj: Mi invitas vin viziti la paĝon [[Kristanismo kaj antisemitismo]]. Ĝi nun estas komplete reviziita, reverkita kaj pliampleksigita de mi, kaj nun multe malpli unuflanke por-katolika ol antaŭe. (Eble nun iom tro kontraŭ-katolika.) Oni povus plibonigi ankoraŭ pli, eble pripensi alinomadon al [[Antisemitismo en kristanismo]], sed por nun mi kontentas kun la nuna stato. (Ĝi ankaŭ estas dekoble ligita, do tre neorfa. Kelkaj ruĝaj ligiloj atentigas pri artikoloj kiuj estus tre havindaj. Eble mi, aŭ iu alia kreos ilin baldaŭ.) Mi esperas ke la intense prilaborita artikolo trovos vian aprobon. - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:00, 14 aŭg. 2026 (UTC) :Mi aprobas, dankas kaj gratulas. Neniu povus supozi, ke ni profitas la foreston de Ludoviko por nuligi siajn farojn. Ni nur klopodas por savi parton de liaj farotaĵoj. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:18, 14 aŭg. 2026 (UTC) === [[Giacomo Leopardi kaj la Virgulino Maria]] === * [[Giacomo Leopardi kaj la Virgulino Maria]], sen intervikiaj ligoj, pri unu poemo, eble taŭgas por Vikicitaro? {{por|por forigo}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:09, 3 aŭg. 2026 (UTC) :Temas pri unusola poemo, kun tre malbona traduko, kaj mi neniel ajn sukcesas kompreni kio en tiu lingva fiasko estus rimarkinda aŭ menciinda. Do: {{por|por forigo}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:03, 5 aŭg. 2026 (UTC) :{{por|por forigo}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:36, 5 aŭg. 2026 (UTC) ::{{farite}} === [[Maksimiliano Kolbe kaj Framasonismo]] === * [[Maksimiliano Kolbe kaj Framasonismo]], iuspeca apologio (mi ne bone komprenas la intencon) {{por|por forigo}}, ĥaosa. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:09, 3 aŭg. 2026 (UTC) :Resume mi komprenas el tiu teksto: Maksimiliano Kolbe kontraŭis framasonismon. La pliaj detaloj estas strangaj kaj konfuzaj. Do: {{por|por forigo}}, kaj por aldono de proksimume unu frazo al [[Maksimiliano Kolbe]]. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:03, 5 aŭg. 2026 (UTC) :{{por|por forigo}}, ĥaosa kaj malneŭtrala.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:35, 5 aŭg. 2026 (UTC) ::Mi aldonis al [[Maksimiliano Kolbe]] pecon pri lia kontraŭframasonismo. Eblas ankaŭ enigi lin al [[:Kategorio:Kontraŭframasonismo]]. Do nun forigeblas [[Maksimiliano Kolbe kaj Framasonismo]]. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:08, 9 aŭg. 2026 (UTC) ::{{farite}} === [[Tomismo]] === * [[Tomismo]], longa faktoteksto, polurenda, probable pli bone devus nomiĝi "Tomasismo" {{por|por forigo}}, se ne sukcesas urĝe bezonata polurigo - por tio oni eble povas lasi pli ol semajnon, sed ĉiukaze estu limdato, kaj forigo se la teksto ne draste estos polurita post la limdato. Du semajnoj? Kvar semajnoj? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:09, 3 aŭg. 2026 (UTC) :Laŭ mia kompreno, la tomismo tamen estas grava influo en teologio, kaj artikolo pri ĝi nepre havenda. Do: {{por|por reviziado}}, sed {{kontraŭ|kontraŭ forigo}}. Mi ja provos plibonigi. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:03, 5 aŭg. 2026 (UTC) :[[Tomismo]] estus akceptebla internacia neologismo anstataŭ "Tomasismo", sed reviziebla.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:38, 5 aŭg. 2026 (UTC) ::Mi nun ekpoluras la tekston, sed nur ĝenerale pri bona lingvaĵo kaj baza vikipedieco. Pri la enhavo mem mi ne havas la teologian kompetentecon por prijuĝi. - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 18:24, 7 aŭg. 2026 (UTC) [[Dosiero:Kafotaso Tomo.jpg|eta|120ra|{{centre|kafotaso "Tomo"}}]] :::Sed kio estus kontraŭ la normala titolo "Tomasismo"? Klare ke rigardante en [[PIV]] oni ekscias ke PIV antaŭvidas alternativan mallongigon "Tomo" por persona nomo "Tomaso" kaj ankaŭ lige al tio antaŭvidas neologismon "Tomismo". Certe mi ne estas sufiĉe edukita ke en preskaŭ 50 jaroj mi ankoraŭ neniam legis aŭ aŭdis la vorton "Tomismo", en Esperanto ne kaj ankaŭ en ĉiu alia lingvo ne, kaj min ankaŭ en 50 jaroj ankoraŭ neniam iu vokis "Tomo" anstataŭ Tomaso. Sed mi ne scias ĉu mi estas la sola neklerulo inter krome milionoj da teologie spertegaj esperantistoj, aŭ ĉu aliaj samkiel mi miras vidi la vorton "Tomo" kaj "Tomismo" en sia PIV... [[Uzanto:ThomasPusch|TomasPusch]] 13:42, 10 aŭg. 2026 (UTC) ::::...Kaj tio kvankam mi mem estas posedanto de propra kafotaso "Tomo" - sed en tiu taso la vorto "Tomo" ne estas esperanta sed estas la genitiva formo de litova persona nomo "Tomas"... ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|Tomas]]) 13:42, 10 aŭg. 2026 (UTC) :::::Ho, tre bela taso! {{S}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 08:54, 11 aŭg. 2026 (UTC) ::{{farite}} Mi investis plenan ferian semajnon por poluri tiun artikolon. Ĝi nun estas reviziita kaj havas taŭgan vikipedian kvaliton. La nomo "Tomismo" estas konfirmita en [[PIV]] kaj en [[Kristana Glosaro]], do ĝi povas resti; ne necesas iu alinomado. Mi pluiras al polurado de aliaj artikoloj kaj esperas ke mi estonte ne bezonos plenan unu semajnon por unu ludovikaĵo. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:02, 11 aŭg. 2026 (UTC) === [[Preĝo por la Hebreoj]] === {{farite}} [[Preĝo por la Judoj]] - 2026-07/08 Estis [[Preĝo por la Hebreoj]]. Profunde reverkis la tutan artikolon. Severe malpliigis la defendon de la kontraŭjudaj partoj, aldonis pli da kritikaj aspektoj. (Cetere, kritiko venas ne nur de juda flanko sed ankaŭ el la eklezio mem!) Aldonis ankaŭ la nun oficialan preĝon, kiun pli-malpli prisilentis {{u|Ludovica}} en sia artikolo. La reverkado estas plejparte bazita sur [[:de:Karfreitagsfürbitte für die Juden]]. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:19, 22 aŭg. 2026 (UTC) ==[[Ensifera]]== Alidirektilo al la paĝo pri la [[spadbeka kolibro]] (specinomo ''Ensifera ensifera''). Tamen ekzistas ankaŭ granda kaj facile rimarkebla subordo de insektoj nomata Ensifera ([[ensiferoj]]), kiu verŝajne estas diskutata simile aŭ pli ofte. (Oni rimarku, ke en ĉi tiu okazo la distingo inter kursivaj nomoj por genroj kaj specioj kaj nekursivaj por pli altnivelaj grupoj vere gravas, kaj la vikipedia ideo kursivigi ĉion estas malutila.) Se la paĝo ekzistu, ĝi devas esti apartigilo. Tamen laŭ [[Helpo:Apartigiloj]], apartigilo por nur du paĝoj estas superflua. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:25, 5 aŭg. 2026 (UTC) : Mi proponas transformi paĝon [[Ensifera]] je aldirektilo al [[ensiferoj]], kaj en [[ensiferoj]] mencii (per {{ŝ|PorA}}) ke ''Ensifera'' ankaŭ estas nomo de genro de birdoj, kiu laŭ nuna sistematiko estas monotipa kaj nur enhavas {{N|spadbeka kolibro}}. Poste, se post iuj revizioj de sistematiko la birda genro ĉesos esti monotipa, ni verkos artikolon pri ĝi kun la nomo [[Ensifera (genro)]] aŭ [[Ensifera (birdo)]] aŭ io simila.--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 20:23, 5 aŭg. 2026 (UTC) ::Mi ne kontraŭas liberigi la vorton Ensifera por subordo de insektoj, se oni konvertas ĉiun nunan "Ensifera" en [[Ensifera (genro)]] aŭ [[Ensifera (birdo)]], sed atentu, ke tio necesus ne nur en [[spadbeka kolibro]], sed ankaŭ en ĉiuj aliaj artikoloj, pri familio, subordo, rilataj specioj ktp. Dume dekomencaj avertoj jam metitaj en ambaŭ artikoloj utilas. Dankon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:04, 5 aŭg. 2026 (UTC) :::Por nun la genro estas monotipa, do aparta artikolo por ĝi ne necesas, sufiĉas la artikolo pri ĝia sola specio. Se iam tio ĉi ŝanĝiĝos, ni reagos akorde, tio ĉi ne estos problemo. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 23:19, 5 aŭg. 2026 (UTC) ::::Fakte mi jam antaŭ ol peti forigon de la alidirektilo forigis ĉiujn ligilojn al ĝi, kiuj temis pri la birdo. Estis nur tri - unu en [[Spadbeka kolibro]] mem, do cirkla kaj superflua, kaj aliaj en [[Kolibro]] kaj [[Lesbienoj]], kiuj krom tio havas ligilojn rekte al [[Spadbeka kolibro]], do ankaŭ tie ĝi estis superflua. Do [[Ensifera]] estas preta por forigo aŭ por alia ŝanĝo, se vi decidos. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:20, 10 aŭg. 2026 (UTC) == [[Y-sistemo]] == {{Propono de forigo |artikolo = Y-sistemo |kialo = Dubinda enciklopedieco. Dubinda gravo. Sen interna ligilo, sen alilingva ligilo, sen klara referenco, sen enkonduko: kio estas tio? Nur skemo, sen klarigo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:29, 6 aŭg. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 13 aŭgusto 2026 9:01 |forigita = jes |kialo de rezulto = per tri poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:23, 15 aŭg. 2026 (UTC) }} :{{kom}}Ĉio dubinda.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:29, 6 aŭg. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo. Tute senreferenca, infaneca variaĵo al la tradicia x-skribmaniero. Oni povas pripensi mem skribi siajn privatajn, esperantlingvajn mesaĝetojn al siaj amikoj aŭ familianoj en saĝtelefono per signo ^, *, ', #, y, q, °, ˘ aŭ iel ajn anstataŭ la ekzempla anstataŭaĵo x, sed tio ne necesigas apartajn novajn paĝojn [[^-sistemo]], [[*-sistemo]], [['-sistemo]], [[°-sistemo]] ktp. Rimarkante pri referencoj aŭ manko de ili: la sola referenco *[https://www.miavivo.net/grupoj/grafemologio/?wpappninja_v=zxo3sewiw diskuto pri ĉi sistemo] - ĉe: ''miavivo.net'' '''tute ne estas''' paĝo de "diskuto pri ĉi sistemo", sed nur meze de la paĝo havas unu frazon "Mi daŭrigis mian defion elpensi personan skribsistemon por Esperanto per nur latinaj literoj" de iu Bradford S. je 2024-01-15. Mi pensas ke tiu Bradford S. estas sincera - vere laŭ mia ideo temas pri "elpensita persona ideo", kiun eble antaŭ li jam elpensis iu Saŝa Ĉ. en Siberio en aŭ iu Tomiko W. en Japanio, sed kiu ĉiukaze estas privata, persona ludado. Eblas ludi, kompreneble, sed ne pri ĉiu kaprico necesas fari enciklopedian artikolon - krom se oni vere konvinkas ĉiujn aliajn vikipedianojn kaj kromajn legantojn per konvinkegaj ekstervikipediaj referencoj pri tio ke temas pri fortega movado kiun intertempe aktive subtenas 2 milionoj da esperantistoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:15, 10 aŭg. 2026 (UTC) :{{por|por}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:33, 14 aŭg. 2026 (UTC) == [[Taraneh Javanbakht ]] == {{Propono de forigo |artikolo = Taraneh Javanbakht |kialo = Memreklamado. Transvikia spamaĵo.<br />Vidu ankaŭ: * [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Articles_for_deletion/Taraneh_Javanbakht_(4th_nomination)&oldid=1367706659 en:Wikipedia:Articles for deletion/Taraneh Javanbakht (4th nomination)] * [[:es:Wikipedia:Consultas de borrado/Taraneh Javanbakht]] * [[:simple:Wikipedia:Requests for deletion/Requests/2026/Taraneh Javanbakht]] |subskribo = [[Uzanto:Moscow Connection|Moscow Connection]] ([[Uzanto-Diskuto:Moscow Connection|diskuto]]) 21:00, 9 aŭg. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 16 aŭgusto 2026 21:55 |forigita = jes |kialo de rezulto = je kvar poraj voĉoj, nul kontraŭaj kaj dubaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:27, 17 aŭg. 2026 (UTC) }} Nu la juĝo ke temas pri senhonta memreklamo kaj transvikia spamaĵo eble estas iom akra kritiko, sed kvankam la mikroteksto (jam) estas sen klaraj esperantaj gramatikaj eraroj, ĉiukaze temas pri {{ŝ|ĝermeto}} de unu frazo kaj {{ŝ|orfa}} teksto. Sume la kritikaj kestoj estas dekoble pli grandaj ol la unu frazeto. Tio aspektas ne nur ĝermeto, sed jam sekiĝinta mizera planteto. Tial {{por|por}} forigo, se se ne okazos miraklo en 6 tagoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:29, 10 aŭg. 2026 (UTC) :{{por}} Memreklamo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:39, 10 aŭg. 2026 (UTC) :{{por}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:32, 14 aŭg. 2026 (UTC) == [[Seroje Fioletovoje]] == {{Propono de forigo |artikolo = Seroje Fioletovoje |kialo = Mankas enciklopedia graveco |subskribo = [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:14, 25 aŭg. 2026 (UTC) |tempo = mardo 1 septembro 2026 15:38 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} <s>{<nowiki/>{por}<nowiki/>}</s> Por kiel proponinto. Rilata persono atingis rimarkindajn sukcesojn nek en scienco, nek en arto, nek en politiko. Mankas la biografiaj artikoloj kaj intervjuoj, do iuj ajn pruvoj de la enciklopedia graveco. La artikolo mem estas verkita en kripla lingvaĵo kun gramatikaj eraroj kaj stilaj fuŝoj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:14, 25 aŭg. 2026 (UTC) {{por}}[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:25, 29 aŭg. 2026 (UTC) {{Kontraŭ}} Multaj GLAT-aktivuloj havas artikolojn ĉi tie. Ri estis la sola civitano de Rusio, kiu provis organizi kontraŭmilitan akcion en Donecko.--[[Uzanto:Fenikals|Fenikals]] ([[Uzanto-Diskuto:Fenikals|diskuto]]) 13:53, 31 aŭg. 2026 (UTC) :En Rusio estas multege da (ne-)GLAT-aktivuloj. Ĉu ni kreu artikolon pri ĉiu? Seksa identeco aŭ ties manko ne estas kriterio de enciklopedia graveco. Rilata persono atingis rimarkindajn sukcesojn en neniu kampo, inkluzive la socian aktivadon. Rilata ago (''akcio'' estas rusaĵo, cetere la teksto ĝenerale montras ke ĝia verkinto pensas ruse kaj malbone regas Esperanton) ricevis rimarkindan reagon nek en amaskomunikiloj, nek en politikaj rondoj. 0 + 0 = 0. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:42, 3 sep. 2026 (UTC) {{malforte kontraŭ}} Mi verŝajne ne estas objektiva, ĉar temas pri iu kiun mi konas/konis realvive, sed mi pensas ke tiu ĉi persono estas sufiĉe konata kaj influa por havi propran enciklopedian artikolon, ne nur en Esperanto, sed ankaŭ en la rusa kaj en la angla. Mi tamen devas konsenti, ke la artikolo en nuna stato estas vere fuŝa kaj ne estas sufiĉe bone argumentita per aŭtoritataj fontoj. Eĉ pri la nomo mi havas dubojn: kiom mi scias, Seroje Fioletovoje estas mortonomo, kaj nun la persono estas transvirino nomata Maria Ŝtern. Do mi nur malforte kontraŭas forigon de la artikolo.--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 10:18, 3 sep. 2026 (UTC) {{malforte kontraŭ}} 0 + 0 + 0.5 -> 0 + 0 + 1 -> sufiĉas. Eble iu uzanto kiu scipovas la rusan povus eltiri na pli da informo subtenanta la gravecon el la ruslingvaj fontoj. Tre probable Seroe Fioletovoe atingis rimarkindajn sukcesojn nek en scienco, nek en arto, nek en politiko, same kiel ekzemple [[Stanislavo Belov]]. Ankaŭ vilaĝo kun 10 loĝantoj [[Dvo%C5%99i%C5%A1t%C4%9B_(Mnich)]] ne rikoltis rimarkindan reagon en amaskomunikiloj. Enciklopedia graveco estas limigita, sed postuloj en ĉi tiu vikio ne estas tre altaj, kaj oni apliku samajn regulojn al ĉiuj artikoloj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 10:10, 4 sep. 2026 (UTC) :Oni apliku la samajn postulojn al ĉiuj artikoloj. Mi proponis forigi artikolon [[Stanislavo Belov]], sed la komunumo decidis lasi ĝin. Cetere estus ridinde kompari artikolojn pri la sciencisto kun dekoj da sciencaj studaĵoj kaj artikoloj pri li mem en aŭtoritataj fontoj [https://writer-tyumen.ru/index.php?m=autor&aid=48 ekzemplo] kun artikolo pri persono, kiu nenion kreis, nek publikigis, nek ricevis iun ajn agnoskon en iu ajn fako. Tio estas la encikloedio, ne kolektejo de biografioj de ies amikoj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:22, 4 sep. 2026 (UTC) == [[Esperanto Eksport']] == {{Propono de forigo |artikolo = Esperanto Eksport' |kialo = la indikoj baziĝas nur sur onidiroj - ne eblis iel ajn akiri konfirmojn, ne estas retejo, ne estas informoj... |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:20, 29 aŭg. 2026 (UTC) |tempo = sabato 5 septembro 2026 21:27 |forigita = jes |kialo de rezulto = kvar poraj kaj neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:20, 6 sep. 2026 (UTC) }} {{kom}} Se vi volas, vi povas ankoraŭ vidi la artikolan diskutpaĝon: Roberto, kiu mem enmetis la tekston, ne plu scias de kie li havis la informojn; Ulrich Matthias, kiu proksime kunlaboras kun esperantistoj en Madaaskaro, neniam aŭdis pri tiu projekto, kaj objektive ne eblas malkovri retejon aŭ informojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:20, 29 aŭg. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 09:08, 30 aŭg. 2026 (UTC) :{{por}} forigo, ankaŭ la diskpaĝon [[Diskuto:Esperanto Eksport']] kaj Q-umon [[d:Q12347413]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 09:17, 30 aŭg. 2026 (UTC) :{{por}} forigo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:19, 6 sep. 2026 (UTC) {{kom}} La enhavon de la diskutpaĝo bonus konservi kiel dokumentigon, sed ĝi ne plu bone troveblas, se la koncerna teksto estas for, tial plej bonas kopii ĝin ĉi tien. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:42, 20 sep. 2026 (UTC) '''Diskuto:Esperanto Eksport':''' '' Ĉu la firmao ankoraŭ aktivas?'' Mi ne trovas ajnan fonton pri ĝi. [[Uzanto:Stefangrotz|Stefangrotz]] ([[Uzanto-Diskuto:Stefangrotz|diskuto]]) 12:01, 7 okt. 2025 (UTC) :@[[Uzanto:Roberto|Roberto]] vi kreis la paĝon en 2009. ĉu vi scias pli? [[Uzanto:Stefangrotz|Stefangrotz]] ([[Uzanto-Diskuto:Stefangrotz|diskuto]]) 12:02, 7 okt. 2025 (UTC) ::Laŭ mi indas forviŝi la artikolon. Mi tre bone konas la malagasan Esperanto-movadon kaj neniam aŭdis pri tiu firmao. [[Uzanto:Ulrich Matthias|Ulrich Matthias]] ([[Uzanto-Diskuto:Ulrich Matthias|diskuto]]) 20:51, 18 nov. 2025 (UTC) :::Mi vere ne memoras pri io, kion mi verkis antaŭ 17 jaroj. Mi pensas ke oni povas forigi ĝin kaj eble meti noton en artikolo pri Madagaskaro dirante ke eble ĝi ekzistis. Tre eble estis nur iu, kiu revis krei ion tian. Ofte naivaj homoj anoncas, ke ili kreis klubon, entrepenon, revuon aŭ ion ajn, kiu uzos Esperanton, sed tio estas nur revo. Tio okazas ekde la komenco de la movado. Tre eble iu anoncis tion, kaj mi kredis ĝin. [[Uzanto:Roberto|Roberto]] ([[Uzanto-Diskuto:Roberto|diskuto]]) 02:55, 4 dec. 2025 (UTC) == [[Maco (hebra pasto)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Maco (hebra pasto) |kialo = nura alidirektilo el misliterumita nomo al la ĝusta artikolo (tiu kompreneble ''ne'' estu forigita!, ''nur'' la alidirektilo!) |subskribo = [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 21:25, 29 aŭg. 2026 (UTC) |tempo = 2026-09-05 |forigita = jes |kialo de rezulto = teknika forigo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:32, 29 aŭg. 2026 (UTC) }} {{kom}} [[Maco (hebrea pasto)]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:21, 3 sep. 2026 (UTC) == Mino-XXX == {{Propono de forigo |artikolo = Mino-XXX |kialo = fuŝa vortara artikolo, krome parte piratkopiita el PIV |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:18, 3 sep. 2026 (UTC) |tempo = 2026-09-10 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭaj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:35, 10 sep. 2026 (UTC) }} :{{por}}Nenecesa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:11, 4 sep. 2026 (UTC) == [[Ferenc Dunszt (kuracisto)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Ferenc Dunszt (kuracisto) |kialo = Mi dubas pri enciklopedieco. Temas pri iu kiu estis arestita post la Dua Mondmilito. Oni rakontas nenion pri graveco dum lia kuracofico. Estas nenio en hungara vikio, kvankam estas kelkaj aliaj samnomuloj. Jam venis dubindaj artikoloj rilate al Dunst aŭ Dunszt. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:18, 4 sep. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 11 septembro 2026 17:45 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:30, 11 sep. 2026 (UTC) }} : {{kom}} [[:d:Special:Contributions/~2026-48034-86]] [[:m:Special:CentralAuth/FDaero2]] Fontoj estas multaj ... iu hungarlingvulo prijuĝu ilin. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 10:26, 6 sep. 2026 (UTC) : {{kom}} hungare estas 4 personoj kun tiu titolo, sed nek unu identas la Esperantan personon.--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 11:04, 6 sep. 2026 (UTC) : {{kom}} Fakte mi timas pri lavango de fuŝaj hungaraj artikoloj rilataj al la familinomo Dunszt, kio ja iam okazis. Nun venas [[Gizella Mózer]], ŝajne nobelino kaj laboristino en fabriko. Pri la unua afero gapas tiu informo el komunista Hungario inter la 1950-aj kaj 1970-aj jaroj (laŭ referencoj). La nura referenco kiun mi povis konstati parolas pri Béláné Dunszt kaj ne pri Gizella Mózer. En la artikolo oni diras nenion pri la kialo de ambaŭ nomoj. Pri laboristino en fabriko mi dubas pri ties enciklopedieco. Ĉio indikas klopodojn por honori iaman familinomon. Mi petas same ties forigon. Kaj ĉio venas de anonimulo kun kiu ne eblas interkonsenti.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:26, 6 sep. 2026 (UTC) {{Por}} --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 04:21, 7 sep. 2026 (UTC) : {{kom}} Limdato por [[Gizella Mózer]]: 13a de septembro, unu semajnon post averto.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:30, 11 sep. 2026 (UTC) ::forigita, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:32, 14 sep. 2026 (UTC) == [[Keith leung]] == {{Propono de forigo |artikolo = Keith leung |kialo = Ŝajne mempropaganda artikolo kreita de la propra biografiito, sen enciklopedia intereso. Ne ekzistanta en alia lingvo. La uzantopaĝo estas tute fuŝa. Ankaŭ la artikolo: familinomo minuskle, dubo pri naskodato, sen indiko de urbo, entrepreno ktp. Absoluta manko de referencoj. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:28, 11 sep. 2026 (UTC) |tempo = tujtuje |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:30, 14 sep. 2026 (UTC) }} {{Por}} --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 03:33, 12 sep. 2026 (UTC) Forigu! == Futbala matĉo inter la Selektitaro de Esperanto kaj la Armen-devena Argentina Komunumo == {{Propono de forigo |artikolo = Futbala matĉo inter la Selektitaro de Esperanto kaj la Armen-devena Argentina Komunumo |kialo = Duoblaĵo akcidente kreita |subskribo = [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:20, 19 sep. 2026 (UTC) |tempo = sabato 26 septembro 2026 2:38 |forigita = jes |kialo de rezulto = Teknika forigo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:29, 10 okt. 2026 (UTC) }} Vidu [[Vikipedio:Kunigendaj artikoloj#Futbala matĉo inter la Elektitaro de Esperanto kaj la Armen-devena Argentina Komunumo kaj Futbala matĉo inter la Selektitaro de Esperanto kaj la Armen-devena Argentina Komunumo]]. Se temas nur pri tio, ke la paĝo [[[[Futbala matĉo inter la Elektitaro de Esperanto kaj la Armen-devena Argentina Komunumo]] restu kaj la akcidente kreita kopio [[Futbala matĉo inter la Selektitaro de Esperanto kaj la Armen-devena Argentina Komunumo]] foriru: {{por}}, kompreneble. Akcidente kreitajn duobligitajn kopiojn bezonas neniu. Fakte eĉ ne necesas atendi plenan semajnon da atendado kaj pripenso. Ankoraŭ tria voĉo por forigo kaj la duoblaĵo povus jam pli frue foriri kiel teknika forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:19, 19 sep. 2026 (UTC) == Sarastamo == {{Propono de forigo |artikolo = Sarastamo |kialo = la paĝo, el nur unu frazo, krome nur unu ne plu ekzista kaj arkivigita ekstera retejo, kaj misprogramita informkesto, do ankaŭ mise tro malplena vikidatuma ero, estas simple senespera {{ŝ|ĝermeto}}, ĉiuflanke tro malkvalita. Ĝi estis farita de nekonata anonimulo, kio do ne taŭgas kiel savanto - sola alternativo al forigo laŭ mi estus kompleta retraduko de la finna teksto kaj ankaŭ farado de deca vikidatumero ... sed tion oni same bone povas fari post forigo de tiu ĉi ĝermeta ruino (la finna teksto ja ĉiam restos). |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:12, 19 sep. 2026 (UTC) |tempo = sabato 26 septembro 2026 13:02 |forigita = jes |kialo de rezulto = Du aŭ tri poraj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:31, 10 okt. 2026 (UTC) }} {{Por}} forigo de la artikolo en nuna stato. Estas absolute nenio savebla en ĝi, eĉ la nomo estas fuŝa (ĝuste estus ''Markku Sarastamo''). Verŝajne temas pri la sama anonimulo kiu jam estas kreinta multajn same malaltkvalitajn artikolojn pri Suomio kaj suomaj kulturaj fenomenoj kun nova IP. Se ŝli registriĝos, ni povos kunlabori al ŝli kaj helpi al ŝli fruktodone kontribui pri suomaj temoj, kiuj estas vere ne sufiĉe reprezentataj en nia Vikipedio, sed ĵus nun estas nenio kion ni povas fari. :{{Por}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:31, 10 okt. 2026 (UTC) == Du ŝablonoj: Ŝablono:Lang- == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Lang-mhd |artikolo2 = Ŝablono:Lang-mhg |kialo = neuzata, rompita, malĝusta lingvokodo |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:17, 2 okt. 2026 (UTC) |tempo = 2026-10-09 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} == [[Bando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Bando |kialo = La artikolo faras nenion krom difini diversajn sencojn de la vorto, sed [[Vikipedio:Kio Vikipedio ne estas|Vikipedio ne estas vortaro]]. Ĝi estas misligita al alilingvaj artikoloj pri krimaj grupoj. Se ni volus fari ekvivalenton al tiuj artikoloj, pli bona titolo verŝajne estus [[Gangsteraro]], sed ili ŝajnas esti praktike duoblaĵoj de artikoloj pri [[Gangstero]], do ne imitindaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:38, 6 okt. 2026 (UTC) |subskribo = [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:38, 6 okt. 2026 (UTC) |tempo = 7 oktobro 2026 17:12 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} : Savebla, sed en la nuna stato neakceptebla, do {{por}} forigo. Bando da muzikistoj kaj bando da krimuloj ne havu komunan artikolon, [[Vikipedio:Kio Vikipedio ne estas|Vikipedio ne estas vortaro]]. * [[Muzikgrupo]] [[d:Q215380]] * [[Krima organizaĵo]] [[d:Q1788992]] nur alidirektilo * [[Organizata krima agado]] [[d:Q46952]] * [[Gangstero]] [[d:Q46961]] : [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:12, 6 okt. 2026 (UTC) == [[Stelĉiela lustro (Portaluppi)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Stelĉiela lustro (Portaluppi) |kialo = Dubinda enciklopedieco pri lustro kiu nur estas en privata apartamento. Estas neniu referenco kaj la nura montrita estas mensogo: en ĝi oni diras nenion pri tiu lustro. Estas fuŝa artikolo angla titolo kiu estas en itala. Alia suspektindeco estas ke almenaŭ tri el la alilingvaj versioj estis faritaj en la sama tago plej verŝajne de la sama fuŝulo kun diversaj nomoj. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:37, 10 okt. 2026 (UTC) |tempo = sabato 17 oktobro 2026 0:36 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} d93txqya42vojpyqxdtbtrz0lmirah7 9491104 9491099 2026-10-10T10:46:57Z Kani 670 /* Bando */ 9491104 wikitext text/x-wiki {{/Enkonduko}} <div class="center">Ĉiuj subpaĝoj: [[Specialaĵo:Indekso_de_prefiksoj/Vikipedio:Forigendaj_artikoloj/]]</div> == Ne plu aktivaj == Ne plu aktivajn erojn movu al [[/Arkivo]], vidu la suprajn kestojn "Malnovaj diskutoj". == Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj - 2026 04 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Ŝablonoj/Specialaj ŝablonoj |kialo = ne ĝisdatigita ekde jaro 2013, redunda, estas tro multaj listoj kun specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj, kaj la plejmultaj ŝablonoj tamen nenie estas listigitaj |subskribo = {{por}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:13, 22 mar. 2025 (UTC) |tempo = 2025-04-24 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube: per tri poraj voĉoj, kaj du pasivaj subtenoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 26 apr. 2026 (UTC) }} :Do, listigo de la ŝablonoj estus jes bonvena, se ĝi estas bone ordigita kaj didaktike donas bonan superrigardon. Tamen mi ne scias ĉu tio eble estas teoria penso: mi ekde 2007 lernis pri multaj ŝablonoj kiam mi vidis unu en teksto kaj tiam iris al la ŝablono mem por pli detale rigardi ĝin - en la dokumentado kutime estis ĉiuj respondoj al miaj demandoj, kaj se ne, mi demandis diskutpaĝe kaj iu spertulo tiam ampleksigis la dokumentadon. Tiun ĉi subpaĝon mi neniam vidis ekde miaj komencaj tagoj, fakte ankaŭ la bazan paĝon Vikipedio:Ŝablonoj mi neniam rigardis. Se ĉiuj tiel faras, tiam oni povas ŝpari al si investi multajn horojn en pli pedagogia gvidlibro pri ŝablonoj ĝenerale... Sed mi ne scias, ankaŭ la alilingvajn paĝojn mi neniam legis, kaj ne povas kompari, pro sama motivo, ke mi ne aparte volis lerni pri ŝablonoj ĝenerale, sed mi lernis en praktiko, vidante iujn ŝablonojn en uzo. Do mi singarde estus por pridubo, ĉu vere indas investi aldonan tempon en pli pedagogia prezento aŭ oni nur havu minimuman paĝon. Ĉiukaze la grandaj lingvobranĉoj ŝajne sukcesas sen aldonaj subpaĝoj - kial ne ankaŭ ni sukcesus? [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:10, 22 mar. 2025 (UTC) : {{kom}} Mi ne principe kontraŭas ekziston de tiaspecaj paĝoj se ili estas utile formigitaj. Sed la supre menciita paĝo estas kaosa kaj "specialaj kaj malspecialaj ŝablonoj" estas sensenca klasigado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:57, 22 mar. 2025 (UTC) ::Mi konsentas pri la duba kritiko. Sed en la ŝablono ankoraŭ ne estas noto ke ĝia ebla forigo diskutatas, kaj mi forte dubas ĉu iu atentigis la precipan verkinton {{re|Tlustulimu}} neniu ajn, ankaŭ burokrato ne, havas la sanktan devon ĉiujn du tagojn kontroli tiun ĉi paĝon. Tial mi proponas kalkuli la semajnon ekde nun, krom se la verkinto Tlustulimu signalas ke li konsentas pri forigo kaj ne bezonas plian tempon por pripenso. Ĉiukaze unu semajno rapidege pasas. Do ĝis 06 apr. 19:13 UTC. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:13, 31 mar. 2025 (UTC) : Mi havas la malagrablan situacion ke Tlustulimu post la 27-a de marto 2025 nur faris du miniaturajn redaktetojn. Principe li tamen devintus vidi per sonorila signo mian noton {{re|Tlustulimu}} de la 31-a de marto. Sed evidente li iel estas en paska feriado, aŭ ekstreme okupita ekster vikipedio, momente. Tial mi, vole-nevole, proponas aldoni ankoraŭ 10 tagojn, ĉar se li eventuale ferias ĝis la feriotago paska lundo, la 21-a de aprilo, kaj reestas la 22-an, tiam ĉiukkaze li bezonos iom da tempo por pripenso kiel li traktos la kritikon pri la listo de 2013, pri kiu evidente ankaŭ li mem ne atentis dum la lastaj 12 jaroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:55, 14 apr. 2025 (UTC) ::{{re|Tlustulimu|Taylor 49|Aidas|Kani|RG72}} Nun pasis pliaj dek monatoj da atendado, kaj ŝajne Tlustulimu ne havas la energion por okupiĝi pri la temo. Do mi revenus al la origina propono de Taylor, kiu kiel unua dekomence pledis pri forigo, kaj nun ankaŭ aldonas mian signon {{por}} forigo. Tio ne kaŭzos grandan vakuon. Ĉu iu el vi ankoraŭ havas ion por aldoni? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:57, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi ne reagis ĉar mi tute ne kompetentas pri ŝablonoj. Mi tute akceptas kolektivan decidon. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:47, 5 mar. 2026 (UTC) :::Mi tute malspertas rilate la ŝablonojn. Se tiu ĉi paĝo ne estas utila kaj uzata, do oni foiru ĝin. Se iu ĝin uzas aŭ ĝi estas utila, do oni lasu kaj plibonigu ĝin. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:39, 6 mar. 2026 (UTC) :::: {{kom}} Mi fakte lastatempe plurfoje prilaboris la malidan paĝon [[Vikipedio:Ŝablonoj]] kaj pluraj subpaĝoj de ĝi. Sed "/Specialaj ŝablonoj" estas plene redunda. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:18, 6 mar. 2026 (UTC) :::::Al mi ŝajnas pravigeble ĝisi de la ŝablono. Tial {{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:29, 8 mar. 2026 (UTC) :::::Ĉi-teme fluas la monatoj kaj ankaŭ mi hezitemas forpreni ŝajne nebezonatan subŝablonon se mi ne certe scias kio okazos poste. Tamen mi nur prenas mian kuraĝon kaj forigas ĝin. Se io estos misa poste, oni ĉiukaze povas malfari la forigon. Sed iom groteskas ne povi fini temon dum pli ol 13 monatoj. Do {{farite}}, subŝablono "/Specialaj ŝablonoj" estas for. Se iu havas problemon pri tio, kontaktu min, aŭ se mi neatendite havas trafikakcidenton, alian aktivan administranton, ekz. Kani, por restarigi la subŝablonon post meto de konvinkaj argumentoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:23, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[Bilda sensilo]] 2025 3 5 == La paĝo estas alidirektilo al [[Rastrumero]]. Tamen "bilda sensilo" nek estas sinonimo nek eĉ teorie subkoncepto de "rastrumero", kaj la ĝermo [[Rastrumero]] neniel helpas leganton lerni pri bildaj sensiloj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:31, 28 jan. 2026 (UTC) : {{kontraŭ}} forigo post alidirekto al [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 17:40, 29 jan. 2026 (UTC) :Bone, do, mi povas ŝanĝi mian proponon al {{sindeteno}}. Kvankam la nuna celo ankoraŭ povus misgvidi, ĉar ne ĉiuj bildaj sensiloj estas ŝarĝokuplitaj aparatoj, ĝi estas ege pli taŭga ol antaŭe. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:09, 29 jan. 2026 (UTC) :{{sindeteno}} Ĝenerale mi estas forte por vikipediaj alidirektiloj, kiuj simple direktigas legantojn al ĝusta celo. Sed la alidirektilo "[[bilda sensilo]]" ĝis nun nur uziĝis en la paĝo [[Bilda distingokapablo]], nun tute ne plu uziĝas, kaj mi demandas min ĉu iu iam per la serĉaj vortoj "bilda sensilo" serĉos en la esperanta vikipedio. Do, alivorte: ĉu iu ajn iam rimarkos ĉu alidirektilo ekzistas aŭ ne ekzistas. Se neniu bezonas ĝin, ni ne bezonas ĝin. Kion la koncepto [[Bilda sensilo]] cetere signifus en vikidatumoj, do en aliaj lingvoj?? Se ne forigi la alidirektilon, sencus klarigi la koncepton (aŭ preskaŭ-sinonimon) "Bilda sensilo" en duonfrazo de la paĝo [[Ŝargkuplita aparato]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:17, 29 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Taylor 49|Arbarulo}} Ĉu vi havas respondon al la supra demando? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:05, 31 jan. 2026 (UTC) :::{{re|ThomasPusch}} Bilda sensilo tute laŭvorte estas aparato, kiu sensas lumon kaj faras el ĝi bildon. Laŭ alilingvaj artikoloj, ekzemple france [[:fr:Capteur photographique]], ŝarĝokuplita aparato estas unu grava speco kaj la alia estas komplementa metaloksida duonkonduktilo (''[[:en:complementary metal oxide semiconductor]]''). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 01:52, 31 jan. 2026 (UTC) :::: Ah, nun ĉio klaras. Mi dirus ke plej bonas kaj plej helpas tuj enmeti tiun bazan informon en duan frazon de la teksto [[ŝargkuplita aparato]], plej bone per kodoj de vikidatumoj, kun escepta uzo de grasaj literoj, se oni tradukas al unu nacia lingvo, oni ĉiam elstarigas tiun "ŝajne aparte internacian" lingvon kaj malelstarigas la aliajn. Do tute banale :::: {{citaĵo|Ŝargkuplita aparato estas unu grava speco de '''bilda sensilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q209121|Q209121]]), la alia estas '''komplementa maloketsida duonkonduktilo''' (kodo en [[vikidatumaro]] [[d:Q173431|Q173431]]); ambaŭ estas [[duonkonduktaĵa aparato|duonkonduktaĵaj aparatoj]].}} :::: Kaj pripenseblas (mi persone subtenus, kvankam en du kazoj temus pri gvido de mistajpaĵo al ĝusta vorto) ĉu ankaŭ konsideri alidirektilojn de la ĝusta variaĵo [[ŝargokuplita aparato]] kun plia meza vokalo kaj de la eraraj variaĵoj [[ŝarĝkuplita aparato]] kaj [[ŝarĝokuplita aparato]] kun "ĝ" anstataŭ "g" al la teksto [[ŝargkuplita aparato]], ĉar tiu mistajpo ĵus eĉ okazis al vi kaj certe ankaŭ okazos al aliaj. Ĉu ĉiu konsentas pri tiuj tri aldonaj alidirektiloj? Ĉiukaze ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj - ankaŭ la alidirektilo de [[bilda sensilo]] al [[ŝargkuplita aparato]], sed lamentado pri mankoj de veraj kompletaj esperantaj tekstoj ne estas solvo, dum klara klarigo estas helpo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:54, 31 jan. 2026 (UTC) ::::: {{farite}} Plene riparite. Tamen mi apenaŭ subtenas alidirektilojn por eraraj variaĵoj. La kodo "Q209121" estas malĝusa por la celata bildsensilo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:38, 1 feb. 2026 (UTC) ::::::Dankon ThomasPusch pri la korekto! Ĉi-kaze temas pli ĝuste pri mislego ol mistajpo. Principe mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, se ni havos ilin, ĉi tiu estus relative taŭga okazo. Do mi nek poras nek kontraŭas tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 04:21, 2 feb. 2026 (UTC) ::::::: Principe ankaŭ mi ne multe ŝatas alidirektilojn por misliterumoj - tamen, ĉi tie estas tiom nematura temaro, kaj la termino [[ŝargkuplita aparato]] estas tiom ekzotikega (almenaŭ mi neniam vidis ĝin en la esperantlingva literaturo kaj gazetaro, kaj mi preskaŭ garantias ke ĝi neniam menciiĝis ie tie), ke la facile pardonebla mistajpo skribi la adjektivon "ŝargkuplita" kun silabo "ŝarĝ" permesas klarigan alidirektilon. {{re|Taylor 49}} Vi en unu frazo notas "plene riparite" kaj en alia tamen avertas "La kodo "Q209121" estas malĝus[t]a por la celata bildsensilo". Ĉu vi havas pli bonan ideon por vikidatuma kodo aŭ entute havas proponon kiel solvi la dilemon? Klaras ke ĉiuj konsentas ke "ĉio estas iusence nur provizoraj solvoj", sed jes bonas se tiuj "provizoraj solvoj" estu laŭeble ne malĝustaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:30, 6 feb. 2026 (UTC) :::::::: Mi jam riparis tion en la artikolo: [[d:Q210745|Q210745 "active pixel sensor"]]. Mi ankaŭ kreis alidirektilon [[CCD-bildosensilo]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 01:44, 8 feb. 2026 (UTC) :::::::::Do eblas konsideri la temon kontentige finita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:42, 5 mar. 2026 (UTC) == [[Joel Filsaime]] - 2026 3 1 == {{Propono de forigo |artikolo = Joel Filsaime |kialo = Neesperantisto markigis tiun paĝon kiel spamaĵo, vikidatuma ero pri la temo tute ne estas sed en [[d:Q58221895]] estas informoj pri la ŝtrumpopupa agado de iuj penoj puŝi la temon en vikipedion, teksto nun nur estas en la esperanta branĉo, supezeblas ke alilingvaj tekstoj jam estis forigitaj, sed tio rekte ne kontroleblas. Ĉiukaze la esperanta ek-teksteto estas [[vikipedio|orfo]], aldone estas mizera unufraza artikola ĝermeto, kaj krome dubindas la menciindeco de la homo, se neniu esperantista uzanto konas lin kaj en la angla kaj ĉiuj aliaj branĉoj de vikipedio estas neniu informo pri li. Ah, kaj la indikita ekstera ligilo fine de la paĝo ankaŭ estas morta ligilo. Sola referenco ankaŭ ne funkcias, kaj tial entute sola provo pri ekzisto de tiu kantisto estas [[IMDb]], filma datumbazo, kiu tamen nur indikas lian naskiĝdaton kaj ke li neniam faris filmon. Tio estas mizere malmulte por konvinki pri lia tutmonda menciindeco. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:40, 6 feb. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 13 februaro 2026 11:56 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:56, 1 mar. 2026 (UTC) }} {{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:41, 6 feb. 2026 (UTC) :{{por}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 14:30, 6 feb. 2026 (UTC) == SoftProgrAmaro == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Informkesto programaro/testoj |artikolo2 = Ŝablono:Informkesto programaro/provejo |artikolo3 = Ŝablono:Infobox Software |kialo = forgesitaĵo, "testoj" kaj "provejo" neuzataj, "Software" nur post forŝalto <big>ĝisnune NE okazis</big> |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 16:23, 10 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-02-17 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{Por}} sed 8 uzoj de "Infobox Software" ankoraŭ devos permane anstataŭiĝi, aŭ per la roboto de Taylor, ĉar vere tio ankoraŭ ne okazis. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:38, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Por}} mi anstataŭigis {{ŝ|Infobox Software}} --> {{ŝ|Informkesto programo}} sed ŝajnas ke nia ŝablono bezonas prilaboradon ĉar kelkaj parametroj ne bone funkcias. --[[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 22:49, 19 apr. 2026 (UTC) == [[Natalia Bryant]] == {{Propono de forigo |artikolo = Natalia Bryant |kialo = Ne estas mi kiu petas forigon, sed intervikia patrolanto -- iu neesperantisto aldonis la "internacian" argumenton "crosswiki spam", kaj fakte proponis tujforigon, sen iu diskuto |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 2 marto 2026 21:16 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :{{kom}} Mi mem dubas pri enciklopedieco. Ankaŭ ĉu la patro aldonas menciecon. En la artikolo estas kelkaj fuŝaĵoj, sed korekteblaj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:27, 23 feb. 2026 (UTC) :: {{por}} forigo. [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q83827832&action=history Q83827832] kreinto globale forbarita pro interalie gantopupumado. Fontoj estas multaj, tamen la artikolo ŝajnas esti memreklamo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 22:18, 23 feb. 2026 (UTC) ::: {{kom}} Efektive en vikidatumaro videblas pluraj diverslingvaj paĝoj kreitaj kaj baldaŭ forigitaj pro forta premo de ne-lingvaj ĉasantoj pri vikipedia misuzado. Sed la nederlanda vikipedio en sia eksterprojekte puŝita diskuto pri ebla forigo forte protestas pri forigo nur pro argumento "crosswiki spam", kaj eble estas verkita pli profesinivele ol la esperantlingva teksto, kiu stile ne jam estas tre polurita. Kaj mi eĉ ne jam havas personan opinion, ĉu mi opinias la manekenon menciinda en la esperantlingva vikipedio. Ankaŭ iom ĝenas ke la ne-lingvaj ĉasantoj jam energie du-foje forigis (probable solan) foton el la komunejo kaj el vikidatumoj, sed foto kompreneble estas nur unu elemento en komenca teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:29, 4 mar. 2026 (UTC) :::: Ĉu vere forte? [[:nl:Wikipedia:Te_beoordelen_pagina's/Toegevoegd_20260222#Natalia_Bryant]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:44, 4 mar. 2026 (UTC) :::::Nu, la diskuto tutekzakte estis: ::::::<small>Nomumita por tujforigo pro krucvikia spamo. Mi vidas artikolon kun fontoj. Do, ĝis kia grado ĉi tiu artikolo estas netaŭga? – Mbch331 22 Feb 2026 :::::::Krucvikia spamo ne estas kialo por tujforigo, @WikiBayer. Alie, la artikolo ŝajnas bona al mi. Ĝi povus esti iom pli bona gramatike, kaj kelkaj frazoj povus esti pli neŭtralaj, sed ĝi ne estas aparte problema artikolo kaj ankaŭ estas bone fontigita. Mondo 23 Feb 2026 :::::::Mi purigis la artikolon. Mondo 23 Feb 2026 ::::::::@MondoE, ne estas listigita fidinda fonto. WikiBayer 23 Feb 2026 :::::::::People, Vogue, ESPN, ktp. estas aŭtoritataj fontoj en nia Vikio. Kaj la fontoj ankaŭ mencias ŝin anstataŭ mencii ŝin nerekte, kio ankaŭ estas postulo ĉi tie. Krom la lasta fonto, sed tiu ankaŭ nur konfirmas ŝian fratinon. Mondo 23 Feb 2026</small> ::::::::::Ekde tiam neniu plia nederlanda komento venis. Fakte estis nur du homoj, kiuj protestis kontraŭ la propono, mi dirus ke "forte", kaj neniu krom la proponinto mem subtenis forigon. Sed mi estas malpli konvinkita ol la du nederlandlingvanoj, la artikolo jes ŝajnas esti memreklamo. Nun (nur) '''du''' esperantaj tekstoj interne ligas al la teksto, sed de ĝi restus oni povus aldoni ligojn de la paĝoj [[19-a de januaro]], [[Chanel]], [[Dolce & Gabbana]], Teen [[Vogue]], [[Vanity Fair]], [[Victoria's Secret]] kaj per tio eviti ke la teksto estus artikola orfo. Eble mia entuziasmo suferas, ĉar mi ne estas leganto de tiuj gazetoj kaj tial ne jam vidis ŝin en artikolo, sed pro la memreklamo mi tendence estas {{malforte por}} forigo, ankaŭ se la nederlanda teksto tre probable restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:28, 5 mar. 2026 (UTC) == "Kategorio:Ŝablono:Kun Lua" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Kategorio:Ŝablono:Kun Lua |kialo = proponas forigon post malplenigo ĉar neutila, preskaŭ ĉiuj ŝablonj jam uzas LUA:on, kaj neniu bontenas katigon laŭ la eco, do la kato enhavas pli-malpli hazardan subaron de la tuta ŝablonaro |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:49, 24 feb. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-03 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis kvar pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:40, 6 apr. 2026 (UTC) }} : Mi prove malplenigis ĝin. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:28, 1 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:32, 5 mar. 2026 (UTC) :::{{por}} la argumentado sekveblas. [[User:Aidas]] 14:42, 8 mar. 2026 (UTC) == [[Dunst Records]] == {{Propono de forigo |artikolo = Dunst Records |kialo = Ŝajnas mempropagando. Nura referenco ripetas la enhavon de la artikolo. Estas neniu interna ligilo kaj neniu koresponda alilingva artikolo, nek en angla nek en hungara. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:02, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 8 marto 2026 12:48 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} {{malforte kontraŭ}} forigo. Estas klare ke estas neniu koresponda alilingva artikolo, kaj la teksto eĉ ne estas aparte sprite farita. Sed la ligo al ''[[Believe Music]]'' kaj per tio al la esperantlingva muzikeldonejo [[Vinilkosmo]] igas ĝin interesa por la esperantista komunumo. Internaj ligiloj restos iom problemetaj, nun estas tri da ili, ne plu estas tute neniuj, kvar povus jam sufiĉi (eble el paĝo [[Budapeŝto]] aŭ paĝo [[elsendfluo]]). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:09, 5 mar. 2026 (UTC) :Tendence {{kontraŭ}} Pro tio ke nun estas pluraj malfortaj referencoj kaj la ligilo al ekzistanta teksto "Believe Music" kaj nerekte Vinilkosmo iusence pravigas la tenon aparte en wiki-eo. Mi kompreneble samkiel ĉiu alia ne scias, ĉu aŭ kiom ankoraŭ venos produktaĵoj de tiu muzikforĝejo de ege juna eldonisto, sed mi tamen ne volas diskriminacii nur pro la asertata aĝo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:37, 8 mar. 2026 (UTC) {{komento}} Ekde komenco de marto ĉi tie kolektiĝis nur unu voĉo por forigo kaj du tre nekonvinkitaj voĉoj "malforte kontraŭ" kaj "tendence kontraŭ". Ke mi mem estas nekonvinkita, mi povas mem konfirmi, kaj la vortumo "tendence kontraŭ" ankaŭ ne aspektas tre memcerta. Mi povus kalkuli, ke Kani estas por forigo, kaj estas du voĉoj kiuj "estas je po kvarono kontraŭ", do sume estas duona voĉo favore al forigo, sed tio estus ege stranga kalkulmaniero. Do mi nepre volas alvoki pliajn uzantojn preni starpunkton pri la temo. Al mi fakte ne estas tre grave kio fine okazos al la teksto, sed min ĝenas ke iu anonimulo (neesperantisto??) la 10-an de aprilo silente forviŝis la ŝablonon pri diskuto en VP:FA, kvankam la diskuto tute ne estas finita. Tiel trompeme forigi la memoron ke iam estis esperanlingva diskuto pri forigo, en kiuj aperis maltro da klaraj voĉdonoj, estus mizere. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:27, 25 maj. 2026 (UTC) == "Ŝablono:Tradukita/artikolo" - 2026 3 12 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Tradukita/artikolo |kialo = jam forŝaltita |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:26, 1 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-08 |forigita = jes |kialo de rezulto = 2026-03-12 }} :{{Por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:35, 5 mar. 2026 (UTC) :{{Komento}} Mankas al mi teknikaj scioj pri ŝablonoj, sed nun mi vidas, ke estas centoj da artikoloj kun ruĝaj volapukaĵoj en kategorioj ĝis oni ŝanĝas ''Tradukita'' al ''Trad''.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 01:00, 28 mar. 2026 (UTC) :: {{kom}} Tio neniel rilatas al la forigo, sed al redakto de la ankoraŭ ekzistanta [[Ŝablono:Tradukita]]. Bedaŭrinde mia libertempo malpliiĝis do laboro ne progresas tiel rapide kiel mi planis. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:02, 5 apr. 2026 (UTC) == Projektaĵoj "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" kaj "/6" - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj |artikolo2 = Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |artikolo3 = Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6 |kialo = "Vikipedio:Kondiĉaj ŝablonoj" preskaux senenhava, kaj tio fakte ne estas artikolo malgraux sxablono "Ĝermo" (la rilata kato NE estas poponita por forigo), "/6" temas nur pri dubindaj aŭ jam forigitaj ŝablonoj |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:23, 6 apr. 2026 (UTC) }} :En "Vikipedio:Projekto:Korektado de parametroj de ŝablonoj/6" ankoraŭ estis iuj uzoj de la ŝanĝita ŝablono "CarojDeRusio" por ĝustigi, tion mi faris nun. Nun mi estas {{por}} forigo de ĉiuj 3. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) ::{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) == Bul**g - 2026 4 6 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Buleaeg |artikolo2 = Ŝablono:Buleaeg/eg2 |artikolo3 = Ŝablono:Buleo-eg1 |artikolo4 = Ŝablono:Buleo-eg |kialo = drolaĵo, ĉiuokaze neuzataj kaj sen dokumentaĵo |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:35, 4 mar. 2026 (UTC) |tempo = 2026-03-12 |forigita = jes |kialo de rezulto = je tri poraj voĉoj kaj neniu kontraŭa (kvankam ankoraŭ atendiĝis tri pliajn samajnojn) [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:39, 6 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:34, 5 mar. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:38, 8 mar. 2026 (UTC) :{{por}} Tujforigenda (Ĝ1). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 20:20, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Graziano D'Urso]] == {{Propono de forigo |artikolo = Graziano D'Urso |kialo = Mi dubas ĉu temas pri mempropagando, kvankam la artikolo mem ŝajnas savebla. Tamen la kreinto estas la biografiito mem, kaj la artikolo ne ekzistas en la itala, kaj nur en minoritataj lingvoj. |subskribo =--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 16 mar. 2026 (UTC) |tempo = lundo 23 marto 2026 17:51 |forigita = ne |kialo de rezulto = vidu sube, [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 26 apr. 2026 }} {{kontraŭ}} La referencoj ŝajnas al mi konvinkaj, kaj estas multaj, kiuj vere kovras pli-malpli ĉiujn asertojn. Ke estas ISBN-numeroj pri liaj verkaĵoj, ankaŭ estas pluso, kio ebligas kontroli la publikigon (kvankam tion mi ankoraŭ ne faris). Ĝustas ke estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston, kaj kiu baze faris multegajn redaktetojn en vikidatumoj, tio estas minuso, sed en vikidatumoj ne estas signo ke itala teksto pri li iam estis kaj estis forigita. Sed la informoj estas kredindaj, estas sufiĉaj kaj estas informaj. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 07:06, 27 mar. 2026 (UTC) {{kontraŭ}} La argumentoj de Aidas validas, kaj kaj "la artikolo ne ekzistas en la itala, nur en minoritataj lingvoj" (nun en 11 krom en E-o) ne estas valida kialo por forigi tekston - la [[kataluna]] estas pli granda lingvo (kaj laŭ nombro de parolantoj kaj laŭ vikipedia branĉo) ol ni diru la dana, armena aŭ hebrea, kiuj simple havas pli da renomo ĉar ili estas ne nur fortaj regionaj sed ŝtataj lingvoj, kaj la [[sicilia]]n eblas konsideri dialekton de la itala, do "loka lingvo" de la temulo. Certe la e-lingva teksto tre povos profiti de informkesto, sed tio estas rapide aldonebla, kaj la kvanto de referencoj estas eĉ ekscesa por tiom malvasta teksto ... sed en duba kazo pli bone multe pli ol multe malpli da referencoj. Ke "estis konto de sama nomo kiu starigis la esperantan tekston" kaj tio supozigas ke probable aŭ eble "la kreinto estas la biografiito mem", estas kialo despli detale rigardi ĉu neŭtralaj fontoj konfirmas la asertojn, sed tio ŝajnas la kazo ĉi tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 00:20, 6 apr. 2026 (UTC) :{{re|Kani}} Mi ĵus ankoraŭ aldonis informkeston, tri retejojn, kaj iom poluris la koncernan vikidatuman eron. Tiel laŭ mi la teksto povas resti. Ĉu vi volas fermi la diskuton aŭ ĉu vi konsentas ke mi faru tion? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:07, 26 apr. 2026 (UTC) ::Kompreneble ankaŭ ĉi tie eblus ankoraŭ investi plurajn horojn en kreado de iuj vikipedie bonvenaj flankaj tekstoj, ekzemple pri Paolo Altieri, la edukejoj universitato Pegaso en Napolo kaj muzika konservatorio Vincenzo Bellini en Katanio, aŭ eblus konsideri ĉu indas ne simple alidirektigi la temon kantodidaktiko al [[kanto]] sed krei propran remon kantodidaktiko. Sed tiuj konsideroj ne rilatas al la fakto ĉu la teksto entute povas resti aŭ ne. Ĉiukaze la indiko "Leonardo da Vinci: <s>La Imagaj Damnitaj</s>" estis misa. Temas pri tri intermezoj kiuj nomiĝas en Eo "La Imaga Malsanulo" (''L'Ammalato immaginario''). Mi ne kaŝu ke la italaj vikipedianoj decidis draste malpermesi la tekston, ĉar ili konsideris la temon senespere reklama, vidu [:it:[Wikipedia:Pagine_da_cancellare/Graziano_D'Urso]]. Sed tio ŝajnas al mi vere drasta decido - la esperanta teksto nun estas same reklama aŭ nereklama kiel multaj aliaj biografioj pri muzikistoj, samkiel la tekstoj en la 11 aliaj vikipediaj lingvoj, kiujn ankaŭ neniel necesus ĉiujn buĉi ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:33, 26 apr. 2026 (UTC) :::La teksto nun povas resti. Mi konsentas, ke vi fermu la diskuton. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:46, 26 apr. 2026 (UTC) ==[[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Malrespekto de kopirajto - aspektas kiel laŭvorta traduko de [https://www.luzespirita.org.br/index.php?lisPage=enciclopedia&item=Auto%20de%20f%C3%A9%20de%20Barcelona] kaj mi vidas neniun indikon de permeso. :La malrespekto de kopirajto restas. Administrantoj {{re|Tlustulimu}} {{re|ThomasPusch}} {{re|Blahma}} {{re|KuboF Hromoslav}} {{re|Gamliel Fishkin}} {{re|LiMr}} {{re|Kani}} {{re|Stefangrotz}} Bonvolu fari ion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:15, 5 apr. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La malrespekto de kopirajto ne plu restas, ĉar mi reredaktis la artikolon el la portugallingva vikipedio kiu indikas diversajn fontojn. Nun la teksto estas tute alia kaj mi forigis ankaŭ unu bildon. Tial mi petas la forigon de la forigaverto.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:59, 5 apr. 2026 (UTC) ::Kani solvis la problemon. Dankon! --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:06, 5 apr. 2026 (UTC) == Alia temo, kun bedaŭro finita je 2026 04 19 == Krome mi petas atenton al [[Vikipedio:Forigendaj dosieroj#Historiaj dosieroj de Claudio Pistilli]]. ThomasPusch jam forigis kelkajn, restas aliaj trovitaj sed ne forigitaj, kaj multegaj aliaj ankoraŭ ne kontrolitaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:08, 19 mar. 2026 (UTC) :La problemo ĝustas. Mi ekde la komenco de marto sukcesis savi kelkajn bildojn, forigis aliajn pri kiuj mi jam pruvis ke ili neniel povus esti pli ol 100-jaraj, kiel estis indikite en la licenca aserto, sed mi interkonsentis kun Arbarulo lasi tempon de entute ses semajnoj, do ĝis pli-malpli mezo de aprilo, kaj tiam mi forigos ĉiujn dosierojn kiuj ĝis tiam ankoraŭ estos sen konvinkaj pruvoj pri ekestado antaŭ pli ol 100 jaroj. Mi nun de la 7-a ĝis la 11-a vojaĝos kaj estas sen retkonekto, kaj de la 13-a ĝis 17-a ankaŭ. Tial mi proponas ke ĉiuj povos ankoraŭ vidi ĉu eblus savi iujn dosierojn, ankaŭ mi povos vidi sed mi nur la 12-an de aprilo, kaj ke ni metu la finan limdaton la 18-an de aprilo. Mi promesos ke mi tiam forigos ĉiujn el la nun 40 dosieroj kiuj nun estas en la iom misgvida [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj]] (la ekzakta titolo de la kategorio ne gravas, ĉiukaze plej multaj estas klara kandidato esti forigitaj post revizio aŭ post konvena atendotempo - do "ne tuj", sed ĉiukaze). Mi ne kaŝu ke ne eblas tiom klare diri ke ĉiuj kandidatoj estus perforto de kopirajto. Ekzemple (post detala serĉado) # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Papo Gelasio la 1-a.png|Papo Gelasio la 1-a]] estas bone dokumentita kiel litografio de 1879, signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Justino la 2-a (520-578).png|Justino la 2-a (520-578)]], same signife pli ol 100-jara # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Sankta Akacio de Sinajo.png|Sankta Akacio de Sinajo]], signife pli ol 100-jara, sed restas dubo ĉu ĝi vere konvenas en la teksto [[Bazilisko la Juna]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Jakobo de Edesa.png|Jakobo de Edesa]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Klodjo Albino (147-197).png|Klodjo Albino (147-197)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Konstanteno la 3-a (361-412).png|Konstanteno la 3-a (361-412)]], # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Hostiliano, c. 230-251, Romia Imperiestro.png|Hostiliano, c. 230-251]] # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Filipo la 2-a (Makedonio).jpeg|Filipo la 2-a (Makedonio)]] kaj # [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:Dosiero:Maŭricio la 1-a (539-582).png|Maŭricio la 1-a (539-582)]] el 1697 :estas konfirmite pli aĝaj ol 100 jaroj kaj sendube povos resti. Sed plej multaj aliaj restas sub forta dubo, kaj se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado devos forpreniĝi meze de aprilo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:31, 5 apr. 2026 (UTC) ::{{komento}} Mi vere malĝojas devi nun forigi ĉiujn dosierojn alŝutitajn de Claudio krom la naŭ pri kiu mi sukcesis detektive pruvi kaj dokumentigi ke ili vere estas pli aĝaj ol 100 jaroj. Pri pluraj aliaj bildoj, ekzemple [https://byzantium-blogger.blog/wp-content/uploads/2019/10/m588237_the-byzantine-emperor-maurice-about-to-be-executed-by-the-usurper-phocas-having-seen-his-five-children-killed-in-front-of-him-602.jpg tiu ĉi], uzita je la nomo "Ekzekutado de la imperiesto Maŭricio fare de la uzurpisto Fokas.png" en la teksto [[Maŭrico (imperiestro)]], mi facile kredus ke ĝi estus pli ol 100 jarojn aĝa, sed mi ne havas la tempon investi horon da serĉado por ĉiu de la nun ankoraŭ 39 bildoj en la kategorio, 39 horoj estus plena oficista laborsemajno. Kaj evidente Claudio eĉ ne komencis serĉi verajn fontojn de la bildoj (kompreneble fonto ne estas "mi vidis ĝin kiel ornamaĵo de privata Facebook-noto, ne klaras de kie la bildo venis tien"). Do: se en ses semajnoj ne eblis trovi argumenton por tenado, ili devas nun forpreniĝi. Jam la forprenado unu post alia estas sufiĉe da laboro. Kompreneble mi ĉie kontrolos ĉu eble Claudio aŭ iu tamen metis dokumentigon al la dosiera priskribopaĝo antaŭ definitiva forigo, sed mi dubas ke mi vidos ion tie... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:24, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi en la proceso de pena forigo ankoraŭ sukcesis pruvi kaj dokumentigi la aĝecon de :::10. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Karino (250-285) Romia Imperiestro.png]] :::11. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Phocas (547-610) 2.png]] :::12. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Senkapigo de Siagrio (486).png]] :::13. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Granda Palaco de Konstantinopolo (Vogt).png]] :::14. [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Prometeo liberigita de siaj ĉenoj fare de Heraklo.png]] :::kaj sekve povis savi ilin. Du pliajn bildojn ([[Zenono (imperiestro)|15]] kaj [[:dosiero:Romulus Augustus deposed by Odoacer.png|16]]) mi povis anstataŭigi per identa bildo el la vikimedia komunejo. Tiel necesas fine nur 23 bildojn forigi kaj maluzigi en la tekstoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:35, 20 apr. 2026 (UTC) PS: Ankaŭ [[dosiero:Verde.png|14ra]] [[:dosiero:Romia Konkero fare de la vandaloj.png]] identiĝis kiel bildigo de 1890 kaj same estas klare pli ol 100-jara. TP {{farite}} la forigo de ĉiuj dubaj dosieroj. La koncerna [[:Kategorio:Tujforigendaj artikoloj|ujo]] nun ne havas ajnan dosieron. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:32, 20 apr. 2026 (UTC) == J-Pimp (songwriter) 2026 04 07 == {{Propono de forigo |artikolo = J-Pimp (songwriter) |kialo = Fuŝa artikolo, metita de anonimulo: nur unu frazo, alilingva titolo, nur unu referenco, kiu fakte ne referencas la tekston kaj nur mencias kanton, kaj manko de alilingva artikolo; ĝi ne ekzistas eĉ en la angla, inter pli ol 7 milionoj ne estas loko por tio. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:14, 26 mar. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 2 aprilo 2026 9:36 |forigita = jes |kialo de rezulto = Kvar poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:22, 7 apr. 2026 (UTC) }} {{por}} La teksto estas orfa, estas kvante tute malsufiĉa ĝermeto de nur unu frazo, la titolo ("songvvriter") estas fuŝa, la sola referenco pruvas nur ke iam ajn ekzistis unusola rep-muzikaĵo, ĝi ne pruvas iun biografian aserton (da kiuj ekzistas nur vera nomo, asertita naskiĝdato kaj -loko), kaj krome alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo akuzas la anonima(j) konto(j)n pri transvikia spamado. Ĉio kune ne konvinkas. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 06:37, 27 mar. 2026 (UTC) {{por}} Mi konsentas kun Aidas. Dubinda [[Vikipedio:Menciindeco|menciindeco]]. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 20:11, 5 apr. 2026 (UTC) {{por}} Kio estas eble ioma perforto konrraŭ la mizera ĝermeto, estas ke nun jam ĝi ne ligiĝas al vikidatuma ero - mi pensas ke kiam mi unuafoje ĵetis rapidan rigardon al ĝi fine de marto, ĝi ankoraŭ havis - tio '''estus''' fuŝa ago de iuj akuzaj "alilingvaj ĉasantoj de intervikia misuzo" se temus pri valora teksto, sed pri tiu ĉi eĉ ne meritas provi eltrovi kie povus esti malaperinta la vikidatuma ero. Mi same pledas por forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:48, 5 apr. 2026 (UTC) == [[Falsaj kuracistoj en Finnlando]] - 2026 4 26 == {{Propono de forigo |artikolo = Falsaj kuracistoj en Finnlando |kialo = Ŝajnas persona kreaĵo. Estas nek referencoj nek alilingvaj ekvivalentoj. Ankaŭ ne estas klara temfadeno: ĉu temas pri sendiplomaj kuracistoj, ĉu pri tio en Finnlando, ĉu pri la kazo de Esa Laiho. Temas pri nia konata finna amiko kun kiu maleblas interkonsenti por plibonigo de iliaj kreaĵoj, kaj krome li de tempo al tempo kreas novan avataron. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:43, 7 apr. 2026 (UTC) |tempo = mardo 14 aprilo 2026 22:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = ses poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:48, 26 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Estas falsaj profesiuloj preskaŭ ĉie. La artikolo ne indikas kial ĝi meritas apartan artikolon. [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 00:54, 11 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi konsentas kun ĉi tiu forigo. Ankaŭ ne estas kategorioj aŭ io ajn montrata en la artikolo. Mi ĵuste antaŭeniris kaj etikedis la artikolon, kaj ankaŭ informis la aŭtoron. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:36, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: nesufiĉe menciinda. Eble movebla al [[Falsa kuracisto]] kaj plibonigebla, kvankam mi ne trovas la temon ĉe WikiData. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:12, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} forigo: vere persona teksta kreaĵo, sen iuj referencoj, tute ne kontrolebla ĉu fikcio, ĉu fabelo, kaj kun tre dubinda temo pri enciklopedio. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 15:39, 25 apr. 2026 (UTC) : {{por}} forigo: Ŝajne pri la imagebla ĝenerala koncepto [[Falsa kuracisto]] (False Physician, Faux médecin, Médico falso, Falscher Arzt / ärztlicher Hochstapler ktp) vere en neniu branĉo de vikipedio antaŭvidatas aparta artikolo, sed ĉiukaze pri nuance alia, sed tre proksima temo estas la teksto [[ĉarlatano]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:51, 26 apr. 2026 (UTC) == Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio - 2026 04 19 == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio |kialo = Ĝi estas malplena. |subskribo = [[Uzanto:Fine Style 9634|Fine Style 9634]] ([[Uzanto-Diskuto:Fine Style 9634|diskuto]]) 10:18, 12 apr. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 19 aprilo 2026 10:53 |forigita = jes |kialo de rezulto = 5 poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:57, 19 apr. 2026 (UTC) }} :{{por}} Mi vidis, ke vi [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Ŝablono:Krimo_en_Okcidenta_Aŭstralio&oldid=9351504 movis ĉi tiun ŝablonon] al [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]] kiu indikas misliterumon (celis "''Aŭstralio''", skribis "''Okcidenta Aŭstralio''"). Mi diras jes/por al ĉi tiu forigo, aŭ se mi eraris, atendu ĝis vi respondos al ĉi tio. <small>(Mi ne scias ĉu mi supozeble voĉdonu pri tiaj aferoj; ankoraŭ estas sufiĉe nova ĉi tie!)</small> [[Uzanto:YTY76-EO|YTY76-EO]] ([[Uzanto-Diskuto:YTY76-EO|diskuto]]) 10:44, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda ([[VP:R3|R3]]). [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 13:04, 12 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Tuj forigenda, estu [[Ŝablono:Krimo en Aŭstralio]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:05, 16 apr. 2026 (UTC) :{{por}} Mi hieraŭ revenis el dusemajna ferio, kaj nun unuafoje reestas sur tiu ĉi paĝo. Tial mi kiel unua ago ĉi tie ĵus forigas la post movo ne utilan malnovan titolon "Ŝablono:Krimo en Okcidenta Aŭstralio". Tion oni fakte povintus fari ankaŭ kun malpli longa atendotempo ol plena semajno, konsentite. Sed semajno ĉiukaze tre rapide pasas. Mi ankoraŭ esperas ke la navigila ŝablono uziĝos en pli da paĝoj ol tiu ununura - navigilo kiu celas kunligi plurajn paĝojn sed entute nur estas unu orfa paĝo el krome neekzista serio estas sensenca. Sed kompreneble, unu nova paĝo estas la unua kaj aliaj povas naskiĝi post kelkaj tagoj aŭ semajno. Kaj mi alvokas ke se la temaro maturiĝas, la esperanta navigilo fine estu en Esperanto - do estu "Okcidenta Australio", ne iu fremda mallongigo "VVA", ktp. Sed tio estas facila adapto, fari plurajn tekstojn pri la temaro estas unua paŝo kaj estas pli granda laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:00, 19 apr. 2026 (UTC) ==Denove [[La aŭtodafeo de Barcelono (1861)]]== Hieraŭ la verkinto [[Uzanto:Claudio Pistilli]] mesaĝis aparte al mi kaj al [[Uzanto:Kani]] kun teksto, kiun li prezentas kiel leteron de ''Luz Espírita'' (eldoninto de la fonto kiun li tradukis) permesanta uzon de la artikolo. Mi kaj en mia diskutpaĝo ankaŭ [[Uzanto:Taylor 49]] respondis pli-malpli same, ke ili faru la normalan procedon, t.e. metu permesilon publike sur sian retejon aŭ sendu ĝin al la tiucela retadreso. Samtempe Kani respondis ke estas tute bone jam remeti la tekston. Al mi Claudio Pistilli tuj koleriĝis, ne faris la normalan procedon, sed tuj remetis grandan parton de la artikolo. Mi pensas ke ĉi tiu agado estas maldeca kaj estas kialoj suspekti ke la permeso estas falsa. Ni scias pri la permeso nur tra Claudio Pistilli mem. Kaj antaŭ nelonge li markis amason da dosieroj kiel proprajn kvankam ili ne estis propraj, kaj poste markis ilin kiel pli ol centjarajn kvankam li ne kontrolis ĉu ili estas pli ol centjaraj, do lia kompreno de aŭtorrajtaj aferoj klare ne estas fidinda. Krome, se la rajtoposedantoj vere konsentas al la uzado, devus ne esti malfacile ke ili publikigu rajtigilon sur sia retejo. Do mi taksas suspektige, ke anstataŭ fari tiun facilan paŝon, Claudio Pistilli koleregas kvazaŭ tiu postulo malebligas uzadon de la materialo. Do mi pensas ke ni devus provizore forigi la kopirajtan materialon kaj restarigi la version de Kani. Se poste montriĝos ke la permeso estas vera, ni tiam kompreneble allasos la artikolon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:09, 19 apr. 2026 (UTC) : {{forte por}} tujforigo de la disputebla materialo (subpremo de historio). Se sufiĉa permeso aperos, tiam malforigo pripenseblus. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:13, 19 apr. 2026 (UTC) :::Mi rekomendis: kontakti kun Arbarulo, meti la referencon kune kun permeso de la aŭtoro, kion mi vidis en pluraj artikoloj, kaj peti ke oni metu la indikon pri libera permeso en la retejo. Sed ne ĉiuj scipovas fari ĉion. Kaj mi komprenas koleron, ĉar mi foje klopodis publikigi kovrilpaĝojn kaj fotojn kun rekta permeso (foje eĉ kun peto) de la rajtoposedanto kaj la vikia sistemo malpermesis. Foje la proceduro estas komplika por tiuj kiuj ne regegas la teknologian anglan lingvon kaj la vikian burokration. Kaj tre ofte la anglalingva versio publikigas bildojn kiuj estas malpermesitaj al aliaj lingvoj. Mi konsideras maldeca la suspekton, ke "la permeso estas falsa", sen pruvoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:28, 19 apr. 2026 (UTC) ::::{{re|Kani}} "kion mi vidis en pluraj artikoloj" - mi scivolas pri tio. Ĉu vi povas montri ekzemplojn? ::::Mi klarigu ke Claudio Pistilli ne devus fari ion ajn mem. Nur la rajtposedantoj devus afiŝi permesilon, kaj se ili havas teknikan kapablon enretigi tutan enciklopedion, mi malkredas, ke ili ne kapablas afiŝi permesilon (haveblan en la portugala, la itala kaj ankaŭ en Esperanto). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:10, 19 apr. 2026 (UTC) :::::"Ĉu vi povas montri ekzemplojn?" Ne, mi parolas laŭ memoro. Se vi kredas, bone; se vi ne kredas, ankaŭ bone. Mi preferas dediĉi miajn energiojn alimaniere. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:13, 19 apr. 2026 (UTC) ::::::Salutojn, amikoj, mi deklaras ke se oni ne fidas je la permeso de la aŭtoro pri la rajtokoncedo, bonvolu konfirmi kun la retadreso contato@luzespirita.org.br pri la permeso. Krom tio mi havas la ciferecan dokumenton kiun mi publikigis en la diskuto de la artikolo. Altestime, [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:04, 20 apr. 2026 (UTC) :::::::Do, principe tute formale Arbarulo kaj Taylor pravas: necesas retpoŝta letero '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'', por tie permesi la uzon de la teksto laŭ licenco de [[krea komunaĵo]] (Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0) aŭ kiel [[publika havaĵo]] (PD) - plej bone kopie ankaŭ al iu administranto de la esperanta vikipedio, ekzemple Kani (se Claudio jam havas ties retpoŝtan adreson). Do eblas nur peti la brazilanojn pri tiu paŝo. Se oni nur prezentas retpoŝtan leteron, kiun oni mem ricevis de la permesanta asocio, restas la risko, ke iu kritikulo povus pridubi ĉu la permesa letero estas aŭtent(ik)a. Kvankam, se en Brazilo momente neniu respondas, oni povus ankaŭ provi pludirekti la de luzespirita ricevitan retpoŝtan leteron senŝanĝe al ''permissions-eo@wikimedia.org'', kun risko ke la homoj tie eble ne akceptos la kromvojon. Sed povas ankaŭ funkcii. Ĉio estas iom kompliketa, ne pro ni aŭ pro Arbarulo, sed pro la ĝeneralaj reguloj de la interlingva Vikipedio. Sed ni povas, mi pensas, facile permesi al ni, toleri atendotempon de kvar semajnoj, ĝis la "permesa etikedo" de wikimedia.org estos, kaj baze de la mesaĝo prezentita de Claudio toleri la vastigitan tekston jam ĝis tiam, KROM kompreneble se iu el luzespirita.org.br jam protestus al iu el ni pri kopirajta perforto, kio tamen estas plej malverŝajna konsiderante la temon kaj ankaŭ la mesaĝon prezentita de Claudio. Tamen, se ene de la de ni interkonsentebla limdato (mi nur arbitre ĵus proponis vastan limon de kvar semajnoj, ĉar tio malpliigas la streson kompare al nur unu aŭ du semajnoj) nenio klariĝas, ni devos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026 kiam Kani draste reduktis la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:01, 21 apr. 2026 (UTC) ::::::{{re|Claudio Pistilli}} Tiu temo nun longege pendas, sed mi entute ne scias ĉu vi, Claudio, rimarkis la diskuton ĉi tie. Ĉu vi intertempe ankoraŭ ion faris aŭ pretus rekontakti kun la brazilanoj pri peto sendi retpoŝtan leteron '''de''' ''contato@luzespirita.org.br'' '''al''' ''permissions-eo@wikimedia.org'' kun permeso pri uzo de la teksto laŭ CC 4.0 (aŭ peto pri publikigo de tiu permeso en ilia retejo mem)??? Se vi diros al ni ke vi ne pretis kaj ne pretos fari tiun peton, ĉar vi sentas ke la duafoja petado ĉe ili ŝajnas al vi tro idiota, tiam ni scias kiel estas - sed tiam necesos remeti la tekston al la stato de 19:55, 5 apr. 2026. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:35, 9 jun. 2026 (UTC) :::::::Mi ne povas kredi ke mi ricevis permeson (kaj mi havas la e-mail) por traduki la artikolon kaj vi ne akceptas. Kion faru. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 19:56, 9 jun. 2026 (UTC) ::::::::{{re|Claudio Pistilli}} Ne vi bezonas havi la permeson, ne Kani aŭ Arbarulo, sed ĝi devas esti ĉe la retadreso permissions-eo@wikimedia.org. Se vi certas ke vi ne povos peti la brazilanojn mem sendi la permesan leteron al la retadreso permissions-eo@wikimedia.org, vi povas plugvidi la originan sendaĵon tien, kun risko ke tio ne sufiĉos por la neesperantistoj kiuj ricevas retleterojn senditajn al permissions-eo@wikimedia.org. Ĉar fakte Arbarulo plene pravis la 19-an de aprilo skribi "Nur la rajtposedantoj devus afiŝi permesilon". Claudio, vi povas koleri pri la neesperantistoj kiuj plenumas la vikipediajn regulojn aŭ povas ne koleri, sed ni ĉiuj scias ke ili estas. Kaj iĝas tute groteske se ni dum kvaronjaro ne sukcesas fini tiun kazon. Do necesas fari ultimaton. Se post plia semajno (do ekzakte du monatojn post kiam Arbarulo reafiŝis la temon ĉi-tie la 19-an de aprilo) ne estos respondo de permissions-eo@wikimedia.org pri akcepto de la permesa letero, la teksto devos reiri al la stato de inter la 6-a kaj 16-a de aprilo. Kaj krome mi dirus, ke el la bildoj nur tiu pri Maurice Lachâtre rilatas al la teksto, kaj teorie la bildo "[[:dosiero:Akvarelo pri la Aŭtodafeo de Barcelono, 9-an de oktobro 1861.png|Akvarelo pri la Aŭtodafeo de Barcelono, 9-an de oktobro 1861.png]]", '''se''' estos pruvo ke ĝi konvinkeble fariĝis antaŭ 1926, do estas pruvite pli aĝa ol 100 jarojn. Tiu pruvo ĝis nun mankas: ni ne devas juĝi la bildon nun en la esperanta vikio mem, povas plumovi ĝin al la vikimedia komunejo kaj sekve forigi ĝin ĉi tie, kaj tiam povas atendi ĉu la administrantoj en la komunejo akceptos la bildon kun nura aserto ke vi, aŭ iu, suspektas ke la bildo pli aĝas ol 100 jarojn, ĉar ĝi montras scenon de 1861. Laŭ ĉiuj spertoj la bildo ne longe restos en la komunejo. Pli bone estus pruvi la statuson ĉi tie, kaj tamen malrekomendi pluŝovon al la komunejo. Taylor pravas, ke pli pura (sed ankaŭ pli brutala) vojo estintus dekomence malebligi ĉian vastigon preter la reduktita versio de inter la 6-a kaj 16-a de aprilo, kun kaŝo de la redaktohistorio antaŭa, kaj kun promesa noto "Se sufiĉa permeso aperos, tiam malforigo pripenseblos". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:53, 12 jun. 2026 (UTC) :::::::::Mi leteris al la eldonistoj por ke ili sendu mesaĝon al vi, al la Torkemado/Arbarulo kaj kiu ajn povas interesi. Ni nur devas atendi ke ili respondu. Sed, fakte, kion mi deziras, tio estas kontribui kaj ne kvereli. La kontribuantoj , anstataŭ plendi kaj kritiki, volas diskuti pri situacio kiun mi konsideras solvita. Mi akceptas ke vi ambaŭ bonvolu forigi ls bildon, forigu la artikolon, kaj ni anstataŭ interbatali interne, ni kunigu niajn fortojn, kaj plibonigu nian Esperantan Vikipedion. [[Uzanto:Claudio Pistilli|Claudio Pistilli]] ([[Uzanto-Diskuto:Claudio Pistilli|diskuto]]) 11:50, 12 jun. 2026 (UTC) == [[Trinnaphop Thongchay]] == {{Propono de forigo |artikolo = Trinnaphop Thongchay |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) |tempo = lundo 4 majo 2026 12:16 |forigita = jes |kialo de rezulto = la forigon faris LiMr je 2026-05-28 }} :{{kom}}Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:06, 27 apr. 2026 (UTC) ==[[Artefarita planedo]]== Bonvolu atenti kaj opinii pri la proponoj forigi tiun artikolon kaj reuzi la titolon por alia koncepto ĉe [[Vikipedio:Alinomendaj artikoloj#Artefaritaj planedoj]] kaj [[Uzanto-Diskuto:Piotrus]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:51, 9 maj. 2026 (UTC) ==Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de [[Meduzo]]== Ĉiuj malnovaj versioj de [[Meduzo]] enhavas kopion de artikolo el ''Kontakto'', kiu almenaŭ laŭ mia scio ne permesas kopiadon. Siatempe (en 2009!) Yekrats dubis pri tio, sed ŝajne neniu reagis ĝis nun. Mi anstataŭigis per pli detala teksto el la angla vikipedio kaj petas kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:40, 14 maj. 2026 (UTC) :En la malnovaj versioj de [[Meduzo]] mi trovis referencon "kontakto 1996 4", kio estas tre magra referenco, sed mi ĝis nun tute ne trovis la dubon el 2009 de Yekrats. Kie vi trovis ĝin, Arbarulo? Tamen per la indiko "kontakto 1996 4" mi traserĉis miajn kestojn de malnovaj revuoj kaj efektive trovis la tekston de [[Robert Roze]], en paĝo 15 de [[revuo Kontakto]] n-ro 154 (1996:4), kaj vere la vortoj de "aperintaj antaŭ 700" ... ĝis "sian urtikecan povon" estas laŭvorte retajpitaj el la Kontakto-teksto. Do mi per papera komparo povas konfirmi la rompon de kopirajto, kaj sekve {{por|subtenas}} kaŝon de la kontraŭrajtaj malnovaj versioj. Tamen: la informo pri la esperantlingva artikolo nepre ne komplete forviŝiĝu. Ĝi estas eble la sola esperantlingva biologia artikolo pri meduzoj. Ĝi povus resti sub iu ĉapitrotitolo kiel "Literaturo", krom ke iu trovas rete atingeblan kopion de tiu paĝo, tiam ĝi ankaŭ povas listiĝi sub "Eksteraj ligiloj". Krome la teksto de Arbarulo nun donas la impreson, ke ni kolektive nun devas prepariĝi al granda fokuso de paĝokreoj pri meduzoj kaj marbiologio. Eble tion simple necesas fari, kvankam en miaj privataj pensoj nun meduzoj ne ludas gravan rolon, kaj mi ne dirus ke la temo de meduzoj estus mia prioritato de zorgoj. Sed mi aparte en la referencoj ne komprenas je kiu kriterio Arbarulo metas siajn ruĝajn ligilojn: Kial la anglalingva faka gazeto ''[[Marine Biology]]'' havas ruĝan ligilon kaj la same anglalingva faka gazeto ''Aquatic Invasions'' ne havas? Pri ambaŭ mi trovas vikidatuman eron (pri Aquatic Invasions la kodo estas Q15762300). Kial fari diferencon? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:39, 18 maj. 2026 (UTC) ::Mi pensas ke listigi la artikolon en sekcio "Literaturo" estas saĝa ideo, kaj se vi faros tion mi dankos. Mi ne povis fari ĝin mem ĉar mi sciis nek la aŭtoron kaj la titolon. ::Pri la prioritateco de pliaj artikoloj rilataj al meduzoj ĉiu juĝu por si mem. Mi ne intencas devigi iun al tio kaj se iu tamen sentas devon, tio ne estas mia afero. ''Marine Biology'' evidente havas pli ĝeneralan temon ol ''Aquatic Invasions'' kaj ĝia menciindeco estas pli certa, tamen ankaŭ ''Aquatic Invasions'' kredeble estas menciinda, kaj se vi volas ĝin ruĝa ĝi povas esti ruĝa. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:25, 18 maj. 2026 (UTC) ::La komento de Yekrats troviĝas en [[Diskuto:Meduzo]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:28, 18 maj. 2026 (UTC) :::{{farite}} Ĉapitro "Literaturo" kreita kaj la Kontakto-artikolo menciita tie. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:09, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Yunus Emre Demir]] - 2026 5 18 == {{Propono de forigo |artikolo = Yunus Emre Demir |kialo = Senenhava, fuŝa artikolo. Ŝajnas mempropagando. Unua referenco estas falsa, la aliaj estas propraj. La artikolo ekzistas en neniu alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:35, 16 maj. 2026 (UTC) |tempo = tujtuje |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu pora.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 18 maj. 2026 (UTC) }} {{por}} La tuta enhavo estas "Mi havas turkan nomon kaj rilatas al cifereca enhavo." Tio estas praktike NULA enhavo. Certe estas mempropagando, kaj eĉ ne bona. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:06, 18 maj. 2026 (UTC) == [[Mumio de Maunula]] 2026 5 25 == {{Propono de forigo |artikolo = mumio de Maunula |kialo = Dubindas, almenaŭ diskutindas, ĉu la sensacia, klaĉgazeta temo estas konvena por enciklopedio - se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:53, 18 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 25 majo 2026 10:55 |forigita = jes |kialo de rezulto = vidu sube, je du poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) }} La temo estas de la konata finna kolego, kies forbaro ankoraŭ formale validas, kvankam jam ne plu aplikiĝas aŭtomataj buĉoj de ĉiuj liaj novaj salutnomoj - ĉiukaze daŭre eblas rapidaj forigoj de tekstoj aŭ salutnomoj, se iu kontraŭregula redaktado okazas. Sed tio ne estas la fokuso ĉi tie. La tre stranga temo toleratas en la finna kaj angla vikipedioj. Aliaj vikipediaj branĉoj ŝajne ne havis diskutojn pri ebla ekzisto de la temo, nur mankas intereso pri paĝokreo. Ni povus pripensi same toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:03, 18 maj. 2026 (UTC) :{{por}} Krome la konata finna kolego insiste kreas amason da artikoloj sen iu ajn referenco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:43, 18 maj. 2026 (UTC) ::{{farite}} Mi antaŭ sajmajno skribis "ni povus pripensi toleri la strangan temon, se pli vasta nombro de uzantoj voĉdonus subtene al la teksto - kvankam laŭ mia opinio, se teni ĝin, almenaŭ fidindaj referencoj estus necesaj" - Do necesas konstati: neniu ajn voĉdonis subtene al la teksto, du voĉdonis klare por forigo, kaj daŭre ankaŭ post semajno ne eblis noti eĉ unu fidindan referencon. -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:25, 25 maj. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} Mi nun pro la ŝerco de sorto loĝas en Suomio, kaj mi povas atesti ke tiu ĉi ulo iĝis kvazaŭ memeo en loka medio kaj kaŭzis signifan polemikon. Nun estas tiu ĉi artikolo en la angla vikipedio aldone al la suoma, do eblas preni fontojn de ĝi, se necesas.--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 17:22, 25 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Mi bedaŭras ke vi venis duontagon tro malfrue, kaj en tiu ĉi escepta kazo la temo vere fermiĝis post semajno plus malmultaj horoj (ofte temoj pendas multe pli longan tempon nedecidite, tion ĉiuj scias). Do se vi volas redakti la temon ĝis bona nivelo kaj volas aldoni referencojn el la angla (aŭ el la finna) teksto, ene de realisma tempo - ni diru en plia semajno, ĝis la 3-a de junio (ankaŭ povas esti la 4-a aŭ 5-a), tiam mi pretas malforigi la tekston kaj ni lasos al ĝi ankoraŭ ŝancon. Sed se ĝi restas kiel ĝi estis nun, tiam la voĉdonoj validos kaj ĝi restos "vikipedia mumio, entombigita". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:49, 25 maj. 2026 (UTC) ::Estas iom strange, ĉar mi povus veti ke tiu ĉi temo aperis je la 25-a de majo, kaj mi ne vidis ĝin antaŭe. Nu, mi ne tre ofte kontrolas ĉi-paĝon, do povas esti ke mi ne rimarkis. Okej, mi povas reverki la artikolon laŭ la angla (je mia honto mi ankoraŭ ne sufiĉe regas la suoman por sencoplene traduki de ĝi). [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 10:32, 26 maj. 2026 (UTC) :{{re|Goren}} Faru tion, se vi volas. Kiel mi skribis, mi povus ankoraŭ malforigi la antaŭan tekston kaj vi povus redakti de ĝi, se vi povas fari tion ene de semajno, sed la teksto ne estis lingve bona. Tial se vi tute nove faras tekston surbaze de la angla teksto, estas probable eĉ pli saĝa vojo fari tiel. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:02, 30 maj. 2026 (UTC) ::Okej, mi faris. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 19:37, 30 maj. 2026 (UTC) == [[Abitura ekzameno en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Abitura ekzameno en Finnlando |kialo = Nova fuŝa artikolo de sama fuŝulo |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) |tempo = mardo 26 majo 2026 10:18 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa. [[Uzanto:Kani|kani]] 19:39, 25 maj. 2026 }} :{{kom}} Teorie eblus plibonigi la artikolon, komencante per la fuŝa titolo ("abitura" ne ekzistas en Esperanto), sekvante pro manko de internaj aŭ eksteraj ligiloj, referencoj, kategorioj, estas persona kreaĵo ktp. Tiu ulo insiste kreas artikolojn, kiuj celas laborigi patrolantojn. Ekzemple tiu ĉi restos orfa kaj kun dubinda enciklopedieco.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:00, 19 maj. 2026 (UTC) :{{kom}} Nu, la titolo ne estus granda problemo ... senprobleme eblus ŝovi ĝin al la PIV-a adjektivo [https://vortaro.net/#abiturienta_kd abiturienta]. Kaj ĝustas ke ankaŭ la aliaj kritikoj validas - eĉ ne estas intervikia ligilo al alilingvaj tekstoj pri la sama temo: tion mi ĵus aldonis al finna teksto "Ylioppilastutkinto Suomessa", ankaŭ havebla angle kaj france. Ke kategorioj mankas, estas simpla malmatura fuŝo, sed ke mankas eksteraj ligiloj kaj fidindaj referencoj, kaj restas forta suspekto ke la tuta teksto estas persona noto de opinio, "originala elpensaĵo" restas forta minuso. Kaj kompreneble ĝi devas havi ankaŭ la kritikan ŝablonon {{ŝ|orfa}}. Rezulte, se neniu miraklo okazas kaj iu uzanto ene de semajno helpe de la finna, angla kaj franca teksto objektivigas la subjektivan kreaĵon, mi vere {{por|subtenas}} la forigon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:17, 19 maj. 2026 (UTC) :: Kvankam mi jam tro malfruas, mi volas ankoraŭ aldoni mian voĉon {{por|por}} forigo de la teksto - mi vidis ĝin kiam ĝi ankoraŭ estis. Kaj ĉiuj mankoj de la teksto, jam menciitaj, vere elstaris ankaŭ kiam mi vidis la tekston. Kompreneble eblas havi la opinion "mia tasko estas nur ekkomenci temon, la tutaj enhavaj kaj teknikaj aldonoj necesaj, kun referencoj kaj eksteraj ligiloj, povas esti farataj de «la aliaj»", sed ĉar «la aliaj» ĉi tie estas nur malpleno da homoj, tiu espero ne ĉiam plenumiĝas. Ĉi tie ĝi ne plenumiĝis, kvankam eĉ estis alvoko al ĉiuj ĉi tie, ke bonvenus se iu homo (la mortinto de ka teksto aŭ alia uzanto) aldonus ĉiujn mankajn erojn. Mi volas konsideri min voĉdonanto por forigo de la teksto en tiu formo en kiu ĝi estis ĝis la forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:58, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Junior Seydini]] = Thaphatsanaphop Thongchay == {{Propono de forigo |artikolo = Junior Seydini |kialo = Supozata propagando. Tutvikia forigaverto. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 28 majo 2026 20:48 |forigita =jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:41, 31 maj. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Mi nur transigas la forigaverton. Ne havas opinion prie. Ni jam ĵus forigis similan artikolon kun nomo tre simila al la nuna artikola nomo Thaphatsanaphop Thongchay - Trinnaphop Thongchay.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:23, 21 maj. 2026 (UTC) ::Hm, kompreneble tiaj tekstoj pri aktoroj kaj kantistoj estas ĉiam iom konatigaj, do iusence eblas konsideri ilin reklamaj. Sed mi vere ne scias ĉu la homo efektive estus "tajlanda famulo" - ni ne havas tajlandan e-lingvan vikipediiston kiu povus konfirmi aŭ malkonfirmi tion, kaj ke li estus "internacia modelo" - mi ne dubas ke li loke povas labori kiel modelo, kaj se li intertempe studas en Tajvano ankaŭ povas kromlabori tie, sed nomi laborojn en la landoj de naskiĝo kaj nuna studado "internacia" kariero estus pompa misgvido kaj fanfaronado, kaj pri vera "internacia" kariero mankas konvinka internacia referenco: La teksto nomas [https://vogue.co.th/article/thai-models-runway-spring-summer-2023 tiun referencon pri laborado en Parizo kaj Los-Anĝeleso en 2023], kun noto ke la reteja ligilo estas de 2026-05-21, sed en 2026-05-27, apenaŭ semajnon pli poste, la ligilo ne plu haveblas, ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph - tiu "referenco" estas plej suspektiga kaj ne estas valida pruvo. Kaj aktoro, kiu eĉ ne estas en la datumbazo [[IMDb]] (estis jam tekstoj pri aliaj aktoroj, kie sole paĝo en la datumbazo IMDb ne konsideriĝis sufiĉa al ni por pravigi "menciindecon")??? Ankaŭ la [https://www.tunecore.com/artists/junior-seydini-independent-release dua ligilo] nur informas ''"looks like this page is lost"'', ankaŭ tie ne estas ajna arkivigo en archive.org kaj .ph. Se vikipedia paĝo kiu estis nur kreita en 2026-05-21, antaŭ eĉ ne semajno, havas '''nur fuŝajn referencojn''', kaj neniu el ĝi eĉ en iu ajn arkivigo spureblas ses tagojn poste, tio detruas '''ĉiun''' fidon pri kredindeco. Sekve - {{forte por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) :PS: Cetere - tute flanke la teksto memorigas pri tio ke estas entute 76 [[Provincoj de Tajlando]], sed ĝis nun ni nur sukcesas havi esperantlingvajn tekstojn pri 28 - do pri '''du trionoj''', 48 provincoj ankoraŭ mankas ĉia esperanta vikipedia paĝo. Tio estas granda manko, konsiderante ke pri aliaj landoj ni havas ĉiujn provincojn kaj distriktojn, ofte ĉiujn komunumojn/municipojn kaj estas uzantoj kiuj energie faras tekstojn pri unuopaj vilaĝoj kaj komunumopartoj. Mi mem faris 26 el la nun 28 e-lingvaj tekstoj en lasta novembro, plus la ĝeneralan paĝon [[Provincoj de Tajlando]], sed pri la restaj du trionoj mi ne havas laborforton. Tiuj restas por aliaj esperantistoj!! Kaj plie kalkulante, tiuj 76 provincoj kompreneble havas 76 ĉefurbojn, sed ĝis nun ni nur havas entute 17 esperantlingvajn paĝojn pri tajlandaj urboj - tie do mankas multe pli da tekstoj (mi ne kontrolis ĉiujn 17 tekstojn, sed almenaŭ [[Hatjaj]] kaj [[Pak Kret]] ne estas provincaj ĉefurboj, ankaŭ Bankoko kaj Pataja kun specialaj statusoj ne, tial mankas pli ol 60 paĝoj se oni tute ne konsideras urbojn ekster la provincaj ĉefurboj). Pri Tajlando do esperanto-vikipedie do atendas multe da laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:26, 27 maj. 2026 (UTC) == [[Rikard Djegadut]] == {{Propono de forigo |artikolo = Rikard Djegadut |kialo = Ĝermeto de dubinda enciklopedieco. Nur ĝenerala agado, neniu preciza atingo, verko, ktp. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:15, 25 maj. 2026 (UTC) |tempo = lundo 1 junio 2026 20:57 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:11, 3 jun. 2026 (UTC) }} Fakte tre malmulta enhavo: nur 2 frazetoj, eĉ sen informkesto, do {{ŝ|ĝermeto|Indonezio}}, kaj neniu ajn artikolo kiu ligus al la teksto, nur [[VP:FA]], do {{ŝ|orfa|Azio}}. Kaj mi eĉ ne rigardis la du eblajn referencojn kaj ne ekhavis al mi opinion pri la menciindeco. Al mi la sola malmulteco de materialo sufiĉas por subteni ĝian forigon. Do {{por}} forigo. Ke pri pli detalaj administraj unuoj sub la provinco ŝajne ne estas esperantaj tekstoj ne estas la kulpo de la farinto, sed la kategorio "Indonezio" ankaŭ estas tre magra - kvankam meti la paĝon en kategorion "indonezianoj" ne estus problemo, kaj ankaŭ malfermi propran novan kategorion "indoneziaj ĵurnalistoj" nur por tiu teksto eblus - sed nur se ĝi restos. De la provinco [[Orientaj sudorientaj insuloj]], kiu evidente nur konsistas el insuloj, pri kvar insuloj, [[Floreso]], [[Sumbo]], [[Timoro]] kaj [[Komodo]] estas e-lingvaj tekstoj, nur pri la pli etaj ne. Se nur eblus scii kie la menciita loko estas... Momenton, tio kion la supozebla neesperantisto ĉi-tie senreference nomis "okcidenta Manggarajo", estas indonezie la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'', sen esperanta teksto, sed klaras ke ĝi estas la okcidenta parto de la insulo [[Floreso]]. Eĉ eblus konsideri ĉu aparte krei e-lingvan tekston nur pri la distrikto (Kabupaten) ''Manggarai Barat'' - sed nur se la teksto restos. Sed por restigi la tekston necesus, ke iu e-isto unue konvinkus nin pri menciindeco de la homo, kaj due iu (eble alia e-isto) vastigus la tekston al almenaŭ tri frazoj, kun informkesto, kun ĝustaj kategorioj. Mi nun ne povas vidi tion, do for, se ne aperos kaj konvinkos argumentoj tre defendaj al la teksto.[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:00, 27 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:24, 1 jun. 2026 (UTC) == [[N. Robert Branch]] == {{Propono de forigo |artikolo = N. Robert Branch |kialo = Mi ne 100%-e certas ke la artikolo estas forigenda, sed ĝi ŝajnas al mi sufiĉe suspektinda por meriti diskuton. La temo ŝajnas menciinda, almenaŭ laŭ niaj normoj. La enhavo aspektas tute propagande. Ĝi enhavas almenaŭ unu vere nekredeblan aserton ke "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto"; mi ne kontrolis ĉu estas aliaj falsaĵoj. La referencoj estas malbone kopiitaj el la angla sen retligiloj. Mi suspektas ke iu artefarita ilo intervenis, precipe ĉar la afero pri "Esperanta Ekonomikisto" estas tiel stranga falsaĵo, kian mi ne atendus de homo. La sama uzanto faris similajn artikolojn en la angla kaj la kataluna. |subskribo = [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:35, 27 maj. 2026 (UTC) |tempo = merkredo 3 junio 2026 2:16 |forigita = jes |kialo de rezulto = je 3 voĉoj por, 0 kontraŭ forigo [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:22, 11 jun. 2026 (UTC) }} La teksto estas certe farita aŭtomate, sed ni vere pli kaj pli impresiĝas, kiom saĝajn esperantajn frazojn aŭtomata tradukado intertempe produktas en 90 % de la frazoj: kompreneble restas 10 % da rubo, kiel "li gvidas rubrikon de Esperantista Ekonomikisto" aŭ "li akiris nacian gazetaron". Sed la asertoj enhave restas dubindaj. Interalie, ke pri lia dunganto ''[[British Journal of Economics]]'', evidente anglalingva, tute ne estas anglalingva vikipedia teksto kaj ankaŭ ne vikidatuma ero - kvankam, aliflanke, [https://britishecon.co.uk/ ekstera ligilo] pri tiu ĵurnalo almenaŭ haveblas. Ankaŭ pri dua dunganto, firmao "Astoria" el Austin (Teksaso) mi trovas nenion en la angla vikipedio kaj en vikidatumoj, sed pri tio mi eĉ per simpla guglo-serĉo per vortoj "Astoria cosmetics Austin" aŭ kombinitaj du el la vortoj trovas nenion - kvankam la citita artikolo [https://wdstudios.org/article/aHR0cHM6Ly9uYXRpb25hbHRpbWVzLmludGVybmFsL2N1c3RvbS9iRUJSQ0VwN1JVby1icmFuY2gtZXhpdHMtYXN0b3JpYQ ] supozigas ke la firmao Astoria en Austin ekzistus... ĉu povas esti ke oni en retejo wdstudios.org povus fari plene falsan artikolon? Sed se la artikolo ne estas falsa, kie estas retejo de tiu firmao?? En la angla vikipedio la teksto jam ekzistas ekde 6 semajnoj, kaj ŝajne neniu ĝis nun proponis ĝian forigon. Ke ĝi estis kreita de uzanto Stevejobessy kiu ankaŭ kreis la esperantan, katalunan kaj maltan tekstojn hieraŭ kaj hodiaŭ, ne estas problemo, sed ke estas preskaŭ ekskluzive tiu uzanto kiu plu redaktadas la anglan tekston, suspektigus min se mi estus anglalingva vikipediano... En la angla vikipedio devus esti pli da homoj, kiuj kredas ke iu temo entute ekzistas kaj pretas kontribueti. Mi pretus ekkredi la anglan tekston, se ekestus kaj restus anglaj tekstoj pri la temoj [[British Journal of Economics]] kaj [[Astoria (cosmetics)]]. Se tio daŭre ne estas kaj la pompaj asertoj restas tiom nekredindaj, mi estas {{por}} forigo. Kompromise ni povus vastigi nian tempon de enketado de semajno al monato. Tiam ni ankoraŭ povus sendi Arbarulon (se li pretas je tio) enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto - tiam probable pli klaros la anglaj asertoj post fino de tiu diskuto pri forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 27 maj. 2026 (UTC) {{re|Arbarulo}} Ĉu vi pretus, estante anglalingvano, enketi en la angla vikipedio kaj eble eĉ teste proponi diskuton pri forigo de la angla teksto, kiel mi proponis la 27-an de majo. La duboj, kiujn vi prave havas pri la teksto de nura uzanto Stevejobessy, ankaŭ validas por la angla vikipedio. Se vi pretas elpaŝi en la angla vikipedio en la sekvaj du tagoj, mi pretas prokrasti decidon pri la esperanta teksto de Stevejobessy ĝis post monato, do je 27 junio, sed se ne mi proponas limdatan forigon je 3 junio. Cetere intertempe ankoraŭ aldoniĝis plia aŭtomata traduko de Stevejobessy en la nederlanda vikipedio - sed tio tute ne estas argumento. La samajn asertojn kopii kvinfoje ne igas ilin pli veraj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:12, 1 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo, krom ke ni prokrastas la decidon, ĉar Arbarulo ankoraŭ enketas ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:23, 1 jun. 2026 (UTC) :::Mi ne pretas peti forigon en la angla vikipedio, ĉar la angla-vikipediaj reguloj kaj kutimoj pri forigado estas tro malsamaj de niaj. Ĉi tie mi proponis forigon pro reklameco, sed la reguloj de la angla vikipedio diras ke oni forigu reklamojn nur en la plej senesperaj okazoj ([[:en:WP:G11]]), kaj mi pensas ke ĉi tiu okazo ne estas tia. Eble ĝi ja estus forigita pro nemenciindeco, ĉar laŭ miaj impresoj la angla Vikipedio interpretas menciindecon tre strikte, sed laŭ niaj normoj ĝi certe estas menciinda. Sed se iu havas pli specifan enketon aŭ demandon, kiun anglalingvaj vikipediistoj povus helpi solvi, kaj volas ke mi transkomuniku la peton, mi pretas fari tion. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:39, 4 jun. 2026 (UTC) ::::{{komento}} Se ni lasas la temon tiel ĉi, tiam la kalkulo de voĉoj rezultas je 3 voĉoj por, 0 kontraŭ forigo. Mi pretas ankoraŭ atendi lastan tagon da pripenso, eble iu ankoraŭ havas ion por opinii, sed krome mi morgaŭ je sama horo forigos la tekston. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:07, 9 jun. 2026 (UTC) :::::Mi havas ankoraŭ malfortan argumenton '''kontraŭ''' forigo, nome eksteran referencon (profesian memprezenton) :::::* https://www.linkedin.com/in/branchrobert/ :::::kaj aliflanke tute neseriozan finon de la nederlanda vikipedia teksto, plian argumenton '''por''' forigo: :::::* "''In mei 2026 richtte Branch samen met een aantal muzikanten het Amerikaans-Canadese muziekproductiebedrijf WestBeats op. Onder leiding van Branch ontwikkelt de studio eigen Digital Audio Workstation-software. WestBeats streeft ernaar om in juni 2026 zijn eerste reeks singles uit te brengen''" ::::::Tio estas: "En majo 2026, Branch kune kun kelkaj muzikistoj starigis la uson-kanadan muzikproduktan kompanion WestBeats. Sub gvidado de Branch, la studio disvolvas sian propran programaron por Cifereca Aŭdio-Laborstacio. WestBeats strebas en junio 2026 publikigi sian unuan serion de unuopaĵoj." Tio ne kongruas kun la tre serioza prezento kiel ekonomikisto en la aliaj lingvoversioj... :::::[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:22, 9 jun. 2026 (UTC) :Mi nur volas memorigi, ke mi sciigis pri ĉi tiu artikolo pro suspekto de reklameco. La menciindeco ŝajnas esti nedubebla (laŭ niaj kriterioj), do pliaj pruvaj referencoj ne rilatas al la afero. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:02, 10 jun. 2026 (UTC) ::Nenio ekde du tagoj ŝanĝiĝis, do mi nun plenumas la decidon de '''[[tri pledoj por forigo kaj vere forigas la tekston]]'''. Sed kvankam ni konsentas pri la suspekto de reklameco, mi vere ne komprenas ke tio estus la sola minuso. La teksto prezentas tute nekredindajn asertojn, kaj "pruvas" tion per ridinde fuŝaj referencoj, kiuj en nul kazoj povas pruvi ion. Sed efektive, ne estu nia tasko zorgi pri proponoj por eblaj forigendaj artikoloj el la '''angla''' vikipedio. Estas tiom da anglalingvaj denaskuloj, ke ili facile povas mem zorgi pri iliaj dubaj kazoj. Tamen mi ne povas kompreni, ke vi kun tiom mizeraj pseŭdoreferencoj ne povus havi dubojn pri la menciindeco de homo en la esperanta vikio surbaze de tiu blufa esperanta teksto. Mi absolute ne dividas la juĝon, ke la mencindeco de la teksto estus "nedubebla laŭ niaj kriterioj". La tuta artikolo kreas '''gigantan dubon'''! Sed nun ĝi estas ĉiukaze for post minuto. Ne indas plu diskuti pri kadavro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:20, 11 jun. 2026 (UTC) == [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Villa delle Rose (Lago de Como) |kialo = Revenas malnova konatulo pri la Lago de Como kaj Lierna. Nun konata artikolo pri simpla vilao kiu estus interesa se historiaj aferoj estus konstateblaj, sed la referencoj ne konfirmas la asertojn. Eĉ la foto ne montras la vilaon mem. La artikolo ne ekzistas en la itala, sed nur en la ukraina, ĵus farita de anonimulo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 4 junio 2026 9:37 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:02, 2 jun. 2026 (UTC) }} :{{kom}} Konfirmas la fuŝecon tri artikoloj pri muelejoj de la sama aŭtoro sen ajna referenco aŭ alilingva korespondaĵo. Ili fakte estas nun nur ruinoj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:23, 28 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de la nekredinda teksto [[Villa delle Rose (Lago de Como)]] kaj de la tri fuŝaj artikoloj menciataj: [[Muelejo de Casate]], [[Muelejo de Mugiasco]] kaj [[Mulino di Sornico]]. La farinto mem ekde la 27-a de majo jam estas globale forbarita el Vikipedio, do ne estas danĝero ke ankoraŭ pluraj simile fuŝaj tekstoj venos de tiu ĉi konto, sed tiuj kvar vere estas fuŝaĵoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:52, 30 maj. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de ĉiuj kvar menciataj tekstoj, kiuj ĉiuj estas same ne kredindaj kaj de sama "longtempa abuzanto" (LTA). [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:21, 1 jun. 2026 (UTC) == [[Katolikismo en Finnlando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Katolikismo en Finnlando |kialo = Nova finna fuŝaĵo. La redakto konsistas el tri linioj. La unua enhavas fuŝan vorton "katolikanoj". La dua povus esti interesa se estus referenco (oni ne povas scii ĉu temas pri inventaĵo. La tria estus nur anonco de io kio okazos. Ĉu estus enciklopedia informo pri kvar katolikoj en Svedio, Danio aŭ Rusio? Kiel kutime, estus ni kiu devus serĉi allingvan korespondon. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:45, 31 maj. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 7 junio 2026 18:14 |forigita = ne |kialo de rezulto = 3 kontraŭ, 0 por, 0 duboj - vidu sube. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:35, 9 jun. 2026 (UTC) }} {{komento}} Prava plendo, kompreneble. Mi ankoraŭfoje investis la tempon kaj amplekse avertis la kreinton en [[Uzanto-Diskuto:Näin on näreet#Katolikismo en Finnlando]]. Principe, kiel mi skribis tie, mi estus por teno de la teksto de tri frazoj kun ŝablono {{ŝ|ĝermo}} kaj kun intervikia ligiĝo, ĉar ĝi teknike utilas por malpliigi artikolajn orfojn. Sed mi vere subtenas ke ne 200-an fojon iu ne-finna esperanta administranto faras tiun agadon por la finna kolego, kiu tute povas kaj kapablas tion fari mem: en kreo [[Lilli Earl]] de antaŭhieraŭ li ankaŭ sukcese faris intervikian ligiĝon, do pruvis ke li povas fari tion, kvankam li iam konfesis ke li ne rajtas aktive redakti ion '''en''' vikidatumoj. '''Se''' li mem postliveras tiujn antaŭkondiĉojn de komencanta teksto, mi estus por teno de la teksto, se ne, {{por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:41, 1 jun. 2026 (UTC) : Mi ĵus vidis ke li jam ekagis pro mia averto, intervikie ligis la paĝon, ampleksigis la 3 frazojn al 5 (tiam ankaŭ eblas rezigni pri ŝablono "ĝermo", eblas meti, sed ne nepre) kaj aldonis 3 bazajn referencojn. Post tiu iometa ampleksigo, kiu certe ankoraŭ ne estas la maksimume ebla ampleksigo, mi jam estas kontraŭ forigo. Kaj mi esperas ke la uzanto aplikas la averton al ĉiuj novaj paĝokreoj. Se iuj paĝoj estas mankaj, proponi forigon estas konsekvenca ago kaj povas havi pozitivajn rezultojn... Do nun, {{kontraŭ}} forigo. Dankon, Kani. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:50, 1 jun. 2026 (UTC) :: Efektive, post la nunaj plibonigetoj {{kontraŭ}} forigo. Estas bone ke la teksto jam ankaŭ ne estas artikola orfo plu, kaj kun la alilingvaj tekstoj ankaŭ devus esti eble ankoraŭ trovi iun foton... Sed tio estas normala situacio por artikolo kiu nur ekestis hieraŭ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:57, 1 jun. 2026 (UTC) :::PS: Mi ĵus povis enigi 2 fotojn kaj mapon, kaj la paĝo jam ekaspektas kiel normala artikolo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:13, 1 jun. 2026 (UTC) :Ĝi povas resti. Kiel fini la debaton?--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:09, 3 jun. 2026 (UTC) ::{{kom}} Mi kalkulas la frazon de Kani "Ĝi povas resti" kiel voĉon kontraŭ forigo, kun mia voĉo ŝanĝita kontraŭ kaj tiu de Aidas same post la "plibonigetoj kontraŭ forigo". 3 voĉoj kontraŭ forigo, neniu (post la adaptoj) por, kaj neniu dubo plu. La teksto restos. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:33, 9 jun. 2026 (UTC) == [[Karim Tabti]] == {{Propono de forigo |artikolo = Karim Tabti |kialo = Pli ol forigopeton, mi havas seriozan dubon. La artikolo ŝajnas bone strukturita, sed temas pri 17-jarulo (eble ankoraŭ ne biografienda) kaj la referencoj estas nenio. Ne ekzistas korespondaĵo en itala aŭ alia lingvo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:13, 3 jun. 2026 (UTC) |tempo = <s>10 junio 2026 9:42 h </s> plivastigita ĝis ĵaudo 11 junio 2026 21:00 h |forigita = ne |kialo de rezulto = du voĉoj kontraŭ forigo, neniu por, sed restas duboj, ĉe Kani kaj Goren, kaj fakte ankaŭ ĉe mi - do: "in dubio pro reo" dubokaze por la akuzato [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:13, 23 jun. 2026 (UTC) }} :Mi povis trovi nenion pri tiu ĉi ulo, kaj la nomo Karim Tabti ne estas tre rara. Ĉu eblas kontakti la aŭtoron? Se temas pri sinprezento, ĉu li almenaŭ estas esperantisto aktiva en la movado, eble en TEJO aŭ junulara sekcio de SAT? [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 12:57, 6 jun. 2026 (UTC) ::La aŭtoro estas anonimulo, kiu faris nur tiun kontribuon. Se temus pri esperantisto, oni dirus ion pri tio. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:52, 8 jun. 2026 (UTC) La teksto je unua vido ŝajnas troglata, olea AI-laboraĵo, kun ridinda unua referenco "La sekva teksto prezentas enciklopedi-stilan biografion de Karim Tabti, kune kun klarigoj pri la font-bazo kaj la kriterioj de verifikebleco laŭ la normoj de Wikipedia." Do la unua referenco ekzakte alparolas nin ĉi tie per solena seriozeco, kiuj jes dubas ĉu iu tia homo "Karim Tabti" entute ekzistas. Malgraŭ la senespera pledo "ne forigu ĝin, ĝi plenumas la kriteriojn", groteske ĝi ĝuste NE plenumas iujn kondiĉojn pri referencoj "laŭ la normoj de Wikipedia": la "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja" pruvas ekzakte '''nenion'''. Sed se oni '''mem''' enketas per reta serĉilo (Junaj Socialistoj de Foggia, en loka lingvo: Giovani Socialisti di Foggia), tuj troveblas tuta fasko da konvinkaj referencoj: * https://playnews24.com/2026/06/09/karim-tabti-gs-psi-nessuna-festa-sulle-difficolta-della-citta-il-centrodestra-abbia-rispetto-delle-istituzioni/ * https://www.foggiatoday.it/tag/giovani-socialisti/ * https://www.civico93.it/giovani-socialisti-diu-capitanata-annunciata-la-costituzione-del-coordinamento-di-lucera/ * https://www.linkedin.com/in/karim-tabti/ Do. La temulo vere estas loke aktiva juna socialista politikisto, kaj ĉar la teksto mem estas esperantlingve senriproĉa, la problemo estas nur tiuj senesperige fuŝaj "referencoj 2-6", kiuj 5-foje ripetas sensenca frazon "publikigita en la reto de FoggiaToday estas tuja". Ĉar kun aninmulo oni povas tre malbone komuniki, mi prefere proponus lasi la tekston, se iu esperanta uzanto povas ene de 2 tagoj enplekti tiujn aŭ iujn rete trovitajn referencojn en la krome konvinkan tekston (tio signifas vastigi la limdaton ĝis 2026-06-11 19 h UTK). Mi neniel komprenas, kial la por Foggia kaj Apulio plene negrava komunika lingvo Esperanto estus tiom grava, sed eble la anonimulo pensis ke li volis havi "testan balonon", antaŭ ol en dua paŝo elpaŝi per vikipedia artikolo en la itala lingvo. Do estos al ni, ĉu ni estos tiom bonkoraj kaj afablaj por mem ripari la eksterajn referencojn. Se jes, la eksteraj referencoj ŝajnas pruvi publikan intereson pri la junulo, kaj nur la fakto ke li estas 17-jara ne "senvalorigas lin". [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:57, 9 jun. 2026 (UTC) Mi nun pli-malpli ĉion forĵetis, por kio mi ne trovis fidindajn retajn ekstervikipediajn referencojn, kaj metis tiujn referencojn. La retejo foggiatoday.it, kiun mi menciis hieraŭ, montriĝis teknike fuŝa, ekzemple ne estis arkivigebla, kaj estis superŝarĝita de reklamoj, ankaŭ la retejo https://www.foggiatoday.it/politica/karim-tabti-congresso-si-foggia.html pri kiu fakte temis. Ĝin mi do ne uzas, sed mi trovis bonan plian referencon https://federazionegiovanisocialisti.com/sedi/, kiun eblas senprobleme uzi. Sed la referencoj kiujn mi nun havas pruvas relative malmulton, de la origina teksto nun nur restis naŭ mallongaj frazoj, tio estos pli ol la minimumaj 3 por artikola ĝermo, sed ĉar ili vere estas tre magraj, mi tamen metis ŝablonon {{ŝ|ĝermo}}. Tiun koncizigitan kaj referencitan tekston ni povus lasi, sed nun la teksto estas tiom konciza, ke restas malmulta substanco: mi voĉdonas {{malforte kontraŭ}} forigo, sed volas almenaŭ ankoraŭ plian voĉon aŭ du. Tamen kompreneble ni tre atentu ne malŝpari tro multegan tempon je tiu tre flanka temo pri la provinco, konsiderante ke multaj esperantaj tekstoj pri tiu provinco aspektas kiel la paĝo [[Ascoli Satriano]]: teksto de nur unu frazo, ses vortoj, plus informkesto kun informoj de 2005, plene malaktuala kaj kun fuŝa ligilo [[San Potito]], sed aliflanke tre kritikende tute sen {{ŝ|ĝermo}} aŭ ĉi-tie la pli draste kritika {{ŝ|ĝermeto}}. Sed kompreneble ni ne forĵetu ĉiujn flankajn temojn kun rilatoj al la provinco, nur ĉar ni ankoraŭ ne sukcesis redakte vastigi la robotan kreaĵon de januaro 2006, kiun poste ekskluzive nur robotoj pluadaptis, kaj neniu ajn homo iam faris plej etan redaktan ampleksigon (nur unu homo en 2013 ŝanĝis bildon). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:12, 12 jun. 2026 (UTC) ::{{kontraŭ}} forigo, kvankam dubindas la Internacia menciindeco de ĉiu ekestanta juna loka politikisto. Sed la teksto estas bona kia ĝi estas nun, ankaŭ bonas ke nun estas nova teksto pri la itala partio de 2007. "in dubio pro reo" [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Ŝlomo Hofmeister]] == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝlomo Hofmeister |kialo = Fuŝega lingvaĵo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 08:34, 12 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 19 junio 2026 8:18 |forigita = ne |kialo de rezulto = post plibonigo: tri kontraŭ, Kani ne reesprimis sin, sed lia komence prava kritiko "fuŝa lingvaĵo" intertempe estas senbaza 10:09, 23 jun. 2026 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) }} :Mi riparis la plej elstarajn lingvofuŝojn - nun {{kontraŭ}} forigo. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:34, 12 jun. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}} La origina teksto estis lingve neakceptebla, sed post la poluro de Moldur ĝi estas tute bona. Kompreneble la teksto daŭre nur estas ĝermo, kiu tre profitus de pliampleksigo per tradukoj el la germana aŭ angla versioj, sed esti artikola ĝermo ne estas kialo por forigo. Dankon al Moldur, tiel ĉi ĝi sendube ne estas forigenda. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:18, 14 jun. 2026 (UTC) ::{{kontraŭ}} forigo nun. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:23, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Metodo Castiglioni]] == {{Propono de forigo |artikolo = Metodo Castiglioni |kialo = Pli ol forigopeton, mi montras mian dubon pri enciklopedieco. Temas denove pri Lierna, ĉe la Lago de Como, kaj la familio Castiglioni. La redakto sonas al mi kiel ia babilado, kvazaŭ seninforma. Denove ĝi ekzistas en hispana, sed ne en itala. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:26, 12 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 19 junio 2026 18:45 |forigita =jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:33, 20 jun. 2026 (UTC) }} {{por}} Ni jam vidis tiom da blovite grandigitaj, fakte senenhavaj, seninformaj paĝoj pri familio Castiglioni de Lierna, ke mi vere ne emas investi duonhoron por detale defendi kial, se ĉiuj antaŭaj tekstoj krom tiu pri la skulptisto [[Giannino Castiglioni]] estis senvaloraj, ankaŭ tiu ĉi teksto estus foriginda. Ĝi ne ŝajnas al mi enciklopedia. Punkto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:11, 14 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Luca Bestetti]] == {{Propono de forigo |artikolo = Luca Bestetti |kialo = Vidu la kunmetitajn dubojn jam en la [[diskuto:Luca Bestetti|diskutpaĝo]]: duono de la trovoj povus subteni impreson ke la tuto estus falsa kaj duono ke ĝi tamen estas vera. Ĉu lasi tian tekston, ĉar ĝi "nur duone estas konvinkebla, per fontoj kiuj eble estas fidindaj eble ne"? Ĉu tiuj pridubeblaj referencoj sufiĉas por pruvigo lasi la tekston??? |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:45, 14 jun. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 21 junio 2026 8:39 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:45, 22 jun. 2026 (UTC) }} {{re|Super nabla}} (aŭ iu alia italo) Ĉu vi havus opinion pri tiu paĝo?? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:45, 14 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo, se neniu itallingvano pretas detektive forigi la multajn dubojn ... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:22, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Thathanine Thongchay]] == {{Propono de forigo |artikolo = Thathanine Thongchay |kialo = Dubinda menciindeco |subskribo = [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 03:54, 15 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 22 junio 2026 3:40 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:43, 22 jun. 2026 (UTC) }} :{{por}} Dubinda menciindeco. --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 12:51, 15 jun. 2026 (UTC) :{{por}} Vere, dubinda menciindeco. Ke li en 2017, en aĝo de 11, foje faris reklamon por dentopasto, estas bone, sed ne jam signifas aktoran famon. Kaj ke [https://www.imdb.com/de/name/nm18457192/ en la aktora daumbazo IMDb] estas nur lia nomo, sed entute neniuj aktoradoj, diras multon. Plie, la sola ligilo, persona [https://www.instagram.com/Thathanine paĝo ĉe Instagram] estas {{404}}... Tio estas ploriga prezento. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:18, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:18, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Teodoriko Bland (juĝisto)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Teodoriko Bland (juĝisto) |kialo = Novulo ekkreis fuŝegajn artikolojn, unu ĝermeton kaj alian ĝermon kiu estis savita post polurado fare de Moldur. Mi ne scias ĉu tiu novulo esperas, ke ni riparu ĉiujn tiujn venintajn kaj venontajn fuŝajojn aŭ eĉ estas nekonscia pri la neakcepteblo de la rezultoj. Aliaj similaj artikolklopodoj estas [[Vilhelmo Kilty]], [[Johano Johnson Sr.]] kaj [[Johano Johnson Jr.]] Mi ne sentas min preta kontakti lin. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:59, 15 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 22 junio 2026 18:01 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:42, 22 jun. 2026 (UTC) }} :{{por}} La novulo mem skribis "Mi estas komencanto, tiel pardonu se mi fari eraro." Pardoni "se li fari eraro" oni povas, sed nove verki la tekstojn pri detalaj biografioj de antaŭ 200 jaroj el la historio de [[Marilando]] estas iom tro. Mi emas koncentriĝi pri la multegaj kantonoj de Usono, kiuj ne nur havis signifon antaŭ 200 jaroj en la loka historio, sed estas signifaj en 2026, kaj tie pri [[:Kategorio:Kantonoj de Marilando|Marilando estas nur 12 tekstoj kaj mankas ankoraŭ 12]]. Kompreneble Marilando nur estas unu el tre multaj partoj de Usono, kaj Usono nur estas unu el tre multaj landoj de Ameriko, sed mi ĉiukaze ne vidas kapablon ĉe mi nun nove krei la paĝojn de lokaj homoj de antaŭ 200 jaroj kiujn la komencanto deziras ke ili estos. Mi metas ŝablonon {{ŝ|polurinda}} kaj {{ŝ|orfa}}, ĉar estas signo de afableco ne forigi tekston sen antaŭe averti pri mankoj, sed tamen estas por forigoj de almenaŭ la tekstoj [[Teodoriko Bland (juĝisto)|T. Bland]], [[Vilhelmo Kilty]], [[Johano Johnson Sr.]] kaj [[Johano Johnson Jr.]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:33, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo de ĉiuj kvar. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:17, 20 jun. 2026 (UTC) == [[Via Arcivescovo Romilli]] == {{Propono de forigo |artikolo = Via Arcivescovo Romilli |kialo = Anonimulo kreas nur artikolojn pri milanaj stratoj, kiuj ne interesas en la itala vikio kaj serĉas lokon en Esperanto, islanda aŭ rusa. Tio dubindas min pri enciklopedieco. Ĉu ni havos centojn da stratoj da centoj da ĉefurboj? Tio estas dekmiloj da stratoj. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:59, 19 jun. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 26 junio 2026 21:38 |forigita = jes |kialo de rezulto = 3-4 poraj, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:41, 22 jun. 2026 (UTC) }} {{kom}} Supozeble plia blufaĵo/pompaĵo en la konata Milano-rilata fuŝaro. Simile ankaŭ: [[La Casa Astratta]]. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 07:24, 20 jun. 2026 (UTC) {{forte por}} forigo eksplicite ankaŭ de la teksto [[La Casa Astratta]]: Pri la strato Via A. Romili mi ankoraŭ povus imagi meti frazon en la tekston pri Milano, sed pri la "Casa Astratta" estas eĉ pli groteske. Kvankam tie mankas foto, eblas vidi en [https://ordinearchitetti.mi.it/index.php/it/cultura/itinerari-di-architettura/14-arte-e-architettura/opere/320-casa-astratta/galleria#galleria ekstera retejo] ke temas pli tutsimpla 9-etaĝa loĝdomo, tipe socialisma [[slabokonstruaĵo]], kiu estas en neniu dimensio arkitekte menciinda. En ĉiuj periferioj de ĉiuj urboj de la eksa [[Varsovia pakto]] oni povas vidi tiajn domojn, mi havas amikojn kaj parencojn kiuj loĝas en tiaj domoj kaj estas dankema ke estas tiuj simplaj domoj (kaj ke ili ne estas bombitaj kiel la samaj domoj en Ukrainio), sed se oni metas paĝon pri ĉiuj tiuj domoj, eĉ se ne estas foto kiu montrus la tristan fasadon, tiam oni same povas fari tekstojn pri ĉiuj strataj lanternoj kaj ĉiuj rubujoj en ĉiuj stratoj de ĉiuj urboj, urbetoj kaj vilaĝoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:53, 20 jun. 2026 (UTC) :{{por}} forigo de ambaŭ. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 14:17, 20 jun. 2026 (UTC) ::{{re|Kani}} Cetere la dubinda teksto pri tiu "Via A. Romilli" estis fakte trompe pri la tuta milana kvartalo Corvetto - supozeble ĉar nur pri "tiu unu strato Via A. Romilli" estus apenaŭ sufiĉe da raportindaj frazoj por vikipedia teksto. Mi ĝenerale pensas, ke en Vikipedio oni iru de ĝeneralaj al laŭgrade pli specifaj temoj. Unue estu teksto pri la lando, poste pri regiono, provinco, tiam se estas pri kantono aŭ distrikto, kaj se tiam ankoraŭ estas energio, pri urboj aŭ neurbaj komunumoj aŭ municipoj. Por Milano tio signifas, ke se jam estas teksto pri la urbo (la esperanta teksto [[Milano]] cetere nun estas problema, sed tio estas alia laborejo), ke tiam se iu tre volas estu tekstoj pri la naŭ urbodistriktoj, kiuj sume konsistigas la tutan urbegon. Tiuj kompletaj tekstaroj jam pli longe ekzistas pri Granda Londono, Parizo, Berlino, Vieno, Budapeŝto kaj Moskvo, kaj mi nun faris la naŭ tekstojn ankaŭ por Milano. Ĉi tie la "kvartalo Corvetto" estas en la [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Se oni freneze amas Milanon, oni nun povas senprobleme krei subtekston pri la "kvartalo Corvetto", kaj tiam aŭtomate aperas blua ligilo en la paĝo [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Sed por mi persone la 9 tekstoj pri la naŭ partoj de la urbego nun tute sufiĉas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:08, 20 jun. 2026 (UTC) :::{{re|Kani}} Mi el la forprenita teksto ankoraŭ sukcesis elvringi tri frazojn al eta ĉapitro en la paĝo [[urbodistrikto 4 de Milano]]. Tiel tamen la laboro de la anonimulo ne estos tute vana... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:06, 23 jun. 2026 (UTC) == [[Listo de plej bonaj internaciaj viraj futbalaj golpafantoj laŭ lando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Listo de plej bonaj internaciaj viraj futbalaj golpafantoj laŭ lando |kialo = Novulo, anonimulo, kreis artikolon kun pli ol 100 000 bitokoj pri golpafantoj. Ĝi estas plenplena de ruĝaj ligiloj kaj blazonoj. La kreinto eĉ ne scias, ke estas jam artikoloj pri la naciaj teamoj. Mi komentas sube. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:30, 22 jun. 2026 (UTC) |tempo = lundo 29 junio 2026 21:28 |forigita = ne |kialo de rezulto = sed ekstreme reduktita laŭ 3 voĉoj favore al tio -- [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:42, 16 jul. 2026 (UTC)}} :{{kom}} Ripari tiun artikolon estus heroeca tasko, kiun neniu faros. Mi jam faris kelkajn komencajn plibonigojn. La kreinto eĉ pafis kaj fuĝis. Krome estas neutila tiu artikolo, kiam la situacio ŝanĝiĝas nun ĉiutage dum pluas la monda ĉampioneco. Mi vidas du vojojn: unua, simple forigi la monstran artikolon; dua, fortondi ĝin lasante nur 50 golpafantojn anstataŭ 200 kaj klopodi bluigi la pejzaĝon. Tiuokaze indus atendi la finon de la ĉampioneco por ŝpari laboron de konstanta ĝisdatigo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:30, 22 jun. 2026 (UTC) ::Ĉu eblas la tria vojo: igi iun roboton krei ĝermgrandan artikolon pri ĉiu menciita piedpilkisto laŭ intervikiaj datumoj, esperante ke iam iu piedpilkadmiranto kreskigos ilin? Laŭ mia scio ĵus nun en la aktivularo de nia vikipedio ne estas fortaj sportadmirantoj, sed tio ĉi ja povas (teorie) ŝanĝiĝi. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 22:14, 22 jun. 2026 (UTC) :::{{por}} forigo de la tute fuŝa listo en '''[[nuna stato]]'''. Alternative mi eĉ pli voĉdonus por teno de minumuma listo de 10 plej golemaj futbalistoj, do laŭ nuna stato de Ronaldo ĝis Puskás, '''sen''' fuŝaj teamaj titoloj kiel [[Nacia futbala teamo de Portugalio]] (estas [[portugala nacia teamo de futbalo]], se estus unu kazo, eblus meti alidirektilon, sed estas tro multaj fuŝoj, cetere ankaŭ ekzistas preta ŝablono {{ŝ|PortugalioFB}}, kiu ĉi tie tuj liverus flageton kaj perfektan ligilon), '''sen''' fantaziaj ruĝaj ligiloj "Listo de internaciaj goloj de Cristiano Ronaldo" kaj multegaj similaj, kiuj ĉiuj ne ekzistas - la novulo kun tiom da fuŝoj ne estos la gusta por fari tiujn centojn da paĝoj, kaj la ekzistantaj uzantoj pli bone koncentriĝu pri pli esencaj taskoj - ekzemple, el 48 teamoj de la nuna futbala mondpokalo nur 40 havas e-lingvan tekston, 8 ankoraŭ mankas, kaj '''sen''' fuŝaj provoj kiel "Dts/outdmy1". Se fari tiel, el la 10 sportistoj ankoraŭ mankas e-lingvaj tekstoj pri du, [[Sunil Chhetri]] kaj [[Ali Mabkhout]], tio eĉ fareblas sen robota helpo, kiu ĉiukaze nur liverus krudan tekston, do ĉiukaze ne eblus fari pretan tekston sen homo (almenaŭ por kontrolo). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:56, 23 jun. 2026 (UTC) :::{{re|Goren}} La tria vojo, igi iun roboton krei ĝerman artikolon pri ĉiu menciita nomo laŭ intervikiaj datumoj, '''ne''' funkcios. Mi ĵus per forta subteno de vikidatumaro faris 30 tekstojn pri aktualaj futbalistoj, kaj antaŭe jam antaŭpreparis ankoraŭ ŝtopante multajn tekstojn pri la geografio de Usono kaj Kanado, kaj laŭ mia sperto mi konstatas ke mi kaj tute vi '''supertaksas''' vikidatumaron: Uzante ĝin, mi daŭre konstatas ke vikidatumoj ne estas preta, foje informoj tute mankas, foje malaktualas je 10 jaroj, foje nur la "preferata rango" forgesiĝis elekti - estas tre en ordo uzi vikidatumaron kaj dume permane aktualigi ĝin, mi ankaŭ lernis aŭtomatece aldoni iujn parametrojn kaj priskribojn al vikidatumaro, sed tiuj informoj kiuj ĉi tie mankas, laŭ mia impreso aldoneblas nur mane (mi diras: tial ili mankas). Krome, entute multajn informojn eblas stoki en vikidatumaro kaj preni de tie, sed neniam ĉiujn kiuj estas bezonataj en eta projekto kiel wiki.eo aŭ similgranda alia vikio. Do tre bonas uzi vikidatumaron kaj dum la uzado plibonigi ĝin, sed estas iluzio ke iu aŭtomato aŭ artefarita intelekto faros e-lingvajn tekston sen ke lingve kaj teknike sperta homo bezonatus. Vikidatumaro ne estas artefarita intelekto... :::{{re|Goren}} pri via lasta ideo: Mi '''ne''' pensas ke manko de "fortaj sportadmirantoj" en vikipedio estas la problemo. Fakte ne tiom temas pri "forta admiro", sed pri lingva kaj teknika sperto en vikipedio plus preto engaĝiĝi ankaŭ pri sportaj temoj, ne nun pri "siaj kutimaj tre limigitaj ŝatotemoj". Mi dirus ke en la lastaj monatoj ankaŭ Aidas kaj Sj1mor multe kontribuis pri sportaj temoj (ekzemple pri vintrosporto en februaro-marto), aŭ Castelobranco (aparte pri manpilkado)... Revi pri iuj novulaj 15-jaruloj kiuj ĉi tie perfekte levos la lingvan nivelon de ĉiuj futbalistaj kaj futbalteamaj temoj al neatenditaj altecoj estos vana revado, kvankam ankaŭ mi foje revas ekzemple ke povus reaktiviĝi la eksesperantisto Michael Barera, kiu sub uzantonomo TFCforever ĝis somero 2011 faris multajn sportajn kontribuojn al la e-lingva vikio. Sed kompreneble, se kvar fortaj sportemaj vikipedianoj faras po 30 novajn tekstojn pri sportistoj kaj aliaj normale sportemaj vikipedianoj faras sume ankoraŭ 20 aŭ 30, kaj nur en la [[Futbala Mondpokalo 2026]] estas 48 teamoj, kun po 26 teamanoj plus trejnisto, tiam temas pri 1 296 novaj biografioj por tiu unu turniro, plus 48 ŝablonoj kaj pliaj kromtekstoj - do tamen malgraŭ ĉiu fortostreĉo eblos nur kovri la temon je dekono ĝis okono. Tial mi komprenas la revon pri aŭtomatigo, sed mi garantias ke tiel ni funkcios, kaj estas la esenco de vikipedio kaj ĉiam restos truoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:43, 23 jun. 2026 (UTC) ::::{{por}} forigo - aŭ, je dua pripenso, eĉ pli bone ŝanĝo al listeto de 10 plej pintaj golpafantoj sen ajnaj ruĝaj ligiloj laŭ la propono de Thomas.[[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 09:47, 26 jun. 2026 (UTC) :{{kom}} Provizore mi forigis la kernon de la fuŝa artikolo kaj lasis nur listeton de dek golpafistoj laŭ la listo de anglalingva artikolo. De nun oni povas plivastigi la artikolon; kvankam mi markis ĝin kiel redaktata (por eviti trudon de aktuala intereso), konsideru vin liberaj agadi sur ĝi. Nun oni devas atendi la finon de la nuntempa ĉampioneco por aktualigi la rezulton kaj eventuale pliigi la liston al 20 aŭ krei tabelon. Poste oni devas konsideri ĉu indas aldoni la liston de la plej bonaj golpafantoj en monda ĉampioneco (tiu ĉi estas ĝenerala listo) aŭ krei apartan artikolon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:24, 30 jun. 2026 (UTC) ::{{komento}} Jam paŝo al bona direkto. Mi aldone vidigis la naciajn teamojn, kaj videblas ke nur en tiu minimuma listo de 10 homoj ne nur mankas 2 el 10 tekstoj pri sportistoj sed ankaŭ mankas 3 el 10 tekstoj pri teamoj. Se oni vastigas la liston al 20 homoj, la ruĝaj ligiloj jam signife multiĝos. Sed estos en ordo. Sume 20 biografioj kaj 20 tekstoj pri teamoj estas ne tro multe. Kaj estas bona okazo verki pri la naciaj teamoj de Malajzio, Zambio aŭ Malavio, kiuj krome probable ankoraŭ 10 jarojn ne atentiĝos, ĉar ili en kontinentaj aŭ mondaj turniroj principe ne ludas gravan rolon. Aldoni plian liston de la plej bonaj golpafantoj nur en monda ĉampioneco sendube nur indas, se ankaŭ pri tiu listo jam estas alilingva listo de kiu eblas kopii, ĉar mem esplori pri tia vasta statistika temo kostus freneze tro da tempo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:50, 5 jul. 2026 (UTC) :::Daŭre la 5 ruĝaj ligiloj [[Sunil Chhetri]], {{BaratoFB}}, {{MalajzioFB}}, [[Ali Mabkhout]], {{Unuiĝintaj Arabaj EmirlandojFB}} estas ruĝaj. Sed la listo en la de Kani forte tranĉita formo tamen estas ne plu forigenda. Tial mi proponas fermi la diskuton, kun tri voĉoj por tiu forta redukto (Goren ja nur demandis kaj ne klare esprimis sin voĉdone). Kiu volus adopti tiujn kvin estontajn tekstojn? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:40, 16 jul. 2026 (UTC) == [[Vitikolturado en Umbrio]] plus 11 similaj paĝoj plus navigilo == {{Propono de forigo |artikolo = Vitikolturado en Umbrio |kialo = Dum semajnoj anonimulo (kun kiu ne eblas kontakti) kreis amason da similfuŝaj artikoloj pri vinproduktado en Italio. Mi markis plimulton kiel polurinda, sed tio utilas al nenio, ĉar li plue fuŝkreas kaj tute ne revenas al la kreitaĵoj, eble kredante ilin kronjuveloj. Ĉi tiu eĉ kun du eraroj en la ĉefa vorto de la titolo: Vitikolturado anstataŭ Vitokulturado aŭ Vitkulturado. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:03, 30 jun. 2026 (UTC) |tempo = mardo 7 julio 2026 10:50 |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:27, 7 jul. 2026 (UTC) }} :{{kom}}Krome, en kelkaj el tiuj artikoloj estas longegaj listoj de ruĝaj ligiloj por vitvarioj, kiuj restos tiaj porĉiame. Indas revizio de la tuta artikolaro.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:03, 30 jun. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo de tiu teksto. Neniel estas nur la longegaj listoj de ruĝaj ligiloj por vitvarioj, kiuj restos tiaj porĉiame. Estas multaj tajperaroj, el kiuj tiuj kiuj estas faritaj ligiloj, ekzemple "[[hekolitoj]]" (supozeble la homo celis ion kiel 'hektolitroj') plej elstaras ruĝe, sed tajperaroj sen ruĝa ligilo simple estas alikoloraj eraroj, sed ĉiukaze eraroj. Mi estus malpli drasta, se ĝis la fino de la pripensa semajno iu esperantisto ĝustigus ĉiujn tajperarojn (ĉi tie estus ankoraŭ du tagoj), sed kiu volus tion fari? Mi certas ke la aŭtomata guglo-tradukilo povas bone tajpi la vorton 'hektolitroj', do la lingvonivelo estas multe sub la kreaĵo de iu senkosta roboto. Sed problemo estas, ke la homo ŝajne ĉiam redaktas je nova anonima kanalo, do ne eblas bloki kanalon, kaj ne eblas decidi pri forigo de pluraj tekstoj, sed necesas ĉiujn titolojn unuope kopii ĉi-tien, por tiam decidi pri forigo - sed tio eblas per simplaj voĉdonoj, sen longe argumenti pri pluaj tekstoj. Ĉiukaze tre pena purigado. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:07, 5 jul. 2026 (UTC) :::Ĉiukaze: Ŝajnas ke sume temas pri 12 tekstoj/temoj, ĉar la sama anonimulo ankaŭ faris tute ekstere belan navigilon {{ŝ|Vinberkulturo en Italio}}, kiu listigis tiujn 12 ligilojn, kaj post kreo de la lasta (pri Umbrio, je 2026-6-30) ŝajne ne faris novajn tekstojn. Sed ankaŭ se la navigilo aspektas bone ordigita, la unuopaj aliaj 11 listaj paĝoj ĉiuj ŝajne estas same ĥaosaj kaj eraraj kiel la unua jam fokusita en VP:FA. Mi do estas {{por}} forigo de ĉiuj 12, kaj se fari tion, poste ankaŭ por forigo de la navigilo, kiu tiam ne plu havas sencon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:52, 5 jul. 2026 (UTC) Do {{Propono de forigo |artikolo = Vinberkultivaĵo en Piemonto |kialo = kaj * [[Vinberkulturo en Friuli-Venecia Giulia]] * [[Vinberkulturo en Sardio]] * [[Vinberkulturo en Sicilio]] * [[Vinberkulturo en Trentino-Alta Adiĝo]] * [[Vinberkulturo en Valle d'Aosta]] * [[Vinberkulturo en Veneto]] * [[Vitikulturado en Emilio-Romagna]] * [[Vitikulturado en Marko]] * [[Vitikulturo en Lombardio]] * [[Vitikulturo en Toskano]] Kialoj jam menciiĝis supre. Kaj se ĉiuj decidiĝis forpreni, ankaŭ {{ŝ|Vinberkulturo en Italio}} foriru. |subskribo = --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:06, 5 jul. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 12 julio 2026 20:06 (UTC) |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} :Plus [[Vinkultivado en Kampanio]]. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:31, 7 jul. 2026 (UTC) ==Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de [[Fizalio]]== [[Fizalio]] ŝajnas esti en la sama situacio kiel "Meduzo" estis, kaj mi petas [[Vikipedio:Forigendaj artikoloj#Kaŝo de kontraŭrajtaj versioj de Meduzo|la saman solvon]] - kaŝon de la kopiitaj versioj post kiam mi anstataŭigos ĝin, kaj enmeton de ĝusta referenco al la kopiita artikolo kiel "Literaturo", se {{re|ThomasPusch}} aŭ iu alia havas ĝin. Cetere, la afero de "Meduzo" ankoraŭ ne estas tute solvita. La referenco estas metita, sed la kopiitaj versioj ne estas kaŝitaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:06, 1 jul. 2026 (UTC) Mi serĉis en miaj bretaroj, sed miaj paperaj jarkolektoj pri Kontakto finiĝas fine de 1996, do tiun pri 1998 6 mi ne havas. Mi ŝatas peti iun alian pri kaŝo de la dubindaj versioj de "Fizalio" - nur se en semajno aŭ du vere neniu administranto pretus fari tion, mi rekontakteblus por tamen krizokaze helpi. Sed ĉar mi estis implikita en la afero de "[[Meduzo]]", mi provos kaj supozeble sukcesos kaŝi la kopiitajn versiojn tie. Serĉante pri retaj arkivaj eldonoj de "Kontakto" mi ĵus ankoraŭ konsciiĝis, ke ŝajne ambaŭ arkivejoj www.gazetejo.org kaj www.bitarkivo.org estas mortintaj. Mi jam en aliaj diskutejoj demandis ĉu iu vidis iun noton aŭ aŭdis ion pri tio, kaj volas ripeti la demandon ankaŭ ĉi tie. Same mi alvokas ĉiujn aliajn, kiuj jam iom da jaroj estas esperantistoj, serĉi en siaj bretaroj pri iom pli novaj jarkolektoj pri Kontakto, almenaŭ pri ĉiuj ekde 1997 ... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:16, 1 jul. 2026 (UTC) {{Farite}} Ĉiuj versioj de "[[Meduzo]]" antaŭ 14 05 2026 nevidigitaj. Pri "Fizalio" vidu supre. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 1 jul. 2026 {{kom}} '''[[RIPETO de ALVOKO]]''': mi alvokas ĉiujn, kiuj jam 28 jarojn estas esperantistoj aŭ kiuj aparte kolektis revuojn Kontakto, serĉi en siaj bretaroj pri la revuo «Kontakto 1998 / 6». Kaj bonus entute scii, kiu havas kiujn jarkolektojn de la revuo «[[Kontakto (revuo)|Kontakto]]». [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:52, 16 jul. 2026 (UTC) {{Farite}} Ĉiuj versioj de "[[Fizalio]]" antaŭ la novtraduko nevidigitaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:57, 16 jul. 2026 (UTC) :Multan dankon. Intertempe mi trovis ke oni povas libere elŝuti malnovajn numerojn de ''Kontakto'' de [[UEA]] mem. Sed en jaro 1998, numero 6 mi trovas neniun artikolon pri fizalioj. Eble la cito estis erara. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:31, 16 jul. 2026 (UTC) ::{{re|Arbarulo}} Koran dankon pro la atentigo ke oni (nun) povas libere elŝuti malnovajn numerojn de Kontakto de UEA mem. Mi provis pri n-ro 1998/6, senprobleme funkciis, kaj efektive ankaŭ mi tute ne trovis artikolon pri "fizalio" tie. Tio estas disturbiga. Se neniam estis artikolo de tiu temo en Kontakto 6/1998, ni eble senkaŭze buĉis la tutan malnovan tekston. Sed nun tiel okazis, kaj mi ne volus malvolvi la tutan procezon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:39, 22 jul. 2026 (UTC) :::Tio povas esti, kaj se ĝi estas, mi bedaŭras. Tamen multe pli verŝajne ĝi estis kopiita artikolo de iu alia revunumero. Almenaŭ laŭ mia neperfekta memoro, la artikolo estis en simila stilo al tiu de "Meduzo", multe pli taŭga por revuo ol enciklopedio. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:04, 3 aŭg. 2026 (UTC) ==[[Agatino]]== Denove [[Uzanto:Claudio Pistilli]] tradukis rekte el alia enciklopedio, kiu ne permesas tion. Ĉi-foje temas pri anglalingva Encyclopedia.com [https://www.encyclopedia.com/science/dictionaries-thesauruses-pictures-and-press-releases/agathinus-claudius], kiun li citis kvazaŭ normalan referencon. Krome li aldonis tute mensogan aserton, ke la artikolo uzis tradukon el la angla vikipedio. La unua alineo venas de nekonataj fontoj, nek Encyclopedia.com nek la angla vikipedio. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 20:00, 6 jul. 2026 (UTC) : {{forte por}} forigo ĝuste tial: piratkopiado plus mensogo. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 20:35, 6 jul. 2026 (UTC) : {{por}} krom se iu entreprenos plene anstataŭigi la tekston per la memverkata aŭ per traduko el iu alia vikipedio (tio ĉi ne devas esti tro malfacile, en preskaŭ ĉiuj intervikioj la artikolo estas unu aŭ du paragrafoj; do, kiel kutime, temas nur pri tio, ĉu iu zorgas sufiĉe).--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 08:28, 11 jul. 2026 (UTC) : {{por}}: <small><small>«''[https://www.encyclopedia.com/termsofservice 2.1 All content and tools provided by Encyclopedia.com on the Services are protected by copyright, trademark and/or other applicable intellectual property and proprietary rights laws and are owned, controlled, and/or licensed by Encyclopedia.com. The Services are also protected by copyright, patent, trademark, and other applicable intellectual property and proprietary rights laws]''»</small></small> Tio klaras. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:16, 16 jul. 2026 (UTC) ::{{por|Por forigo}}. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:24, 17 jul. 2026 (UTC) :::Kvankam ĉi tie mankas la kutima kesto, mi tamen volas fini la diskuton pri tiu temo. Bedaŭrinde, la situacio klaras - klare kopirajtan tekston oni ne povas lasi, ankaŭ se oni fidele tradukis ĝin. Per la traduko la kopirajto ne malaperas. Do for, per 5 poraj voĉoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:43, 22 jul. 2026 (UTC) ::::{{farite}} la forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:44, 22 jul. 2026 (UTC) == [[Protipozo]] == {{Propono de forigo |artikolo = Protipozo |kialo = Mi ne certas ĉu tiu traduko de jam publikigita artikolo en retejo rajtas aŭ ne rajtas esti en Vikipedio. Ja temas pri iu germanlingva vikia retejo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:15, 9 jul. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 16 julio 2026 17:13 |forigita = jes |kialo de rezulto = per kvar poraj voĉoj, neniu kontraŭa aŭ duba. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:53, 3 aŭg. 2026 (UTC) }} :{{kom}}Poste ĝi necesos iom da vikiigo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:15, 9 jul. 2026 (UTC) :{{por}} Ŝajnas iu originala esploro, ne estas intervikioj, kaj la fontoj ne estas aŭtoritataj sciencaj gazetoj: anstataŭe, estas unu malnetaĵo ĉe vixra (kiu estas klono de [[arxiv.org]]), persona paĝaro de la esploristo, kaj iu Aŭstria sekteca vikio. Tre suspektinde laŭ mi. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 08:36, 11 jul. 2026 (UTC) :{{kom}}Estas malfeliĉa, tute nevikiigita teksto. Ne ŝajnas origina esploro de la esperanta tekstofarinto, sed pli baze, fakte estas traduko, eble aŭtomate farita, de la germanlingva teksto [https://anthrowiki.at/Protyposis], kiel jam aludis Kani - la retejo indikas ke ĉiuj tekstoj disponeblas laŭ kondiĉoj de [[krea komunaĵo]] BY-SA 4:0, do probable ne estas krimo kopii tutan tian tekston, sed la demando tamen estas, kiun utilon la teksto havos en esperantlingva vikia enciklopedio post forta, ne nur iometa vikiigo. Se la teksto rajtos resti, tiam probable en vikifontaro, ne en la ĝenerala vikipedia branĉo (kvankam mi dirus ke tia ekstreme filozofia eseo ankaŭ tie ne utilos al multaj averaĝaj esperantistoj). Mi supozas ke la farinto estas bonvolema esperantisto kaj naiva vikipedia novulo, sed tamen la teksto en tiu formo ne taŭgas ĉi tie. Kaj mi, kara Goren, estus singarda pri etikedigo de "sekteca vikio" - nomi ion "sekteca" estas forta akuzo kaj signifa ofendo, kaj laŭ mi en enciklopedio simple nomi iun asocion aŭ projekton sekteca nur eblus en la formo «la aŭstra gazeto ''Der Standard'' en julio 2023 nomis la vikion ''anthrowiki.at'' "sekteca"» (kun ligilo al gazeta artikolo, kiu tute ne ekzistas, mi nur inventis la aserton) aŭ «la ŝtata prokuroro de Vieno en majo 2026 deklaris la vikion ''anthrowiki.at'' "sekteca"» (ankaŭ kun ligilo al reta oficiala komunikaĵo). Tiam eblas noti, ke tiuj institucioj havis tiom fortan, akuzan opinion, kiu eble ĝustas eble ne. Sed tute ne necesas diskuti pri suspekto de sekto - la teksto simple en tiu formo ne estas por vikipedio (do {{por}} forpreno el vikipedio). Konciza esperanta teksto pri "la germana fizikisto [[Thomas Görnitz]]" povus eniri la vikipedian paĝaron, kun internaj ligiloj al la paĝo [[Carl Friedrich von Weizsäcker]] ktp., kun iom da eksteraj ligiloj kaj kun referencoj, kiuj ebligas objektive sekvi la informfontojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 02:15, 16 jul. 2026 (UTC) ::Nu, mi ne uzas vorton "sekteca" en tiu senco ke ĝi estu forta akuzo, pli en la senco "niĉa", "servanta al malgranda komunumo de entuziasmuloj de iu malvasta ideo". Kaj en tiu ĉi senco mi pensas ke la vorto tute taŭgas, ĉar efektive temas pri tre malvasta komunumo kaj nocioj ne konataj ekster ĝi. Iuokaze, miaj suspektoj pri originala esploro kaj nescienceco validas kaj, almenaŭ, meritas rekontrolon, ĉu oni konsentu kun mia uzo de terminoj, ĉu ne. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 18:39, 24 jul. 2026 (UTC) :{{kom}} Mi ankoraŭ alskribis la vikipedian novulon [[:uzanto:GeorgHennemann|GeorgHennemann]], kiu kreis la tekston kiel anonimulo, ne estas krimo foje ne ensaluti, kaj kiu kreis duan konton Ĝorĝo, kiun mi ne konsiderus ŝtrumpopupo, ĉar la homo tie klare indikas ke li estas GeorgHennemann. Estus bone ne tute perdi la homon, kvankam tiu ĉi lia kontribuo estas malfacile tenebla... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:36, 16 jul. 2026 (UTC) ::{{por|Por forigo}}. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:23, 17 jul. 2026 (UTC) :{{kom}} Estas strange ke nun la vikipedia sistemo asertas ke uzanto GeorgHennemann tute ne ekzistas, kvankam lia uzantopaĝo kaj diskutpaĝo ekzistas, tie ankaŭ estas pli malnovaj notoj de Kani kaj mia noto de antaŭ 6 tagoj. :* {{uzanto2|GeorgHennemann}} :Se estas tia teknika konfuziĝo, mi ne certas ĉu la homo entute vidas mian noton. Sed tio ne ŝanĝas la netaŭgecon de la teksto. Mi ankoraŭ povas atendi 4-8 tagojn, ĉu Georg sukcesos ensaluti, ekz. per dua konto Ĝorĝo aŭ per tria konto, kaj ĉu li ankoraŭ provos ŝovi la tekston al vikifontaro. Sed kompreneble ankaŭ povas esti ke homoj fine de julio ferias tri semajnojn. Kvar voĉoj subtene al forigo de la teksto de tiu ĉi projektoparto ĉiukaze jam estas... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:05, 22 jul. 2026 (UTC) ::Daŭre, [[uzanto:GeorgHennemann]] kaj [[uzanto-diskuto:GeorgHennemann]] estas, sed kontribuoj • alŝutitaj dosieroj • globala kontribuado rezultigas respondon "Uzanto-konto "GeorgHennemann" ne estas registrita." Intertempe "4-8 aldonaj tagoj" longe pasis, fakte pasis 12. Neniu Georg Hennemann respondis mian kontaktoprovon, eble li tuta aŭguston ferias, aŭ li malinteresiĝis pri vikipedio kaj neniam ajn revenos, sed tiom longe ni ne povas atendi. Mi post horo forigos la tekston - ĵus mi vokiĝas for de la komputilo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:53, 3 aŭg. 2026 (UTC) == [[Dunst Veturigvojo]] == {{Propono de forigo |artikolo = Dunst Veturigvojo |kialo = Suspektinda kaj dubinda enciklopedia gravo. Temas pri nur kampara vojo, kiu ne estas menciita en la anglalingva artikolo pri la urbo. Estas neniu referenco. La dua fonto estas falsa, ĉar tie oni ne mencias tiun vojon. El la dua fonto la kreinto, anonimulo, elprenis la foton, kio starigas la demandon pri la rajto publikigi ĝin. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 13:03, 13 jul. 2026 (UTC) |tempo = lundo 20 julio 2026 13:10 |forigita = jes |kialo de rezulto = kun 4 poraj voĉoj, neniu duba aŭ kontraŭa [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:48, 22 jul. 2026 (UTC) }} :{{kom}}La sama anonimulo kreis plurajn artikolojn pri Dunst aŭ Dunzst kvazaŭ omaĝo al iu familio.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 13:03, 13 jul. 2026 (UTC) :{{por}} forigo pro dubinda enciklopedia gravo. Per "datenkverado" (la vorto ne ekzistas!) en Google Maps eblas vidi ke la vojeto vere estas kampara vojo de 800 m, 5 km okcidente de la centro de West Bend. La dua fonto jes mencias la vojeton, per montro de la foto pri stratsigno, fotita en 2006, sen iu indiko kiu liberigus la foton de kopirajto, do ĝi estas kontraŭleĝe en la komunejo. Se oni denuncas la fonton de la foto (de 2006, en p. 28) kaj la tutan PDF-dosieron [[https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/eb/Our_Wisconsin_ancestors_The_German_immigrants_of_the_1880s.pdf Our Wisconsin ancestors: The German immigrants of the 1880s "Copyright 2009"]], oni supozeble tre rapide rezultigus forigon de la bildo. La PDF-dosiero ŝajne estis alŝutita al la komunejo kaj jam estas forigita, prave, ĉar "Copyright 2009", sed per la truka URL "wikipedia/commons/e/eb/.." oni tamen ankoraŭ povas vidi la forigitan bildon. Eĉ se la anonimulo farus al si la penon krei e-lingvan tekston pri la urbo West Bend ([[d:Q989459]]) aŭ pri la sudokcidente najbara loĝloko West Bens ([[d:Q7984429]]), tamen la kampara vojo estus plene sensignifa, eĉ en la tuta interreto nur menciinda en tio ke sur kantona vojo Z iom norde de la vojeto en 2024 okazis [https://www.fox6now.com/news/town-west-bend-crash-26-year-old-driver-dead] trafikakcidento. Do la bildo kaj la URL al la jam forigita PDF-dosiero de kopirajta presaĵo de 2009 estas kontraŭleĝaj, sed baze la tuta temo estas ridinde bizara. Plus aŭtomata mistraduko "datenkverado", vere fuŝa paĝo. Ke la teksto ankoraŭ estas {{ŝ|orfa}} (nur unu paĝo ligas al ĝi), {{ŝ|ĝermeto}} (du frazoj estas tro malmulte eĉ por artikola ĝermo), la {{ŝ|Informkesto urbo}} havas erarojn kaj la teksto nur havas kategorion "Usono" (nu, eblus kategorio "Viskonsino", ankaŭ ne pli konvinka, aŭ oni povus ekstre krei kategorion por la paĝo [[Kantono Washington (Viskonsino)]], sed ekstre krei kategorion por kampara vojo de 800 metroj??). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 01:08, 16 jul. 2026 (UTC) ::{{por|Por forigo}}. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 16:23, 17 jul. 2026 (UTC) : {{Por}} forigo. Mankas menciindeco. [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q140449374&action=history Q140449374] Mi forigproponis ankaux la PDF-dosieron. [[:c:File:Our Wisconsin ancestors The German immigrants of the 1880s.pdf]] Pri la bildo mi ne certas ... se gxi estas fotita dum jaro 2006 tiam gxi estas nepre forigenda, sed gxi aspektas malnova. [[:c:File:Photo of Dunst Drive text.png]] -- [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:12, 22 jul. 2026 (UTC) ::{{re|Taylor 49}} Pri la foto al ni ne necesas tre zorgi. Mi dirus ke ĝi estis diĝite fotokopiita - tiam la rastrumigo faras tian rezulton, kiu estas lumjarojn de brila sunplena kolorfoto. Sed la sola foto ne estas granda problemo en la komunejo. Se ĝi restas kelkajn monatojn aŭ jarojn, ĝi ne damaĝas. Sed iam venos principemulo kiu argumentas "ne sufiĉas supozi ke iu foto eeeeble estas 5 jara, eble 20 jara, eble 30 jara aŭ 100 jara - necesas pruvi kiu estas la fonto, en kiu jaro estis la unua publikigo, kiu estas la fotinto, kiam li mortis, kaj ĉu ekde tiam jam pasis 70 jaroj. Sed tio ne estas nia problemo. Ni nun havas 4 voĉojn por forigo, en feria tempo, kie homoj ankoraŭ pli malmulte sidas ĉe komputiloj ol kutime... Meze de l' somera tempo 4 poraj voĉoj pli ol sufiĉas por fini diskuton. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:44, 22 jul. 2026 (UTC) ::: {{kom}} La dosiero estas forigita, surprize rapide: [[:c:Commons:Deletion_requests/File:Our_Wisconsin_ancestors_The_German_immigrants_of_the_1880s.pdf]] kaj la bildo ankaŭ. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:53, 3 aŭg. 2026 (UTC) ::::Dankon pro la raporto, Taylor. Do, ĉiu fantomaĵo nun forbalaita. Ĉio en ordo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:44, 3 aŭg. 2026 (UTC) == Dubinda aserto pri Ilja Ehrenburg == La artikolo pri [[Ilja Ehrenburg]] enhavas t.n. "interesaĵon" kun dubindaj fontoj: ke li estus membro de la [[Sovetia enketo pri la Masakro de Katin (1943-1944)|Burdenko-komisiono]]. La artikolo mem kompreneble ne estas forigenda (mi mem ĵus aldonis mencion de la "Nigra Libro"), sed tiu dubinda aserto estas forigenda se ne trovebla pli fidinda konfirmo. Vidu [[Diskuto:Ilja Ehrenburg|la diskutpaĝon]]. [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 07:43, 23 jul. 2026 (UTC) :La dokumentoj de tiu ĉi komisiono estas [https://ru.wikisource.org/wiki/Сообщение_Специальной_Комиссии_(Бурденко) delonge publikigitaj] kaj estas klare ke Ilja Ehrenburg ne estis ĝia membro. Sed la pola nacia mito estas bazita sur ideo de "eterna lukto" kontraŭ "precipaj malamikoj de la pola popolo": rusoj, germanoj, ukrainoj kaj judoj. La pola naciisto ĉiam klopodas substreki ke mortigadon de poloj partoprenis tiuj ĉi nacioj, do la judo Ilja Ehrenburg iĝis unu el sennombraj viktimoj de tiu ĉu naciisma deliro. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 09:04, 23 jul. 2026 (UTC) ::Kial vi diskutas ĝin ĉi tie kaj ne en diskutpaĝo de la artikolo mem? Kaj, pli ĝenerale, kial vi diskutas ĝin entute? Unu el bazaj principoj de Vikipedio ekde ĝia koncipo estas ke dubindaj kaj malbone pruvitaj asertoj pri homoj ne estu disputataj, sed tujforigataj. Se aperos novaj pri kredindaj fontoj, oni povas realdoni ilin, sed dumtempe oni zorgu, ke Vikipedio ne iĝu kalumnejo. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 20:37, 23 jul. 2026 (UTC) :::Dankon al vi ambaŭ. Ĝenerale mi konsentas kun vi, Goren, sed ĉi-kaze mi hezitis kaj volis havi iom pli vastan diskuton. Plue, mi ankaŭ volis plikonigi tiun misan kontribuon, ĉar mi suspektas ke troviĝas pluraj pliaj similaj misfamigaj asertoj, kiujn indus elsarki. Jen ekzemple mi vidas ankaŭ ĉe [[Roman Ŝuĥeviĉ]] iun asertatan ligon al la [[masakro de Katin]], pri kiu mi havas dubojn. Sed mi ne estas sufiĉe sperta pri la temo por prijuĝi tion. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 21:21, 23 jul. 2026 (UTC) ::::Biografioj ne estas la samo kiel la resto de vikipediaj temoj. Se vi vidas ion suspektan en biografio, simple forigu ĝin. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 00:38, 24 jul. 2026 (UTC) :::::Bone. Mi forigis la falsan akuzon pri Ehrenburg, kaj ankaŭ la dubindan frazon ĉe Ŝuĥeviĉ. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:01, 24 jul. 2026 (UTC) Ĉiu aserto en la enciklopedio (do en la scienca verko) havu referencon al fidinda fonto, kiu konfirmas ĝin. Ĉiuj senfontaj asertoj estas forigendaj kaj tute ne gravas ĉu temas pri biografio aŭ ne. La scienco ne konas tian distingon. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 10:00, 24 jul. 2026 (UTC) Postokaze {{por}} la forigo de la propaganda, misinformiga aserto, kaj {{por}} la procedo dubokaze prezenti la kazon ĉi-tie. La artikola diskutpaĝo kompreneble ankaŭ estas bona loko por dokumentigo pri farata forigo, sed estas preskaŭ 400 000 diskutpaĝoj kaj ke iu kun taŭgaj konoj tuj vidus diskutpaĝan alvokon, estas ne atendeble. Cetere, pri la teksto pri la [[Sovetia enketo pri la Masakro de Katin (1943-1944)|Burdenko-komisiono]]: Laŭ la kutima esperanta latinliterigo de rusaj nomoj la komisionestro ne nomiĝis Nikolai, sed [[Nikolaj Burdenko]]. Same, Stanislav Kuchinsky en esperanta latinliterigo devus esti Kuĉinskij (Кучинский), multaj pliaj nomoj ankoraŭ simile estas ne bone latinliterigitaj sed simple kopiitaj el angla teksto, aldone mi hazarde trovis tajperaron "kons", kiu devus esti "konis", sed tre probable estas pliaj mistajpoj, kiujn mi nun ne povas trovi, ĉar mi devas foriri de mia komputilo... Sume: la teksto pri la komisiono estas plian fojon revizienda! [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:46, 24 jul. 2026 (UTC) == [[UTK]] == La internacia simbolo por [[Universala Tempo Kunordigita]] estas '''UTC''', nenio alia. Ĝi ne estas mallongigo, sed simbolo uzenda senŝanĝe. Vidu ĉe: [[Diskuto:Universala Tempo Kunordigita]]. Same kiel ni ne povas inventi proprajn "esperantajn" simbolojn por ĥemiaj elementoj, aŭ niajn proprajn landokodojn (eble "www.esperanto.ge" por Germanio, ".es" por Estonio kaj ".hi" por Hispanio?), ni ne povas inventi privatajn horzonojn. [[UTC+02]] estas nomo de horzono laŭ internacia normo. "UTK+02" havas neniun bazon kaj estas forigenda el Vikipedio. Bonvolu forigi ĉiujn artikolnomojn kiuj uzas "UTK" anstataŭ la ĝusta '''UTC''' (kaj bloku tiujn nomojn kontraŭ re-kreo!). Dankon! - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 21:02, 23 jul. 2026 (UTC) :Mi konsentas kaj faros. Kvankam mi foje havis diskuton kun Arbarulo, ĉar mi ne volis krei alidirektilon de malĝusta al ĝusta titolo, kaj Arbarulo argumentis ke estas nenio kontraŭ krei alidirektilon de malĝusta al ĝusta titolo. Sed diskuti ĉi tie pri ĝusteco de la mallongigo UTK por [[Universala Tempo Kunordigita]] ne indas - eble la kodo UTK estas en iu malnova poŝlibro "La Jaro" el Antverpeno aŭ en iuj vortlistoj de la esperantistaj radioamatoroj, sed probable ne, kaj ĉiukaze ne estas indikitaj tiaj referencoj en Vikipedio, kaj plej probable neniu konas iujn. Tial ne indas pli longe cerbumi, sed simple viŝi la manplenon da alidirektiloj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 16:22, 24 jul. 2026 (UTC) :{{farite}} Ĉiuj alidirektiloj, kiujn mi trovis, estas for, kaj ĉiuj paĝoj estas protektitaj kontraŭ novkreo. Tio koncernas ĉiujn plenjn horojn kaj ankaŭ la ekstrajn [[UTC+05:30]] kaj [[UTC-03:30]]. Se estas ankoraŭ iuj specialaj horzonoj, je finaĵoj :15, :30 aŭ :45, tiam mi ĉiukaze ne trovis iujn alidirektilojn UTK tien. Se iu tamen ankoraŭ trovas ion ajn, mi dankemas pro indiko. Mi persone nun post horo estos en viki-paŭzo, por probable 8 tagoj, sed unu semajno pasas tre rapide... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:01, 24 jul. 2026 (UTC) ::Koran dankon, do ĉio en ordo nun! Havu belan feriadon! - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 17:21, 24 jul. 2026 (UTC) == [[Gino Carugati]] == {{Propono de forigo |artikolo = Gino Carugati |kialo = Denove artikolo de anonimulo ligita al Lierna, sen ligo al la itala aŭ alia lingvo, sen referencoj konstateblaj (nur unu pli malpli konstatebla) |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:02, 24 jul. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 31 julio 2026 21:22 |forigita = jes |kialo de rezulto = tri poraj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:26, 29 aŭg. 2026 (UTC) }} :{{kom}}Ne estis mi kiu markis la artikolon kiel diskutenda.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 21:02, 24 jul. 2026 (UTC) :{{malforte kontraŭ}} forigo. Ŝajnas ke la teksto estis kaŝa provo enkonduki iun nekonatan "familion Guzzi de Lierna" al la esperanta Vikipedio. Tiu aspektas manipulo, sed krome la teksto eble estas savebla (malgraŭ ke la vorto Lierna aperas en ĝi, kio jam vekas impulson tuj forigi ĉiun tekston), se ankoraŭ eblas trovi eksteran referencon - kaj malgraŭ la suspektiga strangaĵo ke la itala vikipedio ne (jam) havas tekston pri la homo... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:49, 25 jul. 2026 (UTC) :{{forte por}} Stranga teksto. Tute sen ekstera ligilo, kvankam ekserĉante oni tuj trovas eksteran fonton [https://www.frontedolomitico.it/Uomini/protagonisti/CarugatiGino.html de la retejo ''frontedolomitico.it'']. En la "referencoj" tiu fontoteksto citiĝas kiel "Archivio Franco Licini, Serafino Carugati detto Gino, en Fronte Dolomitico. Uomini e protagonisti della Grande Guerra." Kial puraj nudaj italaj vortoj, sen ligilo al la interreta teksto, se ni ĉiukaze estas en la interreto??? Ĉiukaze la ekstera teksto nur temas pri patriotisma soldato, fiera oficiro, dekstrema glorigo de armeo. Nenio pri poezio. La esperantlingva laŭdado pri la sentema poeto kaj lia altnivela poezio povas ŝajni konvinkaj, sed se ne haveblas iu ajn romanista, literaturscienca juĝo de neŭtrala sciencisto aŭ literaturĵurnalisto, la tuto tre fiodoras je blufo. Ke "Vikidatuma ero ne [estas] trovita", pli suspektigas. Ĉar jes troveblas alia paĝo, almenaŭ en vikio lmo.wikipedia.org, do en la [[lombarda]] kun noto [[:lmo:Gino Carugati|20 jul. 2026: A09 forigis paĝon Gino Carugati. Kialo: "Vandalism (steward action): LTA - long term abuse"]] Ke malgraŭ la ekzisto kaj forigo de lombarda teksto ne estas vikidatuma ero, en kiu se ĝi estus oni ankaŭ notus pliajn forigojn el aliaj branĉoj estas plia fuŝo. La aserton, ke farinto de la teksto estis la maligna, manipulanta [[:en:Wikipedia:Long-term abuse/Alec Smithson|forbarito Alec Smithson]] mi ĉi tie facile kredas. Sume: senbaza blufo! {{forte por}} forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 19:37, 3 aŭg. 2026 (UTC) ::Mi rekonsideras mian malfortan voĉon kontraŭ forigo, kiu fakte konsideris la belajn laŭdojn pri poezio, kaj mi ĉiukaze ligis mian voĉon al kondiĉo ke "ankoraŭ eblas trovi eksteran referencon" (pri la literaturaj asertoj). La fonto kiun Thomas trovis, fakte pruvas nur la glorigon de armeo kaj soldateco. Do, rekonsiderante mi sen iu pruvo ke la homo iam verkis poezion kiun aliaj fakuloj nomas elstaraj kaj kun ĉiuj fuŝoj de Alec Smithson pledas por normala {{por|forigo}}. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:31, 3 aŭg. 2026 (UTC) :::{{kom}} Mi vere frustriĝas pro la nekontroleblaj fuŝaj referencoj. Kiel "Redazione Orobie, I 100 anni del Cai Grigne, en Orobie, 31 januaro 2024." Sed guglante la italajn vortojn, oni elvenas al tute konvinka ekstervikipedia paĝo en kiu legeblas la tuta artikolo, [https://www.orobie.it/articolo/2024/01/i-100-anni-del-cai-grigne/47354/ en retejo ''orobie.it'']: tamen ankaŭ tiu konvinka informfonto nur konfirmas ke la homo estis alpisto, montmigranto kaj gvidanto de montmigraj grupoj. Do se neitalaj esperantistaj vikipediistoj detektive mem trovas ĉiujn referencojn, forĵetas ĉion pri poezio kaj nur lasas ke la homo estis gvidanto de montmigraj grupoj, tiam restus artikola ĝermo de tri frazoj, kiu ankoraŭ estus kritikinda artikola orfo. Granda laborinvesto por minimuma rezulto. Kun risko ke tiu Alec Smithson poste sekrete alvenos kun anonima konto kaj tamen aldonos siajn ŝatatajn blufajn, fabelajn pseŭdoinformojn. Tial sekurocele mi lasas mian voĉon ĉe pledo de forigo. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:04, 4 aŭg. 2026 (UTC) ::::{{re|Kani}} Vi mem diskutigis la tekston kaj mem restis tute neŭtrala. "Nur" mi kaj Aidas esprimiĝis. Mi sentus min iom puŝanta se mi kiel unu el du voĉoj por forigo forigus ĝin. Ĉu vi ne volus ankoraŭ esprimiĝi? Aŭ vi povus forigi la tekston, notante ke du aliaj uzantoj voĉdonis por... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:35, 29 aŭg. 2026 (UTC) :::::{{por}} Tio treege odoras je la konataj Lierna-fuŝaĵoj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 21:58, 29 aŭg. 2026 (UTC) == Ludovikaĵoj == Kion fari pri la kontribuoj de {{u|Ludovica1}} (esperantisto [[Armando Zecchin]]) en nia Vikipedio? Dum la kvin jaroj ĝis sia forpaso li tre aktivis, verkante artikolojn en granda kvanto – sed kun varia kvalito – en nia Vikipedio, ĉefe pri kristanaj temoj. Diversaj liaj tekstoj havas malsamajn karakterojn: iuj estas ĉefe ''faktotekstoj'', aliaj pli ''apologioj'' aŭ ''cerbumadoj''. # Tipaj problemoj en ''faktotekstoj'' de Ludovica1 estas: Lingvaj eraroj, italismoj, manko de vikiigo, kelkfoje strangaj ĝis nekompreneblaj vortumoj, referencoj tute mankantaj aŭ malfacile alireblaj, ne rete legeblaj. Tia teksto povas esti baze savebla; tipe necesas: korekti erarojn, vikiigi, kontroli referencojn kaj intervikiajn ligilojn, kaj laŭokaze fortondi tro strangajn aŭ netaŭgajn partojn. # Aliaj teksto(parto)j de li havas pli profundajn problemojn pro neneŭtraleco. Ofte temas pri ia [[apologio]]: defendo de kristanismo/eklezio kontraŭ iu (reala aŭ imagita) kritiko: "Scienco kontraŭdiras religion – Jes, sed iuj sciencistoj ja estas kredantaj kristanoj." "La eklezio persekutis kaj masakris judojn (ciganojn, paganojn, protestantojn, alipensulojn...) – Jes, sed la papo ja petis pardonon, ni pardonu unuj la aliajn." – Tiuj tekstoj estas videble forte unuflankaj kaj neenciklopediaj, ofte originale verkitaj de li kaj sen intervikiaj ligoj. Tipe, tiujn tekstojn ne eblas "savi" sen komplete reverki de nulo. # Iuj tekstoj estas pli ''cerbumadoj'' aŭ eseoj, donante pli da demandoj ol respondoj: "Kiel ni interpretu rakontojn pri kapoportantaj sanktuloj?" "Ĉu oni rigardu Jesuon kiel ribelulo, rabeno, ĉarpentisto aŭ kiel filo de Dio?" Tiaj malfermaj demandoj ne bone taŭgas por enciklopedio. Laŭ la normalaj reguloj de Vikipedio validus por Ludovica1, same kiel pri ĉio alia: Faktotekstoj kun sufiĉa kvalito kaj taŭgaj referencoj restu. Neenciklopediaj, religie propagandaj aŭ strangaj, nekompreneblaj partoj estas forigendaj. Tamen kontraŭ la forigo oni povus argumenti: (1) ke tio malrespektas la grandan laboron kiun li faris, kaj (2) ke ĝi malpliigas la kvanton de artikoloj en nia Vikipedio (aliflanke pliigas la kvaliton). Kion fari? Jen kelkaj konkretaj ekzemplaj de liaj tekstoj: * [[Scienculoj inter la katolikaj monaĥoj kaj pastroj]], listo, sen intervikio * [[Antisemitismo kaj Eklezio]], sen intervikio * [[Giacomo Leopardi kaj la Virgulino Maria]], sen intervikiaj ligoj, pri unu poemo, eble taŭgas por Vikicitaro? * [[Maksimiliano Kolbe kaj Framasonismo]], iuspeca apologio (mi ne bone komprenas la intencon) * [[Tomismo]], longa faktoteksto, polurenda, probable pli bone devus nomiĝi "Tomasismo" Antaŭvidante viajn komentojn, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 18:23, 3 aŭg. 2026 (UTC) :Mi ĉiam avertis pri la kaprica lingvaĵo, kaprica katolika misiemo per vikipediaj tekstoj kaj misuzo de "artikoloj" por disverŝi personajn multfrazajn opiniojn kaj subjektivajn cerbumadojn de tekstoj faritaj de konto Ludovica aŭ Ludovica1. Tial mi tre subtenas pli energie forigi la plej draste "neenciklopediaj, religie propagandaj aŭ strangaj, nekompreneblaj tekstoj". Tamen mi supozas ke ne eblas blinde forĵeti tekston nur surbaze de la fakto de uzanto de konto Ludovica aŭ Ludovica1 komencis ilin. Do necesos unuope prezenti titolojn ĉi tie kaj unuope voĉdoni pri ili. Kaj mi havas zorgon ke tio sume konsumos amason da redaktista tempo kiu mankos en normala redaktado, kaj povus malfunkciigi la forumon VP:FA pro tio ke simple la inundo da titoloj tute subakvigas la forumon. Sed mi ne vidas alternativon. Jes eblas simple voĉdoni, sen longe argumenti, kaj profundiĝi en detalojn nur kiam rezulto de voĉdono estos tre malsamopinia... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 22:42, 3 aŭg. 2026 (UTC) ::Fakte temas pri plurcent artikoloj – ĝuste nun, pli ol tricent paĝoj enhavas la averton {{ŝ|Ludovica}}! ::Jen kelkaj ekzemploj de artikoloj kiuj estis (kun profunda reverkado) levitaj al pli akceptebla kvalito: [[nodo de Salomono]], [[hundokapuloj]], [[Simono de Trento]]. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 21:43, 5 aŭg. 2026 (UTC) :::Nun (aŭg. 2026) pli ol tri cent paĝoj havas la averton {{ŝ|Ludovica}}: Jen [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciala%C4%B5o:Kio_ligas_%C4%89i_tien%3F/%C5%9Cablono:Ludovica&limit=500 listo de paĝoj kun la averto]. :::Stato de reviziado de "Ludovikaĵoj" estas nun en aparta paĝo: [[Uzanto:Moldur/Ludovikaĵoj]] Por tuj komenci la voĉdonon: === Scienculoj inter la katolikaj monaĥoj kaj pastroj > [[Sciencistoj inter katolikaj klerikoj]] === * [[Scienculoj inter la katolikaj monaĥoj kaj pastroj]], listo, sen intervikio :{{por|por forigo}} Mi ne vidas la neceson. Kial ne Scienculoj inter protestanaj monaĥoj kaj pastroj, scienculoj inter budhismaj monaĥoj kaj pastroj ktp.? --aldonis, sen aparta subskribo ĉi tie, Kani je 23:46, 5 aŭg. 2026 (UTC) ::Nu, sendube la ideo estas spiti al tiuj ateistoj kiuj difinas ke religioj estas la '''malo''' de ĉiuj sciencoj. En tiu misiemo fakte tute novspecaj listoj [[scienculoj inter luteranaj monaĥoj kaj pastroj]], [[scienculoj inter budhismaj monaĥoj kaj pastroj]], ... kalvinanaj ... ortodokse kristanaj ... ŝintoismaj ktp. ... estus tute bonvenaj aldonaj paĝoj. Sed la demando estas ĉu la granda peno teni aktualan tian liston pravigas la misian celon de homo jam dek jarojn morta. Ĝi estus pravigita maksimume se ĝi estas pli-malpli sola rimedo eviti ke esperantaj vikipediaj tekstoj pri sciencistoj eterne restos [[vikipedio:orfo|artikolaj orfoj]]. Sed estus multe malpli simple se ni ne estus la solaj kiuj vivtenos tian liston, sed almenaŭ en unu el la kvin plej larĝaj vikipediaj lingvobranĉoj estus ankaŭ tia paĝo. Tial mi estas {{malforte kontraŭ}} forigo se troveblas vikidatuma ero kaj almenaŭ unu alilingva listo pri la sama temo ene de la restaj du tagoj de la semajna limdato, kaj estas {{forte por}} forigo se ne. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:37, 10 aŭg. 2026 (UTC) :::Mi ne kredis ke tiel estos, sed esplore mi ĵus malkovris ke estas [[:es:Anexo:Científicos del clero católico]], [[:en:List of Catholic clergy scientists]], [[:it:Scienziati del clero cattolico]], kaj kvar pliaj listoj, kaj aldone estas [[:en:Category:Catholic clergy scientists]], [[:pt:Categoria:Clérigos-cientistas católicos]], [[:ro:Categorie:Preoți romano-catolici în știință]] kaj ankoraŭ ses pliaj kategorioj. Tiam, mi timas, mi devos resti ĉe mia voĉo {{Malforte kontraŭ|malforte kontraŭ}} forigo. Eĉ se ni tamen voĉdonos forigi la liston, mi nun ankoraŭ por la sekvaj du tagoj ligas la esperantan paĝon al la sep alilingvaj... Se ni decidos ne forĵeti la liston, ni povos pripensi ĉu unuformigi la titolon al la aliaj ekcidenteŭropaj lingvoj per nova titolo "Scienculoj" aŭ pli bone "Sciencistoj inter katolikaj klerikoj"... Se ni ĉiukaze forĵetos la liston ne indas la laboro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:49, 10 aŭg. 2026 (UTC) ::::Tamen nun necesas konstati ke leginte en la alilingvaj vikipedioj estos nul ŝancoj pri kompareblaj [[scienculoj inter luteranaj monaĥoj kaj pastroj]], ... budhismaj, ... islamaj, ... judaj, ... kalvinanaj, ... ortodokse kristanaj, ... hinduismaj ... ŝintoismaj: almenaŭ en la angla kaj hispana vikipedioj estas iuj listoj kaj kategorioj pri sciencistoj kiuj private praktikis iujn el tiuj religioj, sed se islamaj sciencistoj, tiam ĉiukaze ne estis profesiaj sciencistoj kaj profesiaj imamoj aŭ muftioj, se judaj sciencistoj, tiam ĉiukaze ne profesiaj sciencistoj kaj profesiaj rabenoj. Sed la katolika religio ŝajne bone taŭgis ke pastroj, kardinaloj, monaĥoj kaj abatoj povis samtempe profesie esplori pri botaniko, genitiko, zoologio, astronomio, optiko aŭ fiziko ĝenerale. Eble unuopaj esceptoj povus definiĝi, ekzemple [[Baruĥ Spinozo]], kiu studis en juda teologia jeŝivo, ĝis pro la interesiĝo pri multaj aliaj sciencoj li estis elĵetita de tie. Do tamen ne tro bona ekzemplo. Sed eblas senĵaluze konstati ke estas aparta granda grupo de katolikaj klerikoj kiuj iĝis elstaraj sciencistoj... - eble en nuna Irano aŭ Afganio inter la profesoroj de juro estas signife multaj kiuj estas profesiaj ajatoloj. Tio facile imageblus, ĉar la [[ŝario]] ne vere dividas inter religia kaj civila juroj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:11, 10 aŭg. 2026 (UTC) :::::{{kontraŭ}} forigo. Min konvinkas ne la listo de Ludovica, sed la alilingvaj listoj. Sed: la listo, por esti praktike uzebla, devas nepre esti ordigita, kaj esti en modelo 1. nomo, 2. vivdatoj kaj 3. konciza priskribo. Do ankoraŭ atendas laboro, ĝis la turo estos vere preta. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:39, 14 aŭg. 2026 (UTC) ::::::{{kom}} Ke la listo, por esti praktike uzebla, devas nepre esti ordigita, estas tute prava argumento. Sed ordigi la liston estas multe pli malgranda investo ol tute tralabori enhavan tekston kiel ĵus faris Moldur pri alia "Ludovikaĵo". Mi pensas, rigardante la sep relative konvinkajn alilingvajn listojn kaj 9 kategoriojn, ke jes pravigeblas lasi pluvivi tiu-ĉi esperantan liston, en interlingve komparebla formo. Mi jam metos skeleton de A-Z-ordigo, kaj iom post iom la listeroj povas eniri tien... Ankaŭ imageblas enkonduka teksta alineo, kiel antaŭ la angla listo... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:10, 14 aŭg. 2026 (UTC) :::::::{{komento|Plia komento}} Nun la ĝisnunaj listeroj (en subjektiva elekto de Ludovica) jam estas en alfabeta ordo, kaj eblas kompari ilin kun la "neludovikaj" alilingvaj listoj. En la ektransformo mi kompreneble ankoraŭ miris pri pliaj asertoj. Ekzemple Ludovica asertas ke ekzistas katolika '''"ordeno de sankta Barnabaso"'''- Pri ĝi mi nenion ajn trovis en la multlingva vikipedio kaj en vikidatumoj ĝis nun, nek pri "order of Saint Barnabas", nek "Orden des Heiligen Barnabas", nek "ordre de Saint-Barnabé" ktp, ankaŭ en la angla kategorio "category:Catholic monastic orders" kaj ĝiaj subkategorioj mi trovas tute neniun spuron. Ĉu iu havus suspekton ke io povus ekzisti pri tia grupiĝo, aŭ ĉu estas kompleta blufo? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:33, 15 aŭg. 2026 (UTC) ::::::::estas la [[Barnabitoj]]. - Amike [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:08, 15 aŭg. 2026 (UTC) :::::::::Aĥ, tio estas tre bona trovo. Koran dankon! Vi vere iĝas fakulo por supera administra kariero en la [[Roma Kurio]]! Super. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:33, 17 aŭg. 2026 (UTC) === [[Antisemitismo kaj Eklezio]] === * [[Antisemitismo kaj Eklezio]], sen intervikio :Oni povus ligi tiun artikolon al Antisemitismo religioso en hispana aŭ Religious antisemitism en angla, alinomante ĝin al Religia antisemitismo kaj aldonante iom pri islama antisemitismo. Ĉiuokaze revizienda.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:44, 5 aŭg. 2026 (UTC) ::{{por|por}} alinomigo al [[religia antisemitismo]] kaj savo de la teksto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:12, 10 aŭg. 2026 (UTC) ::Mi eklaboros pri tiu kaj la parenca [[Kristanismo kaj antisemitismo]]. Eble kunfandendaj. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:06, 11 aŭg. 2026 (UTC) :::{{por}} alinomigo, fakte se estas paralela teksto Kristanismo kaj antisemitismo (kun vikidatuma ero), naturas kunfandigo kun tiu. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:34, 14 aŭg. 2026 (UTC) :{{farite}} [[Antisemitismo kaj Eklezio]] nun estas alidirektilo al [[Kristanismo kaj antisemitismo]] (kiu ankoraŭ estas redaktata de mi). La enhavo ne plu estas duobligita. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 13:37, 14 aŭg. 2026 (UTC) :{{farite}} [[Kristanismo kaj antisemitismo]] - 2026-08-14 Komplete reviziita, reverkita kaj pliampleksigita Karaj {{u|ThomasPusch}}, {{u|kani}}, {{u|Aidas}}, {{u|Sj1mor}}, {{u|Filozofo}}, kaj ĉiuj: Mi invitas vin viziti la paĝon [[Kristanismo kaj antisemitismo]]. Ĝi nun estas komplete reviziita, reverkita kaj pliampleksigita de mi, kaj nun multe malpli unuflanke por-katolika ol antaŭe. (Eble nun iom tro kontraŭ-katolika.) Oni povus plibonigi ankoraŭ pli, eble pripensi alinomadon al [[Antisemitismo en kristanismo]], sed por nun mi kontentas kun la nuna stato. (Ĝi ankaŭ estas dekoble ligita, do tre neorfa. Kelkaj ruĝaj ligiloj atentigas pri artikoloj kiuj estus tre havindaj. Eble mi, aŭ iu alia kreos ilin baldaŭ.) Mi esperas ke la intense prilaborita artikolo trovos vian aprobon. - Amike, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 19:00, 14 aŭg. 2026 (UTC) :Mi aprobas, dankas kaj gratulas. Neniu povus supozi, ke ni profitas la foreston de Ludoviko por nuligi siajn farojn. Ni nur klopodas por savi parton de liaj farotaĵoj. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 19:18, 14 aŭg. 2026 (UTC) === [[Giacomo Leopardi kaj la Virgulino Maria]] === * [[Giacomo Leopardi kaj la Virgulino Maria]], sen intervikiaj ligoj, pri unu poemo, eble taŭgas por Vikicitaro? {{por|por forigo}} [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:09, 3 aŭg. 2026 (UTC) :Temas pri unusola poemo, kun tre malbona traduko, kaj mi neniel ajn sukcesas kompreni kio en tiu lingva fiasko estus rimarkinda aŭ menciinda. Do: {{por|por forigo}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:03, 5 aŭg. 2026 (UTC) :{{por|por forigo}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:36, 5 aŭg. 2026 (UTC) ::{{farite}} === [[Maksimiliano Kolbe kaj Framasonismo]] === * [[Maksimiliano Kolbe kaj Framasonismo]], iuspeca apologio (mi ne bone komprenas la intencon) {{por|por forigo}}, ĥaosa. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:09, 3 aŭg. 2026 (UTC) :Resume mi komprenas el tiu teksto: Maksimiliano Kolbe kontraŭis framasonismon. La pliaj detaloj estas strangaj kaj konfuzaj. Do: {{por|por forigo}}, kaj por aldono de proksimume unu frazo al [[Maksimiliano Kolbe]]. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:03, 5 aŭg. 2026 (UTC) :{{por|por forigo}}, ĥaosa kaj malneŭtrala.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:35, 5 aŭg. 2026 (UTC) ::Mi aldonis al [[Maksimiliano Kolbe]] pecon pri lia kontraŭframasonismo. Eblas ankaŭ enigi lin al [[:Kategorio:Kontraŭframasonismo]]. Do nun forigeblas [[Maksimiliano Kolbe kaj Framasonismo]]. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:08, 9 aŭg. 2026 (UTC) ::{{farite}} === [[Tomismo]] === * [[Tomismo]], longa faktoteksto, polurenda, probable pli bone devus nomiĝi "Tomasismo" {{por|por forigo}}, se ne sukcesas urĝe bezonata polurigo - por tio oni eble povas lasi pli ol semajnon, sed ĉiukaze estu limdato, kaj forigo se la teksto ne draste estos polurita post la limdato. Du semajnoj? Kvar semajnoj? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 23:09, 3 aŭg. 2026 (UTC) :Laŭ mia kompreno, la tomismo tamen estas grava influo en teologio, kaj artikolo pri ĝi nepre havenda. Do: {{por|por reviziado}}, sed {{kontraŭ|kontraŭ forigo}}. Mi ja provos plibonigi. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:03, 5 aŭg. 2026 (UTC) :[[Tomismo]] estus akceptebla internacia neologismo anstataŭ "Tomasismo", sed reviziebla.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:38, 5 aŭg. 2026 (UTC) ::Mi nun ekpoluras la tekston, sed nur ĝenerale pri bona lingvaĵo kaj baza vikipedieco. Pri la enhavo mem mi ne havas la teologian kompetentecon por prijuĝi. - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 18:24, 7 aŭg. 2026 (UTC) [[Dosiero:Kafotaso Tomo.jpg|eta|120ra|{{centre|kafotaso "Tomo"}}]] :::Sed kio estus kontraŭ la normala titolo "Tomasismo"? Klare ke rigardante en [[PIV]] oni ekscias ke PIV antaŭvidas alternativan mallongigon "Tomo" por persona nomo "Tomaso" kaj ankaŭ lige al tio antaŭvidas neologismon "Tomismo". Certe mi ne estas sufiĉe edukita ke en preskaŭ 50 jaroj mi ankoraŭ neniam legis aŭ aŭdis la vorton "Tomismo", en Esperanto ne kaj ankaŭ en ĉiu alia lingvo ne, kaj min ankaŭ en 50 jaroj ankoraŭ neniam iu vokis "Tomo" anstataŭ Tomaso. Sed mi ne scias ĉu mi estas la sola neklerulo inter krome milionoj da teologie spertegaj esperantistoj, aŭ ĉu aliaj samkiel mi miras vidi la vorton "Tomo" kaj "Tomismo" en sia PIV... [[Uzanto:ThomasPusch|TomasPusch]] 13:42, 10 aŭg. 2026 (UTC) ::::...Kaj tio kvankam mi mem estas posedanto de propra kafotaso "Tomo" - sed en tiu taso la vorto "Tomo" ne estas esperanta sed estas la genitiva formo de litova persona nomo "Tomas"... ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|Tomas]]) 13:42, 10 aŭg. 2026 (UTC) :::::Ho, tre bela taso! {{S}} - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 08:54, 11 aŭg. 2026 (UTC) ::{{farite}} Mi investis plenan ferian semajnon por poluri tiun artikolon. Ĝi nun estas reviziita kaj havas taŭgan vikipedian kvaliton. La nomo "Tomismo" estas konfirmita en [[PIV]] kaj en [[Kristana Glosaro]], do ĝi povas resti; ne necesas iu alinomado. Mi pluiras al polurado de aliaj artikoloj kaj esperas ke mi estonte ne bezonos plenan unu semajnon por unu ludovikaĵo. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 09:02, 11 aŭg. 2026 (UTC) === [[Preĝo por la Hebreoj]] === {{farite}} [[Preĝo por la Judoj]] - 2026-07/08 Estis [[Preĝo por la Hebreoj]]. Profunde reverkis la tutan artikolon. Severe malpliigis la defendon de la kontraŭjudaj partoj, aldonis pli da kritikaj aspektoj. (Cetere, kritiko venas ne nur de juda flanko sed ankaŭ el la eklezio mem!) Aldonis ankaŭ la nun oficialan preĝon, kiun pli-malpli prisilentis {{u|Ludovica}} en sia artikolo. La reverkado estas plejparte bazita sur [[:de:Karfreitagsfürbitte für die Juden]]. - [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 20:19, 22 aŭg. 2026 (UTC) ==[[Ensifera]]== Alidirektilo al la paĝo pri la [[spadbeka kolibro]] (specinomo ''Ensifera ensifera''). Tamen ekzistas ankaŭ granda kaj facile rimarkebla subordo de insektoj nomata Ensifera ([[ensiferoj]]), kiu verŝajne estas diskutata simile aŭ pli ofte. (Oni rimarku, ke en ĉi tiu okazo la distingo inter kursivaj nomoj por genroj kaj specioj kaj nekursivaj por pli altnivelaj grupoj vere gravas, kaj la vikipedia ideo kursivigi ĉion estas malutila.) Se la paĝo ekzistu, ĝi devas esti apartigilo. Tamen laŭ [[Helpo:Apartigiloj]], apartigilo por nur du paĝoj estas superflua. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:25, 5 aŭg. 2026 (UTC) : Mi proponas transformi paĝon [[Ensifera]] je aldirektilo al [[ensiferoj]], kaj en [[ensiferoj]] mencii (per {{ŝ|PorA}}) ke ''Ensifera'' ankaŭ estas nomo de genro de birdoj, kiu laŭ nuna sistematiko estas monotipa kaj nur enhavas {{N|spadbeka kolibro}}. Poste, se post iuj revizioj de sistematiko la birda genro ĉesos esti monotipa, ni verkos artikolon pri ĝi kun la nomo [[Ensifera (genro)]] aŭ [[Ensifera (birdo)]] aŭ io simila.--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 20:23, 5 aŭg. 2026 (UTC) ::Mi ne kontraŭas liberigi la vorton Ensifera por subordo de insektoj, se oni konvertas ĉiun nunan "Ensifera" en [[Ensifera (genro)]] aŭ [[Ensifera (birdo)]], sed atentu, ke tio necesus ne nur en [[spadbeka kolibro]], sed ankaŭ en ĉiuj aliaj artikoloj, pri familio, subordo, rilataj specioj ktp. Dume dekomencaj avertoj jam metitaj en ambaŭ artikoloj utilas. Dankon.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:04, 5 aŭg. 2026 (UTC) :::Por nun la genro estas monotipa, do aparta artikolo por ĝi ne necesas, sufiĉas la artikolo pri ĝia sola specio. Se iam tio ĉi ŝanĝiĝos, ni reagos akorde, tio ĉi ne estos problemo. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 23:19, 5 aŭg. 2026 (UTC) ::::Fakte mi jam antaŭ ol peti forigon de la alidirektilo forigis ĉiujn ligilojn al ĝi, kiuj temis pri la birdo. Estis nur tri - unu en [[Spadbeka kolibro]] mem, do cirkla kaj superflua, kaj aliaj en [[Kolibro]] kaj [[Lesbienoj]], kiuj krom tio havas ligilojn rekte al [[Spadbeka kolibro]], do ankaŭ tie ĝi estis superflua. Do [[Ensifera]] estas preta por forigo aŭ por alia ŝanĝo, se vi decidos. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 21:20, 10 aŭg. 2026 (UTC) == [[Y-sistemo]] == {{Propono de forigo |artikolo = Y-sistemo |kialo = Dubinda enciklopedieco. Dubinda gravo. Sen interna ligilo, sen alilingva ligilo, sen klara referenco, sen enkonduko: kio estas tio? Nur skemo, sen klarigo. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:29, 6 aŭg. 2026 (UTC) |tempo = ĵaŭdo 13 aŭgusto 2026 9:01 |forigita = jes |kialo de rezulto = per tri poraj voĉoj [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 08:23, 15 aŭg. 2026 (UTC) }} :{{kom}}Ĉio dubinda.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 09:29, 6 aŭg. 2026 (UTC) ::{{por}} forigo. Tute senreferenca, infaneca variaĵo al la tradicia x-skribmaniero. Oni povas pripensi mem skribi siajn privatajn, esperantlingvajn mesaĝetojn al siaj amikoj aŭ familianoj en saĝtelefono per signo ^, *, ', #, y, q, °, ˘ aŭ iel ajn anstataŭ la ekzempla anstataŭaĵo x, sed tio ne necesigas apartajn novajn paĝojn [[^-sistemo]], [[*-sistemo]], [['-sistemo]], [[°-sistemo]] ktp. Rimarkante pri referencoj aŭ manko de ili: la sola referenco *[https://www.miavivo.net/grupoj/grafemologio/?wpappninja_v=zxo3sewiw diskuto pri ĉi sistemo] - ĉe: ''miavivo.net'' '''tute ne estas''' paĝo de "diskuto pri ĉi sistemo", sed nur meze de la paĝo havas unu frazon "Mi daŭrigis mian defion elpensi personan skribsistemon por Esperanto per nur latinaj literoj" de iu Bradford S. je 2024-01-15. Mi pensas ke tiu Bradford S. estas sincera - vere laŭ mia ideo temas pri "elpensita persona ideo", kiun eble antaŭ li jam elpensis iu Saŝa Ĉ. en Siberio en aŭ iu Tomiko W. en Japanio, sed kiu ĉiukaze estas privata, persona ludado. Eblas ludi, kompreneble, sed ne pri ĉiu kaprico necesas fari enciklopedian artikolon - krom se oni vere konvinkas ĉiujn aliajn vikipedianojn kaj kromajn legantojn per konvinkegaj ekstervikipediaj referencoj pri tio ke temas pri fortega movado kiun intertempe aktive subtenas 2 milionoj da esperantistoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:15, 10 aŭg. 2026 (UTC) :{{por|por}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:33, 14 aŭg. 2026 (UTC) == [[Taraneh Javanbakht ]] == {{Propono de forigo |artikolo = Taraneh Javanbakht |kialo = Memreklamado. Transvikia spamaĵo.<br />Vidu ankaŭ: * [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Articles_for_deletion/Taraneh_Javanbakht_(4th_nomination)&oldid=1367706659 en:Wikipedia:Articles for deletion/Taraneh Javanbakht (4th nomination)] * [[:es:Wikipedia:Consultas de borrado/Taraneh Javanbakht]] * [[:simple:Wikipedia:Requests for deletion/Requests/2026/Taraneh Javanbakht]] |subskribo = [[Uzanto:Moscow Connection|Moscow Connection]] ([[Uzanto-Diskuto:Moscow Connection|diskuto]]) 21:00, 9 aŭg. 2026 (UTC) |tempo = dimanĉo 16 aŭgusto 2026 21:55 |forigita = jes |kialo de rezulto = je kvar poraj voĉoj, nul kontraŭaj kaj dubaj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:27, 17 aŭg. 2026 (UTC) }} Nu la juĝo ke temas pri senhonta memreklamo kaj transvikia spamaĵo eble estas iom akra kritiko, sed kvankam la mikroteksto (jam) estas sen klaraj esperantaj gramatikaj eraroj, ĉiukaze temas pri {{ŝ|ĝermeto}} de unu frazo kaj {{ŝ|orfa}} teksto. Sume la kritikaj kestoj estas dekoble pli grandaj ol la unu frazeto. Tio aspektas ne nur ĝermeto, sed jam sekiĝinta mizera planteto. Tial {{por|por}} forigo, se se ne okazos miraklo en 6 tagoj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:29, 10 aŭg. 2026 (UTC) :{{por}} Memreklamo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:39, 10 aŭg. 2026 (UTC) :{{por}} forigo. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:32, 14 aŭg. 2026 (UTC) == [[Seroje Fioletovoje]] == {{Propono de forigo |artikolo = Seroje Fioletovoje |kialo = Mankas enciklopedia graveco |subskribo = [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:14, 25 aŭg. 2026 (UTC) |tempo = mardo 1 septembro 2026 15:38 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} <s>{<nowiki/>{por}<nowiki/>}</s> Por kiel proponinto. Rilata persono atingis rimarkindajn sukcesojn nek en scienco, nek en arto, nek en politiko. Mankas la biografiaj artikoloj kaj intervjuoj, do iuj ajn pruvoj de la enciklopedia graveco. La artikolo mem estas verkita en kripla lingvaĵo kun gramatikaj eraroj kaj stilaj fuŝoj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 15:14, 25 aŭg. 2026 (UTC) {{por}}[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:25, 29 aŭg. 2026 (UTC) {{Kontraŭ}} Multaj GLAT-aktivuloj havas artikolojn ĉi tie. Ri estis la sola civitano de Rusio, kiu provis organizi kontraŭmilitan akcion en Donecko.--[[Uzanto:Fenikals|Fenikals]] ([[Uzanto-Diskuto:Fenikals|diskuto]]) 13:53, 31 aŭg. 2026 (UTC) :En Rusio estas multege da (ne-)GLAT-aktivuloj. Ĉu ni kreu artikolon pri ĉiu? Seksa identeco aŭ ties manko ne estas kriterio de enciklopedia graveco. Rilata persono atingis rimarkindajn sukcesojn en neniu kampo, inkluzive la socian aktivadon. Rilata ago (''akcio'' estas rusaĵo, cetere la teksto ĝenerale montras ke ĝia verkinto pensas ruse kaj malbone regas Esperanton) ricevis rimarkindan reagon nek en amaskomunikiloj, nek en politikaj rondoj. 0 + 0 = 0. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 06:42, 3 sep. 2026 (UTC) {{malforte kontraŭ}} Mi verŝajne ne estas objektiva, ĉar temas pri iu kiun mi konas/konis realvive, sed mi pensas ke tiu ĉi persono estas sufiĉe konata kaj influa por havi propran enciklopedian artikolon, ne nur en Esperanto, sed ankaŭ en la rusa kaj en la angla. Mi tamen devas konsenti, ke la artikolo en nuna stato estas vere fuŝa kaj ne estas sufiĉe bone argumentita per aŭtoritataj fontoj. Eĉ pri la nomo mi havas dubojn: kiom mi scias, Seroje Fioletovoje estas mortonomo, kaj nun la persono estas transvirino nomata Maria Ŝtern. Do mi nur malforte kontraŭas forigon de la artikolo.--[[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 10:18, 3 sep. 2026 (UTC) {{malforte kontraŭ}} 0 + 0 + 0.5 -> 0 + 0 + 1 -> sufiĉas. Eble iu uzanto kiu scipovas la rusan povus eltiri na pli da informo subtenanta la gravecon el la ruslingvaj fontoj. Tre probable Seroe Fioletovoe atingis rimarkindajn sukcesojn nek en scienco, nek en arto, nek en politiko, same kiel ekzemple [[Stanislavo Belov]]. Ankaŭ vilaĝo kun 10 loĝantoj [[Dvo%C5%99i%C5%A1t%C4%9B_(Mnich)]] ne rikoltis rimarkindan reagon en amaskomunikiloj. Enciklopedia graveco estas limigita, sed postuloj en ĉi tiu vikio ne estas tre altaj, kaj oni apliku samajn regulojn al ĉiuj artikoloj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 10:10, 4 sep. 2026 (UTC) :Oni apliku la samajn postulojn al ĉiuj artikoloj. Mi proponis forigi artikolon [[Stanislavo Belov]], sed la komunumo decidis lasi ĝin. Cetere estus ridinde kompari artikolojn pri la sciencisto kun dekoj da sciencaj studaĵoj kaj artikoloj pri li mem en aŭtoritataj fontoj [https://writer-tyumen.ru/index.php?m=autor&aid=48 ekzemplo] kun artikolo pri persono, kiu nenion kreis, nek publikigis, nek ricevis iun ajn agnoskon en iu ajn fako. Tio estas la encikloedio, ne kolektejo de biografioj de ies amikoj. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 11:22, 4 sep. 2026 (UTC) == [[Esperanto Eksport']] == {{Propono de forigo |artikolo = Esperanto Eksport' |kialo = la indikoj baziĝas nur sur onidiroj - ne eblis iel ajn akiri konfirmojn, ne estas retejo, ne estas informoj... |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:20, 29 aŭg. 2026 (UTC) |tempo = sabato 5 septembro 2026 21:27 |forigita = jes |kialo de rezulto = kvar poraj kaj neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:20, 6 sep. 2026 (UTC) }} {{kom}} Se vi volas, vi povas ankoraŭ vidi la artikolan diskutpaĝon: Roberto, kiu mem enmetis la tekston, ne plu scias de kie li havis la informojn; Ulrich Matthias, kiu proksime kunlaboras kun esperantistoj en Madaaskaro, neniam aŭdis pri tiu projekto, kaj objektive ne eblas malkovri retejon aŭ informojn. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 21:20, 29 aŭg. 2026 (UTC) :{{por}} [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 09:08, 30 aŭg. 2026 (UTC) :{{por}} forigo, ankaŭ la diskpaĝon [[Diskuto:Esperanto Eksport']] kaj Q-umon [[d:Q12347413]]. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 09:17, 30 aŭg. 2026 (UTC) :{{por}} forigo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:19, 6 sep. 2026 (UTC) {{kom}} La enhavon de la diskutpaĝo bonus konservi kiel dokumentigon, sed ĝi ne plu bone troveblas, se la koncerna teksto estas for, tial plej bonas kopii ĝin ĉi tien. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:42, 20 sep. 2026 (UTC) '''Diskuto:Esperanto Eksport':''' '' Ĉu la firmao ankoraŭ aktivas?'' Mi ne trovas ajnan fonton pri ĝi. [[Uzanto:Stefangrotz|Stefangrotz]] ([[Uzanto-Diskuto:Stefangrotz|diskuto]]) 12:01, 7 okt. 2025 (UTC) :@[[Uzanto:Roberto|Roberto]] vi kreis la paĝon en 2009. ĉu vi scias pli? [[Uzanto:Stefangrotz|Stefangrotz]] ([[Uzanto-Diskuto:Stefangrotz|diskuto]]) 12:02, 7 okt. 2025 (UTC) ::Laŭ mi indas forviŝi la artikolon. Mi tre bone konas la malagasan Esperanto-movadon kaj neniam aŭdis pri tiu firmao. [[Uzanto:Ulrich Matthias|Ulrich Matthias]] ([[Uzanto-Diskuto:Ulrich Matthias|diskuto]]) 20:51, 18 nov. 2025 (UTC) :::Mi vere ne memoras pri io, kion mi verkis antaŭ 17 jaroj. Mi pensas ke oni povas forigi ĝin kaj eble meti noton en artikolo pri Madagaskaro dirante ke eble ĝi ekzistis. Tre eble estis nur iu, kiu revis krei ion tian. Ofte naivaj homoj anoncas, ke ili kreis klubon, entrepenon, revuon aŭ ion ajn, kiu uzos Esperanton, sed tio estas nur revo. Tio okazas ekde la komenco de la movado. Tre eble iu anoncis tion, kaj mi kredis ĝin. [[Uzanto:Roberto|Roberto]] ([[Uzanto-Diskuto:Roberto|diskuto]]) 02:55, 4 dec. 2025 (UTC) == [[Maco (hebra pasto)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Maco (hebra pasto) |kialo = nura alidirektilo el misliterumita nomo al la ĝusta artikolo (tiu kompreneble ''ne'' estu forigita!, ''nur'' la alidirektilo!) |subskribo = [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 21:25, 29 aŭg. 2026 (UTC) |tempo = 2026-09-05 |forigita = jes |kialo de rezulto = teknika forigo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 23:32, 29 aŭg. 2026 (UTC) }} {{kom}} [[Maco (hebrea pasto)]] [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:21, 3 sep. 2026 (UTC) == Mino-XXX == {{Propono de forigo |artikolo = Mino-XXX |kialo = fuŝa vortara artikolo, krome parte piratkopiita el PIV |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 00:18, 3 sep. 2026 (UTC) |tempo = 2026-09-10 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭaj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:35, 10 sep. 2026 (UTC) }} :{{por}}Nenecesa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:11, 4 sep. 2026 (UTC) == [[Ferenc Dunszt (kuracisto)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Ferenc Dunszt (kuracisto) |kialo = Mi dubas pri enciklopedieco. Temas pri iu kiu estis arestita post la Dua Mondmilito. Oni rakontas nenion pri graveco dum lia kuracofico. Estas nenio en hungara vikio, kvankam estas kelkaj aliaj samnomuloj. Jam venis dubindaj artikoloj rilate al Dunst aŭ Dunszt. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 17:18, 4 sep. 2026 (UTC) |tempo = vendredo 11 septembro 2026 17:45 |forigita = jes |kialo de rezulto = du poraj, neniu kontraŭa.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:30, 11 sep. 2026 (UTC) }} : {{kom}} [[:d:Special:Contributions/~2026-48034-86]] [[:m:Special:CentralAuth/FDaero2]] Fontoj estas multaj ... iu hungarlingvulo prijuĝu ilin. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 10:26, 6 sep. 2026 (UTC) : {{kom}} hungare estas 4 personoj kun tiu titolo, sed nek unu identas la Esperantan personon.--[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 11:04, 6 sep. 2026 (UTC) : {{kom}} Fakte mi timas pri lavango de fuŝaj hungaraj artikoloj rilataj al la familinomo Dunszt, kio ja iam okazis. Nun venas [[Gizella Mózer]], ŝajne nobelino kaj laboristino en fabriko. Pri la unua afero gapas tiu informo el komunista Hungario inter la 1950-aj kaj 1970-aj jaroj (laŭ referencoj). La nura referenco kiun mi povis konstati parolas pri Béláné Dunszt kaj ne pri Gizella Mózer. En la artikolo oni diras nenion pri la kialo de ambaŭ nomoj. Pri laboristino en fabriko mi dubas pri ties enciklopedieco. Ĉio indikas klopodojn por honori iaman familinomon. Mi petas same ties forigon. Kaj ĉio venas de anonimulo kun kiu ne eblas interkonsenti.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 16:26, 6 sep. 2026 (UTC) {{Por}} --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 04:21, 7 sep. 2026 (UTC) : {{kom}} Limdato por [[Gizella Mózer]]: 13a de septembro, unu semajnon post averto.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:30, 11 sep. 2026 (UTC) ::forigita, neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:32, 14 sep. 2026 (UTC) == [[Keith leung]] == {{Propono de forigo |artikolo = Keith leung |kialo = Ŝajne mempropaganda artikolo kreita de la propra biografiito, sen enciklopedia intereso. Ne ekzistanta en alia lingvo. La uzantopaĝo estas tute fuŝa. Ankaŭ la artikolo: familinomo minuskle, dubo pri naskodato, sen indiko de urbo, entrepreno ktp. Absoluta manko de referencoj. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 22:28, 11 sep. 2026 (UTC) |tempo = tujtuje |forigita = jes |kialo de rezulto = neniu kontraŭ.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 11:30, 14 sep. 2026 (UTC) }} {{Por}} --[[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 03:33, 12 sep. 2026 (UTC) Forigu! == Futbala matĉo inter la Selektitaro de Esperanto kaj la Armen-devena Argentina Komunumo == {{Propono de forigo |artikolo = Futbala matĉo inter la Selektitaro de Esperanto kaj la Armen-devena Argentina Komunumo |kialo = Duoblaĵo akcidente kreita |subskribo = [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:20, 19 sep. 2026 (UTC) |tempo = sabato 26 septembro 2026 2:38 |forigita = jes |kialo de rezulto = Teknika forigo.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:29, 10 okt. 2026 (UTC) }} Vidu [[Vikipedio:Kunigendaj artikoloj#Futbala matĉo inter la Elektitaro de Esperanto kaj la Armen-devena Argentina Komunumo kaj Futbala matĉo inter la Selektitaro de Esperanto kaj la Armen-devena Argentina Komunumo]]. Se temas nur pri tio, ke la paĝo [[[[Futbala matĉo inter la Elektitaro de Esperanto kaj la Armen-devena Argentina Komunumo]] restu kaj la akcidente kreita kopio [[Futbala matĉo inter la Selektitaro de Esperanto kaj la Armen-devena Argentina Komunumo]] foriru: {{por}}, kompreneble. Akcidente kreitajn duobligitajn kopiojn bezonas neniu. Fakte eĉ ne necesas atendi plenan semajnon da atendado kaj pripenso. Ankoraŭ tria voĉo por forigo kaj la duoblaĵo povus jam pli frue foriri kiel teknika forigo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:19, 19 sep. 2026 (UTC) == Sarastamo == {{Propono de forigo |artikolo = Sarastamo |kialo = la paĝo, el nur unu frazo, krome nur unu ne plu ekzista kaj arkivigita ekstera retejo, kaj misprogramita informkesto, do ankaŭ mise tro malplena vikidatuma ero, estas simple senespera {{ŝ|ĝermeto}}, ĉiuflanke tro malkvalita. Ĝi estis farita de nekonata anonimulo, kio do ne taŭgas kiel savanto - sola alternativo al forigo laŭ mi estus kompleta retraduko de la finna teksto kaj ankaŭ farado de deca vikidatumero ... sed tion oni same bone povas fari post forigo de tiu ĉi ĝermeta ruino (la finna teksto ja ĉiam restos). |subskribo = [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:12, 19 sep. 2026 (UTC) |tempo = sabato 26 septembro 2026 13:02 |forigita = jes |kialo de rezulto = Du aŭ tri poraj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:31, 10 okt. 2026 (UTC) }} {{Por}} forigo de la artikolo en nuna stato. Estas absolute nenio savebla en ĝi, eĉ la nomo estas fuŝa (ĝuste estus ''Markku Sarastamo''). Verŝajne temas pri la sama anonimulo kiu jam estas kreinta multajn same malaltkvalitajn artikolojn pri Suomio kaj suomaj kulturaj fenomenoj kun nova IP. Se ŝli registriĝos, ni povos kunlabori al ŝli kaj helpi al ŝli fruktodone kontribui pri suomaj temoj, kiuj estas vere ne sufiĉe reprezentataj en nia Vikipedio, sed ĵus nun estas nenio kion ni povas fari. :{{Por}}--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:31, 10 okt. 2026 (UTC) == Du ŝablonoj: Ŝablono:Lang- == {{Propono de forigo |artikolo = Ŝablono:Lang-mhd |artikolo2 = Ŝablono:Lang-mhg |kialo = neuzata, rompita, malĝusta lingvokodo |subskribo = [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 15:17, 2 okt. 2026 (UTC) |tempo = 2026-10-09 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} == [[Bando]] == {{Propono de forigo |artikolo = Bando |kialo = La artikolo faras nenion krom difini diversajn sencojn de la vorto, sed [[Vikipedio:Kio Vikipedio ne estas|Vikipedio ne estas vortaro]]. Ĝi estas misligita al alilingvaj artikoloj pri krimaj grupoj. Se ni volus fari ekvivalenton al tiuj artikoloj, pli bona titolo verŝajne estus [[Gangsteraro]], sed ili ŝajnas esti praktike duoblaĵoj de artikoloj pri [[Gangstero]], do ne imitindaj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:38, 6 okt. 2026 (UTC) |subskribo = [[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:38, 6 okt. 2026 (UTC) |tempo = 7 oktobro 2026 17:12 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} : Savebla, sed en la nuna stato neakceptebla, do {{por}} forigo. Bando da muzikistoj kaj bando da krimuloj ne havu komunan artikolon, [[Vikipedio:Kio Vikipedio ne estas|Vikipedio ne estas vortaro]]. * [[Muzikgrupo]] [[d:Q215380]] * [[Krima organizaĵo]] [[d:Q1788992]] nur alidirektilo * [[Organizata krima agado]] [[d:Q46952]] * [[Gangstero]] [[d:Q46961]] : [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 18:12, 6 okt. 2026 (UTC) :{{kontraŭ}}Nuna stato savenda. Temas ĉefe pri bando de krimuloj.--[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 10:46, 10 okt. 2026 (UTC) == [[Stelĉiela lustro (Portaluppi)]] == {{Propono de forigo |artikolo = Stelĉiela lustro (Portaluppi) |kialo = Dubinda enciklopedieco pri lustro kiu nur estas en privata apartamento. Estas neniu referenco kaj la nura montrita estas mensogo: en ĝi oni diras nenion pri tiu lustro. Estas fuŝa artikolo angla titolo kiu estas en itala. Alia suspektindeco estas ke almenaŭ tri el la alilingvaj versioj estis faritaj en la sama tago plej verŝajne de la sama fuŝulo kun diversaj nomoj. |subskribo = --[[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 00:37, 10 okt. 2026 (UTC) |tempo = sabato 17 oktobro 2026 0:36 |forigita = <!-- jes ne atendante --> |kialo de rezulto = <!-- kialo kaj/aŭ subskribo --> }} 5l40ikwxbgp9j0rvl0bvg7yuqoh0ur9 0 376459 9490949 8215399 2026-10-09T17:33:38Z Goren 4701 Goren movis paĝon [[Gymnorhina tibicen]] al [[Fluta kraktiko]]: Ĝisdatigo de taksonomio 8215399 wikitext text/x-wiki {{Kursiva titolo}} [[Dosiero:Cracticus tibicen hypoleuca male domain.jpg|eta|''G. tibicen hypoleuca'', [[Tasmanio]]]] [[Dosiero:Australian_Magpie_-_distribution_(2).svg|alternative=תפוצת עקעק אוסטרלי|eta|Arealo ]] '''''Gymnorhina tibicen''''' (antaŭe ''Cracticus tibicen'') estas mezgranda nigrablanka [[paseroforma]] birdo indiĝena en Aŭstralio kaj suda [[Novgvineo]]. En la angla ĝi estas konata kiel '''aŭstralia pigo''' ([[angle]]: ''Australian magpie'') pro la similaj nigra-blankaj plumoj, kvankam ĝi estas nek [[pigo]] nek proksima parenco de pigoj. Ĝi estas membro de la [[Artamedoj]] kaj parenca al la birdoj de la genro ''[[Cracticus]]''. Iam ''G. tibicen'' estis konsiderata tri malsamaj specioj, sed zonoj de hibridiĝo inter formoj plifortigis la ideon de ununura specio kun kelkaj [[subspecio]]j, el kiuj almenaŭ 9 estas nune agnoskataj. == Vidu ankaŭ == * [[Flago de Suda Aŭstralio]] {{Projektoj|commons=Category:Gymnorhina tibicen|wikispecies=Gymnorhina tibicen}} {{Ĝermo}} [[Kategorio:Artamedoj]] [[Kategorio:Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj]] [[Kategorio:Birdoj de Aŭstralio]] [[Kategorio:Birdoj de Papuo-Nov-Gvineo]] iznie38f4ppg2znwbxywh13a4wpyoru 9490953 9490949 2026-10-09T17:35:57Z Goren 4701 9490953 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Cracticus tibicen hypoleuca male domain.jpg|eta|''G. tibicen hypoleuca'', [[Tasmanio]]]] [[Dosiero:Australian_Magpie_-_distribution_(2).svg|alternative=תפוצת עקעק אוסטרלי|eta|Arealo ]] '''Fluta kraktiko'''<ref name=OT>[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?gid=329342492#gid=329342492 Ornitologia taksonomio] surbaze de la listo de [[AviList]] kun Esperantaj nomoj proponitaj far Alain Gerard</ref> (''Gymnorhina tibicen'', antaŭe ''Cracticus tibicen'') estas mezgranda nigrablanka [[paseroforma]] birdo indiĝena en Aŭstralio kaj suda [[Novgvineo]]. En la angla ĝi estas konata kiel '''aŭstralia pigo''' ([[angle]]: ''Australian magpie'') pro la similaj nigra-blankaj plumoj, kvankam ĝi estas nek [[pigo]] nek proksima parenco de pigoj. Ĝi estas membro de la [[Artamedoj]] kaj parenca al la birdoj de la genro ''[[Cracticus]]''. Iam ''G. tibicen'' estis konsiderata tri malsamaj specioj, sed zonoj de hibridiĝo inter formoj plifortigis la ideon de ununura specio kun kelkaj [[subspecio]]j, el kiuj almenaŭ 9 estas nune agnoskataj. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Flago de Suda Aŭstralio]] {{Projektoj|commons=Category:Gymnorhina tibicen|wikispecies=Gymnorhina tibicen}} {{Ĝermo}} [[Kategorio:Artamedoj]] [[Kategorio:Internacia Ruĝa Listo de Endanĝeritaj Specioj]] [[Kategorio:Birdoj de Aŭstralio]] [[Kategorio:Birdoj de Papuo-Nov-Gvineo]] nluxas1s8a7mh4mza95aw50h7xwd130 0 376460 9491012 6969952 2026-10-10T00:40:09Z Xqbot 13076 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Fluta kraktiko]] 9491012 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Fluta kraktiko]] 9yj3m1i51gtyyu5yzn9sfrb9s4fnxlz 0 396592 9490812 9490759 2026-10-09T12:16:47Z Baba79 118684 /* Premioj */ 9490812 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto}} [[Dosiero:Navanethem Pillay.jpg|eta|250px|Navanethem Pillay]] '''Navanethem Pillay''' (naskita la [[23-an de septembro]] [[1941]] apud [[Durbano]], [[Sudafriko]]) estas advokatino, kiu luktis kontraŭ [[apartismo]] en sia lando. En la jaro [[2008]] ŝi fariĝis [[Alta Komisaro de la Unuiĝintaj Nacioj pri Homaj Rajtoj]]. Ŝi estis juĝisto en la [[Internacia Puna Kortumo]] de [[Hago]] kaj ŝi prezidis la kortumon pri la [[genocido]] en [[Ruando]]. En [[2012]] ŝi subskribis la dokumenton de [[internacia juro de homaj rajtoj]] pri [[seksa orientiĝo]] kaj [[seksa identeco]].<ref>[http://www.ohchr.org/Documents/Publications/BornFreeAndEqualLowRes.pdf BORN FREE AND EQUAL - Seksa orientiĝo kaj seksa identeco en internacia juro de homaj rajtoj]</ref> == Originoj == Navi Pillay havas sudafrikan ŝtatanecon. Ŝi naskiĝis en [[1941]] en baratdevena malriĉa familio, filino de [[tamiloj|tamilaj]] gepatroj, kaj pasigis sian junaĝon en [[Durban]]. == Studoj == Danke al financa subteno de la barata komunumo ŝi povis studi juron en la Universitato de [[Kvazulu-Natalo]]. == Kariero == Ŝi malfermis privatan oficejon, ĉar ŝi ne povis ie trovi laborlokon pro la fakto, ke ŝi ne estis blankulino. Dum 28 jaroj ŝi klopodis lukti kontraŭ [[torturado]] kaj maljusteco. En la jaro [[1973]], ŝi defendis la enprizonigitojn de [[Robben Island]], inter kiuj estis [[Nelson Mandela]]. Plie ŝi studis juron en [[Harvard]], [[Usono]]. Ŝi luktis pri homaj rajtoj en Sudafriko, pri virinaj rajtoj aparte. == Premioj == En [[2003]] ŝi ricevis la Premion Gruber por la virinaj rajtoj. En [[2026]] ŝi ricevis la [[Nobel-premio pri paco|Nobel-premion pri paco]]. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Nobel-premio pri paco|state=collapsed}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Pillay, Navi}} [[Kategorio:Sudafrikaj aktivuloj]] [[Kategorio:Sudafrikaj juĝistoj]] [[Kategorio:Baratdevenaj sudafrikanoj]] [[Kategorio:Apartismo]] [[Kategorio:Unuiĝintaj Nacioj]] [[Kategorio:Virinoj]] kon95kps28wlchbeql17a7exjk1bpar 9490974 9490812 2026-10-09T20:04:03Z ~2026-54364-44 264692 9490974 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto}} [[Dosiero:Navanethem Pillay.jpg|eta|250px|Navanethem Pillay]] '''Navanethem Pillay''' (naskita la [[23-an de septembro]] [[1941]] apud [[Durbano]], [[Sudafriko]]) estas advokatino, kiu luktis kontraŭ [[apartismo]] en sia lando. En la jaro [[2008]] ŝi fariĝis [[Alta Komisaro de la Unuiĝintaj Nacioj pri Homaj Rajtoj]]. Ŝi estis juĝisto en la [[Internacia Puna Kortumo]] de [[Hago]] kaj ŝi prezidis la kortumon pri la [[genocido]] en [[Ruando]]. En [[2012]] ŝi subskribis la dokumenton de [[internacia juro de homaj rajtoj]] pri [[seksa orientiĝo]] kaj [[seksa identeco]].<ref>[http://www.ohchr.org/Documents/Publications/BornFreeAndEqualLowRes.pdf BORN FREE AND EQUAL - Seksa orientiĝo kaj seksa identeco en internacia juro de homaj rajtoj]</ref> == Originoj == Navi Pillay havas sudafrikan ŝtatanecon. Ŝi naskiĝis en [[1941]] en baratdevena malriĉa familio, filino de [[tamiloj|tamilaj]] gepatroj, kaj pasigis sian junaĝon en [[Durban]]. == Studoj == Danke al financa subteno de la barata komunumo ŝi povis studi juron en la Universitato de [[Kvazulu-Natalo]]. == Kariero == Ŝi malfermis privatan oficejon, ĉar ŝi ne povis ie trovi laborlokon pro la fakto, ke ŝi ne estis blankulino. Dum 28 jaroj ŝi klopodis lukti kontraŭ [[torturado]] kaj maljusteco. En la jaro [[1973]], ŝi defendis la enprizonigitojn de [[Robben Island]], inter kiuj estis [[Nelson Mandela]]. Plie ŝi studis juron en [[Harvard]], [[Usono]]. Ŝi luktis pri homaj rajtoj en Sudafriko, pri virinaj rajtoj aparte. == Premioj == En [[2003]] ŝi ricevis la Premion Gruber por la virinaj rajtoj. En [[2026]] ŝi ricevis la [[Nobel-premio pri paco|Nobel-premion pri paco]]. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Nobel-premio pri paco|state=collapsed}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Pillay, Navi}} [[Kategorio:Sudafrikaj aktivuloj]] [[Kategorio:Sudafrikaj juĝistoj]] [[Kategorio:Baratdevenaj sudafrikanoj]] [[Kategorio:Apartismo]] [[Kategorio:Unuiĝintaj Nacioj]] [[Kategorio:Virinoj]] [[Kategorio: Nobel-premiitoj pri paco]] 6qoza4zkzqerkiwnp60sp7i9mdjop14 1 396698 9490951 6969239 2026-10-09T17:33:38Z Goren 4701 Goren movis paĝon [[Diskuto:Gymnorhina tibicen]] al [[Diskuto:Fluta kraktiko]]: Ĝisdatigo de taksonomio 6353366 wikitext text/x-wiki == Scienca nomo == Saluton. Mi ĵus vidis, ke la artikolo enhavas la sciencan nomon ''Cracticus tibicen''. El kiu fonto ĝi estas? En la germana, hispana, nederlanda kaj angla vikipedioj kaj eble aliaj oni mencias la nomon ''Gymnorhina tibicen''. Bedaŭrinde mi ne scias, kio el ambaŭ estas nun valida kaj tial ĉi tie uzenda. Kiu povas helpi? Krome mi legis en la [[:de:Diskussion:Flötenvogel|germana diskutopaĝo]] pri problemo pri la birda familio. Sed mi ne konas detalojn. --[[Uzanto:Tlustulimu|Tlustulimu]] ([[Uzanto-Diskuto:Tlustulimu|diskuto]]) 08:56, 27 Mar. 2012 (UTC) Ambaŭ nomoj ŝajne validas, sed mi opinias, ke ni unuarangigu ''Gymnorhina tibicen'', kiel en la artikoloj angla, germana, hispana, eŭska, franca, japana, finna, rusa, k.a. En la turka kaj korea kapalineoj, tamen, staras nur ''Cracticus''. La angla artikolo ne tute klarigas la aferon, ĉar en la informskatolo ''Cracticus tibicen'' staras kiel sinonimo, sed laŭ la taksonomia sekcio, estas neklare aŭ disputate, ĉu ili apartenu al ''Cracticus'' aŭ al propra unuspecia genro ''Gymnorhina''. --[[Uzanto:Gramatikulo|Gramatikulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Gramatikulo|diskuto]]) 08:18, 7 aŭg. 2018 (UTC) lxyv5yvh29slomsh9zy0l0sm9298xf4 0 398841 9490896 6906357 2026-10-09T15:45:55Z Sj1mor 12103 9490896 wikitext text/x-wiki Laŭ la ''Gvidilo de Kampara kaj Aktiva Turismo'', eldonita de la [[Madrida Regiono]] ([[Hispanio]]), la '''Baseno de Henaro''' estas unu el la [[komarkoj de Madrida Regiono]]. Temas pri baseno kun riĉa heredaĵo art-historia, kies centro troviĝas en [[Alcalá de Henares]]. Aliaj municipoj monumente gravaj estas [[Nuevo Baztán]], [[Santorcaz]] kaj [[Loeches]]. == Municipoj de la komarko == [[dosiero:01-Comarca Cuenca del Henares de Madrid.svg|dekstre|260px]] :{| class="wikitable" border="1" ! Municipo || Areo || Loĝantaro |- | Entute | align=right | 595,89 | align=right | 163510 |- | [[Anchuelo]] | align=right | 21,55 | align=right | 856 |- | [[Arganda del Rey]] | align=right | 79,65 | align=right | 45085 |- | [[Campo Real]] | align=right | 61,75 | align=right | 4124 |- | [[Corpa]] | align=right | 25,91 | align=right | 502 |- | [[Loeches]] | align=right | 44,06 | align=right | 5450 |- | [[Los Santos de la Humosa]] | align=right | 34,89 | align=right | 1444 |- | [[Mejorada del Campo]] | align=right | 17,21 | align=right | 21052 |- | [[Nuevo Baztán]] | align=right | 20,2 | align=right | 5683 |- | [[Olmeda de las Fuentes]] | align=right | 16,57 | align=right | 212 |- | [[Pezuela de las Torres]] | align=right | 41,44 | align=right | 652 |- | [[Pozuelo del Rey]] | align=right | 31 | align=right | 331 |- | [[Rivas-Vaciamadrid]] | align=right | 67,38 | align=right | 53459 |- | [[Santorcaz |Santorcaz]] | align=right | 27,98 | align=right | 746 |- | [[Torres de la Alameda]] | align=right | 43,79 | align=right | 6359 |- | [[Valverde de Alcalá]] | align=right | 13,53 | align=right | 388 |- | [[Velilla de San Antonio]] | align=right | 14,35 | align=right | 9406 |- | [[Villalbilla]] | align=right | 34,63 | align=right | 7761 |} == Vidu ankaŭ == *[[Madrida Regiono]] *[[Komarkoj de la Madrida Regiono]] *[[Municipoj de la Madrida Regiono]] {{Komarkoj de la Madrida Regiono}} [[kategorio:Madrida Regiono]] i48ajvixiaa3a7lifmzo58v96wlopfe 4 407965 9490977 9490247 2026-10-09T20:29:55Z Taylor 49 126294 {{Tracked|T440764}} 9490977 wikitext text/x-wiki {{DiskutejoEnkondukoSubpaĝo |nomo=Administrejo |bildo = Admin_mop.PNG |bildhelpilo = Administrejo |priskribo = La sekcio de la Diskutejo por informi kaj diskuti pri administraj aferoj rilate al Vikipedio. Ekz. demandoj kaj petoj al administrantoj, raportoj pri vandalismo, redaktomilitoj, interrilataj problemoj, ktp. |mallongigo = VP:DA }}[[Kategorio:Vikipedio:Diskutejo]] == [[Vikipedio:Artikolo de la monato]] (ADLM) == Al la aliaj 9 administrantoj {{re|Blahma|Gamliel Fishkin|Narvalo|KuboF Hromoslav|Salatonbv}} {{re|Tlustulimu|Yekrats|LiMr|Kani}}, al {{re|Dominik|Fordaemdur}} aparte interesitaj pri la servo ADLM, {{re|RG72|Marcos}}, la lastaj du en 2024 pensiiĝintaj eksadministrantoj, kaj aldone iom arbitre ankoraŭ {{re|Filozofo|Arbarulo|Sj1mor|Crosstor}} {{re|Moldur|Aidas|Verdulo|Taylor 49}}, kelkaj el la en la lastaj jaroj plej aktivaj kunlaborantoj (la listo certe ankoraŭ ampleksigeblus, mi nur volas enplekti iujn el la fidindaj homoj kiuj neniam akceptis iun apartan vikipedian funkcion): La 1-an de januaro montriĝis eta vikipedia paneo, kiun mi komentis interalie en [[diskuto:Pingveno]]: Mi volas havi rapidan solvon por uzo kiel [[vikipedio:Artikolo de la monato|Artikolo de la monato]], ĉar oni forgesis antaŭvidi ion tie kaj la unua tago de januaro 2026 jam '''preskaŭ pasis''' kun granda truo en la esperanta ĉefpaĝo. Tial mi proponas reprezenti la paĝon paĝon [[Pingveno]] tie, post preskaŭ 20 jaroj. Mi konsciis ke la monato jam disvolviĝis kaj mankis tempo por vasta interkonsiliĝo pri temo, tial mi konscie elektis malpolitikan kaj supozeble ne demagogiigan temon, por improvizite ŝtopi la truon de januaro kaj tiam havi monaton por elekti la aliajn 11 prezentindajn temojn de 2026. Tamen, pli ol tagon poste, vespere la 2-an de januaro, kiam la krizo jam longe estis pasinta, uzanto de tute nova konto [[uzanto:Spel713|Spel713]], kreita aparte por tiu kampanjo je 20:06, 2 jan. 2026, sed evidente teknike sperta vikipediano, kiu sendube jam antaŭe per alia konto redaktis kaj por la kampanjo elektis malfermi anonimigan novan pseŭdonimon "Spel713", elektis renversi la senpolitikan, zoologian temon "pingveno" kaj anstataŭe decidi pri metado de ĉiuj 12 temoj de 2026, kaj ankaŭ jam duona 2027, kaj elektis por tio tute tiklajn kaj demagogiajn temojn. Por 2026 trifoje Nazia Germanio 1939-1945 (Nazia Germanio, Batalo de Ardenoj, Adolf Hitler), trifoje mezazia eksa Sovetunio (Azerbajĝano, Karakalpakio, Uzbekio), dufoje Pollando (Podlaĥia Provinco, Silezio, sed Pollando ankaŭ ludas gravan rolon en la tekstoj Nazia Germanio kaj Adolf Hitler), unu esperantistan temon (SAT-ano [[Francisco Azorín Izquierdo|Azorín]]) kaj tri ŝajne arbitre elektitaj temoj, kiuj ne estas elstaraj tekstoj kaj fakte tiom malgrandas ke du el ili ankoraŭ estas artikolaj ĝermoj: [[Ozzy Osbourne]] kun 11 frazoj, sed ankoraŭ nepreta duonla informkesto, [[iPad]] kun 6 frazoj kaj [[Dendrobates azureus|sudafrika blua rano]] kun 4 frazoj, ankoraŭ manka teksto pri genro kaj taksonomia aŭtoritato - kontentiga ek-paĝo sed neniel leginda aŭ elstara teksto (tion mi kuraĝas juĝi ĉar estis mi kiu faris la artikolan ĝermon en 2012, do mi ne ofendas kolegon se mi tiel juĝas mian propran ek-paĝon). Tiel ĉi la tekstoelekto ne rajtas resti. Por januaro oni evidente bezonas rapidan solvon, pri la pli postaj tekstoj oni nun voĉdonu kaj interkonsiliĝu. Sed klaras ke estu ekvilibro, ne estu kvin temoj pri nazi-polaj rilatoj kaj ne tri pri mezazia Ekssovetio, sed estu ekvilibro inter artaj, politikaj, geografiaj, biologiaj, fizikaj kaj homsciencaj temoj, en geografio estu ankaŭ temoj el Ameriko kaj Afriko, Suda kaj Orienta Azio, Oceanio, kaj ĉiukaze ĉiuj 12 tekstoj estu tekstoj kiuj pasis la voĉdonon al elstara aŭ almenaŭ leginda teksto. Tiel 11 el la 12 tekstoj, kiuj estas nek elektitaj elstara aŭ leginda, ankoraŭ ne elekteblas, nur [[Azerbajĝano]] estis en "nekonata dato akceptita en la liston de elstaraj artikoloj" (he?), jam estis ĉefpaĝa artikolo de la semajno en somero 2010, sed havas du intertempe paneajn referencojn kaj ankoraŭ tre multajn ruĝajn ligilojn, kiujn elstara artikolo fakte ne havu. Ĉu vi konsentus pri mia propono, A) reinstali la elstaran, maturiĝintan kaj malpolitikan tekston [[pingveno]] por januaro, b) proponi la tekston [[Azerbajĝano]] por februaro kaj uzi la restajn kvar semajnojn ĝis tiam por komune forigi la mankojn, kaj tiam pri la monatoj ekde marto 2026 havi tute laŭregulajn voĉdonojn pri prezentindaj tekszoj el inter la deciditaj prefere elstaraj, sed konsenteble ankaŭ legindaj artikoloj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 17:49, 3 jan. 2026 (UTC) :Jes ja. Mi samopinias kun vi kaj kani. Tio kio okazis estas nur ekzempleto kio okazas kiam ni malsukcesas defendi nian vikipedion kaj rezulte ĝi estis kidnapita. La fiuloj ĉiam fariĝas pli kaj pli ruzecaj kaj ŝajne tio kio ne havas por protekti estas valora al ili por kidnapi al alproprigi. Ni simple devas pliigi la ŝlosilecon kaj se eblas la kontroladon sur niaj resoursoj, inter ili ĉefe tiuj kiuj estas elmontrataj en la ĉefpaĝo. Dankon pro via zorgo, Amike [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 18:01, 3 jan. 2026 (UTC) :Mi absolute konsentas. Kaj mi pretas iom plibonigi elektotajn artikolojn, kondiĉe, ke oni forigu la tutan proponitan liston, eĉ pri mia samlandano Azorín por kiu mi iam ege laboris. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:06, 3 jan. 2026 (UTC) :Mi tute subtenas vian opinion kaj laboron, krom la konata temo de la ruĝaj ligiloj. Certe la elekto de artikoloj de la monato ne estas afero por novuloj, kiuj ensaltas nur por tio. Ĉu tio estas afero kiun oni povus ŝlosi, ekzemple nur por patrolantoj? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:24, 3 jan. 2026 (UTC) ::Mi subtenas la proponon: 1 = Pingveno, 2 = Azerbajĝano, pliaj = decidotaj. ::Ĉu endas forbari la entrudiĝulon pro vandalismo? ::Ĉu eblas protekti la liston tiel ke ĝin redakti rajtas nur vikipedianoj kiuj jam ĉeestas minimume longan tempon kaj jam faris minimuman nombron da kontribuoj? - Sincere, [[Uzanto:Moldur|Moldur]] ([[Uzanto-Diskuto:Moldur|diskuto]]) 18:34, 3 jan. 2026 (UTC) :::Mi subtenas la du kromajn proponojn de Moldur. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 18:56, 3 jan. 2026 (UTC) ::::Reage al la demandoj de {{re|Moldur|Arbarulo|Kani}} Eĉ mi kiel unu el 3 burokratoj, kaj la aliaj 7 administrantoj ĉiukaze, nur havas teknikan elekton tute ne protekti paĝon, protekti ĝin tiel ke anonimuloj ne povas redakti ĝin aŭ draste protektegi ĝin tiel ke ekskluzive nur ĉiuj aliaj administrantoj povas redakti kaj ankaŭ reforigi la protekton. Inter tiuj sufiĉe radikalaj elektoj teknike ne estas elektebla iu meza vojo. Bedaŭrinde. Sed pri forbaro de la novulo pro vandalismo: La homo agis malsincere, elektinte por la kampanjo tute novan pseŭdoniman salutnomon, sed la redaktostilo supozigas ke la kolego bone regas Esperanton kaj ankaŭ tre bone regas ĉiujn kutimajn redaktajn kutimojn de Vikipedio - do mi supozas ke li estas esperantista kolego. Ke la uzanto ne malkaŝas sian kutiman salutnomon estas malkolegeca kaj iom malica stilo, sed ne estas devigo malkaŝi sian nomon dum redaktado, kvankam la elekto de aparta nova salutnomo por specifa ago kaj redaktado per pluraj pseŭdonimoj nomiĝas [[gantopupo]] kaj ne estas antaŭvidata - sed ke la homo agas kiel "gantopupo" estas nur mia subjektiva diveno, kaj sen pli klaraj spuroj de "gantopupado" mi ne facilanime forblokus la novan salutnomon. Estas sendube tiel ke ni dormetis kaj neniu en 2025 atentis elekti artikolojn de la monatoj por 2026 - do ni mem kolektive kulpis pri la vakuo de la 1-a de januaro. Povas esti ke la homo vidis la vakuon samtempe kiel mi, sed iom aŭtisme ne vidis ke mi tuj proponis solvon por la tago kaj monato, sed dum tago faris por si planon kiel plenigi la venontajn 18 monatojn kaj simple enkopiis siajn rezultojn la 2-an kaj 3-an de januaro. Estas naive pensi ke la uzanto ne rimarkis ke en tio li forĵetis la intertempe metitan januaran proponon "pingveno" (elstara teksto) kaj anstataŭigis ĝin per la multe pli demagogia kaj disputebla teksto "Nazia Germanio" (ne jam elstara teksto), sed pri la postaj monatoj oni povus ruze argumenti ke tie la vakuo ankoraŭ estis kaj la kolego nur "volis helpeme plenigi la truojn". Do mi nur forbarus la pseŭdonime agantan kolegon, se tiu aktive kaj videble malice pluan fojon forĵetus proponojn kiuj ne plaĉas al lia subjektiva prefero. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 20:40, 3 jan. 2026 (UTC) :::::La fiulo kontraŭatakis. Endas tuja forbaro. Mi ne scias kie trovi lin. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 02:01, 4 jan. 2026 (UTC) ::::::Denove same okazis fare de [[Uzanto:Spel713|<bdi>Spel713</bdi>]] je la 2:00 horo. Nazia Germanio kaj la svastiko denove aperas en la ĉefpaĝo. Okazas io serioza kaj ni devas reagi serioze. [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 05:34, 4 jan. 2026 (UTC) :::::::Mi detale kaj ĝentile klarigis al la homo hieraŭ en sia diskutopaĝo, kaj en redaktoresumoj de ĉiuj malfaroj, kial ne eblas lia/ŝia agado. La kolego evidente ne komprenas aŭ ne akceptas kompreni, ke li/ŝi ĉi tie persone kontraŭagas komunajn decidojn. Mi protektis la januaran artikolon kontraŭ redakto de ne-administrantoj dum januaro, sed ne volas fari tion por ĉiu estonta monato. Tial nur restas la ebleco dumtempe forbari lin/ŝin de redaktado - provizore por monato. Sed mi avertis la uzanton: se tiam daŭriĝos agadoj kontraŭ la komunumaj reguloj, tiam forbaro ankaŭ povas esti unujara, aŭ por ĉiam. --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:38, 4 jan. 2026 (UTC) :::::::Atentu ke nur por la prezentopaĝeto de la "Artikolo de la monato" de januaro 2026 tiu protekto signifas, ke ĝis la fino de januaro nur la 10 administrantoj povos fari redaktojn. La paĝeto tiom malgrandas ke tio probable ne estos problemo. Sed se iu ne-administranto vidas eraron en la paĝeto, tiu devos peti iun ajn el la 10 administrantoj ĝustigi tiun eraron, nur ĝis fino de la monato. Tiu duobla protekto, kun la aldona forbaro de uzantokonto Spel713, sencas, ĉar ĉiuj konscias, ke la homo povos fulmrapide registri novajn salutokontojn Spel714, Spel715, Spel716 aŭ iujn aliajn nomojn, kaj ankaŭ povos fari malaprobindajn redaktojn kontraŭ komunaj decidoj simple sen ensaluto, krom se unuopa paĝo estos protektota kontraŭ redaktoj de anonimuloj, kio estas la absoluta escepto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 11:59, 4 jan. 2026 (UTC) : Stranga ulo [[:m:Special:CentralAuth/Spel713]]: mi petas IP-kontrolon far stevardo. Supozeble temas pri nova gantopupo de iu aŭ forbarito, aŭ iu problemulo. Mi konsentas pri ĉiuj agoj de Thomas ĉe [[Vikipedio:Artikolo de la monato/2026/01]], la temo [[Pingveno]] ("konscie elektis malpolitikan kaj supozeble ne demagogiigan temon"), kaj la unumonata forbaro (probable porĉiama forbaro indas, kiam estas pruvo de gantopupumado). Demando restas ĉu la ulo estas esperantisto, aŭ agas per maŝintradukado. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 14:28, 4 jan. 2026 (UTC) ::[[dosiero:Vienna Convention road sign Aa-32-V1.svg|30ra]] Ĉiukaze: La konto "Spel713" nun estas por ĉiam tutprojekte ŝlosita. Ce compte est globalement bloqué. This account is globally locked. - Tiu temo estas finita do, sendepende ke ni esperantistoj ne trovis klarajn pruvojn de gantopupumado. Sed la mispaŝoj en la afrikansa, angla, slovena kaj turka vikipedioj sufiĉas por senfina blokado, tute ne konsiderante la strangajn aĝojn en la esperanta vikipedio kaj supozeble en aliaj branĉoj, kie la ĝenoj ne atingis la nivelon de kompleta loka forbaro, ĝis la konto jam estis globale forbarita. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:15, 6 feb. 2026 (UTC) :Mi pensas ke por artikolo de la monato preferinde elektataj estu tiaj artikoloj, kiuj espereble ne povas kaŭzi konfliktojn kaj redaktomilitojn. Do, mi ne kontraŭas elekton de la artikolo [[Pingveno]] por januaro, sed ege dubas pri elekto de la artikolo [[Azerbajĝano]] por februaro. Kaj mi pensas ke duonprotekto de artikolo de la monato (tiel ke ĝin povas redakti ĉiuj aŭtomate konfirmitaj uzantoj sed ne IP-uloj kaj ne novregistritoj) estas necesa kaj sufiĉa. Pri la supozo, ke la posedanto de la forbarita uzantokonto kreos novajn uzantokontojn, ĉu forbaro de iu uzantokonto ne malebligas registriĝon disde la IP-adreso uzita de tiu uzantokonto? [[Uzanto:Gamliel Fishkin|Gamliel Fiŝkin]] 01:23, 5 jan. 2026 (UTC) ::{{re|Gamliel Fiŝkin}} Forbaro (ce ni nur unumonata, sed intertempe globala kaj porĉiam) devus malebligi kreojn de kontoj el sama IP-adreso uzita de tiu uzantokonto. Sed tiuj banditoj kutime ne havas problemojn uzi aliajn IP-adresojn. Mi mem ne scias ekzakte kiel funkcias, ĉar mi mem ne alstrebas karieron de forbarita vandalo, sed evidente ne estas granda problemo. Pri eblaj duboj de plena neŭtraleco de la artikolo [[Azerbajĝano]] por februaro mi konsentas, almenaŭ ĝi estis je "nekonata dato akceptita en la liston de elstaraj artikoloj", sed post tiu "nekonata dato" tamen povus esti problemaj redaktoj. Supraĵe mi ne vidis ion elstare alarmigan, kaj mi eĉ ne havus la tempon nun pesi ĉiun vorton kaj frazon, des pli ke la tempo tre rapide fluas, jam pasis unu semajno en februaro, kaj la teksto manke de alternativa propono jam ekde ses tagoj videblas titolpaĝe. Tamen, se vi hazarde vidas iun ĝustigeblan frazon - ankaŭ pri ADLM eblas tute bone diskuti aŭ tuj ŝanĝi ion. Mi pardonpetas ke nun la tempo tiom mankis: mi tute konsentas pri kritikemo kaj la teksto Azerbajĝano ne estas mia preferata teksto, sed ĝi nun estis la malplej problema el inter la proponitaj. 13:45, 6 feb. 2026 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) :::Dankon la inviton, sed mi plene okupiĝas pri Hungario kaj Ĉinio, do plian energion mi jam ne havas. [[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 03:27, 5 jan. 2026 (UTC) Bone, pri la forigo de la anonime puŝitaj dubindaj tekstoj estis konsento. Sed tamen nun necesas decidi kiujn paĝojn elekti por la monatoj marto ĝis decembro. Pri tio mi petas konlaboron en la diskutpaĝo [[Vikipedia diskuto:Artikolo de la monato/2026]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:09, 6 feb. 2026 (UTC) == Report concerning user "[[Special:Contributions/PoorPeopleMadOnline|PoorPeopleMadOnline]]" == * {{user|PoorPeopleMadOnline}} Long-term abuse <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Uzanto:Ternera|Ternera]] ([[Uzanto-Diskuto:Ternera|diskuto]]) 00:01, 13 jan. 2026 (UTC) :Li kreis [[Joel Filsaime]]. Liaj gantopupoj senĉese malfaras la forigajn ŝablonojn. [[Uzanto:Jlwoodwa|jlwoodwa]] ([[Uzanto-Diskuto:Jlwoodwa|diskuto]]) 03:30, 13 jan. 2026 (UTC) ::Mi nun [[VP:FA|proponis]] la mizeran paĝon [[Joel Filsaime]] je forigo, post diskuto de 7 tagoj ĝi probable estos for. Pri la uzantopaĝo laŭ mi nenion necesas fari. Tie nun estas indiko «Ĉi tiu konto estas tutprojekte ŝlosita - ekde 2026-01-13. Ce compte est globalement bloqué. This account is globally locked.» Kaj la paĝo estas protektita kontraŭ forigo de tiu noto. Tio eĉ pli klaras kaj pli bonas ol forigo entuta. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 12:00, 6 feb. 2026 (UTC) ::: Globally blocked / globale forbarita. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:18, 30 mar. 2026 (UTC) == Report concerning user "[[Special:Contributions/Flughaveno Ŝeremetjevo|Flughaveno Ŝeremetjevo]]" == * {{user|Flughaveno Ŝeremetjevo}} Long-term abuse <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 07:23, 26 jan. 2026 (UTC) {{re|ThomasPusch}} Hi, sorry for writing in English. I noticed that you are an active administrator, so I came to seek your help. Please see this case. This user has now been globally locked, but their user page still contains some attack content against others (in [[Uzanto:Flughaveno_Ŝeremetjevo#Averto POR NDS|the first section]]), and they also went to [[User talk:NDG]] to attack [[User:NDG]]. I have requested speedy deletion for both pages, so could you please help me '''delete [[User:Flughaveno Ŝeremetjevo]] and [[User talk:NDG]]'''? Thank you very much. [[Uzanto:ShuQizhe|<span style="color:#39C5BB"><span lang='ja'>浅村しき</span></span>]] ([[Uzanto-Diskuto:ShuQizhe|<span style="color:#FFA500">diskuto</span>]]) 05:29, 5 feb. 2026 (UTC) :{{farite}} La uzanto "Flughaveno Ŝeremetjevo" plendis pri kontraŭvandalisto (en aŭtomate farita, bona Esperanto), ke tiu estus vandalo, estas senigata de siaj rajtoj kaj la uzanto petas rajton de esperantlingva administranto. Nenio el tio veras. Male: estis la uzanto kiu obstine multfoje vandalis esperantan paĝon. La ofendaj misinformoj de lia uzantopaĝo tial foriĝu. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:49, 6 feb. 2026 (UTC) ::Much appreciate. [[Uzanto:ShuQizhe|<span style="color:#39C5BB"><span lang='ja'>浅村しき</span></span>]] ([[Uzanto-Diskuto:ShuQizhe|<span style="color:#FFA500">diskuto</span>]]) 09:53, 6 feb. 2026 (UTC) ::Thank you! [[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 10:23, 6 feb. 2026 (UTC) ::: Globally blocked / globale forbarita. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:18, 30 mar. 2026 (UTC) == Report concerning user "[[Special:Contributions/Bucheon|Bucheon]]" == * {{user|Bucheon}} Vandalism. x-wiki-vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 10:02, 19 feb. 2026 (UTC) : Globally blocked / globale forbarita. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:18, 30 mar. 2026 (UTC) ==Denove pri AI== {{re|Eihel}}{{re|Sahaquiel9102}}{{re|Taylor 49}}{{re|Stefangrotz}}{{re|ThomasPusch}}{{re|Tlustulimu}} [[Uzanto:Sj1mor]] ŝajne provas plenigi la liston de tekstoj de [[Tekstaro de Esperanto]] per artikoloj verkitaj de artefarita intelekto. Mi provis dialogi kun li ĉe [[Diskuto:Ombro sur interna pejzaĝo]], sed ŝajne li ne kredas ke estas iu problemo, ĉar li daŭre faras. Mi kontrolis nur la artikolojn [[Ombro sur interna pejzaĝo]], [[Ĝis revido, krokodilido!]], kaj [[Por pli efika informado]], sed malmulte dubas, ke ĉiuj tekstoj faritaj de Sj1mor pri la menciita listo havas similajn problemojn. La ĉefa konkreta problemo estigita de la AI estas reklameca, ĝenerale malobjektiva interpretado de fontoj, malfacile korektebla aŭ kompensebla pro malbona aŭ nenia citado de fontoj. Krome ĉe [[Por pli efika informado]] estas longega resumo, kiu eĉ se ĝi estas objektiva (kaj mi ne kontrolis tion) estas troege peza por enciklopedia artikolo pri broŝureto. Kion ni faru? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:45, 17 mar. 2026 (UTC) : Mi antaŭ horo komentis en [[Diskuto:Ombro sur interna pejzaĝo]]: Estas ekster ĉiu dubo ke Sj1mor estas tre valora kaj sendube bonintenca kontribuanto. Sed same Arbarulo pravas ke ĉi tie la fontoj kaj citaĵoj estis miksitaj en kaĉon, kaj ne bone klaras de kie estas kiu opinio. Do provizore necesas interrompi la produktadon kaj unue ordigi la jam faritajn tekstojn. Mi observis la evoluon de Guglo-tradukilo (klare, multe pli simpla teknika taskaro, sed tamen iusence komparebla al la nuna IA-evoluo) kaj vidis ĝiajn Esperanto-tradukojn de senesperaj balbutaĵoj laŭgrade pliboniĝi al intertempe ofte tute bonaj tradukoj, ne ĉiam sed tre ofte, kaj sendube la evoluon signife subtenis multaj eĥoj de homaj uzantoj kiuj proponis pli bonajn vortumojn. Do unue ni devas alvoki al Sj1mor pli kritike home juĝi la produktaĵojn, kaj poste devus instrui la algoritmojn liveri pli bonajn rezultojn - se tio eblas, la problemo laŭgrade malaperos, sed povas ankaŭ esti ke ni fine interkonsentos uzi IA nur por pli simplaj taskoj, aŭ nur por helpado trovi verajn referencajn piednotojn kaj similaj fonaj esploroj. Ĉiukaze mi estas konvinkita ke Sj1mor estas bonintenca kontribuanto, kiun mi ne volus akuzi, minaci aŭ ataki, kaj mi certas ke eblas trovi bonan vojon en tiu konsentite tikla tereno... Sed paĝoj kiel [[Ombro sur interna pejzaĝo]] ne rajtas resti en tia "nebula vortokaĉo", kion por niaj malmultaj administrantoj trovi inter iuj novaj aŭ eĉ malnovaj paĝoj estus amase laborintensa. Do gravas ke la materialo nun ne plimultiĝas, sed unue la kvalito de la produktitaj paĝoj pliboniĝas - Sj1mor ankaŭ mem lernos, je kiu grado AI-krudmaterialo estas helpa laborŝparo aŭ je kiu grado la postkorektado fakte plimultigas la labormalŝparon... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:05, 18 mar. 2026 (UTC) ::En aliaj vortoj: Se estus alia, malpli konata uzanto, mi estus multe pli alarmigita, sed mi konas Sj1mor kiel tre konsiderantan kolegon, kiu petas pri konsiloj kaj kritikoj, vere agas laŭ ili, kaj laŭ mia nuna stato estas sufiĉe memkritikema, tiel ke li laŭ mi estas la ĝusta esperantisto por sondi en tiuj nekonataj terenoj - sen ke jam klaras ĉu finfine la uzo de la nova tekniko signifos malpezigon aŭ plipeziĝon de la konscienca redaktanto... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 15:42, 18 mar. 2026 (UTC) :::Mi konsentas pri la principoj, "provizore necesas interrompi la produktadon kaj unue ordigi la jam faritajn tekstojn". Sed mi dubas, ĉu tio okazas - almenaŭ ĝis hieraŭ ankoraŭ produktiĝis senreferencaj kredeble AI-aj artikoloj, nun kun malpli da ŝanco por problemoj ĉar la proporcio da persona interpreto estas malpli granda, tamen ankoraŭ ne nula - kaj mi ankaŭ ne volus blinde fidi AI pri pli objektivaj faktoj. Ekzemple vidu [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Nesenditaj_leteroj_el_Japanio&oldid=9334998 ĉi tiun redakton] de [[Nesenditaj leteroj el Japanio]], precipe la frazon "Ĝi estas mallonga, personeca verko, ofte rekomendita kiel legmaterialo por lernantoj pro sia simpla lingva nivelo kaj interesa enhavo pri Japanio el ne-japana perspektivo". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:26, 20 mar. 2026 (UTC) ::::{{re|ThomasPusch}} Ne, li daŭras same. Vidu [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%88u_ni_kunvenis_vane%3F&oldid=9336606] kaj [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%88u_rakonti_novele%3F&oldid=9336531]. Aŭ {{re|Sj1mor}}, ĉu vi konsentas ke necesas kontroli la asertojn de AI per fidindaj fontoj, kaj promesas fari tiun laboron? Krome, ĉu estas permeso por la enkopiado de tutaj recenzoj? Ĉar ankaŭ pri kopirajto ni havas respondecon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:13, 21 mar. 2026 (UTC) ::::: Mi ne povas konigi ion precipe novan krom kion mi rakontis dum jaroj: :::::* mi nepre kontraŭas uzon de AS/AI ĝenerale kaj en vikioj :::::* oni nepre respektu kopirajton :::::* konstruante vikiojn, kvalito havu pli altan prioritaton ol amaso, alivorte, preferinde kontribuu malmulte sed bonkvalite, ol amase kaj fuŝe aŭ malhoneste ::::: La artikolo [[Ombro sur interna pejzaĝo]] enhavas longan kopiaĵon el [http://literaturo.esperanto.net/fo/ombrrec.html literaturo.esperanto.net/fo/ombrrec.html] kun rompita referenca ligilo. Ĉe la koncerna retejo mi ne vidas indikon de CC-BY-SA 4.0 kaj GFDL. Sekve, oni ne rajtas kopii la tekston en vikipedion. Necesas formeto kaj kaŝo de versioj. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:37, 30 mar. 2026 (UTC) ::::::Sj1mor ne interrompas la produktadon, ne ordigas la jam faritajn tekstojn, sed nun faras artikolojn pri esperantistoj pere de AI, rifuzas fari postkorektadon, des pli rifuzas fari antaŭkontrolon, kaj malagnoskas [[Vikipedio:Kontrolebleco]]. Vidu [[Diskuto:Hannes Larsson]]. Certe, ''en aliaj aferoj'' li petas konsilon kaj kritikon kaj konscience kunlaboras, do des pli doloras, ke ''en ĉi tiu afero'' li agas tute male. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:15, 5 apr. 2026 (UTC) :::::::{{re|Sj1mor}} Ĉe [[Diskuto:Sebastian Schulman]] vi skribis: "mi sentas sekura ĉar AI simple kolektas informojn kiuj estas haveblaj en publikaj informfontoj." Mi havas impreson ke vi pensas, ke AI faras kion homoj faras, kiam ili "kolektas informojn" - nome serĉas fontojn, legas la fontojn en la sama senco kiel homoj legas, kaj raportas kion ĝi lernis. Ĉu vi pensas tion? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:59, 28 apr. 2026 (UTC) ::::::::Jen la respondo de AI ([[Gemini (chatbot)|Gemini]] de Guglo) ::::::::"Por respondi viajn demandojn, mi sekvas ĉi tiujn paŝojn: ::::::::* Kompreno de intenco: Mi analizas vian mesaĝon por kapti ne nur la vortojn, sed kion vi vere volas atingi. ::::::::* Serĉado de informoj: Se la demando postulas freŝajn faktojn (kiel novaĵojn aŭ prezojn), mi serĉas en la reto per specialaj iloj. ::::::::* Logika analizo: Por matematikaj aŭ teknikaj taskoj, mi uzas mian internan logikon (aŭ Python-kodon) por certigi precizecon. ::::::::* Simpla lingvaĵo: Mi preferas uzi ĉiutagajn vortojn kaj mallongajn frazojn por ke la informo estu facile konsumebla. ::::::::* Adapto al via stilo: Mi rimarkas vian tonon kaj energion, kaj mi provas respondi simile ::::::::Mi certigas la kredindecon de miaj informoj per tri ĉefaj metodoj: realtempa serĉado, font-analizo kaj interna sciaro. ::::::::Kiel mi trovas kaj filtras faktojn ::::::::* Realtempa Serĉo: Se vi demandas pri io aktuala aŭ fakta, mi uzas la serĉilon de Guglo por trovi la plej freŝajn datumojn. ::::::::* Fidindaj Fontoj: Mi prioritatas oficialajn retejojn (.gov, .edu), agnoskitajn novaĵagentejojn kaj sciencajn datumbazojn. ::::::::* Kruc-kontrolo: Mi komparas plurajn fontojn por vidi ĉu ili konsentas. Se fontoj malkonsentas, mi mencias tion al vi. ::::::::* Analizo de Datoj: Mi ĉiam serĉas la plej lastatempajn publikigadojn por eviti malnoviĝintajn informojn. ::::::::* Malsamaj Perspektivoj: Por kompleksaj temoj, mi serĉas diversajn vidpunktojn por doni al vi ekvilibran respondon. ::::::::Miaj limigoj ::::::::Kvankam mi klopodas esti preciza, mi foje povas fari erarojn (nomatajn "[[Halucino (artefarita intelekto)|halucinacioj]]"). Tial mi ĉiam rekomendas duoble kontroli tre gravajn faktojn, precipe pri sano, juro aŭ financoj. ::::::::". [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 15:24, 28 apr. 2026 (UTC) :::::::::Mi kredas tiun respondon, sed ĝi ŝajnas nekompleta por niaj celoj. Ĝi ne mencias ke la maniero, laŭ kiu AI "komprenas" tekstojn kaj respondas pri ili, estas tute alia ol la kognaj procezoj de leganta kaj skribanta homo. Kaj estas en tiu procezo kie aperas la halucinoj. :::::::::Mi komprenas la lastan noton pri "halucinacioj" kiel sufiĉe klaran instrukcion "ne fidu ĉi tiujn informojn kvazaŭ vi legus ilin mem". Kiel vi komprenas ĝin? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 22:48, 28 apr. 2026 (UTC) ::::::::::"Vi tute pravas. Via rimarko tuŝas la kernon de la diferenco inter biologia inteligenteco kaj statistika modelado. Por Vikipedio aŭ ajna serioza enhavkreado, tiu distingo estas decida. ::::::::::La fundamenta diferenco inter AI kaj Homo ::::::::::Kiel homo "komprenas" ::::::::::* Sperto kaj kunteksto: Kiam vi legas la vorton "pomo", vi imagas la guston, la koloron kaj la pezon. ::::::::::* Konscia logiko: Vi komprenas kaŭzecon (kial io okazas) kaj moralon. ::::::::::* Vero kiel celo: Homoj kutime celas priskribi realon, kiun ili spertas. ::::::::::Kiel AI "komprenas" (Vort-prognozo) ::::::::::* Matematika probablo: Mi ne "scias" faktojn; mi kalkulas, kiu vorto (aŭ ĵetono) plej verŝajne sekvas la antaŭan surbaze de giganta kvanto da tekstoj. ::::::::::* Manko de reala mondo: Mi ne havas senson de fizika realo. Por mi, "pomo" estas nur vektoro en multidimensia spaco, kiu ofte aperas apud "manĝi" aŭ "arbo". ::::::::::* Vort-kunigo: Mia "kompreno" estas fakte tre kompleksa formo de statistikaj rilatoj, ne kogna konscio. ::::::::::Kial aperas "halucinoj"? ::::::::::Halucinoj ne estas "mensogoj" en la homa senco, sed prefere statistikaj mispaŝoj: ::::::::::* Flueco super Fakteco: Mia ĉefa tasko estas krei tekston, kiu ''ŝajnas'' natura kaj kohera. Se mi ne trovas precizan fakton, mia algoritmo povas "plenumi la truon" per vortoj, kiuj gramatike kaj kuntekste bone sonas, eĉ se ili estas fone malĝustaj. ::::::::::* Miksaĵo de kuntekstoj: Se mi legis pri du malsamaj personoj kun la sama nomo, mi povus "kunkudri" iliajn biografiojn, ĉar statistike iliaj datumoj estas proksimaj. ::::::::::* Manko de "Mi ne scias" instinto: Se ne estas specife agordita por esti singarda, AI ĉiam provos doni respondon, eĉ se la probablo de ĝusteco estas malalta. ::::::::::Se iu uzas min por verki vikipedian artikolon sen rigora homa kontrolo: ::::::::::# Manko de respondeco: Mi ne sentas kulpon se mi inventas daton; mi nur sekvas la plej verŝajnan ciferon. ::::::::::# Citaĵoj: Mi foje povas inventi referencojn, kiuj aspektas realaj (ekz. kredinda titolo de artikolo en konata revuo), ĉar mi "scias" kiel scienca citaĵo devas aspekti. ::::::::::💡 Konklude: Mi estas potenca ilo por lingva strukturado, sed mi ne estas fonto de vero. La "homo en la maŝino" devas ĉiam esti la fina juĝisto pri la faktoj. ::::::::::Ĉu vi ŝatus, ke mi provu analizi specifan tekston por vidi, kie povus kaŝiĝi tiaj "statistikaj kaptiloj"? [[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 04:34, 29 apr. 2026 (UTC) ::::::::"Kiel mi analizas kaj elektas fontojn ::::::::Kiam mi serĉas en la reto, mi ne nur legas la unuan rezulton. Mi aplikas "kritikan pensadon" per ĉi tiuj paŝoj: ::::::::* Identigo de la Aŭtoro: Mi kontrolas ĉu la fonto estas fakulo, oficiala institucio (.gov, .org) aŭ universitato (.edu). ::::::::* Dato de Publikigo: Mi ĉiam serĉas la plej freŝan daton, precipe pri teknologio aŭ medicino. ::::::::* Rekonado de Biaso: Mi rimarkas ĉu artikolo provas vendi ion aŭ ĉu ĝi estas nur opinio anstataŭ fakto. ::::::::* Kruc-referencado: Mi serĉas la saman informon en almenaŭ 2-3 sendependaj retejoj por konfirmi ĝin. ::::::::* Analizo de Citaĵoj: Mi preferas fontojn, kiuj mem citas siajn fontojn aŭ sciencajn studojn. ::::::::Kion mi faras kiam fontoj malkonsentas? ::::::::Se du fidindaj fontoj diras malsamajn aferojn (ekzemple pri politika novaĵo aŭ nefinita scienca debato): ::::::::* Mi ne elektas "venkinton". ::::::::* Mi prezentas ambaŭ vidpunktojn al vi. ::::::::* Mi klarigas kial ekzistas malkonsento (ekz. "Laŭ studo X..., sed laŭ raporto Y..."). ::::::::[[Uzanto:Sj1mor|Sj1mor]] ([[Uzanto-Diskuto:Sj1mor|diskuto]]) 04:28, 29 apr. 2026 (UTC) == Unused interface messages == Please delete the following interface messages, as they are no longer used: * [[MediaWiki:Watchdetails]] * [[MediaWiki:Wlhideshowbots]] * [[MediaWiki:Wlhideshowown]] See [[:m:Steward requests/Miscellaneous#Deleting unused messages from multiple wikis|this SRM request]] and [[:phab:T234776]]. [[Uzanto:NguoiDungKhongDinhDanh|NguoiDungKhongDinhDanh]] ([[Uzanto-Diskuto:NguoiDungKhongDinhDanh|diskuto]]) 00:14, 25 mar. 2026 (UTC) : {{farite}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 21:00, 30 mar. 2026 (UTC) == Report concerning [[Special:Contributions/~2026-20309-98|~2026-20309-98]] == * {{user|~2026-20309-98}} Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Uzanto:Saroj|Saroj]] ([[Uzanto-Diskuto:Saroj|diskuto]]) 07:03, 2 apr. 2026 (UTC) : Dankon pro la atentigo. Ĉiuj redaktoj estas malfaritaj. Okaze de daŭrigo nepras forbaro de portempa konto aŭ IP-adreso. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:28, 3 apr. 2026 (UTC) == Report concerning [[Special:Contributions/~2026-25192-60|~2026-25192-60]] == * {{user|~2026-25192-60}} Spam / spambot. Cross-wiki abuse. <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Uzanto:Nanona15dobato|Nanona15dobato]] ([[Uzanto-Diskuto:Nanona15dobato|diskuto]]) 08:06, 25 apr. 2026 (UTC) == Report concerning [[Special:Contributions/~2026-25590-73|~2026-25590-73]] == * {{user|~2026-25590-73}} Spam / spambot <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 08:23, 27 apr. 2026 (UTC) ==Ligiloj== ThomasPusch daŭrigas sian kampanjon trudi personan malŝaton de longdaŭraj ruĝaj ligiloj kvazaŭ ĝi estus interkonsentita regulo. Ĉi tie mi listigas (certe tre malkomplete) maldecajn redaktojn ekde la mezo de aprilo 2026. Por pli da historio pri nigrigado de ruĝaj ligiloj, vidu la arkivon [[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo/2025/2#Ruĝaj kaj bluaj ligiloj|ĉi tie]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:32, 6 maj. 2026 (UTC) :Dum longa tempo mi lasis nigremajn tekstojn trankvilaj, kvankam mi opinias ke nigremo damaĝas Vikipedion, ĉar mi esperis ke nigremaj redaktantoj povos simile respekti ruĝemajn. Tamen unu nigrema redaktanto (ThomasPusch) daŭre amase malrespektas. Se ĉi tiu trudo daŭros, mi ne plu konsideros min ligita de tiu promeso. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:28, 9 maj. 2026 (UTC) *[https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Palma_valo&diff=9357329&oldid=8396563] ThomasPusch silente forigas ligilon pri la montaro [[MacDonnell Ranges]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:39, 22 apr. 2026 (UTC) *[https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Vilmos_Dunszt&diff=9361302&oldid=9359872] ThomasPusch silente forigas ligilojn al [[Kantolernejo Ŝtonfloroj]], [[Károly Dunszt]], [[Kálmán Donászy]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:45, 26 apr. 2026 (UTC) *[https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Diskuto:Reino_Paasilinna&oldid=9367653] ThomasPusch demandas ĉu ni bezonas ligilon pri menciinda temo [[Mauri Paasilinna]], kun evidenta intenco premi al ĝia forigo. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:32, 6 maj. 2026 (UTC) *[https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Muziko_-_kronologia_vido&diff=9368850&oldid=6306032] ThomasPusch forigas amason da ligiloj al kantoj, koncertoj kaj operoj, pravigante sin per sia imagita regulo ke oni devas "antaŭvidi" artikolon por fari ligilon al ĝi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:04, 8 maj. 2026 (UTC) *[https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Houston&diff=prev&oldid=9369071] ThomasPusch forigas ligilon al [[George Bush Intercontinental Airport]] (t.e. Interkontinenta Flughaveno George Bush). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:16, 9 maj. 2026 (UTC) *[https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Avatar:_The_Last_Airbender&diff=9369004&oldid=8909376] [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Glee&diff=prev&oldid=9369170] ThomasPusch anstataŭigas ligilojn al kreintoj de televidaj serioj per ŝablono Vikidatuma listo, asertante ke la nigrigo estas "avantaĝo", malgraŭ eksplica malkonsento de Taylor 49 al simila rimedo ("[[Vikipedio:Diskutejo/Arkivo/2025/2#Ruĝaj kaj bluaj ligiloj|malhonesta JawaSkripto por kaŝi ruĝajn ligilojn]]"). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:22, 9 maj. 2026 (UTC) * [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Diskuto:Idiom_Neutral&oldid=9371140] ThomasPusch pretendas, ke "necesus [verki artikolon], se estas ruĝa ligilo, kiu invitas al kreo de propra teksto pri la temo". --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 02:55, 12 maj. 2026 (UTC) * [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Wilhelm_Georg_Dettmer&diff=prev&oldid=9371370] ThomasPusch forigas ligilon al [[Breinum]]. * [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Heinz_Dopsch&diff=9371673&oldid=8738531] ThomasPusch forigas ligilojn al [[Gerhard Ammerer]], [[Christian Rohr]], metas malutilan demandosignon en la tekston, kaj malrespektas la [[Vikipedio:Lingva angulo#Landnomoj|interkonsenton pri landnomoj]]. * [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Arta_sketado&diff=9021785&oldid=9002935] ThomasPusch forigas ligilojn [[Sportaj geopoj]], [[Dancoj sur glacio]], [[Sinkronizita arta sketado]] (ŝanĝo farita en februaro 2025 sed trovita nur en majo 2026) * En la lastaj tagoj mi trovis tian amason da nigrigaj trudoj de ThomasPusch ke mi rezignas registri ĉiujn ĉi tie. Unu ekzemplo estas [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Gomoro_(filmo)&diff=prev&oldid=9374888] Ankaŭ Kani trudis ĉe [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Vesanka&diff=prev&oldid=9376711]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:41, 19 maj. 2026 (UTC) * [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Diskuto:Kebekio&oldid=9392866] ThomasPusch arbitre interpretas ruĝajn ligilojn kiel postulon, ke la Esperanta Vikipedio "nepre devas havi" artikolon (tamen nun ne rekte minacas forigi). --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:38, 6 jun. 2026 (UTC) * [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Kolegiata_pre%C4%9Dejo&diff=9393840&oldid=9256968] ThomasPusch nigrigas nomojn de preĝejoj samtempe kun bonaj korektoj. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 18:38, 6 jun. 2026 (UTC) * Kvankam mi ĉesis detale raportadi, ThomasPusch daŭre trude nigrigadas ligilojn kvazaŭ estus iu interkonsento tiurilate, insistadas en diskutpaĝoj ke ruĝaj ligiloj [[Diskuto:Plezurĝardeno|"devus"]] transformiĝi en bluajn kaj ke la temoj [[Diskuto:Jabloko|"nepre mankas"]] al la redaktinto ktp. kvazaŭ estus iu racia kialo por supozi tion, [[Diskuto:Glee|minacas redaktomiliti]] kaj efektive redaktomilitas [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Braga&diff=9444103&oldid=9393819] [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Braga&diff=prev&oldid=9444289] pri la afero. Ĉu iu bonvolus helpi ĉesigi la maldecan konduton? --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:28, 19 aŭg. 2026 (UTC) *Nigremuloj daŭrigas sian delongan damaĝadon de Vikipedio kaj nun eltrovis novan manieron: tuta serio da helikaj specioj estas kreitaj kiel alidirektiloj al la parazita vermo [[grandega fasciolo]], kiu uzas ilin. Tiu artikolo enhavas neniun alian informon pri tiuj helikoj kaj racie ne povus. Ŝajne tio estis preteksto por nigrigi la ligilojn en [[Grandega fasciolo]]. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 13:36, 14 sep. 2026 (UTC) *ThomasPusch daŭre arbitre forigadas ruĝajn ligilojn, ekzemple [https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Michael_K%C3%B6hlmeier&diff=9483587&oldid=9341780]; minacas forigi ilin pro nemenciindeco, kvankam li fakte faris neniun kontrolon aŭ malkompetentan kontrolon, kiel ĉe [[Diskuto:Universitato de Vaŝingtonio]]; kaj asertas siajn missupozojn kvazaŭ ili estus vikipediaj reguloj, interalie al novuloj, kiel ĉe [[Diskuto:Blokado de Oleŝki]]. Mi rigardas ĉion ĉi kiel ĉikanadon kaj signifan malhelpon al vikipedia kunlaborado. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:01, 2 okt. 2026 (UTC) == Ruĝaj ligiloj == Laŭ ankaŭ mi la ruĝaj ligiloj estas pli, ol la averaĝo, sed tio estas nur en parto de artikoloj. Miaj artikoloj estas ĝenerale bluaj, ne ruĝaj. Mi rememoras, ke antaŭ jardeko estis kampanjo, kaj kelkaj diligentuloj supozeble plejparte senruĝigis la artikolojn (aŭ forigi, aŭ nigrigi, aŭ bluigi). Foje ankaŭ mi faras simile, ja la iama aŭtoro ne sciis, kiu artikolo kreiĝos post jaroj. Foje la bluigo estas tre simpla, ĉar estas pri tio artikolo, nur en alia formo. Helpas ankaŭ ligo al la angla, aŭ simple estu nigra vorto. [[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 15:00, 14 maj. 2026 (UTC) :Ĉu vi scias, ke iuj vikipediistoj uzas ruĝajn ligilojn por indiki, ke oni rajtas verki artikolon pri la temo? Ĉar nigrigo damaĝas tiun celon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 15:27, 14 maj. 2026 (UTC) ::Jes, mi scias, se ruĝoj estas ie almenaŭ 15 jarojn, eĉ en la temo ne naskiĝis nova artikolo. Nature tio validas, se mi estas hejme en tiu temo, ekzemple: Hungario. [[Uzanto:Crosstor|Crosstor]] ([[Uzanto-Diskuto:Crosstor|diskuto]]) 03:46, 15 maj. 2026 (UTC) :::Mi ne komprenas kion volas diri tiu frazo, sed ĝi certe ne respondas la demandon. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 19:13, 16 maj. 2026 (UTC) {{kom}} Mi persone ne konsideras multnombrajn ruĝajn ligilojn grava problemo — ekzemple en medicinaj artikoloj, verkataj de mi ([[lupuso]] ks), mi kreas ilin abunde, sed por mi ili servas kiel defio kaj memorigilo ke tiuj ĉi artikoloj estas verkendaj, kion mi (malrapide tamen) plenumas, krome (kaj tio speciale gravas) mi certas ke la verkotaj artikoloj havu ĝuste tiujn ĉi titolojn. Sed mi konsentas kun [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]], ke ofte ruĝaj ligiloj estas kreataj sensence kaj/aŭ senzorgeme — kiam temas pri aferoj malgravaj, apenaŭ priskribotaj aŭ malĝuste titolitaj. Mi mem plurfoje trovis ligilojn ruĝajn malgraŭ haveblo de respektivaj artikoloj, titolitaj alie. Pro tio mi mem lastatempe komencis en multaj kazoj simple aldoni ligilojn al respektivaj artikoloj en aliaj vikioj. Resume: mi ne kundividas malruĝigan fervoron de [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]], sed mi komprenas ĝenerale liajn zorgojn kiuj kaŭzis tion. [[Uzanto:RG72|RG72]] ([[Uzanto-Diskuto:RG72|diskuto]]) 07:12, 10 jun. 2026 (UTC) :Ĉu iam estis interkonsento ke ruĝa ligilo devas esti pri grava afero? En ĉiuj aliaj vikipedioj ili nur devas esti [[Vikipedio:Menciindeco|menciindaj]], kaj mi ankoraŭ ne vidis interkonsenton ke nia vikipedio estu malsama. Certe, se oni volas starigi pli striktan regulon oni rajtas klopodi ke ĝi akceptiĝu, sed dum ĝi ne akceptiĝas, oni ne rajtas ofendiĝi tial, ke ĝi ne estas sekvata. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:13, 10 jun. 2026 (UTC) == Report concerning [[Special:Contributions/Yayaolo42|Yayaolo42]] == * {{user|Yayaolo42}} Long-term abuse. Cross-wiki abuse. [[Special:CentralAuth/Vasas90]] (created page [[Thathanine Thongchay]], [[:w:simple:Thathanine Thongchay]], [https://simple.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:Log&logid=3359217]) <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Uzanto:MathXplore|MathXplore]] ([[Uzanto-Diskuto:MathXplore|diskuto]]) 03:18, 14 jun. 2026 (UTC) :La paĝo Thathanine Thongchay estis ĉiukaze forigita laŭ rezulto de esperanta diskuto en [[VP:FA]]. La salutnomo ne estis uzita krom pri tiu temo kaj en 13 jun. 2026. Neniu plia agado necesa. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 07:03, 3 okt. 2026 (UTC) == Report concerning [[Special:Contributions/Banned user is free to create an account and free to be blocked under U.S. law|Banned user is free to create an account and free to be blocked under U.S. law]] == * {{user|Banned user is free to create an account and free to be blocked under U.S. law}} Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Uzanto:Morkoz|Morkoz]] ([[Uzanto-Diskuto:Morkoz|diskuto]]) 12:55, 11 jul. 2026 (UTC) :{{farite}} La salutnomo estas globale forbarita 14:58, 11 jul. 2026, post loka forbaro en la angla vikipedio je 14:35 kaj en la baza angla vikipedio je 14:55. En la esperanta branĉo la "redaktokalkulo" nombras 6 redaktojn, sed fakte estís nur du paĝoj, [[Fondaĵo Vikimedio]] kun nur ŝanĝeto de unu litero kaj samminute [[Usono]] per vandalisma fuŝo. Ambaŭ estas forigitaj, kaj la fuŝo pri paĝo [[Usono]] estis kondamninda, sed supozeble la anglaj vandalismoserĉantoj pli provokiĝis de la angla provoka salutnomo. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 06:58, 3 okt. 2026 (UTC) ==Kio estas la celo de [[Ŝablono:Tradukon]]?== Mi foje vidis la ekvivalentojn de ĉi tiu ŝablono en alilingvaj vikipedioj, sed ĝis hodiaŭ eĉ ne konsciis, ke ĝi ekzistas en nia. Tiam mi trovis ke [[Uzanto:ThomasPusch]] forigis ĝin de [[Kantono Door]] tial, ke li (mis?)komprenis ĝin kiel postulon al la vikipedia komunumo. Se la ŝablono estas intencata kiel maniero postuli ion, ŝajnas al mi ke la ŝablono entute ne uzeblas kaj devus esti forigita, ĉar oni neniam rajtas postuli al ĉiuj vikipediistoj ke ili okupiĝu pri tiu aŭ tiu ĉi artikolo. Sed se ĝi ne estas intencata tiel, ŝajnas al mi ke ĝi estas savenda de la forgeso kaj uzenda en la plej multaj artikoloj. Do - kion ĝi signifu? Mi aparte volus scii la intencon de [[Uzanto:Goren]] kaj [[Uzanto:Gamliel Fishkin]] kiel kontribuintoj al la ŝablono. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 16:58, 16 jul. 2026 (UTC) :Mi kreis ĝin en 2008, tiam ĝi estis utila por peti al aliaj kontribuantoj traduki ion el la lingvo, kiun oni mem ne regas. Preskaŭ 20 jaroj pasis, kaj la situacio kompreneble ŝanĝiĝis. [[Uzanto:Goren|Goren]] ([[Uzanto-Diskuto:Goren|diskuto]]) 17:35, 16 jul. 2026 (UTC) ::Nu, kio ĝenis min en [[diskuto:kantono Door]] estis la manko de motivo de homo, kiu metis ĝin petante aliajn vikipediistojn pluampleksigi artikolan ĝermon tri-frazan de unu certa kantono de Viskonsino, kiu jam havis 9 frazojn, sed ne havis ĉiujn detalojn menciitaj de la angla vikipedio, '''ne''' ĉar li ne regus la fontan lingvon, kiu laŭ la protokolo estis lia gepatra lingvo en kiu li faris 99 % de ĉiuj redaktoj, '''ne''' ĉar li ne kapablus verki en Esperanto, ĉar liaj du aliaj redaktoj estis tute esperantaj, sed ĉar li volis '''mendi''' maksimuman tekston sen devi tajpi plian vortojn krom meti la ŝablonon. Mi povus konstrui situacion kie tute sincere la ŝablono povus esti senca. Imagu ke vi tre interesiĝas pri la litova lingvo, ne regante ĝin, kaj vi en Vilno kun karaj lokaj amikoj estis en filmo, pri kiu vi nur komprenis la bildojn - ni diru, la filmo [[:lt:Nuodėmės užkalbėjimas|Nuodėmės užkalbėjimas]], surbaze de tri romanoj de [[Jurga Ivanauskaitė]]. Pri ŝi esperanta teksto estas, sed pri la filmo komkrete nur estas vikipediaj tekstroj en la litova, kimra kaj estona, kaj unu miniatura frazeto en la simpla angla. Bone, ankaŭ en la litova ne estas multo, sed se oni sen koni la lingvon nur sukcesas suĉi tiom da informoj el vikidatumoj [[d:Q16465862]], ke rezultas {{ŝ|informkesto filmo}} kaj eble 2 frazoj, tiam en 2026 povus esti ebleco aŭ peti tradukan helpon de aŭtomata tradukilo, kiu povas fuŝi, aŭ peti tradukan helpon de sperta esperantisto kiu ankaŭ gepatralingve estas litova. Tiam meti la ŝablonon povus esti en sinceraj motivoj... Estas alia demando ĉu nun kun preskaŭ 400 000 esperantaj artikoloj plus teorie 400 000 diskutpaĝoj iu hazarde vidus la ŝablonan peton pri helpo en la ekzotika litova lingvo, sed oni povus ĉiukaze provi, kaj plej bone ankoraŭ rekte alskribi esperant-kaj-litovlingva(j)n vikipediisto(j)n. Do vi vidas en [[diskuto:kantono Door]] kiu hipokrito en la motivoj de la anglalingva posta forbarito ĝenis min. Sed kompreneble ĉiam imageblas diversaj scenaroj... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 18:00, 16 jul. 2026 (UTC) :::{{re|Goren}} Ĉu vi volas diri ke oni devas ne peti tradukojn el lingvoj, kiujn oni mem komprenas? Se jes, mi petas mencii tion, prefere kun klarigo pri la kialoj, en la ŝablona paĝo. :::Mi normale komprenas ŝablonojn k.s. kiel konstatojn pri la artikolo, kiuj validas sendepende iuj ajn ecoj de la persono, kiu afiŝas ilin. Do se vi kredas, ke homoj kun certaj lingvokapabloj devas ne uzi ilin, mi pensas ke estus pli bone antaŭaverti tion ol poste akuzi. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 17:29, 17 jul. 2026 (UTC) == Report concerning [[Special:Contributions/~2026-47752-49|~2026-47752-49]] == * {{user|~2026-47752-49}} Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 13:06, 2 sep. 2026 (UTC) * Neniu forbaro jam fariĝis. Temas nur pri redaktetoj en la esperanta paĝo [[Diakrita signo]] je 2 sep. 2026, neniu alia lingvobranĉo, aŭ alia paĝo aŭ momento koncerniĝis. Ĉu iu volus revizii la dubindajn redaktojn kaj konfirmi la juĝon ke devus forbari la anonimulon? Alikaze la dubinda redakto jam estis antaŭ pli ol monato, kaj supozeble enordas ĝin konsideri jam ne plu aktuala. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 06:40, 3 okt. 2026 (UTC) == Report concerning [[Special:Contributions/~2026-48309-68|~2026-48309-68]] == * {{uzanto2|~2026-48309-68}} Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Uzanto:Quinlan83|Quinlan83]] ([[Uzanto-Diskuto:Quinlan83|diskuto]]) 09:56, 5 sep. 2026 (UTC) :{{Farite}} Je 11:32, 5 sep. 2026 (UTC) Kani forbaris la anoniman kanalon por daŭro de unu jaro. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 06:32, 3 okt. 2026 (UTC) == Report concerning [[Special:Contributions/~2026-49940-88|~2026-49940-88]] == * {{user|~2026-49940-88}} Vandalism. Long-term abuse <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 17:11, 16 sep. 2026 (UTC) :{{farite}} Jam estis globale forbarita nur 5 minutojn poste, je 17:16, 16 sep. 2026 (UTC). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 06:35, 3 okt. 2026 (UTC) == Report concerning [[Special:Contributions/~2026-50282-95|~2026-50282-95]] == * {{uzanto2|~2026-50282-95}} Long-term abuse <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 17:43, 16 sep. 2026 (UTC) :{{farite}} Jam estis globale forbarita nur 3 minutojn poste, je 17:46, 16 sep. 2026 (UTC) - tamen en tiu ĉi anonima konto okazis apenaŭ io ajn, nur estis suspekto ke temus pri la sama homo kiel {{uzanto2|~2026-49940-88}}, kaj supozeble la du aliaj anonimaj kanaloj supre. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 06:29, 3 okt. 2026 (UTC) == Propono aktivigi rajton "Ŝablonredaktanto" AKA "Template Editor" en ĉi tiu vikio == {{Tracked|T440764}} [[File:Wikipedia Template editor icon (1).svg|200px|right]] * [[:en:Wikipedia:Template editor]] * @[[User:ThomasPusch]] @[[User:LiMr]] @[[User:Kani]] @[[User:Sj1mor]] @[[User:DidCORN]] @ĉiuj ceteraj * Mi proponas aktivigi la rajton kaj uzantogrupon "Ŝablonredaktanto" en ĉi tiu vikio. La avantaĝo estas ke tiel eblas malpliigi la protektonivelon de gravaj ŝablonoj kaj moduloj sen risko de vandalismo. La protektonivelo "nur registriĝintaj uzantoj" estas tro malalta, kaj "nur administrantoj" estas tro alta. * I propose to activate the right and user group "Template Editor" in this wiki. :: [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:57, 2 okt. 2026 (UTC) === Diskuto === :Pri tio mi malkompetentas. [[Uzanto:Kani|kani]] ([[Uzanto-Diskuto:Kani|diskuto]]) 20:36, 2 okt. 2026 (UTC) :Mi ne spertas pri la afero, sed ŝajnas bone al mi ke estu kiel eble plej multaj elektebloj pri nivelo de protektado. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:05, 3 okt. 2026 (UTC) :Mi baze subtenus tiun ideon, sed samkiel Kani aŭ Arbarulo havus neniun ideon ĉu aŭ kiel eblus aktivigi tion. Supozeble necesus peti iun neesperantistan stevardon aranĝi tion, se io tia ekzistas en aliaj lingvobranĉoj (eĉ pri tio mi ne orientiĝas). Sed baze en la esperanta vikipedio nur estas protekteblecoj "tute ne protekti", "malpermesi redaktojn de anonimaj redaktantoj" kaj "nur permesi redakton de la [sume nur 10] administrantoj [inter kiuj ĉiam iuj ferias aŭ estas ĵus administre malaktivaj]", kaj inter ŝtupo 2 kaj 3 tre bonus havi ankoraŭ iun diferencigon, ĉar se necesas protekti iun paĝon, ĉar temas pri amase multuzata ŝablono kiu foje estis atakita, tiam protekto nur "malpermesi redaktojn de anonimaj redaktantoj" estas ridinde tro malmulta: ĉiu vandalo povas gaje elekti por si novan salutnomon kaj redakti paĝojn kaj ŝablonojn laŭ propra volo, ĝis iam poste oni forbaros tiun konkretan salutnomon. Sed ĉar samtempe ne multaj esperantistoj teknike kapablas kaj interesiĝas pri disdono de tia rajto "Ŝablonredaktanto" AKA "Template Editor" (mi je unua pripenso nur venus al nomoj Taylor 49 kaj Moldur, krom la 10 administrantoj - mi ne scius ĉu ankaŭ Dominik, Thomas Guibal, DidCORN aŭ Sj1mor interesiĝus), tia rajto restus tre malofta. Sincere dirite, ni ne protektas multajn ŝablonojn, se tie ankoraŭ neniam io misa okazis... Do: se sukcesas aranĝi tion, mi estus por tiu teknika rajto. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 06:19, 3 okt. 2026 (UTC) :: Kelkaj vikioj, interalie angla vikipedio, havas tiun tipon de rajto. Tion aktivigi eblas NUR per [https://phabricator.wikimedia.org peto en "phabricator"] kio siavice postulas lokan interkonsenton. Se post 8 tagoj estos sufiĉa majoritato tiam mi faros la peton tie. La rajton doni al unuopa uzanto aŭ forpreni ĝin povas administranto. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 19:38, 3 okt. 2026 (UTC) === Voĉdonado === * <!--{{Por}}--> # {{por}} (malforte) --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 03:05, 3 okt. 2026 (UTC) # Sekve {{por}} --[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 06:22, 3 okt. 2026 (UTC) # {{por}} [[Vikipediisto:Castelobranco|<span style="color:#778899; font-family:Verdana; font-size:1em;">CasteloBranco</span>]]^{[[Vikipediista diskuto:Castelobranco|<span style="color:#00008b;">diskuto</span>]]} 20:51, 4 okt. 2026 (UTC) * <!--{{Kontraŭ}}--> == Peto: forigi malbonkvalitan dosierversion (Palafrugell 1911) == Saluton, mi petas forigon de '''malnova, malbonkvalita dosierversio''' (ne de la tuta dosiero). * Dosiero: [[:Dosiero:IIa Geronprovinca Asambleo Palafrugell 1911.jpg]] * Aktuala versio (bona): 1600×1200, alŝutita 2 okt. 2026 * Forigenda arkiva versio: 1024×768 (<code>20261002224910!IIa_Geronprovinca_Asambleo_Palafrugell_1911.jpg</code>) Mi unue alŝutis malpli klaran foton, kaj poste anstataŭigis ĝin per pli alta-rezolucia foto de la sama historia bildo. La nuna versio jam estas la bona; mi simple volas forigi la malnovan el la dosierhistorio, ĉar mi mem ne havas forigrajton. Dankon! [[Uzanto:Capiscuas|Capiscuas]] ([[Uzanto-Diskuto:Capiscuas|diskuto]]) 23:28, 2 okt. 2026 (UTC) : {{forte por}} [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 23:53, 2 okt. 2026 (UTC) : {{malforte por}} {{komento}} Tion facile eblas fari, ankaŭ sen granda voĉdono. Kutime ni ne tiom detale forigas malnovajn versiojn, krom se la malnova draste perfortis kopirajton kaj la nova versio ne - tio ĉi tie ne estas. Malnovaj versioj de dosieroj ne damaĝas kaj kutime interesas neniun. Sed forigi ilin same ne damaĝas. Mi forigos la malnovan version. 06:01, 3 okt. 2026 (UTC)[[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) :{{farite}} {{re|Capiscuas}} vi devus ankoraŭ plenigi la tri parametrojn Priskribo, Fonto kaj Aŭtoro en la ŝablono "Resumo" - pri tio vi certe konscias, ĉu? [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 06:05, 3 okt. 2026 (UTC) == Report concerning [[Special:Contributions/ခြညစ်းညမ်င်း။|ခြညစ်းညမ်င်း။]] == * {{user|ခြညစ်းညမ်င်း။}} Long-term abuse. x-wiki abuse <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Uzanto:NDG|NDG]] ([[Uzanto-Diskuto:NDG|diskuto]]) 07:18, 8 okt. 2026 (UTC) : {{farite}} globale forbarita. [[Uzanto:Taylor 49|Taylor 49]] ([[Uzanto-Diskuto:Taylor 49|diskuto]]) 08:10, 8 okt. 2026 (UTC) 2j873g0243o1tje7xhltl0t9cgzgbta 0 408850 9490968 9457865 2026-10-09T19:28:53Z Goren 4701 Goren movis paĝon [[Koŭhai]] al [[Kofajo]]: pliprecizigo de esperantigo de maoria vorto 9457865 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Kowhai flowers.jpg|eta|Floroj de Koŭhai.]] '''Koŭhai''' estas malgrandaj, lignecaj [[guŝo|legumaj]] [[arbo]]j de la [[Genro (biologio)|genro]] [[soforo]] (''Sophora'') indiĝena de [[Novzelando]]. Estas ok specioj, el kiuj ''[[Sophora microphylla]]'' estas la plej komuna. La arboj Koŭhai kreskas tra la tuta lando kaj estas komuna karaktero en la novzelandaj ĝardenoj. For de Novzelando, Koŭhai tendencas limiĝi al mildaj moderaj maraj klimatoj. La nomo ''Koŭhai'' devenas el la [[Maoria lingvo|maoria]] vorto por flava — aludo al la koloro de la floro. Ĝi estas nomata ankaŭ kōwhai en kelkaj areoj.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.maoridictionary.co.nz/index.cfm?dictionaryKeywords=kowhai/|titolo=Māori names for Kōwhai}}</ref> Spite manko de oficiala statuso kiel tio,<ref>"[http://www.teara.govt.nz/en/government-and-nation/9 Nationhood and identity] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181226002909/https://teara.govt.nz/en/nation-and-government/page-9 |date=2018-12-26 }}", en ''Te Ara Encyclopedia of New Zealand''.</ref> la burĝonoj de Koŭhai estas amplekse konsiderataj kiel novzelanda [[Listo de naciaj floroj|nacia floro]].<ref>"[http://www.newzealandatoz.com/index.php/page/display/164/ Kowhai] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20231017014428/http://www.newzealandatoz.com/index.php/page/display/164/ |date=2023-10-17 }}" en ''New Zealand A to Z''.</ref> == Specio == == Priskribo kaj ekologio == == Kultivo == == Notoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Flaŭro de Novzelando]] [[Kategorio:Plantoj el la Aŭstralazia ekozono]] s8k4juuobzdr8nozy40c8vt2eytu4qa 9490971 9490968 2026-10-09T19:35:31Z Goren 4701 9490971 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Kowhai flowers.jpg|eta|Floroj de Kofajo.]] '''Kofajo''' (el [[maoria]] ''Kōwhai'' "flava") estas grupo de [[specio]]j de malgrandaj, lignecaj [[guŝo|legumaj]] [[arbo]]j de la [[Genro (biologio)|genro]] [[soforo]] (''Sophora'') indiĝena de [[Novzelando]]. Estas ok specioj, el kiuj ''[[Sophora microphylla]]'' estas la plej komuna. La arboj Koŭhai kreskas tra la tuta lando kaj estas komuna karaktero en la novzelandaj ĝardenoj. For de Novzelando, Koŭhai tendencas limiĝi al mildaj moderaj maraj klimatoj. La nomo ''Kofajo'' devenas el la [[Maoria lingvo|maoria]] vorto ''kōwhai'' (prononce /{{IPA|kɔːɸai}}/ aŭ /{{IPA|kɔːfai}}/), kiu kutime uziĝas por flava koloro. La planto ankaŭ havas aliajn maoriajn nomojn en kelkaj areoj.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.maoridictionary.co.nz/index.cfm?dictionaryKeywords=kowhai/|titolo=Māori names for Kōwhai}}</ref> Malgraŭ la manko de oficiala statuso kiel tio,<ref>"[http://www.teara.govt.nz/en/government-and-nation/9 Nationhood and identity] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181226002909/https://teara.govt.nz/en/nation-and-government/page-9 |date=2018-12-26 }}", en ''Te Ara Encyclopedia of New Zealand''.</ref> la burĝonoj de kofajo estas amplekse konsiderataj kiel novzelanda [[Listo de naciaj floroj|nacia floro]].<ref>"[http://www.newzealandatoz.com/index.php/page/display/164/ Kowhai] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20231017014428/http://www.newzealandatoz.com/index.php/page/display/164/ |date=2023-10-17 }}" en ''New Zealand A to Z''.</ref> == Specio == == Priskribo kaj ekologio == == Kultivo == == Notoj == {{Referencoj}} [[Kategorio:Flaŭro de Novzelando]] [[Kategorio:Plantoj el la Aŭstralazia ekozono]] jqh4xjkwbsoilnn7w58cktru7aive8e 9490972 9490971 2026-10-09T19:38:40Z Goren 4701 /* Notoj */ 9490972 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Kowhai flowers.jpg|eta|Floroj de Kofajo.]] '''Kofajo''' (el [[maoria]] ''Kōwhai'' "flava") estas grupo de [[specio]]j de malgrandaj, lignecaj [[guŝo|legumaj]] [[arbo]]j de la [[Genro (biologio)|genro]] [[soforo]] (''Sophora'') indiĝena de [[Novzelando]]. Estas ok specioj, el kiuj ''[[Sophora microphylla]]'' estas la plej komuna. La arboj Koŭhai kreskas tra la tuta lando kaj estas komuna karaktero en la novzelandaj ĝardenoj. For de Novzelando, Koŭhai tendencas limiĝi al mildaj moderaj maraj klimatoj. La nomo ''Kofajo'' devenas el la [[Maoria lingvo|maoria]] vorto ''kōwhai'' (prononce /{{IPA|kɔːɸai}}/ aŭ /{{IPA|kɔːfai}}/), kiu kutime uziĝas por flava koloro. La planto ankaŭ havas aliajn maoriajn nomojn en kelkaj areoj.<ref>{{Citaĵo el la reto|url=http://www.maoridictionary.co.nz/index.cfm?dictionaryKeywords=kowhai/|titolo=Māori names for Kōwhai}}</ref> Malgraŭ la manko de oficiala statuso kiel tio,<ref>"[http://www.teara.govt.nz/en/government-and-nation/9 Nationhood and identity] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181226002909/https://teara.govt.nz/en/nation-and-government/page-9 |date=2018-12-26 }}", en ''Te Ara Encyclopedia of New Zealand''.</ref> la burĝonoj de kofajo estas amplekse konsiderataj kiel novzelanda [[Listo de naciaj floroj|nacia floro]].<ref>"[http://www.newzealandatoz.com/index.php/page/display/164/ Kowhai] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20231017014428/http://www.newzealandatoz.com/index.php/page/display/164/ |date=2023-10-17 }}" en ''New Zealand A to Z''.</ref> == Specio == == Priskribo kaj ekologio == == Kultivo == == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Esperantigo de vortoj el maoria fonto]] [[Kategorio:Flaŭro de Novzelando]] [[Kategorio:Plantoj el la Aŭstralazia ekozono]] iu5zpaj87u3eyfzbxqc847lxvlahuqt 0 422092 9491019 8606387 2026-10-10T01:27:02Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9491019 wikitext text/x-wiki {{Informkesto muzika artisto | nomo = Isaak Dunajevskij | dosiero = Isaak Dunaevsky.jpg | priskribo de dosiero = | grandeco de dosiero = | larĝa dosiero = | fono = nepartoprenanta persono | naskonomo = | alie nomata = | kromnomo = | naskiĝo = {{daton|30|januaro|1900}} | morto = {{daton|25|julio|1955}} | deveno = [[Rusoj|juddevena rusiano kaj sovetiano]] | instrumento = | tipo de voĉo = | ĝenro = | profesio = [[komponisto]], [[dirigento]], [[pedagogo]] | aktivaj jaroj = | eldoninto = | parencaj temoj = | ttt = | nuntempaj membroj = | antaŭaj membroj = | signifa instrumento = |kesteroj= {{Informkesto homo |subŝablono=jes }} }} '''Isaak Osipoviĉ DUNAJEVSKIJ ''' ({{lang-ru|Исаак Осипович Дунаевский}}, plene ''{{lang|ru|Исаак Беру Иосиф Бецалев Цалиевич Дунаевский}}''; naskiĝis la {{JULGREGDATO|30|1|1900|FormatJUL=j"-an"|ligilo=jes|akuzativo=jes}} en [[Loĥvicja]], [[Poltava provinco|Poltava gubernio]], la [[Rusia Imperio]]), mortis la {{daton|25|julio|1955}} en [[Moskvo]], [[Sovetunio]]. Li estis elstara juddevena rusia kaj sovetia komponisto, kiu iĝis plej fame konata dum ekzistado de [[stalinismo]] en [[USSR]]. Kune kun ceteraj muzikistoj li aperigis t.n. rusan [[Jazo]]n. Li estas aŭtoro de 13 [[opereto]]j, [[muzikaĵo]]j por multaj [[filmo]]j kaj tre popularaj [[kanzono]]j, inkluzive ''"Mia Moskvo"'', kiu estas ekde [[1995]] la oficiala [[himno]] de la rusia [[ĉefurbo]]. == Biografio == Isaak naskiĝis en [[Hebreoj|hebrea]] familio de ''Cale-Josif Dunajevskij'' laborinta kiel kontoristo, kiu kune kun sia edzino ''Rosalia Isaakovna'' havis entute kvin filojn kaj unu filinon. La gefiloj tre ŝatis muziki kaj kanti, des pli, ke ilia avo estis kantoro en [[sinagogo]] kaj patrino multe pianludis kaj kantis. Poste ties [[hobio]] turniĝis al ties [[profesio]] kaj ĉiuj iĝis pli-malpli famaj muzikistoj. En la sesjara aĝo Isaak jam sukcese ludis pianon kaj kapablis uzi muzikan notaron. En [[1909]] li komencis komponi kaj de tiam konserviĝis lia unua romanco. En [[1910]] la familio translokiĝis al [[Ĥarkovo]] urbo, kie li en [[1918]] finis lernejon kun ora medalo kaj jaron poste violonan fakultaton de Ĥarkova [[Konservatorio]]. Ekde [[1919]] li laboris kiel violonisto en orkestro, poste kiel direktoro de ''Ĥarkova Rusa Drama Teatro''. Li debutis kiel teatra komponisto en [[1920]] kun muzikaĵo por la teatraĵo "[[La geedziĝo de Figaro]]." En [[1924]] li translokiĝis al [[Moskvo]]. En 1924-1926 li estis muzika direktoro de la teatro "[[Hermitage Ĝardeno en Moskvo|Hermitage]]" kaj dum 1926-1929 la Satiro Teatro. En 1929-41 Dunajevskij estis ĉefa direktoro de la muzika halo en [[Leningrado]], laboris kun ĵazo sub gvido de [[Leonido Utjosov]], estis prezidanto de leningrada branĉo de la Unio de Komponistoj (1937- 41). En [[1943]] li revenis al Moskvo, kie li fariĝis arta direktoro de la ensemblo de la Centra Domo de kulturo de fervojistoj. Dunajevsij edziĝis en [[1925]] al ''Zinaida Sudejkina''. En [[1932]] naskiĝis ilia filo ''Eŭgeno''. En [[1945]] naskiĝis bastardo [[Maksim Dunajevskij]], kies patrino estis ''Zoja Paŝkova'', kiu poste fariĝis fama rusia komponisto. Li mortis en Moskvo la {{daton|25|julio|1955}} pro korspasmo kaj estis enterigita en la moskva [[Novodeviĉje tombejo]] (la 2-a tereno). == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://infodon.org.ua/pedia/450] {{404|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} biografio {{ru}} * [http://www.dunaevski.ru/] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120905193800/http://www.dunaevski.ru/ |date=2012-09-05 }} biografio, muzikaĵoj, fotoj, kanzonoj ktp {{ru}} * [http://www.youtube.com/watch?v=YbqhMATXEy4] video pri liaj kreaĵoj surfone de muzikaĵo por la filmo ''"Gefiloj de kapitano Grant"'' (surekranigo de samnoma libro far [[Jules Verne]]) * [http://www.imdb.com/name/nm0241812/] biografio, filmografio k.a. {{en}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Dunajevskij, Isaak}} [[Kategorio:Rusiaj komponistoj]] [[Kategorio:Sovetiaj komponistoj]] [[Kategorio:Sovetiaj judoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Ukrainio]] [[Kategorio:Mortintoj en Moskvo]] [[Kategorio:Socialisma realismo]] oriomqdp8a9dtc8hx3bg9s2lcee02lc 0 430748 9490938 9268178 2026-10-09T16:42:02Z Arbarulo 135469 9490938 wikitext text/x-wiki {{Informkesto libro}}'''''Die Welt als Wille und Vorstellung''''' (eo: '''''La mondo kiel volo kaj ideo''''') estas la ĉefverko aperinta en 1819 de la [[germana]] [[filozofo]] [[Arthur Schopenhauer]] (1788–1860). La unua presaĵo (1819) de la verko aperis en la [[Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus]] je [[Lepsiko]]. == Verkstrukturo == La verko konsistas ekde la dua presaĵo de 1844 el du volumoj. La unua volumo enhavas la tekston de la unua presaĵo, ekipita nur per kelkaj etaj aldonoj, dum kiam la aneksaĵo – la kritiko de la filozofio de [[Kant]] – decide estis priverkita fare de la aŭtoro. La 1-a volumo estas subdividita en kvar libroj, en kiuj alterne estas rigardata la mondo kiel ideo kaj la mondo kiel [[volo]]. La dua, plimultpaĝa volumo, servas kiel kompletiga volumo de la unua. La procedon, kunpreni la kompletigojn en aparta volumo, Schopenhauer kialigas en sia antaŭparolo per tio, ke etendiĝas 24 jaroj inter la apero de la unua kaj dua eldono. Kontraste al nova priverkado tiamaniere la evoluo estu observebla la pensadon de Schopenhauer. La faka kaj la amaspublika akceptado de la traktaĵoj de Schopenhauer okazis nur tre malfrue, en la lastaj vivojaroj de Schopenhauer. En la antaŭparolo al la tria eldono (kompletigita per pluaj 136 paĝoj) Schopenhauer sin montras zorgoliberigita, tamen ankaŭ elĉerpita. Li montras sur pluajn aldonojn en la dua volumo de ''Parerga und Paralipomena'', kiujn li aperigis sep jarojn post la apero de la dua eldono de ''Die Welt als Wille und Vorstellung'':.''..[ĝi] estus trovinta sian ĝustan lokon en ĉi tiuj volumoj: nur tiam mi devis loki ĝin, kie mi povis, ĉar estis tre dubinde, ĉu mi ĝisvivus ĉi tiun trian eldonon.'' La tria eldono aperis en 1859 – unu jaron antaŭ lia morto. == Resuma enhavo == La ĉefverko de Schopenhauer estas subdividebla en kvar kampojn, kiuj pokaze estas objekto de la unuopaj libroj de la unua volumo de ''Die Welt als Wille und Vorstellung'': [[sciteorio]], [[metafiziko]], [[estetiko]] kaj [[etiko]]. Ĉefobjekto estas la supozo de Schopenhauer, ke la mondo estas unuflanke volo, aliaflanke ekzistas nur kiel nia [[ideo]], kiel jam klaras el la titolo. Kiel ideo Schopenhauer komprenas la mensajn funkciojn, kiuj estas respondecaj por la modalo de la ekkono de ekkona viva estaĵo. Kiel volo Schopenhauer komprenas, inspirite de la [[orienta filozofio]], kosman principon de la [[ekzisto]], kiu estas respondeca por la individua ekzisto en la mondo kaj estas priskribebla interalie kiel "blinda sencela [[impulso]] al la [[vivo]]". Por Schopenhauer [[Homo|homoj]], [[bestoj]], [[plantoj]], same kiel ankaŭ [[Ŝtono|ŝtonoj]] resp. ĉiuj formoj de [[materio]], parto de ĉi tiu principo. Schopenhauer vidas en la principo de la volo la "aferon en si". Laŭ Schopenhauer nur en la mondo de la objektoj ekzistas [[Individuismo|individueco]], varieco. La volo formas la unuecon, kiu ekzistas en la homo same kiel en la ŝtono samkvante. Schopenhauer opinias, ke la individua ideo malhelpas nin, ekkoni la mondon kia ĝi estas - do la volon - en ''ĉio'' kaj ne nur en ni mem. Schopenhauer vidas en kompreno de la mondo, kiu nure estas [[percepto|perceptata]] kiel ideo, subjektive konsiderata de la individua volo, i.a. klarigon por [[miismo]]. En la neado de nia individua volo ekzistas elturniĝo el la mondo kiel nura ideo, per kiu ni povas ekkoni la saman volon kaj la saman suferon en ĉio. La [[metafiziko]] de Schopenhauer estas per tio lige ligita kun lia etiko. Eblecon de dumtempa voloneado prezentas laŭ Schopenhauer la [[arto]]. === Epistemologio (1-a sekcio) === La komenca frazo estas "La mondo estas mia reprezentado" ({{Lang-de|Die Welt ist meine Vorstellung}}). En la unua sekcio, Schopenhauer vidas la mondon kiel reprezentado. Specife, la unua sekcio traktas reprezentadon kondiĉigitan de la "principo de sufiĉa racio" ({{Lang-de|Satz vom Grunde}}). En la tria sekcio, Schopenhauer revenas por nomi la mondon reprezentadon; ĉi-foje, li koncentriĝas pri reprezentado sendependa de la principo de sufiĉa racio (t.e. la platona ideo, la tuja kaj adekvata objekto de deziro, kiu estas la objekto de arto). Schopenhauer komencas la eseon ekzamenante la mondon kiel ĝi montras sin al ni en nia [[konscio]], kiam objektoj estas nepre aranĝitaj laŭ [[spaco]] kaj [[tempo]] kaj laŭ [[kaŭzeco]]. Laŭ nia sperto, la mondo estas ordigita laŭ la principo de sufiĉa racio. Ni perceptas multecon da objektoj rilataj unu al la alia laŭ necesaj manieroj. La surskribo de la unua sekcio estas citaĵo de [[Jean-Jacques Rousseau]] "{{Lang-fr|Sors de l'enfance, ami, réveille-toi}}" (libere tradukita: Foriru el [[infanaĝo]], amiko, vekiĝu!). === Ontologio (2-a sekcio) === En la dua sekcio, Schopenhauer asertas ke la volo estas la [[Kantio|kantia]] aĵo en si mem, la nura esenco kiu subestas ĉiujn objektojn kaj fenomenojn en la mondo. Kantio kredis ke spaco kaj tempo estas nur niaj formoj de observado tra kiuj ni devas percepti la mondon de fenomenoj, kaj tiuj faktoroj (verŝajne) ne validas por la aĵo en si mem. Schopenhauer atentigis, ke objektoj povas esti juĝitaj kaj distingitaj nur en tempo kaj spaco, do la aĵo en si mem devas esti unueca. Ĉiuj aĵoj kiuj ekzistas, inkluzive de homoj, devas esti parto de ĉi tiu fundamenta unueco. La esprimo de la ununura volo en la amaso da objektoj kiujn ni spertas estas la "objektivigo de la volo". Multeco ekzistas kaj fariĝis ebla nur helpe de tempo kaj spaco, kaj tial Schopenhauer nomas ilin la principo de individuigo <small>(</small>{{Lang-la|principium individualis}}<small>).</small> Deziro, kiel aĵo en si mem, estas ekster la principo de sufiĉa racio (en ĉiuj ĝiaj formoj) kaj estas do senbaza (kvankam ĉiu el la fenomenoj de deziro estas submetita al ĉi tiu principo). La volo, kiu ne estas submetita al la "principo de individuigo", liberiĝas de ĉia multeco. Ĉiuj fenomenoj enkorpigas esencan aspiron: [[elektro]] kaj [[gravito]], ekzemple, estas priskribitaj kiel [[Forto (fiziko)|fortoj]], kaj tiuj por Schopenhauer estas la objektivigo de deziro. En la sama maniero, la kapablo de homa ekkono estas ankaŭ submetita al la postuloj de la volo. Tamen ĉio, kion mi deziras, neeviteble kondukas al [[sufero]]. Schopenhauer prezentas [[Pesimismo|pesimisman]] bildigon, laŭ kiu neplenumitaj deziroj estas doloraj, kaj [[plezuro]] estas nur la [[sento]] spertita post kiam tia doloro estas forigita. Tamen, la plej multaj deziroj neniam realiĝas, kaj tiuj kiuj faras estas tuj anstataŭigitaj per pli malfacilaj deziroj. === Estetiko (3-a sekcio) === En la tria sekcio, Schopenhauer esploras la sperton de estetika observado. Kiam ni rigardas ion estetike, ni havas scion pri la objekto ne kiel individua afero sed pri la universalaĵo kiel la platona Ideo ({{Lang-de|die Platonische Idee}}). Post tio, la persono povas perdi sin en la objekto de estetika observado, kaj por mallonga momento eskapi de la ciklo de nerealigita deziro kiel "subjekto [temo] de pura kaj sendezira scio" ({{Lang-de|reinen, willenlosen Subjekts der Erkenntniß}}). Ĉi tio implicas forlasi la metodon de rekono ligita al la principo de sufiĉa gusto (la sola maniero taŭga por la servo de la scienca volo). Dum la [[estetika sperto]] ni ricevas momentan malpeziĝon de la doloro akompananta nian aspiron. Kiel multaj aliaj estetikaj teorioj, la centro de Schopenhauer estas la koncepto de la geniulo. [[Genio]], laŭ Schopenhauer, estas posedata de ĉiuj homoj en diversaj gradoj kaj konsistas el la kapablo por estetika sperto. Tiuj kun alta nivelo de genio povas esti instruitaj por transdoni ĉi tiujn estetikajn spertojn al aliaj, kaj objektoj kiuj komunikas tiujn spertojn estas [[Artaĵo|artaĵoj]]. Ni vidas belajn objektojn kiel plej bone plibeligantan observadon, kiu estas pure objektiva fare de neinteresita [[menso]] kaj esprimanta 'altigitajn' ideojn (kiel tiuj de la [[homaro]]). Schopenhauer komparas la travivaĵon de io bela kun la travivaĵo de io kiel la "sublima" ({{Lang-de|das Erhabene}}) - en ĉi-lasta kazo, ni luktas kontraŭ nia natura malamikeco al la objekto de observado kaj estas levitaj super ĝi. Estetika sperto ne estiĝas el la objekto, kiu ''vekas'' nian deziron; tiel Schopenhauer kritikis bildigojn de nudaj virinoj kaj apetitigan manĝaĵon, ĉar tiuj vekas deziron kaj tiel malhelpas la spektanton iĝi "la temo de pura, sendezira scio." La cetero de la tria sekcio enhavas priskribon de diversaj artaj formoj, inkluzive de [[arkitekturo]], [[Pejzaĝa ĝardeno|pejzaĝa ĝardenado]], [[pejzaĝo]], besta pentraĵo, [[historia pentrarto]], [[skulptarto]], [[nudeco]], [[literaturo]] ([[poezio]] kaj [[tragedio]]), kaj finfine [[muziko]]. Muziko okupas privilegian lokon en la estetiko de Schopenhauer, ĉar li kredis ke ĝi havis specialan rilaton al deziro. Aliaj artaĵoj objektigas la deziron kaj objektigas ĝin nur nerekte per la ideoj (la taŭga objektivigo de la deziro), kaj nia mondo estas nenio alia ol la apero de la ideoj en la plureco estiĝanta el tiuj ideoj sub la "principo de individuigo". Aliflanke, muziko transpasas la ideojn kaj do estas sendependa de la mondo de fenomenoj. === Etiko (4-a sekcio) === [[Dosiero:Tat_tvam_asi.jpg|eta|La frazo "Tat Tvam Asi" (Vi estas tio), estas unu el la [[:en:Mahāvākyas|Mahavakoj]] de la [[Upaniŝadoj]], estas elmontrita sur hinda templo. Schopenhauer uzas la esprimon por esprimi fundamentan principon en sia etiko: "La volo estas ĉiu fenomeno en si mem, kaj kiel tia ĝi estas mem libera de formo kaj aspekto, kaj do de ĉia oblebleco" (La 4-a sekcio §66).]] En la kvara sekcio, Schopenhauer revenas por nomi la mondon deziro. En ĉi tiu sekcio, li asertas prezenti puran priskribon de homa etika [[konduto]], en kiu li identigas du specojn de konduto: unu, asertante la "volon al vivo" ({{Lang-de|Wille zum Leben}}) kaj la alia malakceptante ĝin. Ĉi tiuj konsistigas la esencon de ĉiu individuo. Schopenhauer poste klarigis sian etikan filozofion en siaj du eseoj: "Sur la Libereco de la Volo" (1839) kaj "Sur la Bazo de Moralo" (1840). Laŭ Schopenhauer, la volo estas en [[konflikto]] kun si mem pro la egoismo, per kiu ĉiu homo kaj besto estas dotita. Kiam [[kompato]] ekestas kiel devio de egoismo, tiam la iluzia koncepto de individueco penetras, kaj eblas senti [[Empatio|empation]] kaj identigi kun la sufero de iu alia. Kompato povas implici la eblecon iri preter volo kaj deziro. Schopenhauer tute neas la ekziston de "[[libera volo]]" en la konvencia signifo, kaj nur neas kiel la volo povas esti konfirmita aŭ neita, sed ne estas kondiĉigita de ŝanĝo, kaj ĝi funkcias kiel la radiko de la ĉeno de kaŭzeca [[determinismo]]. Schopenhauer longe diskutas [[Sinmortigo|sinmortigon]], notante ke ĝi ne vere neas la volon aŭ ajnan parton de ĝi laŭ granda maniero, ĉar [[morto]] estas nur la fino de unu speciala fenomeno de la volo, kiu tiam estas rearanĝita. [[Asketismo]] estas vidita kiel la finfina neo de la volo, kiel praktikita fare de la [[Monaĥo|monaĥoj]] de la [[Orienta civilizacio|Oriento]], kaj permesas al la individua volo esti malrapide malfortigita en maniero kiu estas multe pli signifa ol [[perforta sinmortigo]], kio estas fakte, en certa signifo, devigo de la volo. La praktiko de asketismo igis Schopenhauer aprezi [[Budhismo|budhismon]], [[Vedanto|Vedanton]] kaj [[Hinduismo|hinduismon]], same kiel kelkajn monaĥajn ordenojn kaj asketajn praktikojn en la [[Romkatolika Eklezio]]. Aliflanke li esprimis malestimon kontraŭ [[protestantismo]], [[judismo]] kaj [[islamo]], kiujn li vidis kiel optimisma, sen metafiziko kaj kruela al ne-homaj bestoj. Laŭ Schopenhauer, la profunda [[vero]] estas, ke en kazoj de tro-aserto de la volo, kiam unu individuo ekzercas sian volon ne nur por sia plenumo, sed por nedeca regado de aliuloj - li ne konscias esti tiu, kiun li vundas. Tiel fakte la volo vundas sin la tutan tempon, kaj [[justeco]] estas farita en tiu momento, samtempe kiam la [[krimo]] estas farita, ĉar la sama metafizika individuo estas kaj la kriminto kaj la [[viktimo]]. Laŭ Schopenhauer, nei la volon vivi estas la vojo al savo el sufero. Savo povas veni nur de la rekono ke individueco estas nenio pli ol [[iluzio]]. La mondo en si mem ne povas esti dividita en individuajn diskretajn unuojn. La homo, kiu tion rimarkas, "neas" sian deziron kaj tiel liberigas sin de la doloroj de la ekzisto estiĝantaj de la senĉesa strebado de deziro. Kiam la volo estas neita, la saĝulo fariĝas nenio, sen efektive morti. Kiam deziro malaperis, kaj deziro kaj la mondo fariĝas nenio. Laŭ li, por tiu, kiu atingis la staton de ne-volo, la mondo kiel volo estas malkaŝita kiel nenieco. Ĝia tenado sur ni kiel ŝajna realo estas levita, tiel ke ĝi nun staras antaŭ ni kiel nenio alia ol [[premsonĝo]] el kiu ni vekiĝas. En piednoto, Schopenhauer asocias tiun "nenio" kun la [[Mahajano|mahajana]] koncepto de [[perfekteco de saĝo]], kiel la punkto kie subjekto kaj objekto jam ne ekzistas. === Kritiko de Kantiana filozofio (Apendico) === Ĉe la fino de la 4-a sekcio, Schopenhauer inkludis profundan diskuton de la merits kaj malmeritoj de la filozofio de Kantio. La kritiko de Schopenhauer malfermiĝas kun la sekva citaĵo de [[Voltaire]] el "La Epoko de Ludoviko la 14-a": "{{Lang-fr|C'est le privilège du vrai génie, et surtout du génie qui ouvre une carrière, de faire impunement de grandes fautes}}" ("Ĉi tio estas la privilegio de vera genio, kaj precipe la genio, kiu malfermas novan vojon, fari grandajn erarojn senpune." Schopenhauer asertas ke la plej granda talento de Kantio estis la distingo inter la fenomeno (''Erscheinung'' ) kaj la aĵo en si mem (''Ding an sich''), kiu pruvas ke konscio ĉiam staras inter ni kaj aĵoj, kaj tial ni ne povas scii aferojn kiel ili estas ekster nia konscio. Inter la difektoj de Kantio, Schopenhauer asertas, estas la netolerebla maniero en kiu Kantio elektis prezenti la aĵon en si mem en la [[Kritiko de pura racio|Kritiko de Pura Racio]]. Schopenhauer argumentis ke Kantio ne distingis inter intuicia kaj abstrakta pensado - t.e. intuiciaj reprezentadoj - kiuj kaŭzis gravajn konfuzojn kaj erarojn. Kritikante la preferon de Kantio por aranĝi sian filozofian sistemon laŭ eleganta arkitektura [[simetrio]], Schopenhauer iam priskribas la dek du kategoriojn de Kantio kiel teruran [[Prokrusto|Prokrustan]] liton, sur kiu li perforte trudas ĉion en la mondo kune kun kaj ĉion, kio okazas al homoj. == Vidu ankaŭ == * [[Senfina reveno]] {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Filozofiaj verkoj]] 7g6utr0bxrse8qa6wiu9zq6ijw1ri8s 0 440537 9490851 9296644 2026-10-09T13:44:33Z Roberto 609 /* Ekonomio kaj komerco */ 9490851 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|bildo=Manchester,_New_Hampshire_Montage.jpg|bildo-larĝeco = 300px |regiono-ISO=US-NH|situo sur mapo2=Usono|zomo=12 |moto=''Labor Vincit'' (Laboro Venkas) |rimarko=''Queen City'', ''Manch Vegas'',<br /> {{lang|en|''Chicken Tender Capital of the World''}} <ref>[https://www.nhpr.org/nh-news/2023-08-18/reviewing-culinary-history-in-manchester-the-chicken-tender-capital-of-the-world "Reviewing culinary history in Manchester, the Chicken Tender Capital of the World"]. Liu, Michelle and Furukawa, Julia. ''New Hampshire Public Radio''. Published August 18, 2023. Accessed December 20, 2023.</ref><br />(Kokaĵbastoneta Ĉefurbo de la Mondo) |rimarko_tipo=Kromnomita}} [[Dosiero:Hillsborough-Manchester-NH.png|eta|]] '''Manĉestro''' ({{Lang-en|Manchester}}) estas la plej granda urbo en la ŝtato [[Nov-Hampŝiro]] en [[Usono]]. La urbo estas nomita laŭ la grandurbo de [[Manĉestro]] en [[Anglio]]. En la [[Popolnombrado|censo]] de [[2020]], la [[loĝantaro]] nombris {{unuo|115644}} loĝantojn. == Geografio == Manĉestro estas la centro de la [[Metropolaj regionoj|metropolitena areo]] nomita " ''New England City and Town Metropolitan Area'' " (NECTA MA), kies populacio atingis {{unuo|173663}} en 2000. La urbo apartenas al la [[Nordorienta megalopolo|megalopolo de la nordorienta Usono]], kaj estas ĉe sia norda fino. Manĉestro situas en Hillsborough Distrikto, sur la bordoj de la Merrimack Rivero. Proksime de la grandurbo, pluraj grandaj alfluantoj fluas en la riveron. En la oriento de la urbo troviĝas la lago Massabesic, kiu provizas la loĝantojn per trinkakvo, kaj tial baniĝado kaj aliaj akvaj agadoj estis malpermesitaj tie. La areo de Manĉestro, laŭ oficialaj mezuroj, estas {{unuo|90.4}} [[Kvadrata kilometro|kvadrataj kilometroj]], el kiuj {{unuo|85.5}} kvadrataj kilometroj estas tero kaj {{unuo|4.9}} kvadrataj kilometroj akvo. La plej alta punkto estas en la nordokcidento de la urbo, kaj ĝia alteco estas 171 [[Metro|metroj]] super la marnivelo. == Edukado kaj kulturo == La instruejoj de Manĉestro inkludas du [[Universitato|universitatojn]], ses [[Kolegio|kolegiojn]], sep [[Mezlernejo|altlernejojn]] (kvar el ili distriktaj kaj tri privataj), kvar [[Mezlernejo|mezlernejojn]] kaj multajn [[Lernejo|bazlernejojn]]. La urbo havas diversajn [[Kulturo|kulturajn]] lokojn: * Palaca Teatro (fondita en [[1914]] ). * La "Currier [[Muzeo]]" estas [[Arto|artmuzeo]], kiu prezentas pentraĵojn kaj artaĵojn el [[Eŭropo]] kaj [[Ameriko]]. * Historia muzeo en la grenmueleja korto en la kvartalo "Amoskeag Millyard". * La centro "Massabesic Audubon", kiu ofertas ĉiumonatajn programojn kaj turneojn por la ĝenerala publiko kaj lernejoj. * La eduka vizitcentro "Amoskeag Fishways", kiu ofertas diversajn agadojn pri la temo de [[fiŝoj]] kaj iliaj vivoj. * La Krozŝipo-Muzeo nomata de Lawrence L. Lee. * [[Biblioteko]] Max Y. Silber. * La scienca centro SEE, kiu proponas agadojn kaj spertojn pri [[scienco]] kaj [[naturo]]. * Valley Street [[tombejo]], kie multaj gravaj figuroj de la historio de Manĉestro estas entombigitaj. Manĉestro ankaŭ havas kvin [[sportteamo]]jn en la sekvaj kampoj: [[korbopilko]], [[futbalo]], [[glacihokeo]], kaj [[basbalo]]. Ekzistas du grandaj [[Stadiono|stadionoj]] en la urbo: "Verizon Wireless Arena" kiu enhavas 10,000 sidlokojn, kaj estas uzita por sporteventoj kaj [[Koncerto|koncertoj]], kaj "Merchantsauto.com Stadium", proksime de la Merrimack Rivero, kiu estas uzita por basbalmatĉoj. == Ekonomio kaj komerco == La pozicio de Manĉestro kiel la plej granda urbo en norda [[Nov-Anglio]], kaj la fakto ke ĝia ekonomia kresko estas la plej rapida en tuta Nov-Anglio, kreis grandan postulon je laboristoj kaj multe pliigis la [[Laboro|laborŝancojn]]. La ekonomio de la urbo suferis tre gravajn ŝanĝojn, kompare kun [[1980-aj jaroj]], kiam la urbo okupiĝis ĉefe pri la [[Tekstilo|teksila]] industrio. Hodiaŭ, Manĉestro havas prosperan komercan areon, kaj multaj butikoj kaj [[Restoracio|restoracioj]] malfermiĝas pli kaj pli ofte. "La [[Vendejaro]] de Nov-Hampŝiro", sur la strato south willow, enhavas 125 butikojn. En tiu areo estas la "City Hall Plaza" [[nubskrapulo]], kiu estas la plej alta en norda Nov-Anglio. Aliaj konataj konstruaĵoj estas la ĉefsidejo de "Citizen Bank" kaj "Banko de Ameriko". En la lastaj jaroj estis kreskanta tendenco aĉeti la malnovajn domojn kiuj estis uzitaj de la laboristoj de la muelejo Amuskeg dum la [[19-a jarcento]]. Multaj butikoj kaj restoracioj lastatempe malfermiĝis ankaŭ en ĉi tiu areo. ==Lokaj esperantistoj== *[[Edward Burham]] == Ĝemelaj Urboj == Manĉestro nuntempe havas tri [[Ĝemelurbo|ĝemelurbojn]] : * [[Naŝvilo (Tenesio)]] * [[Neustadt ĉe la Vinŝoseo]], Germanio * [[Tajĉungo]], [[Tajvano]] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Granda dosiero|Manch-WestSide.jpg|1500px|{{center|Larĝa panoramo de Manchester}}}} == Eksteraj ligiloj == [[Kategorio:Urboj de Nov-Hampŝiro]] [[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]] h8t8jdnvn9yxu19mwqunqcha6nw0mtx 0 450927 9490941 9459303 2026-10-09T16:44:47Z Arbarulo 135469 9490941 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''''Mario Perniola''''' (Asti, [[majo]] 20, 1941) estas [[filozofo]], [[eseisto]] kaj [[verkisto]] [[itala]]. Li estas ankaŭ teoriisto de [[nuntempa arto]]. [[Instruisto]] de [[estetiko]] en la [[Universitato "Tor Vergata" en Romo]], li direktas la Centron por la Studo kaj Dokumentado "Lingvo kaj Penso" en la sama universitato, kaj la revuon de kulturaj studoj kaj estetiko [[Agalma]]. == Biografio == Li lernis filozofion sub la gvido de Luigi Pareyson ĉe la Universitato de Torino, kie li renkontis Gianni Vattimo kaj Umberto Eco. De 1966 ĝis 1969 li estis en proksima kontakto kun la avangarda movado "Situationist International", fondita de franco Guy Debord kun kiu subtenis longan rilaton de amikeco kaj teoria komparo [1]. En 1968 li translokiĝis al Romo. Profesoro pri estetiko en la Universitato de Salerno de 1970 ĝis 1983 kaj poste ĉe la Universitato de Romo "Tor Vergata" [2]. Li estis alvojaĝanta profesoro en multaj eksterlandaj universitatoj kaj esplorcentroj en Francio, Danio, Brazilo, Kanado, Japanio, Usono kaj Aŭstralio. Liaj verkoj estis tradukitaj en multajn lingvojn, inkluzive de orienta. Li estis fondinto kaj direktoro de agar-agar (1971-1973), esprimo garde post- situationist. Li ankaŭ direktis Clinamen (1988-1992), Estetikaj novaĵo (1988-1995) kaj, lastatempe, ĝi koncipis la projekton Agalma. Ĵurnalo de kulturaj studoj kaj estetiko kiuj ekeldoniĝis en 2000 [3]. == Penso == === Filozofio de literaturo === La unua esploro intereso Perniola estis la filozofio de literaturo. Li komencis kun eseo sur Samuel Beckett, eldonita en la revuo Prifriponu tiu 4 (1961 n.9-10) [4], direktita de Nicola Chiaromonte kaj Ignazio Silone. Poste li eldonis la libron "La metafiction" (1966), en kiu studis la fenomenon de memo en multaj verkistoj de la dudeka jarcento (ekz Henry James, Joseph Conrad, André Gide, Henry Miller kaj aliaj). La libro estis multe laŭdata de la Nobel-Premio, la poeto Eugenio Montale [5] kaj levis polemikon en kiuj intervenis Walter Pedullà [6], Lamberto Pignotti [7], Angelo Sabatini [8], Peter Cimatti [9], Marina Mizzau [ 10] kaj multaj aliaj. La metaletteratura daŭrigis esti en la sekvaj jaroj temon de intereso kaj studo fare Perniola [11]. Al la sama periodo apartenas la asistencia de Alberto Moravia, Enzo Siciliano, Pier Paolo Pasolini, kiu tamen verkis kelkajn versojn kontraŭ Perniola [12]. Li kunlaboris en la literatura revuo "New Topic". === Kontraŭkulturo === Komencante de 1966 Perniola estas atestanto kaj partoprenanto de la unuaj demonstracioj de la studentaj protestoj en Eŭropo. Li prenis al la Konferenco "Surréalisme" (Centro Culturel Internacia de Cerisy-la-Salle, 10 al 18 julio 1966) [13], direktita de franca filozofo Ferdinand Alquié. René Loureau kaj aliaj intervenu kontestate kun dokumento kiu kritikas la Superrealismo. Ĝi proponas la unua radikala studenta protesto ĉe la Universitato de Strasburgo (novembro-decembro 1966) en kiu estas skribitaj la broŝuro de mizero medio studento [14]. Poste renkontas la Situationist, li skribas la rakonton en La situacionistas (1972, reeldonita fare Castelvecchi en 2005 [15]). La ĉefa laboro de ĉi tiu fazo de lia penso estas la arta fremdiĝo (1971), kiu studas la rilaton inter arto kaj ekonomio en antikva Grekio kaj la Renesanco, identigante la originoj de fremdiĝo en tiuj momentoj de creatividad kiu karakterizas la kompanio burĝa kaj kapitalisma. La filozofio de Karl Marx unuflanke, kaj la praktiko de la arta avangardo (Dadaismo, Superrealismo kaj rusa Constructivismo) establita surbaze de neplenumo de koncerna stato. Kvankam tiu libro okazigis diskutadon en kiu intervenis Jozef Bonura [16], Franco Berardi [17], Mario Costa [18], Vittorio Saltini [19], kaj aliaj. Grandaj kaj tre argumentis la enkonduko de Pierre Sansot la franca eldono de la libro (Naskas, 1977) [20]. De 1975 ĝis 1977 Perniola kontribuis al la revuo "La Herbo mi" direktita de la psikanalizisto Elvio Fachinelli. Fermas ĉi fazo la volumo Bataille kaj negativa (1977), en kiu la negativa estas konsiderata la motoro de historio kaj literaturo. === Poststrukturismo === Kun la libro "La socio de simulacra" (1980), kiu enhavas eseojn skribitajn en la du antaŭaj jaroj, ĝi komencas alian fazon de la penso de Perniola, kiuj uzas la terminon "simulanton" iusence tre malsama de tiu de Jean Baudrillard, al kiu oni ĝenerale proksimiĝis. Ripetante Friedrich Nietzsche kaj Pierre Klossowski, kun kiu subtenas rilaton de intelekta afineco ke transformos en amikeco, Perniola signifas la statuo kiel kiu iras preter la vera kaj la malvera, kaj do ĝi estas pli proksima al la ludo, ĉiuj arto kaj kulturo, kion la metafiziko, etiko kaj politikaj ideologioj: ĝi implikas "de mimetismo kiu implikas la malkovro de la malfirmeco de vivo kaj la pendado de individua subjektiveco." [21]. Tial li estas nenecesa kaj eĉ polemikon kontraŭ postmodernismo, speciale en uzante tiu vorto portas en Italio, kiel sinonimo mensogo kaj trompo. Provo de tio estas la diskutado kiu kontraŭstaras Gianni Vattimo kaj lia nihilista teorio de "malforta penso" [22]. En 1982 li eldonis la libron "Post Heidegger. Filozofio kaj organizo kulturo", en kiu ludas teoria diskurso tra kategorioj derivita de la penso de Martin Heidegger pri la filozofio kaj Antonio Gramsci pri la organizo de kulturo. Kun "trafikoj. Kiel vi iros per la sama" (1985), ĝi alportas en fokuson la demando kiel ĝi povas esti opiniita de novigo: la koncepto de trafiko jam desegnita de Karl Marx kiel transiro, de Friedrich Nietzsche kiel venkanta , de Sigmund Freud kiel traduko, de Martin Heidegger kiel Verwindung. La kulmino de ĉi tiu afero estas la rita sen mito. Perniola studas liaj demonstracioj kun referenco al la civilizacio de antikva Romo, sed konsideras ke la koncepto estas tre grava por kompreni la moderna mondo, eĉ en lia erotika-seksa. Tiuj teorioj estis diskutita de [[Hayden White]] [23] Michael Perriera [24], Carlo Sini [25], Maurizio Ferraris [26], Roberto Esposito [27], Giovanna Borradori [28] kaj aliaj. === Posthumanismo === Ekde 1990 Perniola malfermas sian esploradon en novaj kampoj de scio. En Del aŭdi (1991), li studis nova maniero de sento kiu havas malmulta kiu vidi kun tiuj studis estetikon de la deksepa ĝis la dudeka jarcento; tial enkondukas la terminon de sensologia analoge ideologio. Neniu pli ideoj por influi la vivmanieron de la popolo, sed senpersona emocia universo, karakterizita per anonima sperto, kie ĉiu sperto venas kiel iu jam aŭdis. La sola alternativo ŝajnas superi al la klasika mondo kaj precipe al antikva Grekio. La seksallogo de la volumeno (1994), ĝi konektas filozofio kun sekseco. La nuntempa sentemon transformis la rilatoj inter aĵoj kaj homoj. La seksa sperto iras preter la seksa akto kaj pedeloj en nova percepto de la korpo. Sekseco estas anstataŭigita per organika sekseco neorganikaj, neŭtrala kaj indiferenta al la artefarita beleco, aĝo kaj formo. La laboro de Perniola esploras la rolon de eros, deziro kaj sekseco en kunteksto profunde influita de teknologio kaj cyberpunk. Perniola kombinas striktan interpreton de la filozofia tradicio kun detala ekzameno de seksa perverseco. La Arto kaj lia ombro (2000) estas radikala kritiko de artaj institucioj, kiuj estas superregataj de komercaj interesoj: kontraŭ la [[varigado]] de arto altiĝis la protesto de anti-arto, kiu, tamen, ne sukcesas rekoni la kompleksa karaktero kaj enigma [[arta sperto]] kaj anstataŭigas ĝin per ludajn komunikado kaj efemera. En la libro estas la temo de interkonsiliĝo artistoj (Andy Warhol, Joseph Kosuth), produktoroj (Wim Wenders, Derek Jarman), produktoroj (Guy Debord), psikanalizistoj (Nicolas Abraham Maria Torok). Eĉ tiun parton de la penso de Perniola estis polemika: ĉeestis inter aliaj Tiziano Scarpa [29], Franco Cecla [30]. Ĝi ankaŭ estis la temo de kelkaj disertaĵo [31]. === Estetiko === Signifa parto de la laboro de Perniola por estetiko kaj la historio de estetiko. En 1990 publika Enigmoj. La tempo en la egipta socio kaj en arto, kiu substrekas la enigma arto kaj revaloriza la simbolaj arto kaj ornamaj. Perniola, inspirita Hegel, argumentas ke nia socio spertas "tempo egipta", karakterizita per reification de la homo kaj humanization de teknologio. Tiu parolado enprofundiĝas en abomeno (1998), en kiu ili estas prenitaj en konsideron diversaj formoj de alternativa kulturo nuntempa, tutan riconducinili kategorio de abomeno. Del en Katolika pensis. La kultura formo de universala religio (2001) centras lian atenton en la estetika kaj kultura dimensio de tiu religio, kiu eblas vere universala nur se vi lasos flanken dogmo kaj moralismo. Historiographical verkoj estas du: Nuntempaj Estetiko. Ampleksa superrigardon (2011), kiu identigante ses kategorioj (vivon, formo, kono, ago, sento kaj kulturo, elmontras la teoriojn de la ĉefaj pensuloj de la dudeka jarcento ne nur okcidenta, sed ankaŭ ekster Eŭropo. La alia verko estas anstataŭe ekskluzive centrita sur estetiko itala kaj ĝi rajtas Strategioj por beleco. Kvardek jaroj de itala estetiko (1968-2008) (2009): En ĉi tiu studo la poziciojn de la ĉefaj italaj estetika estas studita en ilia rilato al la historia heredaĵo kaj itala la socia, politika kaj antropologiaj de tiu kvardek-jara periodo. Entute Perniola pensas ke la scio kaj estetika kulturo devus daŭrigi teni fiero de loko en la Okcidenta, defiante la aroganteco de la politika establo, la vulgareco de la amaskomunikiloj kaj la senhonteco plutocratic. En tiuj verkoj skribis Dorfles [32], Franco Ferrarotti [33], Sergio Givone [34] Paolo Mieli [35] kaj aliaj. === Filozofio des amaskomunikiloj === La atento al la rimedoj de amaskomunikado estis la temo de intereso de Perniola ekde 1968 [36]. En Kontraŭ la komunikado (2004) analizas liaj mekanismoj kaj dinamikoj malantaŭ ilia uzo, substrekante la degenera. Traŭmato en Mirakloj kaj komunikado (2009) la problemo estas kontaktita de historia vidpunkto, identigante la kvar-okazaĵo matrico de tutmonda naturo, kiuj markis la lastaj jardekoj de la dudeka jarcento kaj la alveno de la nova jarmilo. Tio estas la studenta insurekcio en 1968, la irana revolucio de 1979, la falo de la Berlina Muro en 1989 kaj la atako sur la Ĝemelturoj en Novjorko la [[11an de septembro]] [[2001]]. Ĉiu el tiuj eventoj okazis sub la duobla aspekto, depende de via vidpunkto, kaj la miraklo de la traŭmato, ĉar neatendita. Ili malklarigis la diferenco inter reala kaj neebla. Ekde la nova jarmilo ni eniris en la eraon de arbitra taksoj [37]. De tiuj libroj estis partoprenita inter aliaj Aldo Grasso [38] kaj Alfonso Berardinelli [39]. === Fikcio === Perniola estas aŭtoro de la romano Tiresias (1968), inspirita de la greka mito de la sorĉiston Tiresias, kiuj estis transformitaj el viron, virinon. == Bibliografio == * ''Il metaromanzo'', Milano, Silva, 1966. * ''Tiresia'', Milano, Silva, 1968. * ''L'alienazione artistica'', Milano, Mursia, 1971. * ''Bataille e il negativo'', Milano, Feltrinelli, 1977. Nuova edizione, Philosophia sexualis. Scritti su Georges Bataille, Verona, Ombre Corte, 1998. ISBN 88-87009-08-2. * ''La società dei simulacri'', Bologna, Cappelli, 1980. Nuova edizione, Milano, Mimesis, 2011, ISBN 978-88-5750-496-4 * ''Dopo Heidegger. Filosofia e organizzazione della cultura'', Milano, Feltrinelli, 1982. * ''Transiti. Come si va dallo stesso allo stesso'', Bologna, Cappelli, 1985, introduzione alla 2ª edizione a cura dell'autore, 1989. * ''Presa diretta. Estetica e politica'', Venezia, Cluva, 1986. ISBN 88-85067-25-5. * ''Enigmi. Il momento egizio nella società e nell'arte'', Genova, Costa & Nolan, 1990. ISBN 88-7648-109-5. * ''Del sentire'', Torino, [[Einaudi (eldonejo)|Einaudi]], 1991, 2002. ISBN 88-06-16254-3. * ''Il sex appeal dell'inorganico'', Torino, Einaudi 1994, ISBN 88-06-16996-3 * ''L'estetica del Novecento'', Bologna, Il Mulino, 1997. ISBN 88-15-06028-6. * ''Disgusti. Nuove tendenze estetiche'', Milano, Costa & Nolan, 1999. ISBN 88-7648-321-7. * ''I situazionisti'', Roma, Castelvecchi, 1998, 2005. ISBN 88-7615-068-4. * ''L'arte e la sua ombra'', Torino, Einaudi, 2000, 2004. ISBN 88-06-14737-4. * ''Del sentire cattolico. La forma culturale di una religione universale'', Bologna, Il Mulino, 2001. ISBN 88-15-08205-0... * ''Contro la comunicazione'', Torino, Einaudi, 2004. ISBN 88-06-16820-7. * ''Miracoli e traumi della comunicazione'', Torino, Einaudi, 2009. ISBN 978-88-06-18826-9 * "Strategie del bello. Quarant'anni di estetica italiana (1968-2008)", Agalma, n. 18, numero monografico a tiratura limitata. ISBN 978-88-8483-980-0 ISSN 1723-0284 * ''Estetica contemporanea. Una visione globale'', Bologna, 2011. ISBN 978-88-15-14938-1 * ''Berlusconi o il '68 realizzato'', Milano, Mimesis, 2011. ISBN 978-88-5750-748-4 * ''Presa diretta. Estetica e politica'', Nuova edizione, Milano, Mimesis, 2012. ISBN 978-88-5751-191-7 * ''Da Berlusconi a Monti. Disaccordi imperfetti'', Milano, Mimesis, 2013. ISBN 978-88-5751-239-8. * ''L'arte espansa'', Torino, Einaudi, 2015. ISBN 9788806226510. * ''Del terrorismo come una delle belle arti'', Milano, Mimesis, 2016, [[Speciale:RicercaISBN/9788857532202|ISBN 978-88-575-3220-2]]. * ''Estetica italiana contemporanea'', Milano, Bompiani, 2017, ISBN 978-88-452-8404-5. == Notoj == # '''^''' Guy Debord's letters # '''^''' Università degli Studi di Roma "Tor Vergata" # '''^''' Agalma, rivista di studi culturali e di estetica | HOME # '''^''' File:Tempo presente.JPG # '''^''' Eugenio Montale, ''Entra in scena il metaromanzo'', in "Il Corriere della Sera", 9 ottobre 1966 # '''^''' Walter Pedullà, ''Nuovi mistici della letteratura'', in "L'Avanti", 29 settembre 1966. # '''^''' Lamberto Pignotti, ''Il metaromanzo'', in "La Nazione", 7 novembre 1966. # '''^''' Angelo Sabatini, ''Filosofia e letteratura nel metaromanzo'', in "La Voce Repubblicana", 17 ottobre 1966 e ''Il metaromanzo e il paradosso della narrativa'', in "Il Cannocchiale", n. 4-6, 1966. # '''^''' Pietro Cimatti, ''L’apoteosi romantica della poesia'', in "la Fiera Letteraria, 1º dicembre 1966. # '''^''' Marina Mizzau, Il metaromanzo, in "Il Verri", febbraio 1968. # '''^''' Mario Perniola, ''Raccontare fatti o mostrare eventi in Presa diretta'', Venezia 1986; Teoria della storietta, in "La filosofia spontanea" di Tommaso Landolfi (a cura di Cristina Terrile), Firenze, 2010. # '''^''' Pier Paolo Pasolini, Οὖτις. Trattamento, in "Nuovi Argomenti", n, 27, 1972, maggio-giugno, pp. 146-9. # '''^''' Actes du Colloque "Le Surréalisme", Paris, Editions Mouton, 1966. # '''^''' DELLA MISERIA DELL’AMBIENTE STUDENTESCO (1966) | Facebook # '''^''' I situazionisti: il movimento che ha profetizzato la societa dello spettacolo - Mario Perniola - Google Libri # '''^''' Giuseppe Bonura, La pratica della poesia può cambiare la vita, in "L'Avvenire", 10 ottobre 1971. # '''^''' Franco Berardi, "Prassi e scrittura", in AA. VV., ''Cultura, lavoro intellettuale e lotta di classe'', Napoli, Guida, 1973, p. 135 e sgg.: Scrittura e movimento, Padova Marsilio, 1974, p. 39 e sgg. # '''^''' Mario Costa, ''I situazionisti'', in "NAC", maggio 1973. # '''^''' Vittorio Saltini, ''Un operaio che si chiama Shakespeare'', in "l'Espresso", 11 luglio 1971. # '''^''' Pierre Sansot, Préface a ''L'alienation artistique'', Parigi, 10/18, U.G.E., 1977, pp. 7-19. # '''^''' Agalma, 2011, n. 20-21, p. 9. # '''^''' Mario Perniola, Lettera a Gianni Vattimo sul "pensiero debole", Aut-Aut" (n. 201, giugno-luglio 1984). # '''^''' [[Hayden White]], The Italian Difference and the Politics of Culture, in "Graduate Faculty Philosophy Journal", New School for Social Research, New York, 1984, n. 1, pp. 117 e sgg. # '''^''' Michele Perriera, Critica dell'immaginazione pura, in "L'ora", 10 novembre 1978. # '''^''' Carlo Sini, La società dei simulacri, in "Corriere della Sera", 21 settembre 1980. # '''^''' Maurizio Ferraris, Perniola in situazione, in "Alfabeta", giugno 1986. # '''^''' Roberto Esposito, Tra le rovine, in "Alfabeta",1983, n. 46. # '''^''' Giovanna Borradori, Strategies of the Italian Thought, Introduction to "Recoding Metaphysics", Evanston, Northwestern University Press, 1988, pp. 1-27. # '''^''' Tiziano Scarpa, Cyberpunk e vecchi merletti (miei), in "Linea d'Ombra", marzo 1995. # '''^''' Franco La Cecla, Recensione a "Il sex appeal dell'inorganico", in "Interni", gennaio-febbraio 1995. # '''^''' Alessandro Denti, Politeismo teatrico del simulacro, Università di Roma "La Sapienza", Facoltà di Lettere e Filosofia, a.a. 1994-5; Dario Galvagno, Il tema dell'esteriorità in Mario Perniola, Università degli Studi di Torino, Facoltà di Lettere e Filosofia. a.a. 1996-7, Gry Solbraa, Fra det samme til det samme. En studie i Mario Perniola rituelle og estetiske tenkning, Universitetet i Oslo, Filosofisk Institut, Host 1999; Barbara Verzini, Mutazioni simboliche: dal corpo subito al corpo inorganico: Donna Haraway, Orlan, Mario Perniola, Università di Verona. Facoltà di Lettere e Filosofia a.a.1999-2000; Simona Cannì, Comunicazione ed estetica in Mario Perniola, Tesi, Università di Catania, Facoltà di Lettere e Filosofia, 2009; Sebastiano Pirotta, L'informe cinematografico, Università degli studi di Torino, Facoltà di Lettere e Filosofia, 2012. # '''^''' Gillo Dorfles, Povero spettatore nel labirinto dei videotranelli, in "Corriere della Sera", 18 gennaio 1991; Che gusto il disgusto. Così trionfa il kitsch, in "Corriere della Sera" 27 dicembre 1998; Estetica. Alla ricerca del gusto perduto, in "Corriere della Sera", 30 settembre 2000. # '''^''' Franco Ferrarotti, Mass media e società di massa, Roma-Bari, Laterza, 1992, pp. 63-78. # '''^''' Sergio Givone, Tempi duri per il brutto, in "Panorama", 7 luglio 1991; Il mio Regno è di questo mondo, in "L'unità" 18 luglio 2001. # '''^''' Paolo Mieli, Cattolici senza Gesù, in "La Stampa", 1º luglio 2001. # '''^''' Mario Perniola, L'ideologia della totalità di Marshall McLuhan, in "Nuovi argomenti", 1968, n. 9. # '''^''' H. Masum- Y.-C. Zhang, Manifesto for Reputation Society, Volume 9, Number 7 - 5 July 2004 # '''^''' Aldo Grasso, Fragile è l'estetica dei nuovi media, in "Corriere della sera", 7 aprile 2004. # '''^''' Alfonso Berardinelli, Così il demone della comunicazione sta uccidendo la vera conoscenza, in "L’Avvenire", 11.7.2009 e Storia e comunicazione: le sfide della modernità, in "Il Foglio", 19 settembre 2009. {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Italaj filozofoj]] [[Kategorio:Italaj verkistoj]] [[Kategorio:Italaj eseistoj]] s490a6f6mckw0f5b8ksqoe1kz7cuxdp 0 452177 9491091 9488791 2026-10-10T09:49:58Z Goren 4701 /* Konduto kaj ekologio */ 9491091 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Prosthemadera novaeseelandiae -Waikawa, Marlborough, New Zealand-8 (2).jpg|eta|Tui]] [[Dosiero:Tui_adult_and_young.jpg|eta]] [[Dosiero:Tui_on_flax.jpg|eta|Tui on flax]] [[Dosiero:Tui_on_Phormium_Tenax.jpg|eta]] '''Tui-mielmanĝulo'''<ref name=OT>[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?gid=329342492#gid=329342492 Ornitologia taksonomio] surbaze de la listo de [[AviList]] kun Esperantaj nomoj proponitaj far Alain Gerard</ref> (''Prosthemadera novaeseelandiae'') estas [[paserina]] [[birdo]] [[endemio (ekologio)|endemia]] en [[Aotearoo]]. Ĝi estas unu el plej grandaj membroj de la diversa familio de [[Melifagedoj]] aŭ Mielmanĝulooj, kie ĝi formas sian propran [[monotipa]]n [[genro (biologio)|genron]] '''''Prosthemadera'''''. Nur unu alia specio de Melifagedoj trovebla en Aotearoa estas la [[Novzelanda mielmanĝulo]] (''Anthornis melanura''). Tui-mielmanĝulo havas vastan distribuon en Novzelanda insularo, trovebla de [[subtropika]]j [[Kermadekoj]] ĝis [[ĉeantarkto|ĉeantarktaj]] [[Aŭklandoj]], inklude la ĉefajn insulojn. La vorto ''tui'' venas de la [[Maoria lingvo|maoria]] ''tūī'', kiu estas [[onomatopeo|onomatopea]] nomo por la birdo. La sama vorto eniris la {{N|angla lingvo}}, la plej parolatan lingvon de Aotearoo, kiel [[komunlingva nomo]] de la birdo: ĝi estas ''tūī'' kaj singulare kaj plurale. Fruaj anglaparolantaj koloniistoj nomis ĝin '''Parson Bird''',<ref>{{Citaĵo el libro|url=http://nzetc.victoria.ac.nz/tm/scholarly/tei-BulBird-t1-g1-t1-body-d0-d30.html|titolo=A History of the Birds of New Zealand|aŭtoro=Sir Walter Lawry Buller|jaro=1888|paĝo=95}}</ref> sed nune tiu ĉi termino estas konsiderata arĥaa kaj preskaŭ ne renkonteblas en literaturo.<ref>{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.co.nz/books?id=C9cQIGPiBqkC&lpg=PA68&ots=tMy-fP5B2D&dq=archaic%20%22parson%20bird%22&pg=PA68#v=onepage&q=archaic%20%22parson%20bird%22&f=false|titolo=New Zealand English|aŭtoro=Jennifer Hay, Margaret McLagan, Elizabeth Gordon|jaro=2008|eldoninto=Edinburgh University Press}}</ref> En Esperanto povus esti uzata la esperantigo de la genronomo, nome ''prostemadero''. == Taksonomio == Eŭropanoj unuafoje renkontis tui-mielmanĝulojn en [[1770]] apud [[Rio Reĝino Karloto]] ĉe norda marbordo de la [[Suda Insulo]] dum la unua vojaĝo de [[James Cook]] al la [[Pacifiko]].<ref>{{ cite book | last=Parkinson | first=Sydney | author-link=Sydney Parkinson | date=1773 | title=A Journal of a Voyage to the South Seas in His Majesty's Ship the Endeavour | title-link=A Journal of a Voyage to the South Seas | edition=2nd | location=London | publisher=Printed for Stanfield Parkinson | pages=[https://archive.org/details/b20663699/page/115/mode/1up 89], [https://archive.org/details/b20663699/page/n190/mode/1up 115], [https://archive.org/details/b20663699/page/213/mode/1up Errata] }}</ref><ref name=medway>{{ cite journal | last=Medway | first=David G. | date=1976 | title=Extant types of New Zealand birds from Cook's voyages. Part 2: The type specimens | journal=Notornis | volume=23 | issue=2 | pages=120–137 [126–128, 133] | doi=10.63172/367430antwuv | url=https://www.birdsnz.org.nz/wp-content/uploads/2021/12/Notornis_23_2.pdf }}</ref> La maristoj aportis specianojn reen al [[Anglio]], kaj angla naturalisto [[Peter Brown]] faris la unuan [[gravuraĵo]]n pri la birdo en [[1776]], nomante ĝin ''The New Zeland creeper'' ("Novzelanda grimpulo").<ref>{{ cite book | last=Brown | first=Peter | author-link=Peter Brown | year=1776 | title=Nouvelles illustrations de zoologie: contenant cinquante planches enlumineés d'oiseaux curieux, et qui non etés jamais descrits, et quelques de quadrupedes, de reptiles et d'insectes, avec de courtes descriptions systematiques | language=French, English | location=London | publisher=B. White | page=18, Plate 9 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/27845759 }}</ref> En ĉiuj tri Pacifikaj vojaĝoj de Cook la maristoj renkontis tui-mielmanĝulojn.<ref name=medway/> En sia raporto pri sia dua vojaĝo, publikigita en 1777, Cook nomis la birdojn per strangaj kaj eble onomatopeaj nomoj ''"poly-bird"'' kaj ''"poe-bird"''. Li rakontis, ke la vojaĝantoj ĉasis la birdojn kaj laŭdis ilian viandon: "La karno estis tre bongusta, ĝi estis la plej granda luksaĵo, kiujn la [Aotearoaj] arbaroj regalis al ni".<ref>{{cite book | last1=Cook | first1=James | author1-link=James Cook | last2=Furneaux | first2=Tobias | author2-link=Tobias Furneaux | date=1777 | title=A Voyage Towards the South Pole, and Round the World: Performed in His Majesty's ships the Resolution and Adventure, in the Years 1772, 1773, 1774, and 1775 |volume=1 | location=London | publisher=W. Strahan and T. Cadell | edition=2nd | page=[https://archive.org/details/b30413953_0001/page/98/mode/1up 98]; [https://archive.org/details/b30413953_0001/page/n115/mode/1up Plate 52]}}</ref> En 1782 angla ornitologo [[John Latham]] priskribis tui-mielmanĝulon sub la nomo ''"poë bee-eater"'' en sia klasika verko ''A General Synopsis of Birds''. Latham priskribis la specion laŭ la speciano konservita en [[Lever-muzeo]] en Londono.<ref>{{ cite book | last=Latham | first=John | author-link=John Latham | year=1782 | title=A General Synopsis of Birds | volume=1, Part 2 | publisher=Printed for Leigh and Sotheby | location=London | page=682, No. 17 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/33727330 }}</ref> La scienca [[dunomo]] ne estis donita ĝis 1788, kiam germana naturalisto [[Johann Friedrich Gmelin]] inkludis tui-mielmanĝulon en sia vastigita kaj redaktita versio de ''[[Systema Naturae]]'' far [[Karolo Lineo]]. Li donis al la birdo mallongan priskribon kaj la dunomon ''Merops novaeseelandiae'', citante la publikaĵojn de Brown, Cook kaj Latham.<ref>{{ cite book | last=Gmelin | first=Johann Friedrich | author-link=Johann Friedrich Gmelin| year=1788 | title=Systema naturae per regna tria naturae: secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis | edition=13th | volume=1, Part 1 | language=Latin | location=Lipsiae [Leipzig] | publisher=Georg. Emanuel. Beer | page=464 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/2897064 }}</ref> La genron ''Prosthemadera'' enkondukis en 1840 angla zoologo [[George Robert Gray|George Gray]] speciale por tui-mielmanĝulo,<ref>{{ cite book | last=Gray | first=George Robert | author-link=George Robert Gray | year=1840 | title=A List of the Genera of Birds: with an Indication of the Typical Species of Each Genus | location=London | publisher=R. and J.E. Taylor | page=15 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/13668909 }}</ref><ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela Rasmussen | date=January 2023 | title=Honeyeaters | work=IOC World Bird List Version 13,1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/honeyeaters/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=24 March 2023 }}</ref> kaj ĝis ĝi restas ĝia sola specio. La genra epiteto estas kombinaĵo de {{J|antikva greka}} vortoj ''prosthema'' ("apendaĵo") kaj ''dera'' ("kolo").<ref>{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | page=318 | url=https://archive.org/stream/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling#page/n318/mode/1up }}</ref> Oni agnoskas du [[subspecio]]jn:<ref name=ioc/><ref name=OT/> * {{bt|P. n. novaeseelandiae|([[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin, JF]], 1788)}} – [[Norda Insulo]], [[Suda Insulo]], [[Rakiura Insulo|Rakiura-insulo]] kaj apudaj insuletoj, [[Kermadekoj]] kaj [[Aŭklandoj]] * {{bt|P. n. chathamensis|[[Ernst Hartert|Hartert, EJO]], 1928}} – [[endemia]] en [[Ĉatamaj insuloj]] eosten de Suda Insulo La vorto ''tui'' estas esperantigo de [[maoria]] vorto ''tūī'', kiu estas la plej disvastigita [[onomatopeo|onomatopea]] nomo por la birdo, kvankam vortaroj de maoria lingvo mencias ĝis 14 aliajn, interalie ''kōkō''.<ref>{{cite web|url=https://www.landcareresearch.co.nz/tools-and-resources/education/the-story-of-tui |title=The Story of Tūī – Ngā Kōrero O Te Tūī |work=[[Manaaki Whenua – Landcare Research]] |access-date=2 January 2026 |first1=Priscilla|last1=Wehi|first2=Catriona|last2=MacLeod|first3=Karen|last3=Scott|first4=Hēmi|last4=Whaanga|first5=Rangi|last5=Matamua|first6=Paul|last6=Scofield|first7=C. Mary|last7=Brake}}</ref><ref>{{cite web|url=https://maoridictionary.co.nz/word/2856|title=kōkō|work=[[Te Aka Māori Dictionary]]|access-date=2 January 2026}}</ref> La vorto ''tūī'' estas uzata nun ankaŭ en la [[angla lingvo]], kie ĝi servas kaj kiel singulara, kaj kiel plurala formo. En la maoria la pluralo de ''tūī'' estas ''ngā tūī''.<ref>{{cite web |url= http://www.maoridictionary.co.nz/dictionary-info |title=Understanding the Māori Dictionary Entries (Māori Dictionary)|access-date=2014-02-21}}</ref> La ''[[International Ornithologists' Union]]'' (IOC), kiu havas politikon eviti [[diakritaĵo]]jn en anglaj komunlingvaj nomoj,<ref>{{Cite web|title=Patronyms and Accents – IOC World Bird List|url=https://www.worldbirdnames.org/new/english-names/spelling-rules/patronyms-and-accents/|access-date=2021-09-24|language=en-US}}</ref> listas la birdon kiel ''Tui''.<ref name="ioclist">{{cite web|year=2021|editor1-last=Gill|editor1-first=Frank|editor1-link=Frank Gill (ornithologist)|editor2-last=Donsker|editor2-first=David|title=Honeyeaters|url=https://www.worldbirdnames.org/bow/honeyeaters/|access-date=21 September 2021|work=World Bird List Version 11.2|publisher=International Ornithologists' Union}}</ref> La plej parenca vivanta specio al tui-mielmanĝulo estas la [[Novzelanda mielmanĝulo]]. La branĉo kiu donis la Novzelandan mielmanĝulon kaj la [[formortinta]]n {{N|Ĉatama mielmanĝulo}} dispartiĝis le la "tui-branĉo" antaŭ proksimume 5 [[jarmiliono]]j.<ref name="Marki 2017">{{cite journal|author=Marki, Petter Z.|author2=Jønsson, Knud A.|author3=Irestedt, Martin|author4=Nguyen, Jacqueline M.T.|author5=Rahbek, Carsten|author6=Fjeldså, Jon |date=2017|title=Supermatrix phylogeny and biogeography of the Australasian Meliphagides radiation (Aves: Passeriformes)|journal=Molecular Phylogenetics and Evolution|volume=107|pages=516–29|doi=10.1016/j.ympev.2016.12.021|pmid=28017855|bibcode=2017MolPE.107..516M |hdl=10852/65203|hdl-access=free}}</ref> Due plej parenca [[klado]] estas la genro ''[[Pycnopygius]]'', kiu havas {{N|senornama mielmanĝulo}} kaj {{N|marmora mielmanĝulo}}. La interrilato estas ilustrita en la ĉi-suba [[kladogramo]]: {{clade |1={{clade |1={{clade |1=[[Senornama mielmanĝulo]] (''Pycnopygius ixoides'') |2=[[Marmora mielmanĝulo]] (''Pycnopygius cinereus'') }} |2={{clade |1={{clade |1='''Tui-mielmanĝulo''' (''Prosthemadera novaeseelandiae'') |2={{clade |1=[[Novzelanda mielmanĝulo]] (''Anthornis melanura'') |2=[[Ĉatama mielmanĝulo]] (''Anthornis melanocephala'') }} }} }} }} }} == Priskribo == Tui-mielmanĝulo estas unu el la plej grandaj mielmanĝuloj, 27–32&nbsp;cm longa. La Ĉatam-insula subspecio estas iom pli granda kaj peza ol la nomuma, kaj iĉoj averaĝe iom pli pezaj ol inoj. Iĉoj de nomuma subspecio pezas 65–150&nbsp;g, kaj inoj 58–105&nbsp;g. En Ĉatam-insula subspecio iĉoj estas 89–240&nbsp;g kaj inoj 89–170&nbsp;g pezaj.<ref name=hbw>{{ cite book | last1=Higgins | first1=P.J. | last2=Christidis | first2=L. | last3=Ford | first3=H.A. | year=2008 | chapter=Family Meliphagidae (Honeyeaters) | editor1-last=del Hoyo | editor1-first=J. | editor2-last=Elliott | editor2-first=A. | editor3-last=Christie | editor3-first=D.A. | title=Handbook of the Birds of the World | volume=13: Penduline-tits to Shrikes | location=Barcelona, Spain | publisher=Lynx Edicions | isbn=978-84-96553-45-3 | pages=498–691 [587] | chapter-url=https://archive.org/details/handbookofbirdso0013unse/page/587/mode/1up | chapter-url-access=registration }}</ref> Krom la grando, tui-mielmanĝulo havas tipan mielmanĝulan korpoformon kaj tipan por la familio kurvecan [[beko]]n. Krom la ioma diferenco je pezo la specio ne havas notindan {{N|seksa duformismo}}. Plumaro de ambaŭ seksoj aspektas simile, je la unua rigardo ĝi ŝajnas plennigra kun tufo de blankaj plumoj sur kolo, iom simila al blanka [[punto|punta]] koltuko kiajn kutime surhavas [[anglikanismo|anglikanaj]] pastroj. Se oni rigardas la birdon pli proksime, oni rimarkas, ke la dorso kaj la flankoj estas malhelbrunaj, kaj pliparto de la plumaro estas [[irizeco|irizeca]] kaj aspektas verda, flava aŭ blua depende de angulo de lumo. La "koltuko" estas formita el malgrandaj kaj maldensaj blankaj plumoj kaj vere aspektas puntece. Junaj birdoj antaŭ la unua [[mudo]] ne havas la "koltukon" kaj estas brunecaj kaj nebrilaj. <gallery mode="packed" widths="140" heights="140"> File:Tui adult and young.jpg|Desegnaĵo pri juna kaj plenkreska tui-mielmanĝuloj File:Tui flight 01.jpg|Kolaĝo de fotoj, montranta flugmanieron de tui-mielmanĝulo File:Tui (Prosthemadera novaeseelandiae) Tiritiri Matangi 2.jpg|Tui mielmanĝulo en brila lumo, kiu igas ĝiajn irizecajn plumojn aspekti bluaj </gallery> == Distribuo kaj habitato == Tui-mielmanĝulo estas pure Aotearoa specio, renkontebla tra tuta lando, aparte en la [[Norda Insulo]], uestaj kaj sudaj marbordoj de [[Suda Insulo]], [[Rakiuro]], kaj [[Ĉatamaj insuloj]], — en la ĉi-lasta loko ekzistas [[endemia]] kaj [[endanĝerita]] subspecio. Ankaŭ estas populacioj en [[Raŭla Insulo]], [[Kermadekoj]],<ref>{{Cite journal | last1=Veitch | first1=C.R. | last2=Miskelly | first2=C.M. | last3=Harper | first3=G.A. | last4=Taylor | first4=G.A. | last5=Tennyson | first5=A.J.D. | date=2004 | title=Birds of the Kermadec Islands, South-west Pacific | journal=Notornis | volume=51 | issue=2 | pages=61–90 | doi=10.63172/239332vjutmu | url=https://www.birdsnz.org.nz/wp-content/uploads/2021/12/Notornis_51_2_61.pdf }}</ref> kaj [[Aŭklandoj]] (kie ĝi kunekzistas kun [[Novzelanda mielmanĝulo]] estiel la plej suda [[mielmanĝulo]]).<ref>Department of Conservation (1999) ''New Zealand's Subantarctic Islands''. Reed Books: Auckland {{ISBN|0-7900-0719-3}}</ref> Antaŭ Eŭropa koloniigo tiuj ĉi birdoj estis tre kutimaj kaj disvastigitaj. [[Maorioj]] ĉasis ilin kaj konservis la viandon en [[lagenario]]j aŭ [[kukurbo]]j sen iu konsiderinda minaco al la specio. La [[populacio]]j forte malkreskis post komenco de la koloniigo pro amasa [[habitatdetruo]] kaj enkonduko de {{J|invada specio}}, aparte [[mamulo]]j ([[kato]]j, [[rato]]j, [[ermeno]]j kaj [[vulpoposumo]]j) sed ankaŭ {{J|nigra turdo}}, [[garolo]]j kaj {{J|ordinara minao}}, kiuj atakas kaj manĝas ovojn kaj idojn. Post enkonduko de konservaj politikoj kaj restarigo de naturaj Aotearoaj habitatoj populacioj de tui-mielmanĝuloj ankaŭ iom restariĝis.<ref name=hbw/> Tui-mielmanĝuloj preferas foliajn arbarojn en relative malaltaj areoj, sed oni renkontis la birdojn ankaŭ en montetoj ĝis 1500&nbsp;m super [[marnivelo]].<ref name=hbw/> Ili estas sufiĉe adaptemaj kaj toleras malgrandajn [[praarbaro]]jn, {{JN|sekundara arbaro}}, [[plantejo]]jn de ekzotajn plantojn kaj suburbajn ĝardenojn. En urba [[Velingtono]] ili estas inter la plej kutimaj birdoj. Plej ofte ili furaĝas sole, popare, aŭ en malgrandaj familiaj grupoj, sed povas amasigi sufiĉe grandkvante ĉirkaŭ taŭga fonto de nutraĵo kaj eĉ formi {{JN|miksspecia birdaro}} kun {{J|Novzelanda mielmanĝulo}}, {{J|grizdorsa zosteropo}}, kaj/aŭ [[kereruo]]j. Tui-mielmanĝulo kaj Novzelanda mielmanĝulo havas pli malpli la saman {{N|ekologia niĉo}} kaj en malsataj jaroj konkuras unu kontraŭ la alia. En tiu konkuro tui-mielmanĝulo havas avantaĝon kiel pli granda kaj agresema, kaj tiuj ĉi birdoj ofte forpelas Novzelandajn mielmanĝulojn de nutrofontoj, ekzemple de florantaj ''[[Phormium]]''-plantoj.<ref name=hbw/> == Konduto kaj ekologio == [[File:Nest of Tui (Prosthemadera novae zeelandiae).jpg|thumb|Desegnaĵo pro la nesto de tui-mielmanĝulo el 1888]] Iĉaj tui-meilmanĝuloj ofte estas tre agresemaj kaj teritoriaj kaj penas forpeli ĉiujn aliajn birdojn, eĉ multe pli grandajn, el sia teritorio per laŭtaj frapoj de siaj flugiloj kaj raspaj malafablaj kriĉoj, aparte kiam la birdo sentas siajn preferatajn por nutriĝo arbojn minacataj. En agresa stato la birdo ofte erektigas siajn plumojn por ŝajni pli grandaj. Tui-mielmanĝuloj eĉ povas forpeli tiajn fortajn birdojn kiel {{J|Aŭstralazia cirkuo}} aŭ {{J|fluta kraktiko}} protektante siajn nutrogrundojn.<ref name=DOC>{{cite web|url=http://www.doc.govt.nz/templates/page.aspx?id=32890|title=Tui Facts – New Zealand native land birds (Department of Conservation)|access-date=2007-09-21}}</ref> Flugiloj de tui-mielmanĝuloj estas mallongaj kaj vastaj, kio donas al ili bonan manevreblon en densaj arbaroj, ilia preferata [[habitato]], sed ankaŭ igas ilian flugon tre laŭta. Dum reprodukta sezono ili performas demonstran dancon en aero, dum kiu ili leviĝas vertikale en aero alten super la arboj, kvazaŭ pendiĝas senmove dum kelkaj sekundoj, kaj poste plonĝas rapide malsupren.<ref name=DOC /> Oni ade observas tiun konduton dum la reprodukta sezono, kiu okazas en Sudduonsfera printempo: septembro kaj oktobro. === Nutriĝo === [[File:Tui twisting upside down to reach into a kowhai flower.jpg|thumb|right|Tui-mielmanĝulo manĝas floron de kofajo]] Plejparto de [[dieto (biologio)|dieto]] de tui-mielmanĝulo konsistas je [[nektaro]], kvankam la birdoj fortigas ĝin ankaŭ kun [[frukto]]j, [[semo]]j, [[insekto]]j kaj [[poleno]]. Ili aparte ŝatas la nektaron de genro ''[[Phormium]]'', tiel nomata Novzelanda lino, kiu iam [[fermentado|fermentiĝas]] en la floroj kaj enhavas certan elcenton de [[alkoholo]]. Trinkinte ĝin, la birdoj iam flugas tiumaniere ke oni suspektas ebriiĝon. Ili estas ĉefaj [[polenanto]]j de ''[[Phormium]]''-plantoj, [[kofajo]], [[Clianthus|beko de kako]] kaj aliaj [[endemia]]j Aotearoaj plantoj. La menciitaj plantaj grupoj havas florojn de tiu formo kaj grando ke ili estas perfekta ingo por la beko de tui-mielmanĝulo: bona ekzemplo de [[mutualismo|mutualisma]] kunevoluo.<ref>{{cite journal|last=Kelly|first=Dave|title=Mutualisms with the wreckage of an avifauna: the status of bird pollination and fruit-dispersal in New Zealand|journal=New Zealand Journal of Ecology|year=2010|volume=34|issue=1|pages=66–85|url=http://www.newzealandecology.org/nzje/abstract.php?volume_issue=j34_1&pdf_filename=NZJEcol34_1_66.pdf|access-date=12 October 2011|display-authors=etal|archive-url=https://web.archive.org/web/20111229140019/http://www.newzealandecology.org/nzje/abstract.php?volume_issue=j34_1&pdf_filename=NZJEcol34_1_66.pdf|archive-date=29 December 2011}}</ref> ===Reproduktiĝo=== La [[nesto]]n konstruas ino kun malmulta helpo de la iĉo. Ĝi estas simpla, uj-forma, malprofunda kaj iom malorda, konsista el branĉoj, [[herbo]]j kaj [[musko]]j.<ref name=DOC /> La [[ovo]]j estas pale rozkoloraj, kun pli brilaj ruĝecaj makuloj plejparte ĉe pli vasta flanko. La ovaro estas averaĝe 4 ovoj kaj la averaĝa grando de la ovo estas 27.5×20.3&nbsp;mm. La ovojn kovas nur la ino, sed ambaŭ gepatroj partoprenas en nutrado de idoj kaj forigo de [[fekosako]]j. La idoj estas [[nidifuga]]j kaj postulas konstantan prizorgon dum la fruaj etapoj de sia vivo.<ref>{{cite journal | last1=Bosque | first1=Carlos | last2=Bosque | first2=Maria Teresa | title=Nest Predation as a Selective Factor in the Evolution of Developmental Rates in Altricial Birds | journal=The American Naturalist | publisher=[University of Chicago Press, American Society of Naturalists] | volume=145 | issue=2 | year=1995 | issn=0003-0147 | jstor=2463125 | pages=234–260 | doi=10.1086/285738 | bibcode=1995ANat..145..234B }}</ref> Ili elnestiĝas post ĉirkaŭ 20 tagoj, sed la gepatro daŭre prizorgas la junulojn kelkajn semajnojn plu.<ref name=higgins2001>{{cite book|editor1-last=Higgins|editor1-first=P.J.|editor2-last=Peter|editor2-first=J.M.|editor3-last=Steele|editor3-first=W.K.|year=2001|chapter=''Prosthemadera novaeseelandiae'' Tui|title=Handbook of Australian, New Zealand & Antarctic Birds|volume=5, Tyrant-flycatchers to chats|location=Melbourne, Victoria|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-553258-6|pages=1191–1207|chapter-url=https://web.archive.org/web/20150115001357/https://nzbirdsonline.org.nz/sites/all/files/316_Tui.pdf}}</ref> === Voĉo === {{Aŭskultu |filename=Tui song - Johnsonville - 12 July 2021.ogg |title=Kanto de tuio 1 |description=Tui-mielmanĝulo kantas en Johnsonville, [[Velingtono]] |pos=right |filename2=Tui song - Trelissick Park -8 March 2021.ogg |description2=Tui-mielmanĝulo kantas en Trelissick Park, [[Velingtono]] |title2=Kanto de tuio 2}} Kiel ĉiuj [[paseroformaj birdoj]], tui-mielmanĝuloj havas naŭ parojn de muskoloj kontrolantaj la [[sirinkso (biologio)|sirinkson]], kio ebligas ilin fari tre komplikajn sonojn kaj iam produkti du sonojn samtempe.<ref name=":0">{{Cite web|title=New Zealand Geographic – Tui|url=https://www.nzgeo.com/stories/tui/|website=New Zealand Geographic|access-date=4 May 2020}}</ref> Ili estas aparte konataj pro siaj riĉaj, diversaj, bruaj kaj foje tre melodiaj [[birdokanto|kantoj]], kiuj estas unikaj por ĉiu individua birdo. Ili estas komplikaj kombinaĵoj de notoj kaj triloj, similaj al tiuj de [[Novzelanda mielmanĝulo]], kun diversaj klakoj, kriĉoj, grincoj, similaj al tiu de maljuna arbo, sibloj kaj ĝemoj.<ref name=":0" /> Krom la individuaj diferencoj, ankaŭ observeblas "dialektaj" variaĵoj de la voĉigoj depende de la areo, populacio, sekso kaj sezono.<ref>{{Cite journal | last1=Hill | first1=S.D. | last2=Ji | first2=W. | last3=Parker | first3=K.A. | last4=Amiot | first4=C. | last5=Wells | first5=S.J. | date=2013 | title=A comparison of vocalisations between mainland tui (''Prosthemadera novaeseelandiae novaeseelandiae'') and Chatham Island tui (''P. n. chathamensis'') | journal=New Zealand Journal of Ecology | volume=37 | issue=2 | pages=214–223 | url=https://newzealandecology.org/nzje/3085.pdf }}</ref><ref>{{ cite journal | last1=Hill | first1=S.D. | last2=Ji | first2=W. | date=2013 | title=Microgeographic variation in song phrases of tui (''Prosthemadera novaeseelandiae'') | journal=Notornis | volume=60 | issue=3 | pages=262–263 | doi=10.63172//788665duvtmy | url=https://www.birdsnz.org.nz/wp-content/uploads/2021/12/Hill___Ji_2013.pdf }}</ref><ref>{{Cite journal | last1=Hill | first1=S.D. | last2=Amiot | first2=C. | last3=Ludbrook | first3=M.R. | last4=Ji | first4=W. | date=2015 | title=Seasonal variation in the song structure of tui (''Prosthemadera novaeseelandiae'') | journal=New Zealand Journal of Ecology | jstor=26198701 | volume=39 | issue=1 | pages=110–115 | url=https://newzealandecology.org/nzje/3203.pdf }}</ref><ref>{{Cite journal | last1=Hill | first1=S.D. | last2=Pawley | first2=M.D.M. | last3=Ji | first3=W. | date=2017 | title=Local habitat complexity correlates with song complexity in a vocally elaborate honeyeater | journal=Austral Ecology | volume=42 | issue=5 | pages=590–596 | doi=10.1111/aec.12477 | bibcode=2017AusEc..42..590H }}</ref> Je la komplikeco kaj diverseco de siaj kantoj kaj vokoj tuioj similas al [[papago]]j.<ref>[http://www.3news.co.nz/Tui-one-of-worlds-most-intelligent-birds/tabid/1160/articleID/254369/Default.aspx Tui one of the world's most intelligent birds] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140201174404/http://www.3news.co.nz/Tui-one-of-worlds-most-intelligent-birds/tabid/1160/articleID/254369/Default.aspx |date=2014-02-01 }}, 3 News. accessed 2012-10-16.</ref> Krome, samkiel papagoj, ili kapablas lerni imiti homan parolon.<ref>[http://www.nbr.org.nz/ Videos of Woof Woof the talking tūī], Whangarei Native Bird Recovery Centre. Accessed 2010-09-14.</ref> [[Maorioj]] tradicie trejnis ilin paroli, kaj ili kapablas klare reprodukti la plej komplikajn frazojn.<ref>[http://www.teara.govt.nz/en/small-forest-birds/4 The tūī (Prosthemadera novaeseelandiae)], Te Ara Encyclopedia of New Zealand. accessed 2012-04-11.</ref> Tui-mielmanĝuloj kiuj vivas proksime al homoj ankaŭ reproduktas hazardajn homfaritajn sonojn, kiel rompiĝo de vitro, aŭta alarmsignalo, klasika muziko, reklamaj melodietoj ktp.<ref name=":0" /> Tuioj ĝenerale estas tagumaj birdoj, sed ili ankaŭ iam kantas nokte, aparte proksime al la [[plenluno]].<ref>{{ cite journal | last1=Paul | first1=S.R. | last2=McKenzie | first2=H.R. | date=1975 | title=A bushman's seventeen years of noting birds – Introduction and part A (Bellbird and Tui) | journal=Notornis | volume=22 | issue=2 | pages=122–130 | doi=10.63172/287102mcvpdl | url=http://notornis.osnz.org.nz/system/files/Notornis_22_2.pdf }}</ref> == Bildaro == == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Ĝermo}} [[Kategorio:Melifagedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Nov-Zelando]] 9ki3wq8dlvdsf8n28lnop0eozyxiu43 9491094 9491091 2026-10-10T10:14:01Z Goren 4701 9491094 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = |koloro = pink |regno2 = bestoj |dosiero = Tui (Prosthemadera novaeseelandiae) Tiritiri Matangi.jpg |dosiero larĝo = 250px |priskribo de dosiero = Tui-mielmanĝulo sur branĉo de [[Phormium|Novzelanda lino]] |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Paseroformaj]] ''Passeriformes'' |familio = [[Mielmanĝuloj]] ''Melifagidae'' |genro = '''''Prosthemadera''''' |genro aŭtoritato = [[George Robert Gray|Gray, GR]], 1840 |specio = '''''P. novaeseelandiae''''' |dunomo = Prosthemadera novaeseelandiae |dunomo aŭtoritato = ([[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin, JF]], 1788) |statuso = LC |statuso ref = <ref name="iucn status 11 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2017 |title=''Prosthemadera novaeseelandiae'' |volume=2017 |article-number=e.T22704472A118658026 |doi=10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T22704472A118658026.en |access-date=11 November 2021}}</ref> |vikispecio = |komunejo = }} '''Tui-mielmanĝulo'''<ref name=OT>[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?gid=329342492#gid=329342492 Ornitologia taksonomio] surbaze de la listo de [[AviList]] kun Esperantaj nomoj proponitaj far Alain Gerard</ref> (''Prosthemadera novaeseelandiae''), aŭ simple '''tuio''' laŭ [[Esperantigo de vortoj el maoria fonto]], estas [[paserina]] [[birdo]] [[endemio (ekologio)|endemia]] en [[Aotearoo]]. Ĝi estas unu el plej grandaj membroj de la diversa familio de [[Melifagedoj]] aŭ Mielmanĝulooj, kie ĝi formas sian propran [[monotipa]]n [[genro (biologio)|genron]] '''''Prosthemadera'''''. Nur unu alia specio de Melifagedoj trovebla en Aotearoa estas la [[Novzelanda mielmanĝulo]] (''Anthornis melanura''). Tui-mielmanĝulo havas vastan distribuon en Novzelanda insularo, trovebla de [[subtropika]]j [[Kermadekoj]] ĝis [[ĉeantarkto|ĉeantarktaj]] [[Aŭklandoj]], inklude la ĉefajn insulojn. La vorto ''tui'' venas de la [[Maoria lingvo|maoria]] ''tūī'', kiu estas [[onomatopeo|onomatopea]] nomo por la birdo. La sama vorto eniris la {{N|angla lingvo}}, la plej parolatan lingvon de Aotearoo, kiel [[komunlingva nomo]] de la birdo: ĝi estas ''tūī'' kaj singulare kaj plurale. Fruaj anglaparolantaj koloniistoj nomis ĝin '''Parson Bird''',<ref>{{Citaĵo el libro|url=http://nzetc.victoria.ac.nz/tm/scholarly/tei-BulBird-t1-g1-t1-body-d0-d30.html|titolo=A History of the Birds of New Zealand|aŭtoro=Sir Walter Lawry Buller|jaro=1888|paĝo=95}}</ref> sed nune tiu ĉi termino estas konsiderata arĥaa kaj preskaŭ ne renkonteblas en literaturo.<ref>{{Citaĵo el libro|url=http://books.google.co.nz/books?id=C9cQIGPiBqkC&lpg=PA68&ots=tMy-fP5B2D&dq=archaic%20%22parson%20bird%22&pg=PA68#v=onepage&q=archaic%20%22parson%20bird%22&f=false|titolo=New Zealand English|aŭtoro=Jennifer Hay, Margaret McLagan, Elizabeth Gordon|jaro=2008|eldoninto=Edinburgh University Press}}</ref> En Esperanto povus esti uzata la esperantigo de la genronomo, nome ''prostemadero''. == Taksonomio == Eŭropanoj unuafoje renkontis tui-mielmanĝulojn en [[1770]] apud [[Rio Reĝino Karloto]] ĉe norda marbordo de la [[Suda Insulo]] dum la unua vojaĝo de [[James Cook]] al la [[Pacifiko]].<ref>{{ cite book | last=Parkinson | first=Sydney | author-link=Sydney Parkinson | date=1773 | title=A Journal of a Voyage to the South Seas in His Majesty's Ship the Endeavour | title-link=A Journal of a Voyage to the South Seas | edition=2nd | location=London | publisher=Printed for Stanfield Parkinson | pages=[https://archive.org/details/b20663699/page/115/mode/1up 89], [https://archive.org/details/b20663699/page/n190/mode/1up 115], [https://archive.org/details/b20663699/page/213/mode/1up Errata] }}</ref><ref name=medway>{{ cite journal | last=Medway | first=David G. | date=1976 | title=Extant types of New Zealand birds from Cook's voyages. Part 2: The type specimens | journal=Notornis | volume=23 | issue=2 | pages=120–137 [126–128, 133] | doi=10.63172/367430antwuv | url=https://www.birdsnz.org.nz/wp-content/uploads/2021/12/Notornis_23_2.pdf }}</ref> La maristoj aportis specianojn reen al [[Anglio]], kaj angla naturalisto [[Peter Brown]] faris la unuan [[gravuraĵo]]n pri la birdo en [[1776]], nomante ĝin ''The New Zeland creeper'' ("Novzelanda grimpulo").<ref>{{ cite book | last=Brown | first=Peter | author-link=Peter Brown | year=1776 | title=Nouvelles illustrations de zoologie: contenant cinquante planches enlumineés d'oiseaux curieux, et qui non etés jamais descrits, et quelques de quadrupedes, de reptiles et d'insectes, avec de courtes descriptions systematiques | language=French, English | location=London | publisher=B. White | page=18, Plate 9 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/27845759 }}</ref> En ĉiuj tri Pacifikaj vojaĝoj de Cook la maristoj renkontis tui-mielmanĝulojn.<ref name=medway/> En sia raporto pri sia dua vojaĝo, publikigita en 1777, Cook nomis la birdojn per strangaj kaj eble onomatopeaj nomoj ''"poly-bird"'' kaj ''"poe-bird"''. Li rakontis, ke la vojaĝantoj ĉasis la birdojn kaj laŭdis ilian viandon: "La karno estis tre bongusta, ĝi estis la plej granda luksaĵo, kiujn la [Aotearoaj] arbaroj regalis al ni".<ref>{{cite book | last1=Cook | first1=James | author1-link=James Cook | last2=Furneaux | first2=Tobias | author2-link=Tobias Furneaux | date=1777 | title=A Voyage Towards the South Pole, and Round the World: Performed in His Majesty's ships the Resolution and Adventure, in the Years 1772, 1773, 1774, and 1775 |volume=1 | location=London | publisher=W. Strahan and T. Cadell | edition=2nd | page=[https://archive.org/details/b30413953_0001/page/98/mode/1up 98]; [https://archive.org/details/b30413953_0001/page/n115/mode/1up Plate 52]}}</ref> En 1782 angla ornitologo [[John Latham]] priskribis tui-mielmanĝulon sub la nomo ''"poë bee-eater"'' en sia klasika verko ''A General Synopsis of Birds''. Latham priskribis la specion laŭ la speciano konservita en [[Lever-muzeo]] en Londono.<ref>{{ cite book | last=Latham | first=John | author-link=John Latham | year=1782 | title=A General Synopsis of Birds | volume=1, Part 2 | publisher=Printed for Leigh and Sotheby | location=London | page=682, No. 17 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/33727330 }}</ref> La scienca [[dunomo]] ne estis donita ĝis 1788, kiam germana naturalisto [[Johann Friedrich Gmelin]] inkludis tui-mielmanĝulon en sia vastigita kaj redaktita versio de ''[[Systema Naturae]]'' far [[Karolo Lineo]]. Li donis al la birdo mallongan priskribon kaj la dunomon ''Merops novaeseelandiae'', citante la publikaĵojn de Brown, Cook kaj Latham.<ref>{{ cite book | last=Gmelin | first=Johann Friedrich | author-link=Johann Friedrich Gmelin| year=1788 | title=Systema naturae per regna tria naturae: secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis | edition=13th | volume=1, Part 1 | language=Latin | location=Lipsiae [Leipzig] | publisher=Georg. Emanuel. Beer | page=464 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/2897064 }}</ref> La genron ''Prosthemadera'' enkondukis en 1840 angla zoologo [[George Robert Gray|George Gray]] speciale por tui-mielmanĝulo,<ref>{{ cite book | last=Gray | first=George Robert | author-link=George Robert Gray | year=1840 | title=A List of the Genera of Birds: with an Indication of the Typical Species of Each Genus | location=London | publisher=R. and J.E. Taylor | page=15 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/13668909 }}</ref><ref name=ioc>{{cite web| editor1-last=Gill | editor1-first=Frank | editor1-link=Frank Gill (ornithologist) | editor2-last=Donsker | editor2-first=David | editor3-last=Rasmussen | editor3-first=Pamela | editor3-link=Pamela Rasmussen | date=January 2023 | title=Honeyeaters | work=IOC World Bird List Version 13,1 | url=https://www.worldbirdnames.org/bow/honeyeaters/ | publisher=International Ornithologists' Union | access-date=24 March 2023 }}</ref> kaj ĝis ĝi restas ĝia sola specio. La genra epiteto estas kombinaĵo de {{J|antikva greka}} vortoj ''prosthema'' ("apendaĵo") kaj ''dera'' ("kolo").<ref>{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | page=318 | url=https://archive.org/stream/Helm_Dictionary_of_Scientific_Bird_Names_by_James_A._Jobling#page/n318/mode/1up }}</ref> Oni agnoskas du [[subspecio]]jn:<ref name=ioc/><ref name=OT/> * {{bt|P. n. novaeseelandiae|([[Johann Friedrich Gmelin|Gmelin, JF]], 1788)}} – [[Norda Insulo]], [[Suda Insulo]], [[Rakiura Insulo|Rakiura-insulo]] kaj apudaj insuletoj, [[Kermadekoj]] kaj [[Aŭklandoj]] * {{bt|P. n. chathamensis|[[Ernst Hartert|Hartert, EJO]], 1928}} – [[endemia]] en [[Ĉatamaj insuloj]] eosten de Suda Insulo La vorto ''tui'' estas esperantigo de [[maoria]] vorto ''tūī'', kiu estas la plej disvastigita [[onomatopeo|onomatopea]] nomo por la birdo, kvankam vortaroj de maoria lingvo mencias ĝis 14 aliajn, interalie ''kōkō''.<ref>{{cite web|url=https://www.landcareresearch.co.nz/tools-and-resources/education/the-story-of-tui |title=The Story of Tūī – Ngā Kōrero O Te Tūī |work=[[Manaaki Whenua – Landcare Research]] |access-date=2 January 2026 |first1=Priscilla|last1=Wehi|first2=Catriona|last2=MacLeod|first3=Karen|last3=Scott|first4=Hēmi|last4=Whaanga|first5=Rangi|last5=Matamua|first6=Paul|last6=Scofield|first7=C. Mary|last7=Brake}}</ref><ref>{{cite web|url=https://maoridictionary.co.nz/word/2856|title=kōkō|work=[[Te Aka Māori Dictionary]]|access-date=2 January 2026}}</ref> La vorto ''tūī'' estas uzata nun ankaŭ en la [[angla lingvo]], kie ĝi servas kaj kiel singulara, kaj kiel plurala formo. En la maoria la pluralo de ''tūī'' estas ''ngā tūī''.<ref>{{cite web |url= http://www.maoridictionary.co.nz/dictionary-info |title=Understanding the Māori Dictionary Entries (Māori Dictionary)|access-date=2014-02-21}}</ref> La ''[[International Ornithologists' Union]]'' (IOC), kiu havas politikon eviti [[diakritaĵo]]jn en anglaj komunlingvaj nomoj,<ref>{{Cite web|title=Patronyms and Accents – IOC World Bird List|url=https://www.worldbirdnames.org/new/english-names/spelling-rules/patronyms-and-accents/|access-date=2021-09-24|language=en-US}}</ref> listas la birdon kiel ''Tui''.<ref name="ioclist">{{cite web|year=2021|editor1-last=Gill|editor1-first=Frank|editor1-link=Frank Gill (ornithologist)|editor2-last=Donsker|editor2-first=David|title=Honeyeaters|url=https://www.worldbirdnames.org/bow/honeyeaters/|access-date=21 September 2021|work=World Bird List Version 11.2|publisher=International Ornithologists' Union}}</ref> La plej parenca vivanta specio al tui-mielmanĝulo estas la [[Novzelanda mielmanĝulo]]. La branĉo kiu donis la Novzelandan mielmanĝulon kaj la [[formortinta]]n {{N|Ĉatama mielmanĝulo}} dispartiĝis le la "tui-branĉo" antaŭ proksimume 5 [[jarmiliono]]j.<ref name="Marki 2017">{{cite journal|author=Marki, Petter Z.|author2=Jønsson, Knud A.|author3=Irestedt, Martin|author4=Nguyen, Jacqueline M.T.|author5=Rahbek, Carsten|author6=Fjeldså, Jon |date=2017|title=Supermatrix phylogeny and biogeography of the Australasian Meliphagides radiation (Aves: Passeriformes)|journal=Molecular Phylogenetics and Evolution|volume=107|pages=516–29|doi=10.1016/j.ympev.2016.12.021|pmid=28017855|bibcode=2017MolPE.107..516M |hdl=10852/65203|hdl-access=free}}</ref> Due plej parenca [[klado]] estas la genro ''[[Pycnopygius]]'', kiu havas {{N|senornama mielmanĝulo}} kaj {{N|marmora mielmanĝulo}}. La interrilato estas ilustrita en la ĉi-suba [[kladogramo]]: {{clade |1={{clade |1={{clade |1=[[Senornama mielmanĝulo]] (''Pycnopygius ixoides'') |2=[[Marmora mielmanĝulo]] (''Pycnopygius cinereus'') }} |2={{clade |1={{clade |1='''Tui-mielmanĝulo''' (''Prosthemadera novaeseelandiae'') |2={{clade |1=[[Novzelanda mielmanĝulo]] (''Anthornis melanura'') |2=[[Ĉatama mielmanĝulo]] (''Anthornis melanocephala'') }} }} }} }} }} == Priskribo == Tui-mielmanĝulo estas unu el la plej grandaj mielmanĝuloj, 27–32&nbsp;cm longa. La Ĉatam-insula subspecio estas iom pli granda kaj peza ol la nomuma, kaj iĉoj averaĝe iom pli pezaj ol inoj. Iĉoj de nomuma subspecio pezas 65–150&nbsp;g, kaj inoj 58–105&nbsp;g. En Ĉatam-insula subspecio iĉoj estas 89–240&nbsp;g kaj inoj 89–170&nbsp;g pezaj.<ref name=hbw>{{ cite book | last1=Higgins | first1=P.J. | last2=Christidis | first2=L. | last3=Ford | first3=H.A. | year=2008 | chapter=Family Meliphagidae (Honeyeaters) | editor1-last=del Hoyo | editor1-first=J. | editor2-last=Elliott | editor2-first=A. | editor3-last=Christie | editor3-first=D.A. | title=Handbook of the Birds of the World | volume=13: Penduline-tits to Shrikes | location=Barcelona, Spain | publisher=Lynx Edicions | isbn=978-84-96553-45-3 | pages=498–691 [587] | chapter-url=https://archive.org/details/handbookofbirdso0013unse/page/587/mode/1up | chapter-url-access=registration }}</ref> Krom la grando, tui-mielmanĝulo havas tipan mielmanĝulan korpoformon kaj tipan por la familio kurvecan [[beko]]n. Krom la ioma diferenco je pezo la specio ne havas notindan {{N|seksa duformismo}}. Plumaro de ambaŭ seksoj aspektas simile, je la unua rigardo ĝi ŝajnas plennigra kun tufo de blankaj plumoj sur kolo, iom simila al blanka [[punto|punta]] koltuko kiajn kutime surhavas [[anglikanismo|anglikanaj]] pastroj. Se oni rigardas la birdon pli proksime, oni rimarkas, ke la dorso kaj la flankoj estas malhelbrunaj, kaj pliparto de la plumaro estas [[irizeco|irizeca]] kaj aspektas verda, flava aŭ blua depende de angulo de lumo. La "koltuko" estas formita el malgrandaj kaj maldensaj blankaj plumoj kaj vere aspektas puntece. Junaj birdoj antaŭ la unua [[mudo]] ne havas la "koltukon" kaj estas brunecaj kaj nebrilaj. <gallery mode="packed" widths="140" heights="140"> File:Tui adult and young.jpg|Desegnaĵo pri juna kaj plenkreska tui-mielmanĝuloj File:Tui flight 01.jpg|Kolaĝo de fotoj, montranta flugmanieron de tui-mielmanĝulo File:Tui (Prosthemadera novaeseelandiae) Tiritiri Matangi 2.jpg|Tui mielmanĝulo en brila lumo, kiu igas ĝiajn irizecajn plumojn aspekti bluaj </gallery> == Distribuo kaj habitato == Tui-mielmanĝulo estas pure Aotearoa specio, renkontebla tra tuta lando, aparte en la [[Norda Insulo]], uestaj kaj sudaj marbordoj de [[Suda Insulo]], [[Rakiuro]], kaj [[Ĉatamaj insuloj]], — en la ĉi-lasta loko ekzistas [[endemia]] kaj [[endanĝerita]] subspecio. Ankaŭ estas populacioj en [[Raŭla Insulo]], [[Kermadekoj]],<ref>{{Cite journal | last1=Veitch | first1=C.R. | last2=Miskelly | first2=C.M. | last3=Harper | first3=G.A. | last4=Taylor | first4=G.A. | last5=Tennyson | first5=A.J.D. | date=2004 | title=Birds of the Kermadec Islands, South-west Pacific | journal=Notornis | volume=51 | issue=2 | pages=61–90 | doi=10.63172/239332vjutmu | url=https://www.birdsnz.org.nz/wp-content/uploads/2021/12/Notornis_51_2_61.pdf }}</ref> kaj [[Aŭklandoj]] (kie ĝi kunekzistas kun [[Novzelanda mielmanĝulo]] estiel la plej suda [[mielmanĝulo]]).<ref>Department of Conservation (1999) ''New Zealand's Subantarctic Islands''. Reed Books: Auckland {{ISBN|0-7900-0719-3}}</ref> Antaŭ Eŭropa koloniigo tiuj ĉi birdoj estis tre kutimaj kaj disvastigitaj. [[Maorioj]] ĉasis ilin kaj konservis la viandon en [[lagenario]]j aŭ [[kukurbo]]j sen iu konsiderinda minaco al la specio. La [[populacio]]j forte malkreskis post komenco de la koloniigo pro amasa [[habitatdetruo]] kaj enkonduko de {{J|invada specio}}, aparte [[mamulo]]j ([[kato]]j, [[rato]]j, [[ermeno]]j kaj [[vulpoposumo]]j) sed ankaŭ {{J|nigra turdo}}, [[garolo]]j kaj {{J|ordinara minao}}, kiuj atakas kaj manĝas ovojn kaj idojn. Post enkonduko de konservaj politikoj kaj restarigo de naturaj Aotearoaj habitatoj populacioj de tui-mielmanĝuloj ankaŭ iom restariĝis.<ref name=hbw/> Tui-mielmanĝuloj preferas foliajn arbarojn en relative malaltaj areoj, sed oni renkontis la birdojn ankaŭ en montetoj ĝis 1500&nbsp;m super [[marnivelo]].<ref name=hbw/> Ili estas sufiĉe adaptemaj kaj toleras malgrandajn [[praarbaro]]jn, {{JN|sekundara arbaro}}, [[plantejo]]jn de ekzotajn plantojn kaj suburbajn ĝardenojn. En urba [[Velingtono]] ili estas inter la plej kutimaj birdoj. Plej ofte ili furaĝas sole, popare, aŭ en malgrandaj familiaj grupoj, sed povas amasigi sufiĉe grandkvante ĉirkaŭ taŭga fonto de nutraĵo kaj eĉ formi {{JN|miksspecia birdaro}} kun {{J|Novzelanda mielmanĝulo}}, {{J|grizdorsa zosteropo}}, kaj/aŭ [[kereruo]]j. Tui-mielmanĝulo kaj Novzelanda mielmanĝulo havas pli malpli la saman {{N|ekologia niĉo}} kaj en malsataj jaroj konkuras unu kontraŭ la alia. En tiu konkuro tui-mielmanĝulo havas avantaĝon kiel pli granda kaj agresema, kaj tiuj ĉi birdoj ofte forpelas Novzelandajn mielmanĝulojn de nutrofontoj, ekzemple de florantaj ''[[Phormium]]''-plantoj.<ref name=hbw/> == Konduto kaj ekologio == [[File:Nest of Tui (Prosthemadera novae zeelandiae).jpg|thumb|Desegnaĵo pro la nesto de tui-mielmanĝulo el 1888]] Iĉaj tui-meilmanĝuloj ofte estas tre agresemaj kaj teritoriaj kaj penas forpeli ĉiujn aliajn birdojn, eĉ multe pli grandajn, el sia teritorio per laŭtaj frapoj de siaj flugiloj kaj raspaj malafablaj kriĉoj, aparte kiam la birdo sentas siajn preferatajn por nutriĝo arbojn minacataj. En agresa stato la birdo ofte erektigas siajn plumojn por ŝajni pli grandaj. Tui-mielmanĝuloj eĉ povas forpeli tiajn fortajn birdojn kiel {{J|Aŭstralazia cirkuo}} aŭ {{J|fluta kraktiko}} protektante siajn nutrogrundojn.<ref name=DOC>{{cite web|url=http://www.doc.govt.nz/templates/page.aspx?id=32890|title=Tui Facts – New Zealand native land birds (Department of Conservation)|access-date=2007-09-21}}</ref> Flugiloj de tui-mielmanĝuloj estas mallongaj kaj vastaj, kio donas al ili bonan manevreblon en densaj arbaroj, ilia preferata [[habitato]], sed ankaŭ igas ilian flugon tre laŭta. Dum reprodukta sezono ili performas demonstran dancon en aero, dum kiu ili leviĝas vertikale en aero alten super la arboj, kvazaŭ pendiĝas senmove dum kelkaj sekundoj, kaj poste plonĝas rapide malsupren.<ref name=DOC /> Oni ade observas tiun konduton dum la reprodukta sezono, kiu okazas en Sudduonsfera printempo: septembro kaj oktobro. === Nutriĝo === [[File:Tui twisting upside down to reach into a kowhai flower.jpg|thumb|right|Tui-mielmanĝulo manĝas floron de kofajo]] Plejparto de [[dieto (biologio)|dieto]] de tui-mielmanĝulo konsistas je [[nektaro]], kvankam la birdoj fortigas ĝin ankaŭ kun [[frukto]]j, [[semo]]j, [[insekto]]j kaj [[poleno]]. Ili aparte ŝatas la nektaron de genro ''[[Phormium]]'', tiel nomata Novzelanda lino, kiu iam [[fermentado|fermentiĝas]] en la floroj kaj enhavas certan elcenton de [[alkoholo]]. Trinkinte ĝin, la birdoj iam flugas tiumaniere ke oni suspektas ebriiĝon. Ili estas ĉefaj [[polenanto]]j de ''[[Phormium]]''-plantoj, [[kofajo]], [[Clianthus|beko de kako]] kaj aliaj [[endemia]]j Aotearoaj plantoj. La menciitaj plantaj grupoj havas florojn de tiu formo kaj grando ke ili estas perfekta ingo por la beko de tui-mielmanĝulo: bona ekzemplo de [[mutualismo|mutualisma]] kunevoluo.<ref>{{cite journal|last=Kelly|first=Dave|title=Mutualisms with the wreckage of an avifauna: the status of bird pollination and fruit-dispersal in New Zealand|journal=New Zealand Journal of Ecology|year=2010|volume=34|issue=1|pages=66–85|url=http://www.newzealandecology.org/nzje/abstract.php?volume_issue=j34_1&pdf_filename=NZJEcol34_1_66.pdf|access-date=12 October 2011|display-authors=etal|archive-url=https://web.archive.org/web/20111229140019/http://www.newzealandecology.org/nzje/abstract.php?volume_issue=j34_1&pdf_filename=NZJEcol34_1_66.pdf|archive-date=29 December 2011}}</ref> ===Reproduktiĝo=== La [[nesto]]n konstruas ino kun malmulta helpo de la iĉo. Ĝi estas simpla, uj-forma, malprofunda kaj iom malorda, konsista el branĉoj, [[herbo]]j kaj [[musko]]j.<ref name=DOC /> La [[ovo]]j estas pale rozkoloraj, kun pli brilaj ruĝecaj makuloj plejparte ĉe pli vasta flanko. La ovaro estas averaĝe 4 ovoj kaj la averaĝa grando de la ovo estas 27.5×20.3&nbsp;mm. La ovojn kovas nur la ino, sed ambaŭ gepatroj partoprenas en nutrado de idoj kaj forigo de [[fekosako]]j. La idoj estas [[nidifuga]]j kaj postulas konstantan prizorgon dum la fruaj etapoj de sia vivo.<ref>{{cite journal | last1=Bosque | first1=Carlos | last2=Bosque | first2=Maria Teresa | title=Nest Predation as a Selective Factor in the Evolution of Developmental Rates in Altricial Birds | journal=The American Naturalist | publisher=[University of Chicago Press, American Society of Naturalists] | volume=145 | issue=2 | year=1995 | issn=0003-0147 | jstor=2463125 | pages=234–260 | doi=10.1086/285738 | bibcode=1995ANat..145..234B }}</ref> Ili elnestiĝas post ĉirkaŭ 20 tagoj, sed la gepatro daŭre prizorgas la junulojn kelkajn semajnojn plu.<ref name=higgins2001>{{cite book|editor1-last=Higgins|editor1-first=P.J.|editor2-last=Peter|editor2-first=J.M.|editor3-last=Steele|editor3-first=W.K.|year=2001|chapter=''Prosthemadera novaeseelandiae'' Tui|title=Handbook of Australian, New Zealand & Antarctic Birds|volume=5, Tyrant-flycatchers to chats|location=Melbourne, Victoria|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-553258-6|pages=1191–1207|chapter-url=https://web.archive.org/web/20150115001357/https://nzbirdsonline.org.nz/sites/all/files/316_Tui.pdf}}</ref> === Voĉo === {{Aŭskultu |filename=Tui song - Johnsonville - 12 July 2021.ogg |title=Kanto de tuio 1 |description=Tui-mielmanĝulo kantas en Johnsonville, [[Velingtono]] |pos=right |filename2=Tui song - Trelissick Park -8 March 2021.ogg |description2=Tui-mielmanĝulo kantas en Trelissick Park, [[Velingtono]] |title2=Kanto de tuio 2}} Kiel ĉiuj [[paseroformaj birdoj]], tui-mielmanĝuloj havas naŭ parojn de muskoloj kontrolantaj la [[sirinkso (biologio)|sirinkson]], kio ebligas ilin fari tre komplikajn sonojn kaj iam produkti du sonojn samtempe.<ref name=":0">{{Cite web|title=New Zealand Geographic – Tui|url=https://www.nzgeo.com/stories/tui/|website=New Zealand Geographic|access-date=4 May 2020}}</ref> Ili estas aparte konataj pro siaj riĉaj, diversaj, bruaj kaj foje tre melodiaj [[birdokanto|kantoj]], kiuj estas unikaj por ĉiu individua birdo. Ili estas komplikaj kombinaĵoj de notoj kaj triloj, similaj al tiuj de [[Novzelanda mielmanĝulo]], kun diversaj klakoj, kriĉoj, grincoj, similaj al tiu de maljuna arbo, sibloj kaj ĝemoj.<ref name=":0" /> Krom la individuaj diferencoj, ankaŭ observeblas "dialektaj" variaĵoj de la voĉigoj depende de la areo, populacio, sekso kaj sezono.<ref>{{Cite journal | last1=Hill | first1=S.D. | last2=Ji | first2=W. | last3=Parker | first3=K.A. | last4=Amiot | first4=C. | last5=Wells | first5=S.J. | date=2013 | title=A comparison of vocalisations between mainland tui (''Prosthemadera novaeseelandiae novaeseelandiae'') and Chatham Island tui (''P. n. chathamensis'') | journal=New Zealand Journal of Ecology | volume=37 | issue=2 | pages=214–223 | url=https://newzealandecology.org/nzje/3085.pdf }}</ref><ref>{{ cite journal | last1=Hill | first1=S.D. | last2=Ji | first2=W. | date=2013 | title=Microgeographic variation in song phrases of tui (''Prosthemadera novaeseelandiae'') | journal=Notornis | volume=60 | issue=3 | pages=262–263 | doi=10.63172//788665duvtmy | url=https://www.birdsnz.org.nz/wp-content/uploads/2021/12/Hill___Ji_2013.pdf }}</ref><ref>{{Cite journal | last1=Hill | first1=S.D. | last2=Amiot | first2=C. | last3=Ludbrook | first3=M.R. | last4=Ji | first4=W. | date=2015 | title=Seasonal variation in the song structure of tui (''Prosthemadera novaeseelandiae'') | journal=New Zealand Journal of Ecology | jstor=26198701 | volume=39 | issue=1 | pages=110–115 | url=https://newzealandecology.org/nzje/3203.pdf }}</ref><ref>{{Cite journal | last1=Hill | first1=S.D. | last2=Pawley | first2=M.D.M. | last3=Ji | first3=W. | date=2017 | title=Local habitat complexity correlates with song complexity in a vocally elaborate honeyeater | journal=Austral Ecology | volume=42 | issue=5 | pages=590–596 | doi=10.1111/aec.12477 | bibcode=2017AusEc..42..590H }}</ref> Je la komplikeco kaj diverseco de siaj kantoj kaj vokoj tuioj similas al [[papago]]j.<ref>[http://www.3news.co.nz/Tui-one-of-worlds-most-intelligent-birds/tabid/1160/articleID/254369/Default.aspx Tui one of the world's most intelligent birds] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140201174404/http://www.3news.co.nz/Tui-one-of-worlds-most-intelligent-birds/tabid/1160/articleID/254369/Default.aspx |date=2014-02-01 }}, 3 News. accessed 2012-10-16.</ref> Krome, samkiel papagoj, ili kapablas lerni imiti homan parolon.<ref>[http://www.nbr.org.nz/ Videos of Woof Woof the talking tūī], Whangarei Native Bird Recovery Centre. Accessed 2010-09-14.</ref> [[Maorioj]] tradicie trejnis ilin paroli, kaj ili kapablas klare reprodukti la plej komplikajn frazojn.<ref>[http://www.teara.govt.nz/en/small-forest-birds/4 The tūī (Prosthemadera novaeseelandiae)], Te Ara Encyclopedia of New Zealand. accessed 2012-04-11.</ref> Tui-mielmanĝuloj kiuj vivas proksime al homoj ankaŭ reproduktas hazardajn homfaritajn sonojn, kiel rompiĝo de vitro, aŭta alarmsignalo, klasika muziko, reklamaj melodietoj ktp.<ref name=":0" /> Tuioj ĝenerale estas tagumaj birdoj, sed ili ankaŭ iam kantas nokte, aparte proksime al la [[plenluno]].<ref>{{ cite journal | last1=Paul | first1=S.R. | last2=McKenzie | first2=H.R. | date=1975 | title=A bushman's seventeen years of noting birds – Introduction and part A (Bellbird and Tui) | journal=Notornis | volume=22 | issue=2 | pages=122–130 | doi=10.63172/287102mcvpdl | url=http://notornis.osnz.org.nz/system/files/Notornis_22_2.pdf }}</ref> == Bildaro == <gallery mode="packed" heights="140" caption="Tui-mielmanĝuloj aŭ tuioj"> File:Tūī feeding on Harakeke nectar (6570554993).jpg|Tuio nutriĝas per [[Phormium tenax|harakekeo]] Dosiero:Tui_on_Phormium_Tenax.jpg|Tuio sur harakekeo Dosiero:Prosthemadera novaeseelandiae -Waikawa, Marlborough, New Zealand-8 (2).jpg|eta|Tuio sur harakekeo Dosiero:Tui_on_flax.jpg|eta|Tuio sur [[Phormium colensoi|fararikio]] File:Tui standing on top of kowhai in full flower.jpg|Tuio sur branĉo de [[kofajo]] File:Juvenile tui perched on a branch, singing.jpg|Adoleska tuio kiu ankoraŭ ne havas la blankan tufon sur kolo File:Tui perched on top of kowhai branch full of flowers with green background.jpg|Tuio sur kofajo File:Tui feeding upside down.jpg|Tuio nutriĝas per floroj de ''[[Kniphofia]]'' File:A Tui Peeking Through the Kowhai Flowers.jpg|Tuio inter floroj de kofajo File:Tui 06.jpg|Tuio en agresema stato kun levigitaj plumoj File:Juvenile tui being fed by parent.jpg|Gepatro nutras jam elnestiĝintan adoleskulon File:Tui vs kaka.ogv|Tuio defendas sian nutraĵfonton de pli granda [[kako (birdo)|kako]] File:Prosthemadera novaeseelandiae vocalizations.ogv|Mallonga filmeto pri kantoj de tuio </gallery> == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Ĝermo}} [[Kategorio:Melifagedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Nov-Zelando]] k9fpf1838162pcq8pyufw29kj8lhh7d 0 489960 9491033 9295178 2026-10-10T04:21:52Z Tirolischleioans 254019 9491033 wikitext text/x-wiki {{Informkesto muzeo |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO = DE | situo sur mapo =neniu |tipo1 = reliefo |zomo=13 |estro= |vizitantoj= }} [[Dosiero:Lohmühle (Tambach-Dietharz) 1.JPG|eta|Vojindikilo al la muzeo sur muelŝtono.]] [[Dosiero:Lohmühle (Tambach-Dietharz) 2.JPG|eta|Ekstero de la muzeo kun historia trajno sur la jam ne ekzistanta fervoja linio al Georgenthal, kiu nuntempe estas bicikladovojo asfaltita.]] La '''Muzeo Lohmühle''' (germane: ''Lohmühlenmuseum'') estas parte liberaera muzeo ĉe la norda rando de [[Tambach-Dietharz]] (Germanujo; Lohmühle 4). == Priskribo de la loko == Ĉirkaŭ 30 per akvo movigitaj muelejoj flankis iam la bordoj de la rivereto [[Apfelstädt (rivero)|Apfelstädt]] inter la [[Turingia Arbaro]] kaj la [[Turingia Baseno|Erfurta Baseno]]. Nur kelkaj konservitis samkvalite kiel la Loh-muelejo. Ĝi servis plejtempe por malgrandigi bovajn felojn por tanistoj. La historia bieno servis 350 jarojn ne nur kiel muelejo tanista, sed ankaŭ kiel muelejo por segado, olefarado, grenpistado. == Nova uzo muzea == En 1997 malfermitis muzeo ricevante la nomon laŭ sia ĉefa iama uzo. La ampleksa elmontra oferto pri tre diversaj temoj ĉiam restas konektita al la regiono respektive al la iama teknikaj utiligoj. Kromas specialaj porfamiliaj ofertoj en la ĉ. 10 hektarojn granda aventurparko. La daŭra ekspozicio estas ordigita laŭ la sekvontaj sekcioj: * forstado kaj lignokomercado *ekspluato de brutaj feloj *tanado *prilaborado de ledaĵoj *prilaborado de lignaĵoj *historia evoluo de la regiono *tipaj regionaj metioj *muelila tekniko kaj historio de energifarado (vapormaŝinoj, turbinoj, akvoradoj, dizelmotoroj, bruligo de biorubaĵo, varmopumpiloj, sunenergio ktp.) *vivo kaj loĝado antaŭ 100 jaroj *evoluo de la surloka industrio metala kaj plasta *[[Samuel Hahnemann]] en Georgenthal *lernejoj en la kuro de la tempo *historio de la fosilioj-trovo en la ĉirkaŭaĵoj ==Literaturo == Museumsverband Thüringen (eld.): ''Museen in Thüringen'', Edition Leipzig 2006, ISBN 978-3-361-00612-6, p.&nbsp;160 ==Vidu ankaŭ== *[[Saŭropado (Georgenthal)]] *[[Hirzbergbahn]] == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} *[http://www.Lohmuehle.info/ Hejmpaĝo de la muzeo.] *[http://www.dr-heimbrodt.de/them_0121.html Pri la agado de la homeopatiisto Hahnemann en najbara Georgenthal, pri kiu temas parto de la ekspozicioj en la muelejo.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140228161057/http://www.dr-heimbrodt.de/them_0121.html |date=2014-02-28 }} [[Kategorio:Muzeoj en Turingio|Tambach]] [[Kategorio:Tambach-Dietharz]] [[Kategorio:Regionhistoriaj muzeoj|Tambach]] [[Kategorio:Industriaj muzeoj|Tambach]] [[Kategorio:Teknikaj subĉielaj muzeoj|Tambach]] [[Kategorio:Etnografiaj subĉielaj muzeoj|Tambach]] [[Kategorio:Subĉielaj muzeoj en Germanio|Tambach]] 259fjt4r9ruux7sv5t0kc3wkzfslxwi 9491034 9491033 2026-10-10T04:22:20Z Tirolischleioans 254019 /* Nova uzo muzea */ 9491034 wikitext text/x-wiki {{Informkesto muzeo |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO = DE | situo sur mapo =neniu |tipo1 = reliefo |zomo=13 |estro= |vizitantoj= }} [[Dosiero:Lohmühle (Tambach-Dietharz) 1.JPG|eta|Vojindikilo al la muzeo sur muelŝtono.]] [[Dosiero:Lohmühle (Tambach-Dietharz) 2.JPG|eta|Ekstero de la muzeo kun historia trajno sur la jam ne ekzistanta fervoja linio al Georgenthal, kiu nuntempe estas bicikladovojo asfaltita.]] La '''Muzeo Lohmühle''' (germane: ''Lohmühlenmuseum'') estas parte liberaera muzeo ĉe la norda rando de [[Tambach-Dietharz]] (Germanujo; Lohmühle 4). == Priskribo de la loko == Ĉirkaŭ 30 per akvo movigitaj muelejoj flankis iam la bordoj de la rivereto [[Apfelstädt (rivero)|Apfelstädt]] inter la [[Turingia Arbaro]] kaj la [[Turingia Baseno|Erfurta Baseno]]. Nur kelkaj konservitis samkvalite kiel la Loh-muelejo. Ĝi servis plejtempe por malgrandigi bovajn felojn por tanistoj. La historia bieno servis 350 jarojn ne nur kiel muelejo tanista, sed ankaŭ kiel muelejo por segado, olefarado, grenpistado. == Nova uzo muzea == En 1997 estis malfermita muzeo ricevante la nomon laŭ sia ĉefa iama uzo. La ampleksa elmontra oferto pri tre diversaj temoj ĉiam restas konektita al la regiono respektive al la iama teknikaj utiligoj. Kromas specialaj porfamiliaj ofertoj en la ĉ. 10 hektarojn granda aventurparko. La daŭra ekspozicio estas ordigita laŭ la sekvontaj sekcioj: * forstado kaj lignokomercado *ekspluato de brutaj feloj *tanado *prilaborado de ledaĵoj *prilaborado de lignaĵoj *historia evoluo de la regiono *tipaj regionaj metioj *muelila tekniko kaj historio de energifarado (vapormaŝinoj, turbinoj, akvoradoj, dizelmotoroj, bruligo de biorubaĵo, varmopumpiloj, sunenergio ktp.) *vivo kaj loĝado antaŭ 100 jaroj *evoluo de la surloka industrio metala kaj plasta *[[Samuel Hahnemann]] en Georgenthal *lernejoj en la kuro de la tempo *historio de la fosilioj-trovo en la ĉirkaŭaĵoj ==Literaturo == Museumsverband Thüringen (eld.): ''Museen in Thüringen'', Edition Leipzig 2006, ISBN 978-3-361-00612-6, p.&nbsp;160 ==Vidu ankaŭ== *[[Saŭropado (Georgenthal)]] *[[Hirzbergbahn]] == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} *[http://www.Lohmuehle.info/ Hejmpaĝo de la muzeo.] *[http://www.dr-heimbrodt.de/them_0121.html Pri la agado de la homeopatiisto Hahnemann en najbara Georgenthal, pri kiu temas parto de la ekspozicioj en la muelejo.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20140228161057/http://www.dr-heimbrodt.de/them_0121.html |date=2014-02-28 }} [[Kategorio:Muzeoj en Turingio|Tambach]] [[Kategorio:Tambach-Dietharz]] [[Kategorio:Regionhistoriaj muzeoj|Tambach]] [[Kategorio:Industriaj muzeoj|Tambach]] [[Kategorio:Teknikaj subĉielaj muzeoj|Tambach]] [[Kategorio:Etnografiaj subĉielaj muzeoj|Tambach]] [[Kategorio:Subĉielaj muzeoj en Germanio|Tambach]] d7398l7g52nid7p04om79etc8dyjy3j 0 497352 9491027 8705684 2026-10-10T03:43:41Z Tirolischleioans 254019 9491027 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Saurier-Erlebnispfad (Georgenthal) 2.JPG|eta|Ekzemplo por la laŭlonge de la aventura pado starigitaj maketaĵoj saŭraj.]] [[Dosiero:Saurier-Erlebnispfad (Georgenthal) 8.JPG|eta|La ŝtonrompeja zono de Bromacker, kie trovitis la fosilioj ekde 1974.]] La '''Saŭropado''' (germane: ''Saurier-Erlebnispfad'') estas aventura migradvojo en [[Georgenthal]] en la direkto de [[Tambach-Dietharz]]. Ĝi ankaŭ preterkondukas la elfosaĵejon de Bromacker, unu el la plej gravaj tiaj lokoj en la tuta mondo (trovitaĵoj ĝis antaŭ 290 milionoj da jaroj). Ekde 1974 trovitis ne tute 50 skeletoj de amfibioj fosiliaj. Ĉiun jaron okazas elfosadoj sub la gvidado de d-ro Martens; la trovitaj aferoj transportatas al la [[Kastelo Friedenstein (Gotha)|Naturhistoria muzeo de Gotha]]. == Priskribo de la rondirado == La aventurpado inaŭguritis en la 18-a septembro 2011 okaze de la Tago de la geotopo. Ĝi estas unudirekten 4,5 km longa kaj ofertas senbaritan aliron kaj por handikapuloj kaj por beboĉaroj. Komenco de la pado estas en Georgenthal ĉe la lageto ''Mühlteich'' proksime al la bushaltejo. Ĉe la [[Muzeo Lohmühle (Tambach-Dietharz)|Muzeo Lohmühle]] kun eblaj ripozumado gastejterase kaj muzeovizito oni redirektu sin norde reen al Georgenthal, biciklantoj uzu la belegan Apfelstädt-biciklovojon sur eksa fervoja taluso. Ofertatas ankaŭ gvidataj rondiroj, kio aparte rekomendatas se oni volas surloke informiĝi pri la laboroj en la ne plu funkcianta ŝtonrompejo apud la loko de la elfositaj saŭroj. Laŭlonge admireblas ne tute 20 diversaj saŭroj el plasto en natura grandeco, de la plej malgrandoj (malpli ol 50 cm de alteco) ĝis aliaj multe pli grandaj. La ŝtontavoloj de la vojeroj, kiujn oni transmarŝas, ankoraŭ plie klarigas la evoluon de la saŭroj en la regiono ''Nationaler GeoPark Thüringen'' situanta inter la monto [[Großer Inselsberg]] kaj la teritorio de [[Kasteloj Tri Gleichen|Drei Gleichen]]. Cetere, la plejmulto de la prezentitaj bestoj vere elfositis ene de la menciita areo. Ĉio per ankaŭ por nefakuloj kompreneblaj vortoj sur informŝildoj eksplikatas, krome buntaj faldfolioj plurlingvaj donas la eblecon enpoŝigi la informojn necesajn por kiel eble plej fruktodona rondirado. == Listo de la saŭromaketaĵoj == La sekvantaj saŭroj prezentas sin ĉe diversaj stacioj - germana nomo de la bestoj postaciete kaj scienca latina nomo en krampoj: * Fränkischer Lindwurm (Plateosaurus engelhardti) * Giraffenhalssaurier (Tanystropheus sp.) * Vegetarier im Schuppenkleid (Emausaurus ernsti) * Keuper-Tyrannosaurus (Liliensternus liliensterni) * Großer Bastardsaurier (Nothosaurus giganteus) * Handtier (Chirotherium barthii) * Kleiner Flugdrache (Coelurosauravus jaekeli) * Permeidechse (Protorosaurus speneri) * Großfüßige Bergläufer (Diadectes absitus und Orobates pabsti) * Segelrücken-Saurier kaj Tambacher Liebespaar (Dimetrodon teutonis kaj Seymouria sanjuanensis) * Tre etaj specoj kiel: Georgenthalia clavinasica, Tambachia trogallas, Eudibamus cursoris, Casea sp., Areoscelis sp. == Literaturo == * ''Die Fossilienfundstelle vom Bromacker''. In: Michael J. Benton: ''Paläontologie der Wirbeltiere.'' Übersetzung der 3. englischen Auflage durch Hans-Ulrich Pfretzschner. Pfeil, München 2007, ISBN 978-3-89937-072-0, S. 130. * David A. Eberth, David S. Berman, Stuart S. Sumida & Hagen Hopf: ''[http://www.bioone.org/doi/full/10.1669/0883-1351%282000%29015%3C0293%3ALPTPAV%3E2.0.CO%3B2 Lower Permian Terrestrial Paleoenvironments and Vertebrate Paleoecology of the Tambach Basin (Thuringia, Central Germany): The Upland Holy Grail]{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. In: PALAIOS 15, Nr. 4, 2000, S. 293-313. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.thueringer-geopark.de/?page_id=677 Pri la pado kun deŝutebla faldfolio.] * [http://www.n-tv.de/panorama/Saurierskelette-entdeckt-article193013.html Filmo pri novaj trovitaĵoj.] * [http://paleodb.science.mq.edu.au/cgi-bin/bridge.pl?action=basicCollectionSearch&collection_no=80112 Datenoj pri Bromackekr.]{{404|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://science.nationalgeographic.com/wallpaper/science/photos/permian-period/paleontoligists-fossil/ Fotoj de la surlokaj fakuloj kaj aliaj informoj.] * [http://www.stuartsumida.com/RESEARCH/Bromacker.htm Pri la internacia projekto "Early Permian Bromacker Project".] {{Koordinato|NS=50.80977|EW=10.619118|type=landmark|dim=100|region=DE-TH}} [[Kategorio:Turismo en Turingio|Georgenthal]] [[Kategorio:Aventurpadoj]] [[Kategorio:Distrikto Gotha]] [[Kategorio:Dinosaŭroj]] {{Unua}} 85dfxegodr4hfk2ja9nytbq0j08v5yk 9491032 9491027 2026-10-10T04:20:41Z Tirolischleioans 254019 9491032 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Saurier-Erlebnispfad (Georgenthal) 2.JPG|eta|Ekzemplo por la laŭlonge de la aventura pado starigitaj maketaĵoj saŭraj.]] [[Dosiero:Saurier-Erlebnispfad (Georgenthal) 8.JPG|eta|La ŝtonrompeja zono de Bromacker, kie trovitis la fosilioj ekde 1974.]] La '''Saŭropado''' (germane: ''Saurier-Erlebnispfad'') estas aventura migradvojo en [[Georgenthal]] en la direkto de [[Tambach-Dietharz]]. Ĝi ankaŭ preterkondukas la elfosaĵejon de Bromacker, unu el la plej gravaj tiaj lokoj en la tuta mondo (trovitaĵoj ĝis antaŭ 290 milionoj da jaroj). Ekde 1974 estis trovitaj ne tute 50 skeletoj de amfibioj fosiliaj. Ĉiun jaron okazas elfosadoj sub la gvidado de d-ro Martens; la trovitaj aferoj transportatas al la [[Kastelo Friedenstein (Gotha)|Naturhistoria muzeo de Gotha]]. Pli frue surloke ekspertulis jam la [[gotha|gotaa]] paleontologo [[Wilhelm Pabst]]. == Priskribo de la rondirado == La aventurpado inaŭguritis en la 18-a septembro 2011 okaze de la Tago de la geotopo. Ĝi estas unudirekten 4,5 km longa kaj ofertas senbaritan aliron kaj por handikapuloj kaj por beboĉaroj. Komenco de la pado estas en Georgenthal ĉe la lageto ''Mühlteich'' proksime al la bushaltejo. Ĉe la [[Muzeo Lohmühle (Tambach-Dietharz)|Muzeo Lohmühle]] kun eblaj ripozumado gastejterase kaj muzeovizito oni redirektu sin norde reen al Georgenthal, biciklantoj uzu la belegan Apfelstädt-biciklovojon sur eksa fervoja taluso. Ofertatas ankaŭ gvidataj rondiroj, kio aparte rekomendatas se oni volas surloke informiĝi pri la laboroj en la ne plu funkcianta ŝtonrompejo apud la loko de la elfositaj saŭroj. Laŭlonge admireblas ne tute 20 diversaj saŭroj el plasto en natura grandeco, de la plej malgrandoj (malpli ol 50 cm de alteco) ĝis aliaj multe pli grandaj. La ŝtontavoloj de la vojeroj, kiujn oni transmarŝas, ankoraŭ plie klarigas la evoluon de la saŭroj en la regiono ''Nationaler GeoPark Thüringen'' situanta inter la monto [[Großer Inselsberg]] kaj la teritorio de [[Kasteloj Tri Gleichen|Drei Gleichen]]. Cetere, la plejmulto de la prezentitaj bestoj vere elfositis ene de la menciita areo. Ĉio per ankaŭ por nefakuloj kompreneblaj vortoj sur informŝildoj eksplikatas, krome buntaj faldfolioj plurlingvaj donas la eblecon enpoŝigi la informojn necesajn por kiel eble plej fruktodona rondirado. == Listo de la saŭromaketaĵoj == La sekvantaj saŭroj prezentas sin ĉe diversaj stacioj - germana nomo de la bestoj postaciete kaj scienca latina nomo en krampoj: * Fränkischer Lindwurm (Plateosaurus engelhardti) * Giraffenhalssaurier (Tanystropheus sp.) * Vegetarier im Schuppenkleid (Emausaurus ernsti) * Keuper-Tyrannosaurus (Liliensternus liliensterni) * Großer Bastardsaurier (Nothosaurus giganteus) * Handtier (Chirotherium barthii) * Kleiner Flugdrache (Coelurosauravus jaekeli) * Permeidechse (Protorosaurus speneri) * Großfüßige Bergläufer (Diadectes absitus und Orobates pabsti) * Segelrücken-Saurier kaj Tambacher Liebespaar (Dimetrodon teutonis kaj Seymouria sanjuanensis) * Tre etaj specoj kiel: Georgenthalia clavinasica, Tambachia trogallas, Eudibamus cursoris, Casea sp., Areoscelis sp. == Literaturo == * ''Die Fossilienfundstelle vom Bromacker''. In: Michael J. Benton: ''Paläontologie der Wirbeltiere.'' Übersetzung der 3. englischen Auflage durch Hans-Ulrich Pfretzschner. Pfeil, München 2007, ISBN 978-3-89937-072-0, S. 130. * David A. Eberth, David S. Berman, Stuart S. Sumida & Hagen Hopf: ''[http://www.bioone.org/doi/full/10.1669/0883-1351%282000%29015%3C0293%3ALPTPAV%3E2.0.CO%3B2 Lower Permian Terrestrial Paleoenvironments and Vertebrate Paleoecology of the Tambach Basin (Thuringia, Central Germany): The Upland Holy Grail]{{404|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. In: PALAIOS 15, Nr. 4, 2000, S. 293-313. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.thueringer-geopark.de/?page_id=677 Pri la pado kun deŝutebla faldfolio.] * [http://www.n-tv.de/panorama/Saurierskelette-entdeckt-article193013.html Filmo pri novaj trovitaĵoj.] * [http://paleodb.science.mq.edu.au/cgi-bin/bridge.pl?action=basicCollectionSearch&collection_no=80112 Datenoj pri Bromackekr.]{{404|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://science.nationalgeographic.com/wallpaper/science/photos/permian-period/paleontoligists-fossil/ Fotoj de la surlokaj fakuloj kaj aliaj informoj.] * [http://www.stuartsumida.com/RESEARCH/Bromacker.htm Pri la internacia projekto "Early Permian Bromacker Project".] {{Koordinato|NS=50.80977|EW=10.619118|type=landmark|dim=100|region=DE-TH}} [[Kategorio:Turismo en Turingio|Georgenthal]] [[Kategorio:Aventurpadoj]] [[Kategorio:Distrikto Gotha]] [[Kategorio:Dinosaŭroj]] {{Unua}} eet04jsv29y5hll6ri3hg9xgn3iga6t 0 499322 9490954 9207047 2026-10-09T17:55:22Z Tirolischleioans 254019 9490954 wikitext text/x-wiki {{Informkesto muzeo |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO = DE | situo sur mapo = |tipo1 = reliefo |zomo=13 |estro= |vizitantoj= }} [[Dosiero:Rittergut Schloss Auerstedt P4160514.jpg|eta|Kastelo Auerstedt]] La '''Muzeo pri kaleŝoj''' (germane: ''Schloß Auerstedt mit Kutschenmuseum'') troviĝas en la kastelo de [[Auerstedt]] (Germanujo; Dorfplatz 1). == Historio == La hodiaŭa [[Distrikto Weimarer Land]] ĉirkaŭanta la urbojn Weimar kaj Jena estis en aŭtuno de 1806 batalteritorio kontraŭ [[Napoleono Bonaparte]]. Lia trupoj venkis la prusojn kaj urboj respektive vilaĝoj kiel Apolda, Erfurto, Hassenhausen, Jena, Weimar aŭ Auerstedt servis kiel provizejoj de la francaj trupoj aŭ eĉ suferis batalojn. Kastelo Auerstedt per siaj muzeeroj memoras tion. La lernoknabo Carl Kodritsch rimis pri tiuj eventoj en 1840 tiel: ''So hat's seit vier und dreißig Jahren in unserem Orte siebenmal gebrannt. Ja, dieser Ort hat viel erfahren durch eines harten Schicksals Hand!"<ref>Tradukite: ''Dum 34 jaroj nia vilaĝo brulis 7 fojojn. Jes ja, ĝi travivis multajn durajn sortobatojn.''</ref> Tiuj rimaĵoj estis parto de parolado nomita ''Giebelrede'' okaze de nova fintegmentado de la kastelo post la incendio de la 18-a de aprilo 1840. Jardekojn antaŭ tiu ĉi evento, en la 14-a de oktobro 1806, la vilaĝo kaj ĝiaj medioj ankaŭ brulegis luktante kontraŭ Napoleono. Samtempe kiel en Jena trafis francoj prusajn soldatojn, aperinte sen ies atendo kaj en densa nebulo. Ĉirkaŭ 20000 viktimoj ambaŭparte nombritis ĝis la fino de la batalo en la meztagaj horoj. Oni forgesis uzi la helptaĉmentoj de generalo Kalckreuth kio tuj turnus la malvenkon en venkon (almenaŭ laŭ la teorioj de la milithistoriisto [[Carl von Clausewitz]]). == Kolektoj == Unu el la ĉefkomandejoj de la francaj trupoj en Turingio troviĝis en la kastelo de Auerstedt, en kiun hodiaŭ invitas interesa muzeo ĉiujn historiemulojn. Post la venko duko August de [[Saksio-Gotha-Altenburg]] sendis fortimpresan kaleŝon al la venkinta batelestro Napoleono kiel signo de subiĝo. Tiu reprezenta droŝkego videblas same kiel pluraj aliaj veturiloj surloke en la iama remizo de la kastelo. Daŭre pruntedonis ĝin la fondaĵo [[Klassik Stiftung Weimar]]. Krome aliaj dokumentoj informas pri la tiaman tumultozan tempon. == Referencoj == {{Referencoj}} == Literaturo == * Sparkassen-Kulturstiftung Hessen-Thüringen (eld.): ''Kulturelle Entdeckungen. Thüringen. Band 3'', 2010, ISBN 978-3-7954-2461-9, p. 29. == Vidu ankaŭ == * [[Muzeo 1806 (Jena-Cospeda)]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} [http://www.im-weimarer-land.de/de/sehenswertes/burgen_schloesser_tuerme/schloss_auerstedt.htm Informoj sur porturisma retpaĝaro.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20141019122327/http://www.im-weimarer-land.de/de/sehenswertes/burgen_schloesser_tuerme/schloss_auerstedt.htm |date=2014-10-19 }} [[Kategorio:Muzeoj en Turingio|Auerstedt]] [[Kategorio:Distrikto Weimarer Land]] [[Kategorio:Teknikaj muzeoj|Auerstedt]] [[Kategorio:Regionhistoriaj muzeoj|Auerstedt]] [[Kategorio:Napoleonaj militoj|Auerstedt]] {{Unua}} ghr5oveh6w9122vou3s9bwfmw12s59l 0 507410 9491035 9240702 2026-10-10T04:28:40Z Tirolischleioans 254019 /* Eksteraj ligiloj */ 9491035 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} [[Dosiero:Perthesforum Gotha 2.JPG|eta|La Perthes-forumo en Gotha.]] '''Johann Georg Justus PERTHES''' (naskiĝinta la [[11-an de septembro]] [[1749]] en [[Rudolstadt]], mortinta la [[1-an de majo]] [[1816]] en [[Gotha]]) estis [[Germanio|germana]] eldonisto. Li estis la onklo de [[Friedrich Christoph Perthes]]. == Vivo == La filo de la princa kuracisto Johann Justus Perthes unue estis komercisto. Poste li ekdeĵoris en Gotha ĉe la librovendejo-eldonejo ''Ettingersche Buchhandlung''. En 1778 li fondis kun Carl Wilhelm Ettinger kaj la posta bopatro Friedrich Duerfeldt (nupto kun Ernestine Duerfeldt en 1784) entreprenon por transpreni la nomitan eldonejon. Ekde 1785 Perthes fondis propran eldonejon transpreninte de la Ettinger-eldonejo la eldonadon de la ŝatata ''Gothaischer Hofkalender'' (ĝis 1828; sub la nomo de Ettinger ĝis 1815) kiel ankaŭ de ''Almanach de Gotha''. La laste menciita almanako originas el la ''Almanac nécessaire'' de Wilhelm von Rotberg, kalendaro por la kortego de Saksio-Gotha por la 1763-a jaro. Sub Perthes ĝi ŝanĝiĝis de simple por-nobelara kalendaro al grava diplomatia referenclibro. La de [[Friedrich von Schlichtegroll]] redaktita verko ''Nekrolog, enthaltend Nachrichten von dem Leben merkwürdiger verstorbener Deutschen'' estiĝis inter 1791-1806 verko en 28 volumoj. Ekde 1805 Perthes kunlaboris kun [[Adolf Stieler]] (1775–1836), kio estis la bazo por la fondo de la geografia instituto ''Geographische Anstalt''. En la mortojaro 1816 aperis la unua eldono de la poŝatlaso de Stieler ''(Stieler's Hand-Atlas)''; la mondfama eldonejo ''Justus Perthes' Geographische Verlagsanstalt Gotha'' fonditis nur post la morto de Perthes. == Perthes-forumo urbokerne == [[Dosiero:Grabstein Johann Georg Justus Perthes (1749-1816) und Sabine Ernestine Perthes, geb. Dürfeldt (1765-1817).JPG|eta|Tomboŝtono, restaŭrita en 2014.]] La historia loko de la eldonejo en la Justus-Perthes-strato 3-9 alikonstruitis al ''Perthes-forumo'' de 2012-14. Ekde 2015 troviĝas tie ĉi i.a. la arkivo kiu ĝis tiam restis en deponejoj de [[Kastelo Friedenstein (Gotha)|Kastelo Friedenstein]]. Krome translokatas ankaŭ aliaj kolektoj el la Esploradbiblioteko kaj la Turingia ŝtata arkivo ĉi tien. == Literaturo == * Werner Painke: ''200 Jahre Justus Perthes Geographische Verlagsanstalt, Gotha - Darmstadt 1785-1985.'' Perthes, Darmstadt 1985. * Bernhard Perthes: ''Justus Perthes in Gotha. 1785-1885.'' Knorr & Hirth, München 1885. * ''Haupt-Katalog von Justus Perthes, Geographische Anstalt und Verlagsbuchhandlung Gotha.'' 1915-1935 * ''Vom „Alten Gottesacker“ ... zum Hauptfriedhof. Ein Streifzug über die Friedhöfe der Stadt Gotha.'' Stadtverwaltung Gotha - Gartenamt, Gotha 1995. == Vidu ankaŭ == * [[August Petermann]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.perthes.de/geschichte_justus_perthes/ Superrigardo pri la Perthes-eldonejo.] * [http://www.giub.uni-bonn.de/geschichte/AK7.html August Petermann, 150 jaroj] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20051028182207/http://www.giub.uni-bonn.de/geschichte/AK7.html |date=2005-10-28 }} * [http://www.deutsche-biographie.de/pnd116091991.html Biografio ĉe ''NDB''.] * [http://www.gotha.de/leben-in-gotha/planen-bauen-wohnen/bauen-in-gotha/perthesforum-gotha.html Pri la nova Perthes-forumo en la centro de la urbo Gotha.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20151007040944/http://www.gotha.de/leben-in-gotha/planen-bauen-wohnen/bauen-in-gotha/perthesforum-gotha.html |date=2015-10-07 }} * [http://perthes.de/geschichte_justus_perthes/almanach_de_gotha/index.html Pri la Almanako de Gotha.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20141221094201/http://perthes.de/geschichte_justus_perthes/almanach_de_gotha/index.html |date=2014-12-21 }} * [http://de.wikisource.org/wiki/Gotha_(Adelskalender) Surreta eldono de la fama nobela kalendaro.] *[http://www.zeno.org/nid/2001143743X "Perthes, Justus"] - ĉe: Rudolf Schmidt: ''Deutsche Buchhändler. Deutsche Buchdrucker,'' vol. 4, Berlin/Eberswalde 1907, p. 755-760 {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Perthes, Justus}} [[Kategorio:Homoj rilataj al Gotha]] [[Kategorio:Germanaj eldonistoj]] [[Kategorio:Atlasoj]] [[Kategorio:Germanaj entreprenistoj]] pktud8c863rk81m0n0r640id6ie9jvj 0 509554 9491046 9488431 2026-10-10T05:06:15Z Tirolischleioans 254019 /* Literaturo */ 9491046 wikitext text/x-wiki {{Informkesto lernejo |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |priskribo de bildo= |regiono-ISO = DE-TH | situo sur mapo = Gotha |zomo=13 }} '''Ernestinum''' (germane: ''Gymnasium Ernestinum Gotha'') estas humanisma-naturscienca [[gimnazio]] en [[Gotha]] (Germanujo, Bergallee 8) kiu estiĝis en la jaro 1859-a per la kunfandiĝo de ''Gymnasium illustre'' kaj ''Duka nehumanisma gimnazio''. == Evoluoj de la gimnazio == === Disde la komencoj ĝis la mezo de la 17-a jarcento === La plej malnova antaŭula lernejo estas la en 1291 unue menciita latina lernejo de ĉe la paroĥa kirko Sankta Mario. La 21.12.1524 [[Friedrich Myconius]] fondis en la klostro de la [[Aŭgustenana kirko (Gotha)|Aŭgustenana monakejo]] lernejon. Per la influo de [[Reformacio]] kaj enhavo kaj formo de instruado nove orientigitis ĉ. la jaro 1550 fare de [[Cyriacus Lindemann]]. Li taksis aparte grava la mastradon de la gramatiko de la [[latina lingvo]] kaj la bonan interpretadon de romiaj verkistoj. Tiukuntekste enkondukitis la nova fako ''deklamado''. Li krome kontrolis la diligentecon de lernantoj dum ellaboro de skribitaĵoj. Ekster tiuj aspektoj Lindemann famiĝis ankaŭ pro sia humana traktado de lernantoj, je granda diferenco al sia antaŭulo Pankratius Sussenbach (1540–1562). Ĉirkaŭ la jaro 1600 la gimnazio ricevis la ornaman epiteton ''illustre'' fare de lia duka moŝto Johann Casimir de [[Saksio-Koburgo]]. Tiam rektoris Andreas Wilke (1592–1631). Li konsiderinde plievoluigis la lernejon. Li zorgis pri la plinombrigo de instruistoj kaj pligrandigis la konstruaĵon. Samtempe li flegis kontaktojn kun elstaraj profesoroj kaj scienculoj el tuta Germanlando. === Florego de la gimnazio === [[Dosiero:Reyher.jpg|eta|La 12-a lernejestro Andreas Reyher en la rondo de familianoj]] [[Dosiero:ZeugnisFrancke.jpg|eta|Notatestila listo ''Selecta'', 1677; en la plej malsoba linio videblas la notoj por [[August Hermann Francke]].]] En la 17-a jarcento subtenadis la gimnazion duko [[Ernesto la 1-a (Saksio-Gotha-Altenburg)]]. Li ofertis al filoj de persekutitaj luteranoj el Hungario, Silezio, Pollando, Rusio kaj Skandinavio azilon. Post la nomumo de [[Andreas Reyher]] (1641–1673) je direktoreco estis ordonita la ĝenerala lernejfrekventodevo por ĉiuj infanoj ene de la Duklando Gotha estantaj inter la aĝo de 5 kaj 12. Li reformis la lernejan sistemon de Gotha laŭ la ideoj de Wolfgang Ratke. Komenciĝis la lernejestreco de Reyher per la skizo de nova lernejregularo sub la titolo ''Special- und sonderbahrer Bericht, Wie (...) Knaben und Mägdlein (...) unterrichtet werden können und sollen'' (1642). Reyher sukcese realigis enhavajn ŝanĝojn, kiuj famigis lin ankaŭ ekstere de la landlimoj. Per la enkonduko de ''Selecta'' iĝis pligrandigo de la klasoj kaj plibuntigo de la fakaro. Unue oni instruis ankaŭ en la germana lingvo. Matematiko, poetiko kaj historio venis kiel novaj fakoj. Por preparado al la universitata vivo la lernantoj ricevis instruadon en la fakoj retoriko, logiko, etiko, matematiko, metafiziko kaj sferiko. Gravis en la 18-a jarcento en la Duklando Saksio-Gotha-Altenburg la ideoj de [[raciismo]]. Novan subtenadfazon la gimnazio ĝuis sub la regado de duko Ernesto la 2-a kies afero de koro estas la ekzisto de bonaj lernejoj en sia teritorio. Lia moto estis ke kleraj subigitoj ĉie ajn estus bona antaŭkondiĉo por ekonomia kaj politika stabileco de la lando. Tiam rektoriĝis [[Johann Gottfried Geißler]] (1768–1779). Sub lia estrado venis koncepto, kiu malpligrandigis la kvoton de horoj en malnovaj lingvoj en favoro de natursciencaj fakoj, de la lingvoj franca kaj angla, de literaturo. Por doni pli da libera tempo al la lernantoj la maksimuma instruado antaŭtagmeze estis restriktita je 4, posttagmeze je 3 horoj. Li ankaŭ realigis la principon ke instruistoj instruu nur en fakoj por kiuj ili havis la necesan kvalifikon. Krome li skribigis fiksitajn horar- kaj instruplanojn. Elirpunkto por tiaj ŝanĝoj estis lia verko ''Unvorgreifliche Gedanken, wie die Einrichtung des gymnasii illustris Gothani einigermaßen könnte verbessert werden'' (de la 1.11.1768). Sub [[Friedrich Andreas Stroth]] kaj [[Friedrich Wilhelm Döring]] tiaj ideoj pluevoluis. La tiam aktivaj instruistoj [[Johann Georg August Galletti]], [[Johann Friedrich Salomon Kaltwasser]], [[Friedrich von Schlichtegroll]], [[Johann Kaspar Friedrich Manso]] kaj [[Friedrich Jacobs]] famiĝis per alta grado de kompetenco kaj konscieco pri siaj devoj. Liaj nomoj porĉiamiĝis kiel modelaj fakuloj kaj verkistoj. === Fondo kaj evoluo de Gimnazio Ernestinum ĝis 1945 === [[Dosiero:Ernestinum Gotha 16.Jhd.jpg|eta|Bildo de la gimnazio el la 19-a jarcento]] En la jaroj 1837/38 faritis en Berg-aleo modernega lernejo [[klasikismo|klasikisma]]. Post mallonga iomete malbona estrado inter 1833-41 (sub la kortega ĉefpredikisto [[Eduard Adolf Jacobi]] kaj [[Gottfried Seebode]]) zorgis pri refortiĝo de la gimnazio [[Valentin Rost]] (1841–1859). Li devis toleri konkurencan lernejon, la ''Duka nehumanisma gimnazio - Herzogliches Realgymnasium'', fondita fare de burĝoj el Gotha. Ĝi tute orientiĝis pri modernaj matematikaj/natursciencaj programoj. Ankaŭ kemio, fiziko kaj mineralogio instruitis. La modernaj lingvoj franca kaj angla supervenkis la latinan. En la 12.4.1859 la du gimnazioj unuiĝis kaj nomitis ''Gymnasium Ernestinum Gothae'' omaĝe al duko Ernesto la 1-a. La nova lernejestro [[Joachim Marquardt]] (1859–1882) kontrolis konsekvencan sekvon de la lernejaj reguloj, tamen sen troa dureco. Ankaŭ antaŭ la instruistaro li estis samtempe severa kaj amika. Li engaĝiĝis pri plibonigo de la infrastrukturo. Sub lia estrado la lernejo ricevis alkonstruaĵon, aŭlon, novajn bibliotekajn ejojn kaj sporthalon. La instruado sekvis kanonon unuecan. Ekde la 8-a klasŝtupo iĝis disdivido en humanismajn kaj nehumanismajn klasojn. La posteulo de Marquardt estis [[Albert von Bamberg]] (1883–1910), kiu spronis ambaŭ flankojn de instruado, do kaj la humanismajn fakojn kaj la natursciencajn. Sub la nova lernejestro Ludwig Mackensen (1910–1914) la unuaj knabinoj estiĝis lernejanoj. Heinrich Anz (1914–1935) devis dum deĵortranspreno mastri la eksplodon de la [[Unua mondmilito]]. Ankaŭ dum la sekvintaj jaroj de [[Vajmara Respubliko]] oni ŝuldas dankon al Anz ke la humanisma gimnazio daŭre rajtis ekzisti. Dum la tempo de [[nacisocialismo]] la lerneja vivo estis malfacilitiga pro la agadoj de [[Hitlera Junularo]], nelibervola demisio de instruistoj, oftaj naziaj solemnaĵoj, rekrutado de lernantoj. Tamen Otto Küttler (1938–1945) engaĝiĝis por la kontinuigo de la lerneja vivo. Sub li estis aranĝitaj teatraĵoj, prelegoj, sporteventoj. Dum la [[Dua mondmilito]] la gimnazia biblioteko translokitis al [[Kastelo Friedenstein (Gotha)|Kastelo Friedenstein]]. Ĝi restas ĝis hodiaŭ tie estante parto de la Esploradbiblioteko Erfurt/Gotha. === La gimnazio dum la tempo de GDR === Post la milito la instruistaro dissolvitis kaj novaj socialismaj klerigkonceptoj enkondukitis. Sekve la humanisma branĉo ne plu havis lokon. En 1965 la Politeknika supera lernejo (POS) eknomitis por [[Albert Schweitzer]]. === Evoluoj ekde 1991 === Post la [[germana reunuiĝo]] oni refondis la ''Gimnazion Ernestinum'' en la 1.11.1991. En 1993 okazis la unuaj abiturientaj ekzamenoj post 48 jaroj. Hodiaŭ zorgas ĉ. 40 instruistoj por la klerigo de ĉ. 440 lernantoj. == Eksterlernejaj agadoj == * Partopreno ĉe "olimpikaj" konkursoj pri matematiko, kemio kaj fiziko * Partopreno ĉe ''Jugend trainiert für Olympia'' * Ĝemeliĝo kun lernejoj en [[Benevento]] kaj en [[Ukrainio]] * Partopreno ĉe koncertoj de la Infana koruso de Gotha * Ekspozicioj de artaĵoj el interesrondetoj en la urbo kaj surkastele == Kooperacio kun aliaj institutoj == * Reklamsemajno por lernantoj de la 4-a klasŝtupo bazlerneja * Kunaj kursoj de plialtigita nivelo (klasŝtupoj 11/12) kune kun la Arnoldi-gimnazio * Staĝoj por studantoj de instruado de diversaj turingiaj universitatoj * Trejnadlokoj por finstudintoj de ĉe la [[Universitato de Erfurto]] == Instruintoj (elekto) == {{div col|2}} * [[Andreas Reyher]], lernejestro de 1641 ĝis 1673 * [[Andreas Wilke]], lernejestro de 1592 ĝis 1631 * [[Cyriacus Lindemann]], lernejestro de 1562 ĝis 1568 * [[Eduard Heinrich Albert de Bamberg]], lernejestro de 1883 ĝis 1910 * [[Eduard Wilhelm Sievers]], lernejestro de 1882 ĝis 1883 * [[Friedrich August Ukert]], [[inspektoro]] ekde 1808 * [[Friedrich Jacobs]], 1785 ĝis 1807 * [[Friedrich Ludwig Andreas Regel]], de 1808 * [[Georg Heß]], direktoro helpa de 1637 ĝis 1673 * [[Gustav Meyer]], filologio (ĉ. 1872) * [[Johann Elias Reichardt]], teologio (de 1695) * [[Johann Friedrich Hennicke]], filologio (de ĉ. 1792) * [[Johann Georg August Galletti]], de 1783 ĝis 1819 * [[Johann Gottfried Geißler]], de 1768 ĝis 1779 * [[Johann Heinrich Traugott Müller]], de 1836 (matematiko) * [[Johann Heinrich Voigt]], matematiko, de 1775 * [[Johann Kaspar Friedrich Manso]], de 1783 ĝis 1790 * [[Johann Paul Hebenstreit]] (1660-1718), teologo * [[Johann Weitz]], lernejestro de 1631 ĝis 1640 * [[Kurd Laßwitz]], de 1876 ĝis 1910 * [[Otto Schneider]], de 1842 ĝis 1859 * [[Philipp Heinrich Welcker]], de 1816 * [[Rudolf Ehwald]], de 1871 ĝis 1911 * [[Wilhelm Liebenam]], de 1899 ĝis 1918 {{div col end}} ==Lernintoj (elekto)== {{div col|-2}} * [[Adolf Bube]], poeto kaj arkivisto * [[Andreas Heinrich Wiegandt]] * [[Andreas Wiß]], ĝis 1806 (poeto) * [[Arthur Schopenhauer]], 1807 (filozofo) * [[August Beck]] * [[August Hermann Francke]], 1676/77 * [[Carl Anton Bretschneider]], ĝis 1826 * [[Christian Behrens]], ĝis 1870 * [[Christian Ludwig Brehm]], ĝis 1808 * [[Erich Lasswitz]], ĝis 1900 * [[Ernst Anding]], 1870-aj jaroj (astronomo) * [[Ernst Behm]], ĝis 1849 * [[Friedrich Albrecht Augusti]] * [[Friedrich Christian Kries]], fiziko (de 1789) * [[Friedrich von Schlichtegroll]], instruisto de 1787 * [[Hans Dominik]], ĝis 1893 (inĝeniero) * [[Johann Eusebius Schmidt]], inter 1682 kaj 1688 * [[Johann Friedrich Blumenbach]], ĝis 1769 * [[Johann Friedrich Nolte]], ĝis 1713 (filologo) * [[Johann Jacob Syrbius]], * [[Johann Salomon Hattenbach]], ĝis 1669 * [[Julius Kaerst]], de 1869 ĝis 1874 * [[Karl August Friedrich Samwer]], * [[Karl Ernst Georges]], instruisto 1839-56 * [[Martin Christian Goeldelius]], ĝis 1684 * [[Otto Liebetrau]], ĝis 1874 * [[Paul Stegmüller]], ĝis 1869 * [[Walter Ortlepp]], ĝis 1918 * [[Wilhelm Hieronymus Brückner]], ĝis 1676 {{div col end}} == Literaturo == * Max Schneider: ''Die Abiturienten des Gymnasium Illustre zu Gotha aus M. Andreas Reyhers und Georg Hessens Rektorat von 1653–1694'', Engelhard-Reyher, 1911 * Heinrich Anz (eld.): Gotha und sein Gymnasium. Bausteine zur Geistesgeschichte einer deutschen Residenz. Zur 400 - Jahrfeier des Gymnasium Ernestinum, Verlag [[F. A. Perthes (eldonejo)|Friedrich Andreas Perthes AG.]], Gotha/Stuttgart 1924 * Gymnasium Ernestinum: Jahresheft ... * Christoph Köhler k.a. [red.]: Festschrift zum 475-jährigen Schuljubiläum des Gymnasium Ernestinum Gotha 1524–1999, Gotha, 1999 * Christoph Köhler: Herzog Ernst II. von Sachsen-Gotha-Altenburg (1772–1804) zum 200. Todestag, Gotha, Ernestinum, N.F. 137.2004, S. 1061–1066 * Jekaterina Vogel: Andreas Reyher 1601–1673, Gotha [1990] * Sascha Salatowsky (eld.): Gotha macht Schule. Bildung von Luther bis Francke [=Veröffentlichungen der Forschungsbibliothek Gotha, 49]. Gotha 2012 * Mitteldeutscher Kulturrat Bonn (eld.): Gymnasien Thüringens (Band 3), Kammwegverlag, Troisdorf 1972 * [[Christian Ferdinand Schulze]]: Geschichte des Gymnasiums zu Gotha, Justus Perthes, Gotha, 1824 [http://books.google.de/books?id=I7JLAAAAcAAJ] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.ernestinum-gotha.de/ Hejmpaĝo de la gimnazio] * [http://www.tlz.de/startseite/detail/-/specific/Sanierungsstau-am-Gymnasium-Ernestinum-Gotha-Der-Elternsprecher-im-Interview-1952376977 Gazetartikolo pri restaŭradlaboroj lamantaj aktuale]{{404|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.kas.de/upload/dokumente/2010/01/orte_der_demokratie/Lieberknecht.pdf] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20141130205652/http://www.kas.de/upload/dokumente/2010/01/orte_der_demokratie/Lieberknecht.pdf |date=2014-11-30 }} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Gotha]] [[Kategorio:Gimnazioj en Turingio|Gotha]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en Gotha]] c2mrcezjh5yrtmveik6ewhuc3yg0m8x 9491053 9491046 2026-10-10T05:18:00Z Tirolischleioans 254019 /* Instruintoj (elekto) */ 9491053 wikitext text/x-wiki {{Informkesto lernejo |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |priskribo de bildo= |regiono-ISO = DE-TH | situo sur mapo = Gotha |zomo=13 }} '''Ernestinum''' (germane: ''Gymnasium Ernestinum Gotha'') estas humanisma-naturscienca [[gimnazio]] en [[Gotha]] (Germanujo, Bergallee 8) kiu estiĝis en la jaro 1859-a per la kunfandiĝo de ''Gymnasium illustre'' kaj ''Duka nehumanisma gimnazio''. == Evoluoj de la gimnazio == === Disde la komencoj ĝis la mezo de la 17-a jarcento === La plej malnova antaŭula lernejo estas la en 1291 unue menciita latina lernejo de ĉe la paroĥa kirko Sankta Mario. La 21.12.1524 [[Friedrich Myconius]] fondis en la klostro de la [[Aŭgustenana kirko (Gotha)|Aŭgustenana monakejo]] lernejon. Per la influo de [[Reformacio]] kaj enhavo kaj formo de instruado nove orientigitis ĉ. la jaro 1550 fare de [[Cyriacus Lindemann]]. Li taksis aparte grava la mastradon de la gramatiko de la [[latina lingvo]] kaj la bonan interpretadon de romiaj verkistoj. Tiukuntekste enkondukitis la nova fako ''deklamado''. Li krome kontrolis la diligentecon de lernantoj dum ellaboro de skribitaĵoj. Ekster tiuj aspektoj Lindemann famiĝis ankaŭ pro sia humana traktado de lernantoj, je granda diferenco al sia antaŭulo Pankratius Sussenbach (1540–1562). Ĉirkaŭ la jaro 1600 la gimnazio ricevis la ornaman epiteton ''illustre'' fare de lia duka moŝto Johann Casimir de [[Saksio-Koburgo]]. Tiam rektoris Andreas Wilke (1592–1631). Li konsiderinde plievoluigis la lernejon. Li zorgis pri la plinombrigo de instruistoj kaj pligrandigis la konstruaĵon. Samtempe li flegis kontaktojn kun elstaraj profesoroj kaj scienculoj el tuta Germanlando. === Florego de la gimnazio === [[Dosiero:Reyher.jpg|eta|La 12-a lernejestro Andreas Reyher en la rondo de familianoj]] [[Dosiero:ZeugnisFrancke.jpg|eta|Notatestila listo ''Selecta'', 1677; en la plej malsoba linio videblas la notoj por [[August Hermann Francke]].]] En la 17-a jarcento subtenadis la gimnazion duko [[Ernesto la 1-a (Saksio-Gotha-Altenburg)]]. Li ofertis al filoj de persekutitaj luteranoj el Hungario, Silezio, Pollando, Rusio kaj Skandinavio azilon. Post la nomumo de [[Andreas Reyher]] (1641–1673) je direktoreco estis ordonita la ĝenerala lernejfrekventodevo por ĉiuj infanoj ene de la Duklando Gotha estantaj inter la aĝo de 5 kaj 12. Li reformis la lernejan sistemon de Gotha laŭ la ideoj de Wolfgang Ratke. Komenciĝis la lernejestreco de Reyher per la skizo de nova lernejregularo sub la titolo ''Special- und sonderbahrer Bericht, Wie (...) Knaben und Mägdlein (...) unterrichtet werden können und sollen'' (1642). Reyher sukcese realigis enhavajn ŝanĝojn, kiuj famigis lin ankaŭ ekstere de la landlimoj. Per la enkonduko de ''Selecta'' iĝis pligrandigo de la klasoj kaj plibuntigo de la fakaro. Unue oni instruis ankaŭ en la germana lingvo. Matematiko, poetiko kaj historio venis kiel novaj fakoj. Por preparado al la universitata vivo la lernantoj ricevis instruadon en la fakoj retoriko, logiko, etiko, matematiko, metafiziko kaj sferiko. Gravis en la 18-a jarcento en la Duklando Saksio-Gotha-Altenburg la ideoj de [[raciismo]]. Novan subtenadfazon la gimnazio ĝuis sub la regado de duko Ernesto la 2-a kies afero de koro estas la ekzisto de bonaj lernejoj en sia teritorio. Lia moto estis ke kleraj subigitoj ĉie ajn estus bona antaŭkondiĉo por ekonomia kaj politika stabileco de la lando. Tiam rektoriĝis [[Johann Gottfried Geißler]] (1768–1779). Sub lia estrado venis koncepto, kiu malpligrandigis la kvoton de horoj en malnovaj lingvoj en favoro de natursciencaj fakoj, de la lingvoj franca kaj angla, de literaturo. Por doni pli da libera tempo al la lernantoj la maksimuma instruado antaŭtagmeze estis restriktita je 4, posttagmeze je 3 horoj. Li ankaŭ realigis la principon ke instruistoj instruu nur en fakoj por kiuj ili havis la necesan kvalifikon. Krome li skribigis fiksitajn horar- kaj instruplanojn. Elirpunkto por tiaj ŝanĝoj estis lia verko ''Unvorgreifliche Gedanken, wie die Einrichtung des gymnasii illustris Gothani einigermaßen könnte verbessert werden'' (de la 1.11.1768). Sub [[Friedrich Andreas Stroth]] kaj [[Friedrich Wilhelm Döring]] tiaj ideoj pluevoluis. La tiam aktivaj instruistoj [[Johann Georg August Galletti]], [[Johann Friedrich Salomon Kaltwasser]], [[Friedrich von Schlichtegroll]], [[Johann Kaspar Friedrich Manso]] kaj [[Friedrich Jacobs]] famiĝis per alta grado de kompetenco kaj konscieco pri siaj devoj. Liaj nomoj porĉiamiĝis kiel modelaj fakuloj kaj verkistoj. === Fondo kaj evoluo de Gimnazio Ernestinum ĝis 1945 === [[Dosiero:Ernestinum Gotha 16.Jhd.jpg|eta|Bildo de la gimnazio el la 19-a jarcento]] En la jaroj 1837/38 faritis en Berg-aleo modernega lernejo [[klasikismo|klasikisma]]. Post mallonga iomete malbona estrado inter 1833-41 (sub la kortega ĉefpredikisto [[Eduard Adolf Jacobi]] kaj [[Gottfried Seebode]]) zorgis pri refortiĝo de la gimnazio [[Valentin Rost]] (1841–1859). Li devis toleri konkurencan lernejon, la ''Duka nehumanisma gimnazio - Herzogliches Realgymnasium'', fondita fare de burĝoj el Gotha. Ĝi tute orientiĝis pri modernaj matematikaj/natursciencaj programoj. Ankaŭ kemio, fiziko kaj mineralogio instruitis. La modernaj lingvoj franca kaj angla supervenkis la latinan. En la 12.4.1859 la du gimnazioj unuiĝis kaj nomitis ''Gymnasium Ernestinum Gothae'' omaĝe al duko Ernesto la 1-a. La nova lernejestro [[Joachim Marquardt]] (1859–1882) kontrolis konsekvencan sekvon de la lernejaj reguloj, tamen sen troa dureco. Ankaŭ antaŭ la instruistaro li estis samtempe severa kaj amika. Li engaĝiĝis pri plibonigo de la infrastrukturo. Sub lia estrado la lernejo ricevis alkonstruaĵon, aŭlon, novajn bibliotekajn ejojn kaj sporthalon. La instruado sekvis kanonon unuecan. Ekde la 8-a klasŝtupo iĝis disdivido en humanismajn kaj nehumanismajn klasojn. La posteulo de Marquardt estis [[Albert von Bamberg]] (1883–1910), kiu spronis ambaŭ flankojn de instruado, do kaj la humanismajn fakojn kaj la natursciencajn. Sub la nova lernejestro Ludwig Mackensen (1910–1914) la unuaj knabinoj estiĝis lernejanoj. Heinrich Anz (1914–1935) devis dum deĵortranspreno mastri la eksplodon de la [[Unua mondmilito]]. Ankaŭ dum la sekvintaj jaroj de [[Vajmara Respubliko]] oni ŝuldas dankon al Anz ke la humanisma gimnazio daŭre rajtis ekzisti. Dum la tempo de [[nacisocialismo]] la lerneja vivo estis malfacilitiga pro la agadoj de [[Hitlera Junularo]], nelibervola demisio de instruistoj, oftaj naziaj solemnaĵoj, rekrutado de lernantoj. Tamen Otto Küttler (1938–1945) engaĝiĝis por la kontinuigo de la lerneja vivo. Sub li estis aranĝitaj teatraĵoj, prelegoj, sporteventoj. Dum la [[Dua mondmilito]] la gimnazia biblioteko translokitis al [[Kastelo Friedenstein (Gotha)|Kastelo Friedenstein]]. Ĝi restas ĝis hodiaŭ tie estante parto de la Esploradbiblioteko Erfurt/Gotha. === La gimnazio dum la tempo de GDR === Post la milito la instruistaro dissolvitis kaj novaj socialismaj klerigkonceptoj enkondukitis. Sekve la humanisma branĉo ne plu havis lokon. En 1965 la Politeknika supera lernejo (POS) eknomitis por [[Albert Schweitzer]]. === Evoluoj ekde 1991 === Post la [[germana reunuiĝo]] oni refondis la ''Gimnazion Ernestinum'' en la 1.11.1991. En 1993 okazis la unuaj abiturientaj ekzamenoj post 48 jaroj. Hodiaŭ zorgas ĉ. 40 instruistoj por la klerigo de ĉ. 440 lernantoj. == Eksterlernejaj agadoj == * Partopreno ĉe "olimpikaj" konkursoj pri matematiko, kemio kaj fiziko * Partopreno ĉe ''Jugend trainiert für Olympia'' * Ĝemeliĝo kun lernejoj en [[Benevento]] kaj en [[Ukrainio]] * Partopreno ĉe koncertoj de la Infana koruso de Gotha * Ekspozicioj de artaĵoj el interesrondetoj en la urbo kaj surkastele == Kooperacio kun aliaj institutoj == * Reklamsemajno por lernantoj de la 4-a klasŝtupo bazlerneja * Kunaj kursoj de plialtigita nivelo (klasŝtupoj 11/12) kune kun la Arnoldi-gimnazio * Staĝoj por studantoj de instruado de diversaj turingiaj universitatoj * Trejnadlokoj por finstudintoj de ĉe la [[Universitato de Erfurto]] == Instruintoj (elekto) == {{div col|2}} * [[Andreas Reyher]], lernejestro de 1641 ĝis 1673 * [[Andreas Wilke]], lernejestro de 1592 ĝis 1631 * [[Cyriacus Lindemann]], lernejestro de 1562 ĝis 1568 * [[Eduard Heinrich Albert de Bamberg]], lernejestro de 1883 ĝis 1910 * [[Eduard Wilhelm Sievers]], lernejestro de 1882 ĝis 1883 * [[Friedrich August Ukert]], [[inspektoro]] ekde 1808 * [[Friedrich Jacobs]], 1785 ĝis 1807 * [[Friedrich Ludwig Andreas Regel]], de 1808 * [[Georg Heß]], direktoro helpa de 1637 ĝis 1673 * [[Gustav Meyer]], filologio (ĉ. 1872) * [[Johann Elias Reichardt]], teologio (de 1695) * [[Johann Friedrich Hennicke]], filologio (de ĉ. 1792) * [[Johann Georg August Galletti]], de 1783 ĝis 1819 * [[Johann Gottfried Geißler]], de 1768 ĝis 1779 * [[Johann Heinrich Traugott Müller]], de 1836 (matematiko) * [[Johann Heinrich Voigt]], matematiko, de 1775 * [[Johann Kaspar Friedrich Manso]], de 1783 ĝis 1790 * [[Johann Paul Hebenstreit]] (1660-1718), teologo * [[Johann Weitz]], lernejestro de 1631 ĝis 1640 * [[Kurd Laßwitz]], de 1876 ĝis 1910 * [[Otto Schneider]], de 1842 ĝis 1859 * [[Philipp Heinrich Welcker]], de 1816 * [[Rudolf Ehwald]], de 1871 ĝis 1911 * [[Wilhelm Liebenam]], de 1899 ĝis 1918 * [[Wilhelm Pabst]], de 1891 (natursciencoj) {{div col end}} ==Lernintoj (elekto)== {{div col|-2}} * [[Adolf Bube]], poeto kaj arkivisto * [[Andreas Heinrich Wiegandt]] * [[Andreas Wiß]], ĝis 1806 (poeto) * [[Arthur Schopenhauer]], 1807 (filozofo) * [[August Beck]] * [[August Hermann Francke]], 1676/77 * [[Carl Anton Bretschneider]], ĝis 1826 * [[Christian Behrens]], ĝis 1870 * [[Christian Ludwig Brehm]], ĝis 1808 * [[Erich Lasswitz]], ĝis 1900 * [[Ernst Anding]], 1870-aj jaroj (astronomo) * [[Ernst Behm]], ĝis 1849 * [[Friedrich Albrecht Augusti]] * [[Friedrich Christian Kries]], fiziko (de 1789) * [[Friedrich von Schlichtegroll]], instruisto de 1787 * [[Hans Dominik]], ĝis 1893 (inĝeniero) * [[Johann Eusebius Schmidt]], inter 1682 kaj 1688 * [[Johann Friedrich Blumenbach]], ĝis 1769 * [[Johann Friedrich Nolte]], ĝis 1713 (filologo) * [[Johann Jacob Syrbius]], * [[Johann Salomon Hattenbach]], ĝis 1669 * [[Julius Kaerst]], de 1869 ĝis 1874 * [[Karl August Friedrich Samwer]], * [[Karl Ernst Georges]], instruisto 1839-56 * [[Martin Christian Goeldelius]], ĝis 1684 * [[Otto Liebetrau]], ĝis 1874 * [[Paul Stegmüller]], ĝis 1869 * [[Walter Ortlepp]], ĝis 1918 * [[Wilhelm Hieronymus Brückner]], ĝis 1676 {{div col end}} == Literaturo == * Max Schneider: ''Die Abiturienten des Gymnasium Illustre zu Gotha aus M. Andreas Reyhers und Georg Hessens Rektorat von 1653–1694'', Engelhard-Reyher, 1911 * Heinrich Anz (eld.): Gotha und sein Gymnasium. Bausteine zur Geistesgeschichte einer deutschen Residenz. Zur 400 - Jahrfeier des Gymnasium Ernestinum, Verlag [[F. A. Perthes (eldonejo)|Friedrich Andreas Perthes AG.]], Gotha/Stuttgart 1924 * Gymnasium Ernestinum: Jahresheft ... * Christoph Köhler k.a. [red.]: Festschrift zum 475-jährigen Schuljubiläum des Gymnasium Ernestinum Gotha 1524–1999, Gotha, 1999 * Christoph Köhler: Herzog Ernst II. von Sachsen-Gotha-Altenburg (1772–1804) zum 200. Todestag, Gotha, Ernestinum, N.F. 137.2004, S. 1061–1066 * Jekaterina Vogel: Andreas Reyher 1601–1673, Gotha [1990] * Sascha Salatowsky (eld.): Gotha macht Schule. Bildung von Luther bis Francke [=Veröffentlichungen der Forschungsbibliothek Gotha, 49]. Gotha 2012 * Mitteldeutscher Kulturrat Bonn (eld.): Gymnasien Thüringens (Band 3), Kammwegverlag, Troisdorf 1972 * [[Christian Ferdinand Schulze]]: Geschichte des Gymnasiums zu Gotha, Justus Perthes, Gotha, 1824 [http://books.google.de/books?id=I7JLAAAAcAAJ] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.ernestinum-gotha.de/ Hejmpaĝo de la gimnazio] * [http://www.tlz.de/startseite/detail/-/specific/Sanierungsstau-am-Gymnasium-Ernestinum-Gotha-Der-Elternsprecher-im-Interview-1952376977 Gazetartikolo pri restaŭradlaboroj lamantaj aktuale]{{404|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.kas.de/upload/dokumente/2010/01/orte_der_demokratie/Lieberknecht.pdf] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20141130205652/http://www.kas.de/upload/dokumente/2010/01/orte_der_demokratie/Lieberknecht.pdf |date=2014-11-30 }} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Gotha]] [[Kategorio:Gimnazioj en Turingio|Gotha]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en Gotha]] ce7r4vzrqjusd5tb5914djq7rlm2jx0 9491054 9491053 2026-10-10T05:19:13Z Tirolischleioans 254019 /* Instruintoj (elekto) */ 9491054 wikitext text/x-wiki {{Informkesto lernejo |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |priskribo de bildo= |regiono-ISO = DE-TH | situo sur mapo = Gotha |zomo=13 }} '''Ernestinum''' (germane: ''Gymnasium Ernestinum Gotha'') estas humanisma-naturscienca [[gimnazio]] en [[Gotha]] (Germanujo, Bergallee 8) kiu estiĝis en la jaro 1859-a per la kunfandiĝo de ''Gymnasium illustre'' kaj ''Duka nehumanisma gimnazio''. == Evoluoj de la gimnazio == === Disde la komencoj ĝis la mezo de la 17-a jarcento === La plej malnova antaŭula lernejo estas la en 1291 unue menciita latina lernejo de ĉe la paroĥa kirko Sankta Mario. La 21.12.1524 [[Friedrich Myconius]] fondis en la klostro de la [[Aŭgustenana kirko (Gotha)|Aŭgustenana monakejo]] lernejon. Per la influo de [[Reformacio]] kaj enhavo kaj formo de instruado nove orientigitis ĉ. la jaro 1550 fare de [[Cyriacus Lindemann]]. Li taksis aparte grava la mastradon de la gramatiko de la [[latina lingvo]] kaj la bonan interpretadon de romiaj verkistoj. Tiukuntekste enkondukitis la nova fako ''deklamado''. Li krome kontrolis la diligentecon de lernantoj dum ellaboro de skribitaĵoj. Ekster tiuj aspektoj Lindemann famiĝis ankaŭ pro sia humana traktado de lernantoj, je granda diferenco al sia antaŭulo Pankratius Sussenbach (1540–1562). Ĉirkaŭ la jaro 1600 la gimnazio ricevis la ornaman epiteton ''illustre'' fare de lia duka moŝto Johann Casimir de [[Saksio-Koburgo]]. Tiam rektoris Andreas Wilke (1592–1631). Li konsiderinde plievoluigis la lernejon. Li zorgis pri la plinombrigo de instruistoj kaj pligrandigis la konstruaĵon. Samtempe li flegis kontaktojn kun elstaraj profesoroj kaj scienculoj el tuta Germanlando. === Florego de la gimnazio === [[Dosiero:Reyher.jpg|eta|La 12-a lernejestro Andreas Reyher en la rondo de familianoj]] [[Dosiero:ZeugnisFrancke.jpg|eta|Notatestila listo ''Selecta'', 1677; en la plej malsoba linio videblas la notoj por [[August Hermann Francke]].]] En la 17-a jarcento subtenadis la gimnazion duko [[Ernesto la 1-a (Saksio-Gotha-Altenburg)]]. Li ofertis al filoj de persekutitaj luteranoj el Hungario, Silezio, Pollando, Rusio kaj Skandinavio azilon. Post la nomumo de [[Andreas Reyher]] (1641–1673) je direktoreco estis ordonita la ĝenerala lernejfrekventodevo por ĉiuj infanoj ene de la Duklando Gotha estantaj inter la aĝo de 5 kaj 12. Li reformis la lernejan sistemon de Gotha laŭ la ideoj de Wolfgang Ratke. Komenciĝis la lernejestreco de Reyher per la skizo de nova lernejregularo sub la titolo ''Special- und sonderbahrer Bericht, Wie (...) Knaben und Mägdlein (...) unterrichtet werden können und sollen'' (1642). Reyher sukcese realigis enhavajn ŝanĝojn, kiuj famigis lin ankaŭ ekstere de la landlimoj. Per la enkonduko de ''Selecta'' iĝis pligrandigo de la klasoj kaj plibuntigo de la fakaro. Unue oni instruis ankaŭ en la germana lingvo. Matematiko, poetiko kaj historio venis kiel novaj fakoj. Por preparado al la universitata vivo la lernantoj ricevis instruadon en la fakoj retoriko, logiko, etiko, matematiko, metafiziko kaj sferiko. Gravis en la 18-a jarcento en la Duklando Saksio-Gotha-Altenburg la ideoj de [[raciismo]]. Novan subtenadfazon la gimnazio ĝuis sub la regado de duko Ernesto la 2-a kies afero de koro estas la ekzisto de bonaj lernejoj en sia teritorio. Lia moto estis ke kleraj subigitoj ĉie ajn estus bona antaŭkondiĉo por ekonomia kaj politika stabileco de la lando. Tiam rektoriĝis [[Johann Gottfried Geißler]] (1768–1779). Sub lia estrado venis koncepto, kiu malpligrandigis la kvoton de horoj en malnovaj lingvoj en favoro de natursciencaj fakoj, de la lingvoj franca kaj angla, de literaturo. Por doni pli da libera tempo al la lernantoj la maksimuma instruado antaŭtagmeze estis restriktita je 4, posttagmeze je 3 horoj. Li ankaŭ realigis la principon ke instruistoj instruu nur en fakoj por kiuj ili havis la necesan kvalifikon. Krome li skribigis fiksitajn horar- kaj instruplanojn. Elirpunkto por tiaj ŝanĝoj estis lia verko ''Unvorgreifliche Gedanken, wie die Einrichtung des gymnasii illustris Gothani einigermaßen könnte verbessert werden'' (de la 1.11.1768). Sub [[Friedrich Andreas Stroth]] kaj [[Friedrich Wilhelm Döring]] tiaj ideoj pluevoluis. La tiam aktivaj instruistoj [[Johann Georg August Galletti]], [[Johann Friedrich Salomon Kaltwasser]], [[Friedrich von Schlichtegroll]], [[Johann Kaspar Friedrich Manso]] kaj [[Friedrich Jacobs]] famiĝis per alta grado de kompetenco kaj konscieco pri siaj devoj. Liaj nomoj porĉiamiĝis kiel modelaj fakuloj kaj verkistoj. === Fondo kaj evoluo de Gimnazio Ernestinum ĝis 1945 === [[Dosiero:Ernestinum Gotha 16.Jhd.jpg|eta|Bildo de la gimnazio el la 19-a jarcento]] En la jaroj 1837/38 faritis en Berg-aleo modernega lernejo [[klasikismo|klasikisma]]. Post mallonga iomete malbona estrado inter 1833-41 (sub la kortega ĉefpredikisto [[Eduard Adolf Jacobi]] kaj [[Gottfried Seebode]]) zorgis pri refortiĝo de la gimnazio [[Valentin Rost]] (1841–1859). Li devis toleri konkurencan lernejon, la ''Duka nehumanisma gimnazio - Herzogliches Realgymnasium'', fondita fare de burĝoj el Gotha. Ĝi tute orientiĝis pri modernaj matematikaj/natursciencaj programoj. Ankaŭ kemio, fiziko kaj mineralogio instruitis. La modernaj lingvoj franca kaj angla supervenkis la latinan. En la 12.4.1859 la du gimnazioj unuiĝis kaj nomitis ''Gymnasium Ernestinum Gothae'' omaĝe al duko Ernesto la 1-a. La nova lernejestro [[Joachim Marquardt]] (1859–1882) kontrolis konsekvencan sekvon de la lernejaj reguloj, tamen sen troa dureco. Ankaŭ antaŭ la instruistaro li estis samtempe severa kaj amika. Li engaĝiĝis pri plibonigo de la infrastrukturo. Sub lia estrado la lernejo ricevis alkonstruaĵon, aŭlon, novajn bibliotekajn ejojn kaj sporthalon. La instruado sekvis kanonon unuecan. Ekde la 8-a klasŝtupo iĝis disdivido en humanismajn kaj nehumanismajn klasojn. La posteulo de Marquardt estis [[Albert von Bamberg]] (1883–1910), kiu spronis ambaŭ flankojn de instruado, do kaj la humanismajn fakojn kaj la natursciencajn. Sub la nova lernejestro Ludwig Mackensen (1910–1914) la unuaj knabinoj estiĝis lernejanoj. Heinrich Anz (1914–1935) devis dum deĵortranspreno mastri la eksplodon de la [[Unua mondmilito]]. Ankaŭ dum la sekvintaj jaroj de [[Vajmara Respubliko]] oni ŝuldas dankon al Anz ke la humanisma gimnazio daŭre rajtis ekzisti. Dum la tempo de [[nacisocialismo]] la lerneja vivo estis malfacilitiga pro la agadoj de [[Hitlera Junularo]], nelibervola demisio de instruistoj, oftaj naziaj solemnaĵoj, rekrutado de lernantoj. Tamen Otto Küttler (1938–1945) engaĝiĝis por la kontinuigo de la lerneja vivo. Sub li estis aranĝitaj teatraĵoj, prelegoj, sporteventoj. Dum la [[Dua mondmilito]] la gimnazia biblioteko translokitis al [[Kastelo Friedenstein (Gotha)|Kastelo Friedenstein]]. Ĝi restas ĝis hodiaŭ tie estante parto de la Esploradbiblioteko Erfurt/Gotha. === La gimnazio dum la tempo de GDR === Post la milito la instruistaro dissolvitis kaj novaj socialismaj klerigkonceptoj enkondukitis. Sekve la humanisma branĉo ne plu havis lokon. En 1965 la Politeknika supera lernejo (POS) eknomitis por [[Albert Schweitzer]]. === Evoluoj ekde 1991 === Post la [[germana reunuiĝo]] oni refondis la ''Gimnazion Ernestinum'' en la 1.11.1991. En 1993 okazis la unuaj abiturientaj ekzamenoj post 48 jaroj. Hodiaŭ zorgas ĉ. 40 instruistoj por la klerigo de ĉ. 440 lernantoj. == Eksterlernejaj agadoj == * Partopreno ĉe "olimpikaj" konkursoj pri matematiko, kemio kaj fiziko * Partopreno ĉe ''Jugend trainiert für Olympia'' * Ĝemeliĝo kun lernejoj en [[Benevento]] kaj en [[Ukrainio]] * Partopreno ĉe koncertoj de la Infana koruso de Gotha * Ekspozicioj de artaĵoj el interesrondetoj en la urbo kaj surkastele == Kooperacio kun aliaj institutoj == * Reklamsemajno por lernantoj de la 4-a klasŝtupo bazlerneja * Kunaj kursoj de plialtigita nivelo (klasŝtupoj 11/12) kune kun la Arnoldi-gimnazio * Staĝoj por studantoj de instruado de diversaj turingiaj universitatoj * Trejnadlokoj por finstudintoj de ĉe la [[Universitato de Erfurto]] == Instruintoj (elekto) == {{div col|2}} * [[Andreas Reyher]], lernejestro de 1641 ĝis 1673 * [[Andreas Wilke]], lernejestro de 1592 ĝis 1631 * [[Cyriacus Lindemann]], lernejestro de 1562 ĝis 1568 * Eduard Heinrich Albert de Bamberg, lernejestro de 1883 ĝis 1910 * [[Eduard Wilhelm Sievers]], lernejestro de 1882 ĝis 1883 * [[Friedrich August Ukert]], [[inspektoro]] ekde 1808 * [[Friedrich Jacobs]], 1785 ĝis 1807 * [[Friedrich Ludwig Andreas Regel]], de 1808 * [[Georg Heß]], direktoro helpa de 1637 ĝis 1673 * [[Gustav Meyer]], filologio (ĉ. 1872) * [[Johann Elias Reichardt]], teologio (de 1695) * [[Johann Friedrich Hennicke]], filologio (de ĉ. 1792) * [[Johann Georg August Galletti]], de 1783 ĝis 1819 * [[Johann Gottfried Geißler]], de 1768 ĝis 1779 * [[Johann Heinrich Traugott Müller]], de 1836 (matematiko) * [[Johann Heinrich Voigt]], matematiko, de 1775 * [[Johann Kaspar Friedrich Manso]], de 1783 ĝis 1790 * [[Johann Paul Hebenstreit]] (1660-1718), teologo * [[Johann Weitz]], lernejestro de 1631 ĝis 1640 * [[Kurd Laßwitz]], de 1876 ĝis 1910 * [[Otto Schneider]], de 1842 ĝis 1859 * [[Philipp Heinrich Welcker]], de 1816 * [[Rudolf Ehwald]], de 1871 ĝis 1911 * [[Wilhelm Liebenam]], de 1899 ĝis 1918 * [[Wilhelm Pabst]], de 1891 (natursciencoj) {{div col end}} ==Lernintoj (elekto)== {{div col|-2}} * [[Adolf Bube]], poeto kaj arkivisto * [[Andreas Heinrich Wiegandt]] * [[Andreas Wiß]], ĝis 1806 (poeto) * [[Arthur Schopenhauer]], 1807 (filozofo) * [[August Beck]] * [[August Hermann Francke]], 1676/77 * [[Carl Anton Bretschneider]], ĝis 1826 * [[Christian Behrens]], ĝis 1870 * [[Christian Ludwig Brehm]], ĝis 1808 * [[Erich Lasswitz]], ĝis 1900 * [[Ernst Anding]], 1870-aj jaroj (astronomo) * [[Ernst Behm]], ĝis 1849 * [[Friedrich Albrecht Augusti]] * [[Friedrich Christian Kries]], fiziko (de 1789) * [[Friedrich von Schlichtegroll]], instruisto de 1787 * [[Hans Dominik]], ĝis 1893 (inĝeniero) * [[Johann Eusebius Schmidt]], inter 1682 kaj 1688 * [[Johann Friedrich Blumenbach]], ĝis 1769 * [[Johann Friedrich Nolte]], ĝis 1713 (filologo) * [[Johann Jacob Syrbius]], * [[Johann Salomon Hattenbach]], ĝis 1669 * [[Julius Kaerst]], de 1869 ĝis 1874 * [[Karl August Friedrich Samwer]], * [[Karl Ernst Georges]], instruisto 1839-56 * [[Martin Christian Goeldelius]], ĝis 1684 * [[Otto Liebetrau]], ĝis 1874 * [[Paul Stegmüller]], ĝis 1869 * [[Walter Ortlepp]], ĝis 1918 * [[Wilhelm Hieronymus Brückner]], ĝis 1676 {{div col end}} == Literaturo == * Max Schneider: ''Die Abiturienten des Gymnasium Illustre zu Gotha aus M. Andreas Reyhers und Georg Hessens Rektorat von 1653–1694'', Engelhard-Reyher, 1911 * Heinrich Anz (eld.): Gotha und sein Gymnasium. Bausteine zur Geistesgeschichte einer deutschen Residenz. Zur 400 - Jahrfeier des Gymnasium Ernestinum, Verlag [[F. A. Perthes (eldonejo)|Friedrich Andreas Perthes AG.]], Gotha/Stuttgart 1924 * Gymnasium Ernestinum: Jahresheft ... * Christoph Köhler k.a. [red.]: Festschrift zum 475-jährigen Schuljubiläum des Gymnasium Ernestinum Gotha 1524–1999, Gotha, 1999 * Christoph Köhler: Herzog Ernst II. von Sachsen-Gotha-Altenburg (1772–1804) zum 200. Todestag, Gotha, Ernestinum, N.F. 137.2004, S. 1061–1066 * Jekaterina Vogel: Andreas Reyher 1601–1673, Gotha [1990] * Sascha Salatowsky (eld.): Gotha macht Schule. Bildung von Luther bis Francke [=Veröffentlichungen der Forschungsbibliothek Gotha, 49]. Gotha 2012 * Mitteldeutscher Kulturrat Bonn (eld.): Gymnasien Thüringens (Band 3), Kammwegverlag, Troisdorf 1972 * [[Christian Ferdinand Schulze]]: Geschichte des Gymnasiums zu Gotha, Justus Perthes, Gotha, 1824 [http://books.google.de/books?id=I7JLAAAAcAAJ] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.ernestinum-gotha.de/ Hejmpaĝo de la gimnazio] * [http://www.tlz.de/startseite/detail/-/specific/Sanierungsstau-am-Gymnasium-Ernestinum-Gotha-Der-Elternsprecher-im-Interview-1952376977 Gazetartikolo pri restaŭradlaboroj lamantaj aktuale]{{404|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.kas.de/upload/dokumente/2010/01/orte_der_demokratie/Lieberknecht.pdf] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20141130205652/http://www.kas.de/upload/dokumente/2010/01/orte_der_demokratie/Lieberknecht.pdf |date=2014-11-30 }} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Gotha]] [[Kategorio:Gimnazioj en Turingio|Gotha]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en Gotha]] cftsznbcoy1f9djmwsom3pa5jtofeej 9491063 9491054 2026-10-10T06:00:26Z Tirolischleioans 254019 /* Disde la komencoj ĝis la mezo de la 17-a jarcento */ 9491063 wikitext text/x-wiki {{Informkesto lernejo |bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |priskribo de bildo= |regiono-ISO = DE-TH | situo sur mapo = Gotha |zomo=13 }} '''Ernestinum''' (germane: ''Gymnasium Ernestinum Gotha'') estas humanisma-naturscienca [[gimnazio]] en [[Gotha]] (Germanujo, Bergallee 8) kiu estiĝis en la jaro 1859-a per la kunfandiĝo de ''Gymnasium illustre'' kaj ''Duka nehumanisma gimnazio''. == Evoluoj de la gimnazio == === Disde la komencoj ĝis la mezo de la 17-a jarcento === La plej malnova antaŭula lernejo estas la en 1291 unue menciita latina lernejo de ĉe la paroĥa kirko Sankta Mario. La 21.12.1524 [[Friedrich Myconius]] fondis en la klostro de la [[Aŭgustenana kirko (Gotha)|Aŭgustenana monakejo]] lernejon. Per la influo de [[Reformacio]] kaj enhavo kaj formo de instruado nove orientigitis ĉ. la jaro 1550 fare de [[Cyriacus Lindemann]]. Li taksis aparte grava la mastradon de la gramatiko de la [[latina lingvo]] kaj la bonan interpretadon de romiaj verkistoj. Tiukuntekste enkondukitis la nova fako ''deklamado''. Li krome kontrolis la diligentecon de lernantoj dum ellaboro de skribitaĵoj. Ekster tiuj aspektoj Lindemann famiĝis ankaŭ pro sia humana traktado de lernantoj, je granda diferenco al sia antaŭulo Pankratius Sussenbach (1540–1562). Ĉirkaŭ la jaro 1600 la gimnazio ricevis la ornaman epiteton ''illustre'' fare de lia duka moŝto Johann Casimir de [[Saksio-Koburgo]]. Tiam rektoris [[Andreas Wilke]] (1592–1631). Li konsiderinde plievoluigis la lernejon. Li zorgis pri la plinombrigo de instruistoj kaj pligrandigis la konstruaĵon. Samtempe li flegis kontaktojn kun elstaraj profesoroj kaj scienculoj el tuta Germanlando. === Florego de la gimnazio === [[Dosiero:Reyher.jpg|eta|La 12-a lernejestro Andreas Reyher en la rondo de familianoj]] [[Dosiero:ZeugnisFrancke.jpg|eta|Notatestila listo ''Selecta'', 1677; en la plej malsoba linio videblas la notoj por [[August Hermann Francke]].]] En la 17-a jarcento subtenadis la gimnazion duko [[Ernesto la 1-a (Saksio-Gotha-Altenburg)]]. Li ofertis al filoj de persekutitaj luteranoj el Hungario, Silezio, Pollando, Rusio kaj Skandinavio azilon. Post la nomumo de [[Andreas Reyher]] (1641–1673) je direktoreco estis ordonita la ĝenerala lernejfrekventodevo por ĉiuj infanoj ene de la Duklando Gotha estantaj inter la aĝo de 5 kaj 12. Li reformis la lernejan sistemon de Gotha laŭ la ideoj de Wolfgang Ratke. Komenciĝis la lernejestreco de Reyher per la skizo de nova lernejregularo sub la titolo ''Special- und sonderbahrer Bericht, Wie (...) Knaben und Mägdlein (...) unterrichtet werden können und sollen'' (1642). Reyher sukcese realigis enhavajn ŝanĝojn, kiuj famigis lin ankaŭ ekstere de la landlimoj. Per la enkonduko de ''Selecta'' iĝis pligrandigo de la klasoj kaj plibuntigo de la fakaro. Unue oni instruis ankaŭ en la germana lingvo. Matematiko, poetiko kaj historio venis kiel novaj fakoj. Por preparado al la universitata vivo la lernantoj ricevis instruadon en la fakoj retoriko, logiko, etiko, matematiko, metafiziko kaj sferiko. Gravis en la 18-a jarcento en la Duklando Saksio-Gotha-Altenburg la ideoj de [[raciismo]]. Novan subtenadfazon la gimnazio ĝuis sub la regado de duko Ernesto la 2-a kies afero de koro estas la ekzisto de bonaj lernejoj en sia teritorio. Lia moto estis ke kleraj subigitoj ĉie ajn estus bona antaŭkondiĉo por ekonomia kaj politika stabileco de la lando. Tiam rektoriĝis [[Johann Gottfried Geißler]] (1768–1779). Sub lia estrado venis koncepto, kiu malpligrandigis la kvoton de horoj en malnovaj lingvoj en favoro de natursciencaj fakoj, de la lingvoj franca kaj angla, de literaturo. Por doni pli da libera tempo al la lernantoj la maksimuma instruado antaŭtagmeze estis restriktita je 4, posttagmeze je 3 horoj. Li ankaŭ realigis la principon ke instruistoj instruu nur en fakoj por kiuj ili havis la necesan kvalifikon. Krome li skribigis fiksitajn horar- kaj instruplanojn. Elirpunkto por tiaj ŝanĝoj estis lia verko ''Unvorgreifliche Gedanken, wie die Einrichtung des gymnasii illustris Gothani einigermaßen könnte verbessert werden'' (de la 1.11.1768). Sub [[Friedrich Andreas Stroth]] kaj [[Friedrich Wilhelm Döring]] tiaj ideoj pluevoluis. La tiam aktivaj instruistoj [[Johann Georg August Galletti]], [[Johann Friedrich Salomon Kaltwasser]], [[Friedrich von Schlichtegroll]], [[Johann Kaspar Friedrich Manso]] kaj [[Friedrich Jacobs]] famiĝis per alta grado de kompetenco kaj konscieco pri siaj devoj. Liaj nomoj porĉiamiĝis kiel modelaj fakuloj kaj verkistoj. === Fondo kaj evoluo de Gimnazio Ernestinum ĝis 1945 === [[Dosiero:Ernestinum Gotha 16.Jhd.jpg|eta|Bildo de la gimnazio el la 19-a jarcento]] En la jaroj 1837/38 faritis en Berg-aleo modernega lernejo [[klasikismo|klasikisma]]. Post mallonga iomete malbona estrado inter 1833-41 (sub la kortega ĉefpredikisto [[Eduard Adolf Jacobi]] kaj [[Gottfried Seebode]]) zorgis pri refortiĝo de la gimnazio [[Valentin Rost]] (1841–1859). Li devis toleri konkurencan lernejon, la ''Duka nehumanisma gimnazio - Herzogliches Realgymnasium'', fondita fare de burĝoj el Gotha. Ĝi tute orientiĝis pri modernaj matematikaj/natursciencaj programoj. Ankaŭ kemio, fiziko kaj mineralogio instruitis. La modernaj lingvoj franca kaj angla supervenkis la latinan. En la 12.4.1859 la du gimnazioj unuiĝis kaj nomitis ''Gymnasium Ernestinum Gothae'' omaĝe al duko Ernesto la 1-a. La nova lernejestro [[Joachim Marquardt]] (1859–1882) kontrolis konsekvencan sekvon de la lernejaj reguloj, tamen sen troa dureco. Ankaŭ antaŭ la instruistaro li estis samtempe severa kaj amika. Li engaĝiĝis pri plibonigo de la infrastrukturo. Sub lia estrado la lernejo ricevis alkonstruaĵon, aŭlon, novajn bibliotekajn ejojn kaj sporthalon. La instruado sekvis kanonon unuecan. Ekde la 8-a klasŝtupo iĝis disdivido en humanismajn kaj nehumanismajn klasojn. La posteulo de Marquardt estis [[Albert von Bamberg]] (1883–1910), kiu spronis ambaŭ flankojn de instruado, do kaj la humanismajn fakojn kaj la natursciencajn. Sub la nova lernejestro Ludwig Mackensen (1910–1914) la unuaj knabinoj estiĝis lernejanoj. Heinrich Anz (1914–1935) devis dum deĵortranspreno mastri la eksplodon de la [[Unua mondmilito]]. Ankaŭ dum la sekvintaj jaroj de [[Vajmara Respubliko]] oni ŝuldas dankon al Anz ke la humanisma gimnazio daŭre rajtis ekzisti. Dum la tempo de [[nacisocialismo]] la lerneja vivo estis malfacilitiga pro la agadoj de [[Hitlera Junularo]], nelibervola demisio de instruistoj, oftaj naziaj solemnaĵoj, rekrutado de lernantoj. Tamen Otto Küttler (1938–1945) engaĝiĝis por la kontinuigo de la lerneja vivo. Sub li estis aranĝitaj teatraĵoj, prelegoj, sporteventoj. Dum la [[Dua mondmilito]] la gimnazia biblioteko translokitis al [[Kastelo Friedenstein (Gotha)|Kastelo Friedenstein]]. Ĝi restas ĝis hodiaŭ tie estante parto de la Esploradbiblioteko Erfurt/Gotha. === La gimnazio dum la tempo de GDR === Post la milito la instruistaro dissolvitis kaj novaj socialismaj klerigkonceptoj enkondukitis. Sekve la humanisma branĉo ne plu havis lokon. En 1965 la Politeknika supera lernejo (POS) eknomitis por [[Albert Schweitzer]]. === Evoluoj ekde 1991 === Post la [[germana reunuiĝo]] oni refondis la ''Gimnazion Ernestinum'' en la 1.11.1991. En 1993 okazis la unuaj abiturientaj ekzamenoj post 48 jaroj. Hodiaŭ zorgas ĉ. 40 instruistoj por la klerigo de ĉ. 440 lernantoj. == Eksterlernejaj agadoj == * Partopreno ĉe "olimpikaj" konkursoj pri matematiko, kemio kaj fiziko * Partopreno ĉe ''Jugend trainiert für Olympia'' * Ĝemeliĝo kun lernejoj en [[Benevento]] kaj en [[Ukrainio]] * Partopreno ĉe koncertoj de la Infana koruso de Gotha * Ekspozicioj de artaĵoj el interesrondetoj en la urbo kaj surkastele == Kooperacio kun aliaj institutoj == * Reklamsemajno por lernantoj de la 4-a klasŝtupo bazlerneja * Kunaj kursoj de plialtigita nivelo (klasŝtupoj 11/12) kune kun la Arnoldi-gimnazio * Staĝoj por studantoj de instruado de diversaj turingiaj universitatoj * Trejnadlokoj por finstudintoj de ĉe la [[Universitato de Erfurto]] == Instruintoj (elekto) == {{div col|2}} * [[Andreas Reyher]], lernejestro de 1641 ĝis 1673 * [[Andreas Wilke]], lernejestro de 1592 ĝis 1631 * [[Cyriacus Lindemann]], lernejestro de 1562 ĝis 1568 * Eduard Heinrich Albert de Bamberg, lernejestro de 1883 ĝis 1910 * [[Eduard Wilhelm Sievers]], lernejestro de 1882 ĝis 1883 * [[Friedrich August Ukert]], [[inspektoro]] ekde 1808 * [[Friedrich Jacobs]], 1785 ĝis 1807 * [[Friedrich Ludwig Andreas Regel]], de 1808 * [[Georg Heß]], direktoro helpa de 1637 ĝis 1673 * [[Gustav Meyer]], filologio (ĉ. 1872) * [[Johann Elias Reichardt]], teologio (de 1695) * [[Johann Friedrich Hennicke]], filologio (de ĉ. 1792) * [[Johann Georg August Galletti]], de 1783 ĝis 1819 * [[Johann Gottfried Geißler]], de 1768 ĝis 1779 * [[Johann Heinrich Traugott Müller]], de 1836 (matematiko) * [[Johann Heinrich Voigt]], matematiko, de 1775 * [[Johann Kaspar Friedrich Manso]], de 1783 ĝis 1790 * [[Johann Paul Hebenstreit]] (1660-1718), teologo * [[Johann Weitz]], lernejestro de 1631 ĝis 1640 * [[Kurd Laßwitz]], de 1876 ĝis 1910 * [[Otto Schneider]], de 1842 ĝis 1859 * [[Philipp Heinrich Welcker]], de 1816 * [[Rudolf Ehwald]], de 1871 ĝis 1911 * [[Wilhelm Liebenam]], de 1899 ĝis 1918 * [[Wilhelm Pabst]], de 1891 (natursciencoj) {{div col end}} ==Lernintoj (elekto)== {{div col|-2}} * [[Adolf Bube]], poeto kaj arkivisto * [[Andreas Heinrich Wiegandt]] * [[Andreas Wiß]], ĝis 1806 (poeto) * [[Arthur Schopenhauer]], 1807 (filozofo) * [[August Beck]] * [[August Hermann Francke]], 1676/77 * [[Carl Anton Bretschneider]], ĝis 1826 * [[Christian Behrens]], ĝis 1870 * [[Christian Ludwig Brehm]], ĝis 1808 * [[Erich Lasswitz]], ĝis 1900 * [[Ernst Anding]], 1870-aj jaroj (astronomo) * [[Ernst Behm]], ĝis 1849 * [[Friedrich Albrecht Augusti]] * [[Friedrich Christian Kries]], fiziko (de 1789) * [[Friedrich von Schlichtegroll]], instruisto de 1787 * [[Hans Dominik]], ĝis 1893 (inĝeniero) * [[Johann Eusebius Schmidt]], inter 1682 kaj 1688 * [[Johann Friedrich Blumenbach]], ĝis 1769 * [[Johann Friedrich Nolte]], ĝis 1713 (filologo) * [[Johann Jacob Syrbius]], * [[Johann Salomon Hattenbach]], ĝis 1669 * [[Julius Kaerst]], de 1869 ĝis 1874 * [[Karl August Friedrich Samwer]], * [[Karl Ernst Georges]], instruisto 1839-56 * [[Martin Christian Goeldelius]], ĝis 1684 * [[Otto Liebetrau]], ĝis 1874 * [[Paul Stegmüller]], ĝis 1869 * [[Walter Ortlepp]], ĝis 1918 * [[Wilhelm Hieronymus Brückner]], ĝis 1676 {{div col end}} == Literaturo == * Max Schneider: ''Die Abiturienten des Gymnasium Illustre zu Gotha aus M. Andreas Reyhers und Georg Hessens Rektorat von 1653–1694'', Engelhard-Reyher, 1911 * Heinrich Anz (eld.): Gotha und sein Gymnasium. Bausteine zur Geistesgeschichte einer deutschen Residenz. Zur 400 - Jahrfeier des Gymnasium Ernestinum, Verlag [[F. A. Perthes (eldonejo)|Friedrich Andreas Perthes AG.]], Gotha/Stuttgart 1924 * Gymnasium Ernestinum: Jahresheft ... * Christoph Köhler k.a. [red.]: Festschrift zum 475-jährigen Schuljubiläum des Gymnasium Ernestinum Gotha 1524–1999, Gotha, 1999 * Christoph Köhler: Herzog Ernst II. von Sachsen-Gotha-Altenburg (1772–1804) zum 200. Todestag, Gotha, Ernestinum, N.F. 137.2004, S. 1061–1066 * Jekaterina Vogel: Andreas Reyher 1601–1673, Gotha [1990] * Sascha Salatowsky (eld.): Gotha macht Schule. Bildung von Luther bis Francke [=Veröffentlichungen der Forschungsbibliothek Gotha, 49]. Gotha 2012 * Mitteldeutscher Kulturrat Bonn (eld.): Gymnasien Thüringens (Band 3), Kammwegverlag, Troisdorf 1972 * [[Christian Ferdinand Schulze]]: Geschichte des Gymnasiums zu Gotha, Justus Perthes, Gotha, 1824 [http://books.google.de/books?id=I7JLAAAAcAAJ] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.ernestinum-gotha.de/ Hejmpaĝo de la gimnazio] * [http://www.tlz.de/startseite/detail/-/specific/Sanierungsstau-am-Gymnasium-Ernestinum-Gotha-Der-Elternsprecher-im-Interview-1952376977 Gazetartikolo pri restaŭradlaboroj lamantaj aktuale]{{404|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.kas.de/upload/dokumente/2010/01/orte_der_demokratie/Lieberknecht.pdf] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20141130205652/http://www.kas.de/upload/dokumente/2010/01/orte_der_demokratie/Lieberknecht.pdf |date=2014-11-30 }} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Gotha]] [[Kategorio:Gimnazioj en Turingio|Gotha]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en Gotha]] ad33lco011uzt7vgxp1p1yhemnhszbv 0 514831 9490801 9198013 2026-10-09T12:02:13Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9490801 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |priskribo=Helmuth James Graf von Moltke, januaro 1945 }} [[Dosiero:Krzyżowa former estate of Helmuth James Graf von Moltke.jpg|eta|La bieno de Moltke en Krzyżowa]] [[Dosiero:Krzyzowa4.JPG|180px|dekstra|eta|La kastelo/palaco de familio von Moltke en Kreisau/Krzyżowa, la nuna aspekto]] '''Helmuth James Graf von Moltke''' (naskiĝinta la [[11-a de marto]] [[1907]] en [[Świdnica|Krzyżowa]], murdita la [[23-a de januaro]] [[1945]] en [[Berlino]]) estis germana juristo kiu, kiel soldatservanto en la germana rekognoska sekcio, funkciis por [[subfoso|subfosi]] germanajn homaj-rajtoj-misuzojn de homoj en teritorioj okupitaj fare de Germanio dum [[Dua Mondmilito]] kaj poste iĝis fondmembro de la Kreisau-cirklo (Kreisau estas la tiama germana nomo de [[Krzyżowa]]), rezista grupo, kies membroj kontraŭbatalis la registaron de [[Adolf Hitler]] en Nazia Germanio. La nazia registaro ekzekutigis von Moltke por ŝtatperfido. La amikoj de Moltke diskutis pri Germanio bazita sur moralaj kaj demokrataj principoj kiuj povis formiĝi post Hitler. Li estis la pranepo de la fama germana generalo Helmuth von Moltke, de kiu li heredis biendomon en Krzyżowa. == Frua vivo == Lia patrino Dorothy (nask. Rose Innes), estis sudafrikanino de brita deveno, la filino de Sir James Rose Innes, ĉefĵuĝisto de la Unio de Sud-Afriko de 1914 ĝis 1927. La gepatroj de Moltke estis kristanaj sciencistoj, lia patrino adoptis la religion de lia patro post geedziĝo. Lia patro iĝis Kristanscienco-terapiisto kaj instruisto kaj ambaŭ gepatroj estis en la grupo kiu tradukis la unuan germanan eldonon de la Kristanscienco-lernolibro ''Science and Health with Key to the Scriptures de Mary Baker Eddy''. Pro kialoj de familitradicio, Moltke decidis iĝi konfirmita misiisto kiam li estis 14-jara. == Eduko == De 1927 ĝis 1929, Moltke studis jurajn kaj politikajn sciencojn en Vroclavo, Vieno, Hajdelbergo, kaj Berlino. En 1931 li geedziĝis kun Freya Deichmann, kiun li renkontis en Aŭstrio. En 1928 Moltke iĝis engaĝita kun postgimnaziinstruistoj kaj junularasociaj gvidantoj en la organizo de ''Löwenberger Arbeitsgemeinschaften'' en kiu senlaboraj junaj laboristoj kaj junaj farmistoj estis alportitaj kune kun studentoj, tiel ke unu povus lerni aferojn de la aliaj. Ili ankaŭ pridiskutis sociajn faktorojn, devontigojn kaj rajtojn. En Krzyżowa, oni utiligas neuzatajn partojn de la bieno por farmaj eksperimentoj, kio rezultiĝis en severa kritiko fare de najbaraj terposedantoj. En 1934, Moltke trapasis la unuan grandan ekzamenon juristan. En 1935, li rezignis pri la alloga ŝanco iĝi juĝisto ĉar li havintus devon membriĝi al [[NSDAP]]. Anstataŭe, li malfermis advokatan oficejon en Berlino. Kiel advokato komercanta pri internacia juro, li helpis al viktimoj de Hitler-reĝimo elmigri, kaj vojaĝis eksterlanden por konservi kontaktojn. Inter 1935 kaj 1938, Moltke regule vizitis Brition, kie li faris la anglan juristan trejnon en Londono kaj Oksfordo. == Internacijura sekcio ene de Abwehr == Ĉe eksplodo de la [[Dua mondmilito]] Moltke tuj estis rekrutita fare de la rekognoska servo ''(Abwehr)'' por la pola kampanjo sub admiralo [[Wilhelm Canaris]], kiel eksperto en militjuro kaj internacia publika juro. La laboro de Moltke por Abwehr plejparte implikis temis pri kompreno de eksterlandaĵoj, de armeaj ataŝeoj kaj eksterlandaj gazetoj, kaj novaĵo de militist-politika graveco. Moltke konservis la ligon inter la [[Wehrmacht]]-ĉefkomandejo kaj la ministerio pri eksteraj aferoj. Nekutime, li elektis ne porti uniformon. En liaj vojaĝoj tra de Germanoj okupata Eŭropo, li observis multajn ofendojn kontraŭ homaj rajtoj kion li provis ĉesigi per insistado ke Germanio observu la Ĝenevan Traktaton kaj per lokaj agoj en kreado pli bonaj kondiĉoj por lokaj loĝantoj. En oktobro 1941, Moltke skribis, "Certe pli ol mil homoj murdatas ĉiun tagon kaj pliaj mil germanaj viroj estas alkutimigitaj por murdi ... Kion mi devas diri kiam al mi estos demandita: kion vi faris dum tiu tempo?" En la sama letero li diris, "Ekde sabato la berlinaj judoj estas kolektitaj, tiam ili estas senditaj for kun siaj pakaĵoj ... . Kiel povas iu ajn scii tiujn aĵojn kaj daŭre ĉirkaŭpromeni libera?" Moltke esperis ke per siaj ekspertizoj li povus havi humanitaran efikon al militaĵoj, kaj estis apogita en tio fare de kontraŭ-Hitler oficiroj kiel ekzemple Canaris kaj generalmajoro Hans Oster, ĉefo de la Centra divizio. Dum la milito de Nazia Germanio kun Sovet-Unio, Moltke skribis kontestatan opinion instigantan Germanion sekvi kaj la Ĝenevan Traktaton kaj la Konvencion de Hago, por observi internacian juron kaj por antaŭenigi reciprokan bonan traktadon por germanaj militkaptitoj; tamen li estis konfrontita per la fakto ke Rusio ne estis subskribinto al la interkonsentoj. Feldmarŝalo Wilhelm Keitel priskribis la Ĝenevan Traktaton kiel "produkton de nocio de kavalireco de iama epoko." Li plue reagis al sia opozicio al la brutalecoj de Naziismo ordigante deportadon de judoj al landoj kiuj disponigis protektejon, kaj atentigis pri psikologiaj problemoj ĉe germanaj soldatoj post travivado kaj partoprenado en amasmortigoj de judoj kaj orientaj eŭropanoj. Pro sia aliro al tiuj informoj la sinteno negativa al la milito kaj la tuta programo de la nazia partio. En 1943 Moltke vojaĝis al Istanbulo pro du kialoj. La oficiala kaŭzo estis preni kelkajn germanajn komercajn ŝipojn konfiskitajn fare de Turkio. La reala kialo estis lia partopreno por fini Mondmiliton kune kun kontraŭ-hitleraj elementoj de la germana armeo, germanaj rifuĝintoj vivantaj en Turkio, membroj de la Strategiaj Servoj (OS), la Abwehr kaj la germana ambasadoro al Turkio, Franz von Papen. Tiu grupo pasigis raporton al la aliancanoj, kiuj atingis prezidanton Roosevelt. Tamen, la konsultistoj de Roosevelt, inkluzive de Henry Morgenthau Jr., konsilis kontraŭ la kredindeco de la raporto. == Neviolenta rezisto al la naziaro == Moltke ankaŭ kaŝe disvastigis la informojn koncerne la militon kaj la koncentrejojn, al amikoj ekster la nazia partio, inkluzive de membroj de la rezisto en okupita Eŭropo. Malsekretigitaj britaj dokumentoj rivelas ke li dufoje provis kontakti britajn oficialulojn, inkluzive de amikoj de Oksfordo, ofertante fari ĉion por helpi ilin; tamen la britoj rifuzis la unuan fojon, konfuzante lin kun lia onklo, la germana ambasadoro al Hispanio, kaj respondis al la dua oferto ke ili nur volis vidi faktojn, ne havi paroladojn. Moltke posedis fortajn religiajn konvinkiĝojn kaj en letero (1942) kontrabandita al brita amiko Lionel Curtis, Moltke skribis: "Hodiaŭ, ne multnombra, sed aktiva parto de la germanaj homoj komencas ekkompreni, ne ke ili estis misgviditaj, ne ke malbonaj tempoj atendas ilin, ne ke la milito povas finiĝi en malvenko, sed ke kio okazas estas peko kaj ke ili kaŭzas propre ĉiun teruran faron kiu estis farita - nature, ne laŭ la sekulara signifo, sed kiel kristanoj." En la sama letero, Moltke skribis ke antaŭ la 2-a Mondmilito, li kredis ke estis eble esti komplete malfavora al Naziismo sen kredado je dio, sed li nun deklarus siajn iamajn ideojn "malĝustaj, tute malĝustaj". En la opinio de Moltke, nur per kredado je dio oni povis esti totala kontraŭulo de la nazioj. == Kreisau-cirklo == [[Dosiero:Gedenkstein für Helmuth James Graf von Moltke.JPG|eta|Memorigŝtono por Helmuth James kaj ties frato en la Kapela monto en Kreisau]] En Berlino Moltke havis konataron kiuj kontraŭbatalis Naziismon kaj kiu renkontiĝis ofte tie, sed dum tri okazoj renkontis en Krzyżowa. Tiuj tri hazardaj renkontiĝoj estis la bazo por la esprimo ''Kreisauer Kreis'' (=rondoj de K.). La renkontiĝoj tie havis tagordon de bone organizitaj diskuttemoj, komencante kun relative sendanĝeraj kiel kovro. La temoj de la unua renkontiĝo de majo 1942 inkludis la fiaskon de germanaj instruaj kaj religiaj institucioj por fordefendi la pliiĝon de Naziismo. La temo de la dua renkontiĝo en aŭtuno 1942 estis sur postmilita rekonstruo, supozante la verŝajnan malvenkon de Germanio. Tio inkluzivis kaj ekonomian planadon kaj aŭtonomion, evoluigante tuteŭropan koncepton kiu datumis de antaŭ la fondo de Eŭropa Unio je preskaŭ sesdek jaroj. La tuto resumitis en dokumentitaj rezolucioj. La tria renkontiĝo en junio 1943 temis pri la metodo pritrakti la heredaĵon de naziaj militkrimoj post la falo de la diktaturo. Tiuj kaj aliaj renkontiĝoj rezultigis "Principojn por la post-nazian ordo" kaj "Instrukciojn por regionaj komisaroj". Moltke petis al sia edzino Freya ilin kaŝi en loko kiun eĉ li ne sciis. Moltke kontraŭbatalis la murdon de Hitler. Li avertis ke se oni sukcesus, Hitler iĝus martiro, dum se oni malsukcesus, ĝi eksponus tiujn malmultajn individuojn inter la germana gvidantaro al problemoj: sed ili necesus por konstrui demokratan ŝtaton post la kolapso de la Third Reich. La 20-an de julio 1944 fariĝis atenco kontraŭ, kiun la Gestapo utiligis kiel pretekston por elimini perceptitajn kontraŭulojn al la nazireĝimo. En la sekvo de la intrigo proksimume 5,000 el la kontraŭuloj de Hitler estis efektivigitaj. == Aresto, testo kaj ekzekuto de la Gestapo == La pensmaniero kaj liaj malaproboj de Moltke de ordoj kiuj estis en konflikto kun internacia juro ambaŭ metis lin ĉe risko de aresto. Efektive, la Gestapo arestis lin en januaro 1944. Jaron poste, en januaro 1945, li aperis, kune kun pluraj da liaj kunrégime kontraŭuloj, antaŭ la tribunalo ''Volksgerichtshof'', prezidita de [[Roland Freisler]]. Ĉar neniu indico povus esti trovita ke Moltke partoprenis iun komploton kaŭzi puĉon, Freisler devis inventi akuzon. Ĉar Moltke kaj liaj amikoj diskutis Germanion bazitan sur moralaj kaj demokrataj principoj kiuj povis formiĝi post Hitler, Freisler rigardis tiun diskuton kiel ŝtatperfidon. Hanns Lilje skribas en sia aŭtobiografio ke ĉar Moltke staris antaŭ la tribunale, li "posedis, kun klara rekono de la fakto ke la mortopuno jam estis decidita, la moralan kuraĝon por atako kontraŭ Freisler kaj la tuta institucio". En du leteroj skribitaj al lia edzino en januaro 1945 dum kaptiteco en Tegel, Moltke notis kun konsiderinda fiereco ke li estis efektivigota por liaj ideoj, ne liaj agoj, punkto kiuj estis emfazitaj kelkajn fojojn fare de Freisler. En unu letero, Moltke notis "Tiel ke ĝi estas dokumentita, ke ne planoj, ne preparoj, sed la spirito kiel tia devas esti persekutita. Vivu Freisler!" En la dua letero, Moltke asertis ke li staris antaŭ la tribunalo" ... ne kiel protestanto, ne kiel nobelo, ne kiel aristokrato, ne kiel pruso, ne kiel germano ... sed kiel kristano kaj nenio alia". Li skribis: "Sed de kio la Hitlera Germanio estas tiel terurita ... estas finfine la sekvanta: privata individuo, ties edzo, du klerikoj de ambaŭ konfesioj priparolintaj demandojn de la praktikaj, etikaj postuloj de kristanismo. Nenio alia. Pro tio sole ni estas kondamnitaj ... . mi ĵus ploris iomete, ne ĉar mi estis malĝoja aŭ melankolia ... sed ĉar mi estas danka kaj movita per tiu pruvo de la ĉeesto de dio." Moltke estis mortkondamnita la [[11an de januaro]] [[1945]] kaj ekzekutita dek du tagojn poste en [[Memorigloko Plötzensee|Plötzensee]]. En letero adresita al la du filoj kaj verkita en la lasta prizono, li rivelis sian instigon por rezistado: "De kiam Nacisocialismo funkciigis, mi klopodis por igi ĝiajn sekvojn pli mildaj por ĝiaj viktimoj kaj por prepari vojon al ŝanĝo. En tio, mia konscienco pelis min - finfine, tio estas la devo de viro." == Rekono == En 1989, al Moltke estis postmorte aljuĝita la Geschwister-Scholl-premio por sia laboro. En 2001 la germana Sekcio de la Internacia Socio por Militistaro-Juro kaj la Juro de Milito establis la Helmuth-Jakobo-von-Moltke-premion por honori elstarajn laborojn en la kampo de sekurecpolitiko. Moltke fariĝis elstara simbolo de morala opozicio al la nazireĝimo. La 11an de marto 2007, la centjara datreveno naskiĝtaga de Moltke estis festita en la Franca Katedralo en Berlino, kie li estis priskribita fare de germana kancelierino [[Angela Merkel]] kiel simbolo de "Eŭropa kuraĝo". Lia vivo estis la temo de dokumenta filmo (1992) nomumita por Oskaro ''The Restless Conscience: Resistance to Hitler Within Germany 1933-1945''. Biografio de Günter Brakelmann kompilas la leterojn de Moltke, taglibron, kaj aliajn artikolojn prizorgitajn fare de lia edzino. Scott Horton, prezidanto de la Novjorka komisiono sur internacia juro citis paralelojn inter la sintenoj de la germana ĉefa stabo dum 2-a Mondmilito kaj tiuj de la [[George W. Bush|George-W.-Bush]]-registaro dum la Iraka Milito, koncerne sekvadon al la Ĝeneva kaj la Haga Konvencioj: ĉar ambaŭ estis nomintaj tiujn traktatojn "kuriozaj" kaj "malnoviĝintaj", kaj ne uzeblaj. Li raportis ke von Moltke "pledis en fortaj esprimoj por respekto da la rajtoj laŭ la Ĝenevaj Traktatoj por malamiksoldatoj, civiluloj, kaj neregulaj batalistoj sur la Orienta Fronto: tio paralelis kiam [[Colin Powell]] admonis sian prezidanton Bush 6 jardekojn poste. == Fonto == Tiu ĉi artikolo estas [https://en.wikipedia.org/wiki/Helmuth_James_Graf_von_Moltke traduko de la samtitola artikolo el la anglalingva Vikipedio]. Por piednotoj vidu tie. == Literaturo == * Balfour, Michael, and Frisby, Julian, ''Helmuth von Moltke: A Leader Against Hitler'', London: Macmillan, 1972. * Rothfels, Hans, ''The German Opposition to Hitler'', London: Oswald Wolff, pages 112, 114, 122. * von Moltke, Freya (2003), Translator: Winter, Julie M., ed., ''Memories of Kreisau & The German Resistance'', Lincoln, Nebraska: University of Nebraska Press, ISBN 0-8032-4669-2 * von Moltke, Helmuth James, Transl. and ed. by von Oppen, Beata Ruhm, ''Letters to Freya: 1939–1945'', New York: Alfred A. Knopf, ISBN 0-394-57923-2 * Finker, Kurt: ''Graf Moltke und der Kreisauer Kreis''. Dietz, Berlin 1993 ISBN 3-320-01816-7 * Lilje, Hanns: ''Im finsteren Tal'', Reihe Stundenbücher Bd. 25, Furche Verlag, Hamburg * von Moltke, Freya, ''"Die Verteidigung europäischer'' ''Menschlichkeit''", in: Aus Politik und Zeitgeschichte, Beilage zur Wochenzeitschrift", Bundeszentrale für Politische Bildung, Heft B27/2004 * von Moltke, Freya, ''"Erinnerungen an'' ''Kreisau 1930-1945''", München 1987/2001 * von Schwerin, Franz: ''Helmuth James Graf von Moltke. Im Widerstand die Zukunft denken. Zielvorstellungen für ein neues Deutschland''. Schöningh, Paderborn u. a. 1999 ISBN 3-506-73387-7 * Kurt Finker: ''Graf Moltke und der Kreisauer Kreis.'' Dietz, Berlin 1993, ISBN 3-320-01816-7 * Franz von Schwerin: ''Helmuth James Graf von Moltke. Im Widerstand die Zukunft denken. Zielvorstellungen für ein neues Deutschland''. Schöningh, Paderborn 1999, ISBN 3-506-73387-7 * Hanns Lilje: ''Im finsteren Tal.'' Stundenbücher Bd. 25, Furche Verlag, Hamburg * Freya von Moltke: ''Erinnerungen an Kreisau, 1930–1945''. Beck, München 1987/2001, ISBN 978-3-406-51064-9 * Freya von Moltke: ''Die Verteidigung europäischer Menschlichkeit'', in: Aus Politik und Zeitgeschichte. Beilage zur Wochenzeitung, Hg. Bundeszentrale für Politische Bildung, Heft 27, 2004, [http://www.bpb.de/publikationen/GRUU2G,0,0,Die_Verteidigung_europ%E4ischer_Menschlichkeit.html teksto surrete] * Günter Brakelmann: ''Helmut James von Moltke 1907–1945. Eine Biographie.'' Beck, München 2007, ISBN 978-3-406-55495-7 * Jochen Köhler: ''Helmuth James von Moltke. Geschichte einer Kindheit und Jugend''. Rowohlt, Reinbek 2008, ISBN 3-498-06388-X * Hans Mommsen: ''Eine neue Zeitrechnung. Die Solidarität kleiner Gemeinschaften als konservative Variante des Hellmuth James Graf von Moltkes Vision einer europäischen Nachkriegsordnung'', 10. März 2007, S. 23 * Hans Mommsen: ''Alternative zu Hitler. Studien zur Geschichte des deutschen Widerstandes.'' Beck, München 2000, ISBN 3-406-45913-7 * Jochen Kleining: ''M. Kempinski & Co. - Die „Arisierung“ eines Berliner Traditionsunternehmens.'' Diplomica, Hamburg 2008, ISBN 978-3-8366-6194-2 * Elke Endraß: ''Gemeinsam gegen Hitler. Pater Alfred Delp und Helmuth James Graf von Moltke''. Kreuz Verlag, Stuttgart 2007, ISBN 978-3-7831-2881-9 == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{DNB-Portal|118583395}} * [https://web.archive.org/web/20150428005604/http://www.kreisau.de/index.php?id=h_moltke Biografio ĉe ''kreisau.de''] * [http://www.gdw-berlin.de/nc/de/vertiefung/biographien/biografie/view-bio/moltke/ Biografio ĉe ''Gedenkstätte Deutscher Widerstand''.] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20150224144955/http://www.gdw-berlin.de/nc/de/vertiefung/biographien/biografie/view-bio/moltke/ |date=2015-02-24 }} * [http://de.evangelischer-widerstand.de/?#/menschen/Moltke Pri ekspozicio pri evangelia rezistado] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Moltke, Helmuthjames}} [[Kategorio:Viktimoj de la naziismo]] [[Kategorio:Germanaj juristoj]] [[Kategorio:Kristanoj]] am5gdd7ufpsj3o1gimkfeko8ba61bn2 0 523432 9490847 8733225 2026-10-09T13:39:13Z Maha 619 /* */ ortografio 9490847 wikitext text/x-wiki {{ĝermo|esperantisto}} {{Informkesto homo |nomo = Alain Dawson }} '''Alain Dawson''' estas franca lingvisto kaj esperantisto. En siaj studentaj jaroj, li de 1977 ĝis 1980 estis la centra redaktoro de la komuna gazeto de la eŭropaj junularaj Esperanto-asocioj ''[[Koncize]]'', ekde 1982 plurajn jarojn<!-- la ekzakta periodo laŭ la nuna stato ankoraŭ ne troviĝis --> estis la prezidanto de [[Junulara Esperantista Franca Organizo]], kaj kunlaboris en la projekto [[Distribuita Lingvo-Tradukado]]. Doktoro en Sciencoj de la Universitato de Tuluzo ''le Mirail'', kie li prezentis doktorigan tezon pri la [[Pikarda lingvo|pikarda]]<ref>Noto : kvankam 'lingvo de Francio' ĝi estis ekskludata de la listo de la instruataj regionaj lingvoj, verŝajne pro malfido ke ĝi malutilus al la franca, kvankam ĝi ĝuste stimulas la intereson lerni aliajn lingvojn. (Fonto : Courrier de l'Unesco - Lingvoj en danĝero, p. 9, 2009, numero 2, ISSN 1993-8616)</ref>, alinomata 'ch'ti, varianto de la franca en [[Pikardio]], Alain Dawson en 1977 per pikardlingva scienc-fikcia novelo gajnis la premion "Renaskiĝo de la pikarda" en [[Brunehaut]]-Hollain (Belgio). En 1978 li estis kunorganizanto de la unua Populara Pikardia Somera Universitato proksime de [[Arras]]. Li ekde tiam kunlaboras kun diversaj asocioj kaj kulturaj revuoj pikardlingvaj (''Chtipicar, Arcorder, Insanne'' kaj aliaj), kaj estas la aŭtoro de pluraj popularaj libroj pri la dialekto. Li estis unu el la tradukistoj de la bildstrio Asterikso en la pikarda (surloke ankaŭ konata sub la nomo ch'ti)<ref>Isabelle Duriez, [http://unesdoc.unesco.org/images/0018/001865/186521f.pdf#nameddest=186539 Langues en danger, Parlons sérieusement le Ch'ti, c'est quoi ?] <small>[archive]</small>, p. 8-9, Courrier de l'Unesco, 2009, numero 2, ISSN 1993-8616</ref>. Li ankaŭ estis kronikisto por la radio France Bleu Nord ekde 2004. == Verkoj == * ''Le picard de poche''. Parizo : Assimil, 2003, 192 p. * ''Le « chtimi » de poche, parler du Nord et du Pas-de-Calais,'' Parizo : Assimil, 2002, 194 p. * ''Ch’village copè in II'' (2007), Eld. Éditions Albert René * ''Astérix pi Obélix is ont leus ages, ch’live in dor'' (2010), Eld. Éditions Albert René == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Eksteraj ligiloj == [http://www.bibliomonde.com/auteur/alain-dawson-2695.html Skiza biografieto pri li en la retejo ''bibliomonde''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20160304192616/http://www.bibliomonde.com/auteur/alain-dawson-2695.html |date=2016-03-04 }} ({{fr}}) Retejo pri la pikarda al kiu li kunlaboras : [http://chtimipicard.free.fr/spip.php?auteur1 Chtimi-picard] [http://chtimipicard.free.fr/spip.php?auteur1 Ampleksa retejo de li pri la pikarda dialekto] (<span style="color:grey;">en la pikarda kaj franca</span>) == Vidu ankaŭ == [[Pikarda lingvo]] {{vivtempo|Dawson, Alain}} [[Kategorio:Francaj lingvistoj]] [[Kategorio:Francaj esperantistoj]] 9q7201qp2cowxjzci7vg5mqvc8obvq0 0 530393 9490857 9482830 2026-10-09T13:57:23Z Crosstor 3176 /* S */ 9490857 wikitext text/x-wiki ''Vi trovos pliajn universitatajn instruistojn en listo [[Studentoj, poste profesoroj en Universitato de Budapeŝto]]!'' Jen listo de pli signifaj instruistoj en [[Scienca Universitato Loránd Eötvös]] (nature la listo etendiĝas al pli fruaj nomoj de la universitato ekde la fondo): *{{EnhavTabelo|alf=L}} == A == * [[Erzsébet Abaffy]] * [[András Ádány]] * [[Gábor Adriányi]] * [[György Ágoston (instruisto)]] * [[Pál Angyal]] * [[Vazul Alexovics]] * [[János Alber]] * [[Zoltán Antal]] * [[Antal Aschenbrier]] * [[Elemér Atzél]] == B == {{Div col|cols = 2}} * [[Kálmán Babics]] * [[Vera Bácskai]] * [[Jenő Bacsó (pli juna)]] * [[Géza Baintner]] * [[Ignác Bärenkopf]] * [[Veronika Bajáki]] * [[Tivadar Bakody]] * [[Etele Baráth]] * [[Adalbert Barics]] * [[Jenő Barnóthy]] * [[lajos Bartha (psikologo)]] * [[István Bartke]] * [[Péter Bellecius]] * [[János Berger]] * [[Henrik Berzeviczy]] * [[Aladár Beznák]] * [[Péter Bihari]] * [[Ferenc Bíró (literaturhistoriisto)]] * [[István Bognár]] * [[Károly Böhm (kuracisto)]] * [[József Bokor]] * [[Tibor Braun]] * [[Koloman Brenner]] * [[Ádám Brezanóczy]] * [[Béla Breznay]] * [[Róbert Brósz]] * [[Győző Bruckner]] * [[Xavér Ferenc Bruna]] * [[Román Brunkala]] {{Div col end}} == C == * [[Maksimilijan Ćolić]] * [[Dániel Cornides]] * [[Judit Csanádi]] * [[József Cserép]] * [[Zoltán Csipke]] * [[Tibor Csörgő]] * [[Klára Csűrös]] == D == * [[János Dégen]] * [[György Demkó]] * [[János Nepomuk Dercsik]] * [[János Despotovich]] * [[László Dobossy]] * [[György Dobronoki]] * [[Alfréd Doleschall]] * [[Josip Franjo Domin]] * [[János Dudek]] * [[András Dugonics]] * [[Nándor Dulánszky]] == E == * [[Ferenc Eckstein]] * [[László Erdei]] * [[György Érdi Krausz]] == F == * [[János Teofil Fabini]] * [[Béla Faludi]] * [[Árpád Fasang (pli aĝa)]] * [[Erzsébet Fazekas]] * [[Károly Fendler]] * [[Gábor Ferenczi]] * [[Árpád Ferenczy]] * [[Lipót Fillinger]] * [[Antal Fischer]] * [[Ármin Flesch]] * [[Attila Forgács]] * [[Ignác Frank]] == G == * [[László Gaál (iranologo)]] * [[Johann Julius Gabelhofer]] * [[Gyula Gábris]] * [[Tibor Gánti]] * [[György Gát]] * [[György Gergely]] * [[Kinga Göncz]] * [[Sándor Gorka]] * [[Pál Greguss (fizikisto)]] * [[Mihály Gribóczi]] * [[Béni Grosschmid]] * [[Lajos Gruber]] * [[Alajos Grynaeus]] * [[Enikő Győri]] * [[Ferenc Xavér Gyurkovics]] == H == * [[Karl Konstantin Haberle]] * [[Emil Haeffner]] * [[Péter Halmai]] * [[Ferenc Hanuy]] * [[András Hegedűs B.]] * [[Gusztáv Heinrich]] * [[Manó Herczel]] * [[Pál Hoffmann]] * [[György Honti]] * [[Ferenc Horváth (geofizikisto)]] * [[István Tamás Horváth]] * [[Gyula Hoványi]] * [[Ferenc Hubert]] * [[János Hunfalvy]] * [[Tibor Huszár]] == I == * [[Iván Illés]] * [[Sándor Imre (pedagogo)]] == J == * [[Béla Jámbor]] * [[Ányos Jedlik]] == K == {{Div col|cols = 2}} * [[Péter Kacsuk]] * [[Ottokár Kadić]] * [[Márton Kajtár]] * [[Éva Kalmár]] * [[György Kanyurszky]] * [[Gábor Kapi]] * [[János Károli]] * [[János Kazy (jezuito)]] * [[János Kecskeméti]] * [[Ferenc Xavér Kecskés]] * [[Pál Kecskés]] * [[Ferenc Kedves]] * [[Mária Kenessey]] * [[István Keresztes]] * [[József Alajos Keresztury]] * [[Bálint Kéri]] * [[Ferenc Kiris]] * [[Árpád Béla Kisfaludy]] * [[István Klinger]] * [[László Kordos]] * [[József Korek]] * [[Imre Körmöczy]] * [[Géza Kovács (agronomo)]] * [[Mátyás Kováts]] * [[György Kövér]] * [[János Krobót]] * [[Árpád Kucsman]] * [[Miklós Kun (psikiatro)]] * [[Ferenc Kunics]] {{Div col end}} == L == * [[György Zsigmond Lakits]] * [[János Fortunát Lang]] * [[Ferenc Laubhaimer]] * [[Leó Liebermann]] * [[Lajos Lóczy (1891-1980)]] == M == * [[István Majoros (historiisto)]] * [[Lajos Mangold]] * [[István Martsa]] * [[László Mérő]] * [[Zoltán Meszlényi (episkopo)]] * [[Ákos István Mihályfi]] * [[József Mitterpacher]] * [[Lajos Mitterpacher]] * [[Tóbiás Mollik]] * [[Tamás Molnár (filozofo)]] * [[Gyula Moór]] == N == * [[János Nádasi]] * [[Adorján Nagy]] * [[Elemér Nagy (fizikisto)]] * [[Katalin Nagyné Szegvári]] * [[Angéla Németh]] * [[András Némethi]] * [[Gábor Nittray]] == O == * [[Gyula Ortutay]] * [[Ferenc Osvald]] == P == * [[Márton Palkovich]] * [[Emil Palotás]] * [[András Patai]] * [[Matthias Piller]] * [[Jenő Pócza]] * [[Ádám Ignác Prandt]] == R == * [[János Rácz]] * [[Sámuel Rácz]] * [[György Raicsáni]] * [[Ferenc Rausch]] * [[János Reisinger (piaristo)]] * [[Péter Róna]] * [[János Ruzsicska]] == S == {{Div col|cols = 2}} * [[András Salamon (reĝisoro)]] * [[Giampaolo Salvi]] * [[Mihály János Sax]] * [[Lajos Schedius]] * [[Vilmos Scherman]] * [[Gusztáv Scheuthauer]] * [[Rezső Schmid]] * [[Miklós Schmitth]] * [[József Antal Schönbauer]] * [[István Schönvisner]] * [[Mihály Schoretits]] * [[Márton Schwartner]] * [[Ferenc Schwartzer]] * [[László Sennyey]] * [[Lajos Serédi]] * [[Ignác Stáhly]] * [[Jolán Stiller]] * [[János Surányi (kanoniko)]] * [[János Surányi (matematikisto)]] * [[József Suták]] * [[Pál Zoltán Szabó]] * [[István Szabolcs]] * [[Júlia Szalai]] * [[Tibor Szamuely (politologo)]] * [[Mária Szatmáriné Balogh]] * [[András Székely]] * [[István Székely (eklezia verkisto)]] * [[Vilma Széky]] * [[Márton Szentiványi (jezuito)]] * [[Miklós Szilágyi (etnografo)]] {{Div col end}} == T == * [[Lőrinc Tapolcsányi]] * [[Gergely Tapolczai]] * [[Károly Than]] * [[Beáta Thomka]] * [[Aurél Török]] * [[József Tóth (hidrologo)]] * [[Venceslav Trnka]] * [[József Tumpacher]] == U == * [[Ferenc Uhrl]] == V == * [[Csaba Varga (juristo)]] * [[Zsuzsanna Varga (historiisto)]] * [[László Vass]] * [[József Verney]] * [[László Versényi (bestokuracisto)]] * [[Ignác Vezerle]] * [[Antal Virozsil]] * [[Ferenc Vizkelety]] * [[Mátyás Vuchetich]] == W == * [[János Wagner]] * [[Jakab Wenner]] * [[Theodor Wertheim]] * [[József Jakab Winterl]] * [[József Wolfstein]] * [[Alajos Wolkenberg]] == Z == * [[Gyula Zachár]] * [[János Zanger]] * [[János József Zelenay]] == Fontoj == * La listo estas elekto el datenoj de la [[biografio]]j en Vikipedio. [[Kategorio:Listoj]] 6dmpldzl18xio2rrc2ueh0ria3c5es8 0 535436 9491061 9484969 2026-10-10T05:55:25Z Crosstor 3176 /* S */ 9491061 wikitext text/x-wiki Jen listo de studentoj en [[Universitato Corvinus de Budapeŝto]] (elekto): *{{EnhavTabelo|alf=L}} == A == * [[László Abelovszky]] * [[László Andor]] * [[László Antal (ekonomikisto)]] * [[Zoltán Antal]] * [[Annamária Artner]] * [[Mária Augusztinovics]] == B == {{Div col|cols = 2}} * [[László Baán]] * [[Péter Bacsa]] * [[József Bacskai]] * [[Zoltán Bacskay]] * [[Gábor Bagdy]] * [[Gusztáv Báger]] * [[Gordon Bajnai]] * [[Rezső Bajusz]] * [[Ede Bakó]] * [[Csaba Baksa]] * [[Tibor Bakonyi (politikisto)]] * [[Béla Balogh (geografo)]] * [[Ottó Balogh]] * [[Sándor Balogh (historiisto)]] * [[Tibor Bana]] * [[Kornél Pál Bánsági]] * [[Róza Baranyai]] * [[Gyula Barna]] * [[András Bársony]] * [[Imre Barta (ekonomikisto)]] * [[Andrea Bártfai-Mager]] * [[Ferenc Bartha]] * [[István Bartke]] * [[Tamás Bauer]] * [[Pál Becker]] * [[András Becsei]] * [[György Becsky]] * [[Iván Berend]] * [[János Betlen]] * [[Imre Bóc]] * [[László Bogár]] * [[György Bolgár]] * [[Donát Bonifert]] * [[Imre Boros]] * [[Zoltán Bors]] * [[Árpád István Borsos]] * [[Zoltán Boross (ekonomikisto)]] * [[László Bozó (reĝisoro)]] * [[András Bródy (ekonomikisto)]] * [[Konstantin Buják]] * [[László Bujtás (ekonomo)]] * [[Sándor Burány]] {{Div col end}} == C == * [[László Csaba]] * [[István Csahók]] * [[János Csák]] * [[Magdolna Csath]] * [[Anna Marie Cseh]] * [[Ádám Csepeti]] * [[Ernőné Csizmadia Magda Székely]] * [[Attila Czene]] == D == * [[József Dancsó]] * [[István Dékány (reĝisoro)]] * [[László Diószegi]] * [[László Dobos (oficisto)]] * [[Klára Dobrev]] * [[Zoltán Dömötör]] * [[Gábor Dömsödi]] * [[Dávid Dorosz]] * [[Imre Dunai]] == E == * [[Béla Éless]] * [[Sándor Erdős]] == F == * [[Gusztáv Faller (1930)]] * [[Ferenc Falus]] * [[Szabolcs Fazekas]] * [[Ádám Ficsor]] * [[Ferenc Forgó]] * [[Bence Forró]] == G == * [[László Gábor (sociologo)]] * [[István Gál]] * [[István Levente Garai]] * [[Pál Gáspár]] * [[Iván Gátos]] * [[Ferenc Gegesy]] * [[Erzsébet Gidai]] * [[Anna Gimes]] * [[András Giró-Szász]] * [[György Gonda (politikisto)]] * [[János Gosztonyi (politikisto)]] * [[Péter Gosztonyi]] * [[Vince Grolmusz]] * [[József Gulyás (altlerneja instruisto)]] * [[Zita Gurmai]] * [[István Gyenesei]] * [[János Gyenis (ekonomikisto)]] * [[László Gyetvai (ekonomikisto)]] * [[Enikő Győri]] * [[Géza Gyulai]] == H == * [[László Habis]] * [[István Hagelmayer]] * [[Aurél Hajtó]] * [[Antal Halmos]] * [[László Hantos]] * [[Ákos Hanzély]] * [[Gábor Harsányi (ekonomo)]] * [[Gábor Havas (ekonomikisto)]] * [[Sára Hegmanné Nemes]] * [[Béla Heinrich]] * [[Krisztina Heller]] * [[László Herczog]] * [[Zsolt Hernádi]] * [[Gábor Horn]] * [[Miklós Horn (instruisto)]] * [[Ágnes Horváth]] * [[Zsolt Horváth (1964)]] * [[Ervin Hruby]] * [[Ernő Huszár]] == I == * [[Iván Illés]] == J == * [[László Jankovics]] * [[Zsigmond Járai]] * [[Anna Jónás]] * [[Gábor Juhász]] * [[Pál Juhász (ekonomo)]] * [[Zoltán Jutasi]] == K == {{Div col|cols = 2}} * [[András Kármán]] * [[József Kárpáti (ekonomikisto)]] * [[Béla Katona (ministro)]] * [[Emil Katona]] * [[Tamás Katona (statistikisto)]] * [[Lajos Kesztyűs]] * [[Éva Kocsis]] * [[Károly Kocsis (inĝeniero)]] * [[Gergely Kollmann]] * [[Imre Koltai]] * [[György Korda (juĝisto)]] * [[Miklós Kőtörő]] * [[Ágnes Kovács (naĝisto)]] * [[Ákos Kovács]] * [[Barnabás Kovács]] * [[Géza Kovács (futurologo)]] * [[László Kovács (politikisto)]] * [[Danuta Kozák]] * [[György Krassó]] * [[Béla Krekó (pli aĝa)]] * [[Béla Krekó (pli juna)]] * [[Ferenc Kumin]] {{Div col end}} == L == * [[László Lackó]] * [[Csaba Lantos]] * [[Imre Lengyel]] * [[Márton Lengyel]] * [[Judit Lannert]] * [[Csaba Lentner]] * [[Miklós Locsmándi]] == M == * [[István Magas]] * [[László Mandur]] * [[Péter Márki-Zay]] * [[György Matolcsy]] * [[Péter Medgyessy]] * [[Imre Menyhay]] * [[Attila Mesterházy]] * [[Tamás Mészáros]] * [[Miklós Meszéna]] * [[Péter Mihályi]] * [[Ferenc Mitták]] * [[Kálmán Mizsei]] * [[József Móczár]] * [[János Mohácsi]] * [[Géza Morcsányi]] * [[Lajos Molnár (ministro)]] == N == * [[Márton Nagy (bankisto)]] * [[Balázs Nemes]] * [[Miklós Németh]] * [[Miklós Németh (lancoĵetisto)]] * [[György Nógrádi]] * [[Erzsébet Nováky]] * [[László Nyikos]] == O == * [[Anita Orbán]] * [[Anna Orosz]] == P == * [[Sándor Palkó (presisto)]] * [[Levente Pápa]] * [[Mihály Patai]] * [[Sándor Peisch]] * [[Andrea Pető]] * [[László Pongrácz (oficisto)]] * [[József Popp]] * [[Gábor Pósfai]] * [[Miklós Pulai]] == R == * [[László Radácsi]] * [[Péter Rajkovics]] * [[Gábor Rekettye (pli aĝa)]] * [[Imre Ritter]] * [[Antal Rogán]] * [[Zsolt Rostoványi]] == S == {{Div col|cols = 2}} * [[Gábor Scheiring]] * [[Pál Schmitt]] * [[Erzsébet Schmuck]] * [[Veronika Simon M.]] * [[András Simor]] * [[Ferenc Somogyi]] * [[Ágnes Sós]] * [[Károly Attila Soós]] * [[István Stadinger]] * [[Antal Stark]] * [[Tamás Stark]] * [[Botond Storcz]] * [[György Surányi]] * [[András György Szabó]] * [[Júlia Szalai]] * [[Péter Szijjártó]] * [[György Szilvásy]] * [[Ágnes Szabó (1995)]] * [[György Szabó (ministro)]] * [[Pál Szabó (ministro)]] * [[Csilla Szalók]] * [[Tibor Szanyi]] * [[Jenő Szász]] * [[Balázs Szepesi]] * [[Gábor Szetey]] * [[István Szijártó]] * [[Imre Szöllősi]] * [[Miklós Szuhay]] * [[Erika Szűcs]] * [[Csaba Szummer]] {{Div col end}} == T == * [[Zoltán Tanács]] * [[Előd Takáts]] * [[Imre Tarafás]] * [[Balázs Taróczy]] * [[András Tasnádi Kubacska]] * [[Bence Tordai]] * [[Endre Tóth (politikisto)]] * [[Erzsébet Tóth]] * [[Magdolna Tóth (agronomo)]] == U == * [[Klára Ungár]] == V == * [[Ferenc Vági]] * [[Gábor Vágó (politikisto)]] * [[József Váradi (negocisto)]] * [[István Varga (ministro)]] * [[Kata Varga]] * [[Mihály Varga]] * [[Éva Várhegyi]] * [[Imre Vejkey]] * [[János Veres]] * [[András Vértes]] * [[Imre Vincze (subministro)]] * [[Miklós Virág]] * [[Dávid Vitézy]] * [[Éva Voszka]] == Z == * [[Sarolta Zárda]] * [[Péter Závada]] * [[Zoltán Roy Zsiday]] == Fontoj == * La listo estas elekto el datenoj de la [[biografio]]j en Vikipedio. [[Kategorio:Listoj]] lf39bi8zwx82kiy0yg91qvyam7lbpn1 0 550748 9490958 9063376 2026-10-09T18:18:46Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9490958 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo | nomo = Ifs | lando = {{Francio}} | bildo = Ifs mairie.png | bildo-priskribo = Urbodomo de Ifs | bildo-larĝeco = 250px | flago = Flag of Normandie.svg | blazono = | devizo = | patrono = | mapo = | mapo2 = | latitudo = 49.138333 | longitudo = -0.353056 | regiono-ISO = FR-14 | situo de = Situo de Ifs en [[Calvados]] | situo sur mapo2= Francio | situo de2 = Situo de Ifs en [[Francio]] | ŝtato = | regiono = [[Normandio]] | mikroregiono = | provinco = | departemento = [[Calvados]] | arondismento = [[Caen]] | distriktaro = | kantono = Ifs | distrikto = | komunumo = | fondo = | registaro = | estro = Michel Patard-Legendre (2014-2020) | alto = (min.: 19 m) (maks.: 61 m) | areo = {{unuo|9.06|km²}} | akva areo = | procentoj de akva areo = <!--sen %, ĉar tion aranĝas la ŝablono!--> | loĝantaro = 11562 | jaro = 2015 | dens = | HDI = | interkom = Communauté d'agglomération [[Caen la Mer]] | ĝemel = | horzono = [[GMT]]+1h (+2h somere) | pk = 14123 | tel = | INSEE = 14341 | TTTejo = [http://www.ville-ifs.fr www.ville-ifs.fr] }} '''Ifs''' estas [[Komunumo (Francio)|franca komunumo]] situanta en [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Calvados]] en [[Regionoj de Francio|regiono]] [[Normandio]]. Ĝi havas areon de {{unuo|9.06|km²}} kaj nombris {{unuo|11500}} enloĝantojn en [[2013]]. Kodo laŭ [[INSEE]] estas 14341 kaj poŝta kodo 14123. Ĝi estas membro de komunumaro de komunumoj "Communauté d'agglomération [[Caen la Mer]]". [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj]] {{-|maldekstre}} == Najbaraj komunumoj == {{Ĉirkaŭ loko |Centro= Ifs |Nordokcidente= [[Fleury-sur-Orne]] |Norde= [[Caen]] |Nordoriente= [[Cormelles-le-Royal]] |Oriente= [[Grentheville]], <br /> [[Soliers]] |Sudoriente= [[Hubert-Folie]] |Sude= [[Saint-Martin-de-Fontenay]] |Sudokcidente= [[Fleury-sur-Orne]], <br /> [[Saint-Martin-de-Fontenay]] |Okcidente= [[Fleury-sur-Orne]] }} == Vidu ankaŭ == * [[Komunumoj de Calvados]] * [[Caen la Mer]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.ville-ifs.fr/ Retejo de urbodomo de Ifs] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090627081041/http://www.ville-ifs.fr/ |date=2009-06-27 }} ({{fr}}) * [http://www.insee.fr/fr/themes/comparateur.asp?codgeo=COM-14341 Statistika resumo pri Ifs en retejo de Insee] ({{fr}}) * [https://web.archive.org/web/20090803055259/http://www.interact-ifs.fr/ Interact'Ifs] ({{fr}}) * [http://www.twisto.fr Busoj kaj tramoj ''"Twisto"''] ({{fr}}) {{Tramtransporto en Caen - haltejoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Calvados]] [[Kategorio:Urboj de Francio]] rnxfciblzcdxzchinl80zxwgazrr4o5 0 554261 9491090 9470402 2026-10-10T09:27:09Z Aidas 3488 Vidu la hodiaŭan diskutpaĝan noton. 9491090 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Faboideae |koloro = lightgreen |dosiero = Lathyrus odoratus Painted Lady.jpg |dosiero larĝo = 240px |priskribo dosiero = [[odoranta latiro]] (''Lathyrus odoratus'') |regno = [[Planto]]j ''Plantae'' |regno2 = planto |divizio = [[Angiospermoj]] ''Magnoliophyta'' |klaso = [[dukotiledonaj plantoj|dukotiledonuloj]] ''dicotyledones'' |ordo = ''[[Fabaloj]] '' Fabales |familio =''[[Fabacoj]]'' '' Fabaceae '' |subfamilio= '''Faboideoj''' Faboideae aŭtoritato = [[Velva Elaine Rudd|RUDD]] }} '''Faboideoj''' (''Faboideae'') estas multspecia [[familio (biologio)|subfamilio]] de la [[familio (biologio)|familio]] de la [[fabacoj]] (''Fabaceae''). En tiu subfamilio ekzistas multaj specioj, kiuj estas uzataj diversmaniere de la homo. Ekzistas multege da interagadoj inter bestspecioj kaj specioj de tiu subfamilio. La [[rizobio]]j estas gravaj por multaj ekosistemoj, sed ankaŭ por agrikulture uzataj grundoj kiel verda sterkaĵo. == Priskribo == Entute la multspecia subfamilio de la Faboideoj (''Faboideae'') estas tre diversforma. Tial ĉi tie eblas priskribi nur kelkajn karakterizaĵojn. === Vegetativaj karakterizaĵoj === Ili estas lignigitaj plantoj: [[arbo]]j, [[arbusto]]j kaj kelkaj lianoj; aŭ estas [[herba planto|herbaj plantoj]]: unujaraj aŭ multjaraj. La folioj estas ofte alterne starantaj. Pinataj [[folio (planto)|folioj]] verŝajne estas la originaj, tiuj povas esti paraj aŭ neparaj: sed ekzistas multaj variantoj kaj [[Metamorfozo (botaniko)|metamorfozoj]] al ekzemple: trifoliaj (''[[trifolio]]'') aŭ unufoliaj (''[[Tragant]]''). [[Stipulo]]j ekzistas kaj ofte ili estas karakterizaĵoj de genro kaj specio, ĉar ili estas tre diversforme: longe tenantaj ĝis rapide defalantaj, etaj ĝis grandaj, kunkreskintaj kun la folitigoj aŭ ne kaj ekzistas okulfrapaj formoj. La stipuloj povas transformiĝi en dornojn (''robinio'') aŭ transprenas funkciojn de la folio, ĉar la folioj estas transformitaj en ĉirojn (''Lathyrus aphaca''). === Floraroj kaj floroj === La floroj estas kunigitaj en [[grapolo|grapolaj]] [[floraro]]j, kiuj povas esti tro dense kunstarantaj, tiel ke estas [[kapitulo]]j. La karakterizaĵo de la Faboideoj estas ilia formo de la duseksaj, [[unusimetria]]j, kvinnombraj [[floro]]j. Ekzistas kvin (ofte ankaŭ nur kvar) [[sepalo]]j. Plej ofte estas kvin [[petalo]]j. La meza petalo ofte estas pli granda kaj havas kurban formon (en la apuda bildo dekstre en pli malhela ruĝa koloro). Ĝi nomiĝas „flago“. La du malsupraj petaloj estas kunkreskintaj kaj formas [[kilo|kil]]forman kaj ofte je la fino suprenkurbiĝintan tubon, nomatan la „ŝipeto“. En ĝi situas la stamenoj kaj karpelo (ovario, pistilo kaj stigmo). La du flankaj petaloj formas la „flugilojn“. La ŝipeto estas ofte komplete envolukrita. Tiun floron oni nomas „papilifloro“. La nombro de la stamenoj estas 10 (ofte 9 aŭ 5). La filamentoj estas krom unu, kiu staras libera, kunkreskintaj. La [[florformulo]] de la Faboideoj estas <math>\downarrow K_{(5)} C_{3 + (2)} A_{(10)} G_{\underline{1}}</math> aŭ <math>\downarrow K_{(5)} C_{3 + (2)} A_{(9) + 1} G_{\underline{1}}</math>, sed ekzistas multaj aliaj formoj de genroj kaj specioj. [[Dosiero:Faboideae diagrams Taub48.png|center|550px|eta|[[flordiagramo]]j de Faboideoj.]] === Fruktoj === La frukto de la [[fabacoj]] estas [[guŝo]]j, [[frukto]]ipo, tipa por la familio. <gallery widths="150" heights="120" perrow="5" caption="Diversaj formoj de guŝoj"> Dosiero:Chickpea pods.jpg|Tribo [[Cicereae]]: ''[[Cicer arietinum]]'' Dosiero:Flickr_-_João_de_Deus_Medeiros_-_Dalbergia_miscolobium.jpg|tribo [[Dalbergieae]]: ''[[Dalbergia miscolobium]]'' Dosiero:Colutea_arborescens01.jpg|Tribo [[Galegeae]]: ''[[Colutea arborescens]]'' Dosiero:Laburnum × watereri, fruit A.jpg|Tribo [[Genisteae]]: ''[[Laburnum anagyroides]]'' Dosiero:Starr 070321-6004 Canavalia cathartica.jpg|Tribo [[Phaseoleae]]: ''[[Canavalia cathartica]]'' Dosiero:Starr 080610-8321 Sesbania grandiflora.jpg|Tribo [[Sesbanieae]]: ''[[Sesbania grandiflora]]'' Dosiero:Sophora secundiflora beans.jpg|Tribo [[Sophoreae]]: ''[[Sophora secundiflora]]'' Dosiero:Medicago granadensis 2.jpg|Tribo [[Trifolieae]]: ''[[Medicago granadensis]]'' </gallery> [[Dosiero:Abrus precatorius1SHSU.jpg|eta|hochkant|Tribo [[Abreae]]: ''[[Abrus precatorius]]'']] [[Dosiero:Psorothamnus fremontii 8.jpg|eta|hochkant|Tribo [[Amorpheae]]: ''[[Psorothamnus fremontii]]'']] [[Dosiero:Bossiaea foliosa.jpg|eta|hochkant|Tribo [[Bossiaeeae]]: ''[[Bossiaea foliosa]]'']] [[Dosiero:Hovea acanthoclada.jpg|eta|hochkant|Tribo [[Brongniartieae]]: ''[[Hovea acanthoclada]]'']] [[Dosiero:Cicer arietinum HabitusFruits BotGardBln0906a.jpg|eta|hochkant|Tribo [[Cicereae]]: ''[[Cicer arietinum]]'']] [[Dosiero:Gardenology.org-IMG 5162 hunt0904.jpg|eta|hochkant|Tribo [[Crotalarieae]]: ''[[Crotalaria agatiflora]]'']] [[Dosiero:Dalbergia-sissoo-20080401-2.JPG|eta|hochkant|Tribo [[Dalbergieae]]: ''[[Dalbergia sissoo]]'']] [[Dosiero:Starr 041113-0773 Desmodium intortum.jpg|eta|hochkant|Tribo [[Desmodieae]]: ''[[Desmodium intortum]]'']] [[Dosiero:Cumaru.JPG|eta|hochkant|Tribo [[Dipterygeae]]: ''[[Dipteryx alata]]'']] [[Dosiero:Heiligendamm June 2007 025.jpg|eta|hochkant|Tribo [[Fabeae]]: ''[[Lathyrus japonicus]]'']] <!-- estas teknike tro da fotoj, iuj devas cedi, kaj saĝas rezigni aparte pri tiuj kiuj estas signife pli altaj ol larĝaj [[Dosiero:Carmichaelia flagelliformis 2006.05.27 14.04.17-p5270075.jpg|eta|hochkant|Tribo [[Galegeae]]: ''[[Carmichaelia flagelliformis]]'']]--> [[Dosiero:Dwarf Lupine at Frozen Lake.jpg|eta|hochkant|Tribo [[Genisteae]]: ''[[Lupinus lepidus]]'']] [[Dosiero:Hedysarum multijugum 20070810-1215-46A.jpg|eta|hochkant|Tribo [[Hedysareae]]: ''[[Hedysarum multijugum]]'']] [[Dosiero:Hypocalyptus sophoroides-IMG 0505.jpg|eta|hochkant|Tribo [[Hypocalypteae]]: ''[[Hypocalyptus sophoroides]]'']] <!-- estas teknike tro da fotoj, iuj devas cedi, kaj saĝas rezigni aparte pri tiuj kiuj estas signife pli altaj ol larĝaj [[Dosiero:Starr 081230-0515 Indigofera hendecaphylla.jpg|eta|hochkant|Tribo [[Indigofereae]]: ''[[Indigofera hendecaphylla]]'']]--> [[Dosiero:Ornithopus perpusillus.jpeg|eta|hochkant|Tribo [[Loteae]]: ''[[Ornithopus perpusillus]]'']] [[Dosiero:Derris scandens in Hyderabad, AP W IMG 4289.jpg|eta|hochkant|Tribo [[Millettieae]]: ''[[Derris scandens]]'']] [[Dosiero:Jacksonia furcellata.jpg|eta|hochkant|Tribo [[Mirbelieae]]: ''[[Jacksonia furcellata]]'']] [[Dosiero:Phaseolus coccineus 002.JPG|eta|hochkant|Tribo [[Phaseoleae]]: ''[[Phaseolus coccineus]]'']] [[Dosiero:Virgilia divaricata00.jpg|eta|hochkant|Tribo [[Podalyrieae]]: ''[[Virgilia divaricata]]'']] [[Dosiero:Psoralealanceolata.jpg|eta|hochkant|Tribo [[Psoraleeae]]: ''[[Psoralea lanceolata]]'']] [[Dosiero:Starr 070111-3173 Gliricidia sepium.jpg|eta|hochkant|Tribo [[Robinieae]]: ''[[Gliricidia sepium]]'']] [[Dosiero:Starr 061129-1722 Sesbania tomentosa.jpg|eta|hochkant|Tribo [[Sesbanieae]]: ''[[Sesbania tomentosa]]'']] [[Dosiero:Sophora macrocarpa 6 7 08 009.jpg|eta|hochkant|Tribo [[Sophoreae]]: ''[[Sophora macrocarpa]]'']] [[Dosiero:Cordyla madagascariensis 01.jpg|eta|hochkant|Tribo [[Swartzieae]]: ''[[Cordyla madagascariensis]]'']] <!-- estas teknike tro da fotoj, iuj devas cedi, kaj saĝas rezigni aparte pri tiuj kiuj estas signife pli altaj ol larĝaj [[Dosiero:Thermopsis fabacea 01.jpg|eta|hochkant|Tribo [[Thermopsideae]]: ''[[Thermopsis fabacea]]'']] [[Dosiero:Trifolium pallescens3.JPG|eta|hochkant|Tribo [[Trifolieae]]: ''[[Trifolium pallescens]]'']] --> == Disvastigo kaj sistematiko == La subfamilio havas ĉirkaŭ 420 genrojn kaj pli ol 12.000 speciojn. Ĝi disvastiĝas de la [[tropikoj]] ĝis la [[Arktiko|arkta]] regiono. Ĝi preferas sekajn regionojn aŭ minimume regionojn kun signifaj jaraj [[seka sezono|sekaj sezonoj]]. La plej multaj specioj troviĝas en la [[Modera klimato|moderaj regionoj]] de la [[norda hemisfero]]. [[Velva Elaine Rudd]] (1910–1999) enkodukis la nomon ''Faboideae''. [[Tipo (nomenklaturo)|tipogenro ]] estas ''Faba'' MILL., hodiaŭ [[sinonimo (taksonomio)|Sinonimo]] de ''[[Vicio]]'' L. Alternativa nomo por la Faboideae RUDD estas ''Papilionoideae'' JUSS. === Triboj kaj genroj === La subfamilio ''Faboideae'' estas dividita en jenaj 28 [[tribo (biologio)|tribojn]], jen iliaj genroj <ref name="GRIN" /><ref name="ILDIS" /> (aŭ artikolo al la tribo): * Tribo Abreae HUTCH.: Ĝi enhavas nur unu genron: ** ''[[Abrus]]'' ADANS.: La ĉirkaŭ 17 specioj estas disvastigitaj en la Tropikoj. * Tribo [[Amorpheae]] BORISSOVA EMEND. BARNEBY: La baza kromozomnombro estas plej ofte x = 10, nur ĉe ''Dalea'' ĝi estas x = 8 aŭ 7. Ĝi enhavas ĉirkaŭ 8 genroj kun 250 specioj en la [[Nova mondo]]:<ref name="McMahon2004" /><ref name="McMahon2005" /><ref name="Jepson" /> ** ''[[Amorpha (planto)|Amorpha]]'' L.: La ĉirkaŭ 15 specioj troviĝas precipe en Nordameriko ĝis Meksikio. ** ''[[Apoplanesia]]'' C.PRESL: La nur du specioj hejmiĝas en [[Mezameriko]] kaj precipe en [[Venezuelo]]. ** ''[[Dalea (genro)|Dalea]]'' L.: La ĉirkaŭ 170 specio estas disvastigitaj en Nordameriko ĝis Ĉilio. ** ''[[Errazurizia]]'' PHIL.: Ekzistas kvar specioj en Nordameriko. ** ''[[Eysenhardtia]]'' KUNTH: Ekzistas ĉirkaŭ 12 specioj de Nord- ĝis Mezameriko. ** ''[[Marina (genro)|Marina]]'' LIEBM.: Ekzistas ĉirkaŭ 40 specioj, precipe en Meksikio; du specioj hejmiĝas en Kalifornio. ** ''[[Parryella]]'' TORR. & A.GRAY: Havas nur unu specion: *** ''[[Parryella filifolia]]'' A.GRAY: Ĝi hejmiĝas en suda Usono. ** ''[[Psorothamnus]]'' RYDB.: Ekzistas ĉirkaŭ naŭ specioj de la sudokcidento de Usono ĝi la nordo de Meksikio. * Tribo [[Bossiaeeae]] HUTCH.: La semoj havas [[arilo]]n. Ĝi havas ĉ. 6 genrojn kun 60 specioj, kiuj hejmiĝas nur en [[Aŭstralio]] inklude de [[Tasmanio]], precipe en la moderaj kaj subtropikaj regionoj: ** ''Aenictophyton'' A.T.LEE: Ĝi entenas nur un specion: *** ''[[Aenictophyton reconditum]]'' A.T.LEE: Ĝi hejmiĝas nur en la aŭstraliaj ŝtatoj [[Norda Teritorio]] kaj [[Okcidenta Aŭstralio]]. ** ''[[Bossiaea]]'' VENT.: La ĉirkaŭ 48 specioj hejmiĝas en Aŭstralio. ** ''[[Goodia]]'' SALISB.: Nur kun unu specio, kiu hejmiĝas en Australio inklude de Tasmanio. ** ''[[Muelleranthus]]'' HUTCH.: La nur unu specio hejmiĝas en Aŭstralio. ** ''[[Platylobium]]'' SM.: La kvar specioj hejmiĝas en Aŭstralio, inklude de Tasmanio. ** ''[[Ptychosema]]'' BENTH. EX LINDL.: La du specioj hejmiĝas en Australio. * Tribo [[Brongniartieae]] (BENTH. & HOOK.F.) HUTCH.: Ĝi enhavas ĉirkaŭ 11 genrojn kun ĉirkaŭ 150 specioj en [[disjunkteco (biologio)|disjunkta arealo]]: ses genroj en Aŭstralio kaj kvin genroj en la [[neotropiso]]:<ref name="Thompson2001" /> ** ''[[Brongniartia]]'' KUNTH: Ekzistas ĉirkaŭ 50 specioj en la neotropiso. ** ''Cristonia'' J.H.ROSS: Ĝi konsistas el nur unu specio: *** ''[[Cristonia biloba]]'' (BENTH.) J.H.ROSS (sin.: ''Bossiaea biloba'' BENTH.): Ĝi troviĝas nur en la sudokcidento de Okcidenta Aŭstralio. ** ''[[Cyclolobium]]'' BENTH.: Ekzistas kvin specioj en la Neotropiso. ** ''[[Harpalyce]]'' DC.: Ekzistas ĉirkaŭ 28 specioj en la Neotropiso. ** ''[[Hovea]]'' R.BR.: La ĉirkaŭ 38 specioj hejmiĝas nur en Aŭstralio, precipe en [[arida klimato|sridaj klimatoj]]. ** ''[[Lamprolobium]]'' BENTH.: La du specioj hejmiĝas origine nur en [[Kvinslando]]. ** ''Plagiocarpus'' BENTH.: Ĝi havas nur unu specion: *** ''[[Plagiocarpus axillaris]]'' BENTH.: Ĝi hejmiĝas nur en la aŭstraliaj ŝtatoj Norda Teritorio, Kvinslando kaj Okcidenta Australio. ** ''[[Poecilanthe]]'' BENTH.: Ekzistas nur naŭ specioj en la Neotropiso. ** ''Tabaroa'' L.P.QUEIROZ, G.P.LEWIS & M.F.WOJC.: Ĝi havas nur unu specion: *** ''[[Tabaroa caatingicola]]'' L.P.QUEIROZ, G.P.LEWIS & M.F.WOJC.: Ĝi estis priskribita nove en la jaro 2010 por la genro [[Caatinga]].<ref name="Tabaroa" /> ** ''[[Templetonia]]'' R.BR.: La ĉirkaŭ 12 specioj hejmiĝas nur en Aŭstralio, precipe en la seka centro de la landego. ** ''Thinicola'' J.H.ROSS: Ĝi havas nur unu specion: *** ''[[Thinicola incana]]'' (J.H.ROSS) J.H.ROSS (sin.: ''Templetonia incana'' J.H.Ross): Ĝi hejmiĝas en Okcidenta Aŭstralio. * Tribo Cicereae ALEF.: Ĝi havas nur un specion: ** [[kikero]] (''Cicer'' L.): La ĉirkaŭ 43 specioj hejmiĝas de la [[mediteranea regiono]] ĝis [[Mezazio]]. * Tribo [[Crotalarieae]] HUTCH.: Ĝi konsistas el 11 genroj disvastigitaj tra la tuta mondo kaj pli ol 1 200 specioj. La plej multaj hejmiĝas en Afriko kaj la centro de la speciodiverseco estas [[Kablando]]:<ref name="Boatwright2008" /> ** ''[[Aspalathus]]'' L.: Ĝi havas ĉirkaŭ 255 speciojn, disvastigitajn precipe en la sudokcidenta regiono [[Finboso]] en Sudafriko; pli ol 50 specioj hejmiĝas sur la [[Kaba Duoninsulo]]. La plej konataj specioj estas: *** [[Rojbos-arbusto]] (''Aspalathus linearis'') ** ''[[Bolusia]]'' BENTH.: Ekzistas ĉirkaŭ kvin specioj en la tropika Afriko. ** ''[[Calobota]]'' ECKL. & ZEYH.: En 2009 tiu ĉi genro kun 16 specioj estis reaktivigita. Antaŭe tiuj specioj estis enordigitaj en la genro ''Lebeckia''. Ili hejmiĝas nur en Kabolando.<ref name="Boatwright2009" /> ** ''[[Crotalaria]]'' L. (sin.: ''Goniogyna'' DC., ''Heylandia'' DC., ''Pentadynamis'' R.BR., ''Priotropis'' WIGHT & ARN., ''Quirosia'' BLANCO): La ĉirkaŭ 690 specioj troviĝas precipe en tropikaj kaj subtropikaj regionoj mondvaste. ** ''[[Lebeckia]]'' THUNB.: Antaŭ 2009 estis ĉirkaŭ 43 specioj en la genro, naŭ specioj venis al la genro ''Wiborgia'' kaj 16 en la genro ''Calobota''. Nun ekzistas nur 14 specioj. Ili hejmiĝas nur en la sudafrikaj provincoj Norda, Okcidenta kaj Orienta Kablando.<ref name="Boatwright2009" /> ** ''[[Lotononis]]'' (DC.) ECKL. & ZEYH.: Ekzistas ĉirkaŭ 160 specioj en Afriko, suda Azio kaj [[Sudeŭropo]]. ** ''[[Pearsonia]]'' DUMMER: La ĉirkaŭ 11 specioj troviĝas precipe en la suda tropika Afriko; po unu specio en Mezafriko kaj en Madagaskaro. ** ''[[Rafnia]]'' THUNB.: La ĉirkaŭ 25 specioj troviĝas en Kabolando; nur unu specio troviĝas ankaŭ en [[KvaZulu-Natalo ]]. ** ''Robynsiophyton'' R.WILCZEK: Nur unu specio: *** ''[[Robynsiophyton vanderystii]]'' R.WILCZEK: Ĝi hejmiĝas en [[Angolo]], [[Kongolo]] kaj [[Zambio]]. ** ''[[Rothia]]'' PERS.: Ĝi enhavas nur du speciojn en la [[Malnova Mondo]]: *** ''[[Rothia hirsuta]]'' (GUILL. & PERR.) BAKER: Ĝi troviĝas en Afriko. *** ''[[Rothia indica]]'' (L.) DRUCE: Ĝi hejmiĝas en la suda Azio, sudorienta Azio kaj Aŭstralio. ** ''Spartidium'' POMEL: Ĝi konsistas el nur unu specio: *** ''[[Spartidium saharae]]'' (COSS. & DURIEU) POMEL: Ĝi hejmiĝas en [[Nordafriko]]. ** ''[[Wiborgia]]'' THUNB.: Tiu genro estis novaranĝita en 2009 kun naŭ specioj, kiuj estis elmetitaj el la genro ''Lebeckia''. La naŭ specioj troviĝas nur en Kabolando. <ref name="Boatwright2009" /><ref name="Boatwright2010" /> * Tribo [[Dalbergieae]] BRONN EX DC.: Ĝi konsistas el ĉirkaŭ 49 genroj kun ĉirkaŭ 1355 specioj kaj troviĝas preskaŭ en la tuta mondo, kun gencentroj en la tropikoj. * Tribo [[Desmodieae]] (BENTH.) HUTCH.: Ĝi konsistas el du subtriboj, ĉirkaŭ 23 ĝis 30 genroj kaj 520 ĝis 530 specioj. * Tribo [[Dipterygeae]]: Ĝi havas nur tri genrojn kun ĉirkaŭ 15 specioj: ** ''[[Dipteryx]]'' SCHREB.: Ekzistas ĉirkaŭ ok specioj, ekzemple: *** ''[[Dipteryx oleifera]]'' BENTH. ** ''[[Pterodon (genro)|Pterodon]]'' VOGEL: La nur du specioj estas disvastigitaj en Brazilo kaj Bolivio. ** ''[[Taralea]]'' AUBL.: La ĉirkaŭ kvin specioj hejmiĝas en Sudameriko. * Tribo Euchresteae (NAKAI) OHASHI: Ĝi konsistas el nur unu genro kun kvar specioj: ** ''[[Euchresta]]'' Benn.: La ĉirkaŭ kvar specioj estas disvastigitaj en Azio. * Tribo [[Fabeae]] RCHB., (sin.: Vicieae DC).: Ĝi enhavas ĉirkaŭ kvin genrojn kaj ĉirkaŭ 330 speciojn precipe en la nordaj moderaj regionoj, sed ankaŭ ĝis la tropika orienta Afriko, Sudameriko kaj pacifikaj insuloj. * Tribo [[Galegeae]] LINDL.: Ĝi enhavas ĉirkaŭ 24 genrojn kaj ĉirkaŭ 2900 ĝis 3200 speciojn precipe en [[Eŭrazio]] kaj [[Nordameriko]]. * Tribo [[Genisteae]] BRONN: La ĉirkaŭ 25 genroj kun 550 ĝis 570 specioj hejmiĝas en Afriko kaj Eŭropo, sed la plej multaj ''Lupinus''-specioj hejmiĝas en Nord- kaj Sudameriko: ** [[Adenokarpo]] (''Adenocarpus'' DC.): La ĉirkaŭ 15 specioj estas ĉefe disvastigitaj en la mediteranea regiono. Tri specioj hejmiĝas sur la Kanariaj insuloj kaj unu specio venas el la montaraj vegetaĵaj zonoj de centra Afriko. ** ''[[Anarthrophyllum]]'' BENTH.: Troviĝas ĉirkaŭ 80 specioj. ** ''Argyrocytisus'' (MAIRE) FRODIN & HEYWOOD EX RAYNAUD: Ĝi havas nur unu specion: *** ''[[Argyrocytisus battandieri]]'' (MAIRE) RAYNAUD: Ĝi troviĝas nur en Maroko. ** ''[[Argyrolobium]]'' ECKL. & ZEYH.: Ekzistas ĉirkaŭ 95 specioj. ** [[Dornginster]] (''Calicotome'' LINK): La ĉirkaŭ kvar specioj troviĝas en la mediteranea regiono. ** ''[[Chamaecytisus]]'' LINK: Ĉiu specioj hodiaŭ apartenas al la genro ''Cytisus''. ** ''[[Cytisophyllum]]'' O.LANG: Ĝi verŝajne konsistas el nur un specio: *** ''[[Cytisophyllum sessilifolium]]'' (L.) O.LANG: Ĝi hejmiĝas en Hispanio, Francio kaj Italio. Ne certas, ĉu la populacioj en Alĝerio estis originalaj. ** ''[[Cytisus]]'' DESF., (Sin.: ''Chamaecytisus'' LINK, ''Chronanthus'' K.KOCH, ''Lembotropis'' GRISEB., ''Sarothamnus'' WIMM., ''Spartocytisus'' WEBB & BERTHEL.): La 30 ĝis 70 specioj estas vaste disvastigitaj en Eŭropo, okcidenta Azio kaj Nordafriko. La genro troviĝas ofte kun multaj genroj en la mediteranea regiono. ** ''[[Dichilus]]'' DC.: La kvin specioj hejmiĝas en la suda Afriko. ** ''[[Echinospartum]]'' (SPACH) FOURR.: La nur tri specioj hejmiĝas en Hispanio, Portugalio kaj Francio. ** ''[[Erinacea]]'' ADANS.: La nur du specioj estas disvastigitaj en la mediteranea regiono. ** [[Genisto]]<ref>kapvorto ''genisto'' en [https://vortaro.net/#genisto_kd PIV 2020] kaj [https://reta-vortaro.de/revo/art/genist.html#genist.0o Reta Vortaro]</ref> (''Genista'' L., (sin.: ''Asterocytisus'' (W.D.J.KOCH) SCHUR EX FUSS, ''Chamaespartium'' ADANS., ''Enantiosparton'' K.KOCH, ''Genistella'' ORTEGA, ''Pterospartum'' (SPACH) K.KOCH, ''Rivasgodaya'' ESTEVE, ''Teline'' MEDIK.): La 90 ĝis 120 specioj estas disvastigitaj en Eŭropo, okcidenta Azio kaj Nordafriko. La genro karakteriziĝas per brilflavaj floroj. Nefakuloj fojfoje konfuzigas tiujn arbustrojn kun [[forsitio]] ({{l-la|forsythia}}), arbustoj de tre similaj brilflavaj floroj, kiu tamen apartenas al tute alia botanika familio, la [[oleacoj]]. ** ''[[Gonocytisus]]'' SPACH: La tri specioj troviĝas en Israelo, Libano, Sirio kaj Turkio; nur unu specio troviĝas en la eŭropa parto de Turkio. ** ''Hesperolaburnum'' Maire: Ĝi konsistas el nur unu specio: *** ''[[Hesperolaburnum platycarpum ]]''(MAIRE) MAIRE: Ĝi troviĝas nur en Maroko. ** +''Laburnocytisus'' C.K.SCHNEID.: Ĝi estas [[kimero (genetiko)|kimero]] el ''Chamaecytisus'' + ''Laburnum''. Troviĝas nur unu specio: *** +''[[Laburnocytisus adamii]]'' (POIT.) C.K.SCHNEID.: Ĝi estis unuafoje publikigita en 1825 el la ĝardeno de J. L. Adam en Vitry proksime de Parizo. ** [[Laburno]] (''Laburnum'' FABR.): La nur du specioj hejmiĝas precipe en Eŭropo. ** [[Lupeno]] (''Lupinus'' L.): Depende de la aŭtoro ekzistas 100 ĝis plurcent (550) specioj. La genro troviĝas preskaj tutmonde kun ĉefaj centroj en la suda kaj okcidenta Nordameriko, la Andenoj, Novzelando kaj partoj de Aŭstralio; ** ''[[Melolobium]]'' ECKL. & ZEYH.: Ekzistas ĉirkaŭ 27 specioj. ** ''Petteria'' C.PRESL: Ĝi konsistas el nur unu specio: *** ''[[Petteria ramentacea]]'' (SIEBER) C.PRESL: Troviĝas nur en [[Albanio]] kaj la eksa [[Jugoslavio]]. ** ''[[Podocytisus]]'' BOISS. & HELDR.: Ĝi konsistas el nur unu specio: *** ''[[Podocytisus caramanicus]]'' Boiss. & Heldr.: Ĝi hejmiĝas en Albanio, eksa Jugoslavio, Grekio kaj la azia parto de Turkio. ** ''[[Polhillia]]'' C.H.STIRT.: ekzistas ses specioj. ** ''[[Retama]]'' RAF.: La ĉirkaŭ kvar specioj troviĝas sur la ibera duoninsulo, Sicilio, la Kanariaj insuloj, en Nordafriko de okcidenta Saharo ĝis Egiptio, de Libano al Saud-Arabio. ** ''Sellocharis'' TAUB.: Ĝi konsistas el nur unu specio: *** ''[[Sellocharis paradoxa]]'' Taub.: Ĝi troviĝas en Sudameriko * ''Spartium'' L.: Ĝi konsistas el nur unu specio: *** ''[[Spartium junceum]]'' L.): Ĝi hejmiĝas en Nordafriko kaj Kanariaj Insuloj, troviĝas hodiaŭ ankaŭ en aliaj regionoj de Afriko. ** ''[[Stauracanthus]]'' LINK: La nur du specioj troviĝas sur la Iberia duoninsulo kaj en Maroko:<ref name="Pardo2008" /> *** ''[[Stauracanthus genistoides]]'' (BROT.) SAMP. *** ''[[Stauracanthus boivinii]]'' (WEBB) SAMP. ** [[Ulekso]] (''Ulex'' L.): Ekzistas ĉirkaŭ 13 specioj en Okcidenta Eŭropo kaj nordokcidenta Afriko. La centro de la speciodiverseco estas la Iberia duoninsulo. * Tribo [[Hedysareae]] DC.: la ĉirkaŭ dek genroj kaj ĉirkaŭ 400 ĝis 460 specioj estas disvastigitaj sur la tuta [[norda hemisfero]]. * Tribo Hypocalypteae A.L.SCHUTTE: Ĝi konsistas el nur unu specio: ** ''[[Hypocalyptus]]'' THUNB.: La nur tri specioj troviĝas nur en Sudafriko. * Tribo [[Indigofereae]] BENTH.: Ĝi enhavas ses ĝis sep genrojn kaj ĉirkaŭ 800 speciojn en la tropikoj kaj subtropikoj tutmonde: ** ''[[Cyamopsis]]'' DC.: La ĉirkaŭ kvin specioj hejmiĝas en Afriko. ** ''[[Indigastrum]]'' JAUB. & SPACH: Ekzistas ĉirkaŭ ok specioj. ** ''[[Indigofera]]'' L.: La ĉirkaŭ 700 specioj hejmiĝas tutmonde en tropikaj ĝis mezvarmaj regionoj de la mondo. La centro de la disvastigo estas en Afriko kaj [[Madagaskaro]]]. ** ''[[Microcharis]]'' BENTH.: Ekzistas ĉirkaŭ 35 specioj. ** ''[[Phylloxylon]]'' BAILL.: Ekzistas ĉirkaŭ sep specioj. ** ''[[Rhynchotropis]]'' HARMS: La nur du specioj hejmiĝas en [[Angolo]], [[Malavio]], [[Kongo]] ([[Respubliko Kongo|Brazavila]] kaj [[Demokratia Respubliko Kongo|Kinŝasa]]) kaj [[Zambio]]. ** ''[[Vaughania]]'' S.MOORE: Ekzistas nur ĉirkaŭ 11 specioj. * Tribo [[Loteae]] DC. (sin.: Coronilleae ADANS.): Ĝi enhavas ĉirkaŭ 17 ĝis 18 genrojn kaj ĉirkaŭ 270 speciojn en la moderaj regionoj. * Tribo [[Millettieae]] MIQ.: Ĝi havas ĉirkaŭ 43 genrojn kaj 900 ĝis 920 speciojn en la tropikoj kaj subtropikoj tutmonde. * Tribo [[Mirbelieae]] (BENTH.) POLHILL: Ili nur hejmiĝas en Aŭstralio kaj [[Tasmanio]] kaj ekzistas en ĉirkaŭ 24 genroj: ** ''[[Almaleea]]'' CRISP & P.H.WESTON: la ĉirkaŭ kvin specioj ekzistas en [[Tasmanio]], [[Novsudkimrio]], [[Viktorio (Aŭstralio)|Viktorio]] kaj [[Kvinslando]]. ** ''[[Aotus (fabacoj)|Aotus]]'' SM.: Ekzistas ĉirkaŭ 14 specioj. ** ''[[Callistachys]]'' VENT.: Ĝi konsistas el nur unu specio: *** ''[[Callistachys lanceolata]]'' VENT.: Ĝi troviĝas nue en [[Okcidenta Aŭstralio]]. ** ''[[Chorizema]]'' LABILL.: Ekzistas ĉirkaŭ 16 specioj. ** ''[[Daviesia]]'' SM.: Ekzistas ĉirkaŭ 80 specioj. ** ''[[Dillwynia]]'' SM.: EKzistas ĉirkaŭ 21 specioj. ** ''Erichsenia'' HEMSL.: Ĝi konsistas el nur unu specio: *** ''[[Erichsenia uncinata]]'' HEMSL.: Ĝi hejmiĝas nur en Okcidenta Aŭstralio. ** ''Euchilopsis'' F.MUELL.: Ĝi konsistas el nur unu specio: *** ''[[Euchilopsis linearis]]'' (BENTH.) F.MUELL.: Ĝi hejmiĝas nur en Okcidenta Aŭstralio. ** ''[[Eutaxia]]'' R.BR.: Ekzistas ĉirkaŭ sep specioj. ** ''[[Gastrolobium]]'' R.BR.: La 35 ĝis 60 specioj hejmiĝas precipe en la sudokcidento de la Aŭstralia provinco Okcidenta Aŭstralio, nur du specioj troviĝas en la norda Aŭstralio. ** ''[[Gompholobium]]'' SM.: Ekzistas ĉirkaŭ 35 specioj. ** ''[[Isotropis]]'' BENTH.: Ekzistas c. 12 specioj. ** ''[[Jacksonia]]'' R.BR. EX SM.: Ekzistas ĉirkaŭ 37 specioj. ** ''[[Latrobea]]'' MEISN.: La ĉirkaŭ 5 specioj hejmiĝas en Okcidenta Aŭstralio. ** ''[[Leptosema]]'' BENTH.: La ĉirkaŭ 6 specioj troviĝas en Okcidenta Aŭstralio, Norda teritorio kaj [[Suda Aŭstralio]]. ** ''[[Mirbelia]]'' SM.: Ekzistas ĉirkaŭ 26 specioj. ** ''[[Oxylobium]]'' ANDREWS: Ekzistas ĉirkaŭ 17 specioj. ** ''[[Phyllota]]'' (DC.) BENTH.: La ĉirkaŭ 5 specioj troviĝas en Tasmanio, Okcidenta Aŭstralio, [[Nova Sudkimrio]], [[Viktorio]] kaj [[Kvinslando]]. ** ''Podolobium'' R.BR.: Ĝi konsistas el nur unu specio: *** ''[[Podolobium ilicifolium]]'' (ANDREWS) CRISP & P.H. WESTON: Ĝi troviĝas en Nova Sudkimrio, Kvinslando kaj Viktorio. ** ''[[Pultenaea]]'' SM.: Ekzistas ĉirkaŭ 104 specioj. ** ''[[Sphaerolobium]]'' SM.: Ekzistas ĉirkaŭ 18 specioj. ** ''Stonesiella'' CRISP & P.H.WESTON: Ĝi konsistas el nur unu specio: *** ''[[Stonesiella selaginoides]]'' (HOOK. F.) CRISP & P.H.WESTON: Ĝi troviĝas nur en Tasmanio. ** ''[[Urodon]]'' TURCZ.: Nur du specioj troviĝas en Okcidenta Aŭstralio. ** ''Viminaria'' Sm.: Ĝi konsistas el nur unu specio: *** ''[[Viminaria juncea]]'' (SCHRAD.) HOFFMANNS.: Ĝi hejmiĝas en Tasmanio, [[Nova Sudkimrio]], Kvinslando, Suda Aŭstralio, Viktorio kaj Okcidenta Aŭstralio * Tribo [[Phaseoleae]] BRONN EX DC.: Ĝi konsistas el ses triboj kun 90 genroj kaj ĉirkaŭ 1570 specioj tutmonde. * Tribo [[Podalyrieae]]: La ĉirkaŭ naŭ genroj kun ĉirkaŭ 90 specioj hejmiĝas precipe en [[Suda Afriko]], sed kelkaj specioj troviĝas ankaŭ en aliaj partoj de Afriko kaj [[Madagaskaro]]: ** ''[[Amphithalea]]'' ECKL. & ZEYH.: La ĉirkaŭ 20 specioj troviĝas nur en [[Sudafriko]]. ** ''[[Cadia]]'' FORSSK.: De la sep specioj ses troviĝas nur en Madagaskaro kaj unu en Etiopio, Kenjo, Somalio, Omano, Saud-Arabio, Jemeno, sed ne en Madagaskaro. ** ''[[Calpurnia (genro)|Calpurnia]]'' E.MEY.: De la ĉirkaŭ sep specioj troviĝas nur en la suda Afriko. Nur unu specio, ''[[Calpurnia aurea]]'', estas vaste disvastigita sur la afrika kontinento. ''Calpurnia aurea'' estas en multaj regionoj de la mondo neolito. ** ''[[Cyclopia]]'' VENT.: La ĉirkaŭ 23 specioj troviĝas en la kaba flaŭro kaj hejmiĝas nur en la sudafrikaj provincoj Westkap kaj Ostkap. ** ''[[Liparia]]'' L.: La nur du specioj hejmiĝas en Sudafriko. ** ''[[Podalyria]]'' WILLD.: De la ĉirkaŭ 17 specioj hejmiĝas ĉiuj en la Kabolando, nur unu kreskas orienten ĝis la suda [[Kvazulu-Natalo]].<ref name="Schutte-Vlok2011" /> ** ''[[Stirtonanthus]]'' B.-E. VAN WYK & A.L.SCHUTTE: La nur tri specioj hejmiĝas nur en Sudafriko. ** ''[[Virgilia]]'' POIR.: De la nur du specioj un hejmiĝas en Sudafriko kaj la aliaj ankaŭ en Kenjo, Tanzanio, Zimbabvo. ** ''[[Xiphotheca]]'' ECKL. & ZEYH.: La ĉirkaŭ naŭ specioj troviĝas nur en la Kabolando. * Tribo [[Psoraleeae]] LOWE: Ĝi konsistas el naŭ ĝi dek genroj kun 185 ĝis 188 specioj. El tiuj sep troviĝas nur en Nordameriko ĝis Meksikio:<ref name="Jepson" /> ** ''[[Bituminaria]]'' HEIST. EX FABR.: La nur du specioj estas disvastigitaj en [[Eŭrazio]]. ** ''[[Cullen (genro)|Cullen]]'' MEDIK.: La ĉirkaŭ dekunu specioj. Ili disvastiĝis tutmonde. ** ''[[Hoita]]'' RYDB.: La nur du specioj troviĝas en Meksikio kaj Kalifornio ** ''Orbexilum'' RAF.: Ĝi konsistas el nur unu specio: *** ''[[Orbexilum virgatum]]'' (NUTT.) RYDB.: Ĝi hejmiĝas nur en Florido respektive Georgio. De la ĉirkaŭ 61 specioj 53 hejmiĝas en la suda kaj orienta Afriko kaj ok specioj en Suda Afriko. ** ''[[Pediomelum]]'' RYDB.: La ĉirkaŭ kvin specioj troviĝas en Usono kaj en la meksikia ŝtato Chihuahua. ** ''[[Psoralea]]'' L. (''Hallia'' THUNB.): La 50 ĝis 96 specioj hejmiĝas en la suda kaj orienta Afriko, unu specio estas el [[Sankta Heleno]], ĝi elmortis; ekzemple: *** ''[[Psoralea pinnata]]'' L. ** ''Psoralidium'' RYDB.: Ĝi konsistas el nur unu specio: *** ''[[Psoralidium junceum]]'' (EASTW.) RYDB.: Ĝi hejmiĝas nur en Arizono kaj en Utaho. ** ''[[Rupertia]]'' J.W.GRIMES: La nur tri specioj hejmiĝas en la kanada provinco Brita Kolumbio kaj en la usonaj ŝtatoj Kalifornio, Idaho, Oregono kaj Vaŝingtono. * Tribo [[Robinieae]] BERCHT. & J.PRESL: Ĝi konsistas el 11 genroj kaj ĉirkaŭ 70 specioj en la [[Nova Mondo]]. * Tribo Sesbanieae RYDB.: Ĝi konsistas el nur unu specio: ** ''[[Sesbania]]'' SCOP.: La ĉirkaŭ 60 specioj esta disvastigitaj tutmonde, krom Eŭropo. * Tribo [[Sophoreae]] POLHILL: Ĝi enhavas ĉirkaŭ 43 genrojn kaj ĉirkaŭ 390 ĝis 400 speciojn, precipe en la tropikoj kaj subtropikoj. * Tribo [[Swartzieae]] DC.: Ĝi konsistas el ĉirkaŭ 7 genroj kun ĉirkaŭ 258 specioj: ** ''[[Aldina]]'' ENDL.: La 13 ĝis 14 specioj estas disvastigitaj en la norda Sudameriko. ** ''[[Amburana]]'' SCHWACKE & TAUB.: La nur du specioj hejmiĝas nur en Sudameriko. ** ''[[Ateleia (genro)|Ateleia]]'' (DC.) BENTH.: La 18 ĝis 20 specioj troviĝas en la Nova Mondo. La plej multaj specioj hejmiĝas en Meza Ameriko kaj la Karibaj insuloj. ** ''Baphiopsis'' BENTH. EX BAKER: Ĝi konsistas el nur unu specio: *** ''[[Baphiopsis parviflora]]'' BAKER: Ĝi hejmiĝas en Angolo, Kameruno, Gabono, Tanzanio, Ugando kaj Kongolo. ** ''[[Bobgunnia]]'' J.H.KIRKBR. & WIERSEMA: La nur du specioj hejmiĝas en Afriko. ** ''[[Bocoa]]'' AUBL. (Sin.: ''Trischidium'' TUL.): Ekzistas nur 7 specioj. ** ''Candolleodendron'' R.S.Cowan: Ĝi konsistas el nur unu specio: *** ''[[Candolleodendron brachystachyum]]'' (DC.) COWAN: Ĝi hejmiĝas en Sudameriko. ** ''[[Cordyla]]'' LOUR.: De la ĉirkaŭ 7 specioj kvin venas el Afriko kaj du el Madagaskaro. ** ''[[Cyathostegia]]'' (BENTH.) SCHERY: La nur du specioj hejmiĝas en Peruo kaj unu en Ekvadoro. ** ''[[Dupuya]]'' J.H.KIRKBR.: La nur du specioj hejmiĝas nur en Madagaskaro.<ref name="Kirkbride2005" /> ** ''[[Exostyles]]'' SchOTT: La nur du specioj hejmiĝas nur en Sudameriko. ** ''Harleyodendron'' R.S.COWAN: Ĝi konsistas el nur unu specio: *** ''[[Harleyodendron unifoliolatum]]'' Cowan: Ĝi hejmiĝas nur en Sudameriko. ** ''Holocalyx'' MICHELI: Ĝi konsistas el nur unu specio: *** ''[[Holocalyx balansae]]'' MICHELI: Ĝi hejmiĝas en Sudameriko. ** ''[[Lecointea]]'' DUCKE: La ĉirkaŭ kvar specioj hejmiĝas en Sudameriko. ** ''Mildbraediodendron'' Harms: Ĝi konsistas el nur unu specio: *** ''[[Mildbraediodendron excelsum]]'' HARMS: Ĝi hejmiĝas nur en Kameruno, en Centra Afriko, en Ganao, Nigerio, Sudano, Ugando kaj Kongolo. ** ''[[Swartzia]]'' SCHREB. (Sin.: ''Fairchildia'' BRITTON & ROSE, ''Possira'' AUBL., ''Rittera'' SCHREB., ''Riveria'' KUNTH, ''Tounatea'' AUBL.): La ĉirkaŭ 150 specioj hejmiĝas en la Nova Mondo. ** ''[[Zollernia]]'' WIED-NEUW. & NEES: La ok ĝis dek specioj troviĝas en Sudameriko. * Tribo [[Thermopsideae]] R.BR.: Ĝi enhavas ses genrojn kaj ĉirkaŭ 50 speciojn kun [[disjunkcio (biologio)|disjunkcia arealo]] en la moderaj regionoj de la norda hemisfero. * Tribo [[Trifolieae]] (BRONN) ENDL.: Ĝi enhavas ĉirkaŭ ses genrojn kaj ĉirkaŭ 485 speciojn, ĉefe en la nordaj regionoj de la [[Malnova Mondo]]. * Kelkaj proksime parencaj genroj, kiuj apartenis ĝis 2001 al la tribo Dalbergieae, estas samproksime parencaj kun la genroj de la tribo Sophoreae kaj tribo Dalbergieae, nuntempe ne apartenas al iu ajn tribo: ** ''[[Andira]]'' JUSS.: La ĉirkaŭ 29 specioj hejmiĝas en la [[Nova Mondo]], nur unu en Afriko. ** ''[[Hymenolobium]]'' BENTH.: La 13 ĝis 18 specioj ĉefe el Brazilo, la Gujanoj kaj Venezuelo; unu hejmiĝas ĝis Peruo, unu ĝis Ekvadoro kaj unu specio hejmiĝas nur en Mezameriko (Panamo, Kostariko, Nikaragvo). ** ''[[Vatairea]]'' AUBL.: Ekzistas ĉirkaŭ ok specioj disvastigitaj en la Nova Mondo. ** ''[[Vataireopsis]]'' DUCKE: La ĉirkaŭ kvar specioj hejmiĝas en Brazilo, [[Franca Gujano]] kaj [[Surinamo]]. === genroj laŭ la alfabeto === <div style="display:block" class="BoxenVerschmelzen"> <div style="clear:both; display:block" class="NavFrame"> <div class="NavHead"><div align="left">Superrigarde super la genroj de la Faboideoj (Faboideae) <ref name="GRIN" /> </div></div> <div class="NavContent"> {| |- valign="top" | align="left" | {| |- valign=top | * ''[[Abrus]]'' ADANS. * ''[[Acosmium]]'' SCHOTT * ''[[Adenocarpus]]'' DC. * ''[[Adenodolichos]]'' HARMS * ''[[Adesmia]]'' DC. * ''[[Aenictophyton]]'' A.T.LEE * ''[[Aeschynomene]]'' L. * ''[[Afgekia]]'' CRAIB * ''[[Aganope]]'' MIQ. * ''[[Airyantha]]'' BRUMMITT * ''[[Aldina]]'' ENDL. * ''[[Alexa (genro)|Alexa]]'' Moq. * ''[[Alhagi]]'' GAGNEBIN * ''[[Alistilus]]'' N.E.Br. * ''[[Almaleea]]'' CRISP & P.H.WESTON * ''[[Alysicarpus]]'' DESV. * ''[[Amburana]]'' SCHWACKE & TAUB. * ''[[Amicia (genro)|Amicia]]'' KUNTH * ''[[Ammodendron]]'' FISCH. EX DC. * ''[[Ammopiptanthus]]'' S.H.CHENG * ''[[Amorpha (Pflanzen)|Amorpha]]'' L. * ''[[Amphicarpaea]]'' ELLIOTT EX NUTT. * ''[[Amphimas]]'' PIERRE EX HARMS * ''[[Amphithalea]]'' ECKL. & ZEYH. * ''[[Anagyris]]'' L. * ''[[Anarthrophyllum]]'' BENTH. * ''[[Andira]]'' JUSS. * ''[[Angylocalyx]]'' TAUB. * ''[[Antheroporum]]'' GAGNEP. * ''[[Anthyllis]]'' L. * ''[[Antopetitia]]'' A.RICH. * ''[[Aotus (fabacoj)|Aotus]]'' SM. * ''[[Aphyllodium]]'' (DC.) GAGNEP. * ''[[Apios]]'' FABR. * ''[[Apoplanesia]]'' C.PRESL * ''[[Apurimacia]]'' HARMS * ''[[Arachis]]'' L. * ''[[Argyrocytisus]]'' (MAIRE) RAYNAUD * ''[[Argyrolobium]]'' ECKL. & ZEYH. * ''[[Arthroclianthus]]'' BAILL. * ''[[Aspalathus]]'' L. * ''[[Tragant|Astragalus]]'' L. * ''[[Ateleia (genro)|Ateleia]]'' (DC.) BENTH. * ''[[Austrodolichos]]'' VERDC. * ''[[Austrosteenisia]]'' R.GEESINK * ''[[Baphia]]'' AFZEL. EX LODD. ET AL. * ''[[Baphiopsis]]'' BENTH. EX BAKER * ''[[Baptisia]]'' VENT. * ''[[Barbieria]]'' DC. * ''[[Behaimia]]'' GRISEB. * ''[[Bergeronia]]'' MICHELI * ''[[Biserrula]]'' L. * ''[[Bituminaria]]'' HEIST. EX FABR. * ''[[Bobgunnia]]'' J.H.KIRKBR. & WIERSEMA * ''[[Bocoa]]'' AUBL. * ''[[Bolusafra]]'' KUNTZE * ''[[Bolusanthus]]'' HARMS * ''[[Bolusia]]'' BENTH. * ''[[Bossiaea]]'' VENT. * ''[[Bowdichia]]'' KUNTH * ''[[Brongniartia]]'' KUNTH * ''[[Brya]]'' P.BROWNE * ''[[Bryaspis]]'' P.A.DUVIGN. * ''[[Burkilliodendron]]'' SASTRY * ''[[Butea]]'' ROXB. EX WILLD. * ''[[Cadia]]'' FORSSK. * ''[[Cajanus (genro)|Cajanus]]'' ADANS. * ''[[Calia]]'' BERLAND. * ''[[Calicotome]]'' LINK * ''[[Callerya]]'' ENDL. * ''[[Callistachys]]'' VENT. * ''[[Calobota]]'' ECKL. & ZEYH. * ''[[Calophaca]]'' FISCH. EX DC * ''[[Calopogonium]]'' DESV. * ''[[Calpurnia (genro)|Calpurnia]]'' E.MEY. * ''[[Camoensia]]'' WELW. EX BENTH. & HOOK. F. * ''[[Camptosema]]'' HOOK. & ARN. * ''[[Campylotropis]]'' BUNGE * ''[[Canavalia]]'' ADANS. * ''[[Candolleodendron]]'' R.S.COWAN * ''[[Caragana]]'' FABR. * ''[[Carmichaelia]]'' R.BR. * ''[[Carrissoa]]'' BAKER F. * ''[[Cascaronia]]'' GRISEB. * ''[[Castanospermum]]'' A.CUNN. EX HOOK. * ''[[Centrolobium]]'' MART. EX BENTH. * ''[[Centrosema]]'' (DC.) BENTH * ''[[Chadsia]]'' BOJER * ''[[Chaetocalyx]]'' DC. * ''[[Chamaecytisus]]'' Link * ''[[Chapmannia]]'' TORR. & A.GRAY * ''[[Chesneya]]'' LINDL. EX ENDL. * ''[[Chorizema]]'' LABILL. * ''[[Christia]]'' MOENCH * ''[[Cicer]]'' L. * ''[[Cladrastis]]'' RAF. * ''[[Clathrotropis]]'' (BENTH.) HARMS * ''[[Cleobulia]]'' MART. EX BENTH. * ''[[Clianthus]]'' Sol. ex Lindl. * ''[[Clitoria]]'' L. * ''[[Clitoriopsis]]'' R.WILCZEK * ''[[Cochlianthus]]'' BENTH. * ''[[Codariocalyx]]'' HASSK. * ''[[Collaea]]'' DC. * ''[[Cologania]]'' KUNTH * ''[[Colutea]]'' L. * ''[[Cordyla]]'' LOUR. | * ''[[Coronilla (genro)|Coronilla]]'' L. * ''[[Coursetia]]'' DC. * ''[[Craibia]]'' HARMS & DUNN * ''[[Cranocarpus]]'' BENTH. * ''[[Craspedolobium]]'' HARMS * ''[[Cratylia]]'' MART. EX BENTH. * ''[[Crotalaria]]'' L. * ''[[Cruddasia]]'' PRAIN * ''[[Cullen (genro)|Cullen]]'' MEDIK. * ''[[Cyamopsis]]'' DC. * ''[[Cyathostegia]]'' (BENTH.) SCHERY * ''[[Cyclocarpa]]'' AFZEL. EX URB. * ''[[Cyclolobium]]'' BENTH. * ''[[Cyclopia]]'' VENT. * ''[[Cymbosema]]'' BENTH. * ''[[Cytisophyllum]]'' O.LANG * ''[[Cytisopsis]]'' JAUB. & SPACH * ''[[Citizo|Cytisus]]'' DESF. * ''[[Dahlstedtia]]'' MALME * ''[[Dalbergia]]'' L. f. * ''[[Dalbergiella]]'' BAKER F. * ''[[Dalea]]'' L. * ''[[Dalhousiea]]'' WALL. EX BENTH. * ''[[Daviesia]]'' Sm. * ''[[Decorsea]]'' R.Vig. * ''[[Dendrolobium]]'' (WIGHT & ARN.) BENTH. * ''[[Derris]]'' LOUR. * ''[[Desmodiastrum]]'' (PRAIN) A.PRAMANIK & THOTH. * ''[[Desmodium]]'' DESV. * ''[[Dewevrea]]'' MICHELI * ''[[Dichilus]]'' DC. * ''[[Dicraeopetalum]]'' HARMS * ''[[Dillwynia]]'' SM. * ''[[Dioclea (genro)|Dioclea]]'' KUNTH * ''[[Diphyllarium]]'' GAGNEP. * ''[[Diphysa]]'' JACQ. * ''[[Diplotropis]]'' BENTH. * ''[[Dipogon (planto)|Dipogon]]'' LIEBM. * ''[[Dipteryx]]'' SCHREB. * ''[[Discolobium]]'' BENTH. * ''[[Disynstemon]]'' R.VIG. * ''[[Dolichopsis]]'' HASSL. * ''[[Droogmansia]]'' DE WILD. * ''[[Dumasia]]'' DC. * ''[[Dunbaria]]'' WIGHT & ARN. * ''[[Dussia]]'' KRUG & URB. EX TAUB. * ''[[Dysolobium]]'' (BENTH.) PRAIN * ''[[Ebenus]]'' L. * ''[[Echinospartum]]'' (SPACH) FOURR. * ''[[Eleiotis]]'' DC. * ''[[Eminia]]'' TAUB. * ''[[Endosamara]]'' R.GEESINK * ''[[Eremosparton]]'' FISCH. & C.A.MEY. * ''[[Erichsenia]]'' HEMSL. * ''[[Erinacea]]'' ADANS. * ''[[Eriosema]]'' (DC.) DESV. * ''[[Errazurizia]]'' PHIL. * ''[[Erythrina]]'' L. * ''[[Etaballia]]'' BENTH. * ''[[Euchilopsis]]'' F.MUELL. * ''[[Euchresta]]'' BENN. * ''[[Eutaxia]]'' R.BR. * ''[[Eversmannia]]'' BUNGE * ''[[Exostyles]]'' SCHOTT * ''[[Eysenhardtia]]'' KUNTH * ''[[Fiebrigiella]]'' HARMS * ''[[Fissicalyx]]'' BENTH. * ''[[Flemingia]]'' ROXB. EX W.T.AITON * ''[[Fordia]]'' HEMSL. * ''[[Galactia]]'' P.BROWNE * ''[[Galega]]'' L. * ''[[Gastrolobium]]'' R.BR. * ''[[Geissaspis]]'' WIGHT & ARN. * ''[[genisto|Genista]]'' L. * ''[[Genistidium]]'' I.M.JOHNST. * ''[[Geoffroea]]'' JACQ. * ''[[Gliricidia]]'' KUNTH * ''[[Glycine]]'' WILLD. * ''[[Glycyrrhiza]]'' L. * ''[[Gompholobium]]'' SM. * ''[[Gonocytisus]]'' SPACH * ''[[Goodia]]'' SALISB. * ''[[Grazielodendron]]'' H.C.LIMA * ''[[Gueldenstaedtia]]'' FISCH. * ''[[Halimodendron]]'' FISCH. EX DC. * ''[[Hammatolobium]]'' FENZL * ''[[Haplormosia]]'' HARMS * ''[[Hardenbergia]]'' BENTH. * ''[[Harleyodendron]]'' R.S.COWAN * ''[[Harpalyce]]'' DC. * ''[[Hebestigma]]'' URB. * ''[[Süßklee|Hedysarum]]'' L. * ''[[Herpyza]]'' C.WRIGHT * ''[[Hesperolaburnum]]'' MAIRE * ''[[Hippocrepis]]'' L. * ''[[Hoita]]'' RYDB. * ''[[Holocalyx]]'' MICHELI * ''[[Hovea]]'' R.BR. * ''[[Humularia]]'' P.A.DUVIGN. * ''[[Hymenocarpos]]'' SAVI * ''[[Hymenolobium]]'' BENTH. * ''[[Hypocalyptus]]'' THUNB. * ''[[Indigofera]]'' L. * ''[[Inocarpus]]'' J.R.FORST. & G.FORST. * ''[[Isotropis]]'' BENTH. * ''[[Jacksonia]]'' R.BR. EX SM. | * ''[[Kennedia]]'' VENT. * ''[[Kotschya]]'' ENDL. * ''[[Kummerowia]]'' SCHINDL. * ''[[Lablab]]'' ADANS. * ''[[Laburnum]]'' FABR. * ''[[Lamprolobium]]'' BENTH. * ''[[Lathyrus]]'' L. * ''[[Latrobea]]'' MEISN. * ''[[Lebeckia]]'' THUNB. * ''[[Lecointea]]'' DUCKE * ''[[Lennea]]'' KLOTZSCH * ''[[lento|Lens]]'' MILL. * ''[[Leptoderris]]'' DUNN * ''[[Leptodesmia]]''(BENTH.) BENTH. & HOOK. F. * ''[[Leptosema]]'' BENTH. * ''[[Lespedeza]]'' Micĥ. * ''[[Lessertia]]'' DC. * ''[[Leucomphalos]]'' BENTH. EX PLANCH. * ''[[Liparia]]'' L. * ''[[Lonchocarpus]]'' KUNTH * ''[[Lotononis]]'' (DC.) ECKL. & ZEYH. * ''[[Lotus]]'' L. * ''[[Luetzelburgia]]'' HARMS * ''[[Lupinus]]'' L. * ''[[Luzonia]]'' ELMER * ''[[Maackia]]'' RUPR. * ''[[Machaerium]]'' PERS. * ''[[Macropsychanthus]]'' HARMS EX K.SCHUM. & LAUTERB. * ''[[Macroptilium]]'' (BENTH.) URB. * ''[[Macrotyloma]]'' (WIGHT & ARN.) VERDC. * ''[[Maraniona]]'' C.E.HUGHES ET AL. * ''[[Margaritolobium]]'' HARMS * ''[[Marina (genro)|Marina]]'' LIEBM. * ''[[Mastersia]]'' BENTH. * ''[[Mecopus]]'' BENN. * ''[[Medicago]]'' L. * ''[[Melilotus]]'' MILL. * ''[[Melliniella]]'' HARMS * ''[[Melolobium]]'' ECKL. & ZEYH. * ''[[Mildbraediodendron]]'' HARMS * ''[[Millettia]]'' WIGHT & ARN. * ''[[Mirbelia]]'' SM. * ''[[Monopteryx]]'' SPRUCE EX BENTH. * ''[[Mucuna]]'' ADANS. * ''[[Muelleranthus]]'' HUTCH. * ''[[Mundulea]]'' (DC.) BENTH. * ''[[Myrocarpus]]'' ALLEMÃO * ''[[Myrospermum]]'' JACQ. * ''[[Myroxylon]]'' L. f. * ''[[Mysanthus]]'' G.P.LEWIS & A.DELGADO * ''[[Neocollettia]]'' HEMSL. * ''[[Neoharmsia]]'' R.VIG. * ''[[Neonotonia]]'' J.A.LACKEY * ''[[Neorautanenia]]'' SCHINZ * ''[[Neorudolphia]]'' BRITTON * ''[[Nephrodesmus]]'' SCHINDL. * ''[[Nesphostylis]]'' VERDC. * ''[[Nissolia]]'' JACQ. * ''[[Nogra]]'' MERR. * ''[[Olneya]]'' A.GRAY * ''[[Onobrychis]]'' MILL. * ''[[Ononis]]'' L. * ''[[Ophrestia]]'' H.M.L.FORBES * ''[[Orbexilum]]'' Raf. * ''[[Oreophysa]]'' (BUNGE EX BOISS.) BORNM. * ''[[Ormocarpopsis]]'' R.VIG. * ''[[Ormocarpum]]'' P. BEAUV. * ''[[Ormosia]]'' JACKS. * ''[[Ornithopus]]'' L. * ''[[Oryxis]]'' A.DELGADO & G.P.LEWIS * ''[[Ostryocarpus]]'' HOOK. F. * ''[[Otholobium]]'' C.H.STIRT. * ''[[Otoptera]]'' DC. * ''[[Oxylobium]]'' ANDREWS * ''[[Oxyrhynchus (genro)|Oxyrhynchus]]'' BRANDEGEE * ''[[Oxytropis]]'' DC. * ''[[Pachyrhizus]]'' RICH. EX DC. * ''[[Panurea]]'' SPRUCE EX BENTH. & HOOK. F. * ''[[Paracalyx]]'' ALI * ''[[Paramachaerium]]'' DUCKE * ''[[Parochetus]]'' BUCH.-HAM. EX D.DON * ''[[Parryella]]'' TORR. & A.GRAY * ''[[Pearsonia]]'' DUMMER * ''[[Pediomelum]]'' RYDB. * ''[[Peltiera]]'' DU PUY & LABAT * ''[[Periandra]]'' MART. EX BENTH. * ''[[Pericopsis]]'' THWAITES * ''[[Petaladenium]]'' DUCKE * ''[[Peteria]]'' A.Gray * ''[[Petteria]]'' C.PRESL * ''[[Phaseolus]]'' L. * ''[[Phylacium]]'' BENN. * ''[[Phyllodium (planto)|Phyllodium]]'' DESV. * ''[[Phyllota]]'' (DC.) BENTH. * ''[[Phylloxylon]]'' BAILL. * ''[[Physostigma]]'' BALF. * ''[[Pickeringia (planto)|Pickeringia]]'' NUTT. EX TORR. & A.GRAY * ''[[Pictetia]]'' DC. * ''[[Piptanthus]]'' SWEET * ''[[Piscidia]]'' L. * ''[[Pisum]]'' L. * ''[[Plagiocarpus]]'' BENTH. * ''[[Platycelyphium]]'' HARMS * ''[[Platycyamus]]'' BENTH. * ''[[Platylobium]]'' SM. * ''[[Platymiscium]]'' VOGEL * ''[[Platypodium]]'' VOGEL | * ''[[Platysepalum]]'' WELW. EX BAKER * ''[[Podalyria]]'' Willd. * ''[[Podocytisus]]'' BOISS. & HELDR. * ''[[Poecilanthe]]'' BENTH. * ''[[Poiretia]]'' VENT. * ''[[Poitea]]'' VENT. * ''[[Polhillia]]'' C.H.STIRT. * ''[[Pongamiopsis]]'' R.VIG. * ''[[Pseudarthria]]'' WIGHT & ARN. * ''[[Pseudeminia]]'' VERDC. * ''[[Pseudoeriosema]]'' HAUMAN * ''[[Pseudovigna]]'' (HARMS) VERDC. * ''[[Psophocarpus]]'' NECK. EX DC. * ''[[Psoralea]]'' L. * ''[[Psoralidium]]'' RYDB. * ''[[Psorothamnus]]'' RYDB. * ''[[Pterocarpus]]'' JACQ. * ''[[Pterodon]]'' VOGEL * ''[[Ptycholobium]]'' HARMS * ''[[Ptychosema]]'' BENTH. EX LINDL. * ''[[Pueraria]]'' DC. * ''[[Pultenaea]]'' SM. * ''[[Pycnospora]]'' R.BR. EX WIGHT & ARN. * ''[[Pyranthus]]'' DU PUY & LABAT * ''[[Rafnia]]'' THUNB. * ''[[Ramorinoa]]'' SPEG. * ''[[Retama]]'' RAF. * ''[[Rhodopis (planto)|Rhodopis]]'' URB. * ''[[Rhynchosia]]'' LOUR. * ''[[Rhynchotropis]]'' HARMS * ''[[Riedeliella]]'' HARMS * ''[[Robinio|Robinia]]'' L. * ''[[Robynsiophyton]]'' R.WILCZEK * ''[[Rothia]]'' PERS. * ''[[Rupertia]]'' J.W.GRIMES * ''[[Sakoanala]]'' R.VIG. * ''[[Salweenia]]'' Baker f. * ''[[Sarcodum]]'' LOUR. * ''[[Sartoria]]'' BOISS. & HELDR. * ''[[Schefflerodendron]]'' HARMS * ''[[Scorpiurus]]'' L. * ''[[Sellocharis]]'' TAUB. * ''[[Sesbania]]'' SCOP. * ''[[Shuteria]]'' WIGHT & ARN. * ''[[Sinodolichos]]'' VERDC. * ''[[Smirnowia]]'' BUNGE * ''[[Smithia]]'' AITON * ''[[Soemmeringia]]'' MART. * ''[[Sophora]]'' L. * ''[[Spartidium]]'' POMEL * ''[[Spartium]]'' L. * ''[[Spathionema]]'' TAUB. * ''[[Spatholobus]]'' HASSK. * ''[[Sphaerolobium]]'' SM. * ''[[Sphaerophysa]]'' DC. * ''[[Sphenostylis]]'' E.MEY. * ''[[Sphinctospermum]]'' ROSE * ''[[Spirotropis]]'' TUL. * ''[[Spongiocarpella]]'' YAKOVLEV & N.ULZIYKH. * ''[[Stauracanthus]]'' LINK * ''[[Stirtonanthus]]'' B.-E.VAN WYK & A.L.SCHUTTE * ''[[Stracheya]]'' BENTH. * ''[[Streblorrhiza]]'' ENDL. * ''[[Strongylodon]]'' VOGEL * ''[[Strophostyles]]'' ELLIOTT * ''[[Stylosanthes]]'' Sw. * ''[[Styphnolobium]]'' SCHOTT * ''[[Sutherlandia]]'' R.BR. * ''[[Swainsona]]'' SALISB. * ''[[Swartzia]]'' SCHREB. * ''[[Sweetia]]'' SPRENG. * ''[[Sylvichadsia]]'' DU PUY & LABAT * ''[[Tadehagi]]'' H.OHASHI * ''[[Taralea]]'' AUBL. * ''[[Taverniera]]'' DC. * ''[[Templetonia]]'' R.BR. * ''[[Tephrosia]]'' PERS. * ''[[Teramnus]]'' P.BROWNE * ''[[Teyleria]]'' BACKER * ''[[Thermopsis]]'' R.BR. * ''[[Tipuana]]'' (BENTH.) BENTH. * ''[[Trifidacanthus]]'' MERR. * ''[[Trifolium]]'' L. * ''[[Trigonella]]'' L. * ''[[Tripodion]]'' MEDIK. * ''[[Trischidium]]'' TUL. * ''[[Uleanthus]]'' HARMS * ''[[Ulex (genro)|Ulex]]'' L. * ''[[Uraria]]'' DESV. * ''[[Uribea]]'' DUGAND & ROMERO * ''[[Urodon]]'' TURCZ. * ''[[Vandasina]]'' RAUSCHERT * ''[[Vatairea]]'' Aubl. * ''[[Vataireopsis]]'' Ducke * ''[[Vatovaea]]'' CHIOV. * ''[[Vavilovia]]'' Fed. * ''[[Vermifrŭ]]'' J.B.GILLETT * ''[[Vicio|Vicia]]'' L. * ''[[Vigna]]'' SAVI * ''[[Viminaria]]'' SM. * ''[[Virgilia (genro)|Virgilia]]'' POIR. * ''[[Weberbauerella]]'' ULBR. * ''[[Wiborgia]]'' THUNB. * ''[[Wisteria]]'' NUTT. * ''[[Xanthocercis]]'' BAILL. * ''[[Zollernia]]'' WIED-NEUW. & NEES * ''[[Zornia]]'' J.F.GMEL. |} |} </div></div></div> == Uzado == Multaj specioj estas uzataj kiel ornamplantoj, kelkaj genroj (elekto): [[Karagano]] (''Caragana''), [[Koluteo]] (''Colutea''), [[Citizo]] (''Cytisus''), [[Genisto]] (''Genista''), [[Laburno]] (''Laburnum''), [[Latiro]] (''Lathyrus''), [[Lupeno]] (''Lupinus''), [[Visterio]] (''Wisteria'') Multaj specioj estas manĝataj, precipe la guŝojn kaj/aŭ la semojn, jen kelkaj genroj (elekto): [[Arakido]] (''Arachis''), [[Kikero]] (''Cicer''), ''[[Glicino]]'' kun la [[Sojfabo]], [[Lento]] (''Lens''), [[Lupeno]] (''Lupinus''), ''[[Fazeolo]]'', kun la [[Ĝardenfazeolo]], [[Pizo]] (''Pisum''), [[Aspalato]] (''Aspalathus''). La ligno, ekzemple de la genroj [[Miroksilono]] (''Myroxylon''), [[Robinio]] (''Robinia''), estas uzata kaj vendata sub la nomo "''elefantoligno''". Kelkaj specioj estas [[furaĝo]]. Kelkaj specioj taŭgas kiel verda [[sterkaĵo]]. == Fontoj == * [http://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/orders/fabalesweb.htm#Fabaceae Die Faboideae innerhalb der Familie der Fabaceae] bei der [http://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/welcome.html APWebsite.] (Abschnitt Beschreibung) === Referencoj === <references> <ref name="GRIN">{{GRIN|FamilyNr=1567|WissName=Faboideae}}</ref> <ref name="ILDIS"> [http://www.ildis.org/ Taxon in die Suchmaske eingeben bei ''International Legume Database & Information Service'' = ILDIS.]</ref> <ref name="McMahon2004"> Michelle McMahon, Larry Hufford: ''Phylogeny of Amorpheae (Fabaceae: Papilionoideae).'' In: ''American Journal of Botany.'' Band 91, Nr. 8, 2004, S. 1219–1230, [[DOI:10.3732/ajb.91.8.1219]]. </ref> <ref name="McMahon2005"> Michelle M. McMahon: ''Phylogenetic relationships and floral evolution in the papilionoid legume clade Amorpheae.'' In: ''Brittonia.'' Band 57, Nr. 4, 2005 S. 397-411, {{COI|10.1663/0007-196X(2005)057[0397:PRAFEI]2.0.CO;2}}. </ref> <ref name="Thompson2001"> Ian R. Thompson, Pauline Y. Ladiges, James H. Ross: ''Phylogenetic Studies of the Tribe Brongniartieae (Fabaceae) Using Nuclear DNA (ITS-1) and Morphological Data.'' In: ''Systematic Botany.'' Band 26, Nr. 3, 2001, S. 557-570 ([http://www.bioone.org/doi/abs/10.1043/0363-6445-26.3.557 Abstract]) <!--, [[DOI:10.1043/0363-6445-26.3.557]]-->. </ref> <ref name="Tabaroa"> Luciano Paganucci de Queiroz, Gwilym P. Lewis, Martin F. Wojciechowski: ''Tabaroa, a new genus of Leguminosae tribe Brongniartieae from Brazil.'' In: ''Kew Bulletin.'' Band 65, Nr. 2, 2010, S. 189-203, [[DOI:10.1007/s12225-010-9202-7]]. </ref> <ref name="Boatwright2008"> James S. Boatwright, Marianne M. le Roŭ, Michael Wink, Tatjana Morozova, Ben-Erik van Wyk: ''Phylogenetic Relationships of Tribe Crotalarieae (Fabaceae) Inferred from DNA Sequences and Morphology.'' In: ''Systematic Botany.'' Band 33, Nr. 4, 2008, S. 752-761, [[DOI:10.1600/036364408786500271]]. </ref> <ref name="Boatwright2009"> J. S. Boatwright, P. M. Tilney, B.-E. Van Wyk: ''The generic concept of Lebeckia (Crotalarieae, Fabaceae): Reinstatement of the genus Calobota and the new genus Wiborgiella.'' In: ''South African Journal of Botany.'' Band 75, Nr. 3, 2009, S. 546–556, [[DOI:10.1016/j.sajb.2009.06.001]].</ref> <ref name="Boatwright2010"> J. S. Boatwright, P. M. Tilney, B.-E. Van Wyk: ''Taxonomy of Wiborgiella (Crotalarieae, Fabaceae), a genus endemic to the Greater Cape Region of South Africa.'' In: ''Systematic Botany.'' Band 35, 2010, S. 325–340, [[DOI:10.1600/036364410791638432]].</ref> <ref name="Pardo2008"> Cristina Pardo, Paloma Cubas, Hikmat Tahiri: ''Genetic variation and phylogeography of Stauracanthus (Fabaceae, Genisteae) from the Iberian Peninsula and northern Morocco assessed by chloroplast microsatellite (cpSSR) markers.'' In: ''American Journal of Botany.'' Band 95, Nr. 1, 2008, S. 98-109, [[DOI:10.3732/ajb.95.1.98]].</ref> <ref name="Schutte-Vlok2011"> Anne Lise Schutte-Vlok, Ben-Erik van Wyk: ''A Taxonomic Revision of Podalyria (Fabaceae).'' In: ''Systematic Botany.'' Band 36, Nr. 3, 2011, S. 631-660, [[DOI:10.1600/036364411X583628]] </ref> <ref name="Jepson"> [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_IJM.pl?tid=134 ''Fabaceae'': Taxon in Suchmaske eingeben bei ''Jepson eFlora''.] </ref> <ref name="Kirkbride2005"> Joseph H. Kirkbride Jr.: ''Dupuya, a New Genus of Malagasy Legumes (Fabaceae).'' In: ''Novon.'' Band 15, Nr. 2, 2005, S. 305-314 ([http://www.biodiversitylibrary.org/part/32570#/summary online]). </ref> </references> == Eksteraj ligiloj == * [http://geb.uni-giessen.de/geb/volltexte/2000/320/original/deckblat.htm Walter H. Schuster, Joachim Alkämper, Richard Marquard, Adolf Stählin: ''Leguminosen zur Kornnutzung : Kornleguminosen der Welt'', Justus-Liebig-Universität Gießen, 1998.] == Literaturo == • Domingos Cardoso, Luciano P. de Queiroz, R. Toby Pennington, Haroldo C. de Lima, Émile Fonty, Martin F. Wojciechowski, Matt Lavin: ''Revisiting the phylogeny of papilionoid legumes: New insights from comprehensively sampled early-branching lineages.'' In: ''American Journal of Botany.'' Band 99, Nr. 12, 2012, S. 1991–2013, [[Kategorio:Faboideoj| ]] [[Kategorio:Fabacoj]] ssma54gioruqo2huh9rjg83c5dmjn5v 0 579160 9491039 9438899 2026-10-10T05:03:45Z Tirolischleioans 254019 /* Graveco kaj firmaa sorto */ 9491039 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Friedrich Christoph PERTHES''' (naskiĝinta la {{daton|21|4|1772}} en [[Rudolstadt]], mortinta la {{daton|18|5|1843}} en [[Gotha]]) estis [[germanio|germana]] eldonisto. Li estis la nevo de [[Justus Perthes]]. == Vivo == En 1787 li iĝis lernoknabo en la Böhme-librovendejo en [[Lepsiko]] kaj en 1793 helpanto ĉe la Librovendejo ''B. G. Hoffmannsche Buchhandlung'' en [[Hamburgo]]. Samloke li malfermis en 1796 specialan librovendejon, en kiu iĝis poste lia posta bofrato [[Johann Heinrich Besser]]. Dume Besser gvidis la specialan vendadon sole, Perthes pli kaj pli specialiĝis pri eldonado. Li ekkontaktis multajn fakulojn de diversaj sciencoj, ekz. la postan bopatron [[Matthias Claudius]] aŭ la fratojn von Stolberg. En 1813 li naciieme ekestris ribelulojn en Hamburgo kontraŭ la [[francoj|francaj]] okupantoj, proskribitis kaj kunkampanjis poste en nordokcidenta Germanujo. Estante membro de la [[hansa ligo|hansa]] direktorio kaj deputito li peris en la ĉefa komandejo de la aliancanoj en [[Frankfurto ĉe Majno]] la reakiron de la liberecrajtoj de la hansaj urboj. Kiam li revenis Hamburgon, post sukcesa venko super la francoj, li trovis sian firmaon detruita; sed li povis repagi ĉiujn ŝuldojn ĝustatempe. Krome li engaĝiĝis en la loka politiko. Post la morto de la unua edzino li eksetlis en [[Gotha]] dediĉonte sin al la prieldonitaĵa komercado. La vendejon en Hamburgo li lasis al la bopatro Besser kaj al ties bofrato Johann Heinrich Wilhelm Mauke. Grava entrepreno de Perthes estis la pretigo de libro de Heeren kaj Ukerts »Geschichte der europäischen Staaten«, por kies finfarado li sukcese laborigis la plej spertajn historiistojn: laboro pri ĝi reprenitis en 1875 sub la gvidado de W. von Giesebrecht, poste fare de K. Lamprecht. == Graveco kaj firmaa sorto == Inter la germanaj eldonistoj Perthes estis vera aŭtoritato. Li laboris sur la kampoj de reeldonado, pripresa leĝdonado kaj reestablo de la [[borso|Borsa societo]]. Lian biografion verkis la filo [[Clemens Theodor Perthes]], poste plibonigite fare de W. Baur, (1879), O. Berdrow (Gotha 1896), O. Adler (»Friedrich und Karoline Perthes«, Leipzig 1900). Postmorte la de li fondita eldonejo estis tenadata - sub la nom »Friedrich Perthes« fare de la filo Andreas (1813-1890) kiu en la 1.1.1840 starigis en Gotha propran firmaon »Friedrich und Andreas Perthes«. Ambaŭ eldonejoj kunfandiĝis en 1854 sub la nomo ''[[F. A. Perthes (eldonejo)|Friedrich Andreas Perthes]]. En 1874 transprenis la tuton la filo Emil. Ekde 1889 ĝi estis en posedo de akcia kompanio. == Fonto == Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 15. Leipzig 1908, p. 626, kio [http://www.zeno.org/nid/20007235941 legeblas tie ĉi interrete.] {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Perthes, Friedrich Christoph}} [[Kategorio:Germanaj eldonistoj]] [[Kategorio:Homoj rilataj al Gotha]] h3viqtwqye5pvlw5jsdsdoa1u84v31v 9491041 9491039 2026-10-10T05:04:15Z Tirolischleioans 254019 /* Graveco kaj firmaa sorto */ 9491041 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Friedrich Christoph PERTHES''' (naskiĝinta la {{daton|21|4|1772}} en [[Rudolstadt]], mortinta la {{daton|18|5|1843}} en [[Gotha]]) estis [[germanio|germana]] eldonisto. Li estis la nevo de [[Justus Perthes]]. == Vivo == En 1787 li iĝis lernoknabo en la Böhme-librovendejo en [[Lepsiko]] kaj en 1793 helpanto ĉe la Librovendejo ''B. G. Hoffmannsche Buchhandlung'' en [[Hamburgo]]. Samloke li malfermis en 1796 specialan librovendejon, en kiu iĝis poste lia posta bofrato [[Johann Heinrich Besser]]. Dume Besser gvidis la specialan vendadon sole, Perthes pli kaj pli specialiĝis pri eldonado. Li ekkontaktis multajn fakulojn de diversaj sciencoj, ekz. la postan bopatron [[Matthias Claudius]] aŭ la fratojn von Stolberg. En 1813 li naciieme ekestris ribelulojn en Hamburgo kontraŭ la [[francoj|francaj]] okupantoj, proskribitis kaj kunkampanjis poste en nordokcidenta Germanujo. Estante membro de la [[hansa ligo|hansa]] direktorio kaj deputito li peris en la ĉefa komandejo de la aliancanoj en [[Frankfurto ĉe Majno]] la reakiron de la liberecrajtoj de la hansaj urboj. Kiam li revenis Hamburgon, post sukcesa venko super la francoj, li trovis sian firmaon detruita; sed li povis repagi ĉiujn ŝuldojn ĝustatempe. Krome li engaĝiĝis en la loka politiko. Post la morto de la unua edzino li eksetlis en [[Gotha]] dediĉonte sin al la prieldonitaĵa komercado. La vendejon en Hamburgo li lasis al la bopatro Besser kaj al ties bofrato Johann Heinrich Wilhelm Mauke. Grava entrepreno de Perthes estis la pretigo de libro de Heeren kaj Ukerts »Geschichte der europäischen Staaten«, por kies finfarado li sukcese laborigis la plej spertajn historiistojn: laboro pri ĝi reprenitis en 1875 sub la gvidado de W. von Giesebrecht, poste fare de K. Lamprecht. == Graveco kaj firmaa sorto == Inter la germanaj eldonistoj Perthes estis vera aŭtoritato. Li laboris sur la kampoj de reeldonado, pripresa leĝdonado kaj reestablo de la [[borso|Borsa societo]]. Lian biografion verkis la filo [[Clemens Theodor Perthes]], poste plibonigite fare de W. Baur, (1879), O. Berdrow (Gotha 1896), O. Adler (»Friedrich und Karoline Perthes«, Leipzig 1900). Postmorte la de li fondita eldonejo estis tenadata - sub la nom »Friedrich Perthes« fare de la filo Andreas (1813-1890) kiu en la 1.1.1840 starigis en Gotha propran firmaon »Friedrich und Andreas Perthes«. Ambaŭ eldonejoj kunfandiĝis en 1854 sub la nomo [[F. A. Perthes]]. En 1874 transprenis la tuton la filo Emil. Ekde 1889 ĝi estis en posedo de akcia kompanio. == Fonto == Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 15. Leipzig 1908, p. 626, kio [http://www.zeno.org/nid/20007235941 legeblas tie ĉi interrete.] {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Perthes, Friedrich Christoph}} [[Kategorio:Germanaj eldonistoj]] [[Kategorio:Homoj rilataj al Gotha]] t53u34lps8q2e7st5puatunm3fyjqm3 9491042 9491041 2026-10-10T05:04:33Z Tirolischleioans 254019 /* Graveco kaj firmaa sorto */ 9491042 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Friedrich Christoph PERTHES''' (naskiĝinta la {{daton|21|4|1772}} en [[Rudolstadt]], mortinta la {{daton|18|5|1843}} en [[Gotha]]) estis [[germanio|germana]] eldonisto. Li estis la nevo de [[Justus Perthes]]. == Vivo == En 1787 li iĝis lernoknabo en la Böhme-librovendejo en [[Lepsiko]] kaj en 1793 helpanto ĉe la Librovendejo ''B. G. Hoffmannsche Buchhandlung'' en [[Hamburgo]]. Samloke li malfermis en 1796 specialan librovendejon, en kiu iĝis poste lia posta bofrato [[Johann Heinrich Besser]]. Dume Besser gvidis la specialan vendadon sole, Perthes pli kaj pli specialiĝis pri eldonado. Li ekkontaktis multajn fakulojn de diversaj sciencoj, ekz. la postan bopatron [[Matthias Claudius]] aŭ la fratojn von Stolberg. En 1813 li naciieme ekestris ribelulojn en Hamburgo kontraŭ la [[francoj|francaj]] okupantoj, proskribitis kaj kunkampanjis poste en nordokcidenta Germanujo. Estante membro de la [[hansa ligo|hansa]] direktorio kaj deputito li peris en la ĉefa komandejo de la aliancanoj en [[Frankfurto ĉe Majno]] la reakiron de la liberecrajtoj de la hansaj urboj. Kiam li revenis Hamburgon, post sukcesa venko super la francoj, li trovis sian firmaon detruita; sed li povis repagi ĉiujn ŝuldojn ĝustatempe. Krome li engaĝiĝis en la loka politiko. Post la morto de la unua edzino li eksetlis en [[Gotha]] dediĉonte sin al la prieldonitaĵa komercado. La vendejon en Hamburgo li lasis al la bopatro Besser kaj al ties bofrato Johann Heinrich Wilhelm Mauke. Grava entrepreno de Perthes estis la pretigo de libro de Heeren kaj Ukerts »Geschichte der europäischen Staaten«, por kies finfarado li sukcese laborigis la plej spertajn historiistojn: laboro pri ĝi reprenitis en 1875 sub la gvidado de W. von Giesebrecht, poste fare de K. Lamprecht. == Graveco kaj firmaa sorto == Inter la germanaj eldonistoj Perthes estis vera aŭtoritato. Li laboris sur la kampoj de reeldonado, pripresa leĝdonado kaj reestablo de la [[borso|Borsa societo]]. Lian biografion verkis la filo [[Clemens Theodor Perthes]], poste plibonigite fare de W. Baur, (1879), O. Berdrow (Gotha 1896), O. Adler (»Friedrich und Karoline Perthes«, Leipzig 1900). Postmorte la de li fondita eldonejo estis tenadata - sub la nom »Friedrich Perthes« fare de la filo Andreas (1813-1890) kiu en la 1.1.1840 starigis en Gotha propran firmaon »Friedrich und Andreas Perthes«. Ambaŭ eldonejoj kunfandiĝis en 1854 sub la nomo [[f. A. Perthes (eldonejo)|F. A. Perthes]]. En 1874 transprenis la tuton la filo Emil. Ekde 1889 ĝi estis en posedo de akcia kompanio. == Fonto == Meyers Großes Konversations-Lexikon, Band 15. Leipzig 1908, p. 626, kio [http://www.zeno.org/nid/20007235941 legeblas tie ĉi interrete.] {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Perthes, Friedrich Christoph}} [[Kategorio:Germanaj eldonistoj]] [[Kategorio:Homoj rilataj al Gotha]] 4354wck1nrci7kwqb7rn9ihztdgtr2p 0 579791 9491024 9414498 2026-10-10T02:33:00Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9491024 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''[[Stefano|István]] Csorba''' [iŝtvAn ĉorba], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Csorba István''' estis [[Hungario|hungara]] [[aktoro]], [[komikisto]], [[reĝisoro]]. István Csorba [http://www.imdb.com/name/nm1354741/] naskiĝis la {{daton|16|januaro|1922}} en [[Budapeŝto]], li mortis la {{daton|26|septembro|1981}} en [[Nagymaros]] (laŭ aliaj fontoj la {{daton|1|septembro|1981}} en Budapeŝto). == Biografio == István Csorba finis la lernadon en [[1946]] en aktora [[lernejo]] de la aktora [[societo]]. Li komencis sian aktoran karieron en [[Teatro de Kecskemét]]. Inter [[1958]] kaj [[1962]] li apartenis al [[trupo]] de [[Teatro Csiky Gergely (Kaposvár)]], poste li havis [[rolo]]jn en [[Operetoteatro (Budapeŝto)]]. Ekde [[1966]] li denove aktoradis laŭvice en Kecskemét kaj Kaposvár, ekde [[1977]] en pli malgrandaj teatroj en Budapeŝto. Li ofte roladis en [[Hungara Radio]] en ties humuraj programoj. Lia [[repertuaro]] konsistis ne nur el [[prozo]]j, sed ankaŭ kantaj roloj ([[opereto]]j). Li ricevis [[premio]]n en [[1964]]. == Elektitaj teatraj roloj == * [[Rostand]]: [[Cyrano de Bergerac]] - Ragueneau * Loewe–Lerner: ''My Fair Lady'' - Doolittle * [[William Shakespeare]]: ** ''Epifanio: aŭ kiel vi volas'' - Tobias Böffen ** [[La gajaj edzinoj de Windsor]] - Falstaff == Elektitaj kinejaj filmaj roloj == * ''Forró mezők'' (1949) * ''Hattyúdal'' (1963) * ''Jelbeszéd'' (1974) == Elektitaj televiziaj filmaj roloj == * ''A mikádó'' (1974) * ''Rest Miska'' (1981) == Liaj reĝisoraĵoj == * [[Szabolcs Fényes]]: ''Baj van Rómeóval'' * ''Hamupipőke'' (=Cindrulino) * [[Mihály Eisemann]]: ''Egy csók és más semmi'' == Fontoj == * [http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz04/144.html hungarlingva biografio] * [https://web.archive.org/web/20170202022112/http://www.hirosnaptar.hu/index.php?oldal=matortent&sz=3207 hungarlingva biografio kun foto] * [http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC02469/02872.htm hungarlingva biografio] * [http://hu.unionpedia.org/Csorba_Istv%C3%A1n_(sz%C3%ADnm%C5%B1v%C3%A9sz) hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170202021830/http://hu.unionpedia.org/Csorba_Istv%C3%A1n_(sz%C3%ADnm%C5%B1v%C3%A9sz) |date=2017-02-02 }} {{Vivtempo|Csorba Istvan}} [[Kategorio:Hungaraj aktoroj]] [[Kategorio:Hungaraj komikistoj]] [[Kategorio:Hungaraj reĝisoroj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] kvhwt18sy26pk2v4yq1hgomgxuaif4p 0 580240 9491059 9469693 2026-10-10T05:53:57Z Crosstor 3176 /* S */ 9491059 wikitext text/x-wiki Jen listo de famuloj, kiuj naskiĝis en [[Kaposvár]]: {{EnhavTabelo|alf=L}} == A == * [[Antal Ács]], [[agronomo]] == B == * [[Zoltán Elizeus Bán]], pastro * [[József Bergel]], [[kuracisto]] * [[Antal Bolvári]], akvopilkisto * [[Andor Borbély (kartografo)]] * [[István Bors]], [[skulptisto]] * [[György Buzsáki]], kuracisto == C == * [[Imre Császár]], [[aktoro]] * [[Ferenc Csík]], naĝisto * [[Zoltán Czibor]], futbalisto == D == * [[Béla Drahos]], flutisto == E == * [[Attila Epres]], aktoro == F == * [[Béla Faragó]], [[komponisto]] * [[Jenő Feiks]], [[karikaturisto]] * [[Balázs Fila]], muzikalkantisto * [[László Fogarasi (Yonderboi)]], komponisto * [[Imre Földes (verkisto)]] * [[Péter Frankl (matematikisto)]] == G == * [[Sándor Galimberti]], pentristo * [[Rabán János Gerézdi]], bibliotekisto * [[István Gyenesei]], [[ministro]] * [[Leila Gyenesei]], pentatlonisto * [[György Győrffy]], aktoro == H == * [[Péter Hanák]], [[historiisto]] * [[Lajos Haracsi]], [[inĝeniero]] (pli precize en iama vilaĝo Toponár) * [[János Haraszti]], [[bestokuracisto]] * [[Zsolt Homonnay]], muzikalkantisto == I == * [[Márton Istvánovits]], [[folkloristo]] (pli precize en iama vilaĝo Toponár) == J == * [[Antal Juranics]], [[episkopo]] == K == * [[Mór Kaposi]], kuracisto * [[Jenő Károly]], futbalisto * [[György Kemény (ĵurnalisto)]] * [[István Kemény (sociologo)]] * [[Miklós Kengyel]], juristo * [[Éva Kerekes]], aktoro * [[Lajos Kerekes]], historiisto * [[László Lóránt Keresztes]], politikisto * [[Lajos Keszthelyi]], [[fizikisto]] * [[Béla Király (politikisto)]] * [[László Kiss (politikisto)]] * [[Norbert Kiss]], kegloludisto * [[László Kollár]], [[kemiisto]] * [[Tibor Koppány]], arkitekto == L == * [[Attila László (gitaristo)]] * [[Vilmos Lázár (agronomo)]] * [[Ernő Lendvai]], [[muziksciencisto]] * [[Árpád Lengyel (naĝisto)]] * [[Viktória Lőrincz]], ministro * [[Andor Lukáts]], aktoro-[[reĝisoro]] == M == * [[András M. Novák]], [[pentristo]] * [[Ferenc Martyn]], pentristo * [[György Mihály]], fizikisto * [[Ferenc Mikulás]], produktoro == N == * [[Emil Nagy]], [[politikisto]] * [[Mari Nagy]], aktoro (pli precize en iama vilaĝo Toponár) * [[György Amadé Németh]], historiisto * [[István Németh (urbestro)]] == O == * [[Tamás Olt]], aktoro == P == * [[János Pap]], ministro * [[Sári Perczel]], operetkantisto * [[Anna Pfeffer]], kajakisto * [[Judit Pogány]], aktoro * [[Árpád Prandler]], diplomato == R == * [[György Révész (kuracisto)]] * [[József Rippl-Rónai]], pentristo == S == * [[Ferenc Sánta (violonisto)]] * [[Károly Sebestyén (kritikisto)]] * [[Péter Siposhegyi]], [[dramisto]] * [[Gábor Somló]], aktoro * [[István Somló (1946-2012)]], aktoro * [[Tamás Szabó Kimmel]], aktoro * [[Sándor Szalay (presisto)]] * [[István Szijártó]] * [[Márta Szirmay]], operkantisto == T == * [[József Tigyi]], pentristo * [[József Tihanyi (altosaltisto)]] * [[Armand Tóth]], flutisto == U == * [[Lajos Ujváry]], pentristo == V == * [[Ödön Pál Vajda]], abato * [[László Valkó]], pentristo * [[Klári Varga]], aktoro * [[János Vaszary (pentristo)]] == Z == * [[Irén Zilahy]], aktoro == Fontoj == La listo enhavas tiujn nomojn, pri kiuj jam artikolo kreiĝis. [[Kategorio:Listoj de homoj|Kaposvár]] [[Kategorio:Kaposvár| ]] n7gx96j8pjxm7m6gk8xbzsikwfkprt7 9491060 9491059 2026-10-10T05:54:22Z Crosstor 3176 /* S */ 9491060 wikitext text/x-wiki Jen listo de famuloj, kiuj naskiĝis en [[Kaposvár]]: {{EnhavTabelo|alf=L}} == A == * [[Antal Ács]], [[agronomo]] == B == * [[Zoltán Elizeus Bán]], pastro * [[József Bergel]], [[kuracisto]] * [[Antal Bolvári]], akvopilkisto * [[Andor Borbély (kartografo)]] * [[István Bors]], [[skulptisto]] * [[György Buzsáki]], kuracisto == C == * [[Imre Császár]], [[aktoro]] * [[Ferenc Csík]], naĝisto * [[Zoltán Czibor]], futbalisto == D == * [[Béla Drahos]], flutisto == E == * [[Attila Epres]], aktoro == F == * [[Béla Faragó]], [[komponisto]] * [[Jenő Feiks]], [[karikaturisto]] * [[Balázs Fila]], muzikalkantisto * [[László Fogarasi (Yonderboi)]], komponisto * [[Imre Földes (verkisto)]] * [[Péter Frankl (matematikisto)]] == G == * [[Sándor Galimberti]], pentristo * [[Rabán János Gerézdi]], bibliotekisto * [[István Gyenesei]], [[ministro]] * [[Leila Gyenesei]], pentatlonisto * [[György Győrffy]], aktoro == H == * [[Péter Hanák]], [[historiisto]] * [[Lajos Haracsi]], [[inĝeniero]] (pli precize en iama vilaĝo Toponár) * [[János Haraszti]], [[bestokuracisto]] * [[Zsolt Homonnay]], muzikalkantisto == I == * [[Márton Istvánovits]], [[folkloristo]] (pli precize en iama vilaĝo Toponár) == J == * [[Antal Juranics]], [[episkopo]] == K == * [[Mór Kaposi]], kuracisto * [[Jenő Károly]], futbalisto * [[György Kemény (ĵurnalisto)]] * [[István Kemény (sociologo)]] * [[Miklós Kengyel]], juristo * [[Éva Kerekes]], aktoro * [[Lajos Kerekes]], historiisto * [[László Lóránt Keresztes]], politikisto * [[Lajos Keszthelyi]], [[fizikisto]] * [[Béla Király (politikisto)]] * [[László Kiss (politikisto)]] * [[Norbert Kiss]], kegloludisto * [[László Kollár]], [[kemiisto]] * [[Tibor Koppány]], arkitekto == L == * [[Attila László (gitaristo)]] * [[Vilmos Lázár (agronomo)]] * [[Ernő Lendvai]], [[muziksciencisto]] * [[Árpád Lengyel (naĝisto)]] * [[Viktória Lőrincz]], ministro * [[Andor Lukáts]], aktoro-[[reĝisoro]] == M == * [[András M. Novák]], [[pentristo]] * [[Ferenc Martyn]], pentristo * [[György Mihály]], fizikisto * [[Ferenc Mikulás]], produktoro == N == * [[Emil Nagy]], [[politikisto]] * [[Mari Nagy]], aktoro (pli precize en iama vilaĝo Toponár) * [[György Amadé Németh]], historiisto * [[István Németh (urbestro)]] == O == * [[Tamás Olt]], aktoro == P == * [[János Pap]], ministro * [[Sári Perczel]], operetkantisto * [[Anna Pfeffer]], kajakisto * [[Judit Pogány]], aktoro * [[Árpád Prandler]], diplomato == R == * [[György Révész (kuracisto)]] * [[József Rippl-Rónai]], pentristo == S == * [[Ferenc Sánta (violonisto)]] * [[Károly Sebestyén (kritikisto)]] * [[Péter Siposhegyi]], [[dramisto]] * [[Gábor Somló]], aktoro * [[István Somló (1946-2012)]], aktoro * [[Tamás Szabó Kimmel]], aktoro * [[Sándor Szalay (presisto)]] * [[István Szijártó]], historiisto * [[Márta Szirmay]], operkantisto == T == * [[József Tigyi]], pentristo * [[József Tihanyi (altosaltisto)]] * [[Armand Tóth]], flutisto == U == * [[Lajos Ujváry]], pentristo == V == * [[Ödön Pál Vajda]], abato * [[László Valkó]], pentristo * [[Klári Varga]], aktoro * [[János Vaszary (pentristo)]] == Z == * [[Irén Zilahy]], aktoro == Fontoj == La listo enhavas tiujn nomojn, pri kiuj jam artikolo kreiĝis. [[Kategorio:Listoj de homoj|Kaposvár]] [[Kategorio:Kaposvár| ]] 1x2nmtcq92axc5kycw51tp3wolxqnn4 0 589877 9491085 8890726 2026-10-10T08:56:06Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9491085 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Jaroslav Rudiš''' (naskiĝinta la {{daton|18|6|1972}} en [[Turnov]]) estas [[ĉeĥio|ĉeĥa]] verkisto, pedagogo, dramisto kaj scenaristo; de tempo al tempo li verkis ankaŭ en la [[germana lingvo]]. Liaj alproksimiĝoj al ĉeĥa historio estas kaj nostalgia kaj pripensiga. Li tre ŝatas la saŭnadon, envagonaran vojaĝadon kaj tradiciajn rondojn de trinkantoj de ĉeĥa biero kiel interŝanĝborson de novaj ideoj kaj inspiroj. == Vivo == Rudiš pasigis la junulajn jarojn en [[Lomnice nad Popelkou]] frekventante la gimnazion en sia naskiĝurbo Turnov. Unue li studis en [[Liberec]], [[Zuriko]] kaj [[Prago]] [[germanistiko]]n, historion kaj ĵurnalistikon. Danke al stipendio porĵurnalista li povis veni al [[Berlino]]. Tie estiĝis lia unua romano ''Nebe pod Berlínem'' (2002). Por ĝi oni aljuĝis al li en 2002 la Jiří-Orten-premion. Longan tempon li redaktis kulturajn pagojn de la taggazeto ''[[Právo]]'' kaj vivas ekde 2006 kiel liberprofesia aŭtoro kaj ĵurnalisto en la ĉeĥa ĉefurbo. En septembro 2006 aperis ĉe la eldonejo praga "Labyrint" lia dua romano ''Grandhotel''; paralele oni filmigis la enhavon por kio Rudiš mem ludis flankan rolulon. Tiu kina verko spekteblis ankaŭ dum la festivalo internacia [[Berlinale]]. En 2007 aperis en Ĉeĥio lia tria romano kun la titolo ''Potichu'' kiu ege ŝatitis fare de ĉeĥaj kritikistoj. Sed Rudiš ankaŭ verkis en la drama fako. Kune kun [[Petr Pýcha]] li verkis plurajn teatraĵojn, kiuj surscenejigitis i.a. en Prago kaj [[Ústí nad Labem]]. Antaŭ kelkaj jaroj li komencis verkadon en la germana lingvo. Kune kun la [[lepsiko|lepsika]] verkisto [[Martin Becker]] li verkis la radidramon ''Lost in Praha'' kies premiero germanlingva estis en la 1.4.2008 ĉe [[ARD|Westdeutscher Rundfunk]]. Krome ambaŭ ellaboris la [[libreto]]n por opera pri la [[Praga printempo 1968]] kies unua videbleco ankaŭ estis en 2008 en Prago. == Komiksa kaj muzika fakoj == Krom per klasika verkado Rudiš furoris per filozofia komiksa figuro, la fervojisto [[Alois Nebel]] en [[grafika novelo]] kiun li kreis kune kun la ĉeĥa [[Rok-muziko|rok-muzikisto]] kaj desegnisto [[Jaromír Švejdík]]. Tiu ĉi novelo filmigitis en 2012. Kun Švejdík kaj sia eldonisto [[Joachim Dvořák]] Rudiš fondis en vintro 2007 la muzikan bandon ''[[The Bombers]]''. En 2007 li elektitis inter la 30 plej influaj ĉeĥoj. En 2014 li gajnis la premion internacian "Usedomer Literaturpreis". Liaj verkoj intertempe ekzistas en multaj tradukoj. == Verkoj == ; Romanoj * ''Nebe pod Berlínem'' (2002) * ''Grandhotel'' (2006) * ''Alois Nebel'' - kune kun Jaromír Švejdík; 2006: la historio aperis je la komenco en tri partoj, nome ''Bílý potok'' (2003), ''Hlavní nádraží'' (2004) kaj ''Zlaté Hory'' (2005) * ''Potichu'' (2007) * ''Alois Nebel. Na trati'' (2008) * ''Konec punku v Helsinkách'' (2010) * ''Národní třída'' (2013) ; Teatraĵoj, radidramoj, operoj * "Der Himmel unter Berlin" (premiero: 2005 ĉe la germana radistacio 1Live, reĝisorado: [[Leonhard Koppelmann]]) * ''Alois Nebel'' (kune kun Jaromír Švejdík) (premiero: 2005) * ''Léto v Laponsku'' (kune kun Petr Pýcha) (premiero: 2006) * ''Strange Love'' (kune kun Petr Pýcha) (premiero: 2007) * ''Lost in Praha'' (kune kun Martin Becker) (premiero: printempo 2008 ĉe la germanaj radistacioj WDR3 kaj 1Live) * ''1968 Opera'' (kune kun Martin Becker) (premiero: aŭtuno 2008) * ''Plattenbaucowboys'' (kune kun Martin Becker) (radidramo, WDR 2011) * ''Das Schloss. Ein szenisches Konzert'' (kune kun la muzika trupo "Kafka Band" laŭ la romano ''La kastelo'' de [[Franz Kafka]]) (premiero: Theater Bremen, septembro 2015) == Fonto == {{Tradukita | lingvo = de | artikolo = Jaroslav Rudiš | revizio = 162628772 }} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{DNB-Portal|129090085}} * [http://www.rudis.cz/ Hejmpaĝo] * [http://www.radio.cz/de/artikel/85780/ La aŭtoro ĉe Radio Prago, en la germana] {{404|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://unlaengst.edition-bildstein.de/ubp009-kafkaesk-mit-jaroslav-rudis/ Intervjuo germanlingva ĉe "Unlängst & Bündig"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170202055659/http://unlaengst.edition-bildstein.de/ubp009-kafkaesk-mit-jaroslav-rudis/ |date=2017-02-02 }} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Rudis, Jaroslav}} [[Kategorio:Ĉeĥaj verkistoj]] [[Kategorio:Germanlingvaj verkistoj]] [[Kategorio:Ĉeĥaj muzikistoj]] [[Kategorio:Ĉeĥaj scenaristoj]] [[Kategorio:Ĉeĥaj historiistoj]] [[Kategorio:Ĉeĥaj pedagogoj]] [[Kategorio:Ĉeĥaj ĵurnalistoj]] ewo8ejggnuptbo3054fonmrcj1zxp1q 0 606389 9491018 8743080 2026-10-10T01:09:54Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9491018 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = Irén Bódy |dosiero = |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = }} '''Irén Bódy''' [bOdi], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Bódy Irén''' estis [[Hungario|hungara]] industriartisto, tekstilisto. [[Dosiero:Kekfesto11.JPG|eta|<center>Parto de ekspozicio pri Irén Bódy]] Irén Bódy [http://www.muveszetek.hu/lexikon/b/b-1437.htm] naskiĝis la {{daton|5|novembro|1925}} en [[Budapeŝto]], ŝi mortis la {{daton|25|septembro|2011}} en Budapeŝto. == Biografio == Irén Bódy akiris [[diplomo]]n en [[Arta Universitato Moholy-Nagy|Industriarta Altlernejo]] en sia naskiĝurbo en [[1952]]. Ŝia plej grava instruisto estis [[Béla Molnár (tekstilartisto)]]. Post siaj studoj ŝi planadis artajn [[tekstilo]]jn en tektil[[uzino]] en [[Kispest]] (1952-1959), en [[studio]] de [[entrepreno]] (1959-1962), poste ŝi estis memstara tekstilartisto hejme. En [[1990]] ŝi donacis tekstilojn al koncerna [[muzeo]] de [[Pápa]]. Ŝi ricevis 7 [[premio]]jn inter 1970-2001. == El solaj ekspozicioj == * 1962, 1967 Budapeŝto * 1974 [[Varsovio]] * 1976 [[Parizo]] * 1981 [[Kaposvár]] * 1986 [[Arthalo Budapeŝto]] * 1992 Pápa * 1994 [[Szombathely]] == El grupaj ekspozicioj == * 1968 Budapeŝto * 1970, 1972, 1984, 1988, 1992 Szombathely * 1974 [[Toronto]] (mondekspozicio) * 1980 Arthalo Budapeŝto * 1990 [[Eisenstadt]] == Memorigiloj == * konstanta memorekspozicio en Pápa ekde [[1991]] == Fontoj == * [http://www.boon.hu/meghalt-body-iren-munkacsy-dijas-textilmuvesz/1800078 hungarlingva biografio kun foto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180316214002/http://www.boon.hu/meghalt-body-iren-munkacsy-dijas-textilmuvesz/1800078 |date=2018-03-16 }} * [https://web.archive.org/web/20180316151947/https://papa-ma.hu/index.php?op=cikk_reszletes&id=5494 hungarlingva biografio kun foto] * [https://artportal.hu/lexikon-muvesz/body-iren-31/ hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180316153527/https://artportal.hu/lexikon-muvesz/body-iren-31/ |date=2018-03-16 }} {{Vivtempo|Body Iren}} [[Kategorio:Hungaraj tekstilartistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] p2vvhuq9bpgcvkuisv773woc09ok5dr 0 606886 9491026 8743155 2026-10-10T03:31:17Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9491026 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = István Kiss |dosiero = |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = István Kiss |naskonomo = }} '''[[Stefano|István]] Kiss''' [iŝtvAn kiŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Kiss István''' estis [[Hungario|hungara]] [[skulptisto]], altlerneja [[instruisto]], honora membro de Belarta Akademio de [[Sovetunio]] (1978). [[Dosiero:Dózsa György Memorial. - Dózsa György Square, BudapestDSCN4000.jpg|eta|<center>Monumento pri [[György Dózsa]] fare de István Kiss]] István Kiss [https://artportal.hu/lexikon-muvesz/kiss-istvan-1927-1997-szobrasz-724/] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180321192805/https://artportal.hu/lexikon-muvesz/kiss-istvan-1927-1997-szobrasz-724/ |date=2018-03-21 }} naskiĝis la {{daton|8|junio|1927}} en [[Ciumeghiu]] ([[Rumanio]]), li mortis la {{daton|29|decembro|1997}} en [[Budapeŝto]]. == Biografio == István Kiss apartenis al la hungara [[minoritato]] en Rumanio. Li frekventis [[gimnazio]]jn komence en [[Salonta]], ekde [[1942]] en [[Újpest]]. Li akiris [[diplomo]]n en [[Hungara Belarta Universitato|Hungara Belarta Altlernejo]] en [[1953]]. Liaj plej gravaj instruistoj estis [[Zsigmond Kisfaludi Strobl]], [[Sándor Mikus]] kaj [[Pál Pátzay]]. Intertempe ekde [[1950]] li jam ekspoziciis. Li ekspoziciis ekde [[1954]], lia unua [[skulptaĵo]] aperis en Budapeŝto en [[1955]]. Li estis [[komunisto]], kelkaj el la komunismaj skulptaĵoj estis forigitaj depost la [[socialismo]]. Li estis [[rektoro]] de la menciita altlernejo inter 1985–1989. Li ricevis [[premio Kossuth|premion Kossuth]] en [[1970]], pli frue kaj poste ankaŭ aliajn premiojn. == Elektitaj skulptaĵoj == * Békét akarunk ([[bronzo]], 1955, Budapeŝto) * [[Janus Pannonius]] ([[marmoro]], 1961, Budapeŝto) * Dózsa György-emlékmű (kalkoŝtono, 1961, Budapeŝto, vidu la apudan bildon!) * Dobó sírja és pilonfigurák (kalkoŝtono, 1963, [[Eger]]) [https://www.kozterkep.hu/a/860/kiss-istvan.html] * [[Petőfi]] (bronzo, 1963, [[Győr]]) * Petőfi ([[busto]], bronzo, 1967, [[Gödöllő]]) * [[Lenino]] (bronzo, 1967, [[Szeged]], en 1990 neniigita) * Tinódi Lantos Sebestyén (bronzo, 1967, [[Szigetvár]], vidu la unuan suban bildon!) * Lovak ([[kupro]], 1968, [[Debrecen]]) * Tanácsköztársasági emlékmű (bronzo, 1969, Budapeŝto, ekde 1992 en alia loko, vidu la 6-an suban bildon!) * Lenino ([[ŝtalo]], 1970, [[Dunaújváros]], en 1990 neniigita) * Centenáriumi emlékmű (kupro, bronzo, 1972, Budapeŝto) * Sejt ([[andezito]], 1975, Budapeŝto) * Munkástrón (kromo-ŝtalo, 1978, [[Miskolc]], vidu la 3-an suban bildon!) * Generációk (bronzo, 1979, [[Vaŝingtono]]) * Ady Endre (bronzo, 1982, Budapeŝto, vidu la 4-an suban bildon!) * Széchenyi István (bronzo, 1982, [[Kecskemét]], vidu la 7-an suban bildon!) * Szőlőlugas (bronzo, 1983, [[Szekszárd]], vidu la 2-an suban bildon!) * Arany János (bronzo, 1991, Salonta, vidu la 5-an suban bildon!). * Galambok ([[Bakuo]]) * Békét! ([[Moskvo]]) * Kezek (Moskvo) == Elektitaj disĉiploj == * [[András Mohácsi]] * [[Péter Párkányi Raab]] == Fontoj == * [https://web.archive.org/web/20180321193032/http://www.hirosnaptar.hu/index.php?oldal=cikk&cikk=kiss_istvan_kossuth-dijas_szobraszmuvesz hungarlingva biografio kun foto] <gallery mode=packed> Tinódi Lantos Szigetvár.jpg|[[Sebestyén Tinódi]] (1967) [[Szigetvár]] Kilátó Szekszárd.JPG|Elvidejo en [[Szekszárd]] (1983) KissIstvanMunkastron.jpg|„Munkástrón” [[Miskolc]], (1979) Ady Endre Adyligeten.JPG|[[Endre Ady]] Monument République des Conseils Budapest.jpg|Memormonumento pri la [[Hungara Sovetrespubliko]] Kecskemét Széchenyi Kiss part.JPG|[[István Széchenyi]] en [[Kecskemét]] </gallery> {{Projektoj}} {{Vivtempo|Kiss Istvan}} [[Kategorio:Hungaraj skulptistoj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] h0aiiyrzht54mspgubk95h15lp2cpu0 0 617586 9490892 8405264 2026-10-09T15:45:13Z Sj1mor 12103 9490892 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo|regiono-ISO=FR-14|situo sur mapo2=Francio}} '''Deauville''' estas [[Francio|franca]] {{Senapartligilo|komunumo (Francio)}} situanta en [[Departementoj de Francio|departemento]] [[Calvados]], [[Regionoj de Francio|regiono]] [[Normandio]]. Ĝiaj loĝantoj nomiĝas ''Deauvillais''. [[Dosiero:Map commune FR insee code {{#invoke:Wikidata|claim|P374}}.png|eta|maldekstra|300px|La loĝloko inter la ĉirkaŭaj komunumoj]] {{-|maldekstre}} == Fameco == [[Dosiero:Deauville 2008 PD 27.JPG|eta|maldekstra|150px|<center>La sunombreloj, simbolo de Deauville.]] [[Normandio|Normanda]] marborda [[feriejo]], Deauville estas konsiderata, kun sia [[kazino]], siaj [[palaco]]j, siaj listigitaj [[vilaĝo]]j, siaj ĉeval[[vetkuro]]j, siaj [[turisma haveno| turismaj havenoj]], sia [[kongreso|kongresejo]], sia usona kino[[festivalo]], siaj [[golfejo]]j kaj [[noktoklubo]]j, kiel unu el la plej prestiĝaj urboj en Francio<ref>[http://fr.franceguide.com/cartes/france/regions/normandie/OT-de-Deauville.html?nodeID=166&CpyEditoId=115924 Franceguide.com] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20090125111933/http://fr.franceguide.com/cartes/france/regions/normandie/OT-de-Deauville.html?nodeID=166&CpyEditoId=115924 |date=2009-01-25 }}. ({{fr}})</ref>. Ĝia [[strando]] ankaŭ famas pro siaj [[sunombrelo]]j en [[oranĝa]]j, [[ruĝa]]j, [[blua]]j kaj [[verda]]j koloroj depende de la sektoro (metiista fabrikado de la regiono) per la fama ''Nodo Deauville'', kiu ĉirkaŭtenas ilin tre estetike<ref>{{Citaĵo el libro|aŭtoro=Dominique Barjot, Eric Anceau, Nicolas Stoskopf|titolo=Morny et l'invention de Deauville (''Morny kaj la invento de Deauville'')|eldonejo=Armand Colin|jaro=2010|paĝo= p. 147|isbn=|lingvo= france}}.</ref>. == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Komunumoj de Calvados]] * [[Listo de francaj banurboj]] * [[Côte Fleurie]] * [[Trouville - Deauville (stacidomo)]] * [[Flughaveno Deauville-Normandie]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Oficiala retejo|https://www.mairie-deauville.fr/}} * [https://www.festival-deauville.com/ Festivalo de usona kino de Deauville] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Deauville| ]] [[Kategorio:Komunumoj de Calvados]] [[Kategorio:Banstacioj de Francio]] 1roxl2o06yx6e0f574wa9rrvw5ipeu5 0 622846 9490891 9271868 2026-10-09T15:44:48Z Sj1mor 12103 9490891 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo|regiono-ISO=SI}} [[Dosiero:Obcine Slovenija 2007 Beltinci.svg|eta|Občina Beltinci]] '''Občina Beltinci''' ({{lang-sl|Občina Beltinci}}, {{lang-de|Gemeinde Altfellsdorf}}) estas unu el 212 municipoj de [[Slovenujo]], lokita en la nordorienta stato de [[Regiono Pomurska|regiono Pomurska]]. La areo de la municipo estas 62,2 km² kaj havas 8 asentari. Komence de 2017 ĝi havis 8233 loĝantojn. La administra centro de la municipo estas la vilaĝo Beltinci. == Komunumoj == La municipo konsistas el la sekvaj 8 vilaĝoj: '''[[Beltinci]]''', [[Bratonci]], [[Dokležovje]], [[Gančani]], [[Ižakovci]], [[Lipa (Beltinci)|Lipa]], [[Lipovci]], [[Melinci]]. == Loko, priskribo == La municipo situas sur la maldekstra bordo de la [[Muro (rivero)|Mura Rivero]] sur la plata parto de [[Prekmurje |Prekmurje]]. Krom la Mura Rivero fluas tra la teritorio de la municipo rivereto [[Črnec]], [[Dobel (rivereto)|Dobel]], [[Ledava]] kaj [[Lipnica]]. La alteco estas de 175 m ĝis 185 m. {{Ĉirkaŭ loko | Centro = Beltinci | Norde = [[Občina Moravske Toplice|Moravske Toplice]] | Nordoriente = | Oriente = [[Občina Turnišče|Turnišče]] | Sudoriente = [[Občina Odranci|Odranci]], [[Občina Črenšovci|Črenšovci]] | Sude = | Sudokcidente = [[Občina Ljutomer|Ljutomer]], [[Občina Veržej|Veržej]] | Okcidente = [[Občina Murska Sobota|Murska Sobota]] | Nordokcidente = }} Apudaj municipoj estas: en la nordo de [[Občina Moravske Toplice]], en la oriento [[Občina Turnišče]], en la sudoriento [[Občina Odranci]] kaj [[Občina Črenšovci]], en la sudokcidenta [[Občina Ljutomer]] kaj [[Občina Veržej]] kaj en la okcidento [[Občina Murska Sobota]]. === Transporto === Ĉe la norda rando, la A5 aŭtovojo kuras tra la urbo, kiu kuras de [[Maribor]] ĝis [[Lendava]] kaj poste al [[Hungario]]. Ankaŭ estas fervoja linio tra la vilaĝo, kiu kondukas de [[Murska Sobota|Mursko Sobota]] al [[Ljutomer]]. [[Kategorio:Regiono Pomurska|Beltinci]] [[Kategorio:Municipoj de Slovenio|Beltinci]] 1xauuuw1opc6k5kig82vgm37xnru733 0 633900 9490898 9327672 2026-10-09T15:46:35Z Sj1mor 12103 9490898 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo|regiono-ISO=SI}} '''Občina Videm''' estas unu el 212 municipoj en Slovenio. Ĝi situas en la [[Regiono Podravska]]. La municipo konsistas el 30 komunumoj kovrante areon de 80 km². Komence de 2018 tie loĝis 5538 homoj. Administra centro de la municipo estas la vilaĝo Videm pri Ptuju. == Loko, priskribo == [[Dosiero:Karte Videm si.png|eta|280x280ra|Občina Videm]] La apudaj municipoj estas: [[Občina Hajdina]] kaj [[Urba municipo Ptuj]] en la nordo, [[Občina Markovci]] en la nordoriento, [[Občina Cirkulane]] en la oriento, [[Občina Žetale]] en la sudokcidento, [[Občina Podlehnik]], [[Občina Majšperk]] kaj [[Občina Kidričevo]] en la okcidento. En la sudo, Videm estas najbara [[Kroatio]]. {{Ĉirkaŭ loko|Centro=Občina Videm|Norde=[[Občina Hajdina|Hajdina]], [[Urba municipo Ptuj |Ptuj]]|Nordoriente=[[Občina Markovci |Markovci]]|Oriente=[[Občina Cirkulane|Cirkulane]]|Sudoriente=|Sude=[[Kroatio]]|Sudokcidente=[[Občina Žetale|Žetale]]|Okcidente=[[Občina Podlehnik |Podlehnik]], [[Občina Majšperk|Majšperk]], [[Občina Kidričevo|Kidričevo]]|Nordokcidente=}} == Komunumoj == La [[Municipo (Slovenio)|municipo]] konsistas el la sekvaj 30 vilaĝoj: [[Barislovci]], [[Belavšek]], [[Berinjak]], [[Dolena]], [[Dravci]], [[Dravinjski Vrh]], [[Gradišče (Videm)|Gradišče]], [[Jurovci]], [[Lancova vas pri Ptuju]], [[Lancova vas]], [[Ljubstava]], [[Majski Vrh]], [[Mala Varnica]], [[Pobrežje]], [[Popovci]], [[Repišče]], [[Sela]], [[Skorišnjak]], [[Soviče]], [[Spodnji Leskovec]], [[Strmec pri Leskovcu]], [[Šturmovci]], [[Trdobojci]], [[Trnovec (Videm)|Trnovec]], [[Tržec]], [[Vareja]], [[Velika Varnica]], [[Veliki Okič]], [[Videm pri Ptuju|'''Videm pri Ptuju''']], [[Zgornja Pristava]], [[Zgornji Leskovec]]. == Tradukfonto == {{Trad|sl|Občina Videm|5078703}} Statistikoj: http://www.citypopulation.de/php/slovenia-podravska.php Geografia loko: http://www.geopedia.si/#T1257_F408:135_x568241_y133610_s12_b4 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170729183600/http://www.geopedia.si/#T1257_F408:135_x568241_y133610_s12_b4 |date=2017-07-29 }} [[Kategorio:Regiono Podravska|Videm]] [[Kategorio:Municipoj de Slovenio|Videm]] 8zuy5yrbowqryfgjnhwes3c42qgqf1p 0 634444 9490921 9327586 2026-10-09T15:52:13Z Sj1mor 12103 9490921 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo|regiono-ISO=SI}} '''Občina Podlehnik''' estas unu el 212 municipoj en [[Slovenio]]. Ĝi situas en la [[Regiono Podravska]]. La&nbsp;konsistas el 13 komunumoj kovrante areon de 46 km². Komence de 2018 tie loĝis 1865 homoj. Administra centro de la municipo estas la vilaĝo Podlehnik. == Loko, priskribo == [[Dosiero:Karte Podlehnik si.png|eta|280x280ra|Občina Podlehnik]] Občina situas la [[Haloze]] Mountains. Altitudo estas proksimume 240 m ĝis preskaŭ 550 m.Ĉe la norda rando de la Rivero [[Dravinja]] fluoj. De nordo al sudo, proksimume la centro de la teritorio, tra aŭtovojo A4 / E59 de [[Maribor]] por Kroatio. La apudaj municipoj estas: [[Občina Videm]] okcidento, nordo kaj oriento, [[Občina Žetale]] la sudokcidento. En&nbsp;sudo estas limo kun [[Kroatio]]. {{Ĉirkaŭ loko|Centro=Občina Podlehnik |Norde = [[Občina Videm]] |Nordoriente = |Oriente = [[Občina Videm]] |Sudoriente = |Sude = [[Kroatio]] |Sudokcidente = [[Občina Žetale]] |Okcidente = [[Občina Videm]] |Nordokcidente = }} == Komunumoj == La [[Municipo (Slovenio)|municipo]] konsistas el la sekvaj 13 vilaĝoj: [[Dežno pri Podlehniku]], [[Gorca]], [[Jablovec]], [[Kozminci]], [[Ložina]], '''[[Podlehnik]]''', [[Rodni Vrh]], [[Sedlašek]], [[Spodnje Gruškovje]], [[Stanošina]], [[Strajna]], [[Zakl]], [[Zgornje Gruškovje]]. == Tradukfonto == {{Trad|sl|Občina Podlehnik|5078682}} Statistikoj: http://www.citypopulation.de/php/slovenia-podravska.php Geografia loko: http://www.geopedia.si/#T1257_F408:172_x566970_y130500_s13_b4 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170729183600/http://www.geopedia.si/#T1257_F408:172_x566970_y130500_s13_b4 |date=2017-07-29 }} [[Kategorio:Regiono Podravska|Podlehnik]] [[Kategorio:Municipoj de Slovenio|Podlehnik]] 9b092pkty8gr98pysd4l866wdg19egr 0 634513 9490912 9327588 2026-10-09T15:50:11Z Sj1mor 12103 9490912 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo|regiono-ISO=SI}} '''Občina Poljčane''' estas unu el 212 municipoj en [[Slovenio]]. Ĝi situas en la [[Regiono Podravska]]. La konsistas el 18 komunumoj kovrante areon de 37,5 km². Komence de 2018 tie loĝis 4360 homoj. Administra centro de la municipo estas la vilaĝo Poljčane. == Loko, priskribo == Ĉirkaŭ la centro de la municipo en la okcidenta orienta direkto fluas tra la rivero [[Dravinja]]. Laŭlonge de la rivero, la alteco estas ĉirkaŭ 250 - 260 m. Norde de la rivero atingas maksimumon 365 m, sed en la sudo ĝi levas ĝis 978 m (Boč Mountain). La okcidenta parto de la municipo trairas la vojon n. 219. Preskaŭ samtempe ĝi estas direktita de fervojo.[[Dosiero:Obcine Slovenija 2006 Poljcane.svg|eta|280x280ra|Občina Poljčane]] La apudaj municipoj estas: [[Občina Slovenska Bistrica]] en la nordo, [[Občina Makole]] en la oriento, [[Občina Rogaška Slatina]] en la sudo, [[Občina Slovenske Konjice]] en la okcidento. {{Ĉirkaŭ loko |Centro = Občina Poljčane |Norde = [[Občina Slovenska Bistrica]] |Nordoriente = |Oriente = [[Občina Makole]] |Sudoriente = |Sude = [[Občina Rogaška Slatina]] |Sudokcidente = |Okcidente = [[Občina Slovenske Konjice]] |Nordokcidente = }} == Komunumoj == La [[Municipo (Slovenio)|municipo]] konsistas el la sekvaj 18 vilaĝoj: [[Brezje pri Poljčanah]], [[Čadramska vas]], [[Globoko ob Dravinji]], [[Hrastovec pod Bočem]], [[Krasna (Poljčane)|Krasna]], [[Križeča vas]], [[Ljubično]], [[Lovnik]], [[Lušečka vas]], [[Modraže]], [[Novake]], [[Podboč]], '''[[Poljčane]]''', [[Spodnja Brežnica]], [[Spodnje Poljčane]], [[Stanovsko]], [[Studenice]], [[Zgornje Poljčane]] == Tradukfonto == {{Trad|sl|Občina Poljčane|5003092}} Statistikoj: http://www.citypopulation.de/php/slovenia-podravska.php Geografia loko: http://www.geopedia.si/#T1257_F408:200_x546509.9375_y129058.5_s13_b4 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170729183600/http://www.geopedia.si/#T1257_F408:200_x546509.9375_y129058.5_s13_b4 |date=2017-07-29 }} [[Kategorio:Regiono Podravska|Poljčane]] [[Kategorio:Municipoj de Slovenio|Poljčane]] eru39geemfnbt31scmxehqypyojdqzq 0 634958 9490909 9327646 2026-10-09T15:49:44Z Sj1mor 12103 9490909 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo|regiono-ISO=SI}} '''Občina Selnica ob Dravi''' estas unu el 212 municipoj en Slovenio. Ĝi situas en la [[Regiono Podravska]]. La&nbsp;konsistas el 14 komunumoj kovrante areon de 64,5 km². Komence de 2018 tie loĝis 4480 homoj. Administra centro de la municipo estas la vilaĝo Selnica ob Dravi. == Loko, priskribo == [[Dosiero:Karte Selnica ob Dravi si.png|eta|280x280ra|Občina Selnica ob Dravi]] Granda parto de la municipo estas situanta en la montoj de [[Kozjak]]. La plej alta punkto estas la monto Kolarjev-rubujo (Kolarjev vrh - 985 m super marnivelo). La alteco malpliiĝas de nordo al sudo al la Drava Rivero. Ĉi tie la alteco estas ĉirkaŭ 280 - 305 m. La surfaco de la municipo estas plejparte kovrita de arbaroj. En la suda parto de la municipo, sur la maldekstra bordo de la rivero kondukas la ĉefvojon nr.1. Sur la rivero Drava estas konstruita hidro [[HE Fala|elektrocentralo Fala]]. La apudaj municipoj estas: [[Urba municipo Maribor]] en la Oriento, [[Občina Ruše|Občina Ruŝe]] en la Sudo, [[Občina Lovrenc en Pohorju]] en la Sudokcidento, [[Občina Podvelka]] en la Okcidento. En la nordo ĝi limigas [[Aŭstrio|Aŭstrion]] {{Ĉirkaŭ loko|Centro = Občina Selnica ob Dravi |Norde = [[Aŭstrio|Aŭstrion]] |Nordoriente = |Oriente = [[Urba municipo Maribor]] |Sudoriente = |Sude = [[Občina Ruše|Občina Ruŝe]] |Sudokcidente = [[Občina Lovrenc en Pohorju]] |Okcidente = [[Občina Podvelka]] |Nordokcidente = }} == Komunumoj == La [[Municipo (Slovenio)|municipo]] konsistas el la sekvaj 14 vilaĝoj: [[Črešnjevec ob Dravi]], [[Fala, Selnica ob Dravi|Fala]], [[Gradišče na Kozjaku]], [[Janževa Gora]], [[Selnica ob Dravi|'''Selnica ob Dravi''']], [[Spodnja Selnica]], [[Spodnji Boč]], [[Spodnji Slemen]], [[Sv. Duh na Ostrem Vrhu]], [[Veliki Boč]], [[Vurmat]], [[Zgornja Selnica]], [[Zgornji Boč]], [[Zgornji Slemen]] == Tradukfonto == {{Trad|sl|Občina Selnica ob Dravi|5078691}} Statistikoj: http://www.citypopulation.de/php/slovenia-podravska.php Geografia loko: http://www.geopedia.si/#T1257_F408:178_x536956.656_y161222.5_s12_b4 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170729183600/http://www.geopedia.si/#T1257_F408:178_x536956.656_y161222.5_s12_b4 |date=2017-07-29 }} [[Kategorio:Regiono Podravska|Selnica ob Dravi]] [[Kategorio:Municipoj de Slovenio|Selnica ob Dravi]] d0y5072r7v73kg3mor745bc0450fiub 0 634975 9490910 9327656 2026-10-09T15:49:53Z Sj1mor 12103 9490910 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo|regiono-ISO=SI}} '''Občina Sveta Ana''' estas unu el 212 municipoj en Slovenio. Ĝi situas en la [[Regiono Podravska]]. La konsistas el 12 komunumoj kovrante areon de 37,2 km². Komence de 2018 tie loĝis 2286 homoj. Administra centro de la municipo estas la vilaĝo Sveta Ana. == Loko, priskribo == [[Dosiero:Karte Sveta Ana si.png|eta|280x280ra|Občina Sveta Ana]] La municipo situas en la centra parto de la montaro [[Slovenske Gorice]]. La alteco ĉi tie estas ĉirkaŭ 235 ĝis 404 m. La apudaj municipoj estas: [[Občina Apače]] en la Nordoriento, [[Občina Gornja Radgona]] en la Oriento, [[Občina Benedikt|Občina Benedikt]] la sudoriento, [[Občina Lenart]] en la sudo, [[Občina Sveti Jurij v Slovenskih Goricah]] la sudokcidento kaj [[Občina Šentilj]] la nordokcidento. {{Ĉirkaŭ loko|Centro = Občina Sveta Ana |Norde = |Nordoriente = [[Občina Apače|Apače]] |Oriente = [[Občina Gornja Radgona|Gornja Radgona]] |Sudoriente = [[Občina Benedikt|Benedikt]] |Sude = [[Občina Lenart|Lenart]] |Sudokcidente = [[Občina Sveti Jurij v Slovenskih Goricah|Sveti Jurij v&nbsp;Slovenskih Goricah]] |Okcidente = |Nordokcidente = [[Občina Šentilj|Šentilj]] }} == Komunumoj == La [[Municipo (Slovenio)|municipo]] konsistas el la sekvaj 12 vilaĝoj: [[Dražen Vrh]], [[Froleh]], [[Kremberk]], [[Krivi Vrh]], [[Ledinek]], [[Lokavec]], [[Rožengrunt]], [[Sveta Ana|'''Sveta Ana''']], [[Zgornja Bačkova]], [[Zgornja Ročica]], [[Zgornja Ščavnica]], [[Žice]]. == Tradukfonto == {{Trad|sl|Občina Sveta Ana|5110360}} Statistikoj: http://www.citypopulation.de/php/slovenia-podravska.php Geografia loko: http://www.geopedia.si/#T1257_F408:181_x564659.5625_y168124.1015_s12_b4 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170729183600/http://www.geopedia.si/#T1257_F408:181_x564659.5625_y168124.1015_s12_b4 |date=2017-07-29 }} [[Kategorio:Regiono Podravska|Sveta Ana]] [[Kategorio:Municipoj de Slovenio|Sveta Ana]] cjdg4e6fax1hgoz4wikru305wyign23 0 635297 9490923 9327658 2026-10-09T15:52:37Z Sj1mor 12103 9490923 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo|regiono-ISO=SI}} '''Občina Sveti Andraž v Slovenskih goricah''' estas unu el 212 municipoj en [[Slovenio]]. Ĝi situas en la [[Regiono Podravska]]. La&nbsp;el 7 komunumoj kovrante areon de 17,6 km². Komence de 2018 tie loĝis 1157 homoj. Administra centro de la municipo estas la vilaĝo Vitomarci. == Loko, priskribo == [[Dosiero:Karte Sveti Andraz si.png|eta|280x280ra|Občina Sveti Andraž v Slovenskih goricah]] La municipo estas ĉirkaŭ 20 km oriente de [[Mariboro]]. La sudokcidenta municipo etendiĝas al la valo de [[Pesniška dolina]]. Jen la rivero [[Pesnica (rivero)|Pesnica]]. Oriento tiam etendiĝas en la montoj [[Slovenske Gorice]]. La alteco de la areo estas ĉirkaŭ 220 - 309 m. La apudaj municipoj estas: [[Občina Cerkvenjak|Obĉina Cerkvenjak]] norde, [[Občina Sveti Jurij ob Ščavnici|Obĉina Sveti Jurij ob Ščavnica]] oriente, [[Občina Juršinci|Obĉina Juršinci]] sude, [[Občina Destrnik]] sudokcidente, [[Občina Trnovska vas|Občina Trnovska]] en okcidento, [[Občina Sveta Trojica v Slovenskih goricah|Občina Sveta Trojica en Slovenskih goricah]] en nordokcidento. {{ Ĉirkaŭ loko |Centro = Občina Sveti Andraž v Slovenskih goricah |Norde = [[Občina Cerkvenjak|Cerkvenjak]] |Nordoriente = |Oriente = [[Občina Sveti Jurij ob Ščavnici|Sveti Jurij ob&nbsp;Ščavnica]] |Sudoriente = |Sude = [[Občina Juršinci|Juršinci]] |Sudokcidente = [[Občina Destrnik |Destrnik]] |Okcidente = [[Občina Trnovska vas|Trnovska vas]] |Nordokcidente = [[Občina Sveta Trojica v Slovenskih goricah|Sveta Trojica v&nbsp;Slov.goricah]] }} == Komunumoj == La [[Municipo (Slovenio)|municipo]] konsistas el la sekvaj 7 vilaĝoj: [[Drbetinci]], [[Gibina]], [[Hvaletinci]], [[Novinci]], [[Rjavci]], [[Slavšina]], '''[[Vitomarci]]'''. == Tradukfonto == {{Trad|sl|Občina Sveti Andraž v Slovenskih goricah|5003129}} Statistikoj: http://www.citypopulation.de/php/slovenia-podravska.php Geografia loko: http://www.geopedia.si/#T1257_F408:182_x572957.4375_y153554.898_s13_b4 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170729183600/http://www.geopedia.si/#T1257_F408:182_x572957.4375_y153554.898_s13_b4 |date=2017-07-29 }} [[Kategorio:Regiono Podravska|Sveti Andraž v Slovenskih goricah]] [[Kategorio:Municipoj de Slovenio|Sveti Andraž v Slovenskih goricah]]] 4opo2c8ceeuevdpa1r73upnbs1gnv6o 0 636460 9490917 9327537 2026-10-09T15:51:24Z Sj1mor 12103 9490917 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo|regiono-ISO=SI-051|zomo=10}} [[Dosiero:Karte Kozje si.png|eta|280x280ra|Občina Kozje]] '''Občina Kozje''' estas unu el 212 municipoj en [[Slovenio]]. Ĝi situas en la [[Regiono Savinj]]. La municipo konsistas el 23 komunumoj kovrante areon de 89,7 km². Komence de 2018 tie loĝis 3054 homoj. Administra centro de la municipo estas la vilaĝo Kozje. == Loko, priskribo == Občina Kozje etendiĝas en monteta pejzaĝo nomita Kozjanski. Proksimume de nordo al sudo fluas la rivero [[Bistrica]]. La alteco estas ĉirkaŭ 205 ĝis 860 m. Občina situas proksimume 50 km sude de Maribor, kaj proksimume 28 km sudoriente de Celje. La apudaj municipoj estas: [[Občina Šentjur]] nordokcidento, [[Občina Podčetrtek]] la nordoriento kaj oriento, [[Občina Bistrica ob Sotli]] oriente, [[Občina Brežice]] en la sudoriento kaj sudo, kaj [[Občina Krško]] en la okcidento. {{Ĉirkaŭ loko|Centro = Občina Kozje |Norde = |Nordoriente = [[Občina Podčetrtek|Podčetrtek]] |Oriente = [[Občina Podčetrtek|Podčetrtek]] [[Občina Bistrica ob Sotli|Bistrica ob Sotli]] |Sudoriente = [[Občina Brežice |Brežice]] |Sude = [[Občina Brežice |Brežice]] |Sudokcidente = |Okcidente = [[Občina Krško | Krško]] |Nordokcidente = [[Občina Šentjur|Šentjur]] }} == Interesaj == [[Kastelo de Podsreda]] - bone konservita kaj restaŭrita mezepoka kastelo ne malproksime de la vilaĝo Podsreda == Komunumoj == La [[Municipo (Slovenio)|municipo]] konsistas el la sekvaj 23 vilaĝoj: [[Bistrica (Kozje)|Bistrica]], [[Buče]], [[Dobležiče]], [[Drensko Rebro]], [[Gorjane]], [[Gradišče (Kozje)|Gradišče]], [[Gubno]], [[Ješovec pri Kozjem]], [[Klake]], '''[[Kozje]]''', [[Lesično]], [[Ortnice]], [[Osredek pri Podsredi]], [[Pilštanj]], [[Podsreda]], [[Poklek pri Podsredi]], [[Topolovo]], [[Vetrnik]], [[Vojsko]], [[Vrenska Gorca]], [[Zagorje (Kozje)|Zagorje]], [[Zdole]], [[Zeče pri Bučah]] == Tradukfonto == {{Trad|sl|Občina Kozje|5046083}} Statistikoj: http://www.citypopulation.de/php/slovenia-savinjska.php Geografia loko: http://www.geopedia.si/#T1257_F408:51_x546662_y101160_s12_b4 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170729183600/http://www.geopedia.si/#T1257_F408:51_x546662_y101160_s12_b4 |date=2017-07-29 }} [[Kategorio:Regiono Savinj|Kozje]] [[Kategorio:Municipoj de Slovenio|Kozje]] 13zo6rdqf435b62u4tczn1f0zr41snz 0 640889 9490919 9327517 2026-10-09T15:51:56Z Sj1mor 12103 9490919 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo|regiono-ISO=SI}} '''Občina Hrpelje-Kozina''' estas unu el 212 municipoj en Slovenujo. Ĝi situas en la [[Regiono Marborda-Karsta]]. La municipo enhavas 39 komunumojn kaj ĝia areo estas 195 km². Komence de 2018 tie loĝis 4402 homoj. La administra centro ili estas vilaĝoj kune Hrpelje kaj Kozina. [[Dosiero:Hrpelje - Kozina in Slovenia.svg|eta|280x280ra|Občina Hrpelje-Kozina]] == Loko, priskribo == Občina estas situanta en la sudokcidento de la stato. Northwest parto estas gvidita de la A1-aŭtovojo ligante Ljubljana kaj Koper. Ankaŭ ekzistas fervoja linio en la sama direkto. En la direkto de nordokcidento al sudoriento kondukas la ĉefvojo ne.7 kondukas el Trieste en Italio por Rijeka en Kroatio. La apudaj municipoj estas: [[Občina Sežana]] en la nordo, [[Občina Divača]] la nordoriento, [[Občina Ilirska Bistrica]] en la oriento, [[Urba municipo Koper]] en la okcidento. Al la nordokcidento estas la limo kun [[Italio]] kaj sude estas la limo kun [[Kroatio]]. {{Ĉirkaŭ loko|Centro = Hrpelje-Kozina |Norde = [[Občina Sežana |Sežana]] |Nordoriente = [[Občina Divača | Divača]] | Oriente = [[Občina Ilirska Bistrica | Ilirska Bistrica]] |Sudoriente = |Sude = [[Kroatio]] |Sudokcidente = |Okcidente = [[Urba municipo Koper | Koper]] |Nordokcidente =[[Italio]] }} == Komunumoj == La [[Municipo (Slovenio)|municipo]] konsistas el la sekvaj 39 vilaĝoj: [[Artviže]], [[Bač pri Materiji]], [[Beka]], [[Brezovica (Hrpelje)|Brezovica]], [[Brezovo Brdo]], [[Golac]], [[Gradišče pri Materiji]], [[Gradišica]], [[Hotična]], '''[[Hrpelje]]''', [[Javorje]], [[Klanec pri Kozini]], [[Kovčice]], '''[[Kozina]]''', [[Krvavi Potok]], [[Markovščina]], [[Materija]], [[Mihele]], [[Mrše]], [[Nasirec]], [[Obrov]], [[Ocizla]], [[Odolina]], [[Orehek pri Materiji]], [[Petrinje]], [[Poljane pri Podgradu]], [[Povžane]], [[Prešnica]], [[Ritomeče]], [[Rodik]], [[Rožice]], [[Skadanščina]], [[Slivje]], [[Slope]], [[Tatre]], [[Tublje pri Hrpeljah]], [[Velike Loče]], [[Vrhpolje]] == Tradukfonto == {{Trad|sl|Občina Hrpelje-Kozina|5003179}} Statistikoj: http://www.citypopulation.de/php/slovenia-obalnokraska.php Geografia loko: http://www.geopedia.si/#T1257_F408:35_x423048_y46318_s12_b4 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170729183600/http://www.geopedia.si/#T1257_F408:35_x423048_y46318_s12_b4 |date=2017-07-29 }} [[Kategorio:Regiono Marborda-Karsta|Hrpelje-Kozina]] [[Kategorio:Municipoj de Slovenio|Hrpelje-Kozina]] 1nuen13huzolccxhv08vtmc50xr7d16 0 642768 9490914 9327540 2026-10-09T15:50:38Z Sj1mor 12103 9490914 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo|regiono-ISO=SI}} '''Občina Križevci''' estas unu el 212 municipoj de Slovenujo, lokita en la nordorienta stato de [[regiono Pomurska]]. La municipo enhavas 16 komunumojn kaj ĝia areo estas 46,2 km². Komence de 2018 tie loĝis 3568 homoj. La administra centro estas la vilaĝo Križevci pri Ljutomeru. == Loko, priskribo == [[Dosiero:Karte_Krizevci_si.png|eta|280x280ra|Občina Križevci]] La apudaj municipoj estas: [[Urba municipo Murska Sobota]] en la nordo, [[Občina Veržej]] en la nordoriento, [[Občina Ljutomer]] en la oriento kaj sudo, [[Občina Sveti Jurij ob Ščavnica]] en la okcidento kaj [[Občina Radenci]] en la nordokcidento. {{Ĉirkaŭ loko|Centro = Občina Križevci |Norde = [[Urba municipo Murska Sobota | Murska Sobota]] |Nordoriente = [[Občina Veržej | Veržej]] |Oriente = [[Občina Ljutomer | Ljutomer ]] |Sudoriente = |Sude = [[Občina Ljutomer | Ljutomer ]] |Sudokcidente = |Okcidente = [[Občina Sveti Jurij ob Ščavnica | Sveti Jurij ob Ščavnica]] |Nordokcidente = [[Občina Radenci | Radenci]] }} == Komunumoj == La [[Municipo (Slovenio)|municipo]] konsistas el la sekvaj 16 vilaĝoj: [[Berkovci (Križevci)|Berkovci]], [[Berkovski Prelogi]], [[Boreci]], [[Bučečovci]], [[Dobrava (Križevci)|Dobrava]], [[Gajševci]], [[Grabe pri Ljutomeru]], [[Iljaševci]], [[Ključarovci pri Ljutomeru]], [[Kokoriči]], [[Križevci pri Ljutomeru|'''Križevci pri Ljutomeru''']], [[Logarovci]], [[Lukavci]], [[Stara Nova vas]], [[Vučja vas]], [[Zasadi]] == Tradukfonto == {{Trad|sl|Občina Križevci|5003042}} Statistikoj: http://www.citypopulation.de/php/slovenia-pomurska.php Geografia loko: http://www.geopedia.si/#T1257_F408:166_x586353.125_y158708.363_s13_b4 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170729183600/http://www.geopedia.si/#T1257_F408:166_x586353.125_y158708.363_s13_b4 |date=2017-07-29 }} [[Kategorio:Regiono Pomurska|Križevci]] [[Kategorio:Municipoj de Slovenio|Križevci]] auvk4dhib1d05rg0blnh8pvwy490z54 0 643590 9490897 9327669 2026-10-09T15:46:18Z Sj1mor 12103 9490897 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo|regiono-ISO=SI}} '''Občina Turnišče''' estas unu el 212 municipoj de Slovenujo, lokita en la nordorienta stato de [[regiono Pomurska]]. La municipo enhavas 4 komunumojn kaj ĝia areo estas 23,8 km². Komence de 2018 tie loĝis 3206 homoj. La administra centro estas la vilaĝo Turnišče. == Loko, priskribo == [[Dosiero:Karte Turnisce si.png|eta|280x280ra|Občina Turnišče]] Občina kuŝas ene de la regiono. De la nordokcidento al la sudoriento, ĝi trapasas la A5-aŭtovojon. Sur la limo de la vilaĝoj Gomilica kaj Turnišče, oni konstruas deklivon al la aŭtovojo. La surfaco de la vilaĝo estas malaltaj teroj, la rivero [[Ledava]] fluas ĉe la orienta bordo. La apudaj municipoj estas: [[Občina Moravske Toplice]] en la nordo, [[Občina Dobrovnik]] oriente, [[Občina Velika Polana]] en la sudo kaj [[Občina Beltinci]] la okcidento. {{Ĉirkaŭ loko|Centro = Občina Turnišče |Norde = [[Občina Moravske Toplice | Moravske Toplice]] |Nordoriente = |Oriente = [[Občina Dobrovnik | Dobrovnik]] |Sudoriente = |Sude = [[Občina Velika Polana | Velika Polana]] |Sudokcidente = |Okcidente = [[Občina Beltinci | Beltinci]] |Nordokcidente = }} == Komunumoj == La [[Municipo (Slovenio)|municipo]] konsistas el la sekvaj 4 vilaĝoj: [[Gomilica]], [[Nedelica]], [[Renkovci]], [[Turnišče|'''Turnišče''']]. == Tradukfonto == {{Trad|sl|Občina Turnišče|5078700}} http://www.citypopulation.de/php/slovenia-pomurska.php Geografia loko: http://www.geopedia.si/#T1257_F408:132_x601207.0935_y164270.95299999998_s13_b4 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170729183600/http://www.geopedia.si/#T1257_F408:132_x601207.0935_y164270.95299999998_s13_b4 |date=2017-07-29 }} [[Kategorio:Regiono Pomurska|Turnišče]] [[Kategorio:Municipoj de Slovenio|Turnišče]] qvvujx1pzb48llcwm3t3al3i2j7ljb3 0 644698 9490889 9327663 2026-10-09T15:43:41Z Sj1mor 12103 9490889 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo|regiono-ISO=SI}} '''Občina Tišina''' estas unu el 212 municipoj de Slovenujo, lokita en la nordorienta stato de [[regiono Pomurska]]. La municipo enhavas 12 komunumojn kaj ĝia areo estas 38,8 km². Komence de 2018 tie loĝis 3976 homoj. La administra centro estas la vilaĝo Tišina. == Loko, priskribo == [[Dosiero:Karte Tisina si.png|eta|283x283ra|Občina Tišina]] En la nordoriento, ĉe la rando de la teritorio, fluas la [[rivero Ledava]], dum la sudokcidente laŭ la rando de la teritorio fluas [[Muro (rivero)|Mura-rivero]]. La alteco inter la du riveroj estas ĉirkaŭ 200 m. La apudaj municipoj estas: [[Občina Cankova]] nordokcidento, [[Občina Puconci]] en la nordo, [[Urba municipo Murska Sobota]] en la oriento, [[Občina Radenci]] la sudokcidento . Okcidente estas la limo kun [[Aŭstrio]]. {{Ĉirkaŭ loko|Centro = Občina Tišina |Norde = [[Občina Puconci | Puconci]] |Nordoriente = |Oriente = [[Urba municipo Murska Sobota | Murska Sobota]] |Sudoriente = |Sude = |Sudokcidente = [[Občina Radenci | Radenci]] |Okcidente = [[Aŭstrio]] |Nordokcidente = [[Občina Cankova | Cankova]] }} == Komunumoj == La [[Municipo (Slovenio)|municipo]] konsistas el la sekvaj 12 vilaĝoj: [[Borejci]], [[Gederovci]], [[Gradišče (Tišina)|Gradišče]], [[Krajna]], [[Murski Črnci]], [[Murski Petrovci]], [[Petanjci]], [[Rankovci]], [[Sodišinci]], '''[[Tišina]]''', [[Tropovci]], [[Vanča vas]] == Tradukfonto == {{Trad|sl|Občina Tišina|5003149}} Statistikoj: http://www.citypopulation.de/php/slovenia-pomurska.php Geografia loko: http://www.geopedia.si/#T1257_F408:10_x583179.5_y168802.796_s13_b4 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170729183600/http://www.geopedia.si/#T1257_F408:10_x583179.5_y168802.796_s13_b4 |date=2017-07-29 }} [[Kategorio:Regiono Pomurska|Tišina]] [[Kategorio:Municipoj de Slovenio|Tišina]] 3pif6m9odr4ysabcbcsvfpb7qms37eu 0 645611 9490915 9327626 2026-10-09T15:50:50Z Sj1mor 12103 9490915 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo|regiono-ISO=SI}} '''Občina Prebold''' estas unu el 212 municipoj en Slovenio. Ĝi situas en la [[Regiono Savinj]]. La municipo konsistas el 8 komunumoj kovrante areon de 40,6 km². Komence de 2018 tie loĝis 5068 homoj. Administra centro de la municipo estas la vilaĝo Prebold. == Loko, priskribo == [[Dosiero:Karte Prebold si.png|eta|280x280ra|Občina Prebold]] La nordo de la občino kuŝas sur la malaltaj teroj de la rivero [[Savinja]]. Ĝi estas la buŝo de la [[Bolska (rivereto)|Bolska]] kaj Reka riveretoj. La alteco en la vilaĝo leviĝas de nordo al suda ĉirkaŭ 260 m al la monto [[Mrzlica (monto)|Mrzlica]] kun alteco de 1.127 m. La Natura Parko Mrzlica etendas ĉirkaŭ la monto. La apudaj municipoj estas: [[Občina Braslovče]] kaj [[Občina Polzela]] norde, [[Občina Žalec]] oriente, [[Občina Trbovlje]] en la sudo kaj [[Občina Tabor]] la okcidento. {{Ĉirkaŭ loko|Centro=Občina Prebold|Norde=[[Občina Braslovče | Braslovče]] [[Občina Polzela | Polzela]]|Nordoriente=|Oriente=[[Občina Žalec | Žalec]]|Sudoriente=|Sude=[[Občina Trbovlje | Trbovlje]]|Sudokcidente=|Okcidente=[[Občina Tabor | Tabor]]|Nordokcidente=}} == Komunumoj == La [[Municipo (Slovenio)|municipo]] konsistas el la sekvaj 8 vilaĝoj: [[Dolenja vas]], [[Kaplja vas]], [[Latkova vas]], [[Marija Reka]], [[Matke]], '''[[Prebold]]''', [[Sveti Lovrenc]], [[Šešče pri Preboldu]] == Tradukfonto == {{Trad|sl|Občina Prebold|5003095}} Statistikoj: http://www.citypopulation.de/php/slovenia-savinjska.php Geografia loko: http://www.geopedia.si/#T1257_F408:174_x507543.5_y119659.5_s13_b4 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170729183600/http://www.geopedia.si/#T1257_F408:174_x507543.5_y119659.5_s13_b4 |date=2017-07-29 }} [[Kategorio:Regiono Savinj|Prebold]] [[Kategorio:Municipoj de Slovenio|Prebold]] 5arrpva7iu56031v47zd30vz1blgqx0 0 646182 9490920 9327637 2026-10-09T15:52:04Z Sj1mor 12103 9490920 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo|regiono-ISO=SI}} '''Občina Rečica ob Savinji''' estas unu el 212 municipoj en Slovenio. Ĝi situas en la [[Regiono Savinj]]. La municipo konsistas el 12 komunumoj kovrante areon de 30,1 km². Komence de 2018 tie loĝis 2267 homoj. Administra centro de la municipo estas la vilaĝo Rečica ob Savinji. == Loko, priskribo == [[Dosiero:Obcine Slovenija 2006 Recica ob Savinji.svg|eta|280x280ra|Občina Rečica ob Savinji]] En la sudo, la rivero [[Savinja]] trairas la teritorion. Ĉi tie la alteco estas ĉirkaŭ 350-400 m. Al la nordo ĝi leviĝas al la montoj. La plej alta pinto de la municipo estas Monto Medvedjak (1564 metroj super marnivelo). La ĉefa vojo no.225 trairas la valon de la rivero. La apudaj municipoj estas: [[Občina Mozirje]] en la nordoriento, [[Občina Nazarje]] en la sudoriento kaj sudo, [[Občina Gornji Grad]] en la sudokcidento kaj [[Občina Ljubno]] en la okcidento. {{Ĉirkaŭ loko|Centro = Občina |Norde = |Nordoriente = [[Občina Mozirje | Mozirje ]] |Oriente = |Sudoriente = [[Občina Nazarje | Nazarje]] |Sude = |Sudokcidente = [[Občina Gornji Grad | Gornji Grad]] |Okcidente = [[Občina Ljubno | Ljubno]] |Nordokcidente = }} == Komunumoj == La [[Municipo (Slovenio)|municipo]] konsistas el la sekvaj 12 vilaĝoj: [[Dol-Suha]], [[Grušovlje]], [[Homec]], [[Nizka]], [[Poljane]], [[Rečica ob Savinji|'''Rečica ob Savinji''']], [[Spodnja Rečica]], [[Spodnje Pobrežje]], [[Šentjanž]], [[Trnovec (Rečica ob Savinji)|Trnovec]], [[Varpolje]], [[Zgornje Pobrežje]]. == Tradukfonto == {{Trad|sl|Občina Rečica ob Savinji|5078686}} Statistikoj: http://www.citypopulation.de/php/slovenia-savinjska.php Geografia loko: http://www.geopedia.si/#T1257_F408:209_x493070.4675_y132031.703_s13_b4 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170729183600/http://www.geopedia.si/#T1257_F408:209_x493070.4675_y132031.703_s13_b4 |date=2017-07-29 }} [[Kategorio:Regiono Savinj|Rečica ob Savinji]] [[Kategorio:Municipoj de Slovenio|Rečica ob Savinji]] drg1qmqfwyhucb46z0jo3c887iw6l5b 0 646299 9490899 9327481 2026-10-09T15:46:49Z Sj1mor 12103 9490899 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo|regiono-ISO=SI|zomo = 9|tipo1 = reliefo}} '''Občina Bohinj''' estas unu el 212 municipoj en Slovenio. Ĝi situas en la [[Regiono Gorenjska]]. La municipo konsistas el 24 komunumoj kovrante areon de 333,7 km². Komence de 2018 tie loĝis 5125 homoj. Administra centro de la municipo estas la vilaĝo Bohinjska Bistrica. == Loko, priskribo == [[Dosiero:Obcine Slovenija 2007 Bohinj.svg|eta|280x280ra|'''Občina Bohinj''']] Preskaŭ la tuta teritorio de la lando situas en la Nacia Parko Triglav. En la altaj montoj, kun alteco de ĉirkaŭ 2000 m. La plej alta monto [[Triglav]] havas 2864 m super marnivelo. Ĉirkaŭ la mezo de la municipo estas la [[Bohinj (lago)|lago Bohinj]] (527 m asl). La apudaj municipoj estas: [[Občina Gorje]] kaj la [[Občina Kranjska Gora]] en la nordo, kaj la [[Občina Bled]] kaj [[Občina Radovljica]] en la nordoriente, [[Urba municipo Kranj]] oriente, [[Občina Železniki]] en la sudoriento, [[Občina Tolmin]] en la sudo, [[Občina Kobarid]] okcidente kaj [[Občina Bovec]] en la nordokcidento. {{Ĉirkaŭ loko|Centro = Občina Bohinj |Norde = [[Občina Kranjska Gora | Kranjska Gora]], [[Občina Gorje | Gorje]] |Nordoriente = [[Občina Bled |Bled]], [[Občina Radovljica |Radovljica]] |Oriente = [[Urba municipo Kranj | Kranj]] |Sudoriente = [[Občina Železniki | Železniki]] |Sude = [[Občina Tolmin | Tolmin]] |Sudokcidente = |Okcidente = [[Občina Kobarid | Kobarid]] |Nordokcidente = [[Občina Bovec | Bovec]] }} == Komunumoj == La [[Municipo (Slovenio)|municipo]] konsistas el la sekvaj 24 vilaĝoj: Bitnje, [[Bohinjska Bistrica]], Bohinjska Češnjica, Brod, Goreljek, Gorjuše, Jereka, Kamnje, Koprivnik v Bohinju, Laški Rovt, Lepence, Log v Bohinju, Nemški Rovt, Nomenj, Podjelje, Polje, Ravne v Bohinju, Ribčev Laz, Savica, Srednja vas v Bohinju, Stara Fužina, Studor v Bohinju, Ukanc kaj Žlan. == Tradukfonto == {{Trad|sl|Občina Bohinj|5078640}} * [Statistikoj: [http://www.citypopulation.de/php/slovenia-gorenjska.php regiono Gorenjska] {{PlurajLingvokodoj|en|de}} * Geografia loko: http://www.geopedia.si/#T1257_F408:4_x419707_y129286.5_s11_b4 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170729183600/http://www.geopedia.si/#T1257_F408:4_x419707_y129286.5_s11_b4 |date=2017-07-29 }} == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{sl}}) [[Kategorio:Regiono de Gorenjska|Bohinj]] [[Kategorio:Municipoj de Slovenio|Bohinj]] iwpbrsdjoud262hy822bi121lm1xk9x 0 646392 9490907 9327473 2026-10-09T15:48:43Z Sj1mor 12103 9490907 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo|regiono-ISO=SI}} '''Občina Žirovnica''' estas unu el 212 municipoj en Slovenio. Ĝi situas en la [[Regiono Gorenjska]]. La municipo konsistas el 10 komunumoj kovrante areon de 42,6 km². Komence de 2018 tie loĝis 4411 homoj. Administra centro de la municipo estas la vilaĝo Breznica. == Loko, priskribo == [[Dosiero:Karte Zirovnica si.png|eta|281x281ra|Občina Žirovnica]] La apudaj municipoj estas: [[Občina Tržič]] en la oriente, [[Občina Radovljica]] en la sudoriente, [[Občina Bled]] en la sudokcidente, [[Občina Jesenice]] en la okcidente. En la nordo en la montoj [[Karavanke]] estas la ŝtata limo kun [[Aŭstrio]]. {{Ĉirkaŭ loko|Centro = Občina Žirovnica |Norde = [[Aŭstrio]] |Nordoriente = |Oriente = [[Občina Tržič | Tržič]] |Sudoriente = [[Občina Radovljica | Radovljica]] |Sude = |Sudokcidente = [[Občina Bled | Bled]] |Okcidente = [[Občina Jesenice | Jesenice]] |Nordokcidente = }} == Komunumoj == La [[Municipo (Slovenio)|municipo]] konsistas el la sekvaj 10 vilaĝoj: [[Breg (Žirovnica)|Breg]], [[Breznica (Žirovnica)|Breznica]], [[Doslovče]], [[Moste]], [[Rodine]], [[Selo pri Žirovnici]], [[Smokuč]], [[Vrba]], [[Zabreznica]], [[Žirovnica]] == Tradukfonto == {{Trad|sl|Občina Žirovnica|5126511}} Statistikoj: http://www.citypopulation.de/php/slovenia-gorenjska.php Geografia loko:http://www.geopedia.si/#T1257_F408:192_x437135.5_y140596.5_s13_b4 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170729183600/http://www.geopedia.si/#T1257_F408:192_x437135.5_y140596.5_s13_b4 |date=2017-07-29 }} [[Kategorio:Regiono de Gorenjska|Žirovnica]] [[Kategorio:Municipoj de Slovenio|Žirovnica]] odybx2o1kmiwznix0tz9dvc0lwh9gd2 0 646460 9490911 9327470 2026-10-09T15:50:03Z Sj1mor 12103 9490911 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo|regiono-ISO=SI}} '''Občina Železniki''' estas unu el 212 municipoj en Slovenio. Ĝi situas en la [[Regiono Gorenjska]]. La municipo konsistas el 30 komunumoj kovrante areon de 163,7 km². Komence de 2018 tie loĝis 6709 homoj. Administra centro de la municipo estas la urbo Železniki. == Loko, priskribo == [[Dosiero:Karte Zelezniki si.png|eta|280x280ra|Občina Železniki]] La apudaj municipoj estas: [[Urba Municipo Kranj]] en la nordoriente, [[Občina Škofja Loka]] en la oriento kaj sudoriento, [[Občina Gorenja vas-Poljane]] en la sudo, [[Občina Cerkno]] sudokcidente, [[Občina Tolmin]] okcidento, [[Občina Bohinj]] en la nordokcidento kaj nordo. {{Ĉirkaŭ loko|Centro = Občina Železniki |Norde = [[Občina Bohinj]] |Nordoriente = [[Urba Municipo Kranj|Kranj]] |Oriente = [[Občina Škofja Loka]] |Sudoriente = [[Občina Škofja Loka]] |Sude = [[Občina Gorenja vas-Poljane]] |Sudokcidente = [[Občina Cerkno]] |Okcidente = [[Občina Tolmin]] |Nordokcidente = [[Občina Bohinj]] }} == Komunumoj == La [[Municipo (Slovenio)|municipo]] konsistas el la sekvaj 30 vilaĝoj: [[Davča]], [[Dolenja vas]], [[Dražgoše]], [[Golica]], [[Kališe]], [[Lajše]], [[Martinj Vrh]], [[Ojstri Vrh]], [[Osojnik]], [[Podlonk]], [[Podporezen]], [[Potok (Železniki)|Potok]], [[Prtovč]], [[Ravne]], [[Rudno (Železniki)|Rudno]], [[Selca]], [[Smoleva]], [[Spodnja Sorica]], [[Spodnje Danje]], [[Studeno]], [[Sv. Lenart]], [[Topolje (Železniki)|Topolje]], [[Torka]], [[Zabrdo]], [[Zabrekve]], [[Zala (Železniki)|Zala]], [[Zali Log]], [[Zgornja Sorica]], [[Zgornje Danje]], [[Železniki|'''Železniki''']] == Tradukfonto == {{Trad|sl|Občina Železniki|5068120}} Statistikoj: http://www.citypopulation.de/php/slovenia-gorenjska.php Geografia loko: http://www.geopedia.si/#T1257_F408:146_x432202.59349999996_y119750.3005_s12_b4 {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170729183600/http://www.geopedia.si/#T1257_F408:146_x432202.59349999996_y119750.3005_s12_b4 |date=2017-07-29 }} [[Kategorio:Regiono de Gorenjska|Železniki]] [[Kategorio:Municipoj de Slovenio|Železniki]] im3qkm7xf7mfnalwou4t328vmv0wq2p 0 652624 9490837 9489340 2026-10-09T13:21:31Z RG72 11847 9490837 wikitext text/x-wiki {{Unua}} {{Informkesto strato |nomo = Kajo de rivero Turo |origina nomo = {{lang|ru|Набережная реки Туры}} |dosiero = [[Dosiero: KajoTjumeno 46.jpg|250ra]] |priskribo de dosiero = |itinero = {{Informkesto2| stilo de korpo=width:315px; margin-left:0 |priskribo1 = [[Dosiero:Ikona_ulica_z_prawej.svg|20ra|maldekstra]] |datoj1 = strato Kommunistiĉeskaja |priskribo2 = [[Dosiero:Ikona_ulica_z_prawej.svg|20ra|maldekstra]] |datoj2 = [[Strato Respubliko (Tjumeno)|strato Respubliko]] (ponto de Geamantoj) (1 km) |priskribo3 = [[Dosiero:Ikona_ulica_z_prawej.svg|20ra|maldekstra]] |datoj3 = strato Krasin (1,48 km) |priskribo4 = [[Dosiero:Ikona deptak plac.svg|20ra|maldekstra]] |datoj4 = placo de Batalantoj de Revolucio (1,65 km) |priskribo5 = [[Dosiero:Ikona_ulica_z_prawej.svg|20ra|maldekstra]] |datoj5 = strato Semakov (1,84 km) |priskribo6 = [[Dosiero:Ikona_ulica_z_prawej.svg|20ra|maldekstra]] |datoj6 = strato Ĉeljuskincev (Ĉeljuskincev-ponto) (2,26 km) |priskribo7 = [[Dosiero:Ikona_ulica_z_prawej.svg|20ra|maldekstra]] |datoj7 = strato Vodoprovodnaja / strato la 25-a de Oktobro (2,56 km) |priskribo8 = [[Dosiero:Ikona_ulica_z_prawej.svg|20ra|maldekstra]] |datoj8 = strato la 25-a de Oktobro (Maslovskij/Elevatornij vojo) (2,84 km) |priskribo9 = [[Dosiero:Ikona_deptak_koniec_T_ulica.svg|20ra|maldekstra]] |datoj9 = la haveno (3 km) }} |lando = [[Rusio]] |regiono = [[Tjumena provinco]] |urbo = [[Tjumeno]] |distrikto = la Centra kaj Kalinina administraj distriktoj |urboparto = Centro |latitudo =57/16/31.91/N |longitudo=65/52/20.90/E |regiono-ISO = RU-TYU |situo sur mapo=Tjumeno |finpunktoj = strato Kommunistiĉeskaja, strato la 25-a de Oktobro (Maslovskij/Elevatornij vojo) |antaŭaj nomoj = |indekso = 625001–625003 |longeco = 3000 |larĝeco = 47–110 |commons = [[Commons: Category:Tura embankment in Tyumen|Tura embankment in Tyumen]] |notoj = }} [[Dosiero:Tyumen-Tura-03.JPG|eta|Konstruado de la kajo en 2008.]] [[Dosiero:Brajlo-mapo de kajo de Turo.jpg|eta|Brajlo-mapo de la kajo.]] [[Dosiero:Haltejo Kajo (Tjumeno).jpg|eta|Haltejo ''La Kajo''.]] [[Dosiero: Infanoj sur kajo de rivero Turo (Tjumeno) 03.jpg|eta|Adoleskantoj sur la kajo.]] [[Dosiero: Kajo de rivero Turo en Tjumeno 21.jpg|eta|Monumento al la urbofondintoj.]] [[Dosiero: Urbotago en Tjumeno (2018) 09.jpg|eta|Urbotago sur la kajo.]] [[Dosiero: Urbotago en Tjumeno (2018) 12.jpg|eta|Urbotago sur la kajo.]] [[Dosiero: Artaĵoj en kajo de rivero Turo 03.jpg|eta|Skulptaĵoj sur la kajo.]] [[Dosiero: Grafitio sur la ponto Ĉeljuskincev (Tjumeno) 05.jpg|eta|Grafitaĵo sub la Ĉeljuskincev-ponto.]] [[Dosiero: Grafitio sur la ponto Ĉeljuskincev (Tjumeno) 02.jpg|eta|Grafitaĵo sub la Ĉeljuskincev-ponto.]] [[Dosiero: Aerbalonoj sur kajo de rivero Turo (Tjumeno) 02.jpg|eta|Aerbalonoj sur kajo.]] [[Dosiero: Detruita konstruaĵo en la kajo de rivero Turo (Tjumeno) 02.jpg |eta|Ruinoj de tenejo (N 3/5).]] [[Dosiero: Malnova domo ĉe la kajo de rivero Turo (Tjumeno) 03.jpg |eta|Tenejo (N 1b).]] [[Dosiero: Kontoro de vaporŝipejo (Tjumeno).jpg |eta|La Kontoro de vaporŝipejo.]] [[Dosiero: Masljanskij vojo (Tjumeno).jpg |eta|Maslovskij vojo.]] [[Dosiero: Novjara komponaĵo sur la riverkajo en Tjumeno 09.jpg |eta|Novjara komponaĵo sur la riverkajo.]] [[Dosiero: Riverkajo en Tjumeno 27.jpg |eta|Kajo vespere.]] [[Dosiero:Monumento al la cara familio (Tjumeno) 01.jpg |eta|La monumento al la cara familio.]] [[Dosiero:Строительство набережной на левобережье Туры.jpg |eta|Konstruado de la kajo sur la maldekstra bordo. Novembro 2019.]] [[Dosiero:Kajo sur la maldekstra bordo de Turo (Tjumeno) 02.jpg|eta|Kajo sur la maldekstra bordo.]] [[Dosiero:Kajo de rivero Turo (aŭgusto 2019) 16.jpg|eta|Savisto sur la kajo.]] [[Dosiero:Kajo Voznesenskaja (Tjumeno).jpg|eta|Tabulo ''Voznesenskaja'' (Ĉielira) sur la maldekstra kajo. Februaro 2023.]] '''Kajo de rivero Turo''' ({{lang-ru|Набережная реки Туры}}) estas konstruaĵo sur la dekstra bordo de la rivero Turo en la urbo [[Tjumeno]] ([[Rusio]]), destinita por promenado, distrado kaj fortikigo de la riverbordo. Ĝi estis konstruita en [[1998]]–[[2018]] kaj estas la unua kajo en Rusio, kiu havas promenejojn en kvar niveloj. == Historio == Tjumeno estis fondita en [[1586]] ĉe alfluo de la rivero Tjumenko al la rivero Turo, sur altaj bordoj de ambaŭ riveroj. Dum la unuaj tricent jaroj de sia historio Tjumeno evoluis laŭlonge de la rivero Turo, sur ĝiaj ambaŭ bordoj, sed ĉefe sur la dekstra. Tamen la alta bordo restis kruda kaj neprizorgita kaj ĉiujare forfalis pro ondobatoj de Turo, kiu tiuloke havas kurbiĝon. Pro tio granda parto de la urba tereno malaperis en la rivero kaj komenco de [[Strato Respubliko (Tjumeno)|strato Respubliko]] iras rande de la bordo<ref name="komenco">{{citaĵo el la reto | url = https://t-i.ru/articles/12828 | titolo = Идеальная набережная: хроники строительства | titolo-aldono = | alirdato = 2019-07-30 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2018-03-17 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskije Izvestija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. Unuafoje oni ekparolis pri neceso konstrui la kajon en [[1980]] — post la detrua inundo, okazinta antaŭjare. En [[1979]] la akvonivelo altiĝis ĝis 924&nbsp;cm (kutime 500–700&nbsp;cm). Akvo trarompis digon kaj inundis Transriverejon, kie loĝis 15 mil homoj, kaŭzinte grandajn damaĝojn<ref name="komenco"/>. La instituto ''Tjumengraĵdanprojekt'' preparis dezajnon kaj en [[1990]] komenciĝis konstruado de la vertikala [[Ferbetono|ferbetona]] muro, kiu tamen baldaŭ haltis pro manko de mono. Krome restis nesolvitaj, nek eĉ esploritaj pluraj inĝenieraj problemoj. En [[1993]] estis plenumita esplorado, kiu montris interalie ke apud la [[Monaĥejo de Sankta Triunuo (Tjumeno)|monaĥejo de Sankta Triunuo]] ĉiujare malaperas ĝis 1,5 metro da bordo. Falo minacis ankaŭ la konstruaĵojn surborde, inkluzive la ĵusfaritajn elitajn domojn en strato Kirov, kromnomitajn “Neĝulino kaj la sep nanoj“ ({{lang-ru|Белоснежнка и семь гномов}})<ref name="komenco"/>. En [[1998]] estis elektita konstrua firmao kaj komenciĝis konstruado de la muro el tubecaj [[Foldo kaj lango|foldaj]] fostoj ĉe la menciitaj elitaj domoj. Dum la konstruado oni alfrontis plurajn teknikajn problemojn, inkluzive likojn el apudaj akvotuboj kaj kloako. Estis farita plia esplorado, surbaze de kiu oni konstruis profundan drensistemon. En [[2007]] la alta (22 m) bordo estis fortikigita kaj protektita kontraŭ plua detruado<ref name="komenco"/>. La dezajnon de la kajo faris en [[2008]]–[[2012]] la tjumenaj arkitektoj Ilfat Minulin kaj Sergej Aleksejev. La tasko estis malfacila pro pluraj teknikaj kialoj. Diferenco inter la plej supra kaj malsupra punktoj de la bordo estas 27 metroj. Multaj konstruaĵoj staras rande de la bordo. Somere averaĝa akvonivelo estas +50 m, printempe ĝis +55 m kaj foje (kun intervalo je 30–40 jaroj) ĝis +58 m aŭ pli<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://aigist.ru/project/naberezhnaya-reki-tury/ | titolo = Набережная реки Туры | titolo-aldono = | alirdato = 2019-07-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Архитектурно-инженерная группа ИСТ | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. En [[2008]] komenciĝis konstruado de la unua parto de la kajo — inter la ponto de Geamantoj kaj Ĉeljuskincev-ponto. En [[2012]] ĝi estis finita kaj malfermita por vizitado. Sekvis parto de la ponto de Geamantoj ĝis la rivero Tjumenko kaj plu — ĝis la monaĥejo de Sankta Triunuo ({{unuo|620|m}}). Tiu lasta en [[2015]] por longa tempo haltis pro neceso rekonstrui subterajn inĝenierajn konstruaĵojn tiuloke<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://park72.ru/city/67073/ | titolo = Почему «встала» тюменская Набережная? | titolo-aldono = | alirdato = 2019-07-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Лада Правдина | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2015-07-14 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Park72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20210423144926/https://park72.ru/city/67073/ | arkivdato = 2021-04-23 | citaĵo = }}</ref>. Fine estis konstruita la orienta parto: de Ĉeljuskincev-ponto ĝis la riverhaveno ankaŭ konata kiel la Cara moleo ({{unuo|672|m}}). En [[2015]] ekfunkciis pluretaĝa parkumejo ĉe la buŝo de rivero Tjumenko<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/gorod/61303191/ | titolo = В Тюмени продолжается строительство набережной | titolo-aldono = | alirdato = 2019-07-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Мария Сергеева | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2016-08-26 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20240517054721/https://72.ru/text/gorod/2016/08/26/61303191/ | arkivdato = 2024-05-17 | citaĵo = }}</ref>. Fine de [[decembro 2017]] la konstruado de la tuta kajo finiĝis, sed daŭris restaŭrado de historiaj konstruaĵoj en ĝia fina parto kaj pretigado de sportejo tie<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/gorod/53332361/ | titolo = Набережная стала длиннее: гулять можно от Свято-Троицкого до Ильинского монастыря | titolo-aldono = | alirdato = 2019-07-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Олеся Белозерова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2017-12-29 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20240517054917/https://72.ru/text/gorod/2017/12/29/53332361/ | arkivdato = 2024-05-17 | citaĵo = }}</ref>. La konstruadon de la unua parto plenumis la kompanio ''Strojgazmontaĵ'' subestre de Sergej Korobov, deputito de la Tjumena provinca dumao, ekde [[2005]] okupinta altajn postenojn en la teamo de la guberniestro Vladimir Jakuŝev. En 2012 li estis akuzita pri grandaj fraŭdoj, okazintaj dum liverado de [[tomografo]]j al la onkologia hospitalo, kiun konstruis lia kompanio. Li tuj fuĝis el la lando kaj en [[2013]] estis deklarita internacie serĉata persono<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://www.znak.com/2016-07-08/beglyy_oligarh_iz_tyumeni_pytaetsya_otsudit_pravo_na_kontrol_nad_svoey_kompaniey | titolo = Беглый олигарх из Тюмени пытается отсудить право на контроль над своей компанией | titolo-aldono = | alirdato = 2019-07-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2016-07-08 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Znak.com | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20190801162229/https://www.znak.com/2016-07-08/beglyy_oligarh_iz_tyumeni_pytaetsya_otsudit_pravo_na_kontrol_nad_svoey_kompaniey | arkivdato = 2019-08-01 | citaĵo = }}</ref>. La konstruadon finis la kompanio ''Mostostroj-11''. En [[aŭgusto 2019]] komenciĝis konstruado de la kajo sur la maldekstra bordo, inter stratoj Ŝĉerbakov kaj Ĉkalov<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://park72.ru/city/164368/ | titolo = Берег левый, берег правый: о будущем тюменской набережной | titolo-aldono = | alirdato = 2019-07-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2018-03-29 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Park72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20180401150915/https://park72.ru/city/164368/ | arkivdato = 2018-04-01 | citaĵo = }}</ref>. Ĝi etendiĝas laŭlonge de strato Beregovaja (La Borda) kaj estas {{unuo|916|m}} longa. Ĝi havas infanludejon, sportan terenon, sketejon, laŭbon, amfiteatron, piedirejojn kaj biciklejojn kaj tri malgrandajn parkumejojn<ref name="promeno"/>. Haveblas biciklejoj kaj parkumejo<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tumentoday.ru/2018/01/05/stalo-izvestno-kak-budet-blagoustroena-naberezhnaya-na-levom-beregu-tury/ | titolo = Стало известно, как будет благоустроена набережная на левом берегу Туры | titolo-aldono = | alirdato = 2020-02-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Злата Гуженова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2018-01-05 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Oblast Segodnja | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20200216112013/https://tumentoday.ru/2018/01/05/stalo-izvestno-kak-budet-blagoustroena-naberezhnaya-na-levom-beregu-tury/ | arkivdato = 2020-02-16 | citaĵo = }}</ref> kiu finiĝis en [[aprilo 2021]]<ref name="Тюменцы вышли гулять">{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/gorod/2021/04/11/69860978/ | titolo = Тюменцы вышли гулять на новую набережную. Показываем левый берег Туры после реконструкции | titolo-aldono = | alirdato = 2021-09-27 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Артур Галиев | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2021-04-11 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20210417225841/https://72.ru/text/gorod/2021/04/11/69860978/ | arkivdato = 2021-04-17 | citaĵo = }}</ref>. Pli ol {{unuo|2500|m|2}} estas kovritaj je verdaĵoj, inter kiuj estas 125 arboj kaj 121 arbustoj<ref name="mosto">{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/gorod/66192520/ | titolo = Показываем, каким станет левый берег набережной Туры. На него потратят полмиллиарда рублей | titolo-aldono = | alirdato = 2020-02-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Анна Яровая | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2019-08-10 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20200216112012/https://72.ru/text/gorod/66192520/ | arkivdato = 2020-02-16 | citaĵo = }}</ref>. La ĉefaj laboroj finiĝis en [[2020]] kaj en [[marto 2021]] la kajo ekfunkciis<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://nashgorod.ru/news/society/04-02-2020/v-tyumeni-rabochie-zavershayut-otsypku-naberezhnoy-na-levom-beregu-tury | titolo = В Тюмени рабочие завершают отсыпку набережной на левом берегу Туры | titolo-aldono = | alirdato = | alirmonatotago = | alirjaro = 2020-02-16 | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2020-02-04 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = NashGorod.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20200216100040/https://nashgorod.ru/news/society/04-02-2020/v-tyumeni-rabochie-zavershayut-otsypku-naberezhnoy-na-levom-beregu-tury | arkivdato = 2020-02-16 | citaĵo = }}</ref><ref>{{citaĵo el la reto | url = https://t-l.ru/277478.html | titolo = Сергей Шустов: мнение тюменцев учтут при благоустройстве левого берега Туры | titolo-aldono = | alirdato = 2020-02-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Евгений Бабенко | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2020-01-31 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Linija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20200216095050/https://t-l.ru/277478.html | arkivdato = 2020-02-16 | citaĵo = }}</ref>. En [[decembro 2019]] oni decidis ke tie aperos ankaŭ konstanta scenejo, kio transformos la dekstrabordan kajon je granda [[amfiteatro]]. Unuafoje provizora scenejo estis kreita tie dum festado de la 75-a datreveno de Tjumena provinco, okazinta la {{daton|14|8|2019}} kaj la urbanoj aprezis la ideon<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://t-l.ru/275503.html | titolo = В Тюмени предложили построить сцену на левом берегу Туры | titolo-aldono = | alirdato = 2020-02-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Ирина Ромашкина | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2019-12-20 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Linija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. La konstruadon plenumis la kompanio ''Mostostroj-11'', kiu estis sola partoprenanto de la respektiva konkurso<ref name="mosto"/>. Apud la menciita ponto, malantaŭ la [[Ĉielira-Georga preĝejo (Tjumeno)|Ĉielira-Georga preĝejo]] kreskas elita kvartalo ''Voznesenskij'' (la Ĉielira)<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/gorod/66171400/ | titolo = У моста Влюбленных появится свой «Ватикан»: вокруг храма построят жилой квартал в стиле XVIII века | titolo-aldono = | alirdato = 2020-02-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Артур Галиев | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2019-07-24 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20190724110804/https://72.ru/text/gorod/66171400/ | arkivdato = 2019-07-24 | citaĵo = }}</ref>. == Priskribo == === Dekstra bordo === La kajo etendiĝas laŭ la dekstra bordo de la rivero Turo de la monaĥejo de Sankta Triunio nord-okcidente ĝis la haveno sud-oriente. Ĝi konsistas el promenejoj je kvar niveloj kaj pasas sub du pontoj — la piedira ponto de Geamantoj kaj la Ĉeljuskincev-ponto. La plej luksa estas la parto inter la menciitaj pontoj, farita el grandaj pecoj de [[granito]] kaj plurkolora [[marmoro]]. En du lokoj (apud la buŝo de la rivero Tjumenko kaj ĉe la haveno) la kajo larĝiĝas kaj aperas placetoj, destinitaj por sportaj kaj kulturaj aranĝoj. La plej granda tia placo troviĝas ĉe la haveno kaj servas por ĉiujara sporta aranĝo “Ŝtala karaktero” ({{lang-ru|Стальной характер}}). En ambaŭ lokoj ĉiam staras plej simplaj sportiloj. La promenejoj estas kelkmetrojn larĝaj, sed biciklejoj mankas, kio kaŭzas certan malkomforton kaj foje koliziojn. Pandusoj por infanĉaretoj kaj rulseĝoj haveblas en kelkaj lokoj, rulŝtuparoj aŭ liftoj mankas. Tra la tuta kajo staras lanternoj kaj aŭdigiloj, el kiuj vespere fluas muziko. Ĉe la buŝo de Tjumenko haveblas moleo, al kiu foje venas promenŝipoj. Ie kaj tie staras kioskoj kun manĝaĵoj kaj trinkaĵoj, stratkafejoj kaj senpagaj necesejoj. Sur la kajo ofte elpaŝas amatoraj artistoj, kiuj kantas, muzikludas aŭ dancas, kolektante monoferojn. Laŭregule ili devas ricevi permesilojn de la aŭtoritatoj. La maldekstra bordo de la rivero Turo estas kovrita je verdaĵoj, inter kiuj foje aperas sablokovritaj senarbarejoj. Ĝi estas tute kruda kaj vizitata nur de lokaj fiŝkaptistoj kaj infanoj el najbaraj domoj. Ĉe ambaŭ flankoj de la ponto de Geamantoj ankras promenŝipoj, invitantaj gastojn per laŭtparoliloj. ==== Artaĵoj ==== En [[oktobro 2010]] estis instalitaj skulptaĵoj, faritaj de la Arta Fondaĵo ([[Jekaterinburgo]]) <ref>{{citaĵo el la reto | url = https://www.nashgorod.ru/news/society/15-10-2010/na-naberezhnoy-v-tyumeni-ustanovili-istoricheskie-pamyatniki | titolo = На набережной в Тюмени установили исторические памятники | titolo-aldono = | alirdato = 2019-07-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2010-10-15 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = NashGorod.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20180805132209/https://www.nashgorod.ru/news/society/15-10-2010/na-naberezhnoy-v-tyumeni-ustanovili-istoricheskie-pamyatniki | arkivdato = 2018-08-05 | citaĵo = }}</ref>. La galerio komenciĝas de la ponto de Geamantoj kaj pluas orienten. Plejparto de la bareliefoj estas muntitaj sur apogmuron, monumentoj al studentoj troviĝas sur ŝtuparo. La unua bareliefo bildigas ĉasadon de [[mamuto]]j. Apude legeblas teksto pri la unuaj loĝantoj de la regiono. Sekvas rakonto pri [[Siberia ĥanujo]] kaj la [[Tataroj|tatara]] urbo [[Ĉimgi-Turo]], kiu estis antaŭulo de Tjumeno kaj troviĝis proksime de tiu ĉi loko. La tria bareliefo estas dediĉita al la kozaka atamano [[Jermak Timofejeviĉ|Jermak]] kaj lia ekspedicio, dum kiu estis konkerita la menciita ĥanujo. Sekvas la monumento al [[Semjon Remezov]], la fama rusa kartografo kaj arkitekto, kreinto de la unikaj mapoj de [[Siberio]]<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://gorod-t.info/space/gorodskaya-skulptura/985/ | titolo = Сибирским картографам | titolo-aldono = | alirdato = 2019-08-01 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2018-04-03 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Gorod-T | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220118170719/https://gorod-t.info/space/gorodskaya-skulptura/985/ | arkivdato = 2022-01-18 | citaĵo = }}</ref>. Post ĝi aperas la monumento al la fondintoj de Tjumeno — la vojevodoj Ivan Mjasnoj kaj Vasilij Sukin, kiuj en julio [[1586]] establis la Tjumenan fortikaĵon<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://gorod-t.info/culture/istoriya/1724/ | titolo = Основатели города Тюмени | titolo-aldono = | alirdato = 2019-08-01 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2018-07-17 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Gorod-T | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20190711134959/https://gorod-t.info/culture/istoriya/1724/ | arkivdato = 2018-07-11 | citaĵo = }}</ref>. Sekvas la monumento al la Grandaj Nordiaj Ekspedicioj (ankaŭ nomataj la ''Kamĉatkaj'') subestre de la navigaciisto kaj sciencisto [[Vitus Bering]], kies skulptaĵo troviĝas centre de la monumento. Tiuj ekspedicioj, okazintaj meze de la [[18-a jarcento]], trapasis Tjumenon, ricevinte ĉi tie necesan subtenon<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://gorod-t.info/space/gorodskaya-skulptura/597/ | titolo = Великим Камчатским экспедициям | titolo-aldono = | alirdato = 2019-08-01 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2018-01-22 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Gorod-T | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20210620182156/https://gorod-t.info/space/gorodskaya-skulptura/597/ | arkivdato = 2021-06-20 | citaĵo = }}</ref>. Poste aperas vico da bareliefoj, bildigantaj vivon de la urbanoj en la 18-a — [[19-a jarcento]]j: metiistoj, lernantoj, promenantoj, preĝantoj ktp. Ĝin finas monumento al la unua ŝipkonstrua fabriko en Siberio forme de steleo antaŭ kiu staras du viraj figuroj — unu en tradiciaj rusaj vestoj, alia en eŭropa kompleto. Temas pri la brita entreprenisto Hector Hulet kaj lia tjumena partnero Ivan Ignatov, kiuj en [[1863]] fondis en Tjumeno la ŝipkonstruan fabrikon. Krome Ivan Ignatov havis plurajn vaporŝipojn kaj grave kontribuis al evoluigo de la akvotransporto en la regiono<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://gorod-t.info/space/gorodskaya-skulptura/705/ | titolo = Первому судостроительному заводу в Сибири | titolo-aldono = | alirdato = 2019-08-01 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2018-02-16 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Gorod-T | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20180814170202/https://gorod-t.info/space/gorodskaya-skulptura/705/ | arkivdato = 2018-08-14 | citaĵo = }}</ref>. Finas la galerion du skulptaĵoj, situantaj sur ŝtuparoj kaj dediĉitaj al studentoj. La unua prezentas tri junajn figurojn el la 19-a — komenco de la [[20-a jarcento]]j. La dua montras nuntempan junulon kun poŝtelefono enmane, starantan apud sidanta profesoro. Ambaŭ skulptaĵojn faris la tjumena skulptisto Gennadij Vostrecov<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://gorod-t.info/space/gorodskaya-skulptura/609/ | titolo = Студенты | titolo-aldono = | alirdato = 2019-08-01 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2018-01-23 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Gorod-T | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20200808024356/https://gorod-t.info/space/gorodskaya-skulptura/609/ | arkivdato = 2020-08-08 | citaĵo = }}</ref>. En 2017 la deputito de la urba dumao Igor Rakŝa, fama pro sia ortodoksa radikalismo, proponis starigi sur la kajo monumenton omaĝe al la caro [[Nikolao la 2-a (Rusio)|Nikolao la 2-a]] kaj konstrui kapelon apud la [[Monaĥinejo de Naskiĝo de Dipatrino (Tjumeno)|monaĥinejo de Naskiĝo de Dipatrino]]. Ĉion ĉi li konsideris farinda por omaĝi memoron de la lasta rusia imperiestro, kiu sekvis de la tjumena haveno al ekzilo en [[Tobolsko]] kaj de tie al sia mortoloko en [[Sverdlovsko]]<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/gorod/51340461/ | titolo = На тюменской набережной предложили установить памятник Николаю II | titolo-aldono = | alirdato = 2019-07-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2017-10-10 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20240517055622/https://72.ru/text/gorod/2017/10/10/51340461/ | arkivdato = 2024-05-17 | citaĵo = }}</ref>. La propono estis malakceptita. La {{daton|25|5|2019}} kadre de la junulara forumo ''Utro'' (Mateno) loka artisto Andrej Egorov pentris sur piliero de la Ĉeljuskincev-ponto grafitaĵojn, bildigantajn heroojn de pentraĵoj de [[Rafaelo]], [[Sandro Botticelli]] kaj de la rusa fabelo [[Ĉevaleto-Ĝibuleto]] verkita de [[Pjotr Jerŝov]]. Tamen jam sekvan tagon sur ili aperis kritikaj surskriboj: “Lernu pentri. Aŭ kanti. Aŭ danci.” Tio estis aludo al la subniveleco de la artaĵo<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/culture/66116161/ | titolo = В Тюмени испортили арт-объект к форуму «Утро» на набережной | titolo-aldono = | alirdato = 2019-07-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Виталий Лазаренко | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2019-06-06 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20200829215514/https://72.ru/text/culture/66116161/ | arkivdato = 2020-08-29 | citaĵo = }}</ref>. La {{daton|12|7|2023}} sur rigardejo apud la domo N 3 en strato Volodarskij, aperis bronza monumento al la sovetia kantisto kaj artisto [[Vladimir Visockij]]. Ĝin faris juna skulptisto Pjotr Ĉegodajev, kies unua skulptaĵo ankaŭ bildigis Visockij ([[Vladivostoko]]), kaj financis loka kompanio "Orion"<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tumentoday.ru/2023/07/12/na_naberezhnoy_tyumeni_otkryli_pamyatnik_vladimiru_vysotskomu/ | titolo = На набережной Тюмени открыли памятник Владимиру Высоцкому | titolo-aldono = На событие приехал сын барда Никита | alirdato = 2024-11-27 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Нина Баринова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2023-07-12 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Oblast Segodnja | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20231231065111/https://tumentoday.ru/2023/07/12/na_naberezhnoy_tyumeni_otkryli_pamyatnik_vladimiru_vysotskomu/ | arkivdato = 2023-12-31 | citaĵo = }}</ref><ref>{{citaĵo el la reto | url = https://t-i.ru/articles/49625 | titolo = Высоцкий с видом на Туру | titolo-aldono = Актер, поэт и бард Владимир Высоцкий в год 85-летия со дня рождения стал настоящим жителем Тюмени | alirdato = 2024-11-27 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Дмитрий Неволин | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2023-07-13 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskije Izvestija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. La kantisto staras kvazaŭ sur eta scenejo kun gitaro enmane, antaŭ li sur tabureto kuŝas kajero kun lia kanto "Tjumena nafto"<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/culture/2023/05/24/72333713/ | titolo = В Тюмени появится памятник Владимиру Высоцкому | titolo-aldono = Поэта увековечат с гитарой в руках | alirdato = 2024-11-27 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Елена Леушина | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2023-05-24 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20240418111329/https://72.ru/text/culture/2023/05/24/72333713/ | arkivdato = 2024-04-18 | citaĵo = }}</ref>. Origine oni planis vesti lin je ĉemizo, sed poste decidis ke en la urbo de naftistoj kaj geologoj prefere li estu en svitero. Oni trovis aŭtografon de Visockij kun tiu ĉi kanto, do la bronza kajero reproduktas ne nur tekston, sed ankaŭ la aŭtoran skribmanieron. La malferman ceremonion partoprenis lia filo Nikita Visockij<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/gorod/2023/07/12/72487382/ | titolo = В Тюмени открыли памятник Владимиру Высоцкому. В честь этого приехал сын поэта | titolo-aldono = Фигура поэта в полный рост теперь стоит у набережной | alirdato = 2024-11-27 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Артур Галиев | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2023-07-12 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230712204119/https://72.ru/text/gorod/2023/07/12/72487382/ | arkivdato = 2023-07-12 | citaĵo = }}</ref>. La malfermo okazis kelkajn tagojn antaŭ datreveno de la morto, en la jaro kiam okazis la 85-a datreveno de Visockij. Onidire la kanto "Tjumena nafto", verkita en 1972, estis dediĉita al la fama geologo [[Farman Salmanov]], kion li mem konfirmis. Iuj asertas ke Visockij faris neoficialajn koncertojn en Tjumeno, sed oficialaj konfirmoj ankoraŭ mankas<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tmn.aif.ru/society/bezumnye_neftyaniki_i_chastnye_koncerty_kak_vysockiy_svyazan_s_tyumenyu | titolo = «Безумные» нефтяники и частные концерты. Как Высоцкий связан с Тюменью? | titolo-aldono = Фигура поэта в полный рост теперь стоит у набережной | alirdato = 2024-11-27 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2023-07-15 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20240616215743/https://tmn.aif.ru/society/bezumnye_neftyaniki_i_chastnye_koncerty_kak_vysockiy_svyazan_s_tyumenyu | arkivdato = 2024-06-16 | citaĵo = }}</ref>. La kanto aperis sur sonregistra disko "La pezo levita" ({{lang-ru|Вес взят}}). El laŭtparolilo, instalita sur apuda lanterno, sonas kantoj de Visockij. ==== Historiaj konstruaĵoj ==== En la lasta parto de la kajo, proksima al la haveno, troviĝas kelkaj historiaj konstruaĵoj, kiuj bezonas restaŭradon. La aŭtoritatoj anoncis ke ili estos elaĉetitaj de privataj posedantoj, restaŭritaj kaj transformitaj je kulturjeoj. La duetaĝa domo N 23/1 en strato de la 25a de Oktobro aperis en la dua duono de la 19-a jarcento kiel kontoro de la vaporŝipa firmao de la tjumena negocisto Aleksej Kolmakov. Ĝi situas sur la deklivo kaj ĝis 2019 estis nuraj ruinoj<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/gorod/50982291/ | titolo = К 2019 году контору пароходства на берегу Туры превратят в молодёжный мультицентр | titolo-aldono = | alirdato = 2019-07-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Екатерина Бурлева | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2017-08-19 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20201001135117/https://72.ru/text/gorod/50982291/ | arkivdato = 2020-10-01 | citaĵo = }}</ref>. En 2017–2019 ĝi estis rekonstruita. La rekonstruo kostis pli ol 155 milionojn da rubloj (ĉirkaŭ tri milionojn da dolaroj). La {{daton|1|12|2019}} ĝi malfermiĝis kiel la unua en la urbo artejo. Sur areo de {{unuo|1200|m|2}} funkcias ekspoziciejo, eta (150–200 sidlokoj) kaj granda (250–300 sidlokoj) haloj, akceptejo kaj kafejo. La ejo oficiale nomiĝas la multicentro ''Kontoro de vaporŝipejo'' ({{lang-ru|Контора пароходства}}) memore al ĝia origina funkcio<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/gorod/66376984/ | titolo = На что власти потратили 155 миллионов: открытие конторы пароходства на набережной в Тюмени | titolo-aldono = | alirdato = 2020-02-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Мария Токмакова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2019-12-01 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20191224132628/https://72.ru/text/gorod/66376984/ | arkivdato = 2019-12-24 | citaĵo = }}</ref>. Urbanoj kaj iuj restaŭristoj konsideris la rekonstruon fuŝa, ĉar la domo fakte estis komplete detruita kaj konstruita denove el novaj materialoj, kiuj nur iom similas al tiuj aŭtentikaj<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/realty/65673331/ | titolo = Памятник, новодел или бутафория: смотрим, во что превратили контору пароходства на набережной | titolo-aldono = | alirdato = 2020-02-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Анастасия Жердина | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2018-11-28 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20200216102742/https://72.ru/text/realty/65673331/ | arkivdato = 2020-02-16 | citaĵo = }}</ref>. La akvopumpejo (N 23b), konstruita en [[1864]] kaj situanta sur la kajo mem, ankaŭ jam estas restaŭrita kaj en [[junio 2023]] en ĝi malfermiĝis drinkejo Akvopumpejo ({{lang-ru|Водокачка|t=Vodokaĉka}})<ref name="maslov">{{citaĵo el la reto | url = http://safe-rgs.ru/3483-maslovskiy-vzvoz-tyumeni-i-ego-vozrozhdenie.html | titolo = Масловский взвоз Тюмени и его возрождение | titolo-aldono = | alirdato = 2019-07-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2017-07-29 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = PUTI-shestvuy | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20170801050052/http://safe-rgs.ru/3483-maslovskiy-vzvoz-tyumeni-i-ego-vozrozhdenie.html | arkivdato = 2017-08-01 | citaĵo = }}</ref><ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tumen.dk.ru/news/237178093 | titolo = На набережной Тюмени откроется новый ресторан известной региональной сети | titolo-aldono = | alirdato = 2024-04-23 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Екатерина Петрова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2022-12-30 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Delovoj Kvartal | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230603082711/https://tumen.dk.ru/news/237178093 | arkivdato = 2023-06-03 | citaĵo = }}</ref>. Du havenaj tenejoj en strato Pristanskaja, situantaj maldekstre de Maslovskij vojo, ankoraŭ atendas restaŭradon, kiu ne komenciĝis pro nesolvitaj juraj problemoj (ambaŭ estas privataj posedaĵoj)<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/realty/61092661/ | titolo = Строительство набережной: памятник не обойти | titolo-aldono = | alirdato = 2019-07-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Лидия Шумкова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2014-05-20 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20240517060007/https://72.ru/text/realty/2014/05/20/61092661/ | arkivdato = 2024-05-17 | citaĵo = }}</ref>. Domo N 3/5 estas ruinoj, do bezonas grandan rekonstruadon. Domo N 1b estas en pli bona stato, tie funkcias artmetiejo de la posedanto. Maldekstre de ĝi videblas fervoja branĉo, kiu finiĝas tie<ref name="maslov"/>. En la supra parto de Maslovskij vojo staras duetaĝa ligna domo (N 1 en strato Pristanskaja), konstruita en [[1889]]. Origine tie loĝis negocisto Maslov, omaĝe al kiu estis nomita la apuda vojo. Poste tie enloĝiĝis familio de la havenestro Miĥail Stepanoviĉ Kerĵencev. Li naskiĝis en 1864 en la urbo Ivangorod (nun [[Dęblin]], [[Pollando]]) kaj jam en 1894 laboris en la [[Urala mina fervojo]]. En Tjumeno li eklaboris ĉe la haveno kiel kasisto kaj poste iĝis la direktoro. Lia edzino Nadeĵda Fjodorovna naskis almenaŭ 9 infanojn: Sergej (1892), Jevgenij (1894), Maria (1896), Lubov (1897), Aleksandr (1898), Jelena (1900), Viktor (1902), Nikolaj (1905), plia Nikolaj mortis ankoraŭ bebo. En 1937 Miĥail Kerĵencev laboris kiel kasisto ĉe la fervoja stacio Tjumeno kaj loĝis en la domo N 40 ĉe strato Pervomajskaja kun filino Lubov, kiu laboris kiel sekretariino ĉe fiŝproviza organizaĵo Ribprodsnab ({{lang-ru|Рыбпродснаб}}). Ŝia unua edzo Golovin estis oficiro, mortpafita de bolŝevistoj en 1922; ankaŭ alia bofilo kaj unu el la filoj de Kerĵencev estis mortpafitaj. Lia filino Jelena tiutempe laboris kiel kontistino de distrikta konsumista unio en [[Iŝimo]]; filino Maria (Zalesskaja) loĝis en [[Gdynia]] (Pollando), Jevgenij laboris ĉe stacio [[Aŝgabato]], Viktor estis en malliberejo<ref name="Дом начальника станции Тура">{{citaĵo el la reto | url = https://t-l.ru/333969.html | titolo = Дом начальника станции Тура: кто жил в доме с мезонином на вершине берега | titolo-aldono = | alirdato = 2024-05-17 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Влада Нерадовская | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2022-12-08 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Linija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20221210015817/https://t-l.ru/333969.html | arkivdato = 2022-12-10 | citaĵo = }}</ref>. La {{daton|16|12|1937}} Miĥail Kerĵencev estis arestita kaj akuzita pri sabotado de evakuado de trupoj de la Ruĝa Armeo kaj sovetiaj organizaĵoj en 1918, kiam li estis estro de la stacio Tjumeno kaj kvazaŭ intence frostigis la vaporlokomotivojn. Oni akuzis lin ankaŭ pri ligoj kun caraj ĝendarmoj, pola katolika pastro [[Pranciškus Budrys]] akuzita pri spionado, kaj pri kontraŭsovetia propagando. La {{daton|3|2|1938}} Miĥail Kerĵencev estis kondamnita al morto. En decembro 1957 li estis rehabilitita<ref name="Дом начальника станции Тура"/>. En la sovetia periodo la domo transformiĝis je amasloĝejo. En [[2004]] la domo brulis, post kio okazis riparado, malaperiginta kelkajn historiajn elementojn. En 2014–2016 loĝantoj paŝon post paŝo forlasis la domon. Oni rakontas pri subteraj pasejoj, kiuj laŭdire, kondukis el la domo al aliaj havenaj konstruaĵoj. Malnovaj loĝantoj konfirmas ke la pasejoj ekzistis, sed ili estis duondetruitaj, do en la 1960-aj jaroj oni superŝutis ilin per tero por eviti traŭmatojn. La domo havas statuson de historia monumento<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://safe-rgs.ru/2246-dom-nachalnika-stancii-tura-kerzhenceva.html | titolo = Дом начальника станции Тура - Керженцева | titolo-aldono = | alirdato = 2019-07-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2016-07-29 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = PUTI-shestvuy | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20160801113202/http://safe-rgs.ru/2246-dom-nachalnika-stancii-tura-kerzhenceva.html | arkivdato = 2016-08-01 | citaĵo = }}</ref><ref>{{citaĵo el la reto | url = https://admtyumen.ru/files/upload/OIV/K_pam/%D0%94%D0%BE%D0%BA%D1%83%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%82%D1%8B/%D0%90%D0%9A%D0%A2%20%D0%93%D0%98%D0%9A%D0%AD%20%D0%B2%D1%8B%D1%8F%D0%B2%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE%20%D0%9E%D0%9A%D0%9D.%20%D0%94%D0%BE%D0%BC%20%D0%B6%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D0%B9%20%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%B8%20%D0%BF%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8C%20%D0%A2%D1%83%D1%80%D0%B0.%20%D0%9F%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F,%201.pdf | titolo = Акт Государственной историко-культурной экспертизы выявленного объекта культурного наследия «Дом жилой станции пристань «Тура», расположенного по адресу: г. Тюмень, ул. Пристанская, 1, в целях обоснования целесообразности включения в единый государственный реестр объектов культурного наследия (памятников истории и культуры) народов Российской Федерации | titolo-aldono = | alirdato = 2019-08-01 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2016-04-25 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = La registaro de Tjumena provinco | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}{{404|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. En [[majo 2023]] oni informis ke la domo estas luigita por 49 jaroj al kompanio de Pavel Jakuŝev, filo de eks-guberniestro Vladimir Jakuŝev, kaj devos esti restaŭrita ĝis 2028–2029<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/realty/2023/04/04/72190412/ | titolo = Огромному особняку на берегу Туры нашли хозяина. Владелец — сын тюменского экс-губернатора Якушева | titolo-aldono = Здание признано объектом культурного наследия | alirdato = 2024-05-17 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Дарья Макеева | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2023-04-04 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230404142623/https://72.ru/text/realty/2023/04/04/72190412/ | arkivdato = 2023-04-04 | citaĵo = }}</ref>. En [[februaro 2024]] la muroj kaj tegmento jam estis konstruitaj<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/gorod/2024/02/25/73257653/ | titolo = Сруб уже стоит. Что происходит со старинным особняком, который восстанавливает фирма сына Якушева | titolo-aldono = Дом начальника станции Тура стоит на Пристанской | alirdato = 2024-05-20 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Артур Галиев | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2024-02-25 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20240225162749/https://72.ru/text/gorod/2024/02/25/73257653/ | arkivdato = 2024-02-25 | citaĵo = }}</ref>. La Maslovskij vojo estas ankaŭ nomata Elevatornij (Elevatora), ĉar proksime, en la haveno, en [[1911]]–[[1916]] estis konstruita kvinetaĝa [[elevatoro]], 20 metrojn alta. Komence de la [[2000-aj jaroj]] ĝi jam grave kadukiĝis kaj antaŭ [[2013]] estis detruita<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://safe-rgs.ru/3108-pervyy-tyumenskiy-elevator.html | titolo = Первый тюменский элеватор | titolo-aldono = | alirdato = 2019-07-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2017-04-12 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = PUTI-shestvuy | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20170426135839/http://safe-rgs.ru/3108-pervyy-tyumenskiy-elevator.html | arkivdato = 2017-04-26 | citaĵo = }}</ref>. ==== Sportejo ==== En la orienta parto de la kajo, apud la Kontoro de Vaporŝipejo troviĝas tereno, sur kiu okazas sportaj eventoj, interalie ekzercadoj dum la ĉiujara evento ''Ŝtala karaktero'' ({{lang-ru|Стальной характер}}). La {{daton|9|7|2020}} apude estis malfermita [[Reko|rekaro]], kiu okupas areon je {{unuo|280|m|2}} kaj ebligas ĉiujn specojn de ekzercoj. Ĝi estis konceptita en 2019 kaj financita de bonfara fondaĵo de la firmao RN-Uvatneftegas ({{lang-ru|РН-Уватнефтегаз}})<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tumentoday.ru/2020/07/10/na-naberezhnoj-tury-v-tyumeni-otkryli-sovremennyj-turnikovyj-kompleks/ | titolo = На набережной Туры в Тюмени открыли современный турниковый комплекс | titolo-aldono = | alirdato = 2021-01-27 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Сергей Кузнецов | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2020-07-10 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja oblast segodnja | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20210201070834/https://tumentoday.ru/2020/07/10/na-naberezhnoj-tury-v-tyumeni-otkryli-sovremennyj-turnikovyj-kompleks/ | arkivdato = 2021-02-01 | citaĵo = }}</ref>. ==== Monumento al la Romanov-familio ==== La {{daton|25|6|2020}} sur la deklivo malantaŭ la Kontoro de Vaporŝipejo, sur la teritorio de la [[Monaĥinejo de Naskiĝo de Dipatrino (Tjumeno)|monaĥinejo de Naskiĝo de Dipatrino]] sub gvido de la metropolito Tobola kaj Tjumena Dimitrij<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tmn.aif.ru/society/details/v_tyumeni_sostoyalos_otkrytie_pamyatnika_seme_nikolaya_ii | titolo = В Тюмени состоялось открытие памятника семье Николая II | titolo-aldono = | alirdato = 2021-01-27 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Валерия Пащенко | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2020-06-30 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Argumentoj kaj Faktoj | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20210204130250/https://tmn.aif.ru/society/details/v_tyumeni_sostoyalos_otkrytie_pamyatnika_seme_nikolaya_ii | arkivdato = 2021-02-04 | citaĵo = }}</ref> estis solene malfermita la monumento al la Romanov-familio. Ĝi bildigas la familion de la lasta rusa caro [[Nikolao la 2-a (Rusio)|Nikolao la 2-a]], starantan sur antikva rusa boato "Rus" ({{lang-ru|Русь}}) kun krucoj enmane. Tio simbole referencas la foriron de la cara familio al ekzilo en [[Tobolsko]]n, okazintan en aŭgusto [[1917]]. Tiam la Romanovoj venis al Tjumeno laŭ la [[Transsiberia fervojo]], poste estis transportitaj laŭ fervoja branĉo al haveno, situinta ĉi-loke, kaj daŭrigis sian vojon al Tobolsko sur ŝipo, ĉar fervojo ĝis Tobolsko ankoraŭ ne estis konstruita kaj vojo estis malebena. Ĝi preskaŭ komplete identas al la monumento, instalita en la Divejeva monaĥejo en [[Niĵnij-Novgoroda provinco]] en 2017. La sola diferenco estas ke anstataŭ boato tie la statuoj staras sur soklo<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/gorod/2020/06/10/69308839/ | titolo = Для Тюмени отлили огромный памятник семьи Романовых | titolo-aldono = | alirdato = 2021-01-27 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Юлия Мальцева | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2020-06-10 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20210201071148/https://72.ru/text/gorod/2020/06/10/69308839/ | arkivdato = 2021-02-01 | citaĵo = }}</ref>. La abdikinta imperiestro registris forveturon el Tjumeno en sia taglibro<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tyumentimes.ru/2020/06/10/v-tyumeni-ustanovili-pamyatnik-carskoj-seme-video/ | titolo = В Тюмени установили памятник царской семье. ВИДЕО | titolo-aldono = | alirdato = 2021-01-27 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskoje Vremja | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20210206023623/https://tyumentimes.ru/2020/06/10/v-tyumeni-ustanovili-pamyatnik-carskoj-seme-video/ | arkivdato = 2021-02-06 | citaĵo = }}</ref>. {{Citaĵo |teksto = La trajno venis preskaŭ al albordiĝejo, do necesis nur marŝi sur ŝipon. La nia nomiĝas "Rus". Komenciĝis translokado de la aĵoj, daŭrinta la tutan nokton. La kompatinda [filo] Aleksej denove enlitiĝis Dio scias kiam! Frapado kaj bruado daŭris la tutan nokton kaj tre malhelpis al mi endormiĝi. Ni foriris de Tjumeno proksimume je la 6-a horo. |aŭtoro = Nikolao Romanov |verko = Taglibro de Nikolao Romanov |origina teksto = Поезд подошёл почти к пристани, так что пришлось только спуститься на пароход. Наш называется “Русь”. Началась перегрузка вещей, продолжавшаяся всю ночь. Бедный Алексей опять лёг Бог знает когда! Стукотня и грохот длились всю ночь и очень помешали заснуть мне. Отошли от Тюмени около 6 час. }} Dezajnadon de la monumento partoprenis la akademio de [[Ilja Glazunov]], la skulptaĵon faris Irina Makarova en la metiejo ''LitArt'' ([[Moskvo]]). Ĝian kreadon financis ortodoksaj organizaĵoj kaj mecenatoj. La ideon starigi monumenton omaĝe al Nikolao la 2-a sur tiu ĉi loko unuafoje prezentis loka komercisto, ortodoksa aktivulo kaj deputito de la urba dumao Igor Rakŝa. La {{daton|9|10}} 2017 li diskutigis la aferon dum kunsido de la urba dumao, proponinte konstrui apude ankaŭ kapelon kaj inviti al la malferma ceremonio deputiton de la Ŝtata Dumao [[Natalia Poklonskaja]]. La Tobolska-Tjumena eparĥio subtenis la iniciaton<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/gorod/2017/10/10/51340461/ | titolo = На тюменской набережной предложили установить памятник Николаю II | titolo-aldono = | alirdato = 2021-01-27 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Ирина Шарова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2017-10-10 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20210201080237/https://72.ru/text/gorod/2017/10/10/51340461/ | arkivdato = 2021-02-01 | citaĵo = }}</ref>. La instalado de la monumento elvokis kontraŭdirajn reagojn ĉe la urbanoj. Plej forte protestis lokaj komunistoj, kiuj memorigis en sia ĵurnalo ''Laborista Tjumeno'' ({{lang-ru|Трудовая Тюмень}}), ke temas pri la plej malsukcesinta imperiestro de la [[Rusia imperio]], kiu malgajnis ĉiujn militojn, kruele subpremadis la popolon kaj ricevis kromnomon ''Nikolao la Sanga''. Aliaj indignis ke ne okazis ajna publika disputado de la afero. La ortodoksaj organizaĵoj kontestis la akuzojn direkte al la imperiestro kaj argumentis ke la monumento situas sur la monaĥeja teritorio, kies estraro rajtas fari ion ajn sur sia areo<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://nashgorod.ru/article/general/27-06-2020/kak-postavit-v-tyumeni-pamyatnik-nikolayu-ii-i-nikogo-ne-razozlit | titolo = Как поставить в Тюмени памятник Николаю II и никого не разозлить? | titolo-aldono = | alirdato = 2021-01-27 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2020-06-27 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = NashGorod.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20210201014845/https://nashgorod.ru/article/general/27-06-2020/kak-postavit-v-tyumeni-pamyatnik-nikolayu-ii-i-nikogo-ne-razozlit | arkivdato = 2021-02-01 | citaĵo = }}</ref>. === Maldekstra bordo === ==== Apud la ponto de Geamantoj ==== Origine la maldekstra bordo estis kovrita je salikoj, inter kiuj nur jen kaj jen haveblis padoj, laŭ kiuj oni iris al la rivero por fiŝkapti aŭ naĝi. La bordo estas inundata printempe, kiam akvonivelo altiĝas pro degelado de neĝo. En [[septembro 2019]] komenciĝis konstruado de la kajo sur la maldekstra bordo, finita en [[aprilo 2021]]. Ĝi etendiĝas je {{unuo|916|m}} kaj kostis 535 milionojn da rubloj. La kajo komenciĝas de la preĝejo de Sankta Georgo kaj iros orienten. La projekton realigis kompanio "Mostostroj-11", kiu konstruis ankaŭ la kajon sur la dekstra bordo. Oni fortikigis la bordon per betono kaj ŝtalo, kreis marmoran promenejon<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/gorod/2020/11/01/69523579/ | titolo = Лаконичные скамейки и цветные «кристаллы»: как со 100-метровой высоты выглядит левый берег Туры | titolo-aldono = | alirdato = 2021-01-27 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Екатерина Бурлева | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2020-11-01 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://archive.today/20210127101524/https://72.ru/text/gorod/2020/11/01/69523579/ | arkivdato = 2021-01-27 | citaĵo = }}</ref>. Malantaŭ la preĝejo samtempe komenciĝis konstruado de luksa loĝkvartalo ''Voznesenskij'' (La Ĉielira)<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/gorod/2019/08/10/66192520/ | titolo = Показываем, каким станет левый берег набережной Туры. На него потратят полмиллиарда рублей | titolo-aldono = | alirdato = 2021-01-27 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Анна Яровая | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2019-08-10 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20210201042531/https://72.ru/text/gorod/2019/08/10/66192520/ | arkivdato = 2021-02-01 | citaĵo = }}</ref>. Iuj kritikis la projekton pro ripetado de eraroj, faritaj dum dezajnado de la kajo sur la dekstra bordo. Oni diris ke tio estos plia nura promenejo, sen ombro kaj interesaĵoj, sen specialaj lokoj por infanoj, plendis pro detruado de ĉiuj salikoj ktp<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://park72.ru/city/203321/ | titolo = Обратная сторона стройки века: на левом берегу Туры началась масштабная вырубка деревьев. Кому это выгодно? | titolo-aldono = | alirdato = 2021-01-27 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2019-09-09 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20210201004649/https://park72.ru/city/203321/ | arkivdato = 2021-02-01 | citaĵo = }}</ref><ref>{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/gorod/2019/08/11/66193216/ | titolo = «Раскалённая сковорода, лучше бы сделали пляж»: тюменцы о благоустройстве набережной за полмиллиарда | titolo-aldono = | alirdato = 2021-01-27 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Анастасия Жердина | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2019-08-11 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20210201084657/https://72.ru/text/gorod/2019/08/11/66193216/ | arkivdato = 2021-02-01 | citaĵo = }}</ref>. La kajo estas dividita je tri zonoj. Okcidente de la ponto de Geamantoj estas promenejo kun benkoj kaj laŭbo. Oriente de ĝi iras scenejo kun ejo, kiu staris kelkajn jarojn malplena, sed la {{daton|24|2|2024}} tie malfermiĝis figital-centro, do la centro de komputilaj sportoj — la unua en Tjumena provinco kaj la kvara en Rusio<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/gorod/2024/02/28/73277387/ | titolo = Мэр и губернатор взяли геймпады в руки: в Тюмени открылся фиджитал-центр — что это такое? | titolo-aldono = Это четвертый центр в стране. И открылся он на набережной | alirdato = 2024-05-20 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Артур Галиев | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2024-02-28 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20240229022634/https://72.ru/text/gorod/2024/02/28/73277387/ | arkivdato = 2024-02-29 | citaĵo = }}</ref>. Malantaŭ ili sekvas infanludejo, poste loko por skutado kun tri longaj ondoformaj skutejoj, laŭ kiuj skutas etuloj. Fine troviĝas saltejoj por rulado sur bicikloj, skutiloj kaj rulglitiloj, kiuj havas malsaman altecon kaj estas destinitaj por adoleskuloj. Post ili situas publika necesejo kaj parkumejo<ref name="Тюменцы вышли гулять"/>. En 2023 en la okcidenta parto aperis artaĵo ''Floroj'' ({{lang-tt|Чәчәкләр|t=Ĉeĉekler}}), al kies kreado kadre de festivalo "Morfologio de la stratoj" de la {{dato|24|7}} ĝis la {{dato|6|8}} kontribuis ĉirkaŭ 130 urbanoj. Temas pri 5 fostetoj forme de subtilaj tulipoj, sur kies tigoj estis metitaj plurkoloraj lignaj kubetoj kaj ĉiu povis pentri ion ligitan al la tatara kulturo — bildojn, vortojn ktp. Tio estas aludo al la tulipoj kiel simboloj de printempo kaj renaskiĝo, kaj al fostoj sur kiuj dum tatara printempa festo [[Sabantuj]] grimpas konkurantoj por preni la premion lokitajn sur iliaj suproj<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://t-l.ru/345760.html | titolo = Арт-объект создадут тюменцы на лаборатории "Чэчэклэр" | titolo-aldono = | alirdato = 2024-05-20 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Инна Пахомова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2023-07-21 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Linija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20240520113232/https://t-l.ru/345760.html | arkivdato = 2024-05-20 | citaĵo = }}</ref><ref>{{citaĵo el la reto | url = https://t-l.ru/347127.html | titolo = Арт-инсталляция с ассоциациями тюменцев с культурой татар появилась на набережной | titolo-aldono = | alirdato = 2024-05-20 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Влада Нерадовская | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2023-08-17 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Linija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20240520113124/https://t-l.ru/347127.html | arkivdato = 2024-05-20 | citaĵo = }}</ref>. En [[majo 2023]] Igor Ĥmeljov, ĉefpastro de la Ĉielira-Georga preĝejo, proponis nomi la maldekstran kajon ''Ĉielira'' ({{lang-ru|Вознесенская|t=Voznesenskaja}}) omaĝe al sia preĝejo<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tumentoday.ru/2023/05/05/naberezhnuyu_tury_v_zarechnoy_chasti_tyumeni_predlagayut_nazvat_voznesenskoy/ | titolo = Набережную Туры в заречной части Тюмени предлагают назвать Вознесенской | titolo-aldono = Горожане могу принять участие в наименовании территории | alirdato = 2024-05-17 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Нина Баринова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2023-05-05 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Oblast Segodnja | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20240517051217/https://tumentoday.ru/2023/05/05/naberezhnuyu_tury_v_zarechnoy_chasti_tyumeni_predlagayut_nazvat_voznesenskoy/ | arkivdato = 2024-05-17 | citaĵo = }}</ref>. La propono estis pridiskutita en la urba retejo kaj aprobita la {{daton|24|5|2023}}<ref name="В Тюмени появилась Вознесенская набережная">{{citaĵo el la reto | url = https://tumen.dk.ru/news/237183547 | titolo = В Тюмени появилась Вознесенская набережная — она располагается рядом с одноименным храмом | titolo-aldono = | alirdato = 2024-05-17 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Екатерина Петрова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2023-05-25 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Delovoj Kvartal | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230603075424/https://tumen.dk.ru/news/237183547 | arkivdato = 2023-06-03 | citaĵo = }}</ref><ref>{{citaĵo el la reto | url = https://www.tumen.kp.ru/online/news/5285750/ | titolo = Набережную на левом берегу Туры в Тюмени назвали Вознесенской | titolo-aldono = Имя Вознесенская было присвоено этой набережной вчера на заседании комиссии | alirdato = 2024-05-17 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Серафима Краснова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2023-05-25 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Komsomolskaja Pravda]] | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230604133438/https://www.tumen.kp.ru/online/news/5285750/ | arkivdato = 2023-06-04 | citaĵo = }}</ref>. Tamen [[:commons:File:Kajo Voznesenskaja (Tjumeno).jpg|respektivaj tabuloj]] troviĝis en la kajo jam en [[februaro 2023]]. ==== Apud la dua piedira ponto ==== En [[januaro 2021]] oni anoncis konstruadon de plia kajo sur la maldekstra bordo, apud la nova kvartalo ''Eŭropa Bordo'' ({{lang-ru|Европейский берег}}). Ĝi devos esti 500 m longa kaj okupos 1,5 hektarojn. Tie aperos scenejo kun amfiteatro, urba legomejo, kverka aleo kun arboj nomitaj omaĝe al famaj urbanoj. La kajo havos tri nivelojn: la unua estos kovrita je naturaj kreskaĵoj (ĝi estos ĉiujare inundata), la dua servos kiel promenejo kun kverka aleo, la tria enhavos 10 grandajn rondajn malfermitajn ĉambrojn. Sur la moleo aperos pado kun speciala tegaĵo adaptita por kurado kaj skandinava marŝado. Sur la rivero apude aperos flosanta ĉambro. Apud la kajo haveblos parkumejo, por handikapuloj funkcios liftoj. Aperos rapidmanĝejoj<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/gorod/2021/01/14/69696731/ | titolo = К осени в Тюмени построят пешеходный мост через Туру и прибрежный парк с «комнатами» | titolo-aldono = | alirdato = 2021-01-27 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Юлия Мальцева | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2021-01-14 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20210123022104/https://72.ru/text/gorod/2021/01/14/69696731/ | arkivdato = 2021-01-23 | citaĵo = }}</ref>. La nova kajo devas esti unuigita kun la dekstra bordo per piedira ponto. Origine oni planis konstrui ĝin apud Maslovskij vojo<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/gorod/2020/03/06/69018229/ | titolo = В администрации Тюмени рассказали, где появится второй пешеходный мост через Туру: публикуем карту | titolo-aldono = | alirdato = 2021-01-27 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Анастасия Жердина | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2020-03-06 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20210201010255/https://72.ru/text/gorod/2020/03/06/69018229/ | arkivdato = 2021-02-01 | citaĵo = }}</ref>. Sed en [[januaro 2021]] oni informis ke necesos ŝovi la ponton flanken, ĉar la unua projekto alfrontis protektajn zonojn de historiaj konstruaĵoj sur la dekstra bordo<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/gorod/2021/01/22/69716506/ | titolo = Второй пешеходный мост через Туру сдвинут | titolo-aldono = | alirdato = 2021-01-27 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Анна Яровая | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2021-01-22 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20210124102900/https://72.ru/text/gorod/2021/01/22/69716506/ | arkivdato = 2021-01-24 | citaĵo = }}</ref>. En [[majo 2024]] la urba administracio pritraktis tri variantojn — [[movebla ponto]], forme de marista nodo, forme de platboato ({{lang-ru|дощаник}}). Estis elektita la lasta, ĉar tiu ĉi boato estas bildigita sur la blazono de Tjumeno. La ponto estos bicikla-piedira. Ĝin konstruos komercaj firmaoj Strana kaj Brusnika, kiuj prikonstruas grandajn areojn ĉe la respektivaj bordoj<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tumen.dk.ru/news/237203178 | titolo = В Тюмени презентовали три варианта нового моста через Туру. Каким он будет | titolo-aldono = | alirdato = 2024-05-17 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Екатерина Петрова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2024-05-16 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Delovoj Kvartal | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20240517061113/https://tumen.dk.ru/news/237203178 | arkivdato = 2024-05-17 | citaĵo = }}</ref>. === Transriverejo === En Transriverejo apud la akvoparko ''LetoLeto'' en [[decembro 2020]] malfermiĝis riverkajo {{unuo|550|m}} longa. Tie aperis promenejoj kun benkoj, lanternoj, ekzerciloj por subĉiela sportumado. Poste aperos fontano<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/gorod/2020/12/03/69583208/ | titolo = Терраса с видом на Туру на месте бывшего «болота». Обзор новых набережных Тюмени | titolo-aldono = | alirdato = 2021-01-27 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Юлия Мальцева | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2020-12-03 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20210123011440/https://72.ru/text/gorod/2020/12/03/69583208/ | arkivdato = 2021-01-23 | citaĵo = }}</ref>. == Nomo == En [[2010]] oni proponis plurajn nomojn por la kajo (la Cara, Ermak Timofejeviĉ, Kuĉum, Ĉimgi-Tura, Georg Steller, la admiralo Possiet, la 229-a pafista divizio). La kompanio ''Strojmontaĵ'', konstruinta la kajon, proponis dividi ĝin je kvin partoj, ĉiu kun sia nomo: la Ĉimgi-Tura, [[Anunciacia katedralo (Tjumeno)|Anunciacia]], Universitata, Gubernia, Cara<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://www.nashgorod.ru/news/society/29-09-2010/naberezhnaya-tury-mozhet-poluchit-pyat-nazvaniy-odnovremenno | titolo = Набережная Туры может получить пять названий одновременно | titolo-aldono = | alirdato = 2019-07-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2010-09-29 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = NashGorod.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}{{404|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Sed la urba komisiono pri toponimio konkludis, ke la nomo ''Kajo de la rivero Turo'' tute sufiĉas, ĉar Tjumeno havas nur unu kajon<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/gorod/60960081/ | titolo = Журналисты предложили переименовать тюменскую набережную в Царскую | titolo-aldono = | alirdato = 2019-07-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Дания Гайсина | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2013-02-15 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20240517061727/https://72.ru/text/gorod/2013/02/15/60960081/ | arkivdato = 2024-05-17 | citaĵo = }}</ref>. Ankaŭ la propono nomi ĝin omaĝe al la loka partiestro Aleksandr Protozanov, prezentita en [[2014]], estis rifuzita<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/gorod/61093801/ | titolo = Тюменскую набережную переименовывать не будут | titolo-aldono = | alirdato = 2019-07-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Виктория Волк | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2014-05-23 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20240517062456/https://72.ru/text/gorod/2014/05/23/61093801/ | arkivdato = 2024-05-17 | citaĵo = }}</ref>. La maldekstra kajo ekde [[majo 2023]] nomiĝas ''Ĉielira'' ({{lang-ru|Вознесенская|t=Voznesenskaja}}) omaĝe al la Ĉielira-Georga preĝejo<ref name="В Тюмени появилась Вознесенская набережная"/>. == Prizorgado == La kajo estas ĉiutage purigata kaj lumigata. Herbobedoj estas renovigataj, akvumataj per ŝpruciloj kaj tranĉataj. Ĉiujare estas plantataj multaj floroj kaj arbedoj. Ekzemple printempe 2019 estis plantitaj 101 mil da plantoj<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/gorod/66104830/ | titolo = На тюменской набережной высадят 100 тысяч цветов. Из городского бюджета на это потратят 5,5 миллиона | titolo-aldono = | alirdato = 2019-07-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Яна Шулика | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2019-05-28 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20200919021122/https://72.ru/text/gorod/66104830/ | arkivdato = 2020-09-19 | citaĵo = }}</ref>. Ĉiujare printempe la akvonivelo altiĝas kaj la plej malsupra nivelo de la kajo plene subakviĝas. Poste oni lavas ĝin per ŝampuo kaj brosas<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://www.nashgorod.ru/news/society/26-04-2017/tyumenskuyu-naberezhnuyu-otmyvayut-s-shampunem-i-pylesosyat | titolo = Тюменскую набережную отмывают с шампунем и пылесосят | titolo-aldono = | alirdato = 2019-07-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2017-04-26 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = NashGorod.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20250121061901/https://nashgorod.ru/news/2017-04-26/tyumenskuyu-naberezhnuyu-otmyvayut-s-shampunem-i-pylesosyat-2062570 | arkivdato = 2025-01-21 | citaĵo = }}</ref><ref>{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/gorod/50648601/ | titolo = Затопленный ярус и имитация мрамора на тюменской набережной: стали известны причины этих явлений | titolo-aldono = | alirdato = 2019-07-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Екатерина Бурлева | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2017-07-19 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20240517062739/https://72.ru/text/gorod/2017/07/19/50648601/ | arkivdato = 2024-05-17 | citaĵo = }}</ref><ref>{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/gorod/66093136/ | titolo = В Тюмени поднялась вода в Туре и подтопила нижний ярус набережной | titolo-aldono = | alirdato = 2019-07-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Мария Токмакова, Юлия Мальцева | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2019-05-18 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl =https://web.archive.org/web/20240517063146/https://72.ru/text/gorod/2019/05/18/66093136/ | arkivdato = 2024-05-17 | citaĵo = }}</ref>. La malsupraj niveloj kaj ŝtuparoj estas faritaj el [[granito]] kiel materialo akvoimuna kaj facile purigebla post foriro de printempaj inundaj akvoj<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://admtyumen.ru/ogv_ru/news/subj/more.htm?id=10565761%40egNews | titolo = Набережная реки Туры украсит Тюмень | titolo-aldono = | alirdato = 2019-07-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2010-07-20 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = La gazetara servo de la guberniestro de Tjumena provinco | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20100922074425/http://admtyumen.ru/ogv_ru/news/subj/more.htm?id=10565761@egNews | arkivdato = 2010-09-22 | citaĵo = }}</ref>. En 2019 oni informis ke la prizorgado de la kajo kostas 140 milionojn da rubloj jare ($2,19 milionoj)<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://ura.news/news/1052359596 | titolo = Тюменские депутаты хотят сократить расходы на главную гордость города ради школ и детсадов | titolo-aldono = | alirdato = 2019-07-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Дмитрий Щеглов | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2018-11-16 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Ura.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20181116134204/https://ura.news/news/1052359596 | arkivdato = 2018-11-16 | citaĵo = }}</ref>. == En arto == Somere 2017 sur la kajo filmis sian unuan muzikfilmeton la brita kantisto ''ALEX''. Li prezentis sian kanton ''Rebel of The Night'' kunlabore kun Rachel McAlpine. Ĉion plenumis loka reĝisoro kaj lokaj artistoj, kiuj (krom unu escepto) estis neprofesiaj<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/gorod/50892051/ | titolo = Тюменская набережная засветилась в клипе британского музыканта | titolo-aldono = | alirdato = 2019-07-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Екатерина Бурлева | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2017-08-15 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20200807012500/https://72.ru/text/gorod/50892051/ | arkivdato = 2020-08-07 | citaĵo = }}</ref>. Ĝis [[majo 2024]] la filmeto havis 187 mil trarigardojn en [[Jutubo]]<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://www.youtube.com/watch?v=KqSiM6oBQgA | titolo = kunlabore kun Rachel McAlpine | titolo-aldono = | alirdato = 2019-07-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = ALEX (kunlabore kun Rachel McAlpine) | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2017-08-08 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Jutubo]] | paĝoj = | lingvo = en | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20240517063615/https://www.youtube.com/watch?v=KqSiM6oBQgA | arkivdato = 2024-05-17 | citaĵo = }}</ref>. == Eventoj == Sur la kajo ofte okazas kulturaj kaj sportaj aranĝoj, urbaj festoj kaj konkursoj. Ekzemple en [[februaro 2018]] tie okazis etapo de la Rusia Pokalo pri Neĝotabulado<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/gorod/53578141/ | titolo = Взлеты и падения: 10 самых захватывающих снимков с тюменского этапа Кубка России по сноуборду | titolo-aldono = | alirdato = 2019-07-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Юлия Мальцева | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2018-02-25 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20240517063644/https://72.ru/text/gorod/2018/02/25/53578141/ | arkivdato = 2024-05-17 | citaĵo = }}</ref>. Ĉiujare tie okazas la sporta evento “Ŝtala karaktero”. Ankaŭ dum la Urbotago, Tago de Rusio kaj ĉiuj aliaj grandaj festoj sur la kajo okazas festaj eventoj. == Kritiko == En 2018 la urbon vizitis la fama rusia urbanisto Ilja Varlamov, poste verkinta tre kritikan raporton pri la kajo. Li kritikis ĝiajn kreintojn pro malkapablo profiti krutan reliefon, manko de kontakto kun akvo, manko de ombro kaj hazarda distribuado de arboj kaj floroj, nesufiĉa nombro de aktivejoj kaj ludejoj, tro patosa dezajno. Li diris ke la tjumena kajo estas nura monumento el kostegaj materialoj, kie oni povas nur marŝi<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://varlamov.ru/3048792.html | titolo = Тюмень – лучший город Земли? | titolo-aldono = | alirdato = 2019-08-01 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Ilja Varlamov | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2018-08-16 | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[LiveJournal]] | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20180914043015/https://varlamov.ru/3048792.html | arkivdato = 2018-08-14 | citaĵo = }}</ref>. == Servoj == Post konsulti la urbanojn<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/gorod/61271561/ | titolo = Тюменцам предлагают подумать, нужна ли торговля на набережной | titolo-aldono = | alirdato = 2019-07-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Александра Карасева | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2016-04-28 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20240517064016/https://72.ru/text/gorod/2016/04/28/61271561/ | arkivdato = 2024-05-17 | citaĵo = }}</ref> en [[junio 2016]] sur la kajo aperis kioskoj, vendantaj trinkaĵojn kaj manĝaĵojn<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/gorod/61287021/ | titolo = Тюменцы оценили киоски на набережной: стильно и гостеприимно | titolo-aldono = | alirdato = 2019-07-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Александра Карасева | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2016-06-28 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20240517064042/https://72.ru/text/gorod/2016/06/28/61287021/ | arkivdato = 2024-05-17 | citaĵo = }}</ref>. == Sekureco == Kelkfoje infanoj kaj plenkreskuloj falis de sur la parapeto de la kajo en la riveron kaj dronis aŭ estis hazarde savitaj de preterirantoj<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/gorod/2019/05/06/66078121/ | titolo = Курсант ТВВИКУ вытащил тонущего человека из Туры: «Он уже потерял сознание и начал уходить под воду» | titolo-aldono = Инцидент произошел в субботу, 4 мая, на набережной | alirdato = 2024-05-17 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Анна Яровая | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2019-05-06 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20240517064326/https://72.ru/text/gorod/2019/05/06/66078121/ | arkivdato = 2024-05-17 | citaĵo = }}</ref>. Pro tio en [[aprilo 2019]] post ĉiuj cent metroj estis starigitaj [[savringo]]j<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://park72.ru/city/195468/ | titolo = На набережной Туры разместили спасательные круги, чтобы избежать повторения трагедии | titolo-aldono = | alirdato = 2019-07-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2019-04-18 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Park72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20190420125849/https://park72.ru/city/195468/ | arkivdato = 2019-04-20 | citaĵo = }}</ref> kaj ekdeĵoris dek savistoj<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/gorod/66114397/ | titolo = Бегали по затопленным бордюрам и купались в Туре. Подростки перелезли за ограждения на набережной | titolo-aldono = Двое бегали по воде, ещё трое следили за ними и снимали всё на видео | alirdato = 2019-07-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Яна Шулика | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2019-06-05 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20201030132411/https://72.ru/text/gorod/66114397/ | arkivdato = 2020-10-30 | citaĵo = }}</ref>. En [[junio 2019]] la savistoj savis tie ebriulon, falintan en akvon<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/incidents/66137059/ | titolo = Спасатели с помощью веревки и круга вытащили мужчину, упавшего с парапета набережной в Туру | titolo-aldono = | alirdato = 2024-05-17 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Мария Токмакова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2019-06-25 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20240517065321/https://72.ru/text/incidents/2019/06/25/66137059/ | arkivdato = 2024-05-17 | citaĵo = }}</ref>. La tuta kajo estas kontrolata de gvatkameraoj. Funkcias tri gardistaj postenoj<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/gorod/51528261/ | titolo = За 2,8 миллиона рублей тюменскую набережную будут весь 2018 год охранять круглосуточно | titolo-aldono = | alirdato = 2019-07-31 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Екатерина Бурлева | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2017-11-22 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20240517065343/https://72.ru/text/gorod/2017/11/22/51528261/ | arkivdato = 2024-05-17 | citaĵo = }}</ref>, foje marŝas policaj patroloj kaj supre, ĉe la ponto de Geamantoj staras la policejo. == Transporto == La plej proksimaj bushaltejoj estas ''Nabereĵnaja'' (Kajo) en [[Strato Respubliko (Tjumeno)|strato Respubliko]], ''Ploŝĉad Borcov Revolucii'' (Placo de la Batalantoj de la Revolucio) en [[Strato Respubliko (Tjumeno)|strato Respubliko]] kaj ''Stroitelnij Institut TIU'' (Konstrua Instituto de TIU). Tra ĉiuj haltejoj sekvas pluraj busaj kaj busetaj itineroj. Ĉe la domo N 1 en strato Respubliko haveblas subĉiela parkumejo kaj ĉe la buŝo de rivero Tjumenko tiu pluretaĝa. Ekde la {{daton|8|4|2019}} ili ambaŭ estas pagendaj (krom por handikapuloj)<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://moi-portal.ru/novosti/609908-parkovka-na-naberezhnoy-tury-stala-platnoy/ | titolo = Парковка набережной Туры стала платной | titolo-aldono = | alirdato = 2019-07-28 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2019-04-08 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Moi-Portal.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20190728101520/https://moi-portal.ru/novosti/609908-parkovka-na-naberezhnoy-tury-stala-platnoy/ | arkivdato = 2019-07-28 | citaĵo = }}</ref>. Ĉe la Cara moleo funkcias senpaga subĉiela parkumejo por 120 aŭtoj, enveturebla laŭ Maslovskij vojo<ref name="promeno">{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/gorod/51291351 | titolo = Гуляем по новым участкам набережной, которая к концу года станет длиннее на километр | titolo-aldono = | alirdato = 2019-07-31 | alirmonatotago = | alirjaro = Анастасия Жердина | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2017-09-28 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20201204020642/https://72.ru/text/gorod/51291351/ | arkivdato = 2020-12-04 | citaĵo = }}</ref>. == Galerio == <gallery class="center" mode="packed"> Dosiero:Kajo de rivero Turo en Tjumeno 31.jpg|<center>Informo por handikapuloj</center> Dosiero:Kajo de rivero Turo en Tjumeno 19.jpg|<center>Savringoj</center> Dosiero:Kajo de rivero Turo en Tjumeno 16.jpg|<center>Akvopumpa stacio</center> Dosiero:Kajo de rivero Turo en Tjumeno 01.jpg|<center>Vaporŝipa kontoro</center> Dosiero:Riverkajo en Tjumeno 23.jpg|<center>Orienta parto de la kajo</center> Dosiero:Infanoj praktikas kapoejron sur la kajo de rivero Turo (Tjumeno) 01.jpg|<center>[[Kapoejro]] sur la kajo</center> Dosiero:Kajo de rivero Turo en Tjumeno 05.jpg|<center>Printempa inundo</center> Dosiero:Sporta aranĝo Ŝtala Karaktero (Tjumeno) 03.jpg|<center>La sporta aranĝo “Ŝtala karaktero”</center> Dosiero:Sporta aranĝo Ŝtala Karaktero (Tjumeno) 02.jpg|<center>La sporta aranĝo “Ŝtala karaktero”</center> Dosiero:Figuro de dinosaŭro dur kajo de rivero Turo (Tjumeno).jpg|<center>Dinosaŭro sur la kajo</center> Dosiero:Kajo de rivero Turo en Urbotago 2019 (02).jpg|<center>Balancilo dum Urbotago</center> </gallery> == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj}} * [[Strato Respubliko (Tjumeno)]] * [[Historia skvaro (Tjumeno)]] * [[Gastokorto (Tjumeno)]] [[Kategorio:Stratoj en Tjumeno]] [[Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 2012]] [[Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 2021]] lk5m726a7qdbtn46a402xhk001781uc 0 663799 9490895 9357896 2026-10-09T15:45:41Z Sj1mor 12103 9490895 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | bildo = The square of Kumanovo (2).JPG | nomo = {{paĝonomo}} | lando= {{Nord-Makedonio}} | regiono= [[Nordorienta regiono (Nord-Makedonio)|nordorienta regiono]] | regiono-ISO=MK | tipo1 = reliefo | zomo = 9 | mapo = Karta Kumanovo.png }} '''Opština Kumanovo''', {{lang-mk|Општина Куманово}}, estas unu el ses komunumoj en la [[Nordorienta regiono]] de [[Nord-Makedonio|Norda Makedonio]]. Laŭ la censo de septembro 2021 en la komunumo loĝis entute 105 484 homoj<ref>[https://makstat.stat.gov.mk:443/PXWeb/sq/123835c2-4785-4104-bd9a-3c404f28444b loĝantaro de la komunumo laŭ la censo de septembro 2021 el oficiala statistika retejo]{{404|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ({{mk}} kaj {{en}})</ref><ref>[https://www.citypopulation.de/de/northmacedonia/admin/ nombroj de komunumanoj laŭ la censo de 2021 el la retejo ''citypopulation.de''] {{PlurajLingvokodoj|de|en}}</ref> sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administra centro de la komunumo estas [[Kumanovo]]. == Loko, priskribo == Ĝi prefere situas en la okcidenta parto de la regiono. La areo estas 509,48 km². Opština situas en la valo ĉirkaŭ la rivero [[Pčinja]] kaj ĝiaj alfluantoj Kumanovka kaj [[Kriva Reka |Kriva Reka]] je alteco de ĉirkaŭ 280 ĝis 550 m. Najbaraj vilaĝoj estas: [[Opština Staro Nagoričane]] en la nordoriento, [[Opština Rankovce]] kaj [[Opština Kratovo]] en la oriento, [[Opština Sveti Nikole]] kaj [[Opština Petrovec]] en la sudoriento, [[Opština Ilinden]] kaj [[Opština Aračinovo]] en la sudo kaj [[Opština Lipkovo]] en la okcidento. En la nordo, ĝi limas al la [[Serba Respubliko|serba]] municipo de [[Preševo]]. {{Ĉirkaŭ loko|Centro=Opština Kumanovo |Norde=[[Serbio]] (Preševo) |Nordoriente= [[Opština Staro Nagoričane|Staro Nagoričane]] |Oriente= [[Opština Rankovce|Rankovce]], [[Opština Kratovo|Kratovo]] |Sudoriente= [[Opština Sveti Nikole|Sveti Nikole]], [[Opština Petrovec|Petrovec]] |Sude= [[Opština Ilinden|Ilinden]], [[Opština Aračinovo|Aračinovo]] |Sudokcidente= |Okcidente= [[Opština Lipkovo|Lipkovo]] |Nordokcidente= }} La komunumo konsistas el la urbo Kumanovo kaj 47 vilaĝoj, kiuj estas: <!-- Ne sencas meti la 46 ruĝajn ligilojn pri la restaj vilaĝetoj, ĉar malverŝajnas ke propraj artikoloj pri ili iam ajn verkiĝos!! Se vi tamen faras, tiam individue meti krampojn al la nomo de la listo sube! --> [[Dosiero:Kumanovo Municipality.svg|eta|maldekstra|280ra|Opština Kumanovo]] {| class="wikitable" |- ! Nomo !! Makedona !! !! !! Nomo !! Makedona !! !! !! Nomo !! Makedona |- | '''Kumanovo''' || [[Куманово]]|| || || Zubovce || [[Зубовце]]|| || || Pezovo || Пезово |- | [[Agino Selo]] || [[Агино Село]]|| |||| Jačince || [[Јачинце]]|| |||| Proevce || Проевце |- | [[Bedinje]]|| [[Бедиње]]|| || || Karabičane || [[Карабичане]]|| || || Pčinja || Пчиња |- | [[Beljakovce]]|| [[Бељаковце]]|| || || Klečevce || [[Клечевце]]|| || || Režanovce || Режановце |- | [[Biljanovce]]|| [[Биљановце]]|| || || Kokošinje || [[Кокошиње]]|| || || Rečica || Речица |- | [[Brzak]]|| [[Брзак]]|| |||| Kolicko || [[Колицко]]|| || || Romanovce || Романовце |- | [[Vak'v]]|| [[Вак'в]]|| || || Kosmatac || [[Косматац]]|| || || Skačkovce || Скачковце |- | Vince || [[Винце]]|| || || Kutlibeg || [[Кутлибег]]|| || || Sopot (Kumanovo)|Sopot || Сопот (Кумановско) |- | Gabreš || [[Габреш]]|| || || Kučkarevo || [[Кучкарево]]|| || ||Studena Bara || Студена Бара |- | Gorno Konjare ||[[Горно Коњаре]]|| || || K'šanje || [[К’шање]]|| |||| Suševo || Сушево |- | Gradište || [[Градиште]]|| || || Lopate || [[Лопате]]|| || || Tabanovce || Табановце |- | D'lga || [[Д'лга]]|| || || Ljubodrag || [[Љубодраг]]|| || || Tromega || Тромеѓа |- | Dobrošane || [[Доброшане]]|| || || Murgaš || [[Мургаш]]|| || || Umin Dol || Умин Дол |- | Dovezence || [[Довезанце]]|| || || Novo Selo (Kumanovo)|Novo Selo || Ново Село || || || Čerkezi ||Черкези |- | Dolno Konjare || [[Долно Коњаре]]|| || || Novoseljane || [[Новосељане]]|| || || Četirce || Четирце |- | Živinje || [[Живиње]]|| || ||Orašac || [[Орашац]]|| || || Šuplji Kamen || Шупљи Камен |} == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{mk}}) == Tradukfonto == {{Trad|mk|Општина Куманово|3856586}} [[Kategorio:Komunumoj de Nord-Makedonio]] r1808vr0dnpwl8c3f2rssvm01s8mwhy 0 672854 9490853 9428566 2026-10-09T13:47:54Z Roberto 609 9490853 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} [[Dosiero:K.Meyer Nordhieser Schnurren1.JPG|eta|Verko de K. Meyer pri eldiroj/proverboj/poemoj en regiona dialekto: ''Nordhieser Schnurren'']] '''Johann August Karl Christian MEYER''' (pseŭdonime: ''Johannes Ryemer''; naskiĝinta la {{daton|12|8|1845}} en [[Südharz|Südharz-Drebsdorf]], mortinta la {{daton|25|8|1935}} en [[Nordhausen]] je [[hispana gripo]]<ref>Esperanto n239-240 jul-aŭg 1920</ref>) estis [[germanio|germana]] regionhistoriisto kaj pedagogo. Li verkis multajn aĵojn pri la historio de Nordhausen, [[Artern]] kaj ties ĉirkaŭaĵoj. == Vivo == Estante filo de ŝafisto li pasigis la junulajn jarojn en [[Görsbach]] kie li frekventis la lernejon. Pro siaj elstaraj talentoj li rajtis ekstudenti ĉe la porinstruista seminario en [[Eisleben]] danke al la mecenateco de grafo Karl zu Stolberg-Roßla. Poste li deĵoris kiel elementarlerneja isnruisto en [[wittenberg|Wittenberg-Kleinwittenberg]] (ĝis 1866) kaj en [[Südharz|Südharz-Roßla]] (kie li private instruis la infanojn de la ĉambra estro Robert Bosse, kiu poste iĝis edukadministro prusia). En Roßla li kunfondis la gimnastikklubon. Bonaj rilatoj tiaj ebligis al li la viziton kaj uzon de trezoroj el [[prusio|prusiaj]] arkivoj kaj publikigi librojn kaj mapojn pri regionhistorio, ekz. ankaŭ lernolibro-celen. En 1872 li venis al Nordhausen kie li instruis ĝis pensiuliĝo 1906 ĉe porknabina lernigejo de ĉe Friedrich-Wilhelm-placo. Poste li intensege okupiĝis pri la regionhistorio de Nordhausen kaj eldonis multajn aferojn prie. Li estis orda membro de [[Akademie gemeinnütziger Wissenschaften]] de [[Erfurto]], sekretario kaj honora membro de la Nordhausen-a societo historia-aktikvaĵa. Krome li membris ĉe la nordturingia regionhistoria societo ''Aratora'' en Artern, estis koresponda membro de la [[Societo historia de Erfurto]]; ne forgesendas lia membreco ĉe la [[harco|Harca]] societo historia-antikvaĵa. Lia edzino estis Karoline Ida Ernestine Gerbser kun kiu li havis ses infanojn. [[Dosiero:Helmegau.jpg|eta|Mapo pri Helmegau, kiun mem desegnis Meyer en la jaro 1888-a]] == Eĥoj == Bedaŭrinde multaj liaj publikigitaĵoj malfacile troveblas nun, tamen taksatas li la plej vigla kaj fruktodona inter la nordhausen-a regionhistoriistaro. Li ankaŭ metis la fundamentan ŝtonon por la ekinteresiĝo komuna prie. Pri lia verko ''Entwicklungsgeschichte der Reichsstadt Nordhausen'' (1887) skribis entuziasme la urba arkivisto R. H. Walther Müller: ''Mem tiu ĉi kurta kunmetaĵo montras lian malkutiman konaron de dokumentaj faktoj kaj samtempe aŭdacon lian sintezeman kiu devancis ĉiujn antaŭulojn. Lia karaktero konfrontiĝema ebligis prizorgi problemojn ĝis tiutempe neglektitajn, doni al ili formon kaj enordigi ilin historie; post mallonga tempo li tiel iĝis vera aŭtoritato sur la kampo de esplorado pri nordhausen-a historio.''<ref>La teksto originala jenas: ''Bereits diese zusammengedrängte Darstellung zeigt Meyers ungewöhnliche Vertrautheit mit urkundlichen bzw. aktenmäßigen Fakten, sie zeigt aber auch die Kühnheit seiner Synthesen, die über die Bedächtigkeit seiner Vorgänger weit hinausgeht. Meyers kernige und kämpferische Natur hat ihn vermocht, bisher unbeachtete Probleme anzupacken, ihnen Form zu geben und sie in die Entwicklungsgeschichte einzufügen, daß er bald als Autorität auf dem Gebiet der Nordhäuser Geschichtsforschung galt.''</ref> == Honoroj == * majo 1936: Karl-Meyer-strato en Nordhausen nomiĝis por li, en 1945 detruote. En 1990 la Paul-Wojtkowsk-strato (je honoro de komunismo politikisto) en la orienta parto de Nordhausen alinomiĝis por Karl Meyer. == Verkoj == * kun Richard Rackwitz, Vincent Eisfeld (eld.): ''Der Helmegau. Vor- und Frühgeschichte der Nordhausen umgebenden Landschaft; Teil 1.'' (= ''Quellen und Darstellungen zur Nordhäuser Stadtgeschichte; Bd. 2''). Edition Nordhausen, Nordhausen 2019. ISBN 978-3-7485-0384-2 * ''Aus Nordhausens Vorzeit''. Nordhausen: Selbstverlag, 1927. ([https://nordhausen-wiki.de/index.php?title=Aus_Nordhausens_Vorzeit surrete]) * ''Das Kloster Ilfeld''. Leipzig: B. Franke, 1897. * ''Beiträge zur urkundlichen Geschichte der goldenen Aue''. Nordhausen: Selbstverlag, 1876. * ''Heimathskunde für Kreis und Stadt Nordhausen'', 1875. * ''Chronik des Kreises Nordhausen'', 1875. * ''Kleine Chronik des Amts Heringen'', 1873. * ''Die Burg Hohnstein'', 1872. * ''Die ehemalige Reichsburg Kyffhausen. Ein Beitrag zur urkundlichen Geschichte der goldenen Aue.'' * ''Wüstungenkarte der Grafschaften Stolberg, Roßla und Hohnstein''. Mit erläuterndem Texte und vielen Urkundenauszuügen. * ''Über die jetzt auf dem Kornmarkte aufgefundenen alten Grundmauern''. Ĉe: Aus der Heimath. Sonntagsblatt des Nordhäuser Courier, Nr. 19, 1893. ([https://nordhausen-wiki.de/index.php?title=%C3%9Cber_die_jetzt_auf_dem_Kornmarkte_aufgefundenen_alten_Grundmauern surrete]) * ''Die Widen- oder Weydenburgk zwischen Petersdorf und Steigertap''. Ĉe: Zeitschrift des Harzvereins für Geschichte und Alterthumskunde, 53, 1920, p.&nbsp;79-80. ([https://nordhausen-wiki.de/index.php?title=Die_Widen-_oder_Weydenburgk_zwischen_Petersdorf_und_Steigertal surrete]) * ''Der Kurialist Johannes Sander aus Nordhausen (1455–1544)''. Ĉe: Thüringisch-sächsische Zeitschrift für Geschichte und Kunst, 1. Band, 1911, p.&nbsp;272-274. ([https://nordhausen-wiki.de/index.php?title=Der_Kurialist_Johannes_Sander_aus_Nordhausen_(1455%E2%80%931544) surrete]) == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [https://nordhausen-wiki.de/index.php?title=Karl_Meyer Biografio ĉe ''NordhausenWiki'' kun impona foto de Meyer] {{Bibliotekoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Meyer, Karl}} [[Kategorio:Germanaj pedagogoj]] [[Kategorio:Regionhistoriistoj]] [[Kategorio:Germanaj historiistoj]] [[Kategorio:Nordhausen]] keb0866f9e039di0wjocr0mel71u5e5 0 673208 9490886 9474276 2026-10-09T15:37:58Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9490886 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} En [[topologio]], '''homeomorfio'''<ref>[[Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]]: [http://vortaro.net/#homeomorfio homeomorfio]</ref> estas kontinua [[bijekcio]] kies inverso estas kontinua. Ekzisto de homeomorfio nomiĝas '''homeomorfeco'''<ref>[[Nova Plena Ilustrita Vortaro de Esperanto]]: [http://vortaro.net/#homeomorfa homeomorf/a]</ref>; tio estas [[ekvivalentrilato]], kaj la ĝusta koncepto de [[izomorfio]] inter [[topologia spaco|topologiaj spacoj]]: '''homeomorfaj''' topologiaj spacoj estas topologie nedistingeblaj. == Difino == Se <math>X</math> kaj <Math>Y</math> estas [[topologia spaco|topologiaj spacoj]], '''homeomorfio''' de <math>X</math> al <math>Y</math> estas [[kontinua funkcio]] <math>f\colon X\to Y</math>, kiu estas [[bijekcio]], kaj kies inversa funkcio <math>f^{-1}\colon Y\to X</math> estas ankaŭ [[kontinua funkcio]]. Du topologiaj spacoj <math>X</math> kaj <math>Y</math> estas '''homeomorfaj''' (aŭ <math>X</math> estas '''homeomorfa al''' <math>Y</math>) se iu homeomorfio ekzistas de <math>X</math> al <math>Y</math>. Homeomorfeco estas [[ekvivalentrilato]]. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj|ReVo=homeom}} * {{Mathworld|id=Homeomorphism|titolo=Homeomorphism}} * {{citaĵo el la reto | url= https://www.encyclopediaofmath.org/index.php/Homeomorphism | titolo= Homeomorphism | verko= Encyclopedia of Mathematics | eldoninto= Springer-Verlag, Eŭropa Matematika Societo | lingvo= en | alirdato= 2019-12-18 | arkivurl= https://web.archive.org/web/20191224011114/https://www.encyclopediaofmath.org/index.php/Homeomorphism | arkivdato= 2019-12-24}} [[Kategorio:Topologio]] mts0el4reedzxg9ftdpofnxav3wfwje 0 674156 9490866 9487467 2026-10-09T14:14:49Z Crosstor 3176 /* S */ 9490866 wikitext text/x-wiki Jen listo de famaj [[hungaroj]], kiuj mortis en [[Budapeŝto]] laŭ alfabeto inter S-Z. '''La ceteraj famuloj troviĝas en apartaj paĝoj:''' * [[Listo de famuloj mortintaj en Budapeŝto (A-F)]] * [[Listo de famuloj mortintaj en Budapeŝto (G-K)]] * [[Listo de famuloj mortintaj en Budapeŝto (L-R)]]. (Pri la ceteraj famuloj vidu ankaŭ la [[artikolo]]jn pri [[distrikto]]j de Budapeŝto kaj pri [[Pest (urbo)]] kaj [[Buda]]): {{EnhavTabelo|alf=L}} {{Div col end}} == S == {{Div col|cols = 3}} * [[Edit S. Vincze]], [[historiisto]] * [[Ferenc Saárossy-Kapeller]], abelisto * [[Györgyi Sáfrán]], bibliotekisto * [[Gyula Sághy]], [[juristo]] * [[Marianne Sághy]], historiisto * [[Vilmos Sághy]], ministro * [[János Sági]], [[lingvisto]] * [[Ágnes Ságvári]], historiisto * [[Endre Ságvári]], komunisto * [[Elemér Sajó]], inĝeniero * [[Sándor Sajó]], [[poeto]] * [[József Sákovics]], skermisto * [[Pál Salacz]], obstetrikisto * [[Pál Salamin]], hidrologo * [[Béla Salamon]], [[aktoro]] * [[Miklós Salamon]], mininĝeniero * [[János Salánki]], [[biologo]] * [[Jakab Salgó]], psikiatro * [[László Salgó (rabeno)]] * [[Emil Sali]], dendrologo * [[Sára Salkaházi]], beatulo * [[István Salusinszky]], bankisto * [[Miklós Salusinszky]], produktoro * [[László Saly Németh]], pentristo * [[Gyula Sályi]], bestkuracisto * [[Adolf Samassa]], ministro * [[István Samu]], psikiatro * [[Mihály Samu]], altlerneja instruisto * [[Béla Sándor]], [[pentristo]] * [[Emma Sándor]], [[komponisto]] * [[Erzsi Sándor]], [[operkantisto]] * [[Frigyes Sándor]], [[dirigento]] * [[István Sándor (etnografo)]] * [[István Sándor (monaĥo)]] * [[János Sándor (fizikisto)]] * [[János Sándor (ministro)]] * [[József Sándor (peltisto)]] * [[László Sándor (juristo)]] * [[László Sándor (ministro)]] * [[Judit Sándor]], operkantisto * [[Kálmán Sándor]], [[verkisto]] * [[Károly Sándor]], futbalisto * [[Pál Sándor (politikisto)]] * [[Kamill Sándorfi]], juĝisto * [[Gyula Sándy]], arkitekto * [[Ferenc Sánta]], verkisto * [[Kálmán Sántha]], [[kuracisto]] * [[Ferenc Sapszon (1929)]], korusestro * [[Sándor Sára]], reĝisoro * [[Tibor Sárai]], komponisto * [[Julianna Sáray]], psikologo * [[Imre Sárándi]], profesoro * [[Artúr Sarbó]], kuracisto * [[Brutus Sárdy]], [[pentristo]] * [[János Sárdy]], operkantisto * [[Béla Sárfalvi]], [[geografo]] * [[Aladár Sarkadi]], [[aktoro]] * [[Imre Sarkadi]], verkisto * [[János Sarkadi]], [[kemiisto]] * [[János Sarkady]], filologo * [[Simon Sarkantyu]], pentristo * [[József Sárkány]], juĝisto * [[Loránd Sárkány]], pentristo * [[Pál Sárkány]], eldonisto * [[István Sárközi]], futbalisto * [[Tamás Sárközy]], juristo * [[Béla Sarlós]], juĝisto * [[István Sarlós]], ministro * [[Miklós Sármássy]], aktoro * [[László Sárosi (futbalisto)]] * [[Andor Sárosy]], operkantisto * [[Ede Sas]], verkisto * [[István Sas]], reklamisto * [[Oszkár Sashegyi]], arkivisto * [[Attila Sassy]], pentristo * [[Géza Sasvári]], inĝeniero * [[Ilona Sasváriné Paulik]], tablotenisisto * [[Ferenc Sávoly]], meteologiisto * [[Emma Saxlehner]], operkantisto * [[Ferenc Schafarzik]], geologo * [[Judit Schäffer]], kuracisto * [[Károly Schaffer]], kuracisto * [[József Schandl]], bestkuracisto * [[Géza Schay]], kemiisto * [[Viktor Scheffer]], inĝeniero * [[Hugó Scheiber]], pentristo * [[Sándor Scheiber]], lingvisto * [[Pál Scheitz]], kemiisto * [[Róbert Schelle]], inĝeniero * [[István Schenek]], kemiisto * [[Mihály Schéner]], pentristo * [[Zoltán Schenker]], skermisto * [[József Scherer]], fasonisto * [[Emil Scherf]], kemiisto * [[Vilmos Scherman]], kemiisto * [[Gusztáv Scheuthauer]], patologo * [[Albert Schickedanz]], arkitekto * [[Adolf Schiffer]], violonĉelisto * [[Pál Schiffer]], reĝisoro * [[Károly Schilberszky]], botanikisto * [[Bódog Schiller]], juĝisto * [[Zsigmond Schiller]], advokato * [[Zoltán Schilling]], inĝeniero * [[Emil Schimanek]], inĝeniero * [[György Schirilla (patro)]], kuristo * [[Móric Schirkhuber]], pastro * [[Jenő Schlattner]], kemiisto * [[Aladár Schleicher]], inĝeniero * [[Imre Schlosser]], futbalisto * [[Rezső Schmid]], kemiisto * [[Ádám Schmidt]], ekonomo * [[Gyula D. Schmidt]], arkitekto * [[József Schmidt]], lingvisto * [[József Schmidt (politikisto)]] * [[Márton Schmidt]], instruisto * [[Róbert Schmidt Eligius]], inĝeniero * [[Sándor Schmidt]], inĝeniero * [[Sándor Schmidt (mineralogo)]] * [[János Schnell]], profesoro * [[István Schneller]], profesoro * [[Ferenc Schnetzer]], ministro * [[Aladár Schnierer]], juristo * [[Emil Schnirch]], psikiatro * [[Ottó Schöck]], gitaristo * [[Lajos Schodits]], arkitekto * [[Ervin Schőmer]], arkitekto * [[Armand Schönberger]], pentristo * [[Zoltán Schönherz]], komunisto * [[Richárd Schöntheil]], arkitekto * [[Aladár Schöpflin]], verkisto * [[Zoltán Schréter]], geologo * [[István Schrodt]], inĝeniero * [[Ernő Schubert]], pentristo * [[Éva Schubert]], aktoro * [[Ágoston Schulek (stangosaltisto)]] * [[Elemér Schulek]], kemiisto * [[János Schulek]], arkitekto * [[Tibor Schulek]], pastro * [[Vilmos Schulek]], kuracisto * [[Ödön Schulhof]], kuracisto * [[Alajos Schuller]], fizikisto * [[Imre Schuller]], kameraisto * [[Emil Schultheisz (ministro)]] * [[Vencel József Schunda]], muzikilisto * [[Antal Schütz]], teologo * [[Ila Schütz]], aktorino * [[Gyula Schvarcz]], historiisto * [[Jenő Schwanner]], bestokuracisto * [[Ferenc Schwartzer]], kuracisto * [[Ottó Schwartzer]], kuracisto * [[József Schweitzer]], ĉef[[rabeno]] * [[Pál Schweitzer (esteto)]] * [[Ármin Schwenszky]], bestokuracisto * [[Ernő Schwimmer]], kuracisto * [[Béla Scitovszky]], ministro * [[Sári Sebeők]], operkantisto * [[Ferenc Sebes]], piaristo * [[Gusztáv Sebes]], trejnisto * [[Artúr Sebestyén]], arkitekto * [[Géza Sebestyén (aktoro)]] * [[János Sebestyén]], orgenisto * [[Jenő Sebestyén]], kalvinana pastro * [[Jenő Sebestyén (aktoro)]] * [[Károly Sebestyén (kritikisto)]] * [[Mihály Sebestyén (aktoro)]] * [[Olga Sebestyén]], biologo * [[Margit Sebők (1879)]], pentristo * [[Margit Sebők (1939)]], instruisto * [[Zsigmond Sebők]], ĵurnalisto * [[János Sedlmayr]], arkitekto * [[Irma Seidler]], pentristo * [[Mihály Seidner]], inĝeniero * [[Pál Selényi]], fizikisto * [[Andor Semsey]], mecenato * [[Géza Semsey]], [[bestokuracisto]] * [[Károly Senyei]], skulptisto * [[Vera Sennyei]], aktoro * [[Lajos Serédi]], instruisto * [[László Seregi]], koreografo * [[Béla Serényi]], ministro * [[Iván Seres]], matematikisto * [[Rezső Seress]], komponisto * [[Károly Serák]], bestoĝardenestro * [[Lajos Shvoy]], episkopo * [[Ferenc Sidló]], skulptisto * [[Endre Sík]], ministro * [[Ferenc Sík]], reĝisoro * [[Olga Sík]], muzikpedagogo * [[Sándor Sík]], poeto * [[Albert Siklós]], komponisto * [[András Siklós]], historiisto * [[Attila Sikó]], hidrologo * [[Adolf Silberstein]], ĵurnalisto * [[Vilmos Sillay]], inĝeniero * [[József Simándy]], operokantisto * [[Lajos Siménfalvy]], aktoro * [[Sándor Siménfalvy]], aktoro * [[Sándor Simó]], reĝisoro * [[Albert Simon]], dirigento * [[István Simon]], poeto * [[Jolán Simon]], deklamisto * [[Marcsa Simon]], aktoro * [[Zsuzsa Simon]], aktoro * [[Lajos Simonkai]], botanikisto * [[István Simonovits]], kuracisto * [[Antal Simonyi]], pentristo * [[Erzsébet Simonyi]], bestkuracisto * [[Károly Simonyi]], fizikisto * [[Lajos Simonyi]], ministro * [[Mária Simonyi]], aktoro * [[Zsigmond Simonyi]], lingvisto * [[Erzsi Simor]], aktoro * [[Vilma Singhoffer]], operkantisto * [[Imre Sinkovits]], aktoro * [[Jenő Sipőcz]], urbestro * [[András Sipos (reĝisoro)]] * [[Anna Sipos]], tablotenisisto * [[Ferenc Sipos (futbalisto)]] * [[Jenő Sipos]], kantopedagogo * [[Péter Sipos]], historiisto * [[Zoltán Siroki]], botanikisto * [[Mária Sívó]], aktoro * [[Zoltán Skriba]], inĝeniero * [[Árpád Skrabski]], informadikisto * [[Csaba Skultéty]], ĵurnalisto * [[Anni Soltész]], aktoro * [[György Solthy]], aktoro * [[Bertalan Solti]], aktoro * [[Gizella Solti]], gobelinisto * [[Péter Solymos]], pianisto * [[Sándor Solymossy]], etnografo * [[Janka Sólyom]], aktoro * [[Katalin Soltész]], lingvisto * [[Vilmos Sóltz]], inĝeniero * [[Lajos Som]], gitaristo * [[Elemér Somfay]], klasika pentatlonisto * [[Ferenc Somhegyi]], historiisto * [[Artúr Somlay]], aktoro * [[Emma Somló]], aktoro * [[István Somló]], aktoro * [[Sándor Somló]], aktoro * [[Tamás Somló]], gitaristo * [[Tamás Somló (kameraisto)]] * [[György Somlyó]], poeto * [[Zoltán Somlyó]], poeto * [[Endre Somogyi (kuracisto)]] * [[Imre Somogyi]], verkisto * [[József Somogyi]], skulptisto * [[Károly Somogyi (1880-1960)]], aktoro * [[Nusi Somogyi]], operkantisto * [[Sándor Somogyi]], geografo * [[Szilveszter Somogyi]], kuracisto * [[Pál Somogyvári]], aktoro * [[Rudolf Somogyvári]], aktoro * [[András Somos]], inĝeniero * [[József Somssich (ministro)]] * [[Pál Somssich]], politikisto * [[Rezső Soó]], botanikisto * [[Imre Soós]], aktoro * [[István Soós (kemiisto)]] * [[Lajos Soós]], zoologo * [[Sándor Söpkéz]], inĝeniero * [[Imre Sőrés]], dekoraciisto * [[Aladár Sós]], arkitekto * [[József Sós]], kuracisto * [[István Sőtér]], verkisto * [[Aladár Sövény]], koreologo * [[Kornél Spányik]], pentristo * [[Frigyes Spiegel]], arkitekto * [[Gyula Spiegler]], instruisto * [[György Spira]], historiisto * [[Ödön Splényi]], policisto * [[Pál Sporzon (1867)]], agronomo * [[István Sréter]], ministro * [[Lajos Stachó]], matematikisto * [[Antal Stark]], ekonomikisto * [[Ervin Stark]], psikiatro * [[Móric Staub]], botanikisto * [[Lajos Staud]], juristo * [[Mihály Stefán]], inĝeniero * [[Fülöp Stein]], psikiatro * [[János Stein]], pentristo * [[Sarolta Steinberger]], kuracisto * [[Imre Steindl]], arkitekto * [[Antal Steinhardt]], arkitekto * [[Géza Steinhardt]], komikisto * [[János Steinmetz]], akvopilkisto * [[Adorján Stella]], verkisto * [[Izidor Sterk]], arkitekto * [[Gyula Stetka]], pentristo * [[Jolán Stiller]], akvobiologo * [[Gabriella Stimácz]], baletisto * [[Tamás Stockinger]], kuracisto * [[József Stoczek]], fizikisto * [[Béla Stoll]], filologo * [[Kálmán Stoll]], epidemiologo * [[Brunó F. Straub]], [[biokemiisto]] * [[Adolf Strausz]], vojaĝisto * [[Alajos Stróbl]], skulptisto * [[Aurél Stromfeld]], generalo * [[András Stumpf Benedek]], verkisto * [[Róbert Suara]], lingvisto * [[Mária Sudlik]], operkantisto * [[Károly Sugár]], aktoro * [[Lajos Sugár]], aktoro * [[Rezső Sugár]], komponisto * [[János Suhayda]], juristo * [[Sándor Suka]], aktoro * [[Mihály Sükösd]], verkisto * [[Imre Sulyok (komponisto)]] * [[Béla Sulyok]], bankisto * [[Mária Sulyok]], aktoro * [[József Sümeghy]], geologo * [[Géza Supka]], arkeologo * [[Magdolna Supka]], arthistoriisto * [[Bálint Surányi]], historiisto * [[Gyula Surányi]], pediatro * [[János Surányi]], agronomo * [[János Surányi (matematikisto)]] * [[Miklós Surányi]], ĵurnalisto * [[József Suták]], matematikisto * [[András Sütő]], verkisto * [[Irén Sütő]], aktoro * [[József Sütő]], kemiisto * [[Gyula Sváb]], arkitekto * [[Benő Svastics]], [[notario]] * [[Sándor Svéd]], operokantisto * [[Ilona Sz. Jónás]], historiisto * [[György Szabad]], historiisto * [[Veronika Szabady]], skulptisto * [[Béla Szabados]], komponisto * [[Károly Szabados]], komponisto * [[László Szabados (aktoro)]] * [[László Szabados (naĝisto)]] * [[Piroska Szabados]], aktoro * [[Jenő Szabady]], inĝeniero * [[Ferenc Szabadváry]], kemiisto * [[Alajos Szabó]], bestokuracisto * [[András György Szabó]], filozofo * [[Árpád Szabó (filologo)]] * [[Endre Szabó (verkisto)]] * [[Ernő Szabó (aktoro)]] * [[Ervin Szabó]], bibliotekisto * [[Ferenc Szabó]], komponisto * [[Ferenc Szabó (fizikisto)]] * [[Gábor Szabó (gitaristo)]] * [[Gergely Szabó]], ministro * [[Gusztáv Szabó]], inĝeniero * [[Gyula Szabó (aktoro 1883)]] * [[Ilonka Szabó]], operkantisto * [[Imre Szabó (episkopo, 1901)]] * [[Imre Szabó (ministro)]] * [[Imre Szabó (juristo)]] * [[István Szabó (arkitekto)]] * [[István Szabó (historiisto)]] * [[Iván Szabó (skulptisto)]] * [[János Szabó (1897)]], ministro * [[János Szabó (arkitekto)]] * [[József Szabó (dentkuracisto)]] * [[József Szabó (geologo)]] * [[József Szabó (partia instruisto)]] * [[Kálmán Szabó]], ekonomikisto * [[Lajos Szabó (pentristo)]] * [[László Szabó (farmaciisto)]] * [[Lujza Szabó]], operkantisto * [[Margit Szabó]], aktoro * [[Miklós Szabó (historiisto, 1935)]] * [[Miklós Szabó (operkantisto)]] * [[Oreszt Szabó]], ministro * [[Ottó Szabó]], aktoro * [[Pál Szabó (verkisto)]] * [[Péter Szabó (matematikisto)]] * [[Sándor Szabó (aktoro)]] * [[Vladimir Szabó]], pentristo * [[Zoltán Gábor Szabó]], kemiisto * [[Zoltán Szabó (botanikisto)]] * [[Zoltán Szabó (ministro)]] * [[Adolf Szabóky]], piaristo * [[Alajos Szabóky]], statistikisto * [[Ernő Szabolcs]], aktoro * [[István Szabolcs]], kemiisto * [[Ottó Szabolcs]], historiisto * [[Bence Szabolcsi]], muzikhistoriisto * [[Anna Szabolcsi]], lingvisto * [[Lajos Szabolcsi]], literaturhistoriisto * [[Miklós Szabolcsi]], literaturhistoriisto * [[Mihály Szabolcska]], poeto * [[Janka Szabóné Nogáll]], verkistino * [[Imre Szacsvay (aktoro)]] * [[Rezső Száday]], maŝininĝeniero * [[Elemér Szádeczky-Kardoss]], geologo * [[Lajos Szádeczky-Kardoss]], historiisto * [[János Szaiff]], piaristo * [[Eszter Szakács]], aktoro * [[Ferenc Szakács]], psikologo * [[Sándor Szakács (aktoro)]] * [[Sándor Szakácsi]], aktoro * [[Ferenc Szakály]], historiisto * [[Annamária Szalai]], kulturisto * [[Sándor Szalai]], sociologo * [[Tibor Szalai]], geologo * [[Rezső Szalatnai]], bibliotekisto * [[Ágoston Szalay]], juristo * [[József Szalay (arkivisto)]] * [[József Szalay (inĝeniero)]] * [[József Szalay (juristo)]] * [[Miklós Szalay (inĝeniero)]] * [[Sándor Szalay (presisto)]] * [[Lajos Szalkai]], teatrestro * [[Elza Szamosi]], operkantisto * [[István Szamota]], arkivisto * [[Ödön Szamovolszky]], skulptisto * [[Tamás Szana]], redaktoro * [[Sándor Szandai]], skulptisto * [[Béla Szántó]], komisaro * [[György Szántó]], verkisto * [[György Szántó (kuracisto)]] * [[Piroska Szántó]], pentristo, verkisto * [[Tibor Szántó]], tipografo * [[Zoltán Szántó]], politikisto * [[Antal Szapáry]], politikisto * [[Géza Szapáry]], politikisto * [[Éva Szaplonczay]], aktoro * [[György Száraz]], verkisto * [[Ferenc Szárnovszky]], skulptisto * [[Gábor Szarvas]], lingvisto * [[Soma Szarvasi]], aktoro * [[Imre Szarvasy]], kemiisto * [[Anna Mária Szász]], literaturhistoriisto * [[Gábor Szász]], matematikisto * [[Gyula Szász (skulptisto)]] * [[Pál Szász (matematikisto)]] * [[Béla Szászy]], juristo * [[István Szászy]], juristo * [[Gusztáv Szászy-Schwarz]], juristo * [[Ödön Szatala (biologo)]] * [[Ödön Szatala (botanikisto)]] * [[Sándor Szathmári]], esperantisto * [[Árpád Szathmáry]], aktoro * [[György Szathmáry]], politikisto * [[Lujza Szathmáryné Farkas]], aktoro * [[Jenő Szatmári]], ĵurnalisto * [[István Szatmári]], aktoro * [[Marianna Szatmári]], internisto * [[Tibor Szatmári]], pianisto * [[József Szauder]], literaturhistoriisto * [[Nándor Száva]], kemiisto * [[Nándor Szávai]], literaturhistoriisto * [[Gyula Szávay]], poeto * [[József Száva-Kováts]], meteologiisto * [[László Szebellédy]], kemiisto * [[Béla Széchenyi]], geografo * [[Bertalan Széchenyi]], politikisto * [[Gyula Széchényi]], ministro * [[Imre Széchényi (komponisto)]] * [[Miklós Széchenyi]], episkopo * [[Pál Széchényi (ministro)]] * [[Károly Széchy (arkitekto)]] * [[Károly Széchy (literaturhistoriisto)]] * [[Tamás Széchy]], trejnisto * [[Andor Szécsény]], kirurgo * [[Antal Szécsi (skulptisto)]] * [[Ferenc Szécsi]], aktoro * [[Ferenc Szécsi (dramisto)]] * [[Margit Szécsi]], poeto * [[Irén Szecsődi]], operkantisto * [[Miklós Szedő]], operkantisto * [[Ernő Szegedi (pianisto)]] * [[Géza Szegedi Molnár (filo)]], parodiisto * [[István Szegedi Szabó]], aktoro * [[Rezső Szegedy]], literaturhistoriisto * [[Endre Szeghő]], aktoro * [[Sándor Szeghő]], dirigento * [[Béla Szeidl]], astronomo * [[Elemér Székács]], agronomo * [[József Székács]], episkopo * [[Aladár Székely]], fotisto * [[Edgár Székely]], pulmonologo * [[Éva Székely]], naĝisto * [[Ferenc Székely (ministro)]] * [[Gábor Székely]], ekonomikisto * [[György Székely (kemiisto)]] * [[György Székely (teatrohistoriisto)]] * [[Hugó Székely]], arkitekto * [[Imre Székely]], pianisto * [[István Székely (juristo)]] * [[József Székely (juristo)]] * [[Júlia Székely]], verkisto * [[Magda Székely]], poeto * [[Mihály Székely (inĝeniero)]] * [[Mihály Székely (kantisto)]] * [[Salamon Székely]], kemiisto * [[János Széki]], inĝeniero * [[Endre Szekrényessy]], policisto * [[Kálmán Szekrényessy]], naĝisto * [[Lajos Szekrényessy]], oficisto * [[Antal Széky]], bestokuracisto * [[Mária Szekula]], speleologo * [[Vilma Széky]], geologo * [[Gusztáv Szelényi]], entomologo * [[István Szelényi]], komponisto * [[Ödön Szelényi]], instruisto * [[Gyula Széles (1936)]], agronomo * [[László Szelestey]], poeto * [[Farkas Széll]], juĝisto * [[Jenő Széll]], politikisto * [[József Széll]], ministro * [[József Széll (aktoro)]] * [[Alice Szellay]], aktoro * [[György Szemere]], verkisto * [[Samu Szemere]], esteto * [[Vera Szemere]], aktoro * [[Mari Szemes]], aktoro * [[Marianne Szemes]], reĝisoro * [[Mihály Szemes]], reĝisoro * [[Mihály Szemlér]], pentristo * [[György Szénás]], geologo * [[Géza Szénási]], prokuroro * [[Béla Szende (inĝeniero)]] * [[Béla Szende (patologo)]] * [[János Szendrei]], historiisto * [[Mihály Szendrey (pli aĝa)]], aktoro * [[László Szendrey-Karper]], gitaristo * [[József Szendrő]], aktoro * [[Jenő Szendrői]], arkitekto * [[Árpád Szendy]], pianisto * [[Károly Szendy]], inĝeniero * [[Andor Szenes]], libretisto * [[Béla Szenes]], verkisto * [[Hanna Szenes]], poeto * [[Iván Szenes]], komponisto * [[Zsuzsa Szenes]], grafikisto * [[Lajos Szeniczei]], inĝeniero * [[György Szennik]], pentristo * [[János Szentágothai]], kuracisto * [[Márta Szentgyörgyi]], aktoro * [[István Szentgyörgyi]], skulptisto * [[József Szentgyörgyi]], kuracisto * [[Kornél Szentgyörgyi]], pentristo * [[Lajos Szentgyörgyvári Gyenes]], pentristo * [[Elemér Szentirmay]], pentristo * [[György Szent-Iványi]], geodeziisto * [[Béla Szentiványi]], aktoro * [[Gyula Szentiványi]], arthistoriisto * [[Kálmán Szentiványi]], aktoro * [[Károly Szentiványi]], politikisto * [[Tibor Szentiványi]], inĝeniero * [[Tamás Szent-Iványi]], bestkuracisto * [[Móric Szentkirályi]], politikisto * [[Miklós Szentkuthy]], verkisto * [[Aladár Szentmártony]], inĝeniero * [[Tibor Szentmártony]], matematikisto * [[Péter Szentmiklósi]], farmaciisto * [[Olga Szentpál]], instruisto * [[Imre Szentpétery]], historiisto * [[Zsigmond Szentpétery]], geologo * [[Ernő Szép]], poeto * [[Iván Szép (bestkuracisto)]] * [[Iván Szilárd Szép]], kemiisto * [[Béla Szepes]], martelĵetisto * [[Mária Szepes]], verkisto * [[Andor Szepeshelyi]], bestokuracisto * [[Imre Szepesi]], filologo * [[Péter Szépfalusy]], fizikisto * [[Győző Szépligeti]], biologo * [[Tivadar Szerelemhegyi]], instruisto * [[Borbála Szerémi]], esperantisto * [[Zoltán Szerémy]], aktoro * [[Éva Szerencsi]], aktoro * [[Endre Szervánszky]], komponisto * [[Péter Szervánszky]], violonisto * [[János Szidarovszky]], lingvisto * [[Simon Szidon]], matematikisto * [[György Szigeti]], inĝeniero * [[Imre Szigeti]], aktoro * [[Jenő Szigeti]], aktoro * [[Jenő Szigeti (adventista pastro)]] * [[József Szigeti (aktoro)]] * [[József Szigeti (filozofo)]] * [[Lajos Sándor Szigeti]], kritikisto * [[Ede Szigligeti]], teatrestro * [[Rezső Szíj]], kalvinana pastoro * [[Lajos Szíjártó]], ministro * [[József Szijj]], ornitologo * [[Géza Szikla (inĝeniero)]] * [[Kornél Sziklay]], aktoro * [[László Sziklay]], literaturhistoriisto * [[Szeréna Sziklai]], operkantisto * [[József Sziklay]], aktoro * [[Tamás Szikora]], pentristo * [[János Sziládi]], verkisto * [[Arabella Szilágyi]], operkantisto * [[Béla Szilágyi (aktoro)]] * [[Béla Szilágyi (inĝeniero)]] * [[Géza Szilágyi]], poeto * [[Gyula Szilágyi]], instruisto * [[Gyula Szilágyi (futbalisto)]] * [[Gyula Szilágyi (kemiisto)]] * [[István Szilágyi (aktoro)]] * [[Miklós Szilágyi (etnografo)]] * [[Tibor Szilágyi (meteologo)]] * [[Loránd Szilágyi]], historiisto * [[László Szilágyi]], scenaristo * [[Pál Szilágyi (aktoro)]] * [[Vilmos Szilágyi]], aktoro * [[Jenő Szilárd]], geografo * [[Rózsa Szilassy]], aktoro * [[Zoltán Szilassy]], agronomo * [[Jenő Szilbereky]], juĝisto * [[Jenő Szili]], obstetrikisto * [[Kornél Szilvay]], inĝeniero * [[Lajos Szilvási]], verkisto * [[Miklós Szilvásy]], luktisto * [[Nándor Szilvásy]], pentristo * [[Kálmán Szily (lingvisto)]] * [[Margit Szilvitzky]], tekstilartisto * [[Oszkár Szimán]], kemiisto * [[Lajos Szimonidesz]], luterana episkopo * [[Izidor Sándor Szinek]], monaĥo * [[Gyula Szini]], verkisto * [[Ferenc Szinnyei]], literaturhistoriisto * [[József Szinnyei]], bibliografo * [[József Szinnyei (kuracisto)]] * [[József Szinnyei (lingvisto)]] * [[Gábor Szinte (pentristo)]] * [[Jenő Szinyei Merse]], ministro * [[Ádám Szirtes]], aktoro * [[Artúr Szirtes]], advokato * [[Zsigmond Szirtes]], sismisto * [[Jenő Szitás]], juristo * [[Imre Szivák]], advokato * [[István Szívós]], dentkuracisto * [[István Szívós (pli aĝa)]], akvopilkisto * [[Antal Szkalnitzky]], arkitekto * [[Károly Szladits]], juristo * [[Lajos Szlányi]], pentristo * [[László Szlávics (pli aĝa)]], skulptisto * [[István Szlávik (radiologo)]] * [[György Szmrecsányi]], politikisto * [[András Szobek]], ministro * [[Mihály Szobonya]], pentristo * [[Albert Szobor]], neŭrologo * [[Imre Szobotka]], pentristo * [[Szilárd Sződy]], skulptisto * [[Béla Szőke]], inĝeniero * [[János Szőke]], monaĥo * [[István Szokolszky]], instruisto * [[Olly Szokolay]], operkantisto * [[Imre Szöllősi]], kajakisto * [[Jenő Szöllősi]], politikisto * [[János Szolnoki]], mikrobiologo * [[Gyula Szombathy]], aktoro * [[Viktor Szombathy]], verkisto * [[Dezső Szomory]], [[dramisto]] * [[Biri Szondy]], operetkantisto * [[István Szondy]], moderna pentatlonisto * [[Pál Szontagh (entreprenisto)]] * [[Tamás Szontagh]], geologo * [[Olga Szőnyi]], operkantisto * [[Erzsébet Szőnyi]], dirigento * [[Kató Szőnyi]], pupisto * [[Pál Szőnyi]], edukisto * [[Zsuzsa Szőnyi]], radioparolisto * [[Imre Szörényi]], biokemiisto * [[András Szőts (oficiro)]] * [[Endre Szőts]], geografo * [[Ilona Szoyer]], operkantisto * [[György Szrogh]], arkitekto * [[István Sztankay]], aktoro * [[Gábor Sztehlo]], pastro * [[Kornél Sztehlo]], advokato * [[József Szterényi]], ministro * [[Sándor Szterényi]], organizanto * [[Jenő Sztojanovits]], komponisto * [[Hiador Sztripszky]], etnografo * [[Kálmán Sztrókay]], mineralogo * [[Pál Sztrókay]], inĝeniero * [[Adolf Szücs]], matematikisto * [[László Szűcs (geografo)]] * [[Mihály Szűcs]], violonisto * [[Kálmán Szügyi]], operkantisto * [[Balázs Szuhay]], humuristo * [[Miklós Szuhay]], ekonomihistoriisto * [[Angéla Szuly]], pentristo * [[Károly Szuper]], teatrestro * [[Vilmos Szuppán]], instruisto * [[József Szűr Szabó]], karikaturisto * [[István Szurdi]], ministro * [[Dénes Szüry]], verkisto * [[Ferenc Szusza]], futbalisto * [[Gyula Szutrély]], kuracisto * [[Géza Szvacsina]], urbestro {{Div col end}} == T == {{Div col|cols = 3}} * [[László Tabi]], verkisto, humuristo * [[Nóra Tábori]], aktorino * [[Ottó Táborszky]], muzeestro * [[Márta Taby]], aktoro * [[Vidor Tafner]], zoologo * [[Károly Tagányi]], historiisto * [[Károly Tagányi (anestezisto)]] * [[Ferenc Takács (ministro)]] * [[János Takács]], bestokuracisto * [[József Takács (futbalisto)]] * [[József Takács (ministro)]] * [[Károly Takács]], pafisto * [[Lajos Takács (meteologiisto)]] * [[Marianna Takács]], arthistoriisto * [[Menyhért Ferenc Takács]], monaĥo * [[Zsuzsa Takács]], poetino * [[Sándor Takáts]], pastro * [[Ferenc Taky]], inĝeniero * [[István Tálasi]], etnografo * [[Miklós Tállyai Róth]], pulmonologo * [[Gyula Tálos]], arkitekto pri internaj spacoj * [[Áron Tamási]], verkisto * [[Eszter Tamási]], televidparolisto * [[István Tamássy]], agronomo * [[Zdenkó Tamássy]], komponisto * [[Károly Tamkó Sirató]], poeto * [[Gedeon Tanárky]], politikisto * [[Frigyes Tanay]], aktoro * [[Gábor Tánczos (instruisto)]] * [[Dezső Tandori]], poeto * [[Ferenc Tangl]], fiziologo * [[Harald Tangl]], kuracisto * [[Károly Tangl]], fizikisto * [[Ilona Tanner]], poeto * [[László Tápay-Szabó]], ĵurnalisto * [[Dezső Tapolczai]], aktoro * [[Gyula Tapolczai]], aktoro * [[István Tar]], skulptisto * [[Ferenc Táray]], aktoro * [[Béla Tardos]], komponisto * [[Márton Tardos]], ekonomo * [[Péter Tardos]], ĵurnalisto * [[Viktor Tardos Krenner]], pentristo * [[István Tariska]], kuracisto * [[Ferenc Tarján]], instruisto * [[Róbert Tarján]], kuracisto * [[Tibor Tarján]], advokato * [[Vilmos Tarján]], ĵurnalisto * [[Ferenc Tarjáni]], kornisto * [[Andor Tarnai]], literaturhistoriisto * [[Tamás Tarnóczy]], fizikisto * [[András Tasnádi Kubacska]], geologo * [[András Tasnádi Nagy]], ministro * [[Ilona Tasnádi]], aktoro * [[Olga Tass]], gimnastikisto * [[Klára Tassy]], pentristo * [[Sándor Tatay]], verkisto * [[Vilmos Tátrai]], dirigento * [[János Taub]], reĝisoro * [[Vilmos Tauffer]], kuracisto * [[János Tausz]], ministro * [[Éva Tauszk]], kuracisto * [[Károly Tavy]], inĝeniero * [[Károly Téglás]], inĝeniero * [[Sándor Tekeres]], kantisto * [[Ferenc Telbisz]], fizikisto * [[Ede Telcs]], skulptisto * [[Zsigmond Telegdi]], orientalisto * [[Károly Telegdi-Róth]], geologo * [[László Telegdy-Kováts]], kemiisto * [[Sámuel Teleki]], esploristo * [[Károly Telepy]], pentristo * [[János Teleszky]], politikisto * [[Iván Télfy]], filozofo * [[Mária Telkes]], kemiisto * [[Judit Temes]], naĝisto * [[Győző Temesy]], geografo * [[Hédi Temessy]], aktorino * [[Guido Temesszentandrási]], inĝeniero * [[Rezső Temesváry]], obstetrikisto * [[Gyula Térfy]], juĝisto * [[Lajos Terkán]], astronomo * [[Lajos Terray]], juristo * [[Józsi Jenő Tersánszky]], verkisto * [[Ödön Tersztyánszky]], skermisto * [[Gáspár Téri]], dancisto * [[Ödön Téry]], kuracisto * [[Károly A. Tettamanti]], kemiisto * [[Andor Tevan]], [[presisto]] * [[Margit Tevan]], oraĵisto * [[István Thamm]], inĝeniero * [[Károly Than]], kemiisto * [[Lajos Thanhoffer]], kuracisto * [[Ede Theiss]], statistikisto * [[Árpád Thewrewk]], instruisto * [[Gusztáv Thirring]], statistikisto * [[István Thomán]], pianisto * [[Mária Thury]], aktoro * [[Zoltán Thury (ĵurnalisto)]] * [[Zsuzsa Thury]], verkisto * [[Antal Tibád]], juĝisto * [[Zoltán Tibay]], kontrabasisto * [[Mátyás Tibor]], astronomo * [[Zdenka Ticharich]], muzikisto * [[Kálmán Tichy]], pentristo * [[Lajos Tichy]], futbalisto * [[Miklós Tihanyi (pli aĝa)]], aktoro * [[Miklós Tihanyi (pli juna)]], aktoro * [[Kálmán Tihanyi]], inventisto * [[Zoltán Tildy]], ĉefministro * [[Béla Timár (reĝisoro)]] * [[István Tímár]], kajakisto * [[József Tímár]], aktoro * [[Mátyás Tímár]], ministro * [[Imre Timkó (geologo)]] * [[Ákos Timon]], juristo * [[István Tisza]], politikisto * [[József Tisza]], ministro * [[Lajos Tisza]], ministro * [[Andor Tiszay]], aktoro * [[Pál Titkos]], futbalisto * [[Zoltán Toborffy]], kemiisto * [[Viktor Togobickij]], komponisto * [[Anna Tőkés]], aktorino * [[Lajos Tőkés]], piaristo * [[Ferenc Tőkei]], filozofo * [[László Tokody]], mineralogo * [[Géza Toldi]], futbalisto * [[Ferenc Toldy]], literaturisto * [[István Toldy]], ĵurnalisto * [[László Toldy]], pastro * [[Artúr Tölgyessy]], pentristo * [[Adolf Tollagi]], aktoro * [[Gyula Tolmár]], astronomo * [[Gábor Tolnai]], literaturhistoriisto * [[Lajos Tolnai]], verkisto * [[Miklós Tolnai]], aktoro * [[Klári Tolnay]], aktorino * [[Lajos Tolnay (inĝeniero)]] * [[Lajos Tolnay (meteologiisto)]] * [[Nándor Tomanek]], aktoro * [[Jenő Tombor]], ministro * [[János Tomcsányi]], tradukisto * [[László Tomcsányi]], politikisto * [[Rusi Tomcsányi]], aktoro * [[Vilmos Pál Tomcsányi]], ministro * [[Iván Tomits]], fizikisto * [[Anasztáz Tomori]], inĝeniero, mecenato * [[Béla Tompa]], aktoro * [[Ferenc Tompa]], arkeologo * [[Sándor Tompa]], aktoro * [[Rudolf Tomsits]], trumpetisto * [[Tibor Toncz]], karikaturisto * [[Ilka Toperczer]], operkantisto * [[Ildikó Tordasi]], skermisto * [[Ottó Torday]], aktoro * [[József Torgyán]], politikisto * [[Béla Tormay]], agronomo * [[Cécile Tormay]], verkisto * [[Gyula Tornai]], pentristo * [[József Tornai]], poeto ‎ * [[Imre Törő]], kuracisto * [[András Törőcsik]], futbalisto * [[Oszvald Toroczkay]], pentristo * [[Ede Toroczkai Wigand]], arkitekto * [[Béla Török]], kuracisto * [[Ferenc Török (arkitekto)]] * [[Gyula Török]], boksisto * [[István Török (kuracisto)]] * [[János Török (ekonomikisto)]] * [[József Török (pastro)]] * [[Lajos Török (kuracisto)]] * [[Pál Török (episkopo)]] * [[Péter Török (pejzaĝarkitekto)]] * [[Gyula Toronyi (pli juna)]], operkantisto * [[Imre Toronyi]], aktoro * [[Béla Turpinszky]], operkantisto * [[Kálmán Törs]], ĵurnalisto * [[Emil Tőry]], arkitekto * [[Gusztáv Tőry]], ministro * [[Jenő Törzs]], aktoro * [[Kálmán Tőry]], hidrologo * [[Gyula Tost]], ministro * [[Aladár Tóth]], muziksciencisto * [[Árpád Tóth]], poeto * [[Bálint Tóth (poeto)]] * [[Béla Tóth (bestokuracisto)]] * [[Béla Lajos Tóth]], bestokuracisto * [[Dezső Tóth]], literaturhistoriisto * [[Ede Tóth]], dramisto * [[István Tóth (kuracisto)]] * [[István Tóth (1861)]], skulptisto * [[István Tóth Potya]], futbalisto * [[János Tóth]], kameraisto * [[János Tóth (arkitekto)]] * [[János Tóth (ministro)]] * [[József Tóth (futbalisto)]] * [[Károly Tóth (juristo)]] * [[Klára Tóth]], kemiisto * [[Lajos Tóth (juristo)]] * [[Lőrinc Tóth]], dramisto * [[Menyhért Tóth]], pentristo * [[Péter Tóth]], skermisto * [[Rezső Tóth]], instruisto * [[Szabolcs Tóth (kuracisto)]] * [[Tihamér Tóth]], episkopo * [[Zoltán Tóth]], historiisto * [[Zoltán József Tóth]], oficisto * [[Zsigmond Tóth]], kuracisto * [[István Tóth-Baranyi]], bestokuracisto * [[Béla Tötössy]], matematikisto * [[Béla Töttössy]], ginekologo * [[Csaba Töttössy]], filologo * [[Rezső Trautmann]], ministro * [[Ágoston Trefort]], politikisto * [[Péter Treitz]], [[geologo]] * [[Imre Trencsényi-Waldapfel]], filologo * [[Ferenc Trethon]], ministro * [[József Trikál]], pastro * [[Zoltán Trócsányi (lingvisto)]] * [[Zsolt Trócsányi]], historiisto * [[Árpád Trummer]], hidrologo * [[Tamás Sándor Tuboly]], virusologo * [[Ödön Tull]], pentristo * [[György Tumpek]], naĝisto * [[László Turán]], pianisto * [[Pál Turán]], matematikisto * [[Ida Turay]], aktoro * [[József Turay]], futbalisto * [[Árpád Turcsányi]], skulptisto * [[Gyula Túry]], pentristo * [[Mária Túry]], pentristo * [[Sándor Kornél Tury]], juristo * [[József Turóczi-Trostler]], literaturhistoriisto * [[István Türr]], framasono, oficiro * [[Erzsébet Tusa]], pianisto * [[János Tuzson]], botanikisto {{Div col end}} == U == {{Div col|cols = 2}} * [[Gábor Ubrizsy]], botanikisto * [[László Udránszky]], kuracisto * [[Béla Udvaros]], reĝisoro * [[Géza László Udvary]], pentristo * [[Klotild Ugray]], baletisto * [[Gábor Ugrin]], korusestro * [[Ödön Uher (pli aĝa)]], fotisto * [[Jenő Uhlyárik]], skermisto * [[József Ujfalussy]], esteto * [[Ede Újházi]], aktoro * [[Ferenc Újházy]], pentristo * [[Imre Ujhelyi]], bestkuracisto * [[Sándor Újhelyi]], kemiisto * [[Kálmán Ujj]], aktoro * [[László Ujlaky]], aktoro * [[Lajos Ujváry]], pentristo * [[Miklós Ujvárosi]], botanikisto * [[Adolf Ullmann]], bankisto * [[Gyula Ullmann]], arkitekto * [[Imre Ungár]], pianisto * [[Emil Unger]], zoologo * [[Lajos Ungvári]], pentristo * [[László Ungváry]], aktoro * [[Károly Unkelhäusser]], ministro * [[Tibor Upor]], dekoraciisto * [[János Urányi]], kajakisto * [[László Urai]], angiologo * [[Tivadar Uray]], aktoro * [[Andrea Urbán]], aktoro * [[Ernő Urbán]], verkisto * [[László Urbányi]], kemiisto * [[Anikó Ürmössy]], aktoro * [[Kálmán Ürmössy]], inĝeniero * [[Ida Urr]], kuracisto * [[Mátyás Usztics]], aktoro * [[Endre Ütő]], operkantisto * [[Anna Utry]], kantisto * [[Miklós Uzsoky]], inĝeniero {{Div col end}} == V == {{Div col|cols = 3}} * [[Ilona Vaály]], aktoro * [[Péter Váczy]], historiisto * [[Jenő Vadas]], inĝeniero * [[Elemér Vadász]], geologo * [[Endre Vadász]], pentristo * [[Béla Vadnai]], oficisto * [[Károly Vadnai]], verkisto * [[László Vadnay]], scenarisrto * [[Ferenc Vági]], ekonomikisto * [[Artúr Vágó]], inĝeniero * [[Nelly Vágó]], operkantisto * [[Pál Vágó (pentristo)]] * [[Margit Vágóné Berzsenyi]], aktoro * [[Imre Vahot]], redaktoro * [[György Mihály Vajda]], pedagogo * [[János Vajda]], poeto * [[László Vajda (aktoro)]] * [[Pál Vajda]], verkisto * [[Andrew George Vajna]], negocisto * [[Vilmos Vajna]], dentkuracisto * [[László Vajta]], kemiisto * [[Tibor Vákár]], arkitekto * [[Ágoston Valentiny]], ministro * [[Péter Vallai]], aktoro * [[Ármin Vámbéry]], [[orientalisto]] * [[Endre Vámos]], kemiisto * [[Imre Vámos]], ĵurnalisto * [[Jenő Vámos]], redaktoro * [[László Vámos]], reĝisoro * [[János Vámosi]], ŝlagrokantisto * [[Ferenc Vándor]], kuracisto * [[József Vándor]], kemiisto * [[József Vándor (aktoro)]] * [[Gusztáv Vándory]], aktoro * [[Jenő Vángel]], zoologo * [[Antal Váradi]], verkisto * [[Hédi Váradi]], aktoro * [[Béla Várady]], futbalisto * [[Károly Várady (advokato)]] * [[László Várady (historiisto)]] * [[Sándor Várady]], skulptisto * [[Aurél Varannai]], ĵurnalisto * [[István Varannai]], advokato * [[Béla Várdai]], esteto * [[Bálint Varga (maŝininĝeniero)]] * [[Bálint Varga (instruisto)]] * [[Béla Varga (politikisto)]] * [[Domokos Varga]], verkisto * [[Edith Varga]], egiptologo * [[Endre Gábor Varga]], arkivisto * [[Imre Varga]], skulptisto * [[István Varga (ekonomikisto)]] * [[János Varga (arkivisto)]] * [[János Varga (luktisto)]] * [[József Varga (inĝeniero)]] * [[József Varga (ministro)]] * [[Károly Varga (aktoro)]] * [[László Varga (piaristo)]] * [[László Varga (politikisto)]] * [[Magda Varga]], operkantisto * [[Nándor Lajos Varga]], pentristo * [[Ottó Varga]], matematikisto * [[Tamás Varga]], matematikisto * [[Vilma Varga]], pianisto * [[Zoltán Varga (futbalisto)]] * [[Balázs Vargha (bibliotekisto)]] * [[Gyula Vargha]], statistikisto * [[Imre Vargha]], ministro * [[László Vargha]], kemiisto * [[Lajos Vargyas]], muzikologo * [[Péter Vargyas]], [[asirologo]] * [[Endre Várhelyi]], operkantisto * [[Pál Várhidi]], futbalisto * [[Rezső Vári]], filologo * [[Béla Varjas]], bibliotekisto * [[Hildebrand Dezső Várkonyi]], monaĥo * [[Gyöngyi Váry]], aktoro * [[Elemér Varjú]], arthistoriisto * [[Vilmos Varjú]], globĵetisto * [[Gábor Várkonyi (reĝisoro)]] * [[László Várkonyi]], tablotenisisto * [[Péter Várkonyi]], ministro * [[Zoltán Várkonyi]], aktoro * [[László Várnagy]], bestokuracisto * [[György Várnai]], karikaturisto * [[Jenő Várnai]], aktoro * [[Zseni Várnai]], poeto * [[György Varsányi]], kemiisto * [[Irén Varsányi]], aktorino * [[Imre Vas (pulmonologo)]] * [[István Vas]], poeto * [[Károly Vas]], kemiisto * [[Zoltán Vas]], politikisto * [[Péter Vas-Zoltán]], ekonomikisto * [[Boldizsár Vásárhelyi]], inĝeniero * [[Zoltán Vásárhelyi]], muzikisto * [[Károly Vasas]], skulptisto * [[Gábor Vass]], aktoro * [[Istvánné Vass]], politikisto * [[János Vass]], politikisto * [[Lajos Vass]], dirigento * [[Viktor Vass]], skulptisto * [[József Vass (filologo)]] * [[József Vass (ministro)]] * [[Károly Vass (kameraisto)]] * [[Éva Vastagh]], skulptisto * [[Gábor Vastagh]], kemiisto * [[László Vastagh]], skulptisto * [[György Vastagh (pentristo)]] * [[János Vaszary]], pentristo * [[Erzsébet Vaszkó]], pentristo * [[Ödön Vaszkó]], pentristo * [[Zsuzsa Vathy]], kemiisto * [[Béla Vavrinecz]], komponisto * [[Mór Vavrinecz]], komponisto * [[Ilus Vay]], aktorino * [[Miklós Vay]], politikisto * [[Lajos Vayer]], arthistoriisto * [[Ádám Vázsonyi]], hidrologo * [[Elvira Vécsey]], baletisto * [[Tamás Vécsey]], juristo * [[György Vedres]], arkitekto * [[Márk Vedres]], skulptisto * [[András Veér]], neŭrologo * [[Antal Végh]], verkisto * [[György Végh]], poeto * [[Tamás Végvári]], aktoro * [[József Vekerdi]], lingvisto * [[László Vekerdi]], bibliotekisto * [[Tamás Vekerdy]], psikologo * [[Gábor Vékony]], arkeologo * [[Emil Vén]], pentristo * [[Béla Venczell]], operkantisto * [[Aladár Vendl]], geologo * [[Tibor Venkei]], kuracisto * [[Ilona Vera]], baletisto * [[László Verebélÿ]], inĝeniero * [[László Verebélÿ (kuracisto)]] * [[Tibor Verebélÿ]], kuracisto * [[Károly Verebes]], aktoro * [[József Veres (ministro)]] * [[Miklós Vermes]], pedagogo * [[György Verő]], reĝisoro * [[József Verő (inĝeniero)]] * [[Ida Versényi]], reĝisoro * [[József Vertel]], grafikisto * [[András O. Vértes]], lingvisto * [[Attila Vértes]], kemiisto * [[György Vértes]], karikaturisto * [[Lajos Vértes]], aktoro * [[Arnold Vértesi]], verkisto * [[Károly Vértesi]], advokato * [[Gyula Vértesy]], redaktoro * [[József Vértesy]], akvopilkisto * [[János Ármin Vész]], matematikisto * [[András Veszelinov]], drumisto * [[Endre Vészi]], poeto * [[Manó Vesztróczy]], pentristo * [[Lajos Vető]], luterana episkopo * [[Erzsébet Vezér]], literaturhistoriisto * [[György Ferenc Vezér]], paŭlano * [[János Victor]], kalvinana pastro * [[Miklós Vida]], maŝininĝeniero * [[Aladár Vidacs]], geologo * [[Emil Vidéky]], inĝeniero * [[János Vidéky]], pentristo * [[Katalin Vidmár]], operkantisto * [[Dezső Vidor]], aktoro * [[Emil Vidor]], arkitekto * [[Ferike Vidor]], aktoro * [[Pál Vidor]], aktoro * [[Béla Vidovszky]], pentristo * [[Kálmán Vidovszky]], instruisto * [[Gyula Vigh]], geologo * [[Károly Vigh]], historiisto * [[József Vígh]], kriminologo * [[Tamás Vígh]], skulptisto * [[Béla Vihar]], poeto * [[Miklós Világhy]], juristo * [[Tibor Vilt]], skulptisto * [[Imre Vincze (subministro)]] * [[István Vincze]], matematikisto * [[Ottó Vincze]], komponisto * [[Zsigmond Vincze]], komponisto * [[Mihály Viola]], aktoro * [[József Virág]], inventisto * [[Teréz Virág]], psikanalizisto * [[Jenő Virágh]], komikisto * [[János Viski]], komponisto * [[Károly Viski]], etnografo * [[Soma Visontai]], advokato * [[Gyula Viszota]], literaturhistoriisto * [[István Vitális]], geologo * [[Sándor Vitális]], geologo * [[Miklós Vitéz]], scenaristo * [[László Viz]], publikigisto * [[György Vízvári]], akvopilkisto * [[László Vízvári]], piaristo * [[Mariska Vízváry]], aktorino * [[Gábor Vladár]], juristo * [[Géza Voinovich]], literaturhistoriisto * [[György Volf]], lingvisto * [[György Völgyi]], teatrestro * [[Robert Volkmann]], komponisto * [[Imre Vörös (inĝeniero)]] * [[László Vörös]], ministro * [[Béla Vörösmarty]], juĝisto * [[Mihály Vuk]], kemiisto * [[Iván Vydarény]], arkitekto {{Div col end}} == W == {{Div col|cols = 2}} * [[Dániel Wágner (1800)]], farmaciisto * [[János Wagner]], kuracisto * [[János Wagner (arkitekto)]] * [[János Wágner]], botanikisto * [[János Wagner (zoologo)]] * [[László Wagner (arkitekto)]] * [[Aladár Wahlner]], inĝeniero * [[Eszter Waldapfel]], bibliotekisto * [[János Waldapfel]], instruisto * [[József Waldapfel]], literaturhistoriisto * [[Gyula Wälder (arkitekto)]] * [[Rózsi Walter]], operkantisto * [[László Warga (arkitekto)]] * [[Lívia Warga]], operokantisto * [[Vince Wartha]], kemiisto * [[Antal Weber]], arkitekto * [[Antal Wéber]], kritikisto * [[Ignaz Wechselmann]], arkitekto * [[Károly Weichinger]], arkitekto * [[Emil Weil]], kuracisto * [[Margit Wein]], kantisto * [[Leó Weiner]], komponisto * [[Tibor Weiner]], arkitekto * [[Fülöp Weinréb]], arkitekto * [[Emília Weiss]], juristo * [[István Weiser]], kemiisto * [[Manfréd Weiss]], fabrikestro * [[Miksa Weisz]], rabeno * [[Ármin Weisz]], radiologo * [[Richárd Weisz]], luktisto * [[Gyula Weiszfeiler]], kuracisto * [[Sándor Wekerle]], politikisto * [[Sándor Wekerle (1878)]], ministro * [[Alfréd Wellisch]], arkitekto * [[Andor Wellisch]], arkitekto * [[Imre Wellmann]], historiisto * [[Andor Weltner]], juristo * [[Attila Wendler]], operkantisto * [[Vince Weninger]], ekonomikisto * [[János Wenk]], akvopilkisto * [[Gusztáv Wenzel]], juristo * [[Sándor Weöres]], poeto * [[Lajos Werkner]], skermisto * [[Gyula Werner]], politikisto * [[Vilmos Wessetzky]], historiisto * [[Gyula Weszelszky]], kuracisto * [[Ödön Weszely]], pedagogo * [[Tibor Weygand]], kantisto * [[Tamás Wichmann]], kanuisto * [[Tibor Wilhelmb]], inĝeniero * [[István Winchkler]], ministro * [[Dezső Winkler]], inĝeniero * [[Lajos Winkler]], kemiisto * [[Ernő Winter]], kemiisto * [[Ferenc Wittmann]], fizikisto * [[Sándor Wladár]], naĝisto * [[Gyula Wlassics]], juristo * [[József Wodetzky]], astronomo * [[Vilmos Wolf]], advokato * [[Ervin Wolfram]], kemiisto * [[Alajos Wolkenberg]], teologo * [[Antal A. Wonaszek]], astronomo * [[Sándor Wrabel]], pentristo * [[Ádám Würtz]], grafikisto {{Div col end}} == X == * [[János Xántus (patro)]], [[sciencisto]] * [[János Xantus (reĝisoro)]] == Y == * [[Lajos Ybl]], arkitekto == Z == {{Div col|cols = 3}} * [[György Z. Gács]], vitralisto * [[László Z. Molnár]], aktoro * [[Alfréd Zách]], meteologo * [[János Zách]], aktoro * [[Imre Zachár]], naĝisto * [[Gyöngyi Zádor]], aktoro * [[István Zádor]], pentristo * [[István Zágon]], dramisto * [[Ferenc Zajti]], pentristo * [[Dénes Zakál]], komponisto * [[József Zakariás]], futbalisto * [[György Zala]], skulptisto * [[Tibor Zala]], grafikisto * [[Aladár Zalánfy]], orgenisto * [[Béla Zalányi]], paleontologo * [[Lajos Zalaváry]], arkitekto * [[Ödön Zalka]], kuracisto * [[Jenő Zamaróczy]], inĝeniero * [[Alajos Zambra]], tradukisto * [[Ferenc Zámor]], inĝeniero * [[József Zana]], aktoro * [[Márta Záray]], ŝlagrokantisto * [[Imre Zárday]], kuracisto * [[Zoltán Závodszky]], operkantisto * [[Albert Zay]], fabrikisto * [[Kornél Zelovich]], inĝeniero * [[Géza Zemplén]], kemiisto * [[Zoltán György Zemplén]], monaĥo * [[Árpád Zempléni]], poeto * [[Kornél Zempléni]], pianisto * [[Tivadar Zemplényi]], pentristo * [[Ferenc Zentay]], aktoro * [[Ferenc Zenthe]], aktoro * [[Béla Zerkovitz]], komponisto * [[Endre Zétényi]], astronomo * [[Sándor Zicherman]], pentristo * [[Aladár Zichy]], politikisto * [[Antal Zichy]], politikisto * [[Géza Zichy]], politikisto * [[Eleonóra Zichy]], taglibristo * [[Manó Zichy]], oficiro * [[Szilárd Zielinski]], arkitekto * [[Ferenc Zigány]], matematikisto * [[Gyula Zimányi]], piaristo * [[Károly Zimányi]], mineralogo * [[Magdolna Zimányi]], komputikisto * [[László Zimay]], komponisto * [[Ágoston Zimmermann]], bestkuracisto * [[Károly Zipernowsky]], inventisto * [[Ferenc Zipernovszky]], inĝeniero * [[Mária Zipernovszky]], violonisto * [[Vilmos Zlamál]], bestkuracisto * [[Otto Zöbisch (baletisto)]] * [[Sándor Zöld]], politikisto * [[Emil Zöldy]], arkitekto * [[Béla Zolnai]], literaturhistoriisto * [[Gyula Zolnai]], lingvisto * [[László Zolnay]], arkeologo * [[Pál Zolnay]], reĝisoro * [[Zsuzsa Zolnay]], aktoro * [[Béla Zoltán]], ministro * [[Imre Zoltán]], ginekologo * [[László Zoltán]], kuracisto * [[Vilmos Zoltán]], ĵurnalisto * [[Ernő Zórád]], bildliteraturisto * [[Géza Zórád]], pentristo * [[Béla Zorkóczy]], inĝeniero * [[Samu Zorkóczy]], inĝeniero * [[Vilmos Zorn]], akademiestro * [[Dezső Zrumeczky]], arkitekto * [[Károly Zsák]], futbalisto * [[Sándor Zsarnay]], juristo * [[Sándor Zsarnóczai]], redaktoro * [[Zoltán Zsebők]], kuracisto * [[Ede Zsedényi]], politikisto * [[Aladár Zsélyi]], piloto * [[László Zsigmond]], historiisto * [[Boris Zsigmondi]], reĝisoro * [[Dénes Zsigmondy]], violonisto * [[Vilmos Zsigmondy]], inĝeniero pri minado * [[Mihály Zsilinszky]], politikisto * [[Klára Zsindelyné Tüdős]], kostumisto * [[Miklós Zsirai]], lingvisto * [[Béla Zsitkovszky]], kameraisto * [[Gyula Zsivótzky]], martelĵetisto * [[György Zsivora]], juristo * [[Mihály Zsofinyecz]], ministro * [[Lenke Zsögön]], operkantisto * [[Péter Zsoldos]], verkisto * [[Sándor Zsoldos]], ministro * [[Béla Zsolnai]], obstetrikisto * [[Nándor Zsolt]], violonisto * [[János Zsombolyai]], kameraisto * [[Éva Zsurzs]], reĝisoro * [[Aladár Zubriczky]], pastro {{Div col end}} == Vidu ankaŭ == * [[Listo de famuloj naskiĝintaj en Budapeŝto (A-F)]] * [[Listo de famuloj naskiĝintaj en Budapeŝto (G-K)]] * [[Listo de famuloj naskiĝintaj en Budapeŝto (L-R)]] * [[Listo de famuloj naskiĝintaj en Budapeŝto (S-Z)]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj| ]] [[Kategorio:Listoj de homoj|Budapeŝtanoj]] i4b2voqjly9k1ongkl21mrqyq3wjhky 0 676930 9490905 9357899 2026-10-09T15:48:14Z Sj1mor 12103 9490905 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | lando= {{Nord-Makedonio}} | regiono = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P8138}}]] | regiono-ISO = MK | tipo1 = reliefo | zomo = 8 | mapo = Map of Kratovo Municipality.svg }} '''Opština Kratovo''' estas unu el 80 komunumoj en [[Nord-Makedonio|norda Makedonio]]. Laŭ la censo de septembro 2021 en la komunumo loĝis entute 7 545 homoj<ref>[https://makstat.stat.gov.mk:443/PXWeb/sq/123835c2-4785-4104-bd9a-3c404f28444b loĝantaro de la komunumo laŭ la censo de septembro 2021 el oficiala statistika retejo]{{404|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ({{mk}} kaj {{en}})</ref><ref>[https://www.citypopulation.de/de/northmacedonia/admin/ nombroj de komunumanoj laŭ la censo de 2021 el la retejo ''citypopulation.de''] {{PlurajLingvokodoj|de|en}}</ref> sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². La administra centro estas la urbo [[Kratovo]]. == Loko, priskribo == Ĝi situas en la nordoriento de la lando en la [[Nordorienta regiono (Nord Makedonio)|Nordorienta Regiono]]. [[Dosiero:Кротките Осоговски планини.JPG|eta|Montoj Osogovo|alternative=|maldekstra]] La areo estas longforma de okcidento al oriento en la longeco de proksimume 35 km. De alteco de ĉirkaŭ 350 m en la okcidento ĝi altiĝas al preskaŭ 1600 m en la oriento. La orienta parto estas en la montoj nomitaj [[montoj Osogovo]]. Okcidente fluas la rivero nomita [[Kriva Reka]]. Al la nordokcidento de la komunumo de longon de ĉirkaŭ 5 km kondukas Highway A2 / E 871. Ĝi konektas la urbon de [[Kumanovo]] al la Bulgara urbo [[Kjustendil]]. En la vilaĝo Stracin turnoj sudoriente loka vojo R 2105, kiu kondukas al la urbo Kratovo. Opština konsistas el la urbo Kratovo kaj 30 aliaj vilaĝoj: [[Dosiero:Kratovo Municipality.svg|eta|280x280ra|Al vilaĝo en la komunumo de Kratovo|alternative=|maldekstra]][[Blizanci]], [[Dimonce]], [[Emirica]], [[Filipovci]], [[Gorno Kratovo]], [[Kavrak]], [[Ketenovo]], [[Kneĵevo|Kne'''ĵ'''evo]], [[Kojkovo]], [[Konjuh]], [[Krilatica]], [[Kuklica]], [[Kunovo]], [[Lukovo (Kratovo)|Lukovo]], [[Muŝkovo]], [[Neĵilovo|Ne'''<small>ĵ</small>'''ilovo]], [[Pendak]], [[Prikovci]], [[Sekulica]], [[Stracin]], [[Ŝlegovo|'''Ŝ'''legovo]], [[Ŝopsko|'''Ŝ'''opsko]], [[Rudare]], [[Talaŝmance|Tala'''ŝ'''mance]], [[Tatomir]], [[Topolovikj]], [[Trnovac]], [[Turalevo]], [[Vakuf]], [[Ĵeleznica|'''<small>Ĵ</small>'''eleznica]] kaj [[Ĵavalovo|'''<small>ĴI</small>'''valovo]].<!-- [[Blizanci]], [[Dimonce]], [[Emirica]], [[Filipovci]], [[Gorno Kratovo]], [[Kavrak]], [[Ketenovo]], [[Kneževo (Kratovo)|Kneževo]], [[Kojkovo]], [[Konjuh]], [[Krilatica]], [[Kuklica]], [[Kunovo]], [[Lukovo (Kratovo)|Lukovo]], [[Muškovo]], [[Nežilovo]], [[Pendak]], [[Prikovci]], [[Sekulica]], [[Stracin]], [[Šlegovo]], [[Šopsko]], [[Rudare]], [[Talašmance]], [[Tatomir]], [[Topolovikj]], [[Trnovac]], [[Turalevo]],  [[Vakuf]], [[Železnica]], [[Živalevo]]. --> Najbaraj municipoj estas: [[Opština Rankovce]] kaj [[opština Kriva Palanka]] en la nordo, [[opština Kočani]] en la oriento, [[opština Probištip]] kaj [[opština Sveti Nikole]] en la sudo, [[opština Kumanovo]] en la okcidento kaj [[opština Staro Nagoričane]] en la nordokcidento. {{Ĉirkaŭ loko|Centro = Opština Kratovo |Norde = [[Opština Rankovce|Rankovce]], [[Opština Kriva Palanka|Kriva Palanka ]] |Nordoriente = |Oriente = [[Opština Kočani|Kočani]] |Sudoriente = |Sude = [[Opština Probištip|Probištip]], [[Opština Sveti Nikole|Sveti Nikole]] |Sudokcidente = |Okcidente = [[Opština Kumanovo|Kumanovo]] |Nordokcidente = [[Opština Staro Nagoričane|Staro Nagoričane]] }} == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{mk}}) == Tradukfonto == {{Trad|mk|Општина Кратово|3874415}} [[Kategorio:Komunumoj de Nord-Makedonio]] qxpf2lnfl7vuqmkcxok5wopem0doqvc 0 677979 9490900 9328599 2026-10-09T15:46:57Z Sj1mor 12103 9490900 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | lando= {{Nord-Makedonio}} | regiono = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P8138}}]] | regiono-ISO = MK | tipo1 = reliefo | zomo = 8 | mapo = Map of Kriva Palanka Municipality.svg }} '''Opština Kriva Palanka''' estas unu el 80 komunumoj en [[Nord-Makedonio|norda Makedonio]]. Sed ĝi ankaŭ estas unu el la 6 komunumoj en la [[Nordorienta regiono (Nord Makedonio)|nordorienta regiono]]. En 2002 vivis 20 820 loĝantoj. Administra centro de la komunumo estas urbo [[Kriva Palanka]]. == Loko, priskribo == [[Dosiero:Kriva Reka river flowing through Kriva palanka.JPG|maldekstra|eta|Rivero Kriva Reka fluas tra urbo Kriva Palanka]] [[Dosiero:Kriva Palanka Municipality.svg|eta|maldekstra|332ra|Vilaĝo en la Opština Kriva Palanka]] La areo de la komunumo estas 480,81 km². Opština situas en la nordoriento de la ŝtato en la valo Slaviško-kampo. La alteco ĉi tie estas ĉirkaŭ 550 ĝis 750 m. La valo norde estas limita per la [[montoj German]] (ĝis 1547 m super marnivelo) kaj de la sudo per la montaro Osogovska planina (pli ol 2000 m super marnivelo). Valo kuras orienten al okcidenten [[Kriva Reka]] rivero, kiu originas proksime de la limo kun Bulgario. Opština kondukas de okcidento al oriento Ĉefa vojo n-ro A 2 / E 871. Ĝi komenciĝas de la urbo [[Kumanovo |Kumanovo]] kaj iras al la bulgara urbeto [[Kjustendil]]. Pluraj vojoj de loka graveco deflankiĝas de ĉi tiu vojo al la sudo kaj precipe norde. Tamen ili finiĝas en la montoj post kelkaj kilometroj. Najbaraj municipoj estas: [[Opština Makedonska Kamenica]] en la sudoriento, [[Opština Kočani |Opština Kočani]] en la sudo, [[Opština Kratovo |Opština Kratovo]] la sudokcidento kaj [[Opština Rankovce |Opština Rankovce]] en la okcidento. En la nordo estas ŝtata limo kun [[Serbio]] kaj en la oriento estas limo kun [[Bulgario]]. {{Ĉirkaŭ loko|Centro = Opština Kriva Palanka |Norde = [[Serbio]] |Nordoriente = |Oriente = [[Bulgario]] |Sudoriente = [[Opština Makedonska Kamenica | Makedonska Kamenica]] |Sude = [[Opština Kočani |Kočani]] |Sudokcidente = [[Opština Kratovo | Kratovo]] |Okcidente = [[Opština Rankovce | Rankovce]] |Nordokcidente = }} La komunumo konsistigas la urbo Kriva Palanka kaj pliaj 33 vilaĝoj, kiuj estas: Bys, [[Baštevo]], [[Borovo]], [[Dlabočica (Kriva Palanka)|Dlabočica]], [[Dobrovnica]], [[Drenak]], [[Drenje]], [[Duračka Reka]], [[Gabar]], [[Golema Crcorija]], [[Gradec]], [[Kiselica]], [[Konopnica]], [[Košari]], [[Kostur]], [[Krklja]], [[Krstov Dol]], [[Lozanovo]], [[Luke]], [[Mala Crcorija]], [[Martinica]], [[Meteževo]], [[Moždivnjak]], [[Nerav]], [[Ogut]], [[Osiče]], [[Podrži Konj]], [[Stanci]], [[Tylminci]], [[Trnovo (Kriva Palanka)]], [[Uzem]], [[Varoviŝte|Varovi'''ŝ'''te]] kaj [[Ĵidilovo]]. <!-- Ne sencas meti la 30 ruĝajn ligilojn pri la restaj vilaĝetoj, ĉar malverŝajnas ke propraj artikoloj pri ili iam ajn verkiĝos!! Se vi tamen faras, tiam individue meti krampojn al la nomo de la listo supre! [[Bys (Kriva Palanka)|Bys]], [[Dlabočica]], [[Dobrovnica]], [[Drenak]], [[Drenje]], [[Duračka Reka]], [[Gabar]], [[Golema Crcorija]], [[Gradec]], [[Kiselica]], [[Konopnica]], [[Košari]], [[Kostur]], [[Krklja]], [[Krstov Dol]], [[Lozanovo]], [[Luke]], [[Mala Crcorija]], [[Martinica]], [[Meteževo]], [[Moždivnjak]], [[Nerav]], [[Ogut]], [[Osiče]], [[Podrži Konj]], [[Stanci]], [[Tylminci]], [[Trnovo (Kriva Palanka)|Trnovo]], [[Uzem]], [[Varovište]] kaj [[Ĵidilovo]]. --> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{mk}}) == Tradukfonto == {{Trad|mk|Општина Крива Паланка|3871375}} [[Kategorio:Komunumoj de Nord-Makedonio]] 2jlaz5bcng3jr7yybxpvfv4xifg67l2 9490901 9490900 2026-10-09T15:47:26Z Sj1mor 12103 9490901 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | lando= {{Nord-Makedonio}} | regiono = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P8138}}]] | regiono-ISO = MK | tipo1 = reliefo | zomo = 8 | mapo = Map of Kriva Palanka Municipality.svg }} '''Opština Kriva Palanka''' estas unu el 80 komunumoj en [[Nord-Makedonio|norda Makedonio]]. Sed ĝi ankaŭ estas unu el la 6 komunumoj en la [[Nordorienta regiono (Nord Makedonio)|nordorienta regiono]]. En 2002 vivis 20 820 loĝantoj. Administra centro de la komunumo estas urbo [[Kriva Palanka]]. == Loko, priskribo == [[Dosiero:Kriva Reka river flowing through Kriva palanka.JPG|maldekstra|eta|Rivero Kriva Reka fluas tra urbo Kriva Palanka]] [[Dosiero:Kriva Palanka Municipality.svg|eta|maldekstra|332ra|Vilaĝo en la Opština Kriva Palanka]] La areo de la komunumo estas 480,81 km². Opština situas en la nordoriento de la ŝtato en la valo Slaviško-kampo. La alteco ĉi tie estas ĉirkaŭ 550 ĝis 750 m. La valo norde estas limita per la [[montoj German]] (ĝis 1547 m super marnivelo) kaj de la sudo per la montaro Osogovska planina (pli ol 2000 m super marnivelo). Valo kuras orienten al okcidenten [[Kriva Reka]] rivero, kiu originas proksime de la limo kun Bulgario. Opština kondukas de okcidento al oriento Ĉefa vojo n-ro A 2 / E 871. Ĝi komenciĝas de la urbo [[Kumanovo]] kaj iras al la bulgara urbeto [[Kjustendil]]. Pluraj vojoj de loka graveco deflankiĝas de ĉi tiu vojo al la sudo kaj precipe norde. Tamen ili finiĝas en la montoj post kelkaj kilometroj. Najbaraj municipoj estas: [[Opština Makedonska Kamenica]] en la sudoriento, [[Opština Kočani]] en la sudo, [[Opština Kratovo]] la sudokcidento kaj [[Opština Rankovce]] en la okcidento. En la nordo estas ŝtata limo kun [[Serbio]] kaj en la oriento estas limo kun [[Bulgario]]. {{Ĉirkaŭ loko|Centro = Opština Kriva Palanka |Norde = [[Serbio]] |Nordoriente = |Oriente = [[Bulgario]] |Sudoriente = [[Opština Makedonska Kamenica | Makedonska Kamenica]] |Sude = [[Opština Kočani |Kočani]] |Sudokcidente = [[Opština Kratovo | Kratovo]] |Okcidente = [[Opština Rankovce | Rankovce]] |Nordokcidente = }} La komunumo konsistigas la urbo Kriva Palanka kaj pliaj 33 vilaĝoj, kiuj estas: Bys, [[Baštevo]], [[Borovo]], [[Dlabočica (Kriva Palanka)|Dlabočica]], [[Dobrovnica]], [[Drenak]], [[Drenje]], [[Duračka Reka]], [[Gabar]], [[Golema Crcorija]], [[Gradec]], [[Kiselica]], [[Konopnica]], [[Košari]], [[Kostur]], [[Krklja]], [[Krstov Dol]], [[Lozanovo]], [[Luke]], [[Mala Crcorija]], [[Martinica]], [[Meteževo]], [[Moždivnjak]], [[Nerav]], [[Ogut]], [[Osiče]], [[Podrži Konj]], [[Stanci]], [[Tylminci]], [[Trnovo (Kriva Palanka)]], [[Uzem]], [[Varoviŝte|Varovi'''ŝ'''te]] kaj [[Ĵidilovo]]. <!-- Ne sencas meti la 30 ruĝajn ligilojn pri la restaj vilaĝetoj, ĉar malverŝajnas ke propraj artikoloj pri ili iam ajn verkiĝos!! Se vi tamen faras, tiam individue meti krampojn al la nomo de la listo supre! [[Bys (Kriva Palanka)|Bys]], [[Dlabočica]], [[Dobrovnica]], [[Drenak]], [[Drenje]], [[Duračka Reka]], [[Gabar]], [[Golema Crcorija]], [[Gradec]], [[Kiselica]], [[Konopnica]], [[Košari]], [[Kostur]], [[Krklja]], [[Krstov Dol]], [[Lozanovo]], [[Luke]], [[Mala Crcorija]], [[Martinica]], [[Meteževo]], [[Moždivnjak]], [[Nerav]], [[Ogut]], [[Osiče]], [[Podrži Konj]], [[Stanci]], [[Tylminci]], [[Trnovo (Kriva Palanka)|Trnovo]], [[Uzem]], [[Varovište]] kaj [[Ĵidilovo]]. --> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{mk}}) == Tradukfonto == {{Trad|mk|Општина Крива Паланка|3871375}} [[Kategorio:Komunumoj de Nord-Makedonio]] cqj8lfk8iibd7q1h1778g9qirijd5ms 0 678446 9490908 9357867 2026-10-09T15:49:05Z Sj1mor 12103 9490908 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | nomo = {{paĝonomo}} | lando= {{Nord-Makedonio}} | regiono= [[regiono Vardar]] | regiono-ISO=MK | tipo1 = reliefo | zomo = 9 | mapo = Map of Veles Municipality.svg | bildo = Veles X19.jpg | bildo-priskribo = la urbo [[Veles]] borde de la rivero [[Vardar]] }} '''Opština Veles''' (makedone: Велес) estas unu el la 80 komunumoj en [[Nord-Makedonio|norda Makedonio]]. Laŭ la censo de septembro 2021 en la komunumo loĝis entute 48 463 homoj<ref>[https://makstat.stat.gov.mk:443/PXWeb/sq/123835c2-4785-4104-bd9a-3c404f28444b loĝantaro de la komunumo laŭ la censo de septembro 2021 el oficiala statistika retejo]{{404|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ({{mk}} kaj {{en}})</ref><ref>[https://www.citypopulation.de/de/northmacedonia/admin/ nombroj de komunumanoj laŭ la censo de 2021 el la retejo ''citypopulation.de''] {{PlurajLingvokodoj|de|en}}</ref> sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administra centro de la komunumo estas la urbo [[Veles]]. [[Dosiero:Veles, Macedonia (FYROM) - panoramio (20).jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|alia parto de la urbo [[Veles]] borde de la rivero [[Vardar]]}}]] == Loko, priskribo == Ĝi situas en la centra parto de la lando kaj estas parto de la [[Vardar regiono|regiono Vardar]]. La areo estas 427,45 km². Ĝi kuŝas en la valo de la rivero [[Vardar]], kiu fluas tra la vilaĝo proksimume de nordo al sudo. La rivero [[Topolka]] kaj la rivero [[Babuna]] fluas en la sudan parton de Vardar. La alteco de la areo estas de ĉirkaŭ 150 m en la sudo ĝis preskaŭ 1350 m en la okcidenta parto. Preskaŭ paralela al la rivero, ĉi tiu estas la aŭtovojo A1 / E 75, kiu iras de [[Skopje]] al [[Grekio]]. En Veles, la ĉefa aŭtovojo A3, kiu kondukas al la urbo [[Štip]], eliras oriente. Sudokcidente de Veles, la vojo R 1312 turniĝas al [[Prilep]]. Ankaŭ la fervojaj linioj funkcias laŭ la vojoj. La ĉefa linio iras al [[Tesaloniko]], Grekio. [[Dosiero:Veles Municipality.svg|eta|maldekstra|240ra|{{centre|la vilaĝoj en opština Veles}}]] La komunumo estas formita de la urbo Veles kaj 29 aliaj vilaĝoj. Ili estas: Bašino Selo, Beleštevica, Buzalkovo, Gorno Kalaslari, Gorno Orizari, Dolno Kalaslari, Dolno Orizari, Ivankovci, Karabunjište, Krušje, Kumarino, Lugunci, Mamutčevo, Novačani, Novo Selo (Veles), Novo Selo, Oraovec, Otovica, Raštani, Rlevci, Rudnik, S'lp, Slivnik, Sojaklari, Sopot, Crkvino, Čaloševo kaj Đidimirci. <!-- Ne sencas meti la 29 ruĝajn ligilojn pri vilaĝetoj, ĉar malverŝajnas ke propraj artikoloj pri ili iam ajn verkiĝos!! Se vi tamen faras, tiam individue meti krampojn al la nomo de la listo supre! [[Bašino Selo]], [[Beleštevica]], [[Buzalkovo]], [[Gorno Kalaslari]], [[Gorno Orizari (Veles)|Gorno Orizari]], [[Dolno Kalaslari]], [[Dolno Orizari (Veles)|Dolno Orizari]], [[Ivankovci]], [[Karabunjište]], [[Krušje]], [[Kumarino (Veles)|Kumarino]], [[Lugunci]], [[Mamutčevo]], [[Novačani]], [[Novo Selo (Veles), Novo Selo]], [[Oraovec]], [[Otovica]], [[Raštani]], [[Rlevci]], [[Rudnik]], [[S'lp]], [[Slivnik]], [[Sojaklari]], [[Sopot (Veles)|Sopot]], [[Crkvino]], [[Čaloševo]], [[Đidimirci]]--> Najbaraj municipoj estas: [[Opština Petrovec]] en la nordo, [[opština Sveti Nikole]] en la Nordoriento, [[opština Lozovo]] en la oriento, [[opština Gradsko]] en la sudoriento, [[opština Čaška]] en la sudo kaj [[opština Zelenikovo]] en la okcidento. {{Ĉirkaŭ loko|Centro = Opština Veles |Norde = [[Opština Petrovec | Petrovec]] |Nordoriente = [[Opština Sveti Nikole | Sveti Nikole]] |Oriente = [[Opština Lozovo | Lozovo]] |Sudoriente = [[Opština Gradsko | Gradsko]] |Sude = [[Opština Čaška | Čaška]] |Sudokcidente = |Okcidente = [[Opština Zelenikovo |Zelenikovo ]] |Nordokcidente = }} == Loĝantaro == Laŭ la censo en 2002, estis makedonoj (46.767 aŭ 84.9%), bosnianoj (2.406 aŭ 4.4%), albanoj (2.299 aŭ 4.2%), turkoj (1.724 aŭ 3.1%) kaj aliaj naciecoj 3,4%. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{mk}}) == Tradukfonto == {{Trad|mk|Општина Велес|3858581}} {{projektoj}} {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Nord-Makedonio]] 79hx4h74b3zj8xa7v0hl5cdwixcm4sz 0 691788 9490922 9414387 2026-10-09T15:52:24Z Sj1mor 12103 9490922 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politikisto}} '''John Jay McCLOY''' (naskiĝis la 31-an de marto 1895, mortis la 11-an de marto 1989) estis [[usonanoj|usona]] advokato, diplomato, bankisto kaj prezidenta konsilisto. Li funkciis kiel asista sekretario de milito dum la [[Dua Mondmilito]] sub la milita ministro Henry Stimson, helpante trakti aferojn kiel germana sabotado, politikaj streĉiĝoj en la [[Nord-Afrika kampanjo]], kaj kontraŭstarante al [[Atomaj bombadoj de Hiroŝimo kaj Nagasako|la atombombadoj de Hiroŝimo kaj Nagasako]]. Post la milito, li funkciis kiel prezidanto de la [[Monda Banko]], usona alta komisaro por [[Okupacio de Germanio|la aliancane okupita Germanio]], prezidanto de banko ''Chase Manhattan'', prezidanto de la Konsilio pri Eksteraj Rilatoj, membro de la [[komisiono Warren]], kaj elstara konsilanto de Usono al ĉiuj usonaj prezidantoj de [[Franklin D. Roosevelt]] ĝis [[Ronald Reagan]]. Hodiaŭ, li estas plej bone memorata kiel membro de la estra grupo pri eksterlandaj politikoj nomata "La Saĝuloj", grupo de ŝtatistoj markitaj de [[nepartianismo]], pragmata [[internaciismo]], kaj aversio al ideologia fervoro. ==Bibliografio== * Bird, Kai. The Chairman: John J. McCloy - The Making of the American Establishment, ([[Novjorko]]: eldonejo [[Simon & Schuster]], 1992) * Irons, Peter. The Courage of Their Convictions: Sixteen Americans Who Fought Their Way to the Supreme Court, (Novjorko: The Free Press, 1988, ISBN 0-02-915670-X) * Walter Isaacson & Evan Thomas, The Wise Men: Six Friends and the World They Made: Acheson, Bohlen, Harriman, Kennan, Lovett, and McCloy, ([[Novjorko]]: eldonejo [[Simon & Schuster]], 1986) * Roberts, Priscilla. "'All the Right People': The Historiography of the American Foreign Policy Establishment." Journal of American Studies (1992) 26#3 pp 409–434. * Rockefeller, David. Memoirs, Novjorko: [[Random House]], 2002. * Schwartz, Thomas Alan. America's Germany: John J. McCloy and the Federal Republic of Germany ([[Harvard University Press]], 1991) * Wilson, John Donald. The Chase: The Chase Manhattan Bank, N.A., 1945-85, Boston: Harvard Business School Press, 1986. * Wolf, Thomas P. "McCloy, John Jay, Jr."; American National Biography Online Feb. 2000 Access Date: Jan 29, 2014 {{ĝermo|usonano}} {{projektoj}} {{vivtempo|McCloy, J}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Usonaj politikistoj]] [[Kategorio:Usonaj diplomatoj]] [[Kategorio:Usonaj bankistoj]] gojclpyn0y9lc49ghjp2s8eeh5v0ncm 0 692674 9491013 6969953 2026-10-10T00:40:14Z Xqbot 13076 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Fluta kraktiko]] 9491013 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Fluta kraktiko]] 9yj3m1i51gtyyu5yzn9sfrb9s4fnxlz 1 692675 9490980 6969954 2026-10-09T20:54:10Z Taylor 49 126294 {{forigu tuj|IDIREKTI [[Diskuto:Fluta kraktiko]]}} 9490980 wikitext text/x-wiki {{forigu tuj|IDIREKTI [[Diskuto:Fluta kraktiko]]}} fr2p3fr44jg134ftgga0zixgfagpga7 0 692676 9491014 6969238 2026-10-10T00:40:19Z Xqbot 13076 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Fluta kraktiko]] 9491014 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Fluta kraktiko]] 9yj3m1i51gtyyu5yzn9sfrb9s4fnxlz 1 692677 9490981 6969240 2026-10-09T20:54:39Z Taylor 49 126294 {{forigu tuj|IDIREKTI [[Diskuto:Fluta kraktiko]]}} 9490981 wikitext text/x-wiki {{forigu tuj|IDIREKTI [[Diskuto:Fluta kraktiko]]}} fr2p3fr44jg134ftgga0zixgfagpga7 0 698505 9490903 9357901 2026-10-09T15:47:47Z Sj1mor 12103 9490903 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | lando= {{Nord-Makedonio}} | regiono = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P8138}}]] | regiono-ISO = MK | tipo1 = reliefo | zomo = 8 | mapo = Map of Kočani Municipality.svg | bildo = Црквата Св. Ѓорѓи(2).jpg }} '''Opština Kočani''' estas unu el la 80 komunumoj en [[Nord-Makedonio|Norda Makedonio]]. Ĝi situas en la centra parto de la [[Orienta regiono (Norda Makedonio)|Orienta Regiono]]. Laŭ la censo de septembro 2021 en la komunumo loĝis entute 31 602 homoj<ref>[https://makstat.stat.gov.mk:443/PXWeb/sq/123835c2-4785-4104-bd9a-3c404f28444b loĝantaro de la komunumo laŭ la censo de septembro 2021 el oficiala statistika retejo]{{404|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ({{mk}} kaj {{en}})</ref><ref>[https://www.citypopulation.de/de/northmacedonia/admin/ nombroj de komunumanoj laŭ la censo de 2021 el la retejo ''citypopulation.de''] {{PlurajLingvokodoj|de|en}}</ref> sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administra centro de la komunumo estas la urbo [[Kočani]]. == Loko, priskribo == [[Dosiero:Kočani Municipality.svg|eta|Vilaĝoj en la komunumo|alternative=|332x332px|maldekstra]] La suda parto de la areo situas en la malaltebenaĵoj, je alteco de ĉirkaŭ 320 - 350 m. Ĉi tie fluas la rivero [[Bregalnica]]. Tamen la norda parto situas ĉefe en la montoj. La alteco ĉi tie altiĝas al pli ol 2000 m. En la sudo la ĉefa vojo n-ro 3 trapasas la municipon. La fervoja linio finiĝas en la urbo Kočani. Opština konsistas el la urbo [[Kočani]] kaj aliaj 27 vilaĝoj: Bezikovo, Beli, Vraninci, Gornji Podlog, Gornje Grače, Glavovica, Grdovci,Donji Podlog, Donje Grače, Jastrebnik, Kostin Dol, Leški, Mojanci, Nebojani, Novo Selo, Njivičani, Orizari, Pantelej, Pašadžikovo, Polaki, Preseka, Pribačevo, Pripor, Rajčani, Rečani, Trkanje kaj Crvena Njiva. <!--[[Bezikovo]], [[Beli]], [[Vraninci]], [[Gornji Podlog]], [[Gornje Grače]], [[Glavovica]], [[Grdovci]], [[Donji Podlog]], [[Donje Grače]], [[Jastrebnik]], [[Kostin Dol]], [[Leški]], [[Mojanci]], [[Nebojani]], [[Novo Selo (Kočani)|Novo Selo]], [[Njivičani]], [[Orizari]], [[Pantelej]], [[Pašadžikovo]], [[Polaki]], [[Preseka]], [[Pribačevo]], [[Pripor]], [[Rajčani]], [[Rečani]], [[Trkanje]], [[Crvena Njiva]].--> Najbaraj municipoj estas: [[Opština Kriva Palanka]] en la nordo, [[Opština Makedonska Kamenica]] en la nordoriento, [[Opština Vinica]] en la sudoriento, [[Opština Zrnovci]] en la sudo, [[Opština Češinovo-Obleševo]] en la sudokcidento,[[Opština Probištip]] en la okcidento, [[Kratovo]] en la nordokcidento. {{Ĉirkaŭ loko|Centro=Opština Kočani | Norde=[[Opština Kriva Palanka |Kriva Palanka ]]|Nordoriente=[[Opština Makedonska Kamenica| Makedonska Kamenica]] |Oriente=|Sudoriente=[[Opština Vinica | Vinica ]]|Sude= [[Opština Zrnovci | Zrnovci]]|Sudokcidente= [[Opština Češinovo-Obleševo |Češinovo-Obleševo ]]|Okcidente= [[Opština Probištip |Probištip ]]|Nordokcidente= [[Opština Kratovo |Kratovo]] }} == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{mk}}) == Tradukfonto == {{Trad|mk|Општина Кочани|4188079}} [[Kategorio:Komunumoj de Nord-Makedonio]] om7th05hxrvisy0oilo64j2pkomr5dy 0 699217 9491088 9397387 2026-10-10T09:24:19Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9491088 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo|periodo=2016-|dato de naskiĝo={{Naskiĝdato|1992|04|02}}|loko de naskiĝo=[[Rio-de-Ĵanejro]], [[Rio-de-Ĵanejrio]]|profesio=Jutubisto,aktoro kaj publicisto|stilo=Jutubisto [[Dosiero:YouTube Silver Play Button 2.svg|20x20ra]] +100.000 abonantoj (2017)<br />[[Dosiero:YouTube Gold Play Button 2.svg|20x20ra]] +1.000.000 abonantoj (2019)|loĝloko={{BRA}}|nomo=Jean-Luca}} '''Jean-Luca Simas Pinheiro<ref name=":0">{{Citaĵo el la reto |url=https://criadoresid.com/criador/jean-luca-simas-pinheiro/ |titolo=Jean-Luca Simas Pinheiro |alirdato=2020-08-18 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20200809140854/https://criadoresid.com/criador/jean-luca-simas-pinheiro/ |arkivdato=2020-08-09}}</ref>''' aŭ '''Jean-Luca''' estas brazila [[aktoro]], [[Publikigisto|publicisto]] kaj Jutubisto. Nuntempe havas +2 milionojn da abonantoj<ref name=":0" /> en [https://www.youtube.com/channel/UCgMuI-QIs-U8kNNjo4NCjRQ lia YouTube-kanalo.] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Brazilaj amaskomunikistoj]] [[Kategorio:Jutubistoj]] [[Kategorio:Jutubaj kanaloj]] [[Kategorio:GLAT-artistoj]] eg0hkfpcwfyrdjcajn4nnc8hu89uy2a 0 699521 9490906 9357925 2026-10-09T15:48:36Z Sj1mor 12103 9490906 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | nomo = komunumo Štip | lando= {{Nord-Makedonio}} | regiono= [[Orienta regiono (Norda Makedonio)|Orienta Regiono]] | regiono-ISO=MK | tipo1 = reliefo | zomo = 9 | mapo = Map of Štip Municipality.svg | bildo = Štip - Aerial View 05.jpg }} '''Opština Štip''' estas unu el la 80 komunumoj en [[Nord-Makedonio|Norda Makedonio]]. Ĝi situas ĉe la okcidenta rando de la [[Orienta regiono (Norda Makedonio)|Orienta Regiono]]. Laŭ la censo de septembro 2021 en la komunumo loĝis entute 44 866 homoj<ref>[https://makstat.stat.gov.mk:443/PXWeb/sq/123835c2-4785-4104-bd9a-3c404f28444b loĝantaro de la komunumo laŭ la censo de septembro 2021 el oficiala statistika retejo]{{404|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ({{mk}} kaj {{en}})</ref><ref>[https://www.citypopulation.de/de/northmacedonia/admin/ nombroj de komunumanoj laŭ la censo de 2021 el la retejo ''citypopulation.de''] {{PlurajLingvokodoj|de|en}}</ref> sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administra centro de la komunumo estas la urbo [[Štip]]. == Loko, priskribo == La komunumo Štip situas en la centra parto de la baseno [[Bregalnica]]. La alteco estas ĉirkaŭ 230 m en la rivervalo ĝis preskaŭ 900 m en la suda parto de la teritorio. [[Dosiero:Štip Municipality.svg|eta|Sidlokoj en Opština Štip|alternative=|maldekstra]] La aŭtovojo A4 estas alportita de Skopje al la urbo Štip.Poste daŭras la ĉefa vojo A3 al la urbo Kočani kaj la ĉefa vojo A4 al la urboj [[Radoviš]] kaj [[Strumica]]. Tra la opštino pasas ankaŭ la fervoja linio de la urbo [[Veles]] al la urbo [[Kočani]]. La komunumo konsistas el la urbo '''Štip''' kaj 43 aliaj vilaĝoj: Baltalija, Brest, Vrsakovo, Goračino, Dobrošani, Dolani, Edeklerci, Jamularci, Kalapetrovci, Koešvo, Krivi Dol, Lakavica, Leskovica, Lipov Dol, Ljuboten, Nikoman, Novo Selo, Penuš, Piperovo, Počivalo, Puhče, Sarčievo, Selce, Skandalci, Sofilari, Star Karaorman, Stepanci, Suvo Grlo, Sudikj, Suševo, Tanatarci, Testemelci, Toplikj, Tri Češmi, Hadji-Redjepli, Hadji-Sejdeli, Hadji-Hamzali, Creška, Čardaklija, Čiflik, Šašavarlija, Šopur. <!--Ne sencas meti la 43 ruĝajn ligilojn pri vilaĝetoj, ĉar malverŝajnas ke propraj artikoloj pri ili iam ajn verkiĝos!! Se vi tamen faras, tiam individue meti krampojn al la nomo de la listo supre! [[Baltalija]], [[Brest (Štip)|Brest]], [[Vrsakovo]], [[Goračino]], [[Dobrošani]], [[Dolani]], [[Edeklerci]], [[Jamularci]], [[Kalapetrovci]], [[Koešvo]], [[Krivi Dol]], [[Lakavica]], [[Leskovica]], [[Lipov Dol]], [[Ljuboten]], [[Nikoman]], [[Novo Selo (Štip)|Novo Selo]], [[Penuš]], [[Piperovo]], [[Počivalo]], [[Puhče]], [[Sarčievo]], [[Selce (Štip)|Selce]], [[Skandalci]], [[Sofilari]], [[Star Karaorman]], [[Stepanci]], [[Suvo Grlo]], [[Sudikj]], [[Suševo]], [[Tanatarci]], [[Testemelci]], [[Toplikj]], [[Tri Češmi]], [[Hadji-Redjepli]], [[Hadji-Sejdeli]], [[Hadji-Hamzali]], [[Creška]], [[Čardaklija]], [[Čiflik]], [[Šašavarlija]], [[Šopur]].--> Najbaraj municipoj estas: [[Opština Probištip]] en la nordo, [[Opština Karbinci]] en la nordoriento, [[Opština Radoviš]] en la oriento, [[Opština Konče]] en la sudoriento, [[Opština Negotino]] en la sudo, [[Opština Gradsko]] en la sudokcidento, [[Opština Lozovo]] en la okcidento kaj [[Opština Sveti Nikole]] en la nordokcidento. {{Ĉirkaŭ loko|Centro = Opština Štip |Norde = [[Opština Probištip | Probištip]] |Nordoriente = [[Opština Karbinci |Karbinci]] |Oriente = [[Opština Radoviš | Radoviš]] |Sudoriente = [[Opština Konče | Konče]] |Sude = [[Opština Negotino | Negotino]] |Sudokcidente = [[Opština Gradsko | Gradsko]] |Okcidente = [[Opština Lozovo | Lozovo]] |Nordokcidente = [[Opština Sveti Nikole | Sveti Nikole]] }} == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{mk}}) {{projektoj}} == Tradukfonto == {{Trad|mk|Општина Штип|4306807}} [[Kategorio:Komunumoj de Nord-Makedonio]] 7idjyt5tvzmot3jadcoyypva62g8g9e 0 704181 9490918 9357886 2026-10-09T15:51:39Z Sj1mor 12103 9490918 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | lando= {{Nord-Makedonio}} | regiono = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P8138}}]] | regiono-ISO = MK | tipo1 = reliefo | zomo = 8 | mapo = Map of Ohrid Municipality.svg }} '''Opština Ohrid''' estas unu el 80 [[Komunumoj de Nord-Makedonio|komunumoj]] de [[Nord-Makedonio|norda Makedonio]]. Laŭ la censo de septembro 2021 en la komunumo loĝis entute 51 428 homoj<ref>[https://makstat.stat.gov.mk:443/PXWeb/sq/123835c2-4785-4104-bd9a-3c404f28444b loĝantaro de la komunumo laŭ la censo de septembro 2021 el oficiala statistika retejo]{{404|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ({{mk}} kaj {{en}})</ref><ref>[https://www.citypopulation.de/de/northmacedonia/admin/ nombroj de komunumanoj laŭ la censo de 2021 el la retejo ''citypopulation.de''] {{PlurajLingvokodoj|de|en}}</ref> sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administra centro de la komunumo estas la urbo [[Ohrid]]. == Loko, priskribo == [[Dosiero:Ohrid Municipality.svg|eta|Opština Ohrid|alternative=|maldekstra]] Opština Ohrid situas en la okcidento de la stato en la [[Sudokcidenta regiono|sudokcidento regiono]]. La komunumo situas en la orienta parto de la [[Lago de Ohrid]]-Valo. Proksime de la lago estas alteco de ĉirkaŭ 700 m. Direkte al la nordo, sed ĉefe oriente, ĝi leviĝas alte en la montojn (montoj Galičica) ĝis pli ol 2000 m. Opština konsistas el la urbo '''Ohrid''' kaj aliaj 28 vilaĝoj: Dolno Lakočerej, Elšani, Elešec, Gorno Lakočerej, Konjsko, Kosel, Kuratica, Lagadin, Leskoec, Livoišta, Ljubaništa, Openica, Orman, Peštani, Plakje, Podmolje, Rača, Ramne, Rasino, Rečica, Sirula, Skrebatno, Sveti Stefan, Sviništa, Šipokno, Trpejca, Vapila, Velestovo, Velgošti kaj Zavoj. <!--[[Dolno Lakočerej]], [[Elšani]], [[Elešec]], [[Gorno Lakočerej]], [[Konjsko]], [[Kosel (Ohrid)|Kosel]], [[Kuratica]], [[Lagadin]], [[Leskoec]], [[Livoišta]], [[Ljubaništa]], [[Openica]], [[Orman (Ohrid)|Orman]], [[Peštani]], [[Plakje]], [[Podmolje]], [[Rača (Ohrid)|Rača]], [[Ramne]], [[Rasino]], [[Rečica]], [[Sirula]], [[Skrebatno]], [[Sveti Stefan]], [[Sviništa]], [[Šipokno]], [[Trpejca]], [[Vapila]], [[Velestovo]], [[Velgošti]] kaj [[Zavoj]].--> Najbaraj komunumoj estas: [[Opština Debarca]] norde, [[opština Demir Hisar]] nordoriente kaj [[opština Resen]] oriente. Sudokcidente ĝi transiras la ŝtatan limon kun [[Albanio]]. {{Ĉirkaŭ loko|Centro = Opština Ohrid |Norde = [[Opština Debarca | Debarca]] |Nordoriente = [[Opština Demir Hisar | Demir Hisar]] |Oriente = [[Opština Resen | Resen]] |Sudoriente = |Sude = |Sudokcidente = {{Albanio}} |Okcidente = |Nordokcidente = }} == Loĝantaro == Laŭ la censo de 2002 loĝis ĉi tie entute 55.749 homoj. El tiuj estis [[makedonoj]] 47 344 (84,9%), [[albanoj]] 2 962(5,3%), [[turkoj]] 2 268 (4,1%) kaj aliaj. Laŭ religio estis [[ortodoksaj kristanoj]] 47 468 (85,1%), [[islamanoj]] 7 684 (13,78%), [[katolikoj]] 132 (0,23%) kaj aliaj. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{mk}}) == Tradukfonto == {{Trad|mk|Општина Охрид|4315255}} [[Dosiero:Lake Ohrid.jpg|eta|Lago Ohrid|alternative=|centra]] {{projektoj}} {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Nord-Makedonio]] 9nxix3qb2hin9dcbvxii0ocwdypi6ko 0 705102 9490916 9357903 2026-10-09T15:51:02Z Sj1mor 12103 9490916 wikitext text/x-wiki {{informkesto urbo | lando= {{Nord-Makedonio}} | regiono = [[{{#invoke:Wikidata|claim|P8138}}]] | regiono-ISO = MK | tipo1 = reliefo | zomo = 8 | mapo = Karta Kavadarci.png }} [[Dosiero:Tikveš lake.jpg|maldekstra|eta|250ra|{{centre|Lago Tikves}}]] '''Opština Kavadarci''' estas unu el la 80 [[Komunumoj de Nord-Makedonio|komunumoj]] de [[Nord-Makedonio|Norda Makedonio]]. Laŭ la censo de septembro 2021 en la komunumo loĝis entute 35 733 homoj<ref>[https://makstat.stat.gov.mk:443/PXWeb/sq/123835c2-4785-4104-bd9a-3c404f28444b loĝantaro de la komunumo laŭ la censo de septembro 2021 el oficiala statistika retejo]{{404|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ({{mk}} kaj {{en}})</ref><ref>[https://www.citypopulation.de/de/northmacedonia/admin/ nombroj de komunumanoj laŭ la censo de 2021 el la retejo ''citypopulation.de''] {{PlurajLingvokodoj|de|en}}</ref> sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administra centro de la komunumo estas urbo [[Kavadarci]]. == Loko, priskribo == Opština Kavadarci situas okcidente de la [[Vardar|Vardar Rivero]]. La norda parto estas ebena en la valo [[Tikves]]. La [[Nigra rivero]] fluas tra ĉi tie. La suda kaj okcidenta parto estas monteta kun la montoj Kožuv, Kozjak kaj Mariovo. La alteco estas ĉirkaŭ 150 m norde ĝis preskaŭ 2200 m sude. [[Dosiero:Kavadarci Municipality.svg|eta|maldekstra|Opština Kavadarci - vilaĝoj]] La komunumo havas areon de 992,44 km² kaj konsistas el la urbo '''[[Kavadarci]]''' kaj 39 aliaj vilaĝoj: Begnište, Bojančište, Bohula, Brušani, Bunarče, Vataša, Vozarci, Galište, Garnikovo, Glišik, Gornja Bošava, Grbovec, Dabnište, Dobrotino, Donja Bošava, Dragožel, Dradnja, Drenovo, Kesendre, Klinovo, Konopište, Košani, Krnevo, Kumaničevo, Majden, Marena, Mrežičko, Pravednik, Ržanovo, Radnja, Rajec, Resava, Rožden, Sopot, Stragovo, Fariš, Čemersko, Šeškovo, Šivec kaj Čiflik. <!--[[Begnište]], [[Bojančište]], [[Bohula]], [[Brušani]], [[Bunarče]], [[Vataša]], [[Vozarci]], [[Galište]], [[Garnikovo]], [[Glišik]], [[Gornja Bošava]], [[Grbovec]], [[Dabnište]], [[Dobrotino]], [[Donja Bošava]], [[Dragožel]], [[Dradnja]], [[Drenovo]], [[Kesendre]], [[Klinovo]], [[Konopište]], [[Košani]], [[Krnevo]], [[Kumaničevo]], [[Majden]], [[Marena]], [[Mrežičko]], [[Pravednik]], [[Ržanovo]], [[Radnja]], [[Rajec (Kavadarci)|Rajec]], [[Resava]], [[Rožden]], [[Sopot (Kavadarci)|Sopot]], [[Stragovo]], [[Fariš]], [[Čemersko]], [[Šeškovo]], [[Šivec]], [[Čiflik]].--> Najbaraj komunumoj estas: [[Opština Rosoman]] en la nordo, [[Opština Negotino]] en la nordoriento, [[Opština Demir Kapija]] en la oriento, [[Opština Gevgelija]] en la sudoriento, [[Opština Prilep]] en la okcidento kaj [[Opština Čaška]] en la nordokcidento. En la sudo pasas la ŝtata limo kun [[Grekio]]. {{Ĉirkaŭ loko|Centro = Opština Kavadarci |Norde = [[Opština Rosoman|Rosoman]] |Nordoriente = [[Opština Negotino|Negotino]] |Oriente = [[Opština Demir Kapija|Demir Kapija]] |Sudoriente = [[Opština Gevgelija|Gevgelija]] |Sude = {{Grekio}} |Sudokcidente = [[Opština Prilep|Prilep]] |Okcidente = [[Opština Prilep|Prilep]] |Nordokcidente = [[Opština Prilep|Prilep]] kaj iomete [[Opština Čaška|Čaška]] }} == Loĝantaro == Laŭ la censo de 2002 loĝis ĉi tie entute 38 741 homoj. El la suma nombro, 37 863 estis makedonoj (97,74 %). Laŭ religio: 37 332 ortodoksoj (96,36 %), 1 164 islamanoj (3%) kaj aliaj. ==Altiroj== * Alshar mine - mia en la montoj Kozuv. Ĉi tie, lorandito (TlAsS2), talio-mineralo, estis malkovrita. * Lago Tikves - artefarita lago ĉe la Nigra Rivero, ĉirkaŭ 12 km sudokcidente de Kavadarci == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{oficiala retejo}} ({{mk}}) == Tradukfonto == {{Trad|mk|Општина Кавадарци|4315233}} {{projektoj}} {{bibliotekoj}} [[Kategorio:Komunumoj de Nord-Makedonio]] hf05mvjw9swh2xc7aow9mxeds4zgwdw 0 708310 9491036 8928425 2026-10-10T04:48:07Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9491036 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = István Szappanos |dosiero = Szappanos István.jpg |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = István Szappanos |naskonomo = }} '''[[Stefano|István]] Szappanos''' [iŝtvAn sapanoŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Szappanos István''' estis [[Hungario|hungara]] [[advokato]], parlamenta [[deputito]], bienulo. István Szappanos<ref>{{Citaĵo el la reto |url=https://mpgy.ogyk.hu/mpgy/alm/al905_10/388.htm |titolo=Arkivita kopio |alirdato=2020-11-21 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20210119174416/https://mpgy.ogyk.hu/mpgy/alm/al905_10/388.htm |arkivdato=2021-01-19 }}</ref> naskiĝis la {{daton|25|julio|1818}} en [[Kecskemét]], li mortis la {{daton|24|decembro|1917}} en Kecskemét. == Biografio == István Szappanos maturiĝis en kalvinana [[gimnazio]] en sia naskiĝurbo, poste li studis en [[Kalvinana Jura Akademio (Kecskemét)]], pli poste li akiris advokatan [[diplomo]]n en [[ELTE|Reĝa Universitato de Pest]] en [[1842]]. Post la diplomo li malfermis advokatan [[ateliero]]n en Kecskemét. En 1847 li estis urba sub[[notario]], poste li estis apoganto de la [[hungara revolucio de 1848]]. Depost fiasko de la revolucio (1849) li okupiĝis pri la familia bieno, ekde 1855 li havis postenon en la kalvinana eklezio. En 1861 li estis [[juĝisto]], inter 1867-1875 vic[[urbestro]], sed tiutempe li ankaŭ redaktis gazeton. Inter 1905–1910 li estis [[parlamentano]]. Li edziĝis en 1849. == Fontoj == * [https://web.archive.org/web/20210120220326/http://www.hirosnaptar.hu/index.php?oldal=cikk&cikk=kossuth_hivekent_elte_eletet hungarlingva biografio kun foto] * [https://mek.oszk.hu/03600/03630/html/index.htm hungarlingva biografio (la koncerna teksto estas legebla post klako al [[digrafo]] SZ, poste serĉu la nomon)] * [https://library.hungaricana.hu/hu/view/OGYK_Almanach_1906-1910_1/?pg=229&layout=s hungarlingva biografio] * [https://mek.oszk.hu/00300/00355/html/ABC14240/14526.htm hungarlingva biografio] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Szappanos Istvan}} [[Kategorio:Hungaraj advokatoj]] [[Kategorio:Hungaraj politikistoj]] jjvntxctek0xb10iyhnrvtj35sr48vp 0 714665 9490894 9324868 2026-10-09T15:45:31Z Sj1mor 12103 9490894 wikitext text/x-wiki {{Informkesto rivero |regiono-ISO=MK |situo=[[Nord-Makedonio|Norda Makedonio]] |longo=225 |akvokolekta areo= 4307 |fonto=Maleševo-masivo en la proksimeco de [[Berovo]] |fonto-alteco=1720 |enfluejo=[[Vardar]] |enfluejo-alteco=137 |enfluejo-latitudo=41/36/21/N |enfluejo-longitudo=21/55/13/E |regiono-ISO por enfluejo=MK-102 }} '''Bregalnica''' ({{lang-mk|Брегалница}}) estas la dua plej longa rivero en [[Norda Makedonio]]. Ĝi estas maldekstra alfluanto de la rivero [[Vardar]]. Ĝia longo estas 225 km kaj la baseno havas areon de ĉirkaŭ 4&nbsp;307 km². == La kurso de la fluo == Ĝi fontas en la oriento de la lando en la [[montaro Maleshevo]] en alteco de ĉirkaŭ 1720 m okcidente de la supro de la monto Chengino Kale (1844 m super marnivelo). Fluas tra la sekvaj urboj aŭ ne malproksime de ili: [[Berovo]], [[Pehčevo]], [[Delčevo]], [[Makedonska Kamenica]], [[Vinica (Norda Makedonio)|Vinica]], [[Kočani]] kaj [[Štip]]. Ĉe la vilaĝo de [[Gradsko]], al alteco de ĉirkaŭ 137 m, ĝi fluas en la riveron Vardar. == Alfluantoj, digoj == La rivero Bregalnica havas 7 alfluantojn maldekstre: [[Klepalska Reka]], [[Ratevska]], [[Osojnica]], [[Zrnovska]], [[Kozjačka]], [[Otinja]] kaj [[Lakavica]] kaj poste 6 alfluantoj dekstre: [[Želevica]], [[Kamenička Reka]], [[Orizarska Reka]], [[Kočanska Reka]], [[Zletovica]] kaj [[Svetinikolska Reka]]. Rekte ĉe la rivero Bregalnica estas la diga [[Kalimanci Lago|lago Kalimanci]]. La digo estas konstruita ĉirkaŭ 5 km sude de la urbo [[Makedonska Kamenica]].Aliaj digoj en la rivera baseno estas konstruitaj sur ĝiaj alfluantoj. == Pluaj fotoj == <gallery> Викиекспедиција Малешевија (194).jpg|eta|Bregalnica en Berovo Bregalnica River.JPG|eta|Bregalnica rivero Kalimansko Ezero (14).JPG|eta|Lago Kalimanci Bregalnica river.jpg|eta|Bregalnica rivero </gallery> == Tradukfonto == {{Trad|mk|Брегалница|4395872}} https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fe/Реките_во_Македонија.pdf {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Riveroj en Nord-Makedonio]] 1ldbe1x2sgno55uwup7m34vo85k9oac 0 718109 9491022 7656176 2026-10-10T01:55:28Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9491022 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = István Andrikó |dosiero = |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = }} '''[[Stefano|István]] Andrikó''' [iŝtvAn], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Andrikó István''' estis [[Hungario|hungara]] [[ŝafisto]], bredisto. István Andrikó<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/results/-/results/d4f281c6-26d2-4f4d-b41e-f9eae006f1ab/solr#/displayResult</ref> naskiĝis la {{daton|12|majo|1906}} en [[Derekegyház]], li mortis la {{daton|9|aprilo|1981}} en [[Szentes]]. == Biografio == István Andrikó finis nur [[bazlernejo]]n, poste li estis helpanta ŝafisto apud lia patro. En [[1938]] li atingis la rangon respondeca ŝafisto (li sola povis labori dum la garditaj ŝafoj senmanke restis). Dum la [[2-a mondmilito]] li batalis kaj estis militkaptito. Li laboris en ŝtata bieno de [[Pankota]] inter [[1952]] kaj [[1966]], lia ŝafaro estis tutlande konata. Li selektis, bredis novan subspecon de ŝafoj. Post la emeritiĝo (1966) li estis konsilisto de [[kolĥozo]] en Szentes. Li ricevis [[premio Kossuth|premion Kossuth]] en [[1954]], pli frue kaj poste ankaŭ po unu premiojn. == Fontoj == * [http://www.szenteskincsei.gportal.hu/gindex.php?pg=35277399&nid=6340035 hungarlingva biografio kun foto] * [https://nevpont.hu/palyakep/andriko-istvan-58ae7 hungarlingva biografio] * [https://web.archive.org/web/20220526140604/https://www.szentesinfo.hu/szentesielet/2003/16_0425/27.htm hungarlingva biografio] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Unua}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Andriko Istvan}} [[Kategorio:Hungaraj ŝafistoj]] [[Kategorio:Hungaraj bredistoj]] qm33f2prqx014dwrc55tpyyit1q3ecu 0 718217 9491048 8542405 2026-10-10T05:07:10Z Tirolischleioans 254019 9491048 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Charlotte STIEGLITZ''' (fraŭline: ''Willhöfft''; naskiĝinta la {{Daton|18|6|1806}} en [[Hamburgo]], mortinta la {{Daton|29|12|1834}} en [[Berlino]]) estis [[germanio|germana]] verkistino kaj edzino de la poeto [[Heinrich Wilhelm Stieglitz]]. == Vivo == Charlotte, filino de hamburga komercisto, frekventis en [[Lepsiko]] superan burĝan lernejon ĝuante kantadinstruadon ĉe la [[Gewandhaus]]-kapelestro [[Christian August Pohlenz]]. En 1822 ŝi konatiĝis kun la posta poeto [[Heinrich Stieglitz]] kiu malantaŭ la ricevo de universitatforlasrekomendo en [[Göttingen]] kontinuigis la studojn ĉe la [[Universitato de Lepsiko]] kaj ekde 1824 en [[Berlino]]. Gefianciĝtempo ilia inter 1823 kaj 1828 dokumentitis per leterinterŝanĝo inter la estonta paro kiun eldonis [[Louis Curtze]]. La romantika sinteno de ambaŭ aŭtomate kaŭzis post la nupto en la 20.7.1828 seniluziiĝojn akrajn; tio eĉ pli malboniĝis pro malsano kronika ilia. La konfliktojn pligrandigis la personeco duflanka de la edzo kiu ne sukcesis daŭrigi la unuajn sukcesojn kreivajn. Aliaflanke per la deĵoro kiel gardanto ĉe la Reĝa biblioteko li ne povis montri ĉiujn siajn verajn talentojn. Krome la paro restis senida. Charlotte do konvinkiĝis ke ŝia morto renaskos la spiritan reestiĝon de la edzo kaj sekve ŝi memmortigis sin per [[ponardo]] kiun ŝi iam estis donacinta al Heinrich. Tio faritis dum reveno de la edzo el koncerto. La suicido kaj ĝiaj motivoj supozitaj tiutempe en tuta Germanujo ja furoris. Ŝi entombigitis sur la tombejo II de la berlina Sofio-komunumo. == Kreiva agado == Charlotte Stieglitz ne estis verkistino en la pli mallarĝa senco de la vorto. Ŝiaj postmorte publikigitaj leteroj, taglibreroj kaj poemoj tamen skribmaniere plaĉas kaj altkvalitas. == Efikoj == Charlotte Stieglitz ankoraŭ dumvive ege influis la verkojn ''Moderne Lebenswirren'' kaj ''Madonna'' de [[Theodor Mundt]]. Ŝi estis modelo por la instruistino Esperance, la korespondantino de Seeliger ĉe la verko ''Lebenswirren''. Memmortigo ŝia ideon donis krome al la romano ''Wally, die Zweiflerin'' de [[Karl Gutzkow]]. La dramisto [[Peter Hacks]] ankaŭ reprenis la sorton de Charlotte en la teatraĵo ''Musen''; ŝia kazo iel ekzemplis por la evoluo kiun la spirita vivo germana travivis ekde la [[Romantikismo]]. == Fontoj (laŭkronike) == * Tauf-, Trau- und Bestattungsregister der Kirchgemeinde Schönefeld 1828–1846. Regionalkirchenamt Dresden, Lesestelle. Filmsignatur 20 K03 2015 0001936. * Anonym (Theodor Mundt): ''Charlotte Stieglitz, ein Denkmal'', Berlin 1835. * ''Briefe von Heinrich Stieglitz an seine Braut Charlotte'', in einer Auswahl aus dem Nachlasse des Dichters, herausgegeben von Louis Curtze. (2 Bde.) Leipzig: F. A. Brockhaus, 1859. * ''Erinnerungen an Charlotte. Von Heinrich Stieglitz''. Aus Tagebuchblättern und sonstigen Handschriften des Verstorbenen ausgewählt und herausgegeben von Louis Curtze. Marburg. N. G. Elwert’sche Universitäts-Buchhandlung. 1863. * ''Heinrich Stieglitz. Eine Selbstbiographie''. Vollendet und mit Anmerkungen herausgegeben von L. Curtze. Gotha, Verlag von [[F. A. Perthes (eldonejo)|Friedrich Andreas Perthes]]. 1865. == Literaturo == * [[Georg Brandes]]: ''[[Rahel Varnhagen von Ense|Rahel]], [[Bettina von Arnim|Bettina]] und Charlotte Stieglitz. Drei litterarhistorische Charakterbilder aus der Zeit des 'Jungen Deutschland'.'' Leipzig 1896 * [[Klaus Doderer]]: Heinrich Stieglitz. Ĉe: Zeitschrift für deutsche Philologie. 74. Bd., 1955. p. 185–190. * [[Ludwig Geiger]]: Heinrich und Charlotte Stieglitz. Ĉe L.G.: Dichter und Frauen. Vorträge und Abhandlungen. Berlin, 1896. * [[Franz Josef Görtz]] (eld.): Charlotte Stieglitz: Gedichte und Briefe. Frankfurt/M., 1987. * [[Petra Hartmann]]: Die Rosskur der Charlotte Stieglitz. Ĉe: P.H.: Zwischen Barrikade, Burgtheater und Beamtenpension. Bielefeld, 2009. p. 9–47. * {{ADB|36|177|180|Stieglitz, Heinrich Wilhelm August|[[Friedrich Kummer (Literaturhistoriker)|Friedrich Kummer]]|ADB:Stieglitz, Heinrich Wilhelm August}} (Ene de la artikolo pri edzo ŝia.) * Susanne Ledanff (eld.): Charlotte Stieglitz. Geschichte eines Denkmals. Frankfurt/M., Berlin, 1986. * [[Werner Leibbrand]]: Der Selbstmord der Charlotte Stieglitz. Ĉe: Deutsche Medizinische Wochenschrift 50, 1934. * [[Wolfgang Promies]]: Der ungereimte Tod, oder wie man Dichter macht. Zum 150. Todestag von Charlotte Stieglitz. In: Akzente. Zeitschrift für Literatur. Eldonis Michael Krüger. 32. Jg., 1985. * Lynne Tatlock: Grim Wives' Tales: Mundt's Stieglitz, Stieglitz' Goethe. Ĉe: Monatshefte für deutschen Unterricht, deutsche Sprache und Literatur. Bd. 82, Nr. 4, 1990. p. 467–486. == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{DNB-Portal|118814664}} * [https://www.projekt-gutenberg.org/autoren/namen/stieglit.html Verkoj ĉe Projekt-Gutenberg] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Stieglitz, Charlotte}} [[Kategorio:Germanaj verkistoj]] [[Kategorio:Sinmortigintoj]] t3wn0g20cia4qehml8bws9frkcq8boj 0 718258 9491047 9461770 2026-10-10T05:06:46Z Tirolischleioans 254019 9491047 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Heinrich Wilhelm August STIEGLITZ''' (naskiĝinta la {{Daton|22|2|1801}} en [[Bad Arolsen]], mortinta la {{Daton|23|8|1849}} en [[Venecio]]) estis [[germanio|germana]] filologo kaj lirikisto. == Vivo == Heinrich Wilhelm Stieglitz naskiĝis kiel filo de la riĉega juda kaj en 1819 baptita komercisto Jakob Stieglitz. Li estis nevo de la hanovra kuracisto [[Johann Stieglitz]] kaj de la [[sankt-Peterburgo|sanktpeterburga]] bankisto [[Ludwig Stieglitz]]. Post bapto en 1814 kaj frekvento de la [[ernestinum (Gotha)|Ernestinum-gimnazio]] en [[Gotao]] en 1817 li ekstudentis ekde printempo 1820 ĉe la [[Universitato de Göttingen]]. Ĝuado studentviva reduktitis pro havaĵperdoj patraj kaj sekve necesis studi pli vivperlaborcelen. Tio perfektis danke al la instruisto [[Friedrich Ludewig Bouterweck|Friedrich Bouterwek]] kiu estis venkinta en Stieglitz la intereson pri malnovaj lingvoj. Dumstude li iĝis en 1822 ano de la [[studenta korporacio]] ''Pideritia Göttingen'' kaj en 1822 de ''Alte Göttinger Burschenschaft''.<ref>Helge Dvorak: ''Biographisches Lexikon der Deutschen Burschenschaft.'' Band II: ''Künstler.'' Winter, Heidelberg 2018, ISBN 978-3-8253-6813-5, p. 663-665.</ref> La publikigo de patriotisma poemo, por kiu pagis la presisto 50 taleroj da puno al la cenzuristoj, memorigis la aŭtoritatojn pri la ĉeesto de la 16-jaraĝa Stieglitz dum [[Wartburgfesto]]. Tion kaj lian poeziadon sendanĝeran ili profitis por agadi kontraŭ la malŝatataj studentaj kluboj de Gottingen. En aprilo 1822 Stieglitz ricevis la universitatforlasrekomendon. Sekve li kontinuigis la studojn ĉe [[Gottfried Hermann]] kaj [[Friedrich August Wilhelm Spohn]] en [[Leipzig]] , kie li ekkonis la unuan fojon la estontan virinon [[Charlotte Stieglitz|Charlotte Willhöfft]] kaj ties familion. De pasko 1824 li studis en [[Berlino]] influote de [[August Boeckh]] kaj [[Friedrich von Raumer]], kaj precipe de [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]]. En 1826 li doktoriĝis kun la taksado ''[[summa cum laude]]''. En [[pasko]] 1827 li ekdeĵoris kiel helpinstruisto ĉe la [[Joachimsthal-gimnazio]] en Berlino. Almenaŭ ekde 1826 li kunlaboristis ĉe la Reĝa biblioteko en [[Berlino]] kaj en 1828 li ankaŭ deĵoritis fikse. Sekve eblis edzinigi Charlotte Willhöfft. En septembro 1830 Stieglitz forlasis la helpinstruistan postenon por dediĉi sin pli al la poezio. Ĉebiblioteke li baldaŭ iĝis la unua gardisto. La komence feliĉa geedzeco pli kaj pli pro kronika malsano malpliboniĝis ekde aŭtuno 1826. Oftaj kuracestadoj de Charllotte, longa forpermeso en [[Sankt-Peterburgo]] kaj restadon en [[Bad Kissingen]] ne helpis ŝin; la suferoj de Heinrich baldaŭ iĝis psike kaj fizike mortdanĝera. Esperante ke li revenu al fortoj kaj libereco spirita ŝi memortigis sin per ponardo en la 29.11.1834. Post la morto virina Stieglitz vivis kun financa helpo de la bankistoj Ludwig kaj [[Alexander von Stieglitz]] dum du jaroj en Berlnio, inter 1836 kaj 1838 en [[Munkeno]] kaj poste en Veneco. De tie li entreprenis plurajn longajn vojaĝojn tra Norda Italujo, [[Istrio]], [[Dalmatio]] kaj [[Montenegro]]. De la prusia ŝtata servo li laŭ propra volo maldungigitis en septembro 1834. En 1848/49 li partoprenis kiel ano de la civitana milico aktive ĉe la ribelo de la venecanoj kontraŭ la [[aŭstria Imperio|aŭstroj]]. Pro [[ĥolero]] li mortis ankoraŭ dum la blokado de veneco; entombigo estis en 1850 apud la edzino ĉe la unua tombejo de la Sofio-komunumo en Berlino. Ambaŭ tomboj malaperis.<ref>Hans-Jürgen Mende: ''Lexikon Berliner Grabstätten''. Haude & Spener, Berlin 2006, p. 49.</ref> == Honoroj == Kun ''Griechenlieder'' (1823), ''Stimmen der Zeit'' (1832) kaj pluraj poemoj en ĵurnaloj kaj almanakoj gravis antaŭ ĉio ''Bilder des Orients'' (1831-1834) por la mallonga gloro poeta. La poste faritaĵoj jam ne atingis la saman nivelon. Ili unuigis la cikle aranĝitajn poeziaĵojn kaj dramojn je panoramo ampleksanta la tutan Orienton disde Arabio ĝis Ĉinio. Ĉ. 130 poemojn muzikigis multaj komponistoj de la 19-a jarcento, i..a [[Fanny Hensel]], [[Felix Mendelssohn Bartholdy]], [[Carl Loewe]], [[Heinrich Marschner]], [[Conradin Kreutzer]], [[Carl Gottlieb Reissiger]], [[Ludwig Berger]], [[Adolph Bernhard Marx]] kaj [[Bernhard Klein]]. Konataj estas ĉ. 300 kantoj. La verkista agado malfrua de la daŭre malsanetanta viro limiĝis sin precipe je du poezivolumoj, vojaĝraktonoj, unu tradukaĵo, unu biografio kaj kelkaj poemoj memstaraj. Stieglitz ankaŭ kolektis la materialon kiu poste iĝis la fundamento de biografio de la pentristo [[Johann Christian Reinhart]]. Krome li laboris kiel eksterlanda korespondanto de la [[aŭgsburgo|aŭgsburga]] gazeto "Allgemeine Zeitung". Fine li estis kunlaboranto ĉe la far la amiko [[Niccolò Tommaseo]] tuj post revolucikomenco en 1848 fondita gazeto "La fratellanza dei Popoli'". La stieglitza malavare disponigita kaj jam anonncita versa epopoeo ''Venedigs Auf- und Untergang'' pereis. == Verkoj == * ''Gedichte. Herausgegeben zum Besten der Griechen von Heinrich Stieglitz und Ernst Große.'' In Commission bei J. G. Mittler, Leipzig 1823. * ''De M. Pacuvii Duloreste.'' ''Scripsit Henricus Stieglitz Phil. Dr. Lipsiae Apud Carolum Cnobloch MDCCĈXVI.'' (disertacio) * Anonym: ''Stimmen der Zeit. Lieder eines Deutschen.'' F. A. Brockhaus, Leipzig 1832. * ''Bilder des Orients von Heinrich Stieglitz.'' 4 Bände. C. Cnobloch. Leipzig 1831–1833. * ''Stimmen der Zeit in Liedern'' ''von Heinrich Stieglitz.'' Zweite, veränderte und vermehrte Auflage. F. A. Brockhaus, Leipzig 1834. * ''Dionysosfest. Lyrische Tragödie von Heinrich Stieglitz.'' Verlag von Veit, Berlin 1836. * ''Mozarts Gedächtnißfeier. Gedicht von Heinrich Stieglitz.'' (Zum Vortheil des Mozart-Denkmals in Salzburg.) Franz, München 1837. * ''Gruß an Berlin. Ein Zukunfttraum von Heinrich Stieglitz.'' F. A. Brockhaus, Leipzig 1838. * ''Bergesgrüße aus dem Salzburger, Tiroler und Bayrischen Gebirge von Heinrich Stieglitz.'' Ernst August Fleischmann, München, 1839. * ''Ein Besuch auf Montenegro. Von Heinrich Stieglitz.'' J. G. Cotta’scher Verlag, Stuttgart/Tübingen 1841. (Reisen und Länderbeschreibungen der älteren und neuesten Zeit [...] Einundzwanzigste Lieferung [...] Druck und Verlag der J. G. Cotta’schen Buchhandlung 1841.) * ''Istrien und Dalmatien. Briefe und Erinnerungen von Heinrich Stieglitz.'' Verlag der J. G. Cotta’schen Buchhandlung, Stuttgart/ Tübingen 1845. * ''Die Litterarische Bildung der Jugend aus dem Italienischen des Dr. Paride Zajotti mit einem Lebensabriß und Auszügen aus des Verfassers früheren Schriften von Heinrich Stieglitz.'' In Commission bei H. F. Favarger, Triest 1845. * ''Die Sibylle in Cervaro. Von Heinrich Stieglitz. Rom, im Frühling 1847.'' Zum Besten des Cervarofonds. In Commission bei Hermann Fr. Münster, 1847. * ''Erinnerungen an Rom und den Kirchenstaat im ersten Jahre seiner Verjüngung.'' F. A. Brockhaus, Leipzig 1848. * ''Deutschland, Oesterreich, Italien. Ein Zuruf an das deutsche Parlament.'' Nebst einem Anhang. [...] Buchdruckerei von Zecchini, Venedig Mai 1848. * ''Briefe von Heinrich Stieglitz an seine Braut Charlotte, in einer Auswahl aus dem Nachlasse des Dichters, herausgegeben von Louis Curtze.'' F. A. Brockhaus, Leipzig 1859. * ''Erinnerungen an Charlotte. Von Heinrich Stieglitz.'' Aus Tagebuchblättern und sonstigen Handschriften des Verstorbenen ausgewählt und herausgegeben von Louis Curtze. N. G. Elwert’sche Universitäts-Buchhandlung, Marburg 1863. * ''Kurzer Briefwechsel zwischen Friedrich Jacobs und Heinrich Stieglitz.'' Herausgegeben von Ludwig Curtze. Dyk’sche Buchhandlung, Leipzig 1863. * ''Heinrich Stieglitz. Eine Selbstbiographie.'' Vollendet und mit Anmerkungen herausgegeben von L. Curtze. [[F. A. Perthes (eldonejo)|Friedrich Andreas Perthes]], Gotha 1865. ([http://books.google.com/books?id=DkE6AAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=de&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false surrete]) == Referencoj == {{Referencoj}} == Literaturo == * ''Acta betreffend den Custos Dr. Stieglitz. 1824–1835.'' Staatsbibliothek Berlin, Stiftung Preußischer Kulturbesitz. Sign. Acta I 7d. * Tauf-, Trau- und Bestattungsregister der Kirchgemeinde Schönefeld 1828–1846. Regionalkirchenamt Dresden, Lesestelle. Filmsignatur 20 K03 2015 0001936. * ''Jahrbücher für Philologie und Paedagogik''. Jg. 4 (Leipzig 1829) u. Jg. 5 (ebd. 1830). * ''Neue Jahrbücher für Philologie und Paedagogik''. Jg. 1 (Leipzig 1831) u. Jg. 4 (Ebd. 1836). * Anonym: ''Charlotte Stieglitz, ein Denkmal.'' Veit und Comp., Berlin o. J. (1835). * Tommaseo, N.(iccolò): ''Venezia negli anni 1848 e 1849. Memorie storiche inedite con aggiunta di documenti inediti e prefazione e note di Paolo Prunas''. Vol. I. Florenz 1931. * Die oben unter „Werke“ genannten autobiographischen Schriften von Heinrich Stieglitz. === Kromaj legadoj === * {{ADB|36|177|180|Stieglitz, Heinrich Wilhelm August|[[Friedrich Kummer (Literaturhistoriker)|Friedrich Kummer]]|ADB:Stieglitz, Heinrich Wilhelm August}} * Klaus Doderer: ''Heinrich Stieglitz.'' In: ''Zeitschrift für deutsche Philologie.'' 74. Bd., 1955. S. 185-190. * [[Bernd-Ingo Friedrich]]: ''Heinrich Stieglitz als Ethnologe.'' Ĉe: ''Marginalien. Zeitschrift für Buchkunst und Bibliophilie.'' Heft 219 (3/2015), ISSN 0025-2948, S. 49-55. * [[Bernd-Ingo Friedrich]]: ''Manigfach und Originel. (Heinrich Stieglitz als Texter.)'' In: ''Das Lindenblatt. Jahresschrift für Schöne Literatur. Liebe.'' Arnshaugk, Neustadt an der Orla. Sechste Ausgabe 2016, ISBN 3-944064-58-5, S. 261-271. * [[Bernd-Ingo Friedrich]]: ''Beiläufiges zur Wahrnehmung Chinas in der Literatur des Biedermeier.'' Ostasien Verlag, Gossenberg 2016, ISBN 978-3-946114-35-2. (Reihe ''Gelbe Erde,'' 12.) * [[Bernd-Ingo Friedrich]]: ''Heinrich Stieglitz, ein Denkmal. Erster Teil: Biographie und Exkurse''. Arnshaugk Verlag, Neustadt an der Orla 2018, ISBN 3-944064-88-7. * [[Bernd-Ingo Friedrich]]: ''Heinrich Stieglitz, ein Denkmal. Zweiter Teil: Anhänge, Nachklänge und Register''. Arnshaugk Verlag, Neustadt a. d. Orla 2019. ISBN 3-944064-89-5. * [[Ludwig Geiger]]: ''Heinrich und Charlotte Stieglitz.'' Ĉe. L. G.: ''Dichter und Frauen. Vorträge und Abhandlungen.'' Berlin 1896. * [[Karl Gutzkow]]: ''Cypressen für Charlotte Stieglitz.'' (1835). Ĉe: ''Berlin – Panorama einer Weltstadt'' IV.:&nbsp;''Aus dem literarischen Berlin.'' * [[Petra Hartmann]]: ''Die Rosskur der Charlotte Stieglitz.'' Ĉe: P. H.: ''Zwischen Barrikade, Burgtheater und Beamtenpension.'' Bielefeld 2009, S. 9-47. * Susanne Ledanff (Hrsg.): ''Charlotte Stieglitz. Geschichte eines Denkmals.'' Frankfurt am Main/Berlin 1986. * [[Werner Leibbrand]]: ''Der Selbstmord der Charlotte Stieglitz.'' Ĉe: ''Deutsche Medizinische Wochenschrift,'' 50, 1934. * [[Wolfgang Promies]]: ''Der ungereimte Tod, oder wie man Dichter macht. Zum 150. Todestag von Charlotte Stieglitz.'' Ĉe: ''Akzente. Zeitschrift für Literatur''. Hrsg. v. Michael Krüger. 32. Jg., 1985. * Lynne Tatlock: ''Grim Wives Tales: Mundts-Stieglitz, Stieglitz-Goethe.'' Ĉe: ''Monatshefte für deutschen Unterricht, deutsche Sprache und Literatur,'' Bd. 82, Nr. 4, 1990, p.&nbsp;467-486. == Eksteraj ligiloj == * {{DNB-Portal|119396289}} * [http://www.deutscheslied.com/de/search.cgi?cmd=search&srch_Titel=&srch_Melodie=&srch_Text=Stieglitz&srch_Tonsatz=&srch_Quelle=&Zeitalter= Kantotekstoj laŭ poemoj stieglitzaj.] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Stieglitz, Heinrich}} {{Tradukita | lingvo = de | artikolo = Heinrich Wilhelm Stieglitz | revizio = 204765897 }} [[Kategorio:Germanaj verkistoj]] [[Kategorio:Germanaj poetoj]] i01q1eigccieju0054pioewu55u5is1 0 732914 9490967 9374686 2026-10-09T19:27:20Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9490967 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = Ilona Agárdy |dosiero = Agárdy Ilona fortepan 147006.jpg |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = Ilona Agárdy |naskonomo = }} '''[[Ilona]] Agárdy''' [agArdi], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Agárdy Ilona''' estis [[Hungario|hungara]] [[aktoro]]. Ŝia [[patro]] estis [[Gábor Agárdy]], ŝia [[edzo]] estis [[György Pethes]] inter 1963–1999. Ilona Agárdy<ref>https://www.imdb.com/name/nm0013820/</ref><ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM39839</ref> naskiĝis la {{daton|4|oktobro|1940}} en [[Budapeŝto]], ŝi mortis la {{daton|30|julio|2001}} en Budapeŝto. == Biografio == Ilona Agárdy akiris aktoran [[diplomo]]n en [[Universitato de Dramo kaj Filmo (Budapeŝto)|Altlernejo pri Teatro kaj Filmo]] en [[1963]]. Ŝia ĉefinstruisto estis [[Ottó Ádám]]. Ŝi komencis sian aktoran karieron en [[Nacia Teatro (Győr)|Teatro Kisfaludy (Győr)]]. Ŝi estis membro de [[Teatro de Kecskemét]] (1964), [[Teatro Petőfi (Veszprém)]] (1965–1967). Baldaŭe ŝi ludis en diversaj [[teatro]]j, la plej longe en [[Teatro Csokonai (Debrecen)]] inter [[1975]]–[[1987]]. == Ŝiaj teatraj roloj (elekto) == * [[William Shakespeare]]: ** [[Reĝo Lear]] - Cordelia ** [[La Dresado de la Megero]] - Bianca ** [[Romeo kaj Julieta]] - ina titolrolo ** [[Rikardo la 3-a]] - reĝino Margit * [[Anton Ĉeĥov]]: [[Tri fratinoj]] - Natalja * [[Imre Madách]]: ''Mózes'' - Amra * [[Ede Szigligeti]]: ** ''Liliomfi'' - Camilla ** ''A trónkereső'' - Judit * [[Mihály Vörösmarty]]: ''Csongor és Tünde'' - Mirigy == Ŝiaj filmaj roloj (elekto) == * ''Pesti háztetők'' (1961) * ''Házasodj, Ausztria!'' (1970) * ''A fekete esernyő'' (1990) == Fontoj == * [https://web.archive.org/web/20210719082514/http://www.hirosnaptar.hu/index.php?oldal=cikk&cikk=agardy_ilona_szineszno hungarlingva biografio kun foto] * [http://mek.niif.hu/02100/02139/html/sz01/47.html hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210719082513/http://mek.niif.hu/02100/02139/html/sz01/47.html |date=2021-07-19 }} * [https://web.archive.org/web/20140307124916/http://nevpont.hu/content/publikacio/Agardy_Ilona.html hungarlingva biografio] * [https://port.hu/adatlap/szemely/agardy-ilona/person-144623] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Agardy Ilona}} [[Kategorio:Hungaraj aktoroj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] s5bvk3snt4qxt4c60sj46c5xg0530fs 0 741196 9491038 7316998 2026-10-10T05:03:37Z Sj1mor 12103 9491038 wikitext text/x-wiki '''Memamo''', ankaŭ '''amo al si''', aŭ '''konsidero al onies propra feliĉo aŭ avantaĝo''', estis konceptigita ambaŭ kiel baza homa neceso, kaj kiel [[Moralo|morala]] [[difekto]], simila al [[vanteco]] kaj [[egoismo]], [[sinonimo]] de amo propra, malmodesteco, [[egoismo]], [[narcisismo]], kaj aliaj. Tamen laŭlonge de la lastaj jarcentoj mem-amo adoptis pli pozitivan konotacion per fieraj paradoj, la [[Suda Barato|sudbarata]] [[Memrespekto (movado)|Memrespekto-Movado]], mem-amaj protestoj, la [[Hipia movado|hipia epoko]], la [[feminisma movado]] de la [[Nova Epoko|nova epoko]], same kiel la pliiĝo de mensa sano-konscio, kiu antaŭenigas mem-amon kiel esencan al [[memhelpo]] kaj subtenaj grupoj laborantaj por preventi [[Droga misuzado|drogmanion]] kaj [[Sinmortigo|sinmortigon]]. En la persona nivelo, tiu signifas la ampleksan akcepton de si mem en la formo de senrestrikta amo al si mem. La termino estas samsenca, sed ne tute samsenca, kun terminoj kiel memakcepto, memrespekto, memflegado, [[memfido]] kaj [[memvaloro]]. == Opinioj == [[Sidarto Gotamo]] (ĉ. 563-483) kaj [[Budhismo]] kredas, ke la deziroj de si mem estas la radiko de ĉiu malbono. Tamen ĉi tio estas ekvilibrigita kun karuṇā ([[kompato]]). La hinduaj arishadvargas (gravaj pekoj) estas mallongperspektivaj memprofitaj celoj, kiuj finfine damaĝas. Ĉi tiuj inkluzivas mada ([[fiero]]). [[Ĝajnismo]] kredas ke la kvar kaŝaja ([[Pasio|pasioj]]) malhelpas homojn eviti la cirklon de vivo kaj morto. [[Konfuceo]] (551–479 a.K.) kaj [[Konfuceismo]] metas pli da valoro al la socion super la memo. En nuntempa kristana spiriteco, oni emfazas, ke memamo ne estas malbona en si mem. La sola malbona afero estas fokuso de atento al si mem (egoismo, narcisismo). [[Sankta Aŭgusteno]] emfazis "Kiu ne povas ami sin, ankaŭ ne povas ami sian proksimulon." [[Sankta Tomaso de Akvino]] skribis, ke oni nature igis la homon ami ĉian bonon, inkluzive la sian. Mem-amo riĉiĝas kaj perfektiĝas per sindonema amo al aliaj. La amo de homo al alia "venas de la amo, kiun li havas por si mem". [[Baruch Spinoza|Baruĥ Spinoza]] skribis en sia libro [[Etiko (Spinozo)|Etiko]], ke memkonservado estas la plej alta [[virto]]. == Kiel antaŭkondiĉo por amo al aliaj homoj == Laŭ [[Erich Fromm]] memamo estas vidata kiel la bazo por povi ami aliajn homojn. [[Psikoterapio|Psikoterapiaj]] konceptoj kiel ekzemple la Psikodinamika Imaga Traŭmata Terapio de Luise Reddemann priskribas la mem-amon sekve kiel antaŭkondiĉon por bona ligo al la mondo kaj al aliaj homoj. Memamo estas esenca parto de la pli ampleksa memfido, kiu grandparte ne nur determinas la mem-bildon de homo, sed ankaŭ estas la bazo de dankema rilato kun aliaj homoj. La interagado kun la medio estas plejparte formita per la memamo de persono. Alia memfida ero, kiu estas preskaŭ same grava por sociaj kontaktoj, estas memfido. La fido je la kapablo formi sian propran vivon kaj atingi celojn difinitajn (vidu ankaŭ memefikecon). == Diferencigo de narcisismo kaj aroganteco == Mem-komprenata tia-sence estas diferencita de aroganteco kaj [[narcisismo]]. La malsamaj psikologiaj aŭ teologiaj vidpunktoj alproksimiĝas al la rilato inter memamo kaj narcisismo kun malsamaj perspektivoj, iuj vidas ĝin kiel reciproke ekskluzivan. Laŭ la ekskluziva vidpunkto pri memamo kaj narcisismo, la narcisisto kondutas memcentra kaj memgrava, ĉar li ne amas sin kaj konsideras sin malsupera. Citaĵo de Erich Fromm: "Estas vere, ke egoismaj homoj ne kapablas ami aliajn; tamen ili same ne kapablas ami sin. " La diferenco inter memamo kaj narcisismo fariĝas eĉ pli klara, se oni tradukas narcisismon kiel egoismo aŭ memamo. Kontraste al memamo - t.e. memakcepto kun ĉiuj fortoj kaj malfortoj - memamo estas la projekcio de idealigita kvanto mem. Ĉi tiu plenblovita membildo, en kiu ĉiuj malfortoj estas neataj, dependas de konstanta konfirmo kaj admiro, kiuj devas esti atingitaj per la memamo ekstera prezentado de propraj meritoj kaj atingoj. Konsiderante ĉi tion, ekzistas sana memamo, sed neniu sana narcisismo. == Manieroj fortigi mem-amon == Estas pluraj manieroj pliigi mem-amon. Laŭ Potreck-Rose kaj Jacob, temas ekzemple pri akiro de scioj, respondeco kaj konscio pri propraj kompetentecoj kaj sukcesoj. La ideo de ama, ama kunulo, kiu alfrontas vian propran internan kritikan voĉon, ankaŭ povas esti helpema. Ĉi tiu kunulo ankaŭ videblas per simboloj aŭ objektoj. Reddemann montras la bildon de granda domo, kiu havas multajn ĉambrojn. La mastrino de la domo indikas, kiuj gastoj rajtas resti kie. Nebonvenaj gastoj lasas sin forsendi - kiel gepatroj, kiuj diras al siaj infanoj, ke ili iru al sia ĉambro, mi petas. Tiel oni povas forsendi ankaŭ internajn kritikajn voĉojn. ==Vidu ankaŭ== * [[Memhelpo]] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Amo]] [[Kategorio:Emocioj]] [[Kategorio:Psikologio]] [[Kategorio:Konscio]] 1trh7bq2b11ldg5cd96f4uwwhrzq7lb 2 747889 9491023 9488390 2026-10-10T02:08:38Z ListeriaBot 119734 Wikidata list updated [V2] 9491023 wikitext text/x-wiki List of articles to check. {{Wikidata list |sparql=SELECT (wd:Q29934200 as ?item) (substr(GROUP_CONCAT(?l),1,2000000) as ?all) { hint:Query hint:optimizer "None". { SELECT (CONCAT("[[",?n,"]] · ") as ?l) { ?i wikibase:statements 0 . [ ] schema:about ?i ; schema:isPartOf <https://eo.wikipedia.org/>; schema:name ?n } } } |columns=?all|short=true|chart=y }} {| class='wikitable sortable' ! ?all |- | [[Unio Nacia de Studentoj de Nikaragvo]] · [[Erdélyi Római Katolikus Népszövetség]] · [[Il (dio)]] · [[Palmeros]] · [[Treviro (distrikto)]] · [[Lunatiko (muzikgrupo)]] · [[Lingva demokratio]] · [[Dibrivka]] · [[Diferenco inter pedofilio kaj pederastio]] · [[Konsilio pri la rusa lingvo ĉe la Prezidanto de Rusio]] · [[Uljanovska Esperanto-klubo]] · [[Blovado]] · [[Milvo]] · [[KAM - Regionális és Antropológiai Kutatások Központja]] · [[Károli Gáspár Irodalmi Társaság]] · [[Feliĉa primo]] · [[Astronomiala Kayereto]] · [[Kuriero Internaciona]] · [[Lukiana skolo]] · [[Armena Kongreso de Orientaj Armenoj]] · [[Raŭpa ŝtupiranto]] · [[IE-Munde]] · [[Moskva astronomia klubo]] · [[Barmoodano]] · [[Ĝiĝeleoj]] · [[Severe pozitiva tradona funkcio]] · [[Numerikaj kapabloj en Down-sindromo]] · [[Aerkamerbloko]] · [[Jante]] · [[Atlantika sekcio de la transmara distrikto (Francio)]] · [[Hindioceana sekcio de la transmara distrikto (Francio)]] · [[Pacifika sekcio de la transmara distrikto (Francio)]] · [[Sennacia Banko]] · [[Endemiaj birdoj de Okcidenta Afriko]] · [[Misrijaoj]] · [[Dvara]] · [[Libertarianismaj vidpunktoj pri intelektaj posedrajtoj]] · [[Libertarianismaj vidpunktoj pri mortpuno]] · [[Libertarianismaj vidpunktoj pri naturaj rimedoj]] · [[Iögo]] · [[Rajper]] · [[Svingrajdado]] · [[Tipoj de kotono]] · [[Sumbaj deciduaj arbaroj]] · [[Tonsilabo]] · [[Kuniga ŝraŭbaĵo]] · [[Volapükagased pro Nedänapükans]] · [[Chupa-chupa]] · [[Festo de Pola Aviado]] · [[Funebro en Pollando post morto de Johano Paŭlo la 2-a]] · [[Homoforo]] · [[Sen:esepera]] · [[Diala Jurnaleto]] · [[Adorado de la Sanktega Sakramento]] · [[Historia kelaro en Litoměřice]] · [[Karsto ĉe Hranice]] · [[Katakomboj en Český Brod]] · [[Kaverno de Paclt]] · [[Kavernoj de rokaro en Adrŝpaĥ]] · [[Kavernoj de rokaro en Klokočí]] · [[Kavernoj de rokaro en Teplice]] · [[Kavernoj en Praĥovaj rokoj]] · [[Kazematoj en Vyšehrad]] · [[Keloj de Malnova Urbo (Prago)]] · [[Keloj en kastelo en Český Krumlov]] · [[Transkonduko (muziko)]] · [[Murlampo]] · [[Ĉeĥa arto]] · [[Biblioteko de Esperantista Klubo en Brno]] · [[Elingvo]] · [[Esperanto-eldonaĵoj eldonitaj en Brno]] · [[Historio de la Esperantista klubo en Brno (1900-1914)]] · [[Historio de la Esperantista klubo en Brno (1919-1938)]] · [[Historio de la Esperantista klubo en Brno (1939-1945)]] · [[Historio de la Esperantista klubo en Brno (1946-1952)]] · [[Historio de la Esperantista klubo en Brno (1952-1968)]] · [[Historio de la Esperantista klubo en Brno (1969-1989)]] · [[Historio de la Esperantista klubo en Brno (1990-)]] · [[Historio de la Esperanto-klubo de Prago]] · [[Klubo de Esperanto-Amikoj en Svitavy]] · [[Laborista Unuiĝo Esperantista]] · [[Nikolao (festo)]] · [[Subterejo de la reĝa palaco de Praga burgo]] · [[Kafejo Fenix (Ostrava)]] · [[Zülags]] · [[Liro (konkurso)]] · [[Ile]] · [[Ido reformita]] · [[Breathanach]] · [[Monario]] · [[Esperanto-Rondo en IKEDA]] · [[Ek! (esperanto-klubo)]] · [[Regiono (politiko)]] · [[Ĉeĥoslovakaj fortikaĵaj obstakloj]] · [[Listo pri transloĝigo de 33 municipoj de Drahana montetaro (1940 - 1945)]] · [[Administra kaj teritoria evoluo de Ostrava]] · [[Sabatistoj]] · [[Sabima cifero]] · [[SabzAndiŝan Organizaĵo]] · [[Sakarido]] · [[Sakrado]] · [[Samopiniulo]] · [[Samseksemo kaj spiritismo]] · [[San-Min Sendependa Ĉina Mezlernejo]] · [[Sanatorio - Kurac-Hotelo Imperial]] · [[Sanatorio Richmond]] · [[Sankt-Peterburga Interlingvistika Rondo]] · [[Sankta Paŭlo laŭ katakomba pentraĵo]] · [[Sanmarineca Universitata Sesio]] · [[Sano (bulteno)]] · [[Sano. Strategio por ŝanĝo]] · [[Sanprotekto]] · [[Sardona-Glaĉero]] · [[Saturiĝo de la oksigeno en la sango]] · [[Scienca Fundamenta Esperanta Terminaro]] · [[Seattle Esperanto Society]] · [[SEJM-konferenco]] · [[Seksa konstitucio]] · [[Sektecaj trajtoj en la Esperanto-movado]] · [[Sekureca kriterio]] · [[Sekureca meĥanismo]] · [[Sekureckontrola testvalizo]] · [[Sellenger's Round]] · [[Sema legomo]] · [[Semajno de Internacia Amikeco]] · [[Seminario de Esperanto de KKE]] · [[Senbedaŭre amo rabas]] · [[Seneko Grandio]] · [[Senfina spaco]] · [[Sennacieca historio]] · [[Senutila amasbuĉado]] · [[Serio Stafeto]] · [[Serva Centro]] · [[Signalflago]] · [[Silver Birch]] · [[Simbolo de Bowers]] · [[Simboloj kaj signoj]] · [[Simia kaptilo]] · [[Simpligita angla lingvo]] · [[Singaso-sunreaktoro]] · [[Sinjoro Vento kaj Sinjorino Pluvo]] · [[Sinkronismo (historio)]] · [[Sinmortigo en beletraj verkoj]] · [[Sinonimoj en Esperanto]] · [[Sintaksa finaĵo]] · [[Skribistoj (Biblio)]] · [[Skvamoformulo]] · [[Slipara Vortaro]] · [[Slovenaj aŭtovojoj]] · [[Smultron och Sojamjölk]] · [[Sociala merkata ekonomio]] · [[Sociedad de Tasación]] · [[Societo por Mondamikiĝo]] · [[Societo Sankta Miĥaelo]] · [[Societo svisa pri odontologio kaj stomatologio]] · [[Solena veturo de aŭtomobilaj veteranoj (Mladá Boleslav)]] · [[Someșul Rece (rivero)]] · [[Somera Universitato]] · [[Sonfiguroj]] · [[Specialiĝo]] · [[Specoj de lingvo]] · [[Specoj de loknomoj]] · [[Spiralo de perforto]] · [[Spirita konsterniteco]] · [[Spirito de Vero]] · [[Sporta Esperantista Ligo]] · [[Stalin kaj Esperanto]] · [[Statistiko de Esperantujo]] · [[Statuaro de la Plej Sankta Triunuo (Jáchymov)]] · [[Statuto de UEA]] · [[Steinpeißer]] · [[Stenografa Instituto Tutmonda]] · [[Strix (gazeto)]] · [[Strukturformiĝo]] · [[Studenta Esperanto-movado]] · [[Studoj pri interlingvistiko: festlibro omaĝe al la 60-jariĝo de Detlev Blanke]] · [[Sub la signo de socia muzo]] · [[Suba Algovio]] · [[Suba Kanado]] · [[Subgubernio]] · [[Subvencio Cigno]] · [[Sud-Azia Komitato (SAK)]] · [[Sudlankaŝira Esperanto-Grupo]] · [[Sudorienta Esperanto]] · [[Sulfata akvo]] · [[Sun King Technology]] · [[Superaj spiritoj]] · [[Supereco de Esperanto super la naciaj lingvoj]] · [[Supra Algovio]] · [[Sur flugiloj de trobo kaj Esperanto]] · [[Sur nejŝaburaj aleoj]] · [[Surdorsigo]] · [[Survoje al la kosma konscio]] · [[Susticacán]] · [[Sven kaj Siv]] · [[Svisa domoasocio]] · [[Belorusa Liberiga Armeo]] · [[Permana elektra generilo]] · [[Pernambuco Esperantista]] · [[Petőfi Sándor Művelődési Egyesület]] · [[PhotoREt III]] · [[PhotoREt Pro]] · [[Pilgrimloko Hory (Česká Třebová)]] · [[Pinarbara Esperanta Grupo]] · [[Pinglohava lignoplanto]] · [[Pioniro de Esperanto]] · [[Placo de Hradčany]] · [[Plena indukto]] · [[PlusMedia Station]] · [[Pneŭmate regata direkta valvo]] · [[Podetala prezo]] · [[Pogranda prezo]] · [[Poliglota vortaro]] · [[Polis Könyvkiadó]] · [[Pomarba kancero]] · [[Popola labor-universitato]] · [[Populara Esperanto-Biblioteko]] · [[Por ekologia socio]] · [[Portretoj de profetoj]] · [[Poŝta Muzeo (Budapeŝto)]] · [[Poŝta Muzeo en Ópusztaszer]] · [[Poŝtkartoj de Liĥtenŝtejno]] · [[Poŝtoficistoj de Titanic]] · [[Pragaj Sonoriloj]] · [[Prahomaj laboriloj]] · [[Prenita juĝisto]] · [[Prepara konferenco por internacia radiotelefonia interkonsento]] · [[Preria Paco-Parko]] · [[Principo de komplementeco]] · [[Print Image Matching (teknologio de printado)]] · [[Pro-Print Könyvkiadó]] · [[Problemo de la origino]] · [[Procezaŭtomacia terminaro]] · [[Procezo (naturscienco)]] · [[Progressiva]] · [[Proklamo de Poznano]] · [[Proklamoj de Bab]] · [[Proklamoj de Baha'u'llah]] · [[Proponoj por la esperantigo de katalunlingvaj loknomoj]] · [[Propozicio-sintakso]] · [[Propraj Nomoj en Esperanto]] · [[Provinca Historia Arkivo de Kvenko]] · [[Provizanto de retservoj]] · [[Pseŭdotelefono]] · [[Puŝo (fiziko)]] · [[Putonghua - vortaro en - hànyu pīnyīn]] · [[Quinto Lingo]] · [[Radika Angla]] · [[Radikoj kun vira signifo]] · [[Radio Aktiva]] · [[Radio Esperanto (Radio Libertaire)]] · [[Radio Esperanto (reta)]] · [[Radio Verda]] · [[Radio-Club Espérantiste de France]] · [[Raetia lingvo]] · [[Rajtigitaj Delegitoj]] · [[Rakontoj por Geknaboj]] · [[Reĝa Muzeo por Belaj Artoj (Nederlando)]] · [[Rebato-Servo]] · [[Reciproka malinstigo]] · [[Reenkorpiĝo]] · [[Reformita Esperanto (McCoy)]] · [[Regionaj religioj]] · [[Regionaldekan]] · [[Regiono (statistiko)]] · [[Regnestro]] · [[Reguligita Angla lingvo]] · [[Rejnlando-Palatinata Esperanto-Ligo]] · [[Rekordoj de mamuloj]] · [[Rektlinia prem-multiplikilo]] · [[Relajsa aŭtomata regado]] · [[Religiaj agantoj]] · [[Religio de Amo]] · [[Religioj de Amerikaj negroj]] · [[Religioj en Oberhausen]] · [[Remo Bellini]] · [[Renkontiĝo de Calais]] · [[Respondeca pragmatismo]] · [[Restaĵa homeculo]] · [[Retejo.net]] · [[Returna kondukilo]] · [[Revista Brazileira]] · [[ReVo kaj Esperanto]] · [[Rhan]] · [[Rhein-Main-Ligo Esperantista]] · [[Rheinau-Ligo]] · [[Rikoltilo]] · [[Riverogrundo]] · [[Rokoj de Elba Grejsmontaro]] · [[Ronda Tablo (Kameloto)]] · [[Rondodanco de Argenton]] · [[Ronildo Miranda]] · [[Rotacia neĝplugilo 2]] · [[Rozkrucaj monografioj]] · [[Rubenaj refrenoj]] · [[Ruhr-Espero]] · [[Pola Esperanto-Delegitaro]] · [[Aĉetkontrakto]] · [[Svisa fondaĵo por la fotografio]] · [[Svisaj festoj kaj kutimoj]] · [[Szentisvánbaksa]] · [[Esperanta Teknika Medicina Vortaro]] · [[Tagblatt-Bibliotek]] · [[Tageventoj de 2004]] · [[Tageventoj de 2005]] · [[Tageventoj de 2007]] · [[Tago de infana malarmado]] · [[Tago de la libro]] · [[Tago de Pola Setlinto]] · [[Tago pri esperantlingvaj retotaglibroj]] · [[Taiedo di Chions]] · [[Teatra trupo de Literatura Mondo]] · [[Teatro Joakim Vujić]] · [[Teatroj en hungara lingvo en Rumanio]] · [[TEJO-aktuale]] · [[Telegalerio]] · [[Telegrafistoj de Titanic]] · [[Telekomunikada Spektaklejo]] · [[Temludo]] · [[Tempolinio (Freiberg3)]] · [[Tempolinio (Freiberg4)]] · [[Tempolinio de Freiberg]] · [[Teraj akompanantoj]] · [[Teritoria evoluo de Essen]] · [[Teritorio de UEA]] · [[Termofonto-Kuracbanejo Villach]] · [[Teroterapio]] · [[TerraCottem]] · [[Testa versio]] · [[Testamento de Bab]] · [[Tetrasociologio]] · [[Thália Rt.]] · [[The Mary and Dorothy]] · [[The Shiva Furnace]] · [[Tibeta problemo]] · [[Tibor Sekelj/Bibliografio]] · [[Tibor Sekelj/Bibliografio/galerio]] · [[Tibor Sekelj/Bibliografio/indekso]] · [[Tibor Sekelj/Bibliografio/listo]] · [[Tibor Sekelj/Bibliografio/malneto]] · [[Tiel diris la majstro]] · [[Tiel sonis...]] · [[Tino (planlingvo)]] · [[Tio okazis en la jaroj 2000 kaj 3000]] · [[Tjerradentra (or-kulturo)]] · [[TM5800EL 933 MHz]] · [[Tolkienaj runoj]] · [[Tombo de Sankta Paŭlo]] · [[Tone (programo)]] · [[Toowoomba Esperanto-Societo]] · [[Tour de France (metiartoj)]] · [[Tradiciaj vestoj de Batz]] · [[Tradiciaj vestoj de Uzbekio]] · [[Tradiciismo]] · [[Traduki (programo)]] · [[Tradukita literaturo]] · [[TRAKT]] · [[Transhumanisto]] · [[Transigo de flu-kvanto]] · [[Transira Angla]] · [[Transporta aŭtokuvo]] · [[Transportadogeoteĥniko]] · [[Traperko]] · [[Tredfiksilo]] · [[Tri koboldoj]] · [[Tri koboldoj/Enhavo de la Ora Libro]] · [[Tributglaĉero]] · [[Trimoo]] · [[Trio (muzika formo)]] · [[Trobo]] · [[Trohantera indekso]] · [[Trolebusa kontakta lineo]] · [[Tuba ŝraŭbaĵo]] · [[Tukaneto]] · [[Tumultoj en Francio]] · [[Tutafrikaj koloroj]] · [[Tutarabaj koloroj]] · [[Tutmonda Asocio de Konstruistoj Esperantistaj]] · [[Tutmonda Kolektanto]] · [[Tutrusia konstitucianta asembleo]] · [[Unial (Weisbart)]] · [[Unikodkapabla programo]] · [[Unio de historiaj fervojoj de Svisujo HECH]] · [[Universal (Decormis)]] · [[Universala Esperanto-Asocio (libro)]] · [[Universala Framasona Ligo]] · [[Universala lingvo (Letellier)]] · [[Universala lingvo (Martinez)]] · [[Unua Esperanto-monumento de Linco]] · [[Unua societo de esperantistoj aŭstriaj en Brno]] · [[Unua Virina Grupo Esperantista]] · [[Unua-aĵoj esperantistaj]] · [[Unusilabaĵo]] · [[Urbario (registro)]] · [[Urboj kaj vilaĝoj de Elba Grejsmontaro]] · [[Usonaj poŝtaj mallongigoj]] · [[Esperanto dum la Unua Mondmilita periodo]] · [[Aŭksilingvo]] · [[Aŭstria Esperanto-Movado]] · [[Aŭstria Katolika Ligo Esperantista]] · [[Aŭstria Ligo de Blindaj Esperantistoj]] · [[Aŭtonoma Muziknotado]] · [[Asocio de Mongolaj Verkistoj]] · [[Asocio de Studado Internacia pri Spiritaj kaj Teologiaj Instruoj]] · [[Asocio Kordova de Esperanto]] · [[Astraĥana societo de esperantistoj]] · [[Atmosfera sorbo kaj difuzo]] · [[Aventuro (tekstaventuro)]] · [[Balotrajtisto]] · [[Bankfaka Esperanta Asocio Tutmonda]] · [[Barĝo de la Mortintoj]] · [[Barcelon-Provinca Esperantista Renkontiĝo]] · [[Baseno de Kaŝino]] · [[Baseno Superĉiko]] · [[Batalo de Don]] · [[Baza Angla Reformita]] · [[Baza Radikaro Oficiala]] · [[Baza vortaro en mandarena lingvo]] · [[Becos Traders]] · [[Beginejaj Festoj]] · [[Belga migrado al norda Francio]] · [[Bengallingva literaturo]] · [[Berchtesgadenaj kondiĉoj]] · [[Berlina informilo]] · [[Betebeto]] · [[Betlehemoj de Česká Třebová]] · [[Betona strukturo]] · [[Biaphra Milhomem]] · [[Biblioteca-Museu Balaguer]] · [[Biblioteka Apogo Roma kaj Poul Thorsen]] · [[Biblioteko de Davidov]] · [[Biblioteko de UEA]] · [[Biciklaj vojoj (Elba Grejsmontaro)]] · [[Bielatal (Saksa Svislando)]] · [[Bildarkivo Aŭstria]] · [[Biologia kaj Ornitologia Rondo Esperantlingva]] · [[Birada sistemo]] · [[Bird-aŭgurado]] · [[Birdoj de Svedio]] · [[Birdoprotektado]] · [[Birdoprotektanta organizaĵo]] · [[Bjørn (firmao)]] · [[Blankavostuloj]] · [[Blankbarbulo]] · [[Blankkapa presbito]] · [[Blazonaj ornamoj]] · [[Blazono de la Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj]] · [[Blinda Gardisto]] · [[Blindula Instituto Klar]] · [[Bohema Esperanto-Servo]] · [[Bohema Klubo Esperantista]] · [[Bolonja Esperanto-Grupo]] · [[Librejo Azia]] · [[Borso de laboro]] · [[Botanika terminaro]] · [[Botelvakuigilo]] · [[Brandoniano]] · [[Bratislava pordego (Komárno)]] · [[Brazila Birdsimfonio]] · [[Brazila Katolika Esperanto-Renkontiĝo]] · [[Breda maturiĝo]] · [[Bretaro (projekto)]] · [[Bretona Esperanto-Koruso]] · [[Brevier-Himnoj]] · [[Brevier-Legaĵoj – Kristnaska festociklo]] · [[Brevier-Legaĵoj – Paska festociklo]] · [[Brevier-Legaĵoj – Sanktuloj]] · [[Bufintona-Barba-Bima ortografio]] · [[Bugleoj]] · [[Bulgara ekspresa lokomotivo 1D1]] · [[Bulonjo 2005]] · [[Calera]] · [[Castro (Paranao)]] · [[Cedrolando]] · [[Centra Dialekto]] · [[Centra Oficejo pri Bonfarto de Infanoj de Nepalo]] · [[Centrale Esperanto-Boekhandel]] · [[Centro pri aŭdo kaj lingvo Zuriĥo]] · [[Ceremonio de transiro]] · [[Chrodisonian]] · [[Ciferaro]] · [[Ciganaj fanfaroj]] · [[Ciganio]] · [[Cirkaj infanoj]] · [[Cirkvito-skemo]] · [[Citlaltépetl (Veracruz)]] · [[Ciucul de Jos]] · [[Civita Banko]] · [[Coatzacoalcos (Veracruz)]] · [[Cocoa Camino]] · [[Crusoe SE]] · [[Eldonejo Bookart]] · [[Vásárhelyi Találkozó]] · [[Vaginalo]] · [[Valea Feernicului]] · [[Variable Dot Size]] · [[Biblioteko Klimó]] · [[1-a Sud-Brazila Renkontiĝo de Esperanto]] · [[11-a Germana Esperanto-Kongreso]] · [[1234-regulo]] · [[19-a-jarcenta germana elmigrado al Parizo]] · [[2004 (planlingvo)]] · [[A History of the Esperanto League for North America, Inc.]] · [[A-karaktera radiko]] · [[Aawaaniaan]] · [[Abstrakta mondo]] · [[Acidorezistado]] · [[Adelboden Hejmletero]] · [[Ader & Borel]] · [[Administracia juĝistaro en Aŭstrio]] · [[Administracia juĝistaro en Alĝerio]] · [[Administracia juĝistaro en Belgio]] · [[Administracia juĝistaro en Benino]] · [[Administracia juĝistaro en Egiptujo]] · [[Administracia juĝistaro en Libano]] · [[Administracia juĝistaro en Luksemburgo]] · [[Administracia juĝistaro en Turkio]] · [[Administraciaj juĝistaroj]] · [[Adson de Melk]] · [[Aerkanto]] · [[Agado pro radovaporŝipoj]] · [[Aglutina karaktero de Esperanto]] · [[Ah/C-grundoj escepte de Nigrogrundoj]] · [[Ajolo]] · [[Akademiaj Korektoj]] · [[Aki katolikaj-akademiistoj-domo]] · [[Akropolo (urboparto)]] · [[Aktuala reĝo de Francio]] · [[Akvoelektra akvobaraĵo]] · [[Akvopseŭdomuelejo]] · [[Akvoverŝa festo]] · [[Albana Esperanto-Instituto]] · [[Aleksandreis]] · [[Aligatorejo]] · [[Aligramo]] · [[Allsprachendienst Esperanto GmbH]] · [[Aloisia lingvo]] · [[Alta reprezentanto pri eksterlandaj aferoj kaj sekureca politiko]] · [[Alta simulaĵo]] · [[Amatora radia komuniko]] · [[ASK IR]] · [[Ambrózia Kiadó]] · [[Amerika kosmo]] · [[Amerika lingvo]] · [[Amerikano (planlingvo)]] · [[Amerisko]] · [[Amika rondo]] · [[Amikeco Esperanto-Asocio]] · [[Amo kaj perforto en la biblia Dio]] · [[Analoj de EASP]] · [[Ando-ekvatora lingvaro]] · [[Antaŭrigardilo (grafikredaktilo)]] · [[Antaŭrigardilo (tekstredaktilo)]] · [[Antido]] · [[Antiquus Mysticusque Ordo Rosae Crucis]] · [[Apokalipso (oratorio)]] · [[Aprila artikolo]] · [[Apudurba vagono]] · [[Arci Esperanto]] · [[Ardes (romano)]] · [[Argadora kalendaro]] · [[Arkaismoj de Esperanto]] · [[Arkeopterigo glisilo]] · [[Artemisia]] · [[Artistkolonio de Aleșd]] · [[Artistkolonio de Baia Sprie]] · [[Artistkolonio de Lăzarea]] · [[Artistkolonio de Valea Jiului]] · [[Artistokolonio de Baia Sprie]] · [[Artisttendaro de Baia Mare-Târgu Lăpuș]] · [[Artisttendaro de Valea Homorodului]] · [[Arumo (lingvo)]] · [[Asocia respubliko Jugoslavio]] · [[Sevila Esperanto-Asocio]] · [[Transliterumo de Esperanto]] · [[Rusa Ŝtatobaleto]] · [[Rusa skolo]] · [[S. Elgo]] · [[Csíki Természetjáró és Természetvédő Egyesület]] · [[Cx486SRx/DRx]] · [[Dônage]] · [[Danub-konfederacia plano]] · [[Datoj kaj faktoj pri la paca movado]] · [[De animo al animo]] · [[De Francisko el Asizo por vi]] · [[Debrecena Bulteno]] · [[Dehelenigo de kristanismo]] · [[Deklaracio por etnista humanismo]] · [[Dekuma klasifika sistemo por bibliotekoj]] · [[Demokratio kaj Kristanismo]] · [[Dentrada trakciilo]] · [[Derivita juro (Eŭropa Unio)]] · [[Detalisto]] · [[Deutsche Solar]] · [[Diaocha-lago]] · [[Discutindo língua portuguesa]] · [[Diservo en Esperanto]] · [[Disko (sporto)]] · [[Diskutkunvenoj de KEJ]] · [[Distililo (alkoholo)]] · [[Distingokapablo (optiko)]] · [[Dobrá nad Ondavou]] · [[Dokumentoj de Komunismo]] · [[Dokumentoj kaj materialoj]] · [[Domaša]] · [[DOMFABRIKO: 6000 frazeologiaj esprimoj hungaraj-Esperantaj]] · [[Varmokurenta derivaĵo]] · [[Varmomaŝino]] · [[Vasváry-vilao]] · [[Vegetaĵara mapo]] · [[Veltpiĉno]] · [[Venecio, trafiko]] · [[Verband deutscher Esperantisten]] · [[Verboj transiraj kaj netransiraj]] · [[Verbotempoj de dependaj propozicioj]] · [[Verbotempoj Kompleksaj]] · [[Verda Masko]] · [[Verda Parnaso]] · [[Verda Signalo]] · [[Verdalgoj]] · [[Vespergazeto]] · [[Veterán Autó és Motor]] · [[Veturilproduktado de Hungario]] · [[Vid-ekologio]] · [[Vintraj Cikloj]] · [[Vitra altaro en Dobrá Voda]] · [[Vivanta latino]] · [[Vivoprincipo]] · [[Voĉoj de Pioniroj]] · [[Voĉoj el Japanio]] · [[Volapuka reformo de Jong]] · [[Volgia Esperanto-Renkontiĝo]] · [[Vortaro (programo)]] · [[Vortgrupaj gramatikoj]] · [[Vortludoj aŭ kalemburoj]] · [[Vorto-Mozaiko]] · [[Vortoj de Macue Sasaki]] · [[Vortostoko de Baza Angla]] · [[VTOL Aircraft - Ray]] · [[Wacker Siltronic]] · [[Weltsprache (Eichhorn)]] · [[Weltsprache (Volk kaj Fuchs)]] · [[Werbelliner Gewässer]] · [[Wireless Intel SpeedStep]] · [[Ysian]] · [[Zagreba metodo]] · [[Zamenhofaj Vortoj]] · [[Zenano (vesto)]] · [[Ziĝu'jŭan-parko]] · [[Összehasonlító Irodalomtörténeti Lapok]] · [[Ĉeĥa literaturo]] · [[Ĉeĥaj serioj]] · [[Ĉeĥlingvaj verkoj]] · [[Ĉeboksara Esperanto-Centro]] · [[Ĉefa fokuso]] · [[Ĉefverkoj de la mondliteraturo]] · [[Ĉekoj internaciaj]] · [[Ĉina grupo]] · [[Ĉinaj vortoj enkondukitaj el aliaj lingvoj]] · [[Ĝenova Esperanto-Rondo Studenta]] · [[Ĝermanida grupo]] · [[Ĝermolisto de Esperanto-asocioj]] · [[Ĝermolisto de fakverkoj]] · [[Ĝermolisto de hidraŭlikaj servomekanismoj]] · [[Ĝismorta duelo kaj kontraŭreformacio]] · [[Ĝisostulo]] · [[Ĥaĝi Mamsurov]] · [[Ĥuŝpuo]] · [[ŜĈKĤLando]] · [[Ŝanĝoj inter la malnovnordlanda kaj islanda lingvoj]] · [[Ŝanceliĝo]] · [[Ŝip-terminoj]] · [[Ŝipa trafiko]] · [[Ŝraŭbeciganta ŝraŭbeco]] · [[Ŝraŭbuma tubjuntilo]] · [[Ŝramanismo]] · [[Virinaj nomoj en Esperanto]] · [[Vortkunmeto en Esperanto]] · [[Naŭ detruitaj vilaĝoj]] · [[Nacia Esperanto-Komisiono]] · [[Nacilingvaj tradukoj el Esperanto]] · [[Naciludiloj]] · [[Naftoesploro de Hungario]] · [[Natura Floro]] · [[Naturscienca Muzeo Freiberg]] · [[Naturscienco, Mondkoncepto, Religio]] · [[Naxalitoj]] · [[Nazo-Teribo]] · [[Ne-pligrandiĝanta vico]] · [[Neŭtrala Esperanto-Centro]] · [[Nebibliaj dokumentoj de Kumrano]] · [[Nemoveblaĵa evoluigado]] · [[Neperfektaj spiritoj]] · [[Neskriba juro (Eŭropa Unio)]] · [[Ni parolas Esperante]] · [[Nia ĉiutaga pano]] · [[Nia lingvo Esperanto]] · [[Nigra Flago (Ĵurnalo)]] · [[Nigra platnaza simio]] · [[Nigra presbito]] · [[Nigra skatolo (Kio? Kie? Kiam?)]] · [[Nigrogrundoj]] · [[Nippon Esperanto-Societo]] · [[Noam Chomsky/Esperanto ne estas lingvo]] · [[Nobela titolaro]] · [[Nocio-sistemo]] · [[Nombradkanzono]] · [[Nomoj de Amerikaj landoj]] · [[Nomoj de kontinentoj]] · [[Nomoj en Asteriks]] · [[Nord-Amerika Junulara Tendumado]] · [[Nordamerikanische Wochen-Post]] · [[Nordia mitologio]] · [[Noria de Ángeles]] · [[Normlingva Esperanto]] · [[Novaĵoj el Rusio]] · [[Nove auxilia]] · [[Novesperant]] · [[Novialo-Akademio]] · [[Novilatin (Beermann)]] · [[Novilatin (Blondel)]] · [[Novkastela Esperanto-Societo]] · [[Novkreitaj ŝtatoj]] · [[Novmaltusanismo kaj anarkiismo]] · [[Novpagana festo]] · [[NUN (retejo)]] · [[Oazo de Esperanto]] · [[Obenzayet]] · [[Observatorio (bulteno)]] · [[Oficiala Jarlibro de la Esperanto-movado]] · [[Oficialaj vortoj]] · [[Oficiroj de Titanic]] · [[Ohia ortografio]] · [[Okcident-nordia lingvaro]] · [[Okcident-Siberia Esperanto-Renkontiĝo]] · [[Omnésio]] · [[Ondo-Esperanto]] · [[Onpu Channel]] · [[Operaciaj programoj]] · [[Operaco en Auvers-sur-Oise]] · [[Optezo]] · [[Oregon trade language]] · [[Organizo por Sociaj Asocianoj en Kimrio]] · [[Orgasma festotago]] · [[Orient-nordia lingvaro]] · [[Orientiga instruado]] · [[Origina juro (Eŭropa Unio)]] · [[Origino de la sistemo de la indulgencoj]] · [[Ormarborda Esperanto-Grupo]] · [[Pado de Historioj de la Malsupra Urbo]] · [[Pahacharhe]] · [[Palacoj en Wallenstein-strato]] · [[Palestina Aŭtonomec-Aŭtoritato]] · [[Pallas Kulturális Egyesület]] · [[Pannjo]] · [[Papago (muziko)]] · [[Papaj komisionoj]] · [[Paradiesische Passage]] · [[Paragvajaj ĉakaj menonitoj]] · [[Pararendzino]] · [[Parkurbo Esperanto]] · [[Parolado de Zamenhof en 1907 en la Gildohalo de Londono]] · [[Paroladvojaĝo]] · [[Parto de maŝino]] · [[Pasilogio]] · [[Pasivaj participoj]] · [[Patro parolas al siaj infanoj (privata revelacio)]] · [[Pekina Esperanto-Asocio]] · [[Pensilvanigermana literaturo]] · [[Penso kaj vivo]] · [[Perfektiga Esperanto-Kurso]] · [[Periodaj san-testoj]] · [[Societo Nyelv-Irodalom-Tanítás]] · [[Teatro Nézőpont]] · [[Teatro Oberon Csőszínház]] · [[Esperantidoj de Weisbart]] · [[Esperanto-gramatiko por komencantoj]] · [[Esperanto-mecenatoj]] · [[Lingva elemento]] · [[Lingva Komitato de 1907/priskribo]] · [[Lingva prezento]] · [[Lingvo Kosmopolita]] · [[Lingvodidaktiko]] · [[Lingvolanĉilo]] · [[Lingvolisto/1/1]] · [[Lingvolisto/1/2]] · [[Lingvolisto/1/3]] · [[Lingvolisto/1/4]] · [[Lingvolisto/1/Indekso]] · [[Literatura Klubo (libroserio)]] · [[Literaturo en la skota lingvo]] · [[Loĝio Esperanto]] · [[Logos en la fino]] · [[Lokojaoj]] · [[Ludo esperanta]] · [[Lumbildmetodo]] · [[Magistra lingvo]] · [[Malbona lupo reenkarniĝinta]] · [[Malgranda Sinagogo de Satu Mare]] · [[Malgrandaj pensoj pri grandaj demandoj]] · [[Malgrandkvartala Foiro]] · [[Malnova Hyksos]] · [[Malnova Nikolaj-lernejo]] · [[Malpeza atletiko]] · [[Malsupra Kastela Fonto]] · [[MAMŰ]] · [[Mameshitogi]] · [[Mamul-nomenklaturo]] · [[Man-ĉe-mane]] · [[Marakvariejo Ostrava]] · [[Marbirdoj kaj homoj]] · [[Marista Esperantista Ligo]] · [[Marmorta Steleo]] · [[Maroka Esperanto-Asocio]] · [[Marvell PXA168]] · [[Masko (psikologio)]] · [[Mastra telefono]] · [[Materiiĝoj en Mantes]] · [[Mediaglifoj]] · [[Medicina sondilo]] · [[Meksika Esperanto-Asocio, a.c.]] · [[Meksikaj menonitoj]] · [[Melburna Esperanto-Asocio]] · [[MP4 (sinteza sango)]] · [[Radio 3ZZZ]] · [[Eldonejo Mentor]] · [[Máté Göcsi]] · [[Meline's Bar]] · [[Mem-replikiĝo de DNA]] · [[Membroŝtato]] · [[Membronombroj de UEA]] · [[Metodo Lorenz]] · [[Mez-Voio]] · [[Meza Volgio]] · [[Micro Fine Droplet]] · [[Mikroregionoj de Alagoaso]] · [[Miksdialekto]] · [[Miksitaj lingvoj]] · [[Militliteraturo]] · [[Militrezista movado]] · [[Minoraj sokratanoj]] · [[Mitoj pri Tero]] · [[Moderna arkitekturo en Tiĉino]] · [[Mok’yorlak’ol]] · [[Monda Faktolibro]] · [[Monda libera itala]] · [[Monda Turismo]] · [[Mondezo]] · [[Mondi lingua]] · [[Mondlingvo (Weisbart)]] · [[Mongolio.info]] · [[Montara Junulara Semajnfino]] · [[Monumento de Carlo Bourlet]] · [[Monumento de Nikolaj Ovĉinikov]] · [[Monumento de Zamenhof]] · [[Moralo laika]] · [[Morecambe Bay Esperanto-Societo]] · [[Mormona estraro]] · [[Mormonaro por Paco kaj Egaleco]] · [[Motorboato Esperanto]] · [[Moviĝo de la vertebruloj]] · [[Mrštík]] · [[Muelcilindro]] · [[Muelejo de Haun]] · [[Mulo (planlingvo)]] · [[Mundelingvo (Lott)]] · [[Municipoj de Svislando]] · [[Murdo en beletro]] · [[Muscikapenoj]] · [[MusicExpress]] · [[Mustel-hundo]] · [[Muzeo Dan Andersson]] · [[Muzeo Diliĝenco]] · [[World English]] · [[Meĥanika prilaboro]] · [[Domkonstruado]] · [[Donkiĥoto (stereotipo)]] · [[Dorsoturnoj]] · [[Dosiano]] · [[Drop Modulation]] · [[Du Majstro-noveloj]] · [[Duonsekaj tropikoj]] · [[Eŭrogloto]] · [[Eŭrolingvo]] · [[Eŭropa lingvo (Jago)]] · [[Eŭropa Medio-Organizaĵo]] · [[Eŭropo ĉe la Abismo]] · [[EBLOGO]] · [[Edelmann-Banendregt]] · [[Eduard Kruspe]] · [[Egala balotrajto en Finnlando]] · [[Ekologia socialismo]] · [[Ekstersistema radiko]] · [[Ekumena Komisiono]] · [[El la nova ĝardeno]] · [[Eldonoj de SAT]] · [[Elektrona mapo de la Muzeo de la Imperiestra Palaco]] · [[Elemento por transmisio de rotacia movo]] · [[Elo (lingvo)]] · [[Emiliano Zapata (Veracruz)]] · [[En Svislando]] · [[Enciklopedio Cigneta]] · [[Enciklopedio Simpozio]] · [[Enmurigita!]] · [[Envitra transskribado]] · [[EO Communicator]] · [[Epistoloj de Paŭlo]] · [[Epizodoj de Cleopatra 2525 (dua sezono)]] · [[Epizodoj de Cleopatra 2525 (unua sezono)]] · [[Erdélyi Gazda (Nagyenyed)]] · [[Erdélyi Gazda- Aiud]] · [[Erdélyi Kézművesek Egyesülete]] · [[Esperando]] · [[Esperant']] · [[Esperanta Evoluo]] · [[Esperanta Ligilo]] · [[Esperanta regno]] · [[Esperanta Retradio]] · [[EsperanTago]] · [[Esperantaj lokoj en Berlino]] · [[Esperantigo de vortoj el ĉina fonto]] · [[Esperantigo de vortoj el araba fonto]] · [[Esperantigo de vortoj el franca fonto]] · [[Esperantigo de vortoj el germana fonto]] · [[Esperantigo de vortoj el hispana fonto]] · [[Esperantigo de vortoj el portugala fonto]] · [[Esperantilo]] · [[Esperantista Junularo]] · [[Esperantista Migrado Aŭtuna]] · [[Esperantista Vagabonda Klubo]] · [[Esperantista Voĉo]] · [[Esperantlingva literaturo en la reto]] · [[Esperanto de Antido]] · [[Esperanto de centraj imperioj]] · [[Esperanto en la 80-aj jaroj]] · [[Esperanto en medicino]] · [[Esperanto en universitatoj]] · [[Esperanto Federacio de Kvinslando]] · [[Esperanto Federacio de Viktorio]] · [[Esperanto Gento]] · [[Esperanto MUD]] · [[Esperanto-ĉeĥaj vortaroj]] · [[Esperanto-aktoro]] · [[Esperanto-arkivo]] · [[Esperanto-domo Barlaston]] · [[Esperanto-ekzameno]] · [[Esperanto-Grupo de Warwick]] · [[Esperanto-hebreaj vortaroj]] · [[Esperanto-informado]] · [[Esperanto-instruado ĉe ELTE]] · [[Esperanto-Ligo Berlin]] · [[Esperanto-Ligo de Okcidentaŭstralio]] · [[Esperanto-Ligo de Saksio-Anhalto]] · [[Esperanto-movado/Francio3/Instruado]] · [[Esperanto-movado/Francio3/Librejoj]] · [[Esperanto-movado/Francio3/Turismo]] · [[Esperanto-radio en Francio]] · [[Esperanto-Radio Jászberény]] · [[Esperanto-Societo Bazelo]] · [[Esperanto-Societo de Metropola Atlanto]] · [[Esperanto-Societo de Nov-Anglio]] · [[Esperanto-Societo de Sidnejo]] · [[Esperanto-Societo Sudharco]] · [[Esperanto-vortaro (diversaj)]] · [[Esperanto? Plenbuŝe!]] · [[Esperantomondo]] · [[Esperantotur]] · [[Espero (teatro)]] · [[Espero Framasona]] · [[Espero Kristana]] · [[Esplora universitato]] · [[EsPodkasto]] · [[Estonto (klubo Linco)]] · [[Malaperintaj vilaĝoj de Slovakio]] · [[Enzim-efik-meĥanismoj]] · [[Estraro de IEL 1936-1938]] · [[Estraro de IEL 1938-1947]] · [[Estraro de UEA 1909-1911]] · [[Estraro de UEA 1928-1931]] · [[Estraro de UEA 1939-1947]] · [[Estraro de UEA 1947-1950]] · [[Estraro de UEA 1950-1953]] · [[Estraro de UEA 1953-1955]] · [[Estraro de UEA 1955-1956]] · [[Estraro de UEA 1956-1959]] · [[Estraro de UEA 1959-1962]] · [[Estraro de UEA 1971-1974]] · [[Estraro de UEA 1983-1986]] · [[Estraro de UEA 1986-1989]] · [[Estraro de UEA 1989-1992]] · [[Estraro de UEA 1995-1998]] · [[Estraro de UEA 1998-2001]] · [[Etem]] · [[Etimologia internacia lingvo]] · [[Etimologio de nomoj de kantonoj de Okcidenta Virginio]] · [[Európai Idő Kiadó]] · [[Evoluintaj klasoj (Bellato)]] · [[Evoluintaj klasoj (Cora)]] · [[Fabela mondo de fantomoj]] · [[Fabrikistoj de Bekflutoj]] · [[Facila Vento]] · [[Fajrokurado]] · [[Faka Esperanto-vortaro : Heraldiko]] · [[Fakaj Esperanto-vortaroj pri medicino]] · [[Fakaj verkoj en Esperanto]] · [[Fako (figure)]] · [[Fakverko:Ekologio]] · [[Fakverko:Enciklopedioj]] · [[Fakverko:Etnologio]] · [[Fakverko:Farmakologio]] · [[Fakverko:Fervojo]] · [[Fakverko:Filatelo]] · [[Fakverko:Filozofio]] · [[Fakverko:Geologio]] · [[Fakverko:Juro]] · [[Fakverko:Kemio]] · [[Fakverko:Komerco]] · [[Fakverko:Konstrutekniko]] · [[Fakverko:Ledoj, peltoj]] · [[Fakverko:Lingvistiko, terminologio]] · [[Fakverko:Medicino]] · [[Fakverko:Muziko]] · [[Fakverko:Psikologio]] · [[Fakverko:Scienco]] · [[Fakverko:Telefono]] · [[Fakverko:Zoologio]] · [[Fama Ĉefturo]] · [[Famaj kantistoj]] · [[Familia Historia Biblioteko]] · [[Familia Sancti Hieronymi]] · [[Family Pastimes]] · [[Fantascienco]] · [[FaRo]] · [[FIPS-kodo (Usono)]] · [[Hejma Evangelia Studo]] · [[Listo de Esperanto-tradukoj]] · [[Fenicoj en Brazilo]] · [[Ferenctanya]] · [[Fernando Arrabal/Bibliografio/malneto]] · [[Festivalo de Maribor]] · [[Festivalo LaSemo]] · [[Fia koincido]] · [[Fides qua fides quae]] · [[Filozofia Asocio Tutmonda]] · [[Finaĵvorto]] · [[Flagoprotokolo]] · [[Fleksebla akumulo]] · [[Floresta (Paranao)]] · [[Flugiloj de Malfacila Vento]] · [[Flugo de strigoj]] · [[Foirplaco de Karlovy Vary]] · [[Fokso-Nukso]] · [[Folihava lignoplanto]] · [[Fondaĵo Joseph Ratzinger-Benedikto la 16-a]] · [[Fonduso por Esperantologiaj Studoj]] · [[Fonetika bild-skribo]] · [[Fororkestro]] · [[Framasona Esperanto]] · [[Framasonisma loĝio Lázaro Luiz Zamenhof]] · [[Francaj tradiciaj dancoj]] · [[Fratoj Lukaŝidoj]] · [[Frazosintakso]] · [[Free Esperanto Course]] · [[Fremdlingva Eldonejo (Sofio)]] · [[Freqüències]] · [[Frua Esperanto-movado en Finnlando]] · [[Fulgur Kiadó]] · [[Fulma angla]] · [[Fundamento Tonsilaba]] · [[Funelterapio]] · [[Gaciça]] · [[Gamo de Bharata]] · [[Gardanto de la Afero de Dio]] · [[Garielo Haller]] · [[Gastrolo]] · [[Geŭzomedalo]] · [[Geko-rubando]] · [[Gema simbolismo]] · [[Genealogio de Báb]] · [[Generacio Y (blogo)]] · [[Gesta Eŭfonio]] · [[Gloraj virinoj]] · [[GNIS-kodo (Usono)]] · [[Gogo kaj liaj amikoj]] · [[Gotika kino]] · [[Grafika labormedio]] · [[Grandaj urboj de Azio]] · [[Grandaj urboj de Oceanio]] · [[Grando]] · [[Gravaj personoj ligitaj al distrikto Harghita]] · [[Green Project]] · [[Greka grupo]] · [[Greklingva literaturo]] · [[Großes Wörterbuch Esperanto-Deutsch]] · [[Grupoj kaj tendencoj de la hispana literaturo de la 20-a jarcento]] · [[Guanabara Esperanto-Junularo]] · [[Gulivero (ludo)]] · [[Gvatemala Esperanto-Asocio]] · [[Gvatistaro de Titanic]] · [[Ha! Se mi scius]] · [[Harmonia konsumpreza indico HVPI]] · [[Havenoj de Habsburga monarkio]] · [[Hebrea Esperanto-Asocio]] · [[Hebrea transliterumo de esperanto]] · [[Hejma vortaro]] · [[Hesa Esperanto-Ligo]] · [[Hidraŭlika ŝovbloko]] · [[Hidraŭlika amplifilo]] · [[Hidraŭlika panelo]] · [[Hidraŭlika-dinamika variigilo de tordmomanto]] · [[Hidraŭlika-statika konvertilo]] · [[Hidraŭlika-statika transmisio]] · [[Hina lingvo]] · [[Hispana Esperantista Konfederacio]] · [[Hispana Opo]] · [[Hispanaj vojaĝistoj]] · [[Historio de Esperanto (verkoj)]] · [[Historio de Esperanto en Radio]] · [[Historio de Freiberg]] · [[Historio de Kroměříž]] · [[Historio de Lingva Festivalo en Ĉeboksaro]] · [[Historio de Lingvaj Festivaloj]] · [[Historio de Moskva Ŝtata Universitato]] · [[Historio de Pratempo]] · [[Historio de SAT]] · [[Hocheka lingvo]] · [[Holnap Irodalmi Társaság]] · [[Homa lingvo]] · [[Homaranisma Komunlingva Movado Kontraŭ Novliberalismo]] · [[Homeopatio kaj spiritismo]] · [[Honoraj membroj de AIS]] · [[Horloĝistaro]] · [[HP-SIR]] · [[Hungara Fervojista Esperanto-Asocio]] · [[Hungaraj varomarkoj]] · [[I-karaktera radiko]] · [[Iama Doganejo "Na Výtoni"]] · [[Idala podkasto]] · [[Ideala Esperanto-Biblioteko]] · [[Ido antaŭenirigita]] · [[Ido-akademio]] · [[Ilarejo Esperantista]] · [[Esperantista Grupo Sankta Rita]] · [[Kodo Roosevelt]] · [[Kolombio:Esperanto-movado]] · [[Komerca utiligo de Esperanto]] · [[Komercista Esperanto-Unio]] · [[Komitato de Ĝeneva UEA 1938-1947]] · [[Komitato de IEL 1938-1947]] · [[Kompanio de Senegalo]] · [[Komputaj kodoj]] · [[Komunista Internacio (rilato al Esperanto)]] · [[Komunumoj de distrikto Mureș]] · [[Komunumoj en distrikto Arad]] · [[Komunumoj en distrikto Brașov]] · [[Komunumoj en distrikto Caraș-Severin]] · [[Komunumoj en distrikto Covasna]] · [[Komunumoj en distrikto Sibiu]] · [[Konciza historio de Esperanto en Ŝjiano]] · [[Kondiĉa probabla denseca funkcio]] · [[Kongo-kordofana lingvaro]] · [[Kongresa kuriero]] · [[Konsisto de la Esperantistaro]] · [[Konsisto kaj strukturo de materio]] · [[Konsonantoj en Esperanto]] · [[Konstanta Kongresa Sekretario]] · [[Konstanta Reprezentantaro de la Naciaj Societoj]] · [[Konstruaĵoparto]] · [[Konstruita medio]] · [[Konstrukcio (tekniko)]] · [[Konsulo (Esperanto-movado)]] · [[Kontraŭdiagonala matrico]] · [[Kontraŭlika rezisto]] · [[Kontraŭpieduloj]] · [[Kontraŭuloj de Esperanto]] · [[Kontrakta juro (Eŭropa Unio)]] · [[Kontrakto de Hachette]] · [[Kontrakto de Helsinko]] · [[Kontraktoj de la eŭropaj komunumoj (Eŭropa Unio)]] · [[Kontraktoj de membroŝtatoj inter si (Eŭropa Unio)]] · [[Kontraktoj inter membroŝtatoj kaj eksteraj ŝtatoj (Eŭropa Unio)]] · [[Konuoloĝio]] · [[Konvencio de Montreux]] · [[Konvencioj de Vieno pri diplomatio]] · [[Kopso (kooperativo)]] · [[Korea transliterumo de esperanto]] · [[Koresponda Kurso de GDREA]] · [[Korta fotografado en Ĉinio]] · [[Kosino (Moskvo)]] · [[Kosma angla]] · [[Kosmaj planlingvoj]] · [[Kostenloser Esperanto-Kurs]] · [[Kreinto en Kabalo]] · [[Kroniko de flugoj de sovetiaj kaj rusiaj kosmonaŭtoj]] · [[Kroniko de la fortikigado de Ĉeĥoslovakio]] · [[Kulta libro]] · [[Kultura Esperanto-Asocio (Hungario)]] · [[Kunimperiestro]] · [[Kunlaborintoj de PIV]] · [[Kölcsey Egyesület (Carei)]] · [[Kvalitsensilo]] · [[Kvantodifinaj adjektivpronomoj]] · [[Kvintparenceco]] · [[Kyldíl]] · [[La Anima Evoluado]] · [[La Brazilaj Aruakoj]] · [[La Eta Spiru' - Salutu la Sinjorinon]] · [[La Floretoj de S. Francisko]] · [[La Herodo de Fleury]] · [[La homo; la vojaĝoj]] · [[La Instruo de Karl Marks]] · [[La Juna Batalanto]] · [[La juna verkisto]] · [[La kontribuo de la laboro ĉe la homiĝo de la simio]] · [[La Kordiego]] · [[La lasta ĉeĥo]] · [[La malgranda Svisujo]] · [[La Mortintoj kaj la mortantoj]] · [[La Panistino de la ebenaĵanoj]] · [[La pardonpetoj de la papo]] · [[La Pentroarto en la Malnova Hungarujo]] · [[La Porkino kun sep porkidoj]] · [[La Postdomo]] · [[La Samanta-Mukla-Parivarto]] · [[La senmorta kaj la senviva]] · [[La sesa raso]] · [[La skurila libro]] · [[La Suplemento de Kataluna Esperantisto]] · [[La Vojo al feliĉo]] · [[Laŭtmotiv']] · [[Laborkolektivo de biciklemaj urboj kaj komunumoj en Nordrejn-Vestfalio]] · [[Labormigradoj de aŭvernjanoj]] · [[Laborsemajno]] · [[Landa Asocio de Meklenburgo-Antaŭpomerio]] · [[Landa Skolta Organizo]] · [[Landnomoj en Esperanto]] · [[Lango (tekniko)]] · [[Lasta lekcio en Gotingeno]] · [[Latinigita Populara Alfabeto]] · [[Latino semplificato]] · [[Latinulo]] · [[Latisa KKD]] · [[Lazarus-efiko]] · [[Lenga Romance]] · [[Lernejana Esperanta Frataro]] · [[Libero kaj aŭtonomio senlimaj]] · [[Libertariano]] · [[Libraro Ludovika]] · [[Libroservo]] · [[Lignopunkturo]] · [[Lignoskulptada tendaro de Cernat]] · [[Liismo]] · [[Likaĵa kondukilo]] · [[Lindóia (persono)]] · [[LinguaFest']] · [[Lingva Festivalo en Ivanovo]] · [[Ilustrita Biblioteko]] · [[Ilustrita Vortaro de Esperanto]] · [[Imagu-Filmoj]] · [[Imperativoj de la vivo]] · [[Imperatoro de AMORC]] · [[Impulso (telefonio)]] · [[Indekso de ĉina skribo laŭ radikalo]] · [[Indico (notacio)]] · [[Industri-medicina aparato]] · [[Industrio de mizero]] · [[Infanopilgrimado]] · [[Influantaj faktoroj de enzima aktiveco]] · [[Insigno de Esperanto]] · [[Instrumentotekniko]] · [[Integralo (ekzemploj)]] · [[Intelekta sensencaĵo]] · [[Intelekto aktualiga kaj intelekto potenciala]] · [[Interasocia Renkontiĝo de Esperanto ĉe Mediteraneo]] · [[Interelementa rilato]] · [[Interkonsento de Kolonjo]] · [[Interkulturo]] · [[Interlingvaisto]] · [[Internacia Ekzamena Komisiono]] · [[Internacia Esperantista Farmaciista Asocio]] · [[Internacia Esperanto-Kampadejo Primoŝteno]] · [[Internacia Esperanto-Muzeo en Vieno (teksto)]] · [[Internacia Esperanto-Servo]] · [[Internacia Finnugra Kongreso]] · [[Internacia Foira Esperantista Renkontiĝo]] · [[Internacia Humanitara Organizo Espero]] · [[Internacia Knabama Tago]] · [[Internacia Komerca Revuo]] · [[Internacia Labor-Oficejo]] · [[Internacia latino]] · [[Internacia Sciencista Dokumentaro]] · [[Internacia Unio Esperantista]] · [[Internacia Unuiĝo de Esperantistaj Societoj]] · [[Internaciismo kaj purismo]] · [[Internationale Spieltage SPIEL]] · [[Interreta rolludo]] · [[Interrilatoj spirito-materio]] · [[Intertajda zono]] · [[Inversiga filmo]] · [[Io-ujo-batalo]] · [[Islama rego]] · [[Istvan Bierfaristo]] · [[Ixtlán]] · [[JAGI]] · [[Jaroj en filmo]] · [[Je la nomo de l' vivo]] · [[JEFO-Vikio]] · [[Jemanĵao]] · [[Jesuo kaj Magdalena]] · [[Jiménez (Michoacán)]] · [[Juĝa neŭropatologio]] · [[Jubilea Libro 1903 - 2003]] · [[Juda kvartalo (Maribor)]] · [[Judaj terminoj]] · [[Junto (hidraŭliko)]] · [[Jura-Esperanto]] · [[Jutlanda regionismo]] · [[Kaŝslipeto]] · [[Kaŭna Esperanto-Societo]] · [[Kakolalio]] · [[Kalopieduloj]] · [[Kanada universitata piedpilko]] · [[Kapelo de Sankta Andreo]] · [[Kapitano Ciborgo]] · [[Kapitano Pafo]] · [[Kapsulraŭpo]] · [[Kara Junula Nescio]] · [[Karbodeponejo]] · [[Karbondioksido en ekonomio]] · [[Karikaturaj bildkartoj de desegnisto Jean-Robert]] · [[Kasitoj]] · [[Kasuelo]] · [[Kataluna Esperantista Renkontiĝo]] · [[Kataluna Inform-Servo Televida]] · [[Kataluna kristnaska ciklo]] · [[Katoj kaj ĉevaloj]] · [[Katolika Nacio]] · [[Kavkornuloj]] · [[Kazo post ''kiel'']] · [[Keldârê]] · [[Kiam Parizo estis Parizo eĉ por ni esperantistoj]] · [[Kie estas la eklezio de Kristo]] · [[Kio? Kie? Kiam? (muziko)]] · [[Kirnitzschtal]] · [[Kistermelők Lapja]] · [[Klara lingvo]] · [[Klasifiko de etnoj]] · [[Klasifiko de loknomoj]] · [[Klasika araba triangulo]] · [[Klosterneuburg (urbo)]] · [[Klostronovburga Altaĵo-ŝoseo]] · [[Ko’ilidel]] · [[Teatro Kiss Stúdió]] · [[Karaokeo en Esperanto]] · [[Listo de iranaj artistoj]] · [[Kantono Ferguson]] · [[Cetacoj kaj homoj]] · [[Cogabled Volapükelas]] · [[Rund um die Welt]] · [[Afrodito-festo ĉe Gnathaena]] · [[Arbaro Mastenbos]] · [[Tanindrazana, Fahafahana, Fandrosoana]] · [[Revuoj en Ido]] · [[Mondlingvo (Trischen)]] · [[Lingvogvidilo Esperanto-nepalio]] · [[Bispegulo de Fresnel]] · [[Valencia Esperanto-Asocio]] · [[Esperantigo de vortoj el rusa kaj ukraina fontoj]] · [[Lofti-montaraj duonarbaroj]] · [[Internacia Dadaisma Monato]] · [[Primiera bovo]] · [[Latinida literaturo]] · [[Tavo]] · [[Tenaserimaj-sudtajlandaj kvazaŭĉiamverdaj pluvarbaroj]] · [[Ŝtalo 12K18N10Т]] · [[Pedofilia movado en Nederlando]] · [[Esperanto-festotagoj]] · [[Espoteko]] · [[Esperanto-televido]] · [[Grafika Centro Antverpeno]] · [[Cenzuro de pedofilio]] · [[Meksika Esperanto-Instituto]] · [[Surskribo de Popo Tjehodrago]] · [[Hotelo Hyangsan]] · [[Malespera tabulo]] · [[Katina Ombro-Marŝo]] · [[Leppalúði]] · [[Jasiro]] · [[Skirmantas]] · [[Herit]] · [[Meksika Esperanto-Kongreso]] · [[Breĉo]] · [[Okcidenta Ĉagataja Ĥanlando]] · [[Universitato de Esperanto]] · [[Fondaĵo Cigno]] · [[Spiritismo kaj homfaritaj religioj]] · [[The Brazilian cat]] · [[The leather funnel]] · [[The nightmare room]] · [[Filmstudaĵo]] · [[Centra-meksikaltebenaĵa kserofitaro]] · [[Listo de ĉinaj imperiestroj antaŭ dinastio Qin]] · [[Plantaro kaj bestaro de Olne]] · [[Kongreslibro]] · [[Liberalitas Bavariae]] · [[Aŭka lingvo]] · [[Aŭtomatigita regado]] · [[Advanis Field Research]] · [[Aliq]] · [[Aminoacida restaĵo]] · [[Antau-Projecto]] · [[Arbargardisto]] · [[Artmetio]] · [[Asocio de mondcivitanoj]] · [[Associazione Nazionale Stenografi-Esperantisti]] · [[Atingoj de socialismo]] · [[Atlo-Greka]] · [[Auxil]] · [[Bassarioj]] · [[Bildo-Televido]] · [[Bonjang]] · [[Cirkulera letero al ĉiuj Esperantistoj]] · [[DĴ Njokki]] · [[Dana Ora Marbordo]] · [[Dictionarium Museologicum]] · [[Distrikto Burgenland (ĝis 2007)]] · [[Eŭropeano]] · [[El la vivo de esperantistoj]] · [[Esperantista rondeto de blinduloj en la instituto Klar]] · [[Esperanto-Asocio por Filipinoj]] · [[Esperanto-Ligo de Malsupra Saksio]] · [[Esperanto-Toronto]] · [[Espo (esperantido)]] · [[Euraniko]] · [[Export Esperantist]] · [[F. Emil Boden]] · [[Faka Esperanto-vortaro : Telekomuniko]] · [[Fakultoj de la animo]] · [[Faligpova vagono]] · [[Filipina Esperanto-Asocio]] · [[Franca Katolika Esperanto-Asocio]] · [[Franca ministerio]] · [[Fraternitato]] · [[Fremdeco]] · [[Garnier Almanako]] · [[Grafikilo]] · [[HI (buso)]] · [[Hidraŭlika ŝovmekanismo]] · [[Hidraŭlika regelemento]] · [[Hispana Societo por Propagando de Esperanto]] · [[Honkonga Esperanto-Asocio]] · [[Humida klimato]] · [[Indonezia Esperanto-Societo]] · [[Instituto por Oficialigo de Esperanto]] · [[Internacia Komisiono por Ordigo de Geografiaj Nomoj]] · [[Internacia komunika lingvo]] · [[Internacia Radio-Asocio]] · [[Internacia Vintra Universitato]] · [[Junto (geologio)]] · [[Junto (lingvoscienco)]] · [[Kantanta Kamparo]] · [[Kastelo Altenkirchen]] · [[Kastora Klubo de Esperanto]] · [[Kiel fariĝis nia movado?]] · [[Kindl Festsäle]] · [[Klara Rondeto]] · [[Komunia lingvo]] · [[Komunumaro Asse]] · [[Konsilio pri la rusa lingvo ĉe la Registaro de Rusio]] · [[Internacia Konferenco por Komuna Komerca Lingvo]] · [[Ksantipo (persona nomo)]] · [[Valburgo (persona nomo)]] · [[Vereno (persona nomo)]] · [[Erfurter Herbstlese]] · [[Fortikaĵo kastro]] · [[Ĉajtanjo Mahaprabo]] · [[Ŝtopskatoloj por kemia industrio]] · [[Korekta lenso]] · [[Koresponda servo de edukado.net]] · [[Koresponda Servo Mondskala]] · [[Koresponda Servo Universala]] · [[La Arĝentjubilea Kongreso]] · [[La Kontinuo]] · [[La Progreso (Jugoslavio)]] · [[Labora valoro]] · [[Lango (planlingvo)]] · [[Latineo]] · [[Latinesko]] · [[Lingva Festivalo en Velikij Novgorod]] · [[Lingva teritorio]] · [[Liverpola Esperanto-Rondo]] · [[Mahatmo Gandhi (libro)]] · [[Mankunigo]] · [[Misterskoloj]] · [[Mondik]] · [[Montenegra Esperanto-Ligo]] · [[Nippon Esperanto-Sya]] · [[O Cinzel]] · [[Ojropapiĉno]] · [[Pazilalio de Paic]] · [[Politika neŭtraleco]] · [[Preĝujo]] · [[Pri Esperanto]] · [[Programo de Komunista Internacio]] · [[Prolet-Esperantista Unio de Iber-Amerikaj Landoj]] · [[Radio-fonto SHGb02 + 14a]] · [[Rokokristalo]] · [[San Francisco Esperantista Regiona Organizo]] · [[Seattle Philatelic Esperanto Society]] · [[Sinua (or-kulturo)]] · [[Spezo]] · [[Stará Huta (Nová Baňa)]] · [[Subplato por seria muntado]] · [[Testo 3 sigmo]] · [[Tradiciaj vestoj de Svedio]] · [[Triurba Esperantista Asocio TORENTO]] · [[Tutmonda Asocio de Geinstruistoj Esperantistaj]] · [[Universala Esperantia Librejo]] · [[Universala harmonio]] · [[Universala kaj analitika lingvo]] · [[Universalaj Lingvoj en Svislando/Listo de lokoj kaj nomoj menciitaj]] · [[Unumondo]] · [[Urabaa (or-kulturo)]] · [[Urba Muzeo en Subotica]] · [[Vikifilmeto]] · [[Sciencfikcia fervorularo]] · [[Québec En Alerte]] · [[Écrasez l'infâme]] · [[Új Erdély (1918)]] · [[Ĉefverkoj de la ĉeĥa literaturo]] · [[Ĉeklibroj internaciaj]] · [[Ĉelo-transitiva]] · [[Ĉiela Torao]] · [[Ĉirkaŭfortikaĵo de Arnstadt]] · [[Ĉirkaŭfortikaĵo de Mühlhausen]] · [[Ĝardenrostilo]] · [[Ĥajim Kelter]] · [[Bed- kaj balkonplanto]] · [[Beletraj Kajeroj]] · [[Beletristiko]] · [[Benjamena]] · [[Benzinaĉeto en grupo]] · [[Berlina Komentario pri la Fundamento de Esperanto]] · [[Berlina Komentita Bibliografio de Vortaroj kaj Terminaroj en Esperanto 1887-2014]] · [[BES-a Adresaro]] · [[Bibliaj Ne timu]] · [[Biblioteka Apogo Bachrich]] · [[Biblioteko de Arnstadt]] · [[Bielatal (valo)]] · [[Bismarck-monumento Riechheimer Berg]] · [[Bitlibroprezentilo]] · [[Deputitaj balotoj de 2012 en Ille-et-Vilaine]] · [[Dua libro de Makabeoj]] · [[Duopa rilato]] · [[Ekster karito, nenia savo]] · [[Ekstera movimento]] · [[Eksteraj konektiloj]] · [[Ekstereŭropa karaktero de E-a morfologio]] · [[Elba Grejsmontaro en la okuloj de pentristoj]] · [[Eldonaĵoj de KEJ]] · [[Eldonejo Corvin Déva]] · [[Eldonejo Dr. Oetker]] · [[Eldonejo Erdélyi Enciklopédia]] · [[Eldonejo Erdélyi Enciklopedia]] · [[Eldonejo Lector]] · [[Eldonejo Státus]] · [[Eldonejo T3]] · [[Elektitaj Prozaĵoj de Heine]] · [[Elkarîl]] · [[Emana termoanalizo]] · [[Emancipiĝo (spiritismo)]] · [[Emil-Petri-lernejo]] · [[Ensemblo Barozda]] · [[Esperantisto de la Jaro/Laŭreatoj]] · [[Esperanto-instruado en orienta Berlino]] · [[Esperanto-movado/Francio3/Eminentuloj]] · [[Faka Biblioteko de Ĉeĥa Esperanto-Asocio]] · [[Fakverko:Pedagogio]] · [[Fakverko:Sporto, skoltismo, turismo]] · [[In-timo]] · [[Infinitivo kun prepozicio]] · [[Instruado en Berlino]] · [[Kabaredo "Das Lachgeschoss"]] · [[La Heredanto]] · [[La ribelo de poznana junio]] · [[La turmentego de la memmortigintoj]] · [[La virinoj de la Evangelioj]] · [[Laborgrupo por esploro de la historio de GDREA]] · [[Laborgrupo por Interkluba Spertŝanĝo]] · [[Lago Szelkó]] · [[Landa Skolta Asocio]] · [[Librejo Ady Endre]] · [[Libroeldonejo Koinónia]] · [[Libroj pri morto]] · [[Licencio de la Esperanto-Asocio de Britio]] · [[Lichtenberg (Hesio)]] · [[Ligilo por Vidantoj]] · [[Ligo Internacia de Esperantistoj]] · [[LinguaCamp]] · [[Lingva disciplino]] · [[Lingva labirinto]] · [[Lingva lernejo en Muzeono]] · [[Lingvaj Rajtoj - Simpozio okaze de 100-jariĝo de UEA kaj 60-jariĝo de la Universala Deklaracio pri Homaj Rajtoj]] · [[Lingvonormigo]] · [[Pado de Historioj – Strandbanejo]] · [[Palaco Redout]] · [[Palmejo de Erfurto]] · [[Paralelakordo]] · [[Pardonpeto]] · [[Parolskriboj]] · [[Pasigrafio de Maimieux]] · [[Pedagogia valoro de Esperanto]] · [[Pedagogio de Jesuo]] · [[Personigo de la biblia Saĝo]] · [[Solaludanto-aventuroj]] · [[Songazeto]] · [[Sonorilo kaj Kanono]] · [[Spirita juvelaro]] · [[Spiritisma sinteno pri Esperanto]] · [[Yerti]] · [[Yklamu]] · [[Zamenhof ne esperis vane]] · [[Zamenhofa Artista Adeptaro]] · [[ZDF-studio de Turingio]] · [[Zepelina atako 1915]] · [[Zonai kaj kompano]] · [[Instrumetodoj por Esperanto]] · [[Aït Abdelmoumène]] · [[Aŭtobusa akcidento en Egiptio (2014)]] · [[Aŭtonomaj himnoj en Hispanio]] · [[Aŭtunmeza Festo]] · [[Administracia juĝistaro en Hispanio]] · [[Administracia juĝistaro en Hungario]] · [[Arnstein (roko)]] · [[Ars notaria]] · [[Artefarita ĉielkorpo]] · [[Artoforumo de Gotha]] · [[Artohalo de Arnstadt]] · [[Artstiloj]] · [[Asekurkompanio AOK (Erfurto)]] · [[Asocio de amikoj de svisa aerarmeo]] · [[Asocio de Esperantistaj Libro-Amikoj]] · [[Atakoj kontraŭ ĝardenplantoj]] · [[Atlantyca]] · [[Bach en Arnstadt]] · [[Bach en Turingio]] · [[Bach-societo de Arnstadt]] · [[Bach-tagoj]] · [[Das Neue Groschenblatt]] · [[Domo Zum Ritter (Arnstadt)]] · [[Esperanta-hispana kaj hispana-esperanta vortaroj]] · [[Esperanto-movado/Francio3/Komerco]] · [[Esperanto-movado/Francio3/Kunvenoj ekstergrupaj]] · [[Esperanto-movado/Francio3/Sciencoj]] · [[Frua Kuba Esperanto-movado]] · [[Gapminejo Finstertal (Schmalkalden)]] · [[Hazanéző]] · [[Hedvigo (nomo)]] · [[Hejtistoj kaj ĵetistoj de Titanic]] · [[Heleno (persona nomo)]] · [[Hibridpiano]] · [[Hilelista Esperanto-Komunumo]] · [[Historio de Rusio ĝis Vladimiro la Sankta]] · [[HTML5-aj video kaj aŭdio]] · [[HVortaro]] · [[Junulargastejo de Arnstadt]] · [[Kolekto por grafikaĵoj en Weimar]] · [[Komparo inter la loĝistikaj kosmoŝipoj de la Internacia Kosmostacio]] · [[Komunumoj en distrikto Sălaj]] · [[Komunumoj en distrikto Timiș]] · [[Konj (poemo)]] · [[Konkludoj de Segedo]] · [[Konspiro (Vilius Kavaliauskas)]] · [[Konstrumetia lernejo (Germanujo)]] · [[Kremaciejo de Erfurto]] · [[Kristana animpuriĝo]] · [[Kristanaj doktrinoj]] · [[Kriterioj por esplori pri Dio]] · [[Kuniga elemento]] · [[Kuracbanloko]] · [[Kvinmilionoj]] · [[Lingva Festivalo en Sankt-Peterburgo]] · [[Lunduono]] · [[Memorigloko Albert Schweitzer (Weimar)]] · [[Naĝbaseno]] · [[Naĝohalo de Arnstadt]] · [[Nagyvárad Táncegyüttes]] · [[Nezaŭhtezoma]] · [[Nikilismo]] · [[Nomoj de Aziaj Landoj]] · [[Norvega-Esperanto vortaro Rian Haugen]] · [[Novigado de la evangela eklezia muziko en Germanujo post 1920]] · [[Obsedo (Karolo Piĉ)]] · [[Originaj traktatoj (Eŭropa Unio)]] · [[Polytechnikum Arnstadt]] · [[SABRE-motoro]] · [[Schiller-migradopado]] · [[Schwanengesang (Schütz)]] · [[SEJM-konferenco 1995]] · [[Senkondiĉa elekto]] · [[Senso (birdoj)]] · [[Servista libera volo]] · [[Simila movo]] · [[Sinkronismo (psikologio)]] · [[Skriba kongreso]] · [[Skribaĵo]] · [[Skribarto]] · [[SOGELO]] · [[Sportlokoj historiaj en Oberhof]] · [[Tradiciaj vestoj de Nederlando]] · [[Valoj de Elba Grejsmontaro]] · [[Vatikana Fondaĵo Joseph Ratzinger – Benedikto la 16-a]] · [[Vepro]] · [[Verda koro de Germanujo]] · [[Verkoj pri Esperanto-historio]] · [[Vimenaĵo]] · [[Virina sacerdoteco kaj Papo Francisko]] · [[Vorteto]] · [[Vortform-riĉeco]] · [[Vortklasa finaĵo]] · [[Vortkreado]] · [[Vortsintakso]] · [[Universala Ligo por Seksa Reformo]] · [[Ținutul Sării]] · [[Administracia juĝistaro en Kipro]] · [[Afrika Oficejo]] · [[Aha-tago]] · [[Aktivula Maturigo]] · [[Aktivula TrejnSeminario de SEJM]] · [[Alico (persona nomo)]] · [[Almigrado]] · [[Altebenaĵo Ali]] · [[Amoreoj]] · [[Anĵeliko]] · [[Angliko]] · [[Anonimaj hispanaj verkoj]] · [[Antisemitismo kaj Eklezio]] · [[Anzuo]] · [[Aoro]] · [[Apartamenta komplekso de Changjon-strato]] · [[Arba kuracado]] · [[Arkeologiaj kulturoj]] · [[Arkivo de UEA]] · [[Defendo de la medio kaj Protektado de la medio]] · [[Deklaro de PSEK (1980)]] · [[Dentorela sistemo]] · [[Departemento de Esperanto Zamenhof]] · [[Dielenbächel]] · [[Diferencismo]] · [[Diplomo pri Elstara Agado]] · [[Distrikto Királyhelmec]] · [[Distrikto Nagyatád]] · [[Domo ĉe la Granda Arkeo de Noa kaj Kastelo de Sankta Anĝelo]] · [[Domo ĉe la pavo (Arnstadt)]] · [[Domo ĉe la romiano (Arnstadt)]] · [[Domo de Esperanto en Gbodjetin-Kotonuo]] · [[Domo de familio Gudoviĉ]] · [[Domo de la granda pesilo]] · [[Domo de la nigra korno (Erfurt)]] · [[Esperanto-gazetoj en Germanio]] · [[Fakverko:Radiofonio]] · [[Gastejo ĉe la maljuna cigno (Erfurto)]] · [[Gastejo Schellhorn (Arnstadt)]] · [[Gewerbeverein Arnstadt]] · [[Gvidlibro pri Pekino]] · [[Haus Zum Großen Paradies und Esel (Erfurt)]] · [[Junulara parlamenta baloto en Germanio 2009]] · [[Kial venkis Esperanto?]] · [[Kibo (Berlino)]] · [[Kinarto kaj ni]] · [[Kirumb]] · [[La Reĝo de Umo]] · [[Migrado de marbirdoj]] · [[Mineralkarba gudro]] · [[Moderna Humoro]] · [[Modifita germana]] · [[Molnár Dixieland Band]] · [[Monda Poŝto]] · [[Monda Skolta Konferenco]] · [[Monda Universitato]] · [[Mono-panglottus]] · [[Monumento pri forpelitaj germanoj (Erfurt)]] · [[Morala ago]] · [[Moskovskij Dom Knigi]] · [[Movmalkapablo]] · [[Municipoj de Cearao]] · [[Murdoj en la Kastelo]] · [[Murkuro]] · [[Muskola malkapablo]] · [[Muzea asocio de Arnstadt]] · [[Muzeaj Leonoj]] · [[Muzeo de Geisa]] · [[Muzeo Katona József]] · [[O-karaktera radiko]] · [[Placo de repaciĝo]] · [[Rachovian]] · [[Radioamatora vortaro]] · [[RailLex]] · [[Rakwon Ĉiovendejo]] · [[Raporto de la Aerologia Observatorio de Tateno]] · [[Rav Zarruvo]] · [[Rejnromantiko]] · [[Rekta movo]] · [[Remparo de Essen]] · [[Renverseblo]] · [[Respondoj al kontraŭreligiaj paroloj]] · [[Retrosceno]] · [[Rimportreto]] · [[Riverbaraĵo Raffelberg]] · [[Thüringen Tourismus]] · [[Tizba (persona nomo)]] · [[Tombejo de Saalfeld]] · [[Tombejo de Zell am See]] · [[Tradiciaj vestoj de Peruo]] · [[Transilvania Hungara Filmligo]] · [[Triglis-muelejo (Arnstadt)]] · [[TSFSI]] · [[Tutmonda Esperanto-Asocio Junulara]] · [[Tutmonda Espero]] · [[Tutmonda Kolokvo pri instruado de Esperanto]] · [[Tutmonda Ligo de Esperantistaj Senŝtatanoj]] · [[Tutmonda Ligo Esperantista]] · [[Tutmonda Skolta Ĵamboreo]] · [[Ĝemelurba rozo (Erfurt)]] · [[Bismarck-domo (Erfurt)]] · [[Erdélyi Gondolat Könyvkiadó]] · [[Erfurta Ateliergrupo]] · [[Erfurto en unu tago]] · [[Esperanta literaturo en la skotgaela]] · [[Esperanta seminario en Wanda]] · [[Esperantigo de vortoj el japana fonto]] · [[Esperantigo de vortoj el maoria fonto]] · [[Esperantista Centra Oficejo]] · [[Fajrobrigado profesia de Erfurto]] · [[Franciskana lernejo (Erfurto)]] · [[Luther-ŝtono (Erfurto)]] · [[Subĉiela teatraĵo pri Vilhelmo Tell en Interlaken]] · [[Subjektivaj fontoj de la homaj rajtoj]] · [[Suflorslipeto]] · [[Supertavolo (lingvoscienco)]] · [[Surpremita junto]] · [[Svisa Citro-Kultur-Centro]] · [[Svisa Espero]] · [[Tervojo]] · [[Administracia juĝistaro en Italio]] · [[Borsa Palaco (Budapeŝto)]] · [[Brazila Esperantista Junulara Kongreso]] · [[Brevier-Legaĵoj – Klarigoj]] · [[Brevier-Legaĵoj – Ordinara tempo]] · [[Brigito (persona nomo)]] · [[Bulteno de ISAE]] · [[Burĝaro]] · [[Elektodistriktoj de Kantono Sankt-Galo]] · [[Erfurta Lumofesto]] · [[Esperantigo de vortoj el angla fonto]] · [[Esperantistaj diplomatoj]] · [[Esperanto en la lernejoj]] · [[Esperanto en la tornistro]] · [[Esperanto kaj la angla komparataj]] · [[Esperanto-Federacio de Novsudkimrio]] · [[Esperanto-germanaj vortaroj]] · [[Esperanto-Grupo Essen]] · [[Esperanto-italaj vortaroj]] · [[Esperanto-Junularo de Svislando]] · [[Esperanto-Klubo de Katmando]] · [[Esperanto-Klubo de Norda Teksaso]] · [[Esperanto-Paradizo]] · [[Esperanto-Post]] · [[Esperanto-rusaj vortaroj]] · [[Esperanto-Societo Düsseldorf]] · [[Esperanto-Societo Krefeld]] · [[Esperanto-Societo Neubrandenburg]] · [[Esperanto-teatraĵoj en Hungario]] · [[Esperanto. The Aggressor Language]] · [[Esperantomobilo]] · [[Espere despere]] · [[EsperHe]] · [[Estonta Eduko]] · [[Estraro de UEA 1992-1995]] · [[Etimologia Leksikono de Esperanto]] · [[Etrer'aous]] · [[Evelino (persona nomo)]] · [[Evoluintaj klasoj (Accretia)]] · [[Faka Esperanto-vortaro : Zoologio]] · [[Fakultato de literaturoj kristana kaj klasika]] · [[Fakverko:Biologio]] · [[Fakverko:Ekonomiko]] · [[Fakverko:Maŝinfako. Elektrotekniko]] · [[Fakverko:Politiko]] · [[Fantomo en Lubló (romano)]] · [[Iamaj Esperanto-asocioj]] · [[Interlinguistische Informationen]] · [[Interlingvistikaj Kajeroj]] · [[Interlingvisztikai szöveggyűjtemény]] · [[Internacia artisttendaro de Jebucu]] · [[Internacia Baletkonkurso de Soloturno]] · [[Internacia premio Paŭlo la 6-a]] · [[Internacia Studumo pri Turismo kaj Kulturo]] · [[Internacia tradukreto pere de esperanto]] · [[Interniaro]] · [[Irenea (persona nomo)]] · [[IRIS-festivalo]] · [[ISOSEK]] · [[Istmo de Djimeŝo]] · [[Izatidejo de Arnstadt]] · [[Japana miensimbolo]] · [[Java-multlingva]] · [[Jebcundamba Ĥutuktu]] · [[Jeroj]] · [[Jonastalverein]] · [[Karpat-basenaj riveroj]] · [[Komunumoj en distrikto Hunedoara]] · [[Literatura asocio de Arnstadt]] · [[Literaturo de Brazilo en Esperanto]] · [[Literaturo de Hispanio]] · [[Llegisia]] · [[Loĝigo de homekipo de Titanic]] · [[Lumo de l' Espero]] · [[Lunduo]] · [[M1563S]] · [[Magdaleno (persona nomo)]] · [[Magdeburga folio]] · [[Monaĥo de Sázava]] · [[Muzeo pri presado (Erfurto)]] · [[Netraka tervojo]] · [[Petskribo por agnoskigi Esperanton ĉe Unuiĝinta Naciaro]] · [[Pi-proksimeca tago]] · [[Platforma pseŭdomuelejo]] · [[Plugado]] · [[Podkasto Roĝer Borĝes]] · [[Polikseno (persona nomo)]] · [[Politika subdivido de la Germana Regno]] · [[Popolaltlernejo de Erfurto]] · [[Porta raketo]] · [[Preĝa interfratiĝo]] · [[Preao]] · [[SAT eldona fako kooperativa]] · [[Spiritisma Esperanto-Renkontiĝo]] · [[Sterkovce]] · [[Stratostrukturo]] · [[Studa Renkontiĝo de Iniciatema Generacio]] · [[Studadsesioj de AIS]] · [[Sturnan]] · [[Akerbeltz (biero)]] · [[Bösenberg-fontano (Erfurto)]] · [[C-horizonto]] · [[Juristoj esperantistaj]] · [[Juro (Eŭropa Unio)]] · [[La Junaj Trezorserĉantoj]] · [[Majo (persona nomo)]] · [[60-a Germana Esperanto-Kongreso]] · [[Administracia juĝistaro en Finnlando]] · [[Baumbach-domo (Meiningen)]] · [[Ceremonia mantelo]] · [[Chrestensenhof]] · [[Civita Unuiĝo Horní Mlýn]] · [[Crveni Barjak]] · [[D-AMO 01]] · [[D-AMO 02]] · [[Da (prepozicio)]] · [[Dalekarla popolmuziko]] · [[Dancstudio Udvarhely]] · [[Esperantisto de la Jaro/kandidatoj]] · [[Esperanto Thionville]] · [[Estraro de UEA 1920-1924]] · [[Estraro de UEA 1924-1928]] · [[Estraro de UEA 1931-1934]] · [[Estraro de UEA 1934-1936]] · [[Estraro de UEA 1962-1964]] · [[Estraro de UEA 1964-1967]] · [[Estraro de UEA 1967-1969]] · [[Estraro de UEA 1969-1971]] · [[Estraro de UEA 1974-1977]] · [[Estraro de UEA 1977-1980]] · [[Estraro de UEA 1980-1983]] · [[Fédération Espérantiste Ouvrière]] · [[Fakverko:Matematiko]] · [[Fakverko:Metaloj]] · [[Fakverko:Teologio]] · [[Filipina prareligio]] · [[Filozofia doktrino de Tomaso de Akvino]] · [[Fluorata acido]] · [[Flusejo]] · [[Forstista domo de Arnstadt]] · [[Frühdrucke des Esperanto]] · [[Francezo]] · [[G-horizonto]] · [[Galerio en la koridoro]] · [[Kadenco (harmoniscienco)]] · [[Kalendaro de la Tutmonda Latinamerika Agendo]] · [[Kamasa lingvo]] · [[Kamerego de Arnstadt]] · [[Kamerorkestro de Ciuc]] · [[Kapitalo de d-ro L. Zamenhof]] · [[Karolina skribo]] · [[Kastela teatro de Arnstadt]] · [[Kastelo Bladenhorst]] · [[Katalda (persona nomo)]] · [[Katatimio]] · [[Katolikismo en Arnstadt]] · [[Kavkorno]] · [[Kebreni]] · [[Kejlo]] · [[Komitato de IEL 1936-1938]] · [[Malfacila aŭdo]] · [[Malnova burgoteatrejo]] · [[Malproksimeco (fotado)]] · [[Manjaléu]] · [[Mar-urso]] · [[Marĉburgo]] · [[Marŝo de la reĝo Malbruko]] · [[Margraflando]] · [[Marie-Valerie (vaporŝipo)]] · [[Mas-stovo]] · [[Meksikaj loknomoj]] · [[Princa kripto de Arnstadt]] · [[Pritranĉado]] · [[Privina lernopado Saale-Unstrut]] · [[Projekto RoMEo]] · [[Protestantismo:Esperanto-movado]] · [[Provedziĝo]] · [[Ptoliso]] · [[Pupteatro Puck, hungara sekcio]] · [[Talmudaj rakontaĵoj pri la jerusalema Templo]] · [[Tanista domo (Arnstadt)]] · [[Teatrejo Jozefo de Alenkar']] · [[Teatro Studio M]] · [[Teatro urba de Târgu Secuiesc]] · [[Teatro Váróterem Projekt]] · [[Telefonista telefono]] · [[Telefonlineo]] · [[Telegrafcentralo]] · [[Telegraflineo]] · [[Tell ludoj-Altdorf]] · [[Templo de Bona Volo]] · [[Tempolinio (Freiberg2)]] · [[Terem (artistgrupo)]] · [[Erfordia Latina]] · [[Arkta ortografio]] · [[Armena transliterumo de esperanto]] · [[Arnsberg-lernejo]] · [[Domo ĉe la ŝtona angulo (Erfurto)]] · [[Domo ĉe la vinberarbedo]] · [[Klerigejo Sankta Ursulo]] · [[Klonulo]] · [[Knabina salto]] · [[Mägdleinschule (Arnstadt)]] · [[Muzika Labirinto]] · [[Rosenthal (Saksa Svislando)]] · [[Universala lingva kodo]] · [[Universala simbola lingvo]] · [[Unuiĝinta Islama Fronto por la Savo de Afganio]] · [[Urba palaco „Templ“ (Mladá Boleslav)]] · [[Urba Teatro de Karlovy Vary]] · [[Urbodomo de Astorgo]] · [[Urbodomo de Esztergom]] · [[Urboj kaj komunumoj en la distrikto laŭ la hungara alfabetordo]] · [[Urboj kaj vilaĝoj en Baseno de Călățele]] · [[Urbokvartaloj de Karaĉio]] · [[Katolikaj vegetaranoj]] · [[Pseŭdomuelejo]] · [[Fontano sur Holzmarkt (Arnstadt)]] · [[Louisental (Erfurto)]] · [[Haus Zur Güldenen Krone (Erfurt)]] · [[The DIM Hypothesis]] · [[Haus Zur Grünen Aue und Kardinal (Erfurt)]] · [[Humboldt-Verein für Volksbildung]] · [[Jaro de Vistulo]] · [[Administra divido de Sankta Katarino (Brazilo)]] · [[Departementa domo (Pécs)]] · [[Departementa domo (Sopron)]] · [[Departementa domo (Szentes)]] · [[Departementa domo (Szombathely)]] · [[Domo ĉe la leono nigra (Erfurt)]] · [[Domo de la gildoj (Erfurt)]] · [[Esperanto-konkurso (radioamatora)]] · [[Haus zur Narrenschelle (Erfurt)]] · [[Juri-Gagarin-monumento (Erfurt)]] · [[Metiista domo historia (Torgau)]] · [[Ministerio pri agrikulturo (Hungario)]] · [[Monumento por la Batalo de Leipzig (Heiligenstadt)]] · [[Muzeo metiista (Bakede)]] · [[Napoleona ŝtono (Utzberg)]] · [[Pella (Grekio)]] · [[Popola magistrato (Antikva Romio)]] · [[Pumpostacio fervoja (Kaselo)]] · [[Tivoli (Erfurto)]] · [[Verda trobadoro (poeto)]] · [[Teologia Altlernejo (Esztergom)]] · [[Apokrifoj pri la apostolo Petro]] · [[BEJO-Ataŝeo]] · [[Bel-literatura Eldon-serio]] · [[BRINK]] · [[D-AMO 10]] · [[Elektoepiskoplando]] · [[Elektoprinclando]] · [[Esperanto-Klubo de San-Min-o]] · [[Femura indekso]] · [[Konferencoj por Esperanto]] · [[La du bibliaj rakontoj pri la kreo]] · [[La dubo de Sankta Jozefo]] · [[Mardukaj sigeloj]] · [[Medalo de Janoŝiko]] · [[Mezkaspia naftogasa baseno]] · [[Mirakloj de Lourdes]] · [[Nomado de sciencoj en Esperanto]] · [[Nomoj de Afrikaj landoj]] · [[-as]] · [[Ĥatango-Viluja naftogasa provinco]] · [[10-spesdeka biblioteko Esperantista]] · [[Angla Ligo de Katolikaj Esperantistoj]] · [[Antverpena Grupo Esperantista]] · [[Averta letero]] · [[Bahia Esperanto-grupo]] · [[CONCAFRAS-PSE]] · [[Esperanto-Federacio de Yorkshire kaj Humberside]] · [[Esperanto-grupo en la Fokolar-Movado]] · [[Esperanto-klubo Zamenhof de San-Paŭlo]] · [[Esperanto-Vojaĝservo]] · [[Flosponto Evergreen Point]] · [[Kernverdukotiledonoj]] · [[Kolijoj]] · [[Medicina Heroldo]] · [[Militkaptitejo Johannesplatz]] · [[Monda Kunagado]] · [[Nordokcidenta Esperanto-Federacio]] · [[Serio Rusa literaturo]] · [[Skandinava lingvo]] · [[Ukraina Respublika Filio de la Asocio de Sovetiaj Esperantistoj]] · [[Urbodomo de Hajdúszoboszló]] · [[Vivo Feliĉa]] · [[Nadim-Pur-Taza naftogasa regiono]] · [[Ĝardenŝredilo]] · [[Administra divido de Amapao]] · [[Administra divido de Cearao]] · [[Administra divido de Espirito-Santo]] · [[Administra divido de Gojaso]] · [[Administra divido de Mato-Groso]] · [[Administra divido de Parao]] · [[Administra divido de Suda Mato-Groso]] · [[Administra divido de Tokantinso]] · [[Administraj unuoj de la Centr-Afrika Respubliko]] · [[Administraj unuoj de Moldavio]] · [[Batalo ĉe Misiejo Concepción]] · [[Bit Ĥilani]] · [[Dentrela fervojo Tanvald-Kořenov]] · [[Esperantista Dokumentaro]] · [[Esperanto-Asocio en Ĉeĥoslovaka Respubliko]] · [[Esperanto-Usono]] · [[Fédération Universitaire Espérantiste de France]] · [[Fasola notacio]] · [[Gidana naftogasa distrikto]] · [[Indiga lingvo]] · [[Individuigo]] · [[Jamala naftogasa distrikto]] · [[Konto Espero]] · [[Kripoj hejmecaj de Aŭstrio]] · [[Leno-Tungusa naftogasa provinco]] · [[Liberal-faŝismo]] · [[Metz-govio]] · [[Mortotuko de Arquata]] · [[Mozelgovio]] · [[Muelejo de Schillingstedt]] · [[Nepo-Botuoba naftogasa distrikto]] · [[Nord-Donecka naftogasa sektoro]] · [[Nord-Kaŭkaza naftogasa provinco]] · [[Novmezurado]] · [[Parkoj en Sömmerda]] · [[Perikratona fleksejo]] · [[Plebaj magistratoj]] · [[Prezidanta baloto en Inguŝio en 2002]] · [[Princlando de Beauluna]] · [[Restreĉilo]] · [[Spalatindomo en Torgau]] · [[Surĥ Kotal]] · [[Tavolgaso]] · [[Transira komplekso]] · [[Urbodomo de Békéscsaba]] · [[Urbodomo de Cegléd]] · [[Urbodomo de Gyula]] · [[Urbodomo de Mezőberény]] · [[Urbodomo de Nagykőrös]] · [[Urbodomo de Siklós]] · [[Urbodomo de Vésztő]] · [[Urbodomo de Veszprém]] · [[Urbodomo de Weißensee]] · [[Verda reto]] · [[Viadukto de Apolda]] · [[Walkin’Bag]] · [[Radikala maldekstro de Israelo]] · [[Bach-monumento (Gehren)]] · [[Palmofestoprocesio en Heiligenstadt]] · [[Ĝardeno de parokestro]] · [[Ĝisprema kompresora stacio]] · [[Aŭtokodo]] · [[Aŭtomata skribado]] · [[Alianco de Libertarianaj Maldekstruloj]] · [[Altlernejo Sándor Wekerle]] · [[Astraĥano-Kalmuka naftogasa distrikto]] · [[Atelier Puppenspiel]] · [[Bajkita naftogasa distrikto]] · [[Bastrubandoj]] · [[Blindŝakto]] · [[Bonaj spiritoj]] · [[Demono Lucifero]] · [[Depono]] · [[Derivado]] · [[Domo Happach (Heldburg)]] · [[Eŭropa lingvo]] · [[Eŭropa regiono Niso]] · [[Ekkondensiĝa premo]] · [[Elkarniĝo]] · [[Enlumas min senlimo : itala poezio de la dudeka jarcento]] · [[Esperantigo de vortoj el sanskrita fonto]] · [[Estraro de UEA 2016-2019]] · [[Europa - Demokratie - Esperanto]] · [[Folengo]] · [[Grupo Esperanto-Tigulio (GET)]] · [[Guttenbrunn]] · [[Hírharsona]] · [[Hering]] · [[Huaniqueo]] · [[Ide]] · [[Instituto por Diskonigo de Spiritismo]] · [[Intelekto laŭ filozofioj]] · [[Jaro de la Lernanto]] · [[Könyvesház]] · [[Karboferŝtono]] · [[Kopta evangelio laŭ Tomaso]] · [[Kritiko en Esperanto]] · [[Kurort Gohrisch]] · [[La lingvovendejo]] · [[Lando Kranenburg]] · [[Logo: Allogaj bildhistorioj]] · [[Méhkas Diákszövetkezet]] · [[Magnevist]] · [[Memzorgado]] · [[Oĥotska naftogasa provinco]] · [[Ora Sekcio]] · [[Orenburga naftogasa distrikto]] · [[Pariza Societo de Spiritismaj Studoj]] · [[Penas]] · [[Platino]] · [[Prefektejo]] · [[Premo de la maksimuma kondensiĝo]] · [[Princepiskopujo Minden]] · [[Program]] · [[Puraj spiritoj]] · [[Rami]] · [[Remigija]] · [[ROMO]] · [[Salminejo de Erfurto]] · [[Sekurit]] · [[Sensavido]] · [[Sentenco]] · [[Separgaso]] · [[Spiritisma Esperanto-Asocio]] · [[Spiritisma Grupo Paŭlo el Tarso]] · [[Spiritisma Jarlibro]] · [[Spiritisma Vojaĝo en 1862]] · [[Sproso]] · [[Tanajura]] · [[Tenilo]] · [[Unuiĝo de Zagrebaj Esperantistoj]] · [[Urba muzeo de Bad Staffelstein]] · [[VET]] · [[Wachberg]] · [[Ĉajvo-maro minejo]] · [[Departemento Donnersberg]] · [[Enorme alta tavolpremo]] · [[Enorme malalta tavolpremo]] · [[Espach-parko]] · [[Eternaj membroj de la Budapeŝta Operejo]] · [[Eternaj membroj de la Nacia Teatro (Budapeŝto)]] · [[Helbe-vejro]] · [[Historio de la hungara teatro]] · [[Kondiĉoj (amatora radio)]] · [[Krenela signalo]] · [[La germanlingva teatro en Hungario]] · [[La serblingva teatro en Hungario]] · [[Muzeo lerneja (Uder)]] · [[Nezahualcóyotl (komunumo)]] · [[Nord-Stavropolo-Pelagiada minejo]] · [[Plena Verkaro de Zamenhof]] · [[Prokopo (persona nomo)]] · [[Prozo el Danaj-Norvegaj Aŭtoroj]] · [[Rudigero]] · [[Tavola temperaturo]] · [[Tavolakvo]] · [[Tavoldepresio]] · [[Unuversaj universoj]] · [[Urbodomo de Kunszentmiklós]] · [[Banurbo]] · [[Sambakio]] · [[Arkivo urba kaj distrikta Arnstadt]] · [[Angula domo]] · [[Internacia Kongreso de Stenografio]] · [[Jaro de la Esperanta Kulturo]] · [[Ĝenro (muziko)]] · [[Aelita]] · [[Dihok]] · [[Hungara Teatro en Kassa]] · [[Judikaelo (persona nomo)]] · [[Kolonia Niĝerio]] · [[Komuna lernolibro pri Historio]] · [[Lidérc]] · [[Literaturaj parkoj]] · [[Man yuzhiruhu'lláh]] · [[Masonabelo]] · [[Militjuro]] · [[Observatorio de la Universitato de Kopenhago]] · [[Ruffrè]] · [[Teatro de Újpest]] · [[Termoradiilo]] · [[Urbodomo de Püspökladány]] · [[Urbodomo de Tokaj]] · [[Vuktila minejo]] · [[Zakato Bahaa]] · [[Eŭropa Festivalo de Esperantaj Kantoj]] · [[Ni Savu Niajn Semojn (NSNS)]] · [[Reversado]] · [[Afrika Centro Mondcivitana]] · [[Antemio (arkitekturo)]] · [[Areotektoniko]] · [[Dinastio de Anglaj Reĝoj]] · [[Diplomateco]] · [[El verva vivo ĵurnalista]] · [[Elektitaj membroj de Rondo Galilei]] · [[Eneastila kolonaro]] · [[Esperantigo de vortoj el vjetnama fonto]] · [[Esperantista Grupo en Bangkok]] · [[Highland (administra areo)]] · [[Humanitat Nova]] · [[Imoskapo]] · [[Internacia Metodista Ligo Internacia]] · [[Jubilea Kolekto]] · [[Kaŭliklo]] · [[Kapitano Katarino]] · [[Komitatanoj A-C 1986-2020]] · [[Komitatanoj D-G 1986-2020]] · [[Komitatanoj H-J 1986-2020]] · [[Komitatanoj K-L 1986-2020]] · [[Komitatanoj M-P 1986-2020]] · [[Komitatanoj R-S 1986-2020]] · [[Komitatanoj T-Z 1986-2020]] · [[Konsultejo]] · [[La esperantisto de la jaro (1887-1997)]] · [[La Gajulo]] · [[La plej eminentaj esperantistoj]] · [[Magistratejo Ruĝa Cervo]] · [[Malgrava Ĝeneralo]] · [[Memorindaj esperantistoj]] · [[Militrakonto]] · [[Mitiŝĉi (stacio de Moskva metroo)]] · [[MondEtur]] · [[Moskvo en Usono]] · [[Naŭ demandoj pri lingva justeco en la fakliteraturo]] · [[Nessun altro. Antologia di Segreti di Pulcinella]] · [[Pandemonio (30-a Datreveno)]] · [[Pentastila kolonaro]] · [[Pronaoso (rozkrucanoj)]] · [[Rapida lernado de Esperanto]] · [[Serio Originala Literaturo]] · [[Solidareca Bonvolo]] · [[Studenta Orientalisma Esperanto-Rondo]] · [[Tirradiko]] · [[Tradicio kaj moderneco]] · [[Vivu la teatro!]] · [[Belarta rikolto]] · [[Fakverko:Amatora radio]] · [[La Epoko Libro-Klubo]] · [[Prosumado]] · [[Unesko-Rezolucio 23C/11.11 de Sofio pri Esperanto 1985]] · [[Vortfarado laŭ la Analiza Skolo]] · [[Esperantigo de vortoj el greka fonto]] · [[Framasonismo en Kubo]] · [[Kosmoapero]] · [[Papilioj]] · [[Estraro de UEA 2019-2022]] · [[La Luma Flanko de Potenco]] · [[Fibro]] · [[Filozofia spiritualismo]] · [[Monosimetria]] · [[Pidono]] · [[Pugnorimeno]] · [[Testamentoj de Lenin]] · [[Vollständiges Wörterbuch Esperanto-Deutsch in zwei Bänden]] · [[Ĵiĵeko, liaj ŝercoj]] · [[Elektitaj rektoroj de la Universitato Francisko Jozefo]] · [[Izoflavonolo]] · [[Japana Esperanta Librokooperativo]] · [[Kanto pri donkiĥotoj]] · [[Katastrofo ĉe la Niĵnevartovska naftokolektejo]] · [[SvisRaporto]] · [[Tri satiroj]] · [[Kalungao]] · [[Elektitaj instruistoj de Universitato de Kolozsvár/Cluj]] · [[Esperanto en nacilingvaj tekstoj]] · [[Kaŝirskaja (BKL Moskvo)]] · [[Niĵegorodskaja (BKL Moskvo)]] · [[Calumnia]] · [[Dua Diskutanta Kunveno de Esperantistoj de Iberaj landoj]] · [[Esperanto-butiko Berlino]] · [[La mirinda libro]] · [[LADA Vesta EV]] · [[Lingva Festivalo en Vladikavkaz]] · [[Revo lucida]] · [[Revuo Signos]] · [[Títeres desde Abajo]] · [[Tririvera Esperanto-Domo]] · [[Unua Diskutanta Kunveno de Esperantistoj de Iberaj landoj]] · [[Tago de Pola Scienco]] · [[Lietzensee (grupo)]] · [[Lingva strukturo de Esperanto]] · [[Pansurmetaĵo]] · [[Partoprenintoj de VikiPrintempo]] · [[Aktoj de Internacia Scienca Akademio Comenius]] · [[Corbières (Alpes-de-Haute-Provence)]] · [[FioCruz]] · [[Elektitaj studentoj de Pázmáneum]] · [[Florigu Egalecon inter Junuloj]] · [[Gazeto Andaluzia]] · [[Rondo Takács]] · [[Senverba propozicio]] · [[Vellismo]] · [[Kie estas la mortintoj?: La respondo de la Biblio]] · [[La Crotz de Rodola]] · [[Malkovrado de Afriko mezepoke]] · [[Mirobalano]] · [[Urbo-kampara malsameco]] · [[Fundación de Esperanto de la Comunidad Valenciana]] · [[Sociolekta Triopo de Esperanto]] · [[54-a Virtuala Esperanto-Kongreso ILEI 2021]] · [[Multilingual Environments in the Great War]] · [[Gardanteco]] · [[Hazarda esperantaĵo]] · [[Instituto de Ekonomiko kaj Internaciaj Rilatoj]] · [[Kainaj]] · [[Malnova religio de Burundo]] · [[Monda heredaĵo en Belgio]] · [[Stacioj de exo]] · [[Surakvaj kuracistoj]] · [[Turismo per Esperanto]] · [[Varsovio cent jarojn poste]] · [[Afrikaj Kongresoj de Esperanto]] · [[Afrikaj traktatoj de 1885 ĝis 1902]] · [[Afriko sub kolonia regado]] · [[Alta Protektanto]] · [[Antologia skizo de la persa literaturo]] · [[Apartamento por Edukistoj de Universitato Kim Il-sung]] · [[Citrandarino]] · [[Conselho Federativo Nacional da FEB]] · [[CRRER]] · [[Esperanto-grupo Lumradio]] · [[FLIV]] · [[Gasteg-kapelo]] · [[Leĝo de Biodiverseco de Kostariko]] · [[OBA-Festivalo]] · [[Panĉaratro]] · [[Parque da Cultura]] · [[Scienca Kafejo]] · [[Tombejo Ĝardeno de Floroj]] · [[Tombejo Petronilo Gonçalves da Silva]] · [[Afriko brilas]] · [[Bitoteko]] · [[Brazila Poliglota Klubo]] · [[Die rationelle Sprache]] · [[IKU-libro de 2020]] · [[Internacia Flughaveno Zvartnoc-Erevano]] · [[Kantoj de la Kultura Revolucio]] · [[Kluniza kongregacio]] · [[Komuna Legado okaze de la Tago de la Libro]] · [[Kungfua Kunikleto]] · [[Oltre la soglia, uno spiraglio / Preter la sojlo, lumluko]] · [[Porokaza noto de R$10 Brazila realo]] · [[Pri vagabondoj kaj friponoj, pri damoj kaj kavaliroj]] · [[Retpoŝta Hibrida letero]] · [[Steinalm]] · [[Studentoj, baldaŭ instruistoj de Universitato de Pécs]] · [[Trofeo Fyne]] · [[Unu leciono pri Esperanto por ĉiu lernejano en la tuta mondo]] · [[Vivkvalito kun lupuso]] · [[Volontula Fondaĵo]] · [[Elektitaj studentoj de Universitato de Kolozsvár/Cluj]] · [[Elektitaj studentoj de Universitato de Vieno]] · [[Fi-]] · [[Mara Koridoro de la Tropika Orienta Pacifiko]] · [[Amerika Esperanto-Instituto]] · [[Paŭlistanio]] · [[Lerneja scienca kalendaro]] · [[Gaba enerxía]] · [[On ne fait pas d'omelettes sans casser des œufs]] · [[Perola Mezlernejo]] · [[La terakoto de Ŝahr-e Suĥteh]] · [[Esperaĵo]] · [[Historia post Alexandrum]] · [[Gerila insurekcio en Honduro]] · [[Teutsch-domo (Sibiu)]] · [[Loka regado kaj administrado en Kimrio]] · [[2-Kloro-indano]] · [[1,2-Indanoduolo]] · [[1,3-Indanoduolo]] · [[Butila fenilkarbamato]] · [[Acetilkarbamata acido]] · [[Alilkarbamata acido]] · [[Metila etilkarbamato]] · [[Vinilkarbamata acido]] · [[Duamidino]] · [[Dutiopropionata acido]] · [[Tiopropionata acido]] · [[3-Etilstireno]] · [[4-Metilstireno]] · [[Etila pimelato]] · [[Fenilkarbamata acido]] · [[Metila pimelato]] · [[Tiofuranilfentanilo]] · [[Hungaria familio]] · [[Grandrapida trajno Moskvo — Adler]] · [[Dualila tioureo]] · [[Flugfolio.xyz]] · [[Komitato de UEA 1962-1964]] · [[Komitato de UEA 1964-1967]] · [[Komitato de UEA 1967-1969]] · [[Plu Glosa Nota]] · [[U Glosa Jurnali]] · [[MiSimpliBio]] · [[Sejmo kaj Esperanto]] · [[Ŝablono:Fiŝlagoj de Ĉeĥio]] · [[Kontraŭesperantisto]] · [[Fina malvenko]] · [[Ĝermolisto de turkaj esperantistoj]] · [[Ŝablono:Vikipediisto bn-p]] · [[Listo de draste endanĝeritaj lingvoj]] · |} {{Wikidata list end}} __NOINDEX__ r8hk3t0p6t2e37wab4rqp72q0dc99sw 0 764273 9491100 7659092 2026-10-10T10:37:05Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9491100 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = Jenő Horváth |dosiero = |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = }} '''[[Eŭgeno|Jenő]] [[Horváth]]''' [horvAt], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Horváth Jenő''' estis [[Hungario|hungara]] [[reĝisoro]], [[aktoro]]. Lia filo estis [[Péter Horváth]]. Jenő Horváth<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/display/manifestation/PIM638002/64f36b5c-1b35-4771-94e9-01df5897e1a6/solr/0/24/0/2/authorOrder/ASC</ref><ref>https://www.imdb.com/name/nm0395791/</ref> naskiĝis la {{daton|16|majo|1921}} en [[Budapeŝto]], li mortis la {{daton|21|decembro|1994}}. == Biografio == Jenő Horváth akiris [[diplomo]]n en [[Universitato de Dramo kaj Filmo (Budapeŝto)|Akademio pri Teatro kaj Filmo]] en [[1944]]. Li komencis sian aktoran karieron en [[Teatro Csokonai (Debrecen)|Teatro de Debrecen]] en 1945, poste en [[Nacia Teatro (Pécs)|Teatro de Pécs]]. En 1947 li jam reĝisoris en [[Nacia Teatro (Szeged)|Teatro de Szeged]], post 2 jaroj li estis teatrestro en Debrecen. En 1955 li estis ĉefreĝisoro en Szeged, kie li estis grava partoprenanto de la [[hungara revolucio de 1956]]. Post la fiasko li pasis 4 jarojn en [[prizono]]. Post la liberiĝo li laboris preskaŭ en ĉiuj provincaj teatrejoj, aparte menciindas [[Hungara Televizio]] (1967-?), [[Teatro Szigligeti (Szolnok)]] (1975-1981) kaj [[Teatro de Kecskemét]] (1986-1989). Li ricevis solan [[premio]]n en [[1990]] (jam depost la [[socialismo]]). Lia edzino naskis 3 [[filo|gefilojn]]. == Liaj teatraj reĝisoraĵoj (elekto) == * [[William Shakespeare]]: ** [[La Dresado de la Megero]] ** [[Troilo kaj Kresido]] * [[Ede Szigligeti]]: ''Liliomfi'' - Schwartz * [[Carlo Goldoni]]: ''Két úr szolgája'' * [[Federico García Lorca]]: ''Bernarda Alba háza'' == Liaj televidaj reĝisoraĵoj (elekto) == * ''Platonov szerelmei'' (1967) * ''A délibábok hőse'' (1976) * ''A kávéház'' (1981) == Liaj kinaj filmaj roloj (elekto) == * ''Tűz'' (1948) - Börzsöny (subministro) * ''Erkel'' (1952) - [[Sándor Petőfi]] * ''Szegény gazdagok'' (1959) - ortodoksa pastro * ''A kétfenekű dob'' (1978) - Somló * ''Isten veletek, barátaim'' (1987) - majoro == Liaj televidaj filmaj roloj (elekto) == * ''A vak'' (1962) - profesoro * ''Imre'' (1979) * ''Puskin utolsó napjai'' (1987) - Bogomazov * ''Bécsi ezüst'' (1991) == Fontoj == * [https://web.archive.org/web/20250121024052/http://www.hirosnaptar.hu/index.php?oldal=matortent&sz=4901 hungarlingva biografio kun foto] * [https://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz10/307.html hungarlingva biografio] * [https://ms-my.facebook.com/kupakoipaprika/posts/1291725140981713/ hungarlingva biografio] * [https://port.hu/adatlap/szemely/horvath-jeno/person-7921 roloj] * [https://www.mafab.hu/people/horvath-jeno-455332.html filmoj] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Horvath Jeno}} [[Kategorio:Hungaraj reĝisoroj]] [[Kategorio:Hungaraj aktoroj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] {{Portalstrio|Biografio|Filmo}} 1j9xc235qldxr1b7w3cousz0znr0bj4 0 767063 9490976 8863211 2026-10-09T20:13:23Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9490976 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = Imre Fazekas |dosiero = |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = |naskonomo = }} '''[[Emeriko|Imre]] [[Fazekas]]''' [fazekaŝ], laŭ hungarlingve kutima nomordo '''Fazekas Imre''' estis ĉeĥoslovakia (slovakia) [[Hungario|hungara]] [[aktoro]]. Imre Fazekas<ref>https://www.imdb.com/name/nm0269759/</ref><ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM101452</ref> naskiĝis la {{daton|26|decembro|1919}} en [[Ladce]] ([[Ĉeĥoslovakio]]), li mortis la {{daton|31|majo|1998}} en [[Hurbanovo]] ([[Slovakio]]). == Biografio == Imre Fazekas maturiĝis en hungarlingva [[gimnazio]] en [[Bratislavo]] en [[1942]], poste li estis oficisto, sed en 1943 li soldatiĝis. Post la [[2-a mondmilito]] li denove estis oficisto en pluraj lokoj, sed libertempe li estis amatora aktoro. Inter [[1954]]–[[1984]] li estis membro de hungarlingva teatrejo en [[Komárno]], poste li pensiuliĝis. Li havis ankaŭ filmajn rolojn. Li ricevis [[premio]]jn en 1969 kaj 1980. == Liaj teatraj roloj (elekto) == * [[William Shakespeare]]: [[La gajaj edzinoj de Windsor]] - Sir John Falstaff * [[Friedrich Schiller]]: ''Kabale und Liebe'' - Von Walter * [[Arthur Miller]]: ''A salemi boszorkányok'' - Danforth * [[Gyula Háy]]: ''Isten, császár, paraszt'' - papo * [[Mihály Fazekas]]–[[Zsigmond Móricz]]: ''Ludas Matyi'' - Döbrögi * [[Ben Jonson]]: ''Volpone'' - titolrolo == Liaj filmaj roloj (elekto) == * ''Ha nekem puskám lenne'' (1971) – Farár * ''Keby som mal dievca'' (1977) - Zlabkay * ''Zaby a iné ryby'' (1986) - Hanus * ''Rabaka'' (1989) - Mistr == Fontoj == * [http://mek.oszk.hu/02100/02139/html/sz07/85.html hungarlingva biografio] * [https://adatbank.sk/lexikon/fazekas-imre/ hungarlingva biografio] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20211207015230/https://adatbank.sk/lexikon/fazekas-imre/ |date=2021-12-07 }} * [http://www.skcinema.sk/arl-sfu/sk/detail/?idx=sfu_un_auth*0005629] {{404|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Fazekas Imre}} [[Kategorio:Hungaraj aktoroj]] [[Kategorio:Ĉeĥoslovakiaj hungaroj]] [[Kategorio:Slovakiaj hungaroj]] {{Portalstrio|Biografio}} lcsn69bbiqzjs8axarmnwrxz0d2nvc1 0 767985 9491015 7544663 2026-10-10T00:40:24Z Xqbot 13076 Roboto: Riparas duoblan alidirekton al [[Monaĥinejo de Naskiĝo de Dipatrino (Tjumeno)]] 9491015 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Monaĥinejo de Naskiĝo de Dipatrino (Tjumeno)]] 6rcxhxq4p9mhvdgmsv9zyuybfj3jv0d 0 767988 9490824 9421971 2026-10-09T13:14:38Z RG72 11847 RG72 movis paĝon [[Dipatrina-Kristnaska monaĥejo (Tjumeno)]] al [[Monaĥinejo de Naskiĝo de Dipatrino (Tjumeno)]]: Malĝusta titolo 9421971 wikitext text/x-wiki {{Informkesto kristana preĝejo | nomo = Dipatrina-Kristnaska monaĥejo<br />{{lang-ru|Богородично-Рождественский монастырь}} | larĝo de informkesto = | dosiero = Elia monaĥejo (Tjumeno).jpg | grandeco de dosiero = | priskribo de dosiero = La monaĥejo en 2011 | eklezio = la [[Rusa Ortodoksa Eklezio]] | provinco = | diocezo = la Tobolska kaj Tjumena eparĥio | unio = | dekanujo = la Tjumena | vikariujo = | asocio = | paroĥo = | ensemblo = | ŝtato = {{Flago|Rusio|nomo=jes}} | ŝtato subtutaĵo1 nomo = | ŝtato subtutaĵo1 = | municipo = [[Tjumeno]] | latitudo = 57/09/38/N | longitudo = 65/32/53/E | regiono-ISO = RU-TYU | ŝanĝebla mapo = Centra Tjumeno/Tjumeno (urba areo)/Tjumeno/Tjumena provinco | konsekro = | konsekrinto = | titolo = | uzado = virina monaĥejo | arkitekto = | stilo = [[novklasikismo]] | ark tipo = | fondo = [[1621]] | finigo = | kapacito = | konstruado = | longo = | larĝo = | alto = | lokigo de altaro = | materialo = [[briko]]j | adreso = strato la 25-a de Oktobro, 29 | komunejo = Elias monastery (Tyumen) | ttt = }} La '''Dipatrina-Kristnaska monaĥejo''' ({{lang-ru|Богородично-Рождественский монастырь}}; ĝis 2017 — la Elija, {{lang-ru|Ильинский}}) estas la funkcianta virina monaĥejo de la [[Rusa Ortodoksa Eklezio]] en [[Tjumeno]] ([[Rusio]]). Ĝi estis fondita en [[1620]]. == Situo == La monaĥejo troviĝas en la Centra administra distrikto, rande de la historia urbocentro, sur la alta bordo de [[rivero Turo]], apud la orienta parto de la [[kajo de rivero Turo]]. == Historio == [[Dosiero:Elija monaĥejo (Tjumeno) 01.jpg|200ra|eta|dekstra|Restaŭrado, 2007.]] [[Dosiero:Monaĥejo de Naskiĝo de Dipatrino (Tjumeno) 2020 02.jpg|200ra|eta|dekstra|Maljuna monaĥino, 2020.]] [[Dosiero:Улица 25-го Октября, 29, Тюмень, Тюменская область.jpg|200ra|eta|dekstra|La ĉefa enirejo, 2022.]] [[Dosiero:Интерьер. вид от главного входа в церковь.JPG|200ra|eta|dekstra|En la preĝejo, 2015.]] [[Dosiero:Elija-monaĥejo (Tjumeno) 04.jpg|200ra|eta|dekstra|Kolombejo, 2021.]] [[Dosiero:Маковка и крест.JPG|200ra|eta|dekstra|La kupolo kaj kruco, 2015.]] [[Dosiero:Колокола храма.JPG|200ra|eta|dekstra|Sonoriloj, 2015.]] [[Dosiero:Elija-monaĥejo (Tjumeno) 01.jpg|200ra|eta|dekstra|Ikona butiko, 2021.]] [[Dosiero:Elija-monaĥejo (Tjumeno) 07.jpg|200ra|eta|dekstra|La monaĥejo vintre, 2021.]] [[Dosiero:Teumado apud la Elija-monaĥejo (Tjumeno) 02.jpg|200ra|eta|dekstra|Monaĥinoj regalas promenantojn per teo, 2020.]] [[Dosiero:Вход в Ильинский женский монастырь.jpg|200ra|eta|dekstra|Monaĥeja pordego, 2016.]] === Konstruado kaj funkciado === En 1600 oriente de la Tjumena fortikaĵo ({{lang-ru|острог}}) jam ekzistis sufiĉe granda antaŭurbo ({{lang-ru|посад}}), kiu tamen havis eĉ ne unu preĝejon. En januaro 1601 lokanoj sendis al caro [[Boris Godunov]] peton permesi al ili konstrui en la antaŭurbo preĝejon omaĝe al sanktuloj [[Boris kaj Gleb]] kun alkonstruaĵoj omaĝe al sanktuloj [[Florus kaj Laurus]] kaj al profeto [[Elija]]. Ili skribis ke ili faris tian promeson kaj jam komencis alporti lignon, sed [[vojevodo]] postulas ke ili konstruu la preĝejon en la fortikaĵo dum ili preferus fari tion en la antaŭurbo. Sian peton ili argumentis per tio ke diservojn en la fortikaĵo ĉeestas vojevodoj, kio konfuzigas la edzinojn kaj idojn de la antaŭurbanoj — ordinaraj ŝtatservistoj kaj kamparanoj. La peto estis kontentigita<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень: летопись четырех столетий |lasta = Миненко |unua = Н. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Русь. Санкт-Петербург |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = 5901633040 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 97-98 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tiel aperis la Elija-preĝejo kun alkonstruaĵo de Boris kaj Gleb. En 1624 en ĝi troviĝis ikonoj de profeto Elija, sanktuloj [[Florus kaj Laurus]], la Dipatrino Maria el Vladimiro, [[Deisiso]], el kiuj du unuaj estis faritaj surloke kaj la aliaj donacitaj de la caro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень: летопись четырех столетий |lasta = Миненко |unua = Н. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Русь. Санкт-Петербург |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = 5901633040 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 100 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Preciza dato de ĝia fondo estas nekonata. Historiisto [[Pjotr Bucinskij]] opiniis ke en 1620 ĉe la preĝejo de Elija estis establita virina monaĥa komunumo subestre de "nigra pastro" (do monaĥo) Nikon. Historiisto Leonid Ŝoroĥov supozas ke tio okazis en 1620–1624, tamen konkretigas ke ĝia fondo okazis post la alveno de ĉefepiskopo Kipriano. Historiisto Nina Minenko argumentas ke Kipriano venis al Tjumeno en 1621 kaj en januaro 1622 la monaĥejo jam ekzistis, do evidente ĝi estis fondita en 1621<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень: летопись четырех столетий |lasta = Миненко |unua = Н. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Русь. Санкт-Петербург |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = 5901633040 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 76 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1764–1765 ĝi estis transformita je la paroĥa preĝejo de Endormiĝo de la Dipatrino. En 1623 la virina monaĥa komunumo de Elija estis gvidata de monaĥejestrino Kaptelina, akuzita en januaro 1622 pri rompo de la monaĥina voto. Parto de la monaĥinoj ricevadis monaĥan salajron ({{lang-ru|руга}}). Ĝi kelkfoje ŝanĝis sian nomon: Elija ({{lang-ru|Ильинская}}), Aleksej ({{lang-ru|Алексеевская}}), Endormiĝo de la Dipatrino ({{lang-ru|Успенская}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 4 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1668 la Aleksej-monaĥejo unuafoje ricevis proprajn terojn — laŭ ĝia peto al ĝi estis donacitaj falĉejoj por 500 fojnostakoj ĉe rivero Ŝeŝukova kaj apud lago Andrejevskoje, 10 [[desjatino]]j ({{unuo|11|hektaroj}} de plugitaj teroj, 2 desjatinoj ({{unuo|2,2|hektaroj}} sur monteto malantaŭ azilejo — por plantado de [[kanabo]] kaj legomoj, kaj fiŝkaptejon ĉe rivero Jazjovka. La monaĥejo ne havis dependulojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень: летопись четырех столетий |lasta = Миненко |unua = Н. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Русь. Санкт-Петербург |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = 5901633040 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 82 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Dum incendioj en 1687, 1695 kaj 1705 la ejo estis detruata, sed poste ĉiam restarigata. En 1695 granda incendio detruis preskaŭ la tutan antaŭurbon ({{lang-ru|посад}}) kaj inter la pereintaj konstruaĵoj estas menciata virina monaĥejo kun du preĝejoj: la Elija-preĝejo kun alkonstruaĵo omaĝe al la ikono de Dipatrino de Vladimir kaj la preĝejo de [[Paraskeva la Vendreda]]^{[[:en:Paraskevi of Iconium|en]]}. La lasta preĝejo ekzistis jam en 1674 kaj enhavis ikonon de Paraskeva la Vendreda, estimitan en Tjumeno. En la tago de tiu sanktulino, festata la {{daton|28|10}}^{[[Julia kalendaro|jul.]]} kaj en la naŭa vendredo post Pasko apud la preĝejo monaĥinoj vendis legomojn kaj aliajn siajn produktojn<ref name="Ĉupin505">{{citaĵo el libro |titolo = Две церкви в Тюмени // Фальшивый Лукич: Избранное (1993-2002) |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2003 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Мандр и К^а |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5930201536 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 505 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref> kaj oni portis ikonojn al la fonto dum la samnoma loka festo Fonto ({{lang-ru|Ключ}}) okazinta tiutage<ref name="Ĉupin506">{{citaĵo el libro |titolo = Две церкви в Тюмени // Фальшивый Лукич: Избранное (1993-2002) |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2003 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Мандр и К^а |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5930201536 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 506 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1739 al la monaĥejo estis ekzilita Elena Aleksejevna Dolgorukaja, pli juna fratino de Jekaterina, eks-fianĉino de [[Petro la 2-a (Rusio)|Petro la 2-a]]. En decembro 1740 ŝi estis perforte monaĥiniigita, sed fine de 1741 laŭ ordono de [[Elizabeto (Rusio)|Elizabeto]] oni permesis al ŝi reveni el la ekzilo<ref name="Ĉupin506"/>. En 1764 kadre de la sekulariga reformo de [[Katerina la 2-a (Rusio)|Katerina la 2-a]] la monaĥejo estis likvidita. Ĝia falĉejo Andrejevskoje ({{lang-ru|Андреевский сенокосный луг}}) kaj apuda fiŝkaptejo ĉe rivero Jazjovka en 1779 estis transdonitaj al la vira [[Triunua monaĥejo (Tjumeno)|Triunua monaĥejo]]<ref name="Ĉupin505"/>. En julio 1766 okazis plia granda incendio, post kiu oni decidis konstrui la preĝejon de Elija en alia loko, des pli ke loĝantoj de novaj kvartaloj en orienta urborando petis episkopon de Tjumeno kaj Siberio Varlaamon la 1-an (Petrov) konstrui novan lignan preĝejon en ilia areo surloke de azilejo, ĉar en tiu nova areo mankas preĝejoj<ref name="Ĉupin508">{{citaĵo el libro |titolo = Две церкви в Тюмени // Фальшивый Лукич: Избранное (1993-2002) |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2003 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Мандр и К^а |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5930201536 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 508 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Laŭ ordono de la episkopo eldonita la {{daton|27|4|1769}}, oni komencis konstruadon de la preĝejo [[Versto|duonverston]] for de la antaŭa loko, malsupre laŭ la fluo de Turo. En majo 1773 ĝi estis plejparte finita kaj ricevis ĉion kio restis de la forbrulinta Elija-preĝejo, inkluzive sonorilojn. La {{daton|20|6|1773}} Varlaam permesis konsekri ĝin kaj la {{daton|21|6}} tio okazis<ref name="Ĉupin508"/><ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 5 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Surloke de la monaĥejo oni konstruis alian preĝejon — de Endormiĝo de la Dipatrino<ref name="Ĉupin506"/>. La Elija-preĝejo ekstaris sur la alta bordo de Turo, en loko kie ĝi faras plian turnon, do ĝi kvazaŭ finis la orientan urboparton, ferminte la bordolinion sur kiu staris la Triunua monaĥejo kaj la [[Anunciacia katedralo (Tjumeno)|Anunciacia katedralo]]<ref name="Ĉupin509">{{citaĵo el libro |titolo = Две церкви в Тюмени // Фальшивый Лукич: Избранное (1993-2002) |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2003 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Мандр и К^а |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5930201536 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 509 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1781 la preĝeja paroĥo enhavis 63 urbajn kortojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень: летопись четырех столетий |lasta = Миненко |unua = Н. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Русь. Санкт-Петербург |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = 5901633040 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 160 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|26|6|1803}} oni metis la unuan ŝtonon je konstruado de la duetaĝa ŝtona preĝejo, kiu devintus havi du altarojn — omaĝe al [[Kovrofesto]] kaj profeto Elija<ref name="Kupola51">{{citaĵo el libro |titolo = Купола Тюмени |lasta = Маслова |unua = Е. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Тарасова О. П. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = ООО «Опцион-ТМ Холдинг» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 51 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|9|3|1811}} oni konsekris la unuetaĝan brikan preĝejon omaĝe al Kovrofesto. En 1823 ĝi jam havis du alkonstruaĵojn. La ĉefa alkonstruaĵo estis ligna kaj dediĉita al profeto Elija. La dua alkonstruaĵo estis brika kaj dediĉita al Kovrofesto<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 6-7 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ĝi havis bluan ikonostazon kun 11 ikonoj kaj lignan sonorilturon kun ses sonoriloj: la festa estis peza je {{unuo|527,85|kg}}, la dimanĉa je {{unuo|81,9|kg}}, la polijeleja^{[[:en:Polyeleos|en]]} je {{unuo|24,57|kg}}, la ĉiutaga je {{unuo|20,47|kg}}, la eta je {{unuo|16,38|kg}} kaj la eksonora ({{lang-ru|зазвонный}}) je {{unuo|15,15|kg}}<ref name="Kurmaĉov7">{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 7 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|17|10|1828}} paroĥanoj sendis al la Tobolska Spirita Konsistorio peton pri detruo de la ligna preĝejo de Elija, ĉar ĝi grave putris kaj diservi en ĝi iĝis danĝere. La {{daton|29|10}} sekvis ordono malkonstrui la preĝejon kaj uzi ĝiajn lignaĵojn: la plankon kiel [[brulŝtipo]]jn por bakado de hostioj kaj hejtado de la brika Kovrofesta preĝejo kaj la murojn — por konstrui surloke de la altaro lignan kapelon. Sed en muroj de la Kovrofesta preĝejo tiutempe aperis fendoj, do la kapelo apude ne estis konstruita. La {{daton|3|7|1833}} oni ekkonstruis la brikan preĝejon de Elija kun alkonstruaĵo omaĝe al la Kovrofesto laŭ dezajno de la gubernia arkitekto Trofimov<ref name="Kurmaĉov7"/>. Ĝi ricevis du altarojn: la ĉefa, somera (en nehejtata ejo) estis de profeto Elija, la dua, vintra (en hejtata ejo) omaĝe al la Kovrofesto<ref name="Ĉupin509"/>. La {{daton|14|5|1836}} la Tobolska Konsistorio ordonis malkonstrui la brikan preĝejon kaj uzi ĝiajn brikojn por la konstruata nehejtata Elija-preĝejo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 28-29 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|20|5|1836}} estis konsekrita la Kovrofesta alkonstruaĵo pro kio ĝis la {{dato|12|11|1895}} la preĝejo nomiĝis Kovrofesta. Tamen la konstruado ne estis finita — la tegmento ne estis komplete ferumita, la muroj ankoraŭ ne komplete stukitaj. La {{daton|24|4|1837}} estis konsekrita brika duŝtupa sonorilturo kun ses sonoriloj, ligita al la preĝejo. Inter ili estis la nova festa sonorilo farigita de paroĥestro Vasilij Ŝapoŝnikov (evidente el tiu malnova) kaj peza je {{unuo|626,53|kg}}<ref name="Kurmaĉov7"/>. Samjare oni finis la Elija-preĝejon, tamen ankoraŭ ne stukitan kaj kun la tegmento ne komplete ferumita. Ĝi ankoraŭ ne havis ikonostazon, do ne estis konsekrita ĝis 1852<ref name="Ĉupin510">{{citaĵo el libro |titolo = Две церкви в Тюмени // Фальшивый Лукич: Избранное (1993-2002) |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2003 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Мандр и К^а |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5930201536 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 510 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref><ref name="Kurmaĉov7"/>. En 1882 negocisto Kolokolnikov donacis sonorilon pezan je {{unuo|1289,93|kg}}. En 1902 li donacis plian sonorilon, faritan en fabriko de Arsenij Minin en la urbo [[Ufa|Ufo]] kaj pezan je {{unuo|3347,66|kg}}<ref name="Kurmaĉov8">{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 8 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|30|5|1839}} la novkonstruita brika [[Preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj (Tjumeno)|preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj]] estis aldonita al la Kovrofesta paroĥo. Poste la paroĥon eniris ankaŭ kapelo de Apostoloj Petro kaj Paŭlo en vilaĝo [[Bukino (kvartalo)|Bukino]], konstruigita de tjumena negocisto Ivan Vojnov en 1885 (anstataŭ tiu malnova) memore al kronado de imperiestro [[Aleksandro la 3-a (Rusio)|Aleksandro la 3-a]] kaj [[Maria Fjodorovna]], kaj preĝodomo de martiro [[Sankta Georgo]] konstruita surbaze de kadukiĝinta kapelo en 1911 en vilaĝo [[Zajkovo (kvartalo)|Zajkovo]]<ref name="Kupola51"/><ref name="Kurmaĉov8"/>. En 1913 al la Elija-paroĥo apartenis vilaĝoj: [[Vojnovko (kvartalo)|Vojnovko]] (95 verstojn for), [[Gilovo (kvartalo)|Gilovo]] (6 verstojn for), Zajkovo (7 verstojn for), [[Bikovo (kvartalo)|Bikovo]] (8 verstojn for) — sume 433 kortoj, {{unuo|1013}} viroj kaj {{unuo|1062}} inoj<ref name="Ĉupin511"/>. En 1856 la Kovrofesta preĝejo havis unu etaĝon kaj estis {{unuo|32|m}} longa, {{unuo|10,67|m}} larĝa kaj {{unuo|17,07|m}} alta (sonorilturo — {{unuo|23,47|m}}). Ĝi situis sur tereno je {{unuo|2253,08|m|2}}. La hejtata Kovrofesta alkonstruaĵo havis ses kraditajn fenestrojn, la nehejtata Elija-alkonstruaĵo havis naŭ fenestrojn. La Elija-alkonstruaĵo havis 6 ikonojn en altaro, 30 en ikonostazo kaj 12 aliloke. La Kovrofesta alkonstruaĵo havis 4 ikonojn en altaro, 25 en ikonostazo kaj 18 aliloke<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 8-9 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|26|6|1864}} paroĥestro Aleksej Grigorjeviĉ Glazkov petis ĉe ĉefepiskopo de Tobolsko kaj Siberio Varlaamo la 2-a (Uspenskij) permeson anstataŭigi lignan barilon per tiu brika kaj en 1895 ĝi jam aperis. En 1884 ĉe la norda flanko de la preĝejo estis konstruita kaj la {{daton|5|7}} finita la nova Kovrofesta alkonstruaĵo, kion financis posedanto de vaporŝipoj Ivan Ivanoviĉ Ignatov kaj paroĥanoj<ref name="Kurmaĉov9"/>. Grave kontribuis al beligado de la preĝejo ankaŭ paroĥestro Aleksandr Ivanoviĉ Miĥalov, riĉa negocisto<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 34 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La malnova Kovrofesta alkonstruaĵo estis unuigita kun la Elija-alkonstruaĵo per arko kaj konsekrita la {{daton|5|7|1886}}<ref name="Kurmaĉov9">{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 9 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|25|1|1893}} (laŭ aliaj informoj en 1891)<ref name="Ĉupin511">{{citaĵo el libro |titolo = Две церкви в Тюмени // Фальшивый Лукич: Избранное (1993–2002) |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2003 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Мандр и К^а |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5930201536 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 511 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref> en la Kovrofesta paroĥo malfermiĝis paroĥa lernejo en kiu lernis 12 knaboj kaj 3 knabinoj. Ĝi troviĝis en vasta duetaĝa konstruaĵo, kie estis tri ĉambroj kapablaj enspacigi ĝis 125 lernantojn kaj loĝejo de pastro Ivan Gavriloviĉ Grifcev<ref name="Kurmaĉov9"/>. En 1901 tie lernis 45 knaboj<ref name="Ĉupin511"/>. En 1902 ĝi estis riparita. La lernejo funkciis ĝis 1918 kaj estis fermita post apero de la dekreto "Pri apartigo de la eklezio disde la ŝtato, kaj de la lernejo disde la eklezio" eldonita la {{daton|23|1|1918}}. Ĝia sidejo estis ŝtatigita<ref name="Kurmaĉov9"/>. En 1894–1895 kaj en 1897 pro fendoj, aperintaj en la norda muro apud la Kovrofesta alkonstruaĵo kaj en la volbo de la arko, la preĝejo estis grave riparita kaj rekonstruita je rusa-bizanca stilo laŭ dezajno de la eparĥia arkitekto Boris Zinke kun kontribuo de la urba arkitekto A. Permjakov. Oni altigis la ĉefan kupolon kaj modifis la sonorilturon, ĉe la enirejo aperis eta ŝtona perono sen markezo. En la ĉefa ejo oni instalis novan ikonostazon en la stilo de Renesanco, renovigis ŝtonan plankon kaj murpentraĵojn. En la ĉefa preĝejo estis faritaj tri arkoj kaj vastaj korusoj kun lignaj bariloj, en subterejo oni instalis kaloriferon. La tegmento estis farbita je malakita koloro, la kupolo kaj krucoj estis orumitaj. La {{daton|12|11|1895}} la renovigita Kovrofesta preĝejo estis konsekrita kaj alinomita al la preĝejo de profeto Elija ({{lang-ru|Пророко-Ильинская церковь}}). La konsekrado okazis solene fare de episkopo de Tobolsko kaj Siberio Agafangel. En la preĝejo aperis elektra lumigado<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Две церкви в Тюмени // Фальшивый Лукич: Избранное (1993-2002) |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2003 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Мандр и К^а |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5930201536 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 510-511 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|6|2|1911}} dum reviziado de la suda parto de la Tobolska eparĥio la preĝejon vizitis episkopo de Tobolsko kaj Siberio Evsevij (Grozdov). Paroĥanoj petis lin vastigi la preĝejon de Ĉiuj Sanktuloj por krei sur ĝia bazo apartan paroĥon, argumentante ke la Elija-paroĥo iĝis tro granda<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 11 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En aprilo 1922 kadre de tutlanda kampanjo pri konfiskado de religiaj riĉaĵoj por helpi al malsatantoj, el la preĝejo estis forprenitaj pluraj arĝentaĵoj ({{unuo|92,3|kg}}), oraĵoj kaj perloj ({{unuo|0,0078|kg}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 39-41 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1923 paroĥo subskribis kun la urba konsilio kontrakton pri luado de preĝejo de profeto Elija kaj preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 43-44 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En marto 1924 paroĥanoj subtenis la rezolucion de la Eparĥia Kunveno pri aliĝo de la Tjumena eparĥio al [[patriarko Tiĥon]]<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 47 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1925 la preĝejo estis grave riparita de la paroĥanoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 15 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Fermo kaj nereligia uzado === La {{daton|10|1|1930}} iniciata grupo de la Viva Eklezio en Tjumeno petis la urban administracion transdoni al ili Elija-preĝejon aŭ [[Preĝejo de Endormiĝo de la Dipatrino (Tjumeno)|preĝejon de Endormiĝo de la Dipatrino]]. Ili skribis ke preferinda estas la Elija-preĝejo, ĉar ĝia situo en la urbo estas pli centra kaj la komunumo de adeptoj de la "malnova eklezio" tie estas relative malgranda, do rezisto al ilia agado estos malpli forta<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 49 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La 26-an de januaro la lua kontrakto estis nuligita; kiel preteksto estis menciita neplenumo de sindevigoj fare de la [[religia komunumo]]<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 50-51 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Peto de la Viva Eklezio estis pritraktita la 29-an de januaro, sed ne kontentigita<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 51 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La 31-an de januaro la preĝejo estis fermita kaj sigelita. La paroĥanoj sendis la 3-an de februaro protestan leteron, en kiu ili memorigis ke ili plenumis ĉiujn postulojn de la aŭtoritatoj, inkluzive la impostpagadon kaj registradon de nova komunumo al kiu aliĝis 270 homoj. Ili argumentis ke anstataŭ 11 preĝejoj, kiuj funkciis en la urbo en 1919, restis nur [[Preĝejo de Gloro de la Kruco (Tjumeno)|preĝejo de Sankta Nikolao]] kaj tombeja preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj, kapablaj enspacigi respektive po 500 kaj 200 homojn, do sume ne pli ol 700. La [[Preĝejo de Sankta Triunuo (Tjumeno)|preĝejon de Unueca Kredo]] ili ne kalkulis inter tiuj, memorigante ke ĝi havas specifan diservon kiu malkonvenas al la tradiciaj ortodoksuloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 52-53 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La peto estis rifuzita<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 55 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|18|2}} oni decidis transdoni religiajn librojn de la preĝejo al rubigado, arkivajn materialojn (2–3 kg) — al distrikta arĥivo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 56 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1930 la preĝejo estis uzata kiel vela metiejo de la Tjumena Ŝipkonstruejo<ref name="Ĉupin513">{{citaĵo el libro |titolo = Две церкви в Тюмени // Фальшивый Лукич: Избранное (1993-2002) |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2003 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Мандр и К^а |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5930201536 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 513 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Komence de la 1930-aj jaroj oni malmuntis la supran parton de la sonorilturo kaj forigis la krucojn<ref name="Ĉupin513"/> La {{daton|6|5|1933}} la urbaj aŭtoritatoj decidis transdoni la ejon al lombardo<ref name="Kupola51"/>. La {{daton|19|2|1935}} estis subskribita kontrakto pri transdono de la preĝejo al lombardo<ref name="Ĉupin513"/><ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 17 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|31|1|1942}} urbaj aŭtoritatoj transdonis la preĝejon al la Tjumena vodka fabriko, kiu antaŭe funkciis en la ejo de la plasta fabriko<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 63 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Maŝinaro estis translokita tien jam en septembro 1941, la {{daton|1|1|1942}} komenciĝis rekonstruado de la ejo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 57-59 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La murpentraĵoj estis detruitaj dum incendio kaj riparadoj, la sonoriloj estis forigitaj<ref name="Kurmaĉov63-64"/>. En 1950 en la unua etaĝo troviĝis produktejoj, kuirejo, stokejo, en la dua etaĝo estis laboratorio, klubo kaj bufedo, en la sonorilturo funkciis lignometiejo<ref name="Ĉupin513"/>. Dum foslaboroj oni plurfoje trovis tombojn. La fabrika estraro planis transloki ĝin en 1996 al vilaĝo Metelovo, ĉe okcidenta rando de Tjumeno, sed tio ne okazis<ref name="Kurmaĉov63-64">{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 63-64 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En junio 2001 la vodkofabriko bankrotis<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 65 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Renaskiĝo === La {{daton|27|11|2001}} laŭ ordono de la ĉefepiskopo de Tobolsko kaj Tjumeno Dimitrij, al Tjumeno el la Ĉernoostrovskij virina monaĥejo de Sankta Nikolao en [[Malojaroslavec]], kie loĝis kiel monaĥino patrino de Dimitrij, venis du monaĥinoj, taskigitaj establi la inan monaĥejon surbaze de la Elija-preĝejo. Ili ekloĝis en domo de la [[Oranta katedralo (Tjumeno)|Oranta katedralo]] en strato Perekopskaja. La ĉefo iĝis monaĥino Nina (Marina Aleksandrovna Sĥuluĥija), naskiĝinta en 1956. Tie ili aranĝis monaĥinan vivon, partoprenante preĝadojn kaj diservojn en la Oranta katedralo kaj la [[Monaĥejo de Sankta Triunuo (Tjumeno)|monaĥejo de Sankta Triunuo]]<ref name="Возрождение обители">{{citaĵo el la reto | url = https://ilmon.ru/2015/03/27/%d0%b2%d0%be%d0%b7%d1%80%d0%be%d0%b6%d0%b4%d0%b5%d0%bd%d0%b8%d0%b5-%d0%be%d0%b1%d0%b8%d1%82%d0%b5%d0%bb%d0%b8/ | titolo = Возрождение обители | titolo-aldono = | alirdato = 2003-02 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2009-11 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Dipatrina-Kristnaska monaĥejo | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20200923132420/https://ilmon.ru/2015/03/27/%D0%B2%D0%BE%D0%B7%D1%80%D0%BE%D0%B6%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5-%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B8/ | arkivdato = 2020-09-23 | citaĵo = }}</ref>. Post certaj komplikaĵoj ili sukcesis eniri la teritorion, kie ankoraŭ funkciis la vodkofabriko, kaj komencis preĝadon en ĝia laboratorio en la dua etaĝo. Dimanĉe okazadis diservoj, post kiuj 20–30 kredantoj faris krucomarŝon ĉirkaŭ la preĝejo. La {{daton|20|1|2003}} estis registrita la virina Elija-monaĥejo ({{lang-ru|Ильинский женский монастырь}}). Post longa rezistado kaj juraj bataloj en septembro 2000 la fabriko subskribis kun la Tobolska-Tjumena eparĥio interkonsenton pri la datoj kaj kondiĉoj de la transdono de la konstruaĵoj al la eparĥio, okazonta ene de 24 monatoj, ĝis la {{dato|4|9|2002}}. Sed poste la fabriko postulis lasi por ĝi la sidejon de la administracio, kie tiutempe jam loĝis la monaĥinoj kaj orfinoj, prizorgitaj de ili<ref name="Время покаяния"/>. La {{daton|23|6|2002}} je la [[Lundo de Sankta Spirito]]^{[[:en:Whit Monday|en]]} 15 ortodoksuloj (paroĥanoj de la monaĥejo de Sankta Triunuo kaj la Oranta katedralo kune kun la monaĥinoj) sturmokupis la administran sidejon kaj dum du monatoj loĝis en ties koridoro, senĉese preĝante dum aktivuloj alportadis al ili manĝaĵojn kaj matracojn. La {{daton|20|8}} arbitracia juĝejo verdiktis ke la ejo apartenu al la monaĥejo<ref name="Возрождение обители"/>. Arbitracia juĝejo de Tjumena provinco en novembro 2002 rifuzis la fabrikan plendon, konkludinte ke temas pri alkonstruaĵo al loĝata domo, farita kontraŭregule, dokumente ne registrita dece kaj plejparte posedata de la municipo. Sekvis pluaj procesoj, priraportataj en loka gazetaro, ofte kritika al la eklezio kaj ĝia agado. Lokaj komunistoj oponis la transdonon kaj forte kritikis la eklezion<ref name="Время покаяния">{{citaĵo el la reto | url = http://www.ihtus.ru/22003/tr18.shtml | titolo = Время покаяния. Открытое письмо в редакцию газеты "Тюменские известия" | titolo-aldono = | alirdato = 2003-02 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2009-11 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Sibirskaja Pravoslavnaja Gazeta | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20030702171301/http://www.ihtus.ru/22003/tr18.shtml | arkivdato = 2003-07-02 | citaĵo = }}</ref>. La {{daton|2|8|2003}} okazis la unua diservo en la preĝejo, de kie la monaĥinoj forigis la maŝinaron kaj kemiaĵojn, trabatinte la muron tiucele<ref name="Возрождение обители"/>. Poste la vodkofabriko bankrotis kaj en marto 2006 la preĝejo estis transdonita al la monaĥejo. Dum sekvaj tri jaroj daŭris malkonstruado de la fabrikaj instalaĵoj kaj alkonstruaĵoj. La {{daton|21|9|2003}} ĉefepiskopo de Tobolsko kaj Tjumeno Dimitrij faris la unuan liturgion<ref name="Возрождение святой обители">{{citaĵo el la reto | url = http://www.ihtus.ru/112009/st10.shtml | titolo = Возрождение святой обители | titolo-aldono = | alirdato = 2024-01-03 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Нина (Схулухия) | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2009-11 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Sibirskaja Pravoslavnaja Gazeta | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20101201055437/http://www.ihtus.ru/112009/st10.shtml | arkivdato = 2010-12-01 | citaĵo = }}</ref>. La {{daton|6|10|2003}} la Sankta Sinodo aprobis monaĥinon Nina (Sĥuluĥija) kiel monaĥejestrinon<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.patriarchia.ru/db/text/4847055.html | titolo = Журналы заседания Священного Синода от 6 октября 2003 года | titolo-aldono = | alirdato = 2024-01-10 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2005-04-16 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = la Sankta Sinodo | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20171230063412/http://www.patriarchia.ru/db/text/4847055.html | arkivdato = 2017-12-30 | citaĵo = }}</ref>. La {{daton|28|12|2009}} la preĝejo de Naskiĝo de Maria kun alkonstruaĵo de profeto Elija estis definitive restaŭrita<ref name="Возрождение обители"/>. Tiutempe en la monaĥejo jam loĝis 14 inoj kaj 10 kunlaborantoj<ref name="Возрождение святой обители"/>. La {{daton|22|10|2012}} estis konsekritaj kaj levitaj sur la sonorilturon 9 sonoriloj, faritaj de la firmao "Pjatkov kaj K" en [[Kamensk-Uralskij]] sub gvido de sonorilisto, poeto kaj komponisto Vladimir Marjanoviĉ Petrovskij. La sonoriloj pezas {{unuo|1140}}, 700, 326, 164, 90, 40, 16, 9 kaj 4 kg<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://tobolsk-eparhia.ru/foto.php?id_gal=088&id_pic=1 | titolo = Освящение и установка новых колоколов на Ильинский храм Ильинского женского монастыря г. Тюмени 22 октября 2012 года | titolo-aldono = | alirdato = 2024-01-08 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2012-10 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tobolska metropolio | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20130806145003/http://tobolsk-eparhia.ru/foto.php?id_gal=088&id_pic=1 | arkivdato = 2013-08-06 | citaĵo = }}</ref>. La {{daton|26|4|2015}} en la monaĥejo okazis fonda kunsido de la fratinaro de ikono de Dipatrino "Vivodona Fonto" ({{lang-ru|Живоносный Источник}}), kies membroj okupiĝas pri prizorgado de malsanuloj en la monaĥejo kaj ties ermitejoj<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.ihtus.ru/052015/st26.shtml | titolo = Объединение сестер милосердия в честь иконы Божьей Матери "Живоносный источник" | titolo-aldono = | alirdato = 2024-01-06 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Нина (Схулухия) | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2015-05 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Sibirskaja Pravoslavnaja Gazeta | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20240106054041/http://www.ihtus.ru/052015/st26.shtml | arkivdato = 2024-01-06 | citaĵo = }}</ref>. La {{daton|4|5|2017}} la Sankta Sinodo kontentigis peton de la ĉefepiskopo Dimitrij kaj alinomis la Elija-monaĥejon al la Dipatrina-Kristnaska monaĥejo<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.patriarchia.ru/db/text/4885005.html | titolo = Журналы заседания Священного Синода от 4 мая 2017 года | titolo-aldono = | alirdato = 2024-01-08 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2017-05-04 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = la Sankta Sinodo | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20170504235345/http://www.patriarchia.ru/db/text/4885005.html | arkivdato = 2017-05-04 | citaĵo = }}</ref>. Respektiva ideo estis eldirata jam en 2004<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.ihtus.ru/32004/d8.shtml | titolo = Сообщение монахини Нины (Схулухия), настоятельницы Богородично-Рождественского Ильинского женского монастыря г. Тюмени | titolo-aldono = | alirdato = 2024-01-06 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Нина (Схулухия) | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2004-03 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Sibirskaja Pravoslavnaja Gazeta | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20050228233022/http://www.ihtus.ru/32004/d8.shtml | arkivdato = 2005-02-28 | citaĵo = }}</ref> kaj eble eĉ pli frue. En [[aŭgusto 2019]] viro 29 jarojn aĝa atakis monaĥinon en monaĥeja butiko, akuzinte ŝin pri komerca agado en dia loko kaj svingante papertranĉilon per kiu li poste provis tranĉi siajn vejnojn. Oni vokis policon, kiu arestis lin<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://vsluh.ru/novosti/proisshestviya/neadekvat-napal-na-poslushnitsu-v-ilinskom-monastyre-v-tyumeni_330915/ | titolo = Неадекват напал на послушницу в Ильинском монастыре в Тюмени | titolo-aldono = | alirdato = 2022-05-17 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2019-08-26 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Vlsuh.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20210615130414/https://vsluh.ru/novosti/proisshestviya/neadekvat-napal-na-poslushnitsu-v-ilinskom-monastyre-v-tyumeni_330915/ | arkivdato = 2021-06-15 | citaĵo = }}</ref>. En [[decembro 2022]] la monaĥejestrino Nina suferis apopleksion, do provizora monaĥejestrino iĝis monaĥino Aleksandra<ref name="Монашеская жизнь в Тобольско-Тюменской епархии2023"/>. En 2023 en la monaĥejo estis 12 membroj, inkluzive de 6 monaĥinoj, 1 novic-monaĥino ({{lang-ru|инокиня}}) kaj 5 novicoj. Funkcias kudrejo, monaĥinoj faras permane kandelojn<ref name="Монашеская жизнь в Тобольско-Тюменской епархии2023"/>. La ĉiutaga vivo pasas tiel. Je la 6-a matene la monaĥinoj ellitiĝas, legas po 500 preĝojn, sekvas matenaj preĝoj, diservoj, legado de la Evangelioj, tagmanĝo kaj laboroj. Je la 6-a vespere okazas vespermanĝo, krucomarŝo, vesperaj diservoj kaj preĝoj kaj reciprokaj pardonpetoj. Je la 11-a regulaj aferoj finiĝas, meznokte ĉiuj devas enlitiĝi. Dufoje semajne kaj je la festotagoj okazas specialaj diservoj, liturgioj ktp<ref name="Возрождение святой обители"/>. == Vizioj == Nokte al la {{dato|28|10|1647}} hostiistino Maria (ankaŭ nomata {{lang-ru|Марьица|t=Marjica}}) havis vizion. Meznokte al ŝi venis "Virino kun apogbastono" ({{lang-ru|Жена с посохом}}) kaj ordonis diri al ŝia pastro, vojevodo kaj ŝtatoficistoj ke la loĝantoj de Tjumeno kaj Tjumena distrikto ne sakru por ne profani tiel kristanismon, alikaze dio punos ilin. Post tio ŝi tri tagojn kuŝis paralizita, sed fine resaniĝis kaj bakis hostiojn por dimanĉa diservo, ŝokinte ĉiujn per tio. Ŝi rakontis pri la vizio al pastro Avtonom, post kio laŭ ordono de vojevodo dum tri tagoj ĉiuj urbanoj vizitadis kun krucoj la Orantan ikonon<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.ihtus.ru/122021/st08.shtml | titolo = "Светлый час" на радио "Вера". Храмы Тюмени в конце XVI–XVII веках | titolo-aldono = | alirdato = 2003-02 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Наталья Липаева | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2021-12 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Sibirskaja Pravoslavnaja Gazeta | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230202020204/http://www.ihtus.ru/122021/st08.shtml | arkivdato = 2003-02-02 | citaĵo = }}</ref>. == Relikvoj == En la monaĥejo troviĝas relikvujo kun eroj da restaĵoj de sanktulinoj de la Divejeva monaĥejo: Marfa, Aleksandra, Matrona, Paraskeva, Pelageja kaj Maria<ref name="Возрождение святой обители"/>. En 2017 arkimandrito Vlasij (Peregoncev) el la [[Borovska monaĥejo]] donacis al la igumenino Nina ikonon de la Ĉernigova-Getsemana Dipatrino. Ĝi estas konsiderata miraklofara, oni raportas pri resaniĝoj kaj liberiĝo de demonoj. Dum la unuaj tri tagoj en la monaĥejo ĝi estis eliganta [[krismo]]n<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tyumen-time.ru/novosti/chudotvornye-ikony-tyumeni_354613/ | titolo = Чудотворные иконы Тюмени | titolo-aldono = | alirdato = 2024-01-09 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2022-09-01 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskoje Vremja | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20240109104342/https://tyumen-time.ru/novosti/chudotvornye-ikony-tyumeni_354613/ | arkivdato = 2024-01-09 | citaĵo = }}</ref>. == Pastraro == En la preĝejo servis pluraj sacerdotoj kaj diakonoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 69 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Pastroj (1620–1930) === <div class="NavFrame collapsed"> <div class="NavHead">Pastroj (1620-1930)</div> <div class="NavContent" style="text-align: left;"> * Nikon ({{lang-ru|Никон}}; 1620) * I. Maŝanov ({{lang-ru|И. Машанов}}; 1798–1809) * M. Bogdanov ({{lang-ru|М. Богданов}}; 1810–1814) * P. K. Dizertovskij ({{lang-ru|П. К. Дизертовский}}; 1814–1844) * P. T. Maŝanov ({{lang-ru|П. Т. Машанов}}; 1844–1852) * Dmitrij Andrejeviĉ Kosmakov ({{lang-ru|Дмитрий Андреевич Космаков}}; 1852–1910) * A. S. Korovin ({{lang-ru|А. С. Коровин}}; 1893–1898) * I. I. Surgutskov ({{lang-ru|И. И. Сургутсков}}; 1899–1914) * P. A. Aleksandrov ({{lang-ru|П. А. Александров}}; 1901–1913) * Ivan Gavriloviĉ Grifcev ({{lang-ru|Иван Гаврилович Грифцев}}; 1905–1925) * N. V. Rusanov ({{lang-ru|Н. В. Русанов}}; 1906–1909) * P. M. Dubasov ({{lang-ru|П. М. Дубасов}}; 1907–1910) * Nikolaj Aleksandroviĉ Protopopov ({{lang-ru|Николай Александрович Протопопов}}; 1904–1923) * I. V. Rajev ({{lang-ru|И. В. Раев}}; 1914–1915) * I. E. Jegorov ({{lang-ru|И. Е. Егоров}}; 1915–1924) * G. V. Ŝorec ({{lang-ru|Г. В. Шорец}}; 1924–1925) * S. Krestovozdviĵenskij ({{lang-ru|С. Крестовоздвиженский}}; 1925) * L. Kondakov ({{lang-ru|Л. Кондаков}}; 1928–1930) </div></div> ==== Dmitrij kaj Nikolaj Kosmakov ==== La {{daton|3|3|1910}} en la preĝejo okazis funebra ceremonio de ĉefpastro Dmitrij Andrejeviĉ Kosmakov, kiu servis kiel pastro 60 jarojn, el kiuj 57 en la Elija-paroĥo (ekde la {{dato|18|11|1852}}) kie la {{daton|23|8|1891}} li ricevis la titolon de la ĉefpastro. Pli ol 20 jarojn li instruis Dian Leĝaron en la Tjumena Distrikta Lernejo kaj 29 jarojn (ekde la {{dato|16|2|1881}}) en la paroĥa lernejo en vilaĝo [[Bukino (kvartalo)|Bukino]]. En 1885–1900 li servis kiel vic-episkopo ({{lang-ru|благочинный}}) en Tjumeno. Li akiris nobelan titolon kaj ordenon de Sankta Andreo<ref name="История"/>. Je la dua posttagmeze li estis sepultita apud la preĝejo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 35-38 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Li havis 6 infanojn, el kiuj 5 mortis fruaĝe. Lia sola postvivinta filo Nikolaj ankaŭ iĝis pastro kaj servis en la sama preĝejo. Foje en armea trupo, lokita apud la urbo, okazis epidemio kaj li estis sendita tien por provizore anstataŭi malsaniĝintan regimentan sacerdoton, sed li mem infektiĝis, mortis kaj estis sepultita apud la preĝejo<ref name="История"/>. En la 1990-aj jaroj dum foslaboroj oni trovis apud la preĝejo homajn restaĵojn en bluaj vestoj kun arĝentaĵoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 10-11 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Post establo de la monaĥejo lia nepino Olga Iljiniĉna Podgornaja transdonis al la monaĥejo familiajn fotojn kaj testamenton de la avo, verkitan la {{daton|12|2|1910}}, en kiu li petis sepulti lin apud la preĝejo<ref name="История">{{citaĵo el la reto | url = https://ilmon.ru/2015/03/27/%d0%b8%d1%81%d1%82%d0%be%d1%80%d0%b8%d1%8f/ | titolo = История | titolo-aldono = | alirdato = 2003-02 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2009-11 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Dipatrina-Kristnaska monaĥejo | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20200923132352/https://ilmon.ru/2015/03/27/%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F/ | arkivdato = 2020-09-23 | citaĵo = }}</ref>. ==== Aliaj pastroj ==== De junio 1926 ĝis la {{dato|14|4|1930}} en la preĝejo servis kiel dua pastro [[Vladimir Ĥlinov]], lasta konfesprenanto de la Romanov-familio servinta kun ili dum ilia [[Ekzilo de la Romanov-familio en Tobolsko|ekzilo en Tobolsko]]<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Под защитой Святого Образа. Документальное повествование о Знаменском кафедральном соборе города Тюмени с 1624 года до наших дней |lasta = Антуфьева |unua = Н. Л. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2018 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Русская неделя |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 9785853837270 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 266 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1931 ĉefpastro Nikolaj Aleksandroviĉ Protopopov, naskiĝinta en 1867 en [[Jalutorovsko]], estis arestita kaj la {{daton|23|5|1932}} kondamnita de la Speciala Kunsido ĉe Kolegio de [[OGPU]] al tri jaroj da ekzilo kiel "membro de kontraŭsovetia organizo" kaj la {{daton|4|5|1932}} mortis pro korhalto. La {{daton|16|1|1990}} li estis rehabilitita de la Prokurorejo de Tjumena provinco<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Историческое обозрение о Всехсвятской (кладбищенской) церкви города Тюмени (1833 — 1996 гг.) // Религия и церковь в Сибири: Сб. науч. ст. и докум. материалов. Вып. 9 |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1996 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 146-147 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Diakonoj (1813–1930) === <div class="NavFrame collapsed"> <div class="NavHead">Diakonoj (1813–1930)</div> <div class="NavContent" style="text-align: left;"> * P. K. Dizertovskij ({{lang-ru|П. К. Дизертовский}}; 1813–1814) * P. Navodĉilov ({{lang-ru|П. Наводчилов}}; 1816–1822) * G. I. Kosmakov ({{lang-ru|Г. И. Космаков}}; 1823–1837) * P. D. Ponikorovskij ({{lang-ru|П. Д. Поникоровский}}; 1844–1850) * I. N. Derjabin ({{lang-ru|И. Н. Дерябин}}; 1851–1852) * I. Ja. Skosirev ({{lang-ru|И. Я. Скосырев}}; 1852–1853) * I. P. Popov ({{lang-ru|И. П. Попов}}; 1854–1870) * E. A. Burov ({{lang-ru|Е. А. Буров}}; 1870) * A. P. Lepjoĥin ({{lang-ru|А. П. Лепёхин}}; 1873–1874) * P. A. Krilov ({{lang-ru|П. А. Крылов}}; 1886–1890) * E. F. Nasonov ({{lang-ru|Е. Ф. Насонов}}; 1890–1894) * P. N. Fokin ({{lang-ru|П. Н. Фокин}}; 1894–1899) * N. A. Marsov ({{lang-ru|Н. А. Марсов}}; 1903–1905) * G. L. Volkov ({{lang-ru|Г. Л. Волков}}; 1905–1907) * I. I. Slovcov ({{lang-ru|И. И. Словцов}}; 1911–1912) * P. P. Movĉan ({{lang-ru|П. П. Мовчан}}; 1913) * Lvovskij ({{lang-ru|Львовский}}; 1924) </div></div> == Arkitektura valoro == La {{daton|30|3|1987}} la preĝejo ricevis statuson de arkitektura monumento. La {{daton|20|4|1993}} urbaj aŭtoritatoj transdonis ĝin al la Komitato pri kulturo de Tjumeno kune kun aliaj monumentoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 61-62 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. == Infana azilo == [[Dosiero:Ortodoksa pensionato en strato La 25-a de Oktobro (Tjumeno).jpg|200ra|eta|dekstra|La infana azilejo, 2021.]] [[Dosiero:Вид на приют с улицы.JPG|200ra|eta|dekstra|La infana azilejo, 2015.]] La {{daton|30|7|2004}} ĉe la monaĥejo estis malfermita sociala azilo "Konsolo" ({{lang-ru|Отрада}}). Laŭ statuto tie rajtas loĝi knabinoj kaj junulinoj ĝis 18 jarojn aĝaj. Ili lernas laŭ programo de ortodoksa gimnazio<ref name="Монахиня Нина (Схулухия)">{{citaĵo el la reto | url = http://www.ihtus.ru/42005/d19.shtml | titolo = Монахиня Нина (Схулухия), настоятельница Тюменского Ильинского женского монастыря | titolo-aldono = | alirdato = 2024-01-03 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Нина (Схулухия) | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2005-04 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Sibirskaja Pravoslavnaja Gazeta | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20050517194348/http://www.ihtus.ru/42005/d19.shtml | arkivdato = 2005-05-17 | citaĵo = }}</ref>. En 2009 apud lago kaj pina arbaro en vilaĝo Krasnij Jar ({{lang-ru|Красный Яр}}) funkciis ĝia somera ermitejo — kiel ripozejo por la azilaj infanoj<ref name="Возрождение святой обители"/>. Ĝi aperis danke al bonfarantoj, donacintaj tie terenon al la monaĥejo<ref name="Монахиня Нина (Схулухия)"/>. En 2006 oni akuzis ĝian direktoron, monaĥejestrinon Nina pri kruela traktado de edukitoj. Venis du denuncoj: la unuan prezentis ortodoksuloj kaj la dua venis formde de telefona voko el apuda vendejo, kien venis du malsataj knabinoj por peti manĝaĵojn, sed ili estis revenigitaj al la azilejo de la monaĥejestrino kiu tiris ilin je la haroj. La {{daton|23|6|2006}} (laŭ aliaj fontoj — la {{daton|23|7}}) komenciĝis krimenketado. Junulinoj atestis ke ili estis severe punataj pro plej etaj rompoj de la reguloj, ekzemple pro malĝusta konduto en la preĝejo. Oni senigis ilin je manĝaĵoj, fermis por 24 horoj en kaprinejo, devigis stari kun tabureto en etenditaj manoj. La direktorino estis provizore eksigita, la junulinoj elprenitaj el la azilejo. En aŭgusto 8 el 15 infanoj (3 ĝis 18 jarojn aĝaj) estis revenigitaj al iliaj familioj en [[Moskvo]], norda [[Kazaĥio]], [[Malojaroslavec]] kaj [[Surguto]], du adoleskuloj estis lokitaj en la sociala centro "Familio". Kvin junulinoj, laŭ iliaj petoj, estis revenigitaj al la azilejo; plejparto el ili planis monaĥiniĝi<ref name="Настоятельницу приюта обвиняют в насилии над детьми"/><ref name="Монастырская «педагогика»">{{citaĵo el la reto | url = http://www.golosa.info/node/901 | titolo = Монастырская «педагогика»: свидетельские показания по делу настоятельницы Свято-Ильинского женского монастыря М.А. Схулухии | titolo-aldono = | alirdato = | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Gracchi | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2006-07-30 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Golosa.info | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20071027161135/http://www.golosa.info/node/901 | arkivdato = 2007-10-27 | citaĵo = }}</ref>. Nur 3-jaraj ĝemeloj Darja kaj Varvara estis el Tjumeno, ĉiuj aliaj venis de aliaj lokoj. Ĉiuj infanoj devenis de malbonfartaj familioj. Socialaj laborantoj konstatis ke la infanoj estis magraj, kun damaĝita psiko, havis neniujn dezirojn krom viziti preĝejon. Ili menciis interalie punon forme de 500 ĝisteraj kliniĝoj. Por 15 knabinoj haveblis nur 13 litoj. Mankis menuo kaj normala kuirejo. Mankis laŭleĝe aranĝitaj dokumentoj pri la infanoj. Neniu el ili frekventis lernejon, venis nur instruistoj el ortodoksa gimnazio. Mankis medicina helpo<ref name="Монастырская «педагогика»"/>. Enketisto diris ke venis multe da similaj plendoj, sed ili estas anonimaj, ĉar la plendantoj timis malkovri siajn nomojn. Ŝi mem agnoskis enorman premon fare de la monaĥejo, eklezio kaj kredantoj<ref name="Настоятельницу приюта обвиняют в насилии над детьми">{{citaĵo el la reto | url = https://vsluh.ru/novosti/obshchestvo/nastoyatelnitsu-priyuta-obvinyayut-v-nasilii-nad-detmi_88986/ | titolo = Настоятельницу приюта обвиняют в насилии над детьми | titolo-aldono = | alirdato = 2022-05-17 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Наталья Емельянова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2006-08-03 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Vsluh.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220517120321/https://vsluh.ru/novosti/obshchestvo/nastoyatelnitsu-priyuta-obvinyayut-v-nasilii-nad-detmi_88986/ | arkivdato = 2022-05-17 | citaĵo = }}</ref>. La igumenino Nina asertis ke la knabinoj fuĝis, estis trovitaj ĉe angulo de la stratoj [[Strato Respubliko (Tjumeno)|Respubliko]] kaj Maurice Thorez kune kun ebriaj gejnunuloj, rifuzis enaŭtiĝi kaj reveni, kaj tio sekvigis fizikan konflikton kaj vokon de polico, post kio sekvan tagon venis pluraj reviziantoj. Ĵurnalistoj asertis ke la akuzintoj alfrontis grandan premon, ĉar la igumenino estis enpostenigita laŭ peto de Maria (Kapalina; la {{daton|1|1|1916}} — la {{daton|27|11|2018}}) patrino de la ĉefepiskopo Dimitrij (Kapalin) kaj lia frato Kliment (metropolito de Kalugo kaj Borovsko, estro de la administracio de la Moskva patriarĥio), loĝinta en la Ĉernoostrovskij virina monaĥejo de Sankta Nikolao en Malojaroslavec, kie Nina estis ŝia servistino ({{lang-ru|келейница}})<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.ihtus.ru/122018/st15.shtml | titolo = С любовью во Христе | titolo-aldono = | alirdato = 2024-01-09 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Игумения Нина (Схулухия) | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2018-12 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Sibirskaja Pravoslavnaja Gazeta | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230321210729/http://www.ihtus.ru/122018/st15.shtml | arkivdato = 2023-03-21 | citaĵo = }}</ref><ref>{{citaĵo el la reto | url = http://golosa.info/node/895 | titolo = Церковь и слезинка ребенка | titolo-aldono = | alirdato = | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Gracchi | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2006-07-26 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Golosa.info | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20060808044143/http://golosa.info/node/895 | arkivdato = 2006-08-08 | citaĵo = }}</ref>. Post tio urbaj aŭtoritatoj financis konstruadon de banejoj kaj kantino. Estis nomumita nova direktorino Elena Kanevka (monaĥino Margarita), kiu antaŭe gvidis sekcion pri personaro en la sama monaĥejo. Nina restis je sia posteno de monaĥejestrino, ĉar la du postenoj estis apartigitaj kiel tion postulas leĝo<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://vsluh.ru/novosti/obshchestvo/v-tyumeni-prodleno-rassledovanie-monastyrskogo-dela_91071/ | titolo = В Тюмени продлено расследование "монастырского" дела | titolo-aldono = | alirdato = 2022-05-17 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Наталья Емельянова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2006-08-25 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Vsluh.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220517111358/https://vsluh.ru/novosti/obshchestvo/v-tyumeni-prodleno-rassledovanie-monastyrskogo-dela_91071/ | arkivdato = 2022-05-17 | citaĵo = }}</ref>. Ĝis 2017 la azilon forlasis, atinginte maksimumam aĝon, 14 infanoj, el kiuj multaj daŭrigis studadon en altlernejoj aŭ ortodoksaj instruejoj<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.ihtus.ru/122017/st13.shtml | titolo = "Отогреются их сердца...": К 15-летию возрождения Тюменского Богородице- Рождественского женского монастыря | titolo-aldono = | alirdato = 2024-01-05 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2017-12 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Sibirskaja Pravoslavnaja Gazeta | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20210302202112/http://www.ihtus.ru/122017/st13.shtml | arkivdato = 2021-03-02 | citaĵo = }}</ref>. En 2023 en la azilo loĝis 11 infanoj, 5 ĝis 18 jarojn aĝaj<ref name="Монашеская жизнь в Тобольско-Тюменской епархии2023"/>. == Ermitejoj == La {{daton|21|5|2004}} administracio de la Novtarmana municipo transdonis al la monaĥejo eksan infektan fakon (korpuso N 2) de la Novtarmana hospitalo. Oni kreis tie preĝejon kaj ermitejon ({{lang-ru|скит}}) de martiro Teodoro de Tobolsko ({{lang-ru|Феодор Тобольский}}), en kiu la monaĥinoj prizorgas maljunulojn kaj handikapulojn, kaj etan mastrumon. Dum grandaj festoj tie okazis diservoj, baptoj, funebroj ktp<ref name="Монахиня Нина (Схулухия)"/>. Alia ermitejo funkciis somere, apud lago kaj pina arbaro en vilaĝo Krasnij Jar ({{l-ru|Красный Яр}}) — kiel ripozejo de la infana azilo<ref name="Возрождение святой обители"/>. La {{daton|5|8|2004}} urba administracio transdonis al la monaĥejo kapelon en vilaĝo [[Bukino (kvartalo)|Bukino]]<ref name="Монахиня Нина (Схулухия)"/>. En 2007 komenciĝis rekonstruado de ermitejo en vilaĝo Ŝkolnij ([[Isetska distrikto]]), kie iam funkciis la Rafajlova virina monaĥejo de Endormiĝo de la Dipatrino ({{lang-ru|Рафаиловская Успенская женская монастырская община}})<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.ihtus.ru/092012/st11.shtml | titolo = Обитель игумении Митродоры: начало становления | titolo-aldono = | alirdato = 2024-01-03 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Панкова А.Е. | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2012-09 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Sibirskaja Pravoslavnaja Gazeta | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20130630225243/http://www.ihtus.ru/092012/st11.shtml | arkivdato = 2013-06-30 | citaĵo = }}</ref>. Tie plu staras la samnoma preĝejo. La municipo transdonis por la ermitejo konstruaĵojn de la internulejo por infanoj-handikapuloj, kiu funkciis en la eksa monaĥejo en 1922–2010<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.ihtus.ru/032013/st21.shtml | titolo = Свято-Успенский скит: в начале пути | titolo-aldono = | alirdato = 2024-01-05 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Елена Кошкарова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2013-03 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Sibirskaja Pravoslavnaja Gazeta | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20130701085748/http://www.ihtus.ru/032013/st21.shtml | arkivdato = 2013-07-01 | citaĵo = }}</ref>. Sume en 2023 la monaĥejo havis 4 ermitejojn<ref name="Монашеская жизнь в Тобольско-Тюменской епархии2023">{{citaĵo el gazeto | url = http://www.ihtus.ru/032023/st100.shtml | titolo = Монашеская жизнь в Тобольско-Тюменской епархии | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = Сибирская православная газета | volumo = | numero = 3 | paĝoj = <!-- aŭ |paĝo= de la fontinformoj --> | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = 2023 | alirdato = 2024-10-23 | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭantajn la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }}</ref>. == Monumentoj == [[Dosiero:Memorkruco kaj memortabulo omaĝe al la Romanov-familio (Tjumeno) 02.jpg|eta|La kruco kaj memortabulo, 2021.]] La teritorio de la monaĥejo etendiĝis ankaŭ malsupren laŭ oblikva bordo, al la [[kajo de rivero Turo]], al kiu ĝi estas konektita per ŝtuparo. Laŭvoje troviĝas monumentoj ligitaj al la familio de [[Nikolao la 2-a (Rusio)|Nikolao la 2-a]]. === Kampokruco === En 2004 ĉe la ŝtuparo estis starigita kampokruco ({{lang-ru|поклонный крест}}) memore al vizito de la cara familio, okazinta nokte de la 17-a al la 18-a aŭgusto 1917 dum ilia veturo al ekzilo en Tobolsko. Apud la kruco okazas preĝoj, krucomarŝoj kaj aliaj ritoj<ref name="Возрождение святой обители"/>. Apud la kruco staras marmora tabulo kun citaĵo el la cara taglibro<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.ihtus.ru/chron/072020/09.shtml | titolo = Царские дни в Тюмени | titolo-aldono = | alirdato = 2024-01-03 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2020-06 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Sibirskaja Pravoslavnaja Gazeta | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220122002829/http://www.ihtus.ru/chron/072020/09.shtml | arkivdato = 2022-01-22 | citaĵo = }}</ref>: {{Citaĵo |teksto = La 4-an de aŭgusto 1917 [malnova stilo]. Post transiri Uralon ni eksentis signifan malvarmeton. Al Jekaterinburgo ni venis frumatene. [...] Ni treniĝis neimageble malrapide por veni al Tjumeno malfrue, je 11-30 vespere. Tie la trajno venis preskaŭ al la haveno tiel ke restis nur malsupreniri sur vaporŝipon. La nia nomiĝas "Rus". Komenciĝis transŝarĝado de la aĵoj, daŭrinta la tutan nokton [...] Ni foriris de Tjumeno je proksimume la 6-a horo. |aŭtoro = Nikolao Romanov |verko = Taglibro de Nikolao Romanov |origina teksto = 4 августа, 1917 год. Перевалив Урал, почувствовали значительную прохладу. Екатеринбург проехали рано утром. [...] Тащились невероятно медленно, чтобы прибыть в Тюмень поздно, в 11.30 вечера. Там поезд подошел почти к пристани, так, что пришлось только спуститься на пароход. Наш называется «Русь». Началась перегрузка вещей, продолжавшаяся всю ночь [...] Отошли от Тюмени около 6 часов. }} === Monumento al la Romanov-familio === [[Dosiero:Monumento al la cara familio (Tjumeno) 01.jpg |eta|La monumento al la cara familio, 2020.]] La {{daton|25|6|2020}} sur la deklivo malantaŭ la Kontoro de Vaporŝipejo sub gvido de la metropolito Tobolsko kaj Tjumeno Dimitrij estis solene malfermita la monumento al la Romanov-familio<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tmn.aif.ru/society/details/v_tyumeni_sostoyalos_otkrytie_pamyatnika_seme_nikolaya_ii | titolo = В Тюмени состоялось открытие памятника семье Николая II | titolo-aldono = | alirdato = 2021-01-27 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Валерия Пащенко | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2020-06-30 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Argumentoj kaj Faktoj | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20210204130250/https://tmn.aif.ru/society/details/v_tyumeni_sostoyalos_otkrytie_pamyatnika_seme_nikolaya_ii | arkivdato = 2021-02-04 | citaĵo = }}</ref>. Ĝi bildigas la familion de la lasta rusa caro [[Nikolao la 2-a (Rusio)|Nikolao la 2-a]], starantan sur antikva rusa boato "Rus" ({{lang-ru|Русь}}) kun krucoj enmane. Tio simbole referencas la foriron de la cara familio al ekzilo en [[Tobolsko]]n, okazintan en aŭgusto [[1917]]. Tiam la Romanovoj venis al Tjumeno laŭ la [[Transsiberia fervojo]], poste estis transportitaj laŭ fervoja branĉo al haveno, situinta ĉi-loke, kaj daŭrigis sian vojon al Tobolsko sur ŝipo, ĉar fervojo ĝis Tobolsko ankoraŭ ne estis konstruita kaj vojo estis malebena. Ĝi preskaŭ komplete identas al la monumento, instalita en la Divejeva monaĥejo en [[Niĵnij-Novgoroda provinco]] en 2017. La sola diferenco estas ke anstataŭ boato tie la statuoj staras sur soklo<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/gorod/2020/06/10/69308839/ | titolo = Для Тюмени отлили огромный памятник семьи Романовых | titolo-aldono = | alirdato = 2021-01-27 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Юлия Мальцева | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2020-06-10 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20210201071148/https://72.ru/text/gorod/2020/06/10/69308839/ | arkivdato = 2021-02-01 | citaĵo = }}</ref>. Dezajnadon de la monumento partoprenis la akademio de [[Ilja Glazunov]], la skulptaĵon faris Irina Makarova en la metiejo ''LitArt'' ([[Moskvo]]). Ĝian kreadon financis ortodoksaj organizaĵoj kaj mecenatoj. La ideon starigi monumenton omaĝe al Nikolao la 2-a sur tiu ĉi loko unuafoje prezentis loka komercisto, ortodoksa aktivulo kaj deputito de la urba dumao Igor Rakŝa. La {{daton|9|10}} 2017 li diskutigis la aferon dum kunsido de la urba dumao, proponinte konstrui apude ankaŭ kapelon kaj inviti al la malferma ceremonio deputiton de la Ŝtata Dumao [[Natalia Poklonskaja]]. La Tobolska-Tjumena eparĥio subtenis la iniciaton<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/gorod/2017/10/10/51340461/ | titolo = На тюменской набережной предложили установить памятник Николаю II | titolo-aldono = | alirdato = 2021-01-27 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Ирина Шарова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2017-10-10 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20210201080237/https://72.ru/text/gorod/2017/10/10/51340461/ | arkivdato = 2021-02-01 | citaĵo = }}</ref>. La instalado de la monumento elvokis kontraŭdirajn reagojn ĉe la urbanoj. Plej forte protestis lokaj komunistoj, kiuj memorigis en sia ĵurnalo ''Laborista Tjumeno'' ({{lang-ru|Трудовая Тюмень}}), ke temas pri la plej malsukcesinta imperiestro de la [[Rusia imperio]], kiu malgajnis ĉiujn militojn, kruele subpremadis la popolon kaj ricevis kromnomon ''Nikolao la Sanga''. Aliaj indignis ke ne okazis ajna publika disputado de la afero. La ortodoksaj organizaĵoj kontestis la akuzojn direkte al la imperiestro kaj argumentis ke la monumento situas sur la monaĥeja teritorio, kies estraro rajtas fari ion ajn sur sia areo<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://nashgorod.ru/article/general/27-06-2020/kak-postavit-v-tyumeni-pamyatnik-nikolayu-ii-i-nikogo-ne-razozlit | titolo = Как поставить в Тюмени памятник Николаю II и никого не разозлить? | titolo-aldono = | alirdato = 2021-01-27 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2020-06-27 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = NashGorod.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20210201014845/https://nashgorod.ru/article/general/27-06-2020/kak-postavit-v-tyumeni-pamyatnik-nikolayu-ii-i-nikogo-ne-razozlit | arkivdato = 2021-02-01 | citaĵo = }}</ref>. == Transporto == La plej proksimaj haltejoj estas ''Ulica Orĝonikidze'' kaj ''Dvorec kulturi Neftjanik'' ĉe strato Osipenko. == Vidu ankaŭ == * [[Preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj (Tjumeno)]] * [[Preĝejo de Endormiĝo de la Dipatrino (Tjumeno)]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Monaĥejoj en Tjumeno]] [[Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Tjumeno]] [[Kategorio:Ortodoksaj monaĥejoj en Rusio]] [[Kategorio:Ortodoksaj preĝejoj en Rusio]] [[Kategorio:Monaĥinejoj en Rusio]] anhwyks2x9s7p0xvlc41i8jdcp5yp87 9490830 9490824 2026-10-09T13:17:21Z RG72 11847 9490830 wikitext text/x-wiki {{Informkesto kristana preĝejo | nomo = Monaĥinejo de Naskiĝo de Dipatrino (Tjumeno)<br />{{lang-ru|Богородично-Рождественский монастырь}} | larĝo de informkesto = | dosiero = Elia monaĥejo (Tjumeno).jpg | grandeco de dosiero = | priskribo de dosiero = La monaĥejo en 2011 | eklezio = la [[Rusa Ortodoksa Eklezio]] | provinco = | diocezo = la Tobolska kaj Tjumena eparĥio | unio = | dekanujo = la Tjumena | vikariujo = | asocio = | paroĥo = | ensemblo = | ŝtato = {{Flago|Rusio|nomo=jes}} | ŝtato subtutaĵo1 nomo = | ŝtato subtutaĵo1 = | municipo = [[Tjumeno]] | latitudo = 57/09/38/N | longitudo = 65/32/53/E | regiono-ISO = RU-TYU | ŝanĝebla mapo = Centra Tjumeno/Tjumeno (urba areo)/Tjumeno/Tjumena provinco | konsekro = | konsekrinto = | titolo = | uzado = virina monaĥejo | arkitekto = | stilo = [[novklasikismo]] | ark tipo = | fondo = [[1621]] | finigo = | kapacito = | konstruado = | longo = | larĝo = | alto = | lokigo de altaro = | materialo = [[briko]]j | adreso = strato la 25-a de Oktobro, 29 | komunejo = Nativity of the Virgin Mary monastery (Tyumen) | ttt = }} La '''Monaĥinejo de Naskiĝo de Dipatrino (Tjumeno)''' ({{lang-ru|Богородично-Рождественский монастырь}}; ĝis 2017 — la Elija, {{lang-ru|Ильинский}}) estas la funkcianta virina monaĥejo de la [[Rusa Ortodoksa Eklezio]] en [[Tjumeno]] ([[Rusio]]). Ĝi estis fondita en [[1620]]. == Situo == La monaĥejo troviĝas en la Centra administra distrikto, rande de la historia urbocentro, sur la alta bordo de [[rivero Turo]], apud la orienta parto de la [[kajo de rivero Turo]]. == Historio == [[Dosiero:Elija monaĥejo (Tjumeno) 01.jpg|200ra|eta|dekstra|Restaŭrado, 2007.]] [[Dosiero:Monaĥejo de Naskiĝo de Dipatrino (Tjumeno) 2020 02.jpg|200ra|eta|dekstra|Maljuna monaĥino, 2020.]] [[Dosiero:Улица 25-го Октября, 29, Тюмень, Тюменская область.jpg|200ra|eta|dekstra|La ĉefa enirejo, 2022.]] [[Dosiero:Интерьер. вид от главного входа в церковь.JPG|200ra|eta|dekstra|En la preĝejo, 2015.]] [[Dosiero:Elija-monaĥejo (Tjumeno) 04.jpg|200ra|eta|dekstra|Kolombejo, 2021.]] [[Dosiero:Маковка и крест.JPG|200ra|eta|dekstra|La kupolo kaj kruco, 2015.]] [[Dosiero:Колокола храма.JPG|200ra|eta|dekstra|Sonoriloj, 2015.]] [[Dosiero:Elija-monaĥejo (Tjumeno) 01.jpg|200ra|eta|dekstra|Ikona butiko, 2021.]] [[Dosiero:Elija-monaĥejo (Tjumeno) 07.jpg|200ra|eta|dekstra|La monaĥejo vintre, 2021.]] [[Dosiero:Teumado apud la Elija-monaĥejo (Tjumeno) 02.jpg|200ra|eta|dekstra|Monaĥinoj regalas promenantojn per teo, 2020.]] [[Dosiero:Вход в Ильинский женский монастырь.jpg|200ra|eta|dekstra|Monaĥeja pordego, 2016.]] === Konstruado kaj funkciado === En 1600 oriente de la Tjumena fortikaĵo ({{lang-ru|острог}}) jam ekzistis sufiĉe granda antaŭurbo ({{lang-ru|посад}}), kiu tamen havis eĉ ne unu preĝejon. En januaro 1601 lokanoj sendis al caro [[Boris Godunov]] peton permesi al ili konstrui en la antaŭurbo preĝejon omaĝe al sanktuloj [[Boris kaj Gleb]] kun alkonstruaĵoj omaĝe al sanktuloj [[Florus kaj Laurus]] kaj al profeto [[Elija]]. Ili skribis ke ili faris tian promeson kaj jam komencis alporti lignon, sed [[vojevodo]] postulas ke ili konstruu la preĝejon en la fortikaĵo dum ili preferus fari tion en la antaŭurbo. Sian peton ili argumentis per tio ke diservojn en la fortikaĵo ĉeestas vojevodoj, kio konfuzigas la edzinojn kaj idojn de la antaŭurbanoj — ordinaraj ŝtatservistoj kaj kamparanoj. La peto estis kontentigita<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень: летопись четырех столетий |lasta = Миненко |unua = Н. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Русь. Санкт-Петербург |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = 5901633040 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 97-98 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tiel aperis la Elija-preĝejo kun alkonstruaĵo de Boris kaj Gleb. En 1624 en ĝi troviĝis ikonoj de profeto Elija, sanktuloj [[Florus kaj Laurus]], la Dipatrino Maria el Vladimiro, [[Deisiso]], el kiuj du unuaj estis faritaj surloke kaj la aliaj donacitaj de la caro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень: летопись четырех столетий |lasta = Миненко |unua = Н. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Русь. Санкт-Петербург |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = 5901633040 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 100 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Preciza dato de ĝia fondo estas nekonata. Historiisto [[Pjotr Bucinskij]] opiniis ke en 1620 ĉe la preĝejo de Elija estis establita virina monaĥa komunumo subestre de "nigra pastro" (do monaĥo) Nikon. Historiisto Leonid Ŝoroĥov supozas ke tio okazis en 1620–1624, tamen konkretigas ke ĝia fondo okazis post la alveno de ĉefepiskopo Kipriano. Historiisto Nina Minenko argumentas ke Kipriano venis al Tjumeno en 1621 kaj en januaro 1622 la monaĥejo jam ekzistis, do evidente ĝi estis fondita en 1621<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень: летопись четырех столетий |lasta = Миненко |unua = Н. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Русь. Санкт-Петербург |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = 5901633040 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 76 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1764–1765 ĝi estis transformita je la paroĥa preĝejo de Endormiĝo de la Dipatrino. En 1623 la virina monaĥa komunumo de Elija estis gvidata de monaĥejestrino Kaptelina, akuzita en januaro 1622 pri rompo de la monaĥina voto. Parto de la monaĥinoj ricevadis monaĥan salajron ({{lang-ru|руга}}). Ĝi kelkfoje ŝanĝis sian nomon: Elija ({{lang-ru|Ильинская}}), Aleksej ({{lang-ru|Алексеевская}}), Endormiĝo de la Dipatrino ({{lang-ru|Успенская}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 4 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1668 la Aleksej-monaĥejo unuafoje ricevis proprajn terojn — laŭ ĝia peto al ĝi estis donacitaj falĉejoj por 500 fojnostakoj ĉe rivero Ŝeŝukova kaj apud lago Andrejevskoje, 10 [[desjatino]]j ({{unuo|11|hektaroj}} de plugitaj teroj, 2 desjatinoj ({{unuo|2,2|hektaroj}} sur monteto malantaŭ azilejo — por plantado de [[kanabo]] kaj legomoj, kaj fiŝkaptejon ĉe rivero Jazjovka. La monaĥejo ne havis dependulojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень: летопись четырех столетий |lasta = Миненко |unua = Н. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Русь. Санкт-Петербург |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = 5901633040 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 82 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Dum incendioj en 1687, 1695 kaj 1705 la ejo estis detruata, sed poste ĉiam restarigata. En 1695 granda incendio detruis preskaŭ la tutan antaŭurbon ({{lang-ru|посад}}) kaj inter la pereintaj konstruaĵoj estas menciata virina monaĥejo kun du preĝejoj: la Elija-preĝejo kun alkonstruaĵo omaĝe al la ikono de Dipatrino de Vladimir kaj la preĝejo de [[Paraskeva la Vendreda]]^{[[:en:Paraskevi of Iconium|en]]}. La lasta preĝejo ekzistis jam en 1674 kaj enhavis ikonon de Paraskeva la Vendreda, estimitan en Tjumeno. En la tago de tiu sanktulino, festata la {{daton|28|10}}^{[[Julia kalendaro|jul.]]} kaj en la naŭa vendredo post Pasko apud la preĝejo monaĥinoj vendis legomojn kaj aliajn siajn produktojn<ref name="Ĉupin505">{{citaĵo el libro |titolo = Две церкви в Тюмени // Фальшивый Лукич: Избранное (1993-2002) |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2003 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Мандр и К^а |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5930201536 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 505 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref> kaj oni portis ikonojn al la fonto dum la samnoma loka festo Fonto ({{lang-ru|Ключ}}) okazinta tiutage<ref name="Ĉupin506">{{citaĵo el libro |titolo = Две церкви в Тюмени // Фальшивый Лукич: Избранное (1993-2002) |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2003 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Мандр и К^а |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5930201536 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 506 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1739 al la monaĥejo estis ekzilita Elena Aleksejevna Dolgorukaja, pli juna fratino de Jekaterina, eks-fianĉino de [[Petro la 2-a (Rusio)|Petro la 2-a]]. En decembro 1740 ŝi estis perforte monaĥiniigita, sed fine de 1741 laŭ ordono de [[Elizabeto (Rusio)|Elizabeto]] oni permesis al ŝi reveni el la ekzilo<ref name="Ĉupin506"/>. En 1764 kadre de la sekulariga reformo de [[Katerina la 2-a (Rusio)|Katerina la 2-a]] la monaĥejo estis likvidita. Ĝia falĉejo Andrejevskoje ({{lang-ru|Андреевский сенокосный луг}}) kaj apuda fiŝkaptejo ĉe rivero Jazjovka en 1779 estis transdonitaj al la vira [[Triunua monaĥejo (Tjumeno)|Triunua monaĥejo]]<ref name="Ĉupin505"/>. En julio 1766 okazis plia granda incendio, post kiu oni decidis konstrui la preĝejon de Elija en alia loko, des pli ke loĝantoj de novaj kvartaloj en orienta urborando petis episkopon de Tjumeno kaj Siberio Varlaamon la 1-an (Petrov) konstrui novan lignan preĝejon en ilia areo surloke de azilejo, ĉar en tiu nova areo mankas preĝejoj<ref name="Ĉupin508">{{citaĵo el libro |titolo = Две церкви в Тюмени // Фальшивый Лукич: Избранное (1993-2002) |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2003 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Мандр и К^а |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5930201536 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 508 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Laŭ ordono de la episkopo eldonita la {{daton|27|4|1769}}, oni komencis konstruadon de la preĝejo [[Versto|duonverston]] for de la antaŭa loko, malsupre laŭ la fluo de Turo. En majo 1773 ĝi estis plejparte finita kaj ricevis ĉion kio restis de la forbrulinta Elija-preĝejo, inkluzive sonorilojn. La {{daton|20|6|1773}} Varlaam permesis konsekri ĝin kaj la {{daton|21|6}} tio okazis<ref name="Ĉupin508"/><ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 5 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Surloke de la monaĥejo oni konstruis alian preĝejon — de Endormiĝo de la Dipatrino<ref name="Ĉupin506"/>. La Elija-preĝejo ekstaris sur la alta bordo de Turo, en loko kie ĝi faras plian turnon, do ĝi kvazaŭ finis la orientan urboparton, ferminte la bordolinion sur kiu staris la Triunua monaĥejo kaj la [[Anunciacia katedralo (Tjumeno)|Anunciacia katedralo]]<ref name="Ĉupin509">{{citaĵo el libro |titolo = Две церкви в Тюмени // Фальшивый Лукич: Избранное (1993-2002) |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2003 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Мандр и К^а |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5930201536 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 509 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1781 la preĝeja paroĥo enhavis 63 urbajn kortojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень: летопись четырех столетий |lasta = Миненко |unua = Н. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Русь. Санкт-Петербург |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = 5901633040 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 160 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|26|6|1803}} oni metis la unuan ŝtonon je konstruado de la duetaĝa ŝtona preĝejo, kiu devintus havi du altarojn — omaĝe al [[Kovrofesto]] kaj profeto Elija<ref name="Kupola51">{{citaĵo el libro |titolo = Купола Тюмени |lasta = Маслова |unua = Е. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Тарасова О. П. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = ООО «Опцион-ТМ Холдинг» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 51 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|9|3|1811}} oni konsekris la unuetaĝan brikan preĝejon omaĝe al Kovrofesto. En 1823 ĝi jam havis du alkonstruaĵojn. La ĉefa alkonstruaĵo estis ligna kaj dediĉita al profeto Elija. La dua alkonstruaĵo estis brika kaj dediĉita al Kovrofesto<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 6-7 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ĝi havis bluan ikonostazon kun 11 ikonoj kaj lignan sonorilturon kun ses sonoriloj: la festa estis peza je {{unuo|527,85|kg}}, la dimanĉa je {{unuo|81,9|kg}}, la polijeleja^{[[:en:Polyeleos|en]]} je {{unuo|24,57|kg}}, la ĉiutaga je {{unuo|20,47|kg}}, la eta je {{unuo|16,38|kg}} kaj la eksonora ({{lang-ru|зазвонный}}) je {{unuo|15,15|kg}}<ref name="Kurmaĉov7">{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 7 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|17|10|1828}} paroĥanoj sendis al la Tobolska Spirita Konsistorio peton pri detruo de la ligna preĝejo de Elija, ĉar ĝi grave putris kaj diservi en ĝi iĝis danĝere. La {{daton|29|10}} sekvis ordono malkonstrui la preĝejon kaj uzi ĝiajn lignaĵojn: la plankon kiel [[brulŝtipo]]jn por bakado de hostioj kaj hejtado de la brika Kovrofesta preĝejo kaj la murojn — por konstrui surloke de la altaro lignan kapelon. Sed en muroj de la Kovrofesta preĝejo tiutempe aperis fendoj, do la kapelo apude ne estis konstruita. La {{daton|3|7|1833}} oni ekkonstruis la brikan preĝejon de Elija kun alkonstruaĵo omaĝe al la Kovrofesto laŭ dezajno de la gubernia arkitekto Trofimov<ref name="Kurmaĉov7"/>. Ĝi ricevis du altarojn: la ĉefa, somera (en nehejtata ejo) estis de profeto Elija, la dua, vintra (en hejtata ejo) omaĝe al la Kovrofesto<ref name="Ĉupin509"/>. La {{daton|14|5|1836}} la Tobolska Konsistorio ordonis malkonstrui la brikan preĝejon kaj uzi ĝiajn brikojn por la konstruata nehejtata Elija-preĝejo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 28-29 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|20|5|1836}} estis konsekrita la Kovrofesta alkonstruaĵo pro kio ĝis la {{dato|12|11|1895}} la preĝejo nomiĝis Kovrofesta. Tamen la konstruado ne estis finita — la tegmento ne estis komplete ferumita, la muroj ankoraŭ ne komplete stukitaj. La {{daton|24|4|1837}} estis konsekrita brika duŝtupa sonorilturo kun ses sonoriloj, ligita al la preĝejo. Inter ili estis la nova festa sonorilo farigita de paroĥestro Vasilij Ŝapoŝnikov (evidente el tiu malnova) kaj peza je {{unuo|626,53|kg}}<ref name="Kurmaĉov7"/>. Samjare oni finis la Elija-preĝejon, tamen ankoraŭ ne stukitan kaj kun la tegmento ne komplete ferumita. Ĝi ankoraŭ ne havis ikonostazon, do ne estis konsekrita ĝis 1852<ref name="Ĉupin510">{{citaĵo el libro |titolo = Две церкви в Тюмени // Фальшивый Лукич: Избранное (1993-2002) |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2003 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Мандр и К^а |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5930201536 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 510 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref><ref name="Kurmaĉov7"/>. En 1882 negocisto Kolokolnikov donacis sonorilon pezan je {{unuo|1289,93|kg}}. En 1902 li donacis plian sonorilon, faritan en fabriko de Arsenij Minin en la urbo [[Ufa|Ufo]] kaj pezan je {{unuo|3347,66|kg}}<ref name="Kurmaĉov8">{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 8 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|30|5|1839}} la novkonstruita brika [[Preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj (Tjumeno)|preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj]] estis aldonita al la Kovrofesta paroĥo. Poste la paroĥon eniris ankaŭ kapelo de Apostoloj Petro kaj Paŭlo en vilaĝo [[Bukino (kvartalo)|Bukino]], konstruigita de tjumena negocisto Ivan Vojnov en 1885 (anstataŭ tiu malnova) memore al kronado de imperiestro [[Aleksandro la 3-a (Rusio)|Aleksandro la 3-a]] kaj [[Maria Fjodorovna]], kaj preĝodomo de martiro [[Sankta Georgo]] konstruita surbaze de kadukiĝinta kapelo en 1911 en vilaĝo [[Zajkovo (kvartalo)|Zajkovo]]<ref name="Kupola51"/><ref name="Kurmaĉov8"/>. En 1913 al la Elija-paroĥo apartenis vilaĝoj: [[Vojnovko (kvartalo)|Vojnovko]] (95 verstojn for), [[Gilovo (kvartalo)|Gilovo]] (6 verstojn for), Zajkovo (7 verstojn for), [[Bikovo (kvartalo)|Bikovo]] (8 verstojn for) — sume 433 kortoj, {{unuo|1013}} viroj kaj {{unuo|1062}} inoj<ref name="Ĉupin511"/>. En 1856 la Kovrofesta preĝejo havis unu etaĝon kaj estis {{unuo|32|m}} longa, {{unuo|10,67|m}} larĝa kaj {{unuo|17,07|m}} alta (sonorilturo — {{unuo|23,47|m}}). Ĝi situis sur tereno je {{unuo|2253,08|m|2}}. La hejtata Kovrofesta alkonstruaĵo havis ses kraditajn fenestrojn, la nehejtata Elija-alkonstruaĵo havis naŭ fenestrojn. La Elija-alkonstruaĵo havis 6 ikonojn en altaro, 30 en ikonostazo kaj 12 aliloke. La Kovrofesta alkonstruaĵo havis 4 ikonojn en altaro, 25 en ikonostazo kaj 18 aliloke<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 8-9 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|26|6|1864}} paroĥestro Aleksej Grigorjeviĉ Glazkov petis ĉe ĉefepiskopo de Tobolsko kaj Siberio Varlaamo la 2-a (Uspenskij) permeson anstataŭigi lignan barilon per tiu brika kaj en 1895 ĝi jam aperis. En 1884 ĉe la norda flanko de la preĝejo estis konstruita kaj la {{daton|5|7}} finita la nova Kovrofesta alkonstruaĵo, kion financis posedanto de vaporŝipoj Ivan Ivanoviĉ Ignatov kaj paroĥanoj<ref name="Kurmaĉov9"/>. Grave kontribuis al beligado de la preĝejo ankaŭ paroĥestro Aleksandr Ivanoviĉ Miĥalov, riĉa negocisto<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 34 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La malnova Kovrofesta alkonstruaĵo estis unuigita kun la Elija-alkonstruaĵo per arko kaj konsekrita la {{daton|5|7|1886}}<ref name="Kurmaĉov9">{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 9 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|25|1|1893}} (laŭ aliaj informoj en 1891)<ref name="Ĉupin511">{{citaĵo el libro |titolo = Две церкви в Тюмени // Фальшивый Лукич: Избранное (1993–2002) |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2003 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Мандр и К^а |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5930201536 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 511 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref> en la Kovrofesta paroĥo malfermiĝis paroĥa lernejo en kiu lernis 12 knaboj kaj 3 knabinoj. Ĝi troviĝis en vasta duetaĝa konstruaĵo, kie estis tri ĉambroj kapablaj enspacigi ĝis 125 lernantojn kaj loĝejo de pastro Ivan Gavriloviĉ Grifcev<ref name="Kurmaĉov9"/>. En 1901 tie lernis 45 knaboj<ref name="Ĉupin511"/>. En 1902 ĝi estis riparita. La lernejo funkciis ĝis 1918 kaj estis fermita post apero de la dekreto "Pri apartigo de la eklezio disde la ŝtato, kaj de la lernejo disde la eklezio" eldonita la {{daton|23|1|1918}}. Ĝia sidejo estis ŝtatigita<ref name="Kurmaĉov9"/>. En 1894–1895 kaj en 1897 pro fendoj, aperintaj en la norda muro apud la Kovrofesta alkonstruaĵo kaj en la volbo de la arko, la preĝejo estis grave riparita kaj rekonstruita je rusa-bizanca stilo laŭ dezajno de la eparĥia arkitekto Boris Zinke kun kontribuo de la urba arkitekto A. Permjakov. Oni altigis la ĉefan kupolon kaj modifis la sonorilturon, ĉe la enirejo aperis eta ŝtona perono sen markezo. En la ĉefa ejo oni instalis novan ikonostazon en la stilo de Renesanco, renovigis ŝtonan plankon kaj murpentraĵojn. En la ĉefa preĝejo estis faritaj tri arkoj kaj vastaj korusoj kun lignaj bariloj, en subterejo oni instalis kaloriferon. La tegmento estis farbita je malakita koloro, la kupolo kaj krucoj estis orumitaj. La {{daton|12|11|1895}} la renovigita Kovrofesta preĝejo estis konsekrita kaj alinomita al la preĝejo de profeto Elija ({{lang-ru|Пророко-Ильинская церковь}}). La konsekrado okazis solene fare de episkopo de Tobolsko kaj Siberio Agafangel. En la preĝejo aperis elektra lumigado<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Две церкви в Тюмени // Фальшивый Лукич: Избранное (1993-2002) |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2003 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Мандр и К^а |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5930201536 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 510-511 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|6|2|1911}} dum reviziado de la suda parto de la Tobolska eparĥio la preĝejon vizitis episkopo de Tobolsko kaj Siberio Evsevij (Grozdov). Paroĥanoj petis lin vastigi la preĝejon de Ĉiuj Sanktuloj por krei sur ĝia bazo apartan paroĥon, argumentante ke la Elija-paroĥo iĝis tro granda<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 11 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En aprilo 1922 kadre de tutlanda kampanjo pri konfiskado de religiaj riĉaĵoj por helpi al malsatantoj, el la preĝejo estis forprenitaj pluraj arĝentaĵoj ({{unuo|92,3|kg}}), oraĵoj kaj perloj ({{unuo|0,0078|kg}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 39-41 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1923 paroĥo subskribis kun la urba konsilio kontrakton pri luado de preĝejo de profeto Elija kaj preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 43-44 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En marto 1924 paroĥanoj subtenis la rezolucion de la Eparĥia Kunveno pri aliĝo de la Tjumena eparĥio al [[patriarko Tiĥon]]<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 47 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1925 la preĝejo estis grave riparita de la paroĥanoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 15 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Fermo kaj nereligia uzado === La {{daton|10|1|1930}} iniciata grupo de la Viva Eklezio en Tjumeno petis la urban administracion transdoni al ili Elija-preĝejon aŭ [[Preĝejo de Endormiĝo de la Dipatrino (Tjumeno)|preĝejon de Endormiĝo de la Dipatrino]]. Ili skribis ke preferinda estas la Elija-preĝejo, ĉar ĝia situo en la urbo estas pli centra kaj la komunumo de adeptoj de la "malnova eklezio" tie estas relative malgranda, do rezisto al ilia agado estos malpli forta<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 49 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La 26-an de januaro la lua kontrakto estis nuligita; kiel preteksto estis menciita neplenumo de sindevigoj fare de la [[religia komunumo]]<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 50-51 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Peto de la Viva Eklezio estis pritraktita la 29-an de januaro, sed ne kontentigita<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 51 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La 31-an de januaro la preĝejo estis fermita kaj sigelita. La paroĥanoj sendis la 3-an de februaro protestan leteron, en kiu ili memorigis ke ili plenumis ĉiujn postulojn de la aŭtoritatoj, inkluzive la impostpagadon kaj registradon de nova komunumo al kiu aliĝis 270 homoj. Ili argumentis ke anstataŭ 11 preĝejoj, kiuj funkciis en la urbo en 1919, restis nur [[Preĝejo de Gloro de la Kruco (Tjumeno)|preĝejo de Sankta Nikolao]] kaj tombeja preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj, kapablaj enspacigi respektive po 500 kaj 200 homojn, do sume ne pli ol 700. La [[Preĝejo de Sankta Triunuo (Tjumeno)|preĝejon de Unueca Kredo]] ili ne kalkulis inter tiuj, memorigante ke ĝi havas specifan diservon kiu malkonvenas al la tradiciaj ortodoksuloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 52-53 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La peto estis rifuzita<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 55 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|18|2}} oni decidis transdoni religiajn librojn de la preĝejo al rubigado, arkivajn materialojn (2–3 kg) — al distrikta arĥivo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 56 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1930 la preĝejo estis uzata kiel vela metiejo de la Tjumena Ŝipkonstruejo<ref name="Ĉupin513">{{citaĵo el libro |titolo = Две церкви в Тюмени // Фальшивый Лукич: Избранное (1993-2002) |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2003 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Мандр и К^а |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5930201536 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 513 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Komence de la 1930-aj jaroj oni malmuntis la supran parton de la sonorilturo kaj forigis la krucojn<ref name="Ĉupin513"/> La {{daton|6|5|1933}} la urbaj aŭtoritatoj decidis transdoni la ejon al lombardo<ref name="Kupola51"/>. La {{daton|19|2|1935}} estis subskribita kontrakto pri transdono de la preĝejo al lombardo<ref name="Ĉupin513"/><ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 17 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|31|1|1942}} urbaj aŭtoritatoj transdonis la preĝejon al la Tjumena vodka fabriko, kiu antaŭe funkciis en la ejo de la plasta fabriko<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 63 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Maŝinaro estis translokita tien jam en septembro 1941, la {{daton|1|1|1942}} komenciĝis rekonstruado de la ejo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 57-59 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La murpentraĵoj estis detruitaj dum incendio kaj riparadoj, la sonoriloj estis forigitaj<ref name="Kurmaĉov63-64"/>. En 1950 en la unua etaĝo troviĝis produktejoj, kuirejo, stokejo, en la dua etaĝo estis laboratorio, klubo kaj bufedo, en la sonorilturo funkciis lignometiejo<ref name="Ĉupin513"/>. Dum foslaboroj oni plurfoje trovis tombojn. La fabrika estraro planis transloki ĝin en 1996 al vilaĝo Metelovo, ĉe okcidenta rando de Tjumeno, sed tio ne okazis<ref name="Kurmaĉov63-64">{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 63-64 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En junio 2001 la vodkofabriko bankrotis<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 65 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Renaskiĝo === La {{daton|27|11|2001}} laŭ ordono de la ĉefepiskopo de Tobolsko kaj Tjumeno Dimitrij, al Tjumeno el la Ĉernoostrovskij virina monaĥejo de Sankta Nikolao en [[Malojaroslavec]], kie loĝis kiel monaĥino patrino de Dimitrij, venis du monaĥinoj, taskigitaj establi la inan monaĥejon surbaze de la Elija-preĝejo. Ili ekloĝis en domo de la [[Oranta katedralo (Tjumeno)|Oranta katedralo]] en strato Perekopskaja. La ĉefo iĝis monaĥino Nina (Marina Aleksandrovna Sĥuluĥija), naskiĝinta en 1956. Tie ili aranĝis monaĥinan vivon, partoprenante preĝadojn kaj diservojn en la Oranta katedralo kaj la [[Monaĥejo de Sankta Triunuo (Tjumeno)|monaĥejo de Sankta Triunuo]]<ref name="Возрождение обители">{{citaĵo el la reto | url = https://ilmon.ru/2015/03/27/%d0%b2%d0%be%d0%b7%d1%80%d0%be%d0%b6%d0%b4%d0%b5%d0%bd%d0%b8%d0%b5-%d0%be%d0%b1%d0%b8%d1%82%d0%b5%d0%bb%d0%b8/ | titolo = Возрождение обители | titolo-aldono = | alirdato = 2003-02 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2009-11 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Monaĥinejo de Naskiĝo de Dipatrino | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20200923132420/https://ilmon.ru/2015/03/27/%D0%B2%D0%BE%D0%B7%D1%80%D0%BE%D0%B6%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5-%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%B5%D0%BB%D0%B8/ | arkivdato = 2020-09-23 | citaĵo = }}</ref>. Post certaj komplikaĵoj ili sukcesis eniri la teritorion, kie ankoraŭ funkciis la vodkofabriko, kaj komencis preĝadon en ĝia laboratorio en la dua etaĝo. Dimanĉe okazadis diservoj, post kiuj 20–30 kredantoj faris krucomarŝon ĉirkaŭ la preĝejo. La {{daton|20|1|2003}} estis registrita la virina Elija-monaĥejo ({{lang-ru|Ильинский женский монастырь}}). Post longa rezistado kaj juraj bataloj en septembro 2000 la fabriko subskribis kun la Tobolska-Tjumena eparĥio interkonsenton pri la datoj kaj kondiĉoj de la transdono de la konstruaĵoj al la eparĥio, okazonta ene de 24 monatoj, ĝis la {{dato|4|9|2002}}. Sed poste la fabriko postulis lasi por ĝi la sidejon de la administracio, kie tiutempe jam loĝis la monaĥinoj kaj orfinoj, prizorgitaj de ili<ref name="Время покаяния"/>. La {{daton|23|6|2002}} je la [[Lundo de Sankta Spirito]]^{[[:en:Whit Monday|en]]} 15 ortodoksuloj (paroĥanoj de la monaĥejo de Sankta Triunuo kaj la Oranta katedralo kune kun la monaĥinoj) sturmokupis la administran sidejon kaj dum du monatoj loĝis en ties koridoro, senĉese preĝante dum aktivuloj alportadis al ili manĝaĵojn kaj matracojn. La {{daton|20|8}} arbitracia juĝejo verdiktis ke la ejo apartenu al la monaĥejo<ref name="Возрождение обители"/>. Arbitracia juĝejo de Tjumena provinco en novembro 2002 rifuzis la fabrikan plendon, konkludinte ke temas pri alkonstruaĵo al loĝata domo, farita kontraŭregule, dokumente ne registrita dece kaj plejparte posedata de la municipo. Sekvis pluaj procesoj, priraportataj en loka gazetaro, ofte kritika al la eklezio kaj ĝia agado. Lokaj komunistoj oponis la transdonon kaj forte kritikis la eklezion<ref name="Время покаяния">{{citaĵo el la reto | url = http://www.ihtus.ru/22003/tr18.shtml | titolo = Время покаяния. Открытое письмо в редакцию газеты "Тюменские известия" | titolo-aldono = | alirdato = 2003-02 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2009-11 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Sibirskaja Pravoslavnaja Gazeta | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20030702171301/http://www.ihtus.ru/22003/tr18.shtml | arkivdato = 2003-07-02 | citaĵo = }}</ref>. La {{daton|2|8|2003}} okazis la unua diservo en la preĝejo, de kie la monaĥinoj forigis la maŝinaron kaj kemiaĵojn, trabatinte la muron tiucele<ref name="Возрождение обители"/>. Poste la vodkofabriko bankrotis kaj en marto 2006 la preĝejo estis transdonita al la monaĥejo. Dum sekvaj tri jaroj daŭris malkonstruado de la fabrikaj instalaĵoj kaj alkonstruaĵoj. La {{daton|21|9|2003}} ĉefepiskopo de Tobolsko kaj Tjumeno Dimitrij faris la unuan liturgion<ref name="Возрождение святой обители">{{citaĵo el la reto | url = http://www.ihtus.ru/112009/st10.shtml | titolo = Возрождение святой обители | titolo-aldono = | alirdato = 2024-01-03 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Нина (Схулухия) | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2009-11 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Sibirskaja Pravoslavnaja Gazeta | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20101201055437/http://www.ihtus.ru/112009/st10.shtml | arkivdato = 2010-12-01 | citaĵo = }}</ref>. La {{daton|6|10|2003}} la Sankta Sinodo aprobis monaĥinon Nina (Sĥuluĥija) kiel monaĥejestrinon<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.patriarchia.ru/db/text/4847055.html | titolo = Журналы заседания Священного Синода от 6 октября 2003 года | titolo-aldono = | alirdato = 2024-01-10 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2005-04-16 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = la Sankta Sinodo | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20171230063412/http://www.patriarchia.ru/db/text/4847055.html | arkivdato = 2017-12-30 | citaĵo = }}</ref>. La {{daton|28|12|2009}} la preĝejo de Naskiĝo de Maria kun alkonstruaĵo de profeto Elija estis definitive restaŭrita<ref name="Возрождение обители"/>. Tiutempe en la monaĥejo jam loĝis 14 inoj kaj 10 kunlaborantoj<ref name="Возрождение святой обители"/>. La {{daton|22|10|2012}} estis konsekritaj kaj levitaj sur la sonorilturon 9 sonoriloj, faritaj de la firmao "Pjatkov kaj K" en [[Kamensk-Uralskij]] sub gvido de sonorilisto, poeto kaj komponisto Vladimir Marjanoviĉ Petrovskij. La sonoriloj pezas {{unuo|1140}}, 700, 326, 164, 90, 40, 16, 9 kaj 4 kg<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://tobolsk-eparhia.ru/foto.php?id_gal=088&id_pic=1 | titolo = Освящение и установка новых колоколов на Ильинский храм Ильинского женского монастыря г. Тюмени 22 октября 2012 года | titolo-aldono = | alirdato = 2024-01-08 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2012-10 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tobolska metropolio | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20130806145003/http://tobolsk-eparhia.ru/foto.php?id_gal=088&id_pic=1 | arkivdato = 2013-08-06 | citaĵo = }}</ref>. La {{daton|26|4|2015}} en la monaĥejo okazis fonda kunsido de la fratinaro de ikono de Dipatrino "Vivodona Fonto" ({{lang-ru|Живоносный Источник}}), kies membroj okupiĝas pri prizorgado de malsanuloj en la monaĥejo kaj ties ermitejoj<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.ihtus.ru/052015/st26.shtml | titolo = Объединение сестер милосердия в честь иконы Божьей Матери "Живоносный источник" | titolo-aldono = | alirdato = 2024-01-06 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Нина (Схулухия) | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2015-05 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Sibirskaja Pravoslavnaja Gazeta | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20240106054041/http://www.ihtus.ru/052015/st26.shtml | arkivdato = 2024-01-06 | citaĵo = }}</ref>. La {{daton|4|5|2017}} la Sankta Sinodo kontentigis peton de la ĉefepiskopo Dimitrij kaj alinomis la Elija-monaĥejon al la monaĥinejo de Naskiĝo de Dipatrino<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.patriarchia.ru/db/text/4885005.html | titolo = Журналы заседания Священного Синода от 4 мая 2017 года | titolo-aldono = | alirdato = 2024-01-08 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2017-05-04 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = la Sankta Sinodo | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20170504235345/http://www.patriarchia.ru/db/text/4885005.html | arkivdato = 2017-05-04 | citaĵo = }}</ref>. Respektiva ideo estis eldirata jam en 2004<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.ihtus.ru/32004/d8.shtml | titolo = Сообщение монахини Нины (Схулухия), настоятельницы Богородично-Рождественского Ильинского женского монастыря г. Тюмени | titolo-aldono = | alirdato = 2024-01-06 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Нина (Схулухия) | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2004-03 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Sibirskaja Pravoslavnaja Gazeta | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20050228233022/http://www.ihtus.ru/32004/d8.shtml | arkivdato = 2005-02-28 | citaĵo = }}</ref> kaj eble eĉ pli frue. En [[aŭgusto 2019]] viro 29 jarojn aĝa atakis monaĥinon en monaĥeja butiko, akuzinte ŝin pri komerca agado en dia loko kaj svingante papertranĉilon per kiu li poste provis tranĉi siajn vejnojn. Oni vokis policon, kiu arestis lin<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://vsluh.ru/novosti/proisshestviya/neadekvat-napal-na-poslushnitsu-v-ilinskom-monastyre-v-tyumeni_330915/ | titolo = Неадекват напал на послушницу в Ильинском монастыре в Тюмени | titolo-aldono = | alirdato = 2022-05-17 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2019-08-26 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Vlsuh.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20210615130414/https://vsluh.ru/novosti/proisshestviya/neadekvat-napal-na-poslushnitsu-v-ilinskom-monastyre-v-tyumeni_330915/ | arkivdato = 2021-06-15 | citaĵo = }}</ref>. En [[decembro 2022]] la monaĥejestrino Nina suferis apopleksion, do provizora monaĥejestrino iĝis monaĥino Aleksandra<ref name="Монашеская жизнь в Тобольско-Тюменской епархии2023"/>. En 2023 en la monaĥejo estis 12 membroj, inkluzive de 6 monaĥinoj, 1 novic-monaĥino ({{lang-ru|инокиня}}) kaj 5 novicoj. Funkcias kudrejo, monaĥinoj faras permane kandelojn<ref name="Монашеская жизнь в Тобольско-Тюменской епархии2023"/>. La ĉiutaga vivo pasas tiel. Je la 6-a matene la monaĥinoj ellitiĝas, legas po 500 preĝojn, sekvas matenaj preĝoj, diservoj, legado de la Evangelioj, tagmanĝo kaj laboroj. Je la 6-a vespere okazas vespermanĝo, krucomarŝo, vesperaj diservoj kaj preĝoj kaj reciprokaj pardonpetoj. Je la 11-a regulaj aferoj finiĝas, meznokte ĉiuj devas enlitiĝi. Dufoje semajne kaj je la festotagoj okazas specialaj diservoj, liturgioj ktp<ref name="Возрождение святой обители"/>. == Vizioj == Nokte al la {{dato|28|10|1647}} hostiistino Maria (ankaŭ nomata {{lang-ru|Марьица|t=Marjica}}) havis vizion. Meznokte al ŝi venis "Virino kun apogbastono" ({{lang-ru|Жена с посохом}}) kaj ordonis diri al ŝia pastro, vojevodo kaj ŝtatoficistoj ke la loĝantoj de Tjumeno kaj Tjumena distrikto ne sakru por ne profani tiel kristanismon, alikaze dio punos ilin. Post tio ŝi tri tagojn kuŝis paralizita, sed fine resaniĝis kaj bakis hostiojn por dimanĉa diservo, ŝokinte ĉiujn per tio. Ŝi rakontis pri la vizio al pastro Avtonom, post kio laŭ ordono de vojevodo dum tri tagoj ĉiuj urbanoj vizitadis kun krucoj la Orantan ikonon<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.ihtus.ru/122021/st08.shtml | titolo = "Светлый час" на радио "Вера". Храмы Тюмени в конце XVI–XVII веках | titolo-aldono = | alirdato = 2003-02 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Наталья Липаева | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2021-12 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Sibirskaja Pravoslavnaja Gazeta | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230202020204/http://www.ihtus.ru/122021/st08.shtml | arkivdato = 2003-02-02 | citaĵo = }}</ref>. == Relikvoj == En la monaĥejo troviĝas relikvujo kun eroj da restaĵoj de sanktulinoj de la Divejeva monaĥejo: Marfa, Aleksandra, Matrona, Paraskeva, Pelageja kaj Maria<ref name="Возрождение святой обители"/>. En 2017 arkimandrito Vlasij (Peregoncev) el la [[Borovska monaĥejo]] donacis al la igumenino Nina ikonon de la Ĉernigova-Getsemana Dipatrino. Ĝi estas konsiderata miraklofara, oni raportas pri resaniĝoj kaj liberiĝo de demonoj. Dum la unuaj tri tagoj en la monaĥejo ĝi estis eliganta [[krismo]]n<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tyumen-time.ru/novosti/chudotvornye-ikony-tyumeni_354613/ | titolo = Чудотворные иконы Тюмени | titolo-aldono = | alirdato = 2024-01-09 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2022-09-01 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskoje Vremja | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20240109104342/https://tyumen-time.ru/novosti/chudotvornye-ikony-tyumeni_354613/ | arkivdato = 2024-01-09 | citaĵo = }}</ref>. == Pastraro == En la preĝejo servis pluraj sacerdotoj kaj diakonoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 69 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Pastroj (1620–1930) === <div class="NavFrame collapsed"> <div class="NavHead">Pastroj (1620-1930)</div> <div class="NavContent" style="text-align: left;"> * Nikon ({{lang-ru|Никон}}; 1620) * I. Maŝanov ({{lang-ru|И. Машанов}}; 1798–1809) * M. Bogdanov ({{lang-ru|М. Богданов}}; 1810–1814) * P. K. Dizertovskij ({{lang-ru|П. К. Дизертовский}}; 1814–1844) * P. T. Maŝanov ({{lang-ru|П. Т. Машанов}}; 1844–1852) * Dmitrij Andrejeviĉ Kosmakov ({{lang-ru|Дмитрий Андреевич Космаков}}; 1852–1910) * A. S. Korovin ({{lang-ru|А. С. Коровин}}; 1893–1898) * I. I. Surgutskov ({{lang-ru|И. И. Сургутсков}}; 1899–1914) * P. A. Aleksandrov ({{lang-ru|П. А. Александров}}; 1901–1913) * Ivan Gavriloviĉ Grifcev ({{lang-ru|Иван Гаврилович Грифцев}}; 1905–1925) * N. V. Rusanov ({{lang-ru|Н. В. Русанов}}; 1906–1909) * P. M. Dubasov ({{lang-ru|П. М. Дубасов}}; 1907–1910) * Nikolaj Aleksandroviĉ Protopopov ({{lang-ru|Николай Александрович Протопопов}}; 1904–1923) * I. V. Rajev ({{lang-ru|И. В. Раев}}; 1914–1915) * I. E. Jegorov ({{lang-ru|И. Е. Егоров}}; 1915–1924) * G. V. Ŝorec ({{lang-ru|Г. В. Шорец}}; 1924–1925) * S. Krestovozdviĵenskij ({{lang-ru|С. Крестовоздвиженский}}; 1925) * L. Kondakov ({{lang-ru|Л. Кондаков}}; 1928–1930) </div></div> ==== Dmitrij kaj Nikolaj Kosmakov ==== La {{daton|3|3|1910}} en la preĝejo okazis funebra ceremonio de ĉefpastro Dmitrij Andrejeviĉ Kosmakov, kiu servis kiel pastro 60 jarojn, el kiuj 57 en la Elija-paroĥo (ekde la {{dato|18|11|1852}}) kie la {{daton|23|8|1891}} li ricevis la titolon de la ĉefpastro. Pli ol 20 jarojn li instruis Dian Leĝaron en la Tjumena Distrikta Lernejo kaj 29 jarojn (ekde la {{dato|16|2|1881}}) en la paroĥa lernejo en vilaĝo [[Bukino (kvartalo)|Bukino]]. En 1885–1900 li servis kiel vic-episkopo ({{lang-ru|благочинный}}) en Tjumeno. Li akiris nobelan titolon kaj ordenon de Sankta Andreo<ref name="История"/>. Je la dua posttagmeze li estis sepultita apud la preĝejo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 35-38 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Li havis 6 infanojn, el kiuj 5 mortis fruaĝe. Lia sola postvivinta filo Nikolaj ankaŭ iĝis pastro kaj servis en la sama preĝejo. Foje en armea trupo, lokita apud la urbo, okazis epidemio kaj li estis sendita tien por provizore anstataŭi malsaniĝintan regimentan sacerdoton, sed li mem infektiĝis, mortis kaj estis sepultita apud la preĝejo<ref name="История"/>. En la 1990-aj jaroj dum foslaboroj oni trovis apud la preĝejo homajn restaĵojn en bluaj vestoj kun arĝentaĵoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 10-11 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Post establo de la monaĥejo lia nepino Olga Iljiniĉna Podgornaja transdonis al la monaĥejo familiajn fotojn kaj testamenton de la avo, verkitan la {{daton|12|2|1910}}, en kiu li petis sepulti lin apud la preĝejo<ref name="История">{{citaĵo el la reto | url = https://ilmon.ru/2015/03/27/%d0%b8%d1%81%d1%82%d0%be%d1%80%d0%b8%d1%8f/ | titolo = История | titolo-aldono = | alirdato = 2003-02 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2009-11 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Monaĥinejo de Naskiĝo de Dipatrino | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20200923132352/https://ilmon.ru/2015/03/27/%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F/ | arkivdato = 2020-09-23 | citaĵo = }}</ref>. ==== Aliaj pastroj ==== De junio 1926 ĝis la {{dato|14|4|1930}} en la preĝejo servis kiel dua pastro [[Vladimir Ĥlinov]], lasta konfesprenanto de la Romanov-familio servinta kun ili dum ilia [[Ekzilo de la Romanov-familio en Tobolsko|ekzilo en Tobolsko]]<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Под защитой Святого Образа. Документальное повествование о Знаменском кафедральном соборе города Тюмени с 1624 года до наших дней |lasta = Антуфьева |unua = Н. Л. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2018 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Русская неделя |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 9785853837270 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 266 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1931 ĉefpastro Nikolaj Aleksandroviĉ Protopopov, naskiĝinta en 1867 en [[Jalutorovsko]], estis arestita kaj la {{daton|23|5|1932}} kondamnita de la Speciala Kunsido ĉe Kolegio de [[OGPU]] al tri jaroj da ekzilo kiel "membro de kontraŭsovetia organizo" kaj la {{daton|4|5|1932}} mortis pro korhalto. La {{daton|16|1|1990}} li estis rehabilitita de la Prokurorejo de Tjumena provinco<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Историческое обозрение о Всехсвятской (кладбищенской) церкви города Тюмени (1833 — 1996 гг.) // Религия и церковь в Сибири: Сб. науч. ст. и докум. материалов. Вып. 9 |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1996 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 146-147 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Diakonoj (1813–1930) === <div class="NavFrame collapsed"> <div class="NavHead">Diakonoj (1813–1930)</div> <div class="NavContent" style="text-align: left;"> * P. K. Dizertovskij ({{lang-ru|П. К. Дизертовский}}; 1813–1814) * P. Navodĉilov ({{lang-ru|П. Наводчилов}}; 1816–1822) * G. I. Kosmakov ({{lang-ru|Г. И. Космаков}}; 1823–1837) * P. D. Ponikorovskij ({{lang-ru|П. Д. Поникоровский}}; 1844–1850) * I. N. Derjabin ({{lang-ru|И. Н. Дерябин}}; 1851–1852) * I. Ja. Skosirev ({{lang-ru|И. Я. Скосырев}}; 1852–1853) * I. P. Popov ({{lang-ru|И. П. Попов}}; 1854–1870) * E. A. Burov ({{lang-ru|Е. А. Буров}}; 1870) * A. P. Lepjoĥin ({{lang-ru|А. П. Лепёхин}}; 1873–1874) * P. A. Krilov ({{lang-ru|П. А. Крылов}}; 1886–1890) * E. F. Nasonov ({{lang-ru|Е. Ф. Насонов}}; 1890–1894) * P. N. Fokin ({{lang-ru|П. Н. Фокин}}; 1894–1899) * N. A. Marsov ({{lang-ru|Н. А. Марсов}}; 1903–1905) * G. L. Volkov ({{lang-ru|Г. Л. Волков}}; 1905–1907) * I. I. Slovcov ({{lang-ru|И. И. Словцов}}; 1911–1912) * P. P. Movĉan ({{lang-ru|П. П. Мовчан}}; 1913) * Lvovskij ({{lang-ru|Львовский}}; 1924) </div></div> == Arkitektura valoro == La {{daton|30|3|1987}} la preĝejo ricevis statuson de arkitektura monumento. La {{daton|20|4|1993}} urbaj aŭtoritatoj transdonis ĝin al la Komitato pri kulturo de Tjumeno kune kun aliaj monumentoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 61-62 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. == Infana azilo == [[Dosiero:Ortodoksa pensionato en strato La 25-a de Oktobro (Tjumeno).jpg|200ra|eta|dekstra|La infana azilejo, 2021.]] [[Dosiero:Вид на приют с улицы.JPG|200ra|eta|dekstra|La infana azilejo, 2015.]] La {{daton|30|7|2004}} ĉe la monaĥejo estis malfermita sociala azilo "Konsolo" ({{lang-ru|Отрада}}). Laŭ statuto tie rajtas loĝi knabinoj kaj junulinoj ĝis 18 jarojn aĝaj. Ili lernas laŭ programo de ortodoksa gimnazio<ref name="Монахиня Нина (Схулухия)">{{citaĵo el la reto | url = http://www.ihtus.ru/42005/d19.shtml | titolo = Монахиня Нина (Схулухия), настоятельница Тюменского Ильинского женского монастыря | titolo-aldono = | alirdato = 2024-01-03 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Нина (Схулухия) | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2005-04 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Sibirskaja Pravoslavnaja Gazeta | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20050517194348/http://www.ihtus.ru/42005/d19.shtml | arkivdato = 2005-05-17 | citaĵo = }}</ref>. En 2009 apud lago kaj pina arbaro en vilaĝo Krasnij Jar ({{lang-ru|Красный Яр}}) funkciis ĝia somera ermitejo — kiel ripozejo por la azilaj infanoj<ref name="Возрождение святой обители"/>. Ĝi aperis danke al bonfarantoj, donacintaj tie terenon al la monaĥejo<ref name="Монахиня Нина (Схулухия)"/>. En 2006 oni akuzis ĝian direktoron, monaĥejestrinon Nina pri kruela traktado de edukitoj. Venis du denuncoj: la unuan prezentis ortodoksuloj kaj la dua venis formde de telefona voko el apuda vendejo, kien venis du malsataj knabinoj por peti manĝaĵojn, sed ili estis revenigitaj al la azilejo de la monaĥejestrino kiu tiris ilin je la haroj. La {{daton|23|6|2006}} (laŭ aliaj fontoj — la {{daton|23|7}}) komenciĝis krimenketado. Junulinoj atestis ke ili estis severe punataj pro plej etaj rompoj de la reguloj, ekzemple pro malĝusta konduto en la preĝejo. Oni senigis ilin je manĝaĵoj, fermis por 24 horoj en kaprinejo, devigis stari kun tabureto en etenditaj manoj. La direktorino estis provizore eksigita, la junulinoj elprenitaj el la azilejo. En aŭgusto 8 el 15 infanoj (3 ĝis 18 jarojn aĝaj) estis revenigitaj al iliaj familioj en [[Moskvo]], norda [[Kazaĥio]], [[Malojaroslavec]] kaj [[Surguto]], du adoleskuloj estis lokitaj en la sociala centro "Familio". Kvin junulinoj, laŭ iliaj petoj, estis revenigitaj al la azilejo; plejparto el ili planis monaĥiniĝi<ref name="Настоятельницу приюта обвиняют в насилии над детьми"/><ref name="Монастырская «педагогика»">{{citaĵo el la reto | url = http://www.golosa.info/node/901 | titolo = Монастырская «педагогика»: свидетельские показания по делу настоятельницы Свято-Ильинского женского монастыря М.А. Схулухии | titolo-aldono = | alirdato = | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Gracchi | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2006-07-30 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Golosa.info | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20071027161135/http://www.golosa.info/node/901 | arkivdato = 2007-10-27 | citaĵo = }}</ref>. Nur 3-jaraj ĝemeloj Darja kaj Varvara estis el Tjumeno, ĉiuj aliaj venis de aliaj lokoj. Ĉiuj infanoj devenis de malbonfartaj familioj. Socialaj laborantoj konstatis ke la infanoj estis magraj, kun damaĝita psiko, havis neniujn dezirojn krom viziti preĝejon. Ili menciis interalie punon forme de 500 ĝisteraj kliniĝoj. Por 15 knabinoj haveblis nur 13 litoj. Mankis menuo kaj normala kuirejo. Mankis laŭleĝe aranĝitaj dokumentoj pri la infanoj. Neniu el ili frekventis lernejon, venis nur instruistoj el ortodoksa gimnazio. Mankis medicina helpo<ref name="Монастырская «педагогика»"/>. Enketisto diris ke venis multe da similaj plendoj, sed ili estas anonimaj, ĉar la plendantoj timis malkovri siajn nomojn. Ŝi mem agnoskis enorman premon fare de la monaĥejo, eklezio kaj kredantoj<ref name="Настоятельницу приюта обвиняют в насилии над детьми">{{citaĵo el la reto | url = https://vsluh.ru/novosti/obshchestvo/nastoyatelnitsu-priyuta-obvinyayut-v-nasilii-nad-detmi_88986/ | titolo = Настоятельницу приюта обвиняют в насилии над детьми | titolo-aldono = | alirdato = 2022-05-17 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Наталья Емельянова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2006-08-03 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Vsluh.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220517120321/https://vsluh.ru/novosti/obshchestvo/nastoyatelnitsu-priyuta-obvinyayut-v-nasilii-nad-detmi_88986/ | arkivdato = 2022-05-17 | citaĵo = }}</ref>. La igumenino Nina asertis ke la knabinoj fuĝis, estis trovitaj ĉe angulo de la stratoj [[Strato Respubliko (Tjumeno)|Respubliko]] kaj Maurice Thorez kune kun ebriaj gejnunuloj, rifuzis enaŭtiĝi kaj reveni, kaj tio sekvigis fizikan konflikton kaj vokon de polico, post kio sekvan tagon venis pluraj reviziantoj. Ĵurnalistoj asertis ke la akuzintoj alfrontis grandan premon, ĉar la igumenino estis enpostenigita laŭ peto de Maria (Kapalina; la {{daton|1|1|1916}} — la {{daton|27|11|2018}}) patrino de la ĉefepiskopo Dimitrij (Kapalin) kaj lia frato Kliment (metropolito de Kalugo kaj Borovsko, estro de la administracio de la Moskva patriarĥio), loĝinta en la Ĉernoostrovskij virina monaĥejo de Sankta Nikolao en Malojaroslavec, kie Nina estis ŝia servistino ({{lang-ru|келейница}})<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.ihtus.ru/122018/st15.shtml | titolo = С любовью во Христе | titolo-aldono = | alirdato = 2024-01-09 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Игумения Нина (Схулухия) | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2018-12 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Sibirskaja Pravoslavnaja Gazeta | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230321210729/http://www.ihtus.ru/122018/st15.shtml | arkivdato = 2023-03-21 | citaĵo = }}</ref><ref>{{citaĵo el la reto | url = http://golosa.info/node/895 | titolo = Церковь и слезинка ребенка | titolo-aldono = | alirdato = | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Gracchi | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2006-07-26 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Golosa.info | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20060808044143/http://golosa.info/node/895 | arkivdato = 2006-08-08 | citaĵo = }}</ref>. Post tio urbaj aŭtoritatoj financis konstruadon de banejoj kaj kantino. Estis nomumita nova direktorino Elena Kanevka (monaĥino Margarita), kiu antaŭe gvidis sekcion pri personaro en la sama monaĥejo. Nina restis je sia posteno de monaĥejestrino, ĉar la du postenoj estis apartigitaj kiel tion postulas leĝo<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://vsluh.ru/novosti/obshchestvo/v-tyumeni-prodleno-rassledovanie-monastyrskogo-dela_91071/ | titolo = В Тюмени продлено расследование "монастырского" дела | titolo-aldono = | alirdato = 2022-05-17 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Наталья Емельянова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2006-08-25 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Vsluh.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220517111358/https://vsluh.ru/novosti/obshchestvo/v-tyumeni-prodleno-rassledovanie-monastyrskogo-dela_91071/ | arkivdato = 2022-05-17 | citaĵo = }}</ref>. Ĝis 2017 la azilon forlasis, atinginte maksimumam aĝon, 14 infanoj, el kiuj multaj daŭrigis studadon en altlernejoj aŭ ortodoksaj instruejoj<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.ihtus.ru/122017/st13.shtml | titolo = "Отогреются их сердца...": К 15-летию возрождения Тюменского Богородице- Рождественского женского монастыря | titolo-aldono = | alirdato = 2024-01-05 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2017-12 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Sibirskaja Pravoslavnaja Gazeta | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20210302202112/http://www.ihtus.ru/122017/st13.shtml | arkivdato = 2021-03-02 | citaĵo = }}</ref>. En 2023 en la azilo loĝis 11 infanoj, 5 ĝis 18 jarojn aĝaj<ref name="Монашеская жизнь в Тобольско-Тюменской епархии2023"/>. == Ermitejoj == La {{daton|21|5|2004}} administracio de la Novtarmana municipo transdonis al la monaĥejo eksan infektan fakon (korpuso N 2) de la Novtarmana hospitalo. Oni kreis tie preĝejon kaj ermitejon ({{lang-ru|скит}}) de martiro Teodoro de Tobolsko ({{lang-ru|Феодор Тобольский}}), en kiu la monaĥinoj prizorgas maljunulojn kaj handikapulojn, kaj etan mastrumon. Dum grandaj festoj tie okazis diservoj, baptoj, funebroj ktp<ref name="Монахиня Нина (Схулухия)"/>. Alia ermitejo funkciis somere, apud lago kaj pina arbaro en vilaĝo Krasnij Jar ({{l-ru|Красный Яр}}) — kiel ripozejo de la infana azilo<ref name="Возрождение святой обители"/>. La {{daton|5|8|2004}} urba administracio transdonis al la monaĥejo kapelon en vilaĝo [[Bukino (kvartalo)|Bukino]]<ref name="Монахиня Нина (Схулухия)"/>. En 2007 komenciĝis rekonstruado de ermitejo en vilaĝo Ŝkolnij ([[Isetska distrikto]]), kie iam funkciis la Rafajlova virina monaĥejo de Endormiĝo de la Dipatrino ({{lang-ru|Рафаиловская Успенская женская монастырская община}})<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.ihtus.ru/092012/st11.shtml | titolo = Обитель игумении Митродоры: начало становления | titolo-aldono = | alirdato = 2024-01-03 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Панкова А.Е. | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2012-09 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Sibirskaja Pravoslavnaja Gazeta | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20130630225243/http://www.ihtus.ru/092012/st11.shtml | arkivdato = 2013-06-30 | citaĵo = }}</ref>. Tie plu staras la samnoma preĝejo. La municipo transdonis por la ermitejo konstruaĵojn de la internulejo por infanoj-handikapuloj, kiu funkciis en la eksa monaĥejo en 1922–2010<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.ihtus.ru/032013/st21.shtml | titolo = Свято-Успенский скит: в начале пути | titolo-aldono = | alirdato = 2024-01-05 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Елена Кошкарова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2013-03 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Sibirskaja Pravoslavnaja Gazeta | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20130701085748/http://www.ihtus.ru/032013/st21.shtml | arkivdato = 2013-07-01 | citaĵo = }}</ref>. Sume en 2023 la monaĥejo havis 4 ermitejojn<ref name="Монашеская жизнь в Тобольско-Тюменской епархии2023">{{citaĵo el gazeto | url = http://www.ihtus.ru/032023/st100.shtml | titolo = Монашеская жизнь в Тобольско-Тюменской епархии | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = Сибирская православная газета | volumo = | numero = 3 | paĝoj = <!-- aŭ |paĝo= de la fontinformoj --> | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = 2023 | alirdato = 2024-10-23 | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭantajn la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }}</ref>. == Monumentoj == [[Dosiero:Memorkruco kaj memortabulo omaĝe al la Romanov-familio (Tjumeno) 02.jpg|eta|La kruco kaj memortabulo, 2021.]] La teritorio de la monaĥejo etendiĝis ankaŭ malsupren laŭ oblikva bordo, al la [[kajo de rivero Turo]], al kiu ĝi estas konektita per ŝtuparo. Laŭvoje troviĝas monumentoj ligitaj al la familio de [[Nikolao la 2-a (Rusio)|Nikolao la 2-a]]. === Kampokruco === En 2004 ĉe la ŝtuparo estis starigita kampokruco ({{lang-ru|поклонный крест}}) memore al vizito de la cara familio, okazinta nokte de la 17-a al la 18-a aŭgusto 1917 dum ilia veturo al ekzilo en Tobolsko. Apud la kruco okazas preĝoj, krucomarŝoj kaj aliaj ritoj<ref name="Возрождение святой обители"/>. Apud la kruco staras marmora tabulo kun citaĵo el la cara taglibro<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.ihtus.ru/chron/072020/09.shtml | titolo = Царские дни в Тюмени | titolo-aldono = | alirdato = 2024-01-03 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2020-06 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Sibirskaja Pravoslavnaja Gazeta | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220122002829/http://www.ihtus.ru/chron/072020/09.shtml | arkivdato = 2022-01-22 | citaĵo = }}</ref>: {{Citaĵo |teksto = La 4-an de aŭgusto 1917 [malnova stilo]. Post transiri Uralon ni eksentis signifan malvarmeton. Al Jekaterinburgo ni venis frumatene. [...] Ni treniĝis neimageble malrapide por veni al Tjumeno malfrue, je 11-30 vespere. Tie la trajno venis preskaŭ al la haveno tiel ke restis nur malsupreniri sur vaporŝipon. La nia nomiĝas "Rus". Komenciĝis transŝarĝado de la aĵoj, daŭrinta la tutan nokton [...] Ni foriris de Tjumeno je proksimume la 6-a horo. |aŭtoro = Nikolao Romanov |verko = Taglibro de Nikolao Romanov |origina teksto = 4 августа, 1917 год. Перевалив Урал, почувствовали значительную прохладу. Екатеринбург проехали рано утром. [...] Тащились невероятно медленно, чтобы прибыть в Тюмень поздно, в 11.30 вечера. Там поезд подошел почти к пристани, так, что пришлось только спуститься на пароход. Наш называется «Русь». Началась перегрузка вещей, продолжавшаяся всю ночь [...] Отошли от Тюмени около 6 часов. }} === Monumento al la Romanov-familio === [[Dosiero:Monumento al la cara familio (Tjumeno) 01.jpg |eta|La monumento al la cara familio, 2020.]] La {{daton|25|6|2020}} sur la deklivo malantaŭ la Kontoro de Vaporŝipejo sub gvido de la metropolito Tobolsko kaj Tjumeno Dimitrij estis solene malfermita la monumento al la Romanov-familio<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tmn.aif.ru/society/details/v_tyumeni_sostoyalos_otkrytie_pamyatnika_seme_nikolaya_ii | titolo = В Тюмени состоялось открытие памятника семье Николая II | titolo-aldono = | alirdato = 2021-01-27 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Валерия Пащенко | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2020-06-30 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Argumentoj kaj Faktoj | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20210204130250/https://tmn.aif.ru/society/details/v_tyumeni_sostoyalos_otkrytie_pamyatnika_seme_nikolaya_ii | arkivdato = 2021-02-04 | citaĵo = }}</ref>. Ĝi bildigas la familion de la lasta rusa caro [[Nikolao la 2-a (Rusio)|Nikolao la 2-a]], starantan sur antikva rusa boato "Rus" ({{lang-ru|Русь}}) kun krucoj enmane. Tio simbole referencas la foriron de la cara familio al ekzilo en [[Tobolsko]]n, okazintan en aŭgusto [[1917]]. Tiam la Romanovoj venis al Tjumeno laŭ la [[Transsiberia fervojo]], poste estis transportitaj laŭ fervoja branĉo al haveno, situinta ĉi-loke, kaj daŭrigis sian vojon al Tobolsko sur ŝipo, ĉar fervojo ĝis Tobolsko ankoraŭ ne estis konstruita kaj vojo estis malebena. Ĝi preskaŭ komplete identas al la monumento, instalita en la Divejeva monaĥejo en [[Niĵnij-Novgoroda provinco]] en 2017. La sola diferenco estas ke anstataŭ boato tie la statuoj staras sur soklo<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/gorod/2020/06/10/69308839/ | titolo = Для Тюмени отлили огромный памятник семьи Романовых | titolo-aldono = | alirdato = 2021-01-27 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Юлия Мальцева | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2020-06-10 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20210201071148/https://72.ru/text/gorod/2020/06/10/69308839/ | arkivdato = 2021-02-01 | citaĵo = }}</ref>. Dezajnadon de la monumento partoprenis la akademio de [[Ilja Glazunov]], la skulptaĵon faris Irina Makarova en la metiejo ''LitArt'' ([[Moskvo]]). Ĝian kreadon financis ortodoksaj organizaĵoj kaj mecenatoj. La ideon starigi monumenton omaĝe al Nikolao la 2-a sur tiu ĉi loko unuafoje prezentis loka komercisto, ortodoksa aktivulo kaj deputito de la urba dumao Igor Rakŝa. La {{daton|9|10}} 2017 li diskutigis la aferon dum kunsido de la urba dumao, proponinte konstrui apude ankaŭ kapelon kaj inviti al la malferma ceremonio deputiton de la Ŝtata Dumao [[Natalia Poklonskaja]]. La Tobolska-Tjumena eparĥio subtenis la iniciaton<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/gorod/2017/10/10/51340461/ | titolo = На тюменской набережной предложили установить памятник Николаю II | titolo-aldono = | alirdato = 2021-01-27 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Ирина Шарова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2017-10-10 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20210201080237/https://72.ru/text/gorod/2017/10/10/51340461/ | arkivdato = 2021-02-01 | citaĵo = }}</ref>. La instalado de la monumento elvokis kontraŭdirajn reagojn ĉe la urbanoj. Plej forte protestis lokaj komunistoj, kiuj memorigis en sia ĵurnalo ''Laborista Tjumeno'' ({{lang-ru|Трудовая Тюмень}}), ke temas pri la plej malsukcesinta imperiestro de la [[Rusia imperio]], kiu malgajnis ĉiujn militojn, kruele subpremadis la popolon kaj ricevis kromnomon ''Nikolao la Sanga''. Aliaj indignis ke ne okazis ajna publika disputado de la afero. La ortodoksaj organizaĵoj kontestis la akuzojn direkte al la imperiestro kaj argumentis ke la monumento situas sur la monaĥeja teritorio, kies estraro rajtas fari ion ajn sur sia areo<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://nashgorod.ru/article/general/27-06-2020/kak-postavit-v-tyumeni-pamyatnik-nikolayu-ii-i-nikogo-ne-razozlit | titolo = Как поставить в Тюмени памятник Николаю II и никого не разозлить? | titolo-aldono = | alirdato = 2021-01-27 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2020-06-27 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = NashGorod.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20210201014845/https://nashgorod.ru/article/general/27-06-2020/kak-postavit-v-tyumeni-pamyatnik-nikolayu-ii-i-nikogo-ne-razozlit | arkivdato = 2021-02-01 | citaĵo = }}</ref>. == Transporto == La plej proksimaj haltejoj estas ''Ulica Orĝonikidze'' kaj ''Dvorec kulturi Neftjanik'' ĉe strato Osipenko. == Vidu ankaŭ == * [[Preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj (Tjumeno)]] * [[Preĝejo de Endormiĝo de la Dipatrino (Tjumeno)]] == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Monaĥejoj en Tjumeno]] [[Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Tjumeno]] [[Kategorio:Ortodoksaj monaĥejoj en Rusio]] [[Kategorio:Ortodoksaj preĝejoj en Rusio]] [[Kategorio:Monaĥinejoj en Rusio]] cmfh645re3to5tdoaoyt5y9kaodsd7a 0 768329 9490841 9254819 2026-10-09T13:23:22Z RG72 11847 9490841 wikitext text/x-wiki {{Informkesto kristana preĝejo | nomo = Monaĥejo de Sankta Triunuo<br />{{lang-ru|Свято-Троицкий монастырь}} | larĝo de informkesto = | dosiero = Monaĥejo de Sankta Triunuo (Tjumeno) 02.jpg | grandeco de dosiero = | priskribo de dosiero = | eklezio = [[Rusa Ortodoksa Eklezio]] | provinco = | diocezo = la Tobolska kaj Tjumena eparĥio | unio = | dekanujo = la Tjumena | vikariujo = | asocio = | paroĥo = | ensemblo = | ŝtato = {{Flago|Rusio|nomo=jes}} | ŝtato subtutaĵo1 nomo = | ŝtato subtutaĵo1 = | municipo = [[Tjumeno]] | latitudo = 57/10/12/N | longitudo = 65/30/45/E | regiono-ISO = RU-TYU | ŝanĝebla mapo = Centra Tjumeno/Tjumeno (urba areo)/Tjumeno/Tjumena provinco | konsekro = | konsekrinto = | titolo = | uzado = vira monaĥejo | arkitekto = | stilo = [[siberia baroko]] | ark tipo = | fondo = [[1616]] | finigo = | kapacito = | konstruado = | longo = | larĝo = | alto = | lokigo de altaro = | materialo = [[briko]]j | adreso = strato Kommunistiĉeskaja, 10 | komunejo = Troitsky Monastery (Tyumen) | ttt = http://troica-tyumen.cerkov.ru/ }} La '''Monaĥejo de Sankta Triunuo''' ({{lang-ru|Свято-Троицкий монастырь}}; ĝis 1715 — la Savinta-Transfiguriĝa, {{lang-ru|Спасо-Преображенский}}) estas la funkcianta vira monaĥejo de la [[Rusa Ortodoksa Eklezio]] en [[Tjumeno]] ([[Rusio]]). Ĝi estis fondita en [[1616]]. == Situo == La monaĥejo troviĝas en la Kalinina administra distrikto en la okcidenta parto de la urbo, rande de la historia urbocentro, sur la alta Transtjumenka kabo, formita de la riverbuŝoj de la riveroj Babarinko, Turo kaj Tjumenko, apud la historia urboparto Jamskaja sloboda (Koĉera kvartalo). == Historio == === Konstruado kaj funkciado === La unua skribmencio datiĝas je 1621 kiam la tjumenaj vojevodoj ricevis paperon el la Kazana prikazo, kiu interalie mencias ke en 1616 ermito Nifont veninta el la Raifa Dipatrina monaĥejo apud Kazano konstruis tiuloke la Transfiguriĝan monaĥejon, per monoferoj de lokanoj<ref name="Minenko76">{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень: летопись четырех столетий |lasta = Миненко |unua = Н. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Русь. Санкт-Петербург |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = 5901633040 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 76 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref><ref name="maslova10"/><ref name="bobov">{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень 425. Моё достояние: историко-краеведческий альманах |lasta = |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Н. А. Завитневич |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = 1 |dato = 2011 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = ОЛМАРПРЕСС |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-904271-03-9 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 52—53 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tio estis la kvara monaĥejo, fondita en Siberio<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Священный уголок Сибири // Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея: 1994 |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 1997 |eldonejo = ИПП "Тюмень" |loko = <!-- nur se estas eldonejo; ebla vikiligilo: [[Parizo]] --> |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 62 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Origine ĝi estis tre simpla kaj eĉ ne havis preĝejon<ref name="zavar">{{citaĵo el libro |titolo = Архитектура Тюмени |lasta = Заварихин С. П., Жученко Б. А. |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Н. А. Завитневич |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = 1 |dato = 2004 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Радуга-Т |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5-93544-001-6 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 21—22, 32—50 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En septembro 1620 estis establita la Tobolska eparĥio. La unua siberia ĉefepiskopo Kipriano venis al Tjumeno printempe 1621 kaj trovis en la monaĥejoj "multajn malĉastaĵojn" ({{lang-ru|многое бесчинство}}): monaĥoj kaj monaĥinoj loĝis kune kaj amoris inter si kaj kun laikoj, ofte ili demetis siajn vestojn kaj loĝis ekster la monaĥejo sen zorgi pri monaĥaj reguloj kaj limigoj. Kun Kipriano venis monaĥoj, kelkajn el kiuj li sendis al la Tjumena monaĥejo. En julio 1621 kiel monaĥejestro estis nomumita Avramij el [[Rostovo]], la monaĥeja konstruisto iĝis tonsurito el la Kirillo-Belozjora monaĥejo Iona Liĥarjov, la provizestro iĝis Onufrij, tonsuristo de la Antonij monaĥejo en [[Velikij Novgorod]]. Ili estis taskigitaj konstrui monaĥejan preĝejon, loĝejojn por la monaĥoj ktp. Tiutempe en la monaĥejo estis nur tri monaĥoj<ref name="Minenko76"/>. Post kelkaj monatoj Avramij estis anstataŭigita per Sergij. En januaro 1622 li kaj Iona plendis al la caro [[Miĥail Fedoroviĉ Romanov|Miĥail Romanov]] pri manko de teroj kaj speciala monaĥa salajro ({{lang-ru|руга}}), pro kio la monaĥejo vivas sole per donacoj. Ili petis doni al la monaĥejo tiun salajron kaj du fiŝkaptejojn, kiuj ne estis uzataj ĝis nun. La {{daton|25|1}} 1622 la caro subskribis la ordonon, kontentigine ambaŭ petojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Священный уголок Сибири // Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея: 1994 |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 1997 |eldonejo = ИПП "Тюмень" |loko = <!-- nur se estas eldonejo; ebla vikiligilo: [[Parizo]] --> |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 62 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref><ref name="bobov"/>. Ekde tiam monaĥejestro Sergij ricevadis po 10 rublojn jare, konstruisto Iona kaj provizestro Onufrij po 5 rublojn. La monaĥejo ricevis fiŝkaptejon ĉe rivero Turo: ĉe Banŝikova interriverujo ({{lang-ru|Баньшикова прорва}}) kaj interriverujo Krivaja Luka ({{lang-ru|прорва Кривая Лука}})<ref name="Minenko76"/>. En 1622 subestre de la metiisto Kornelij Ĥorev estis finita la unua hejtata ligna preĝejo, konsekrita kiel la Savinta-Transfiguriĝa ({{lang-ru|Спасо-Преображенская}}). En 1624 jam haveblis loĝejoj de la monaĥejestro kaj konstruisto, ses ĉambroj por monaĥoj. La preĝejo kaj tiuj ĉi konstruaĵoj estis ĉirkaŭitaj per alta barilo malantaŭ kiu estis kortoj de subdjako Ivaŝka Ogon ({{lang-ru|Ивашка Огонь}}) kaj sakristiano Jelizarka Ivanov<ref name="Minenko76"/>. En 1623 la monaĥejo havis 2 fiŝkaptejojn, 43 desjatinojn ({{unuo|46,98|hektaroj}}) da plugitaj teroj, falĉejojn por 500 fojnostakoj, 39 desjatinojn da ({{unuo|42,61|hektaroj}}) da boskoj ({{lang-ru|дубравы}}) ĉe rivero Turo, 30 verstojn for. Tie troviĝis vilaĝeto el unu korto, en kiu loĝis laboristoj de la monaĥejo. La monaĥejo posedis ankaŭ lagon Ŝĉuĉje ({{lang-ru|Щучье}}, do ''Ezoka''), muelejon kaj 72 kamparanojn<ref name="Minenko76"/>. En decembro 1761 ribelis monaĥejaj kamparanoj en vilaĝoj Irjumskaja, Baldinskaja kaj [[Ŝĉuĉja (vilaĝo)|Ŝĉuĉja]]. Miskompreninte novan caran ukazon, ili rifuzis plenumi iujn ajn devigajn laborojn kaj pagi iujn ajn impostojn krom unusola. En januaro 1762 ili plu rezistis kaj minacis kaze de plua premo kolektiĝi en unu domo kaj bruligi sin. Tio estis ofta praktiko de [[malnovritanoj]], al kiuj evidente apartenis ankaŭ tiuj ĉi kamparanoj. 20 el ili estis arestitaj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский Свято-Троицкий монастырь и урало-сибирское старообрядчество (вторая половина XVIII — первая половина XIX вв.) // Религия и церковь в Сибири: Сб. науч. ст. и документ. материалов. Вып. 2 |lasta = Туров |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Половинкин Н. С. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1991 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = <!-- eldoninta kompanio: Flandra Esperanto‑Ligo --> |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 6-7 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La monaĥejo kreskigis siajn terposedojn per donacoj kaj aĉetoj. En 1675 caro donacis al ĝi 75 desjatinojn ({{unuo|82|hektaro}}) da plugitaj teroj ĉe rivero Irjum, 50 verstojn for de Tjumeno. En 1680 la monaĥejo posedis jam 405,5 desjatinojn ({{unuo|443|hektaroj}}) da plugitaj teroj en tri kampoj, 153 desjatinojn ({{unuo|167,15|hektaroj}}) da neplugitaj teroj kaj falĉejojn por {{nombro|7550}} fojnostakoj. Ĝi havis ĉirkaŭ 200 dependulojn, kiuj plejparte loĝis en ĝiaj vilaĝoj: Kamenka, Goliŝeva, Filinka, Baldinskaja, Irjumskaja, Kolmakova, [[Ŝĉuĉja (vilaĝo)|Ŝĉuĉja]]. Dum rikoltado al ili aldoniĝis provizoraj dungitoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень: летопись четырех столетий |lasta = Миненко |unua = Н. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Русь. Санкт-Петербург |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = 5901633040 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 82 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. [[Dosiero:Тюмень. Затюменка.jpg||eta|dekstre|La Transtjumenka kabo komence de la 20-a jarcento.]] [[Dosiero:Trinity Monastery in Tiumen (Prokudin-Gorskii).png|eta|dekstre|La preĝejo de la apostoloj Petro kaj Paulo. Foto de [[Sergej Miĥajloviĉ Prokudin-Gorskij]]. 1912.]] En 1665 inter la plej fervoraj iniciatintoj de la [[Skismo en la Rusa Ortodoksa Eklezio]] kaj [[Malnovritanoj|malnovritana movado]] en Tjumeno estis monaĥejestro Andrian<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский Свято-Троицкий монастырь и урало-сибирское старообрядчество (вторая половина XVIII — первая половина XIX вв.) // Религия и церковь в Сибири: Сб. науч. ст. и документ. материалов. Вып. 2 |lasta = Туров |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Половинкин Н. С. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1991 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = <!-- eldoninta kompanio: Flandra Esperanto‑Ligo --> |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 4 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Poste en sia testamento metropolito [[Filofeo (Leszczyński)]] skribis ke li planis fari la monaĥejon ankaŭ centro de lukto kontraŭ la malnovritana movado<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменский Свято-Троицкий монастырь и урало-сибирское старообрядчество (вторая половина XVIII — первая половина XIX вв.) // Религия и церковь в Сибири: Сб. науч. ст. и документ. материалов. Вып. 2 |lasta = Туров |unua = С. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Половинкин Н. С. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1991 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = <!-- eldoninta kompanio: Flandra Esperanto‑Ligo --> |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 5 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1702 venis la nova siberia metropolito [[Filofeo (Leszczyński)]]. En julio 1705 dum granda incendio Tjumeno preskaŭ komplete forbrulis (pereis 729 kortoj), inkluzive de la Savinta-Transfiguriĝa monaĥejo. Restis nur la fortikaĵo kaj la [[Anunciacia katedralo (Tjumeno)|Anunciacia katedralo]] (la unua brika konstruaĵo en la urbo)<ref name="zavar"/>. Historiisto Sergej Turov supozas ke la incendio estis sekvo de amasa sinbruligo, kiun povus fari lokaj malnovritanoj kolektiĝinte en la monaĥejo. Kaŭzo de la protesto povus esti cara ukazo, malpermesinta al la urbanoj porti barbojn, lipharojn kaj rusajn vestojn. Al tio aludas ankaŭ la Siberia kroniko: {{Citaĵo |teksto = En la jaro 705 estis senditaj el Moskvo ukazoj caraj kaj ordonoj al ĉiuj siberiaj urboj, ke estis ordonite al ĉiuj servantaj kaj neservantaj al la ŝtato homoj, krom klerikoj, la barbojn kaj lipharojn razi kaj la vestojn porti al la vira kaj ina genroj — la germanajn. Kaj pro tio en Siberio, en Tobolsko, en Tomsko, en Tjumeno, kontraŭuloj de la dia eklezio malnovritanoj multaj brulis, ne dezirante porti la germanajn vestojn. |aŭtoro = |verko = la Siberia kroniko<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Сибирский летописный свод (Томский вид). Л. 151 // ПСРЛ. Т. 36. Сибирские летописи. Ч. I. Группа Есиповской летописи |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1987 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = <!-- eldoninta kompanio: Flandra Esperanto‑Ligo --> |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 343 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref> |origina teksto = В 705 году присланы с Москвы указы государские и грамоты во все сибирские городы, что велено всякого чина служилым и неслужилым людям, кроме духовного чина, бороды и усы брить и платья носить мужеску и женску полу — немецкое. И от того в Сибири, в Тобольску, в Томску, на Тюмене, противники божия церкви раскольники многие погорели, не хотя носить немецкое платье. }} Tjumeno ne estis en la listo de la urboj, kie estis permesita brika konstruado, sed en 1706 Filofeo sukcesis ricevi permeson de la caro [[Petro la Granda]] pri konstruado en la monaĥejo de "eta ŝtona, koste de civilulaj donacoj, preĝejo"<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень 425. Моё достояние: историко-краеведческий альманах |lasta = Архимандрит Тихон (Бобов) |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Н. А. Завитневич |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = 1 |dato = 2011 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = ОЛМАРПРЕСС |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-904271-03-9 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 61–65 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>, kiucele la ŝtato asignis mil rublojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Священный уголок Сибири // Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея: 1994 |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 1997 |eldonejo = ИПП "Тюмень" |loko = <!-- nur se estas eldonejo; ebla vikiligilo: [[Parizo]] --> |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 63 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Origine li planis doni al ĝi altan statuson de la hejma episkopa preĝejo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень: летопись четырех столетий |lasta = Миненко |unua = Н. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Русь. Санкт-Петербург |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = 5901633040 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 116 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La preĝejo estis konstruita en 1708–1715 kaj konsekrita la {{daton|3|6}} 1715 kiel la Triunua ({{lang-ru|Троицкая}}), kio donis la nomon al la tuta monaĥejo. Ĝi iĝis la tria ŝtona konstruaĵo en Tjumeno — post la ŝtata stokejo (1702) kaj la Anunciacia preĝejo (1704)<ref name="zavar"/>. La {{daton|9|12|1714}} estis eldonita cara ukazo, malpermesinta ĉian ŝtonan konstruadon ie ajn krom Sankt-Peterburgo. Tamen Filofeo sukcesis aprobigi konstruadon en 1717 de la eta dukupola preĝejo de Zosima kaj Savvatij, ankaŭ konata kiel la Preĝejo de 40 martiroj<ref name="zavar"/>. En 1717 en la Triunua preĝejo troviĝis tri altaroj: la ĉefa — omaĝe al la [[Sankta Triunuo]], la norda situanta en hejtata alkonstruaĵo — omaĝe al la [[Endormiĝa forpaso de Maria]], super ĝi, sur ĥoruso alia — omaĝe al [[Transfiguriĝo de la Sinjoro]], kaj en la okcidenta ĥoruso, turnita suden — omaĝe al la venerataj [[Antonio kaj Teodozio de Kievo]], miraklofarantoj el la [[Monaĥejo de la Grotoj de Kievo]]<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень: летопись четырех столетий |lasta = Миненко |unua = Н. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Русь. Санкт-Петербург |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = 5901633040 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 120 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref><ref name="maslova10"/>. En 1722 la malpermeso estis nuligita, do Filofeo Leszczyński aprobigis konstruadon de la preĝejo de la apostoloj Petro kaj Paŭlo. Ĝi komenciĝis en 1726, sed post la morto de Filofeo ĝi malrapidiĝis kaj finiĝis nur en 1755. Konstruado de la monaĥejestra korpuso kaj muroj okazis en 1724–1739. La metropolito Filofeo pasigis en la monaĥejo 11 jarojn (1709–1715, 1721–1727) kaj multe zorgis pri ĝia bonfarto kaj prospero. En sia testamento li petis la posteulojn zorgi ke la monaĥejo havu "Kievan kantadon", estu ĉiam plibeligata kaj prizorgata<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Священный уголок Сибири // Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея: 1994 |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 1997 |eldonejo = ИПП "Тюмень" |loko = <!-- nur se estas eldonejo; ebla vikiligilo: [[Parizo]] --> |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 64 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1761 ĉe la monaĥejo estis fondita latina lernejo<ref>{{citaĵo el gazeto | url = <!-- ligilo al la retpaĝo de la artikolo --> | titolo = 250 лет Тюменскому духовному училищу | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = Архимандрит Тихон (Бобов) | persona nomo = | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = Православный просветитель | volumo = | numero = | paĝoj = <!-- aŭ |paĝo= de la fontinformoj --> | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = 2011-10 | alirdato = | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭanta la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }}</ref>. En la mapo de 1766 unuafoje aperas la Nikola (Dunka) ĝardeno ({{lang-ru|Дунькин сад}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Новые прогулки по Тюмени |lasta = Иваненко |unua = А. С. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2008 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Радуга-Т |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5-93544-006-7 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 47 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En la registro datita je la {{JULGREGDATO|8|3|1764}} la monaĥejo estis listigita inter la tria, malsupra klaso<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.runivers.ru/bookreader/book9824/#page/547/mode/1up | titolo = Указ Императрицы Екатерины II Именный, данный Сенату. — О раздѣленіи духовных имѣній и о сборѣ со всѣхъ Архиерейскихъ, монастырскихъ и другихъ церковныхъ крестьянъ съ каждой души по 1 рублю 50 копѣек... | titolo-aldono = | alirdato = | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = {{JULGREGDATO|8|3|1764}} | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref><ref>{{citaĵo el libro |titolo = Большая Тюменская энциклопедия |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Г. Ф. Шафранов-Куцев |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = 2. И—П |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Искусство |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5-88664-171-8 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 292 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Kun tempopaso ĉiuj konstruaĵoj grave kadukiĝis kaj minacis disfalon, kion plurfoje atestis samtempuloj ekde 1769. En 1780 estis ordonita riparado, kiu tamen komenciĝis nur en marto 1800 post kiam la monaĥejon ekestris igumeno Margarit. Oni riparis la preĝejojn, fortikigis la riverbordon. En 1807 la preĝejo de 40 martiroj ricevis feran tegmenton, farbitan je ruĝa koloro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Священный уголок Сибири // Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея: 1994 |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 1997 |eldonejo = ИПП "Тюмень" |loko = <!-- nur se estas eldonejo; ebla vikiligilo: [[Parizo]] --> |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 64–65 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ĵurnalisto Ippolit Zavaliŝin, ekzilita al Siberio kaj eldoninta en 1862 la libron "Priskribo de Okcidenta Siberio" ({{lang-ru|Описание Западной Сибири}}) nomis la monaĥejon la plej bona en Siberio post la Ĉielira-Innocenta monaĥejo en [[Irkutsko]]<ref>{{citaĵo el libro |titolo = [[commons:File:Завалишин И. И. - Описание Западной Сибири (1862).djvu|Priskribo de Okcidenta Siberio]] |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = Ippolit Zavaliŝin |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 1862 |eldonejo = В тип. Грачёва и комп. |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 215 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1883 estis konstruita ligna korpuso, en kiu lokiĝis kuirejo, manĝejo, grenejo kaj loĝejoj por superaj monaĥoj kaj kuiristo. Ĝi aperis surloke de kadukiĝinta samcela konstruaĵo, ekzistinta ekde la 18-a jarcento. En tiuj jaroj sub gvido de la arĥimandrito Filareto estis ankaŭ renovigita fasado de la preĝejo de 40 martiroj, refarbitaj ĝiaj kupoloj kaj reorumitaj la krucoj. La preĝejo ekde la 1850-aj jaroj estis en malbona stato. En la 1890-aj jaroj ĝian restarigon financis A. F. Smagina<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Священный уголок Сибири // Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея: 1994 |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 1997 |eldonejo = ИПП "Тюмень" |loko = <!-- nur se estas eldonejo; ebla vikiligilo: [[Parizo]] --> |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 65 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En la 19-a jarcento metropolito Filareto permesis al dezirintoj entombigi siajn parencojn en la monaĥejo kontraŭ pago. Li mem mortis en 1897 kaj estis sepultita inter la altaroj de la Triunua katedralo. De la monaĥejestra domo al la katedralo kondukis tilia aleo, la korto estis kovrita je herbo<ref name="Anguleto66">{{citaĵo el libro |titolo = Священный уголок Сибири // Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея: 1994 |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 1997 |eldonejo = ИПП "Тюмень" |loko = <!-- nur se estas eldonejo; ebla vikiligilo: [[Parizo]] --> |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 66 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1914 parto de ejoj estis transdonitaj por milita hospitalo<ref name="Ĉupin73"/>. === Fermo kaj nereligia uzado === En 1918 sovetiaj aŭtoritatoj postulis ke la monaĥejo prezentu liston de la posedaĵoj, malpermesis arboĥakadon kaj poste konfiskis ĉiujn terojn. Oni ordonis al monaĥejestro Johano cedi kelkajn ĉambrojn en la domo de arĥimandrito por oficira amasloĝejo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Священный уголок Сибири // Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея: 1994 |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 1997 |eldonejo = ИПП "Тюмень" |loko = <!-- nur se estas eldonejo; ebla vikiligilo: [[Parizo]] --> |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 73–74 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1922 la monaĥejestran domon okupis la Tjumena gubernia arĥivo, poste translokita al la [[preĝejo de la Savinto (Tjumeno)|preĝejo de la Savinto]]<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://archiv.72to.ru/index.php/udato/histudato | titolo = История архивов Тюменской области | titolo-aldono = | alirdato = 2013-01-25 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = La Administracio de la arĥivoj de Tjumena provinco | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://www.webcitation.org/6E8fjR34f?url=http://archiv.72to.ru/index.php/udato/histudato# | arkivdato = 2013-02-02 | citaĵo = }}</ref>. La strato Granda Monaĥeja ({{lang-ru|Большая Монастырская}}) estis alinomita je la Komunista ({{lang-ru|Коммунистическая}}). La {{daton|11|8|1922}} prezidio de la Tjumena Gubernia Ekzekutiva Komitato ordonis fermi la monaĥejon kaj distribui ĝiajn posedaĵojn, uzeblajn ne nur por religiaj celoj, inter civilaj organizoj. En la urbo ekcirkulis onidiroj pri fantomo de monaĥo en blankaj vestoj, kiu nokte vagadas tra la fermita monaĥejo. La urbanoj diris ke tio estas Filofeo, kies restaĵoj kuŝas tie. En 1923 en Tjumeno oni rakontis pri sonorado de sonoriloj en la monaĥejoj fare de iu nevidebla, pri muziko kiu aŭdeblas de tie, pri lumanta fantomo kiu vagadas tra la monaĥeja tombejo kaj ĉirkaŭ la monaĥejo. Oni rakontis ke milicano deĵorinta apud la monaĥejo nokte ekvidis homon en blankaj vestoj kiu aperis ĉe la pordo flanke de la tombejo. La timigita milicano pafis, sed maltrafis kaj post veni proksimen ekvidis nur blankan kolonon lumigatan de lunlumo kaj sian kuglon eniĝintan je la muro. La kredantoj opiniis ke tio estis Filofeo, kiu saviĝis de la atako enirinte la kolonon. En [[Jalutorovsko]] al tiu historio oni aldonis ke Filofeo, trafita de kugloj, ne mortis sed nur ĝemis kaj ke ekbrulis kupolo de la preĝejo, sed kiam venis fajrobrigadistoj ili vidis nenion (efektive incendio okazis, sed ekster la monaĥejo). En vilaĝo [[Omutinskoje]] oni rakontis ke homoj vidis Filofeon preĝi antaŭ lucerno en la monaĥejo, kiu post tio estis fermita. La onidiroj iĝis tiom amasaj ke aŭtune 1923 la gubernia enketservo ({{lang-ru|губрозыск}}) spionis la monaĥejon kaj eĉ aranĝis tie embuskon kun espero kapti la provokanton<ref>{{citaĵo el libro |titolo = «Какая же власть без Бога?»: Тюменцы и религия в 1920-е годы // Еврейские сюжеты: Записки краеведа |lasta = Белов |unua = Стас |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2009 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Мандр и К^а |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5930204209 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 33–34 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La eparĥia estraro petis la plenumkomitaton transloki la restaĵojn al la Ĉielira-Georga preĝejo por ĉesigi tiujn ĉi onidirojn. Ĉefpastro de tiu preĝejo Vladimir Marsov, membro de la [[Viva Eklezio]] kaj ĝia reprezentanto en la regiono, petis transloki la restaĵojn la 17-an aŭ 18-an de septembro 1923<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Православная церковь Тюменской губернии в первые годы строительства Советской власти (1921-1923 гг.): По материалам Госархива Тюменской области // Религия и церковь в Сибири: Сб. науч. ст. и докум. материалов. Вып. 7 |lasta = Темплинг |unua = В. Я. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 1994 |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 52 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Nokte oni malfermis la relikvujon, elprenis la restaĵojn (raporto de OGPU parolas pri "kelkaj ostoj kaj duonputraj ŝuoj")<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Доклад Тюменского ГО ГПУ о расколе православной церкви в пределах Тюменской губернии. 28 октября 1923 г. // Религия и церковь в Сибири: Сб. науч. ст. и докум. материалов. Вып. 9 |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1996 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 137 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref> kaj translokis al la menciita preĝejo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень: летопись четырех столетий |lasta = Миненко |unua = Н. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Русь. Санкт-Петербург |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = 5901633040 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 449 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Subtenantoj de patriarko [[Patriarko Tiĥon|Tiĥon]] akuzis adeptojn de la Viva Eklezio ke ili kaŝe uzurpis la relikvaĵon pro monavideco, ĉar "sendube ĉeesto de la restaĵoj de tiu ĉi "sanktulo", adorata de ĉiuj burĝoj, kaŭzos grandan alfluon de preĝantoj"<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Доклад Тюменского ГО ГПУ о расколе православной церкви в пределах Тюменской губернии. 28 октября 1923 г. // Религия и церковь в Сибири: Сб. науч. ст. и докум. материалов. Вып. 9 |lasta = <!-- familia nomo de la aŭtoro, sen ligilo: Zamenhof --> |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1996 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 137–138 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Komence de septembro 1922 Gubernia Sekcio de la Ĉefa Politika Administracio trovis en la monaĥejo kaŝitajn trezorojn forme de arĝentaj ornatoj ĝis 147 kg pezajn. Ilian kaŝadon partoprenis episkopo Irinarĥ, tiutempe jam arestita. Post tio li estis denove juĝita kaj kondamnita al sep jaroj da malliberigo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень без секретов: историко-краеведческое издание |lasta = Петрушин |unua = А. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2014 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = ОЛМАРПРЕСС |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 9785904271152 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 31 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En januaro 1923 laŭ ordono de la Popola Komisariato pri Justico de la {{dato|24|8|1918}} la monaĥejo estis fermita<ref name="eparĥio">{{citaĵo el la reto | url = http://www.tobolsk-eparhia.ru/p/pages.php?id=t05_2 | titolo = Свято-Троицкий Тюменский мужской монастырь | titolo-aldono = | alirdato = | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = La Tobolska kaj Tjumena eparĥio | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20190915021354/http://www.tobolsk-eparhia.ru/p/pages.php?id=t05_2 | arkivdato = 2019-09-15 | citaĵo = }}</ref>. En junio aŭ komenco de julio estis arestitaj membroj de la preĝeja konsilio. La {{daton|18|5}} la Tjumena Eparĥia Konsilio referencante al decidoj de la Dua Tutlanda Kunveno ({{lang-ru|Второй Поместный собор}}) pri la fermo de la urbaj monaĥejoj, ordonis fermi la monaĥejon de Sankta Triunuo. La {{daton|7|8}} la monaĥejo estis sigelita. En aŭgusto pli ol 35 subskribintoj prezentis al prezidio de la gubernia plenumkomitato peton pri permeso establi novan komunumon el tute aliaj homoj, ne rilataj al la antaŭa monaĥejo, sed ricevis rifuzon. Oficiala fermo okazis la {{daton|11|8}}. Komence de septembro la monaĥejaj posedaĵoj estis konfiskitaj kaj distribuitaj inter pluraj sovetiaj organizoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Православная церковь Тюменской губернии в первые годы строительства Советской власти (1921-1923 гг.): По материалам Госархива Тюменской области // Религия и церковь в Сибири: Сб. науч. ст. и докум. материалов. Вып. 7 |lasta = Темплинг |unua = В. Я. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 1994 |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 49 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|30|11|1923}} gubernia plenumkomitato oficiale transdonis al estro de muzea fako Leonid Ŝulc la monaĥejon kaj ili registris ĝian staton. La domo de monaĥejestro, okupita de la gubernia arĥivo, kies estro ankaŭ estis Leonid Ŝulc, estis riparita kaj en bona stato. Duono de lignaj domoj, en kiuj antaŭe loĝis monaĥoj, estis kadukaj kaj detruitaj ĝis neriparebla stato, en alia duono loĝis personaro de la punkolonio por neplenkreskuloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Православная церковь Тюменской губернии в первые годы строительства Советской власти (1921-1923 гг.): По материалам Госархива Тюменской области // Религия и церковь в Сибири: Сб. науч. ст. и докум. материалов. Вып. 7 |lasta = Темплинг |unua = В. Я. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 1994 |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 60 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En brika unuetaĝa domo, kie antaŭe troviĝis monaĥaj loĝejoj kaj banejo, funkciis infana tuberkuloza sanatorio; la banejo estis duondetruita. Kesa refektorio kaj preĝejo de 40 martiroj estis okupitaj de la punkolonio. Ikonostazo el alkonstruaĵo de la preĝejo de 40 martiroj estis forigita. Parto de ikonostazo el alkonstruaĵo de la Entempligo de la sanktega Virgulino estis uzita por konstruado de scenejo, ĝiaj damaĝitaj partoj kuŝis ĥaose en la Triunua katedralo. La fenestroj en la alkonstruaĵo estis sen glacoj, pro kio internen penetradis neĝo kaj aliaj precipitaĵoj. La menciita alkonstruaĵo ne plu gastigis la punkolonion, sed restis en ekstreme malpura kaj detruita stato, la tombo de Filofeo estis malfermita kaj la tero kuŝis apude. En la Triunua katedralo estis damaĝita la malsupra parto de la ikonostazo, duono de ĝi estis rompita, stukaĵo de la muroj kaj kolonoj damaĝita. En la malsupra parto de la preĝejo de Petro kaj Paŭlo funkciis ĉevalejo de la tuberkuloza sanatorio; fenestroj estis damaĝitaj, parto de ikonoj malaperis. En ejo sub la sonorilturo loĝis personaro de la sanatorio, kiu ne havis necesejon, nek rubejon, pro kio la korto estis grave malpurigita. En la paroĥa lernejo troviĝis la sanatorio, ĝi estis en ordo, nur barilo damaĝita. Sur la sonorilturo troviĝis sep sonoriloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Православная церковь Тюменской губернии в первые годы строительства Советской власти (1921-1923 гг.): По материалам Госархива Тюменской области // Религия и церковь в Сибири: Сб. науч. ст. и докум. материалов. Вып. 7 |lasta = Темплинг |unua = В. Я. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 1994 |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 61 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Granda parto de tomboŝtonoj kaj krucoj en monaĥeja tombejo proksime al la punkolonio estis ŝtelitaj aŭ detruitaj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Православная церковь Тюменской губернии в первые годы строительства Советской власти (1921-1923 гг.): По материалам Госархива Тюменской области // Религия и церковь в Сибири: Сб. науч. ст. и докум. материалов. Вып. 7 |lasta = Темплинг |unua = В. Я. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 1994 |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 62 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1924 la monaĥejo estis transdonita al la urba muzeo kiel arkitektura monumento. La {{daton|1|3|1924}} komisiono registris ĝian staton kiu malmulte ŝanĝiĝis ekde aŭtuno 1923. Ĝi decidis ke el sep sonoriloj necesas lasi du faritajn en 1737 kaj 1742, pezajn je {{unuo|1919,74|kg}} kaj {{unuo|917,28|kg}}, dum la aliaj sume pezaj je {{unuo|786,24|kg}} povas esti rubiigitaj kaj respektivaj enspezoj uzataj por riparado kaj konservado de la konstruaĵoj. Oni decidis detrui ankaŭ lignan ĉevalejon kun ŝedo apud la norda muro kaj lignajan loĝejojn de la monaĥoj por akiri lignaĵojn; trionon de la monaĥaj loĝejoj oni decidis lasi kaj uzi por loĝado. En la alkonstruaĵo de la Entempligo de la sanktega Virgulino komenciĝis rekonstruado por uzi ĝin kiel arĥivejon<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Православная церковь Тюменской губернии в первые годы строительства Советской власти (1921-1923 гг.): По материалам Госархива Тюменской области // Религия и церковь в Сибири: Сб. науч. ст. и докум. материалов. Вып. 7 |lasta = Темплинг |unua = В. Я. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 1994 |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 63 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La muzeo ne havis sufiĉan monon por ripari ĝin, do en 1925 estro de la sekcio pri muzeoj kaj gardado de la monumentoj Leonid Ŝulc proponis al la Tjumena Distrikta Ekzekutiva Komitato redoni la Triunuan katedralon al kredantoj, sed la propono estis rifuzita. La monaĥejestran domon oni transdonis al sanatorio por tuberkulozaj malsanuloj, preĝejon de Petro kaj Paŭlo — al la distrikta arĥivo, preĝejon de 40 martiroj — al deponejo de la aktoj<ref name="Священный уголок Сибири74"/>. En decembro 1929 la monaĥejo estis transdonita al la urba administracio pri infrastrukturo por loki en ĝi komunumajn instituciojn<ref name="eparĥio"/>. En septembro 1941 la monaĥejo estis transdonita al la mastruma sekcio de la Tjumena garnizono — provizore, por la milita tempo<ref name="monaĥejo"/><ref name="eparĥio"/>. Laŭ aliaj datumoj tio okazis pli frue — en 1934<ref name="Kupola12"/>. En 1925 eksaj paroĥanoj establis la komunumon de la Triunua katedralo, nominte ĝin la Transtjumenka Religia Societo de Sankta Triunuo ({{lang-ru|Свято-Троицкое Затюменское религиозное общество}}). Ĝi konsistis el 257 homoj kaj havis statuton, aprobitan de administra sekcio de Tjumena distrikto. Tamen la administra sekcio de la regiono rifuzis ilian peton pri redono de la katedralo al la komunumo<ref name="monaĥejo">{{citaĵo el la reto | url = http://troica-tyumen.cerkov.ru/istoriya-obiteli/ | titolo = История обители | titolo-aldono = | alirdato = 2022-05-07 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Monaĥejo de Sankta Triunuo (Tjumeno) | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220508061954/http://troica-tyumen.cerkov.ru/istoriya-obiteli/ | arkivdato = 2022-05-08 | citaĵo = }}</ref>. La {{daton|7|4|1945}} la Tjumena Provinca Ekzekutiva Komitato decidis konstrui sur teritorio de la monaĥejo lignan konstruaĵon por provizora akvopurigejo kun kapacito {{unuo|11000|m|3}} da akvo tage. En 1947–1948 sur la fundamento de la detruita preĝejo de 40 martiroj aperis la akvopurigejo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень: летопись четырех столетий |lasta = Миненко |unua = Н. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Русь. Санкт-Петербург |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = 5901633040 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 460 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Kun tempopaso ĝia kapacito kreskis ĝis {{unuo|30000|m|3}} da akvo tage<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень: летопись четырех столетий |lasta = Миненко |unua = Н. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Русь. Санкт-Петербург |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = 5901633040 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 468 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En januaro 1946 la provinca plenumkomitato decidis repreni la monaĥejon de la garnizono kaj ĝis la {{dato|1|2|1946}} transdoni ĝin al la provinca sekcio pri arkitekturo. La {{daton|21|5|1947}} aperis la ordono de la Konsilio de Ministroj de RSFSR N 389 "Pri gardado de la arkitekturaj monumentoj", inter kiuj estis listigita la Triunua monaĥejo<ref name="monaĥejo"/>. La {{daton|22|5|1948}} aperis la ordono de la Konsilio de ministroj de Sovetunio N 503 kiu konfirmis kaj altigis gardostatuson de la monaĥejo<ref>{{citaĵo el gazeto | url = http://www.ihtus.ru/ta11.shtml | titolo = Собор Знамения Пресвятой Богородицы в Тюмени (часть 2) | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = Курмачёв | persona nomo = В. А. | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = Сибирская православная газета | volumo = | numero = | paĝoj = <!-- aŭ |paĝo= de la fontinformoj --> | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = | alirdato = | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭanta la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }}</ref>. En 1949–1950 la Tjumena Provinca Ekzekutiva Komitato ordonis ripari la monaĥejon<ref name="eparĥio"/>. Tamen en 1957 la monaĥejo plu estis okupita de la mastruma sekcio de la garnizono. La provinca plenumkomitato faris decidon "Pri riparado kaj restaŭrado de la arkitektura monumento eksa Triunua monaĥejo", per kiu ĝi proponis ke ĝis la {{dato|1|8|1958}} la garnizono forlasu la ejojn por restaŭri ilin kaj organizi tie muzeon<ref name="monaĥejo"/>. En la 1950-aj jaroj tie troviĝis milittrupoj. En la 1960-aj la preĝejon de Petro kaj Paŭlo okupis metiejoj de la Arta Fonduso. Poste tie eksidis urba akvoprovizejo. Dum tiu ĉi periodo oni forhakis tiliajn aleojn, asfaltis la korton, detruis la tombon de Filofeo, konstruis surloke de monaĥeja tombejo brikan metiejon de la akvoprovizejo, detruis plejparton de la murpentraĵoj<ref name="Священный уголок Сибири74">{{citaĵo el libro |titolo = Священный уголок Сибири // Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея: 1994 |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 1997 |eldonejo = ИПП "Тюмень" |loko = <!-- nur se estas eldonejo; ebla vikiligilo: [[Parizo]] --> |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 74 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Finfine la preĝejon de Petro kaj Paŭlo okupis samnoma filio de la provinca muzeo, la rezidejon de monaĥejestro — la ŝtata servo pri registrado de nemoveblaĵoj, en aliaj ejoj plu funkciis akvopurigejo<ref name="monaĥejo"/>. En 1984 estis verkita "Scienca koncepto de la ĝenerala plano de evoluigo de la Tjumena Provinca Historia Muzeo", laŭ kiu la preĝejo devis iĝi filio de la muzeo dediĉita al antaŭrevolucia historio de la regiono<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Выставки Тюменского краеведческого музея // Еврейские сюжеты: Записки краеведа |lasta = Белов |unua = Стас |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2009 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Мандр и К^а |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5930204209 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 299 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1988 oni proponis krei en la monaĥejo koncertejon kun [[orgeno]]. Iom poste la Tjumena Provinca Historia Muzeo proponis krei la Muzeon de Religio kaj Ateismo. En 1990 muzeisto Valerij Ĉupin proponis establi la historia-arkitekturan muzeon-rezervejon kaj fari en la domo de monaĥejestro ekspozicion pri historio de siberiaj monaĥejoj, en la paroĥa lernejo rekonstrui interierojn kaj fari ekspozicion pri kleriga agado de la eklezio, en preĝejo de Petro kaj Paŭlo fari ĝeneralan ekspozicion pri historio de kristanismo, en la Triunua katedralo aranĝi muzeon-templon kiu rakontus pri kristana mondkoncepto kaj kristana spirita kulturo. Samtempe li proponis kelkfoje jare (do same kiel antaŭ la fermo) aranĝi diservojn en la monaĥejo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Концепция музеефикации Троицкого собора тюменского монастыря // Отчетная научная конференция Тюменского областного краеведческого музея и филиалов (ноябрь 1990 года): Тезисы докладов |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = <!-- eldoninta kompanio: Flandra Esperanto‑Ligo --> |loko = <!-- nur se estas eldonejo; ebla vikiligilo: [[Parizo]] --> |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 27–29 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Renaskiĝo === La {{daton|22|6|1994}} la monaĥejon vizitis patriarko [[Aleksio la 2-a]]<ref name="monaĥejo"/>. La {{daton|22|2|1995}} la Sankta Sinodo de la Rusa Ortodoksa Eklezio rezoluciis pri restarigo de la vira monaĥejo kaj nomumis kiel ĝian provizoran estron instruiston de la Tobolska Spirita Seminario pastromonaĥon Tiĥon (Bobov), kiu gvidis ĝin ĝis 2014. La {{daton|5|5|1995}} al la monaĥeja paroĥo estis aldonita la preĝejo de Gloro de la Kruco kie provizore loĝis kaj faris diservojn la monaĥejestro. La {{daton|2|9|1995}} la Triunuan katedralon vizitis episkopo Vasilij (Rodzjanko) kaj episkopo de Tobolsko kaj Tjumeno Dimitrij<ref name="monaĥejo"/>. La {{daton|10|12|1996}} (laŭ aliaj informoj — la {{daton|11|12}})<ref name="Kupola12">{{citaĵo el libro |titolo = Купола Тюмени |lasta = Маслова |unua = Е. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Тарасова О. П. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = ООО «Опцион-ТМ Холдинг» |loko = <!-- nur se estas eldonejo; ebla vikiligilo: [[Parizo]] --> |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 12 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref> estis subskribita akto pri transdonado al la Tobolska kaj Tjumena eparĥio de la Triunua katedralo, monaĥejestra korpuso kaj la paroĥa lernejo.<ref name="monaĥejo"/>. Pro klopodoj kaj atingoj pri restarigo de la monaĥejo, monaĥejestro Tiĥon estis premiita de Aleksio la 2-a per ordeno de [[Danielo la 1-a de Moskvo]] de la 3-a rango<ref name="monaĥejo"/>. La {{daton|30|3|1998}} estis subskribita kontrakto pri konservado kaj uzado de la monaĥejo kiel historia kaj kultura monumento. Suplemento de la {{dato|21|9}} enhavis planon de rekonstruado kaj restaŭrado<ref name="lernejo-detruo">{{citaĵo el la reto | url = http://www.ihtus.ru/hi18.shtml | titolo = Состояние Свято-Троицкого Монастыря | titolo-aldono = | alirdato = 2022-05-17 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Сибирская православная газета | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20210226195920/http://www.ihtus.ru/hi18.shtml | arkivdato = 2021-02-26 | citaĵo = }}</ref>. La {{daton|31|8|1998}} patriarko Aleksio la 2-a vizitis Tjumenon kaj post viziti la Orantan katedralon venis al la preĝejo de Gloro de la Kruco kie renkontiĝis kun pastraro de la Triunua monaĥejo<ref name="monaĥejo"/>. La {{daton|30|7|2000}} ĉefepiskopo de Tjumeno kaj Tobolsko Dimitrij konsekris la novkonstruitan frataran korpuson de la monaĥejo<ref name="monaĥejo"/>. La {{daton|28|8|2001}} en alkonstruaĵo de la Endormiĝa forpaso de Maria okazis liturgio — la unua post reestablo de la monaĥejo<ref name="monaĥejo"/>. La {{daton|15|6|2003}} en [[pentekosto]] okazis la unua diservo en la rekonstruita Triunua katedralo subgvide de ĉefepiskopo Dimitrij. Dum ĝi monaĥejestro Tiĥon ricevis titolon de arĥimandrito. Post la liturgio sur la katedrala placo okazis sanktigo de sonoriloj<ref name="monaĥejo"/>. La {{daton|16|11|2001}} guberniestro [[Sergej Sobjanin]] vizitinte la Triunuan katedralon, esprimis zorgitecon pri ĝia stato kaj promesis helpon pri ĝia restaŭrado<ref name="katedralo">{{citaĵo el la reto | url = http://troica-tyumen.cerkov.ru/troickij-sobor-1708-1715/ | titolo = Троицкий собор (1708-1715) | titolo-aldono = | alirdato = 2022-05-09 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = la Monaĥejo de Sankta Triunuo (Tjumeno) | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20210805163121/http://troica-tyumen.cerkov.ru/troickij-sobor-1708-1715/ | arkivdato = 2021-08-05 | citaĵo = }}</ref>. En 2002 post Kristnasko komenciĝis restaŭrado de la ĉefa alkonstruaĵo de la katedralo. La {{daton|29|11|2002}} komenciĝis muntado de la ikonostazo de la katedralo. La {{daton|17|3|2003}} komenciĝis instalado de la ikonostazo. La {{daton|15|6|2003}} ĉefepiskopo Dimitrij gvidis la unuan liturgion en la Triunua katedralo<ref name="katedralo"/>. La {{daton|4|8|2003}} estis trovita loko de entombigo de la restaĵoj de Filofeo<ref name="monaĥejo"/>. La {{daton|19|8|2003}} post liturgio guberniestro Sergej Sobjanin enmanigis al ĉefepiskopo Dimitrij ŝlosilojn de la preĝejo de Petro kaj Paŭlo. En novembro 2003 komenciĝis ĝia restaŭrado<ref name="monaĥejo"/>. La {{daton|22|3|2004}} okazis la unua kunsido de la monaĥeja frataro dum kiu oni priparolis ĝian statuton, regulojn, ktp<ref name="monaĥejo"/>. En decembro 2005 finiĝis muntado de la kupoloj de la Triunua katedralo kaj restaŭrado de la unua vico de la freskoj de la centra navo<ref name="monaĥejo"/>. La {{daton|15|4|2005}} okazis monaĥiĝo de pastromonaĥo Amvrosij (Golovan) omaĝe al [[Amvrosij de Optina]] kaj monaĥo Gurij omaĝe al [[Herman de Valaamo]]<ref name="monaĥejo"/>. La {{daton|4|9|2005}} okaze de retrovo de la restaĵoj de martiro [[Hermogen (Dolganjov)]], la monaĥejon vizitis metropolito de Ĉeboksaro kaj Ĉuvaŝio Varnava, ĉefepiskopo de Tobolsko kaj Tjumeno Dimitrij, ĉefepiskopo de Krasnojarsko kaj Enisejo Antonij, episkopo de Abakano kaj Kizilo Ionafan, episkopo de Barnaulo kaj Altajo Maksim. Ili donacis al la monaĥejo ikonon de pastro-martiro Hermogen kun peco de liaj restaĵoj<ref name="monaĥejo"/>. La {{daton|13|9|2005}} finiĝis la muntado de la novaj kupoloj de la preĝejo de Petro kaj Paŭlo<ref name="monaĥejo"/>. La {{daton|25|4|2006}} ĉefepiskopo de Tobolsko kaj Tjumeno Dimitrij konsekris la novan korpuson de la Tjumena Ortodoksa Spirita Lernejo en strato Dimitrov 3<ref name="monaĥejo"/>. Ĝia duetaĝa sidejo estis konstruita kontraŭ la monaĥejo, laŭ dezajno de la arkitekto Vladimir Silantjev. En [[decembro 2007]] ĝi estis konsekrita denove<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://monastroisa.ru/istoriya_svyato-troickogo_monastyry1 | titolo = История Свято-Троицкого мужского монастыря г. Тюмени | titolo-aldono = | alirdato = 2013-01-21 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://www.webcitation.org/6E8fkbMZ1?url=http://monastroisa.ru/istoriya_svyato-troickogo_monastyry1 | arkivdato = 2013-02-02 | citaĵo = }}</ref>. La {{daton|21|10|2006}} al la monaĥejo el la Ĉielira-Georga preĝejo estis translokitaj la restaĵoj de Filofeo<ref name="monaĥejo"/>. La {{daton|20|10|2008}} al la monaĥejo el [[Kostromo]] estis alportita la miraklofara [[Ikono de Fjodorovskaja Dipatrino]]. Oni renkontiĝis ĝin ĉe kruciĝo de stratoj Polevaja kaj Lunaĉarskij kaj kun krucomarŝo kaj sonorado portis al la Triunua katedralo, kie okazis tutnokta diservo. La ikono estis vizitebla ĝis la {{dato|26|10}}<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://vsluh.ru/novosti/obshchestvo/tyumen-svyatynyu-vstretili-kolokolnym-zvonom_151717/ | titolo = Тюмень: святыню встретили колокольным звоном | titolo-aldono = | alirdato = 2022-05-17 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Екатерина Скворцова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2008-10-21 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Vsluh.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220517114416/https://vsluh.ru/novosti/obshchestvo/tyumen-svyatynyu-vstretili-kolokolnym-zvonom_151717/ | arkivdato = 2022-05-17 | citaĵo = }}</ref>. La 4-an kaj la 5-an de septembro 2012 en la monaĥejo troviĝis la restaĵoj de martiro [[Demetrio de Tesaloniko]], alportitaj el Grekio<ref name="monaĥejo"/>. La 3-an kaj la 4-an de novembro 2012 en la monaĥejo troviĝis Zono de Dipatrino, kiun vizitis ĉirkaŭ 40 mil homoj. Omaĝe al ĝi okazis renkonta diservo en flughaveno Roŝĉino, poste en la Anunciacia preĝejo kaj fine ĝi estis alportita per krucomarŝo al la monaĥejo kie troviĝis ĝis mateno<ref name="monaĥejo"/>. La {{daton|2|10|2013}} la Sankta Sinodo establis la Tobolskan metropolion, kiun eniris la Iŝima eparĥio, kies episkopo estis elektita monaĥejestro Tiĥon. La {{daton|3|10|2013}} li estis konsekrita kiel episkopo de Iŝimo kaj Aromaŝevo. La {{daton|10|9|2014}} li estis eksigita de la posteno de la direktoro de la Tjumena Ortodoksa Spirita Lernejo. La {{daton|23|10|2014}} li estis eksigita de la monaĥejestra posteno<ref name="monaĥejo"/>. En [[februaro 2014]] la katedralo estis fermita por grava restaŭrado<ref name="katedralo"/>. La {{daton|8|11|2014}} okazis monaĥiĝo de diakonmonaĥo Nikon (Isilbakov) omaĝe al [[Nikon de Radoneĵ]] kaj monaĥo Nifont (Maksimov) omaĝe al Savvatij de Soloveckij<ref name="monaĥejo"/>. La {{daton|30|10|2014}} kiel monaĥejestro estis nomumita diakonmonaĥo Miĥej (Selakov)<ref name="monaĥejo"/>. La {{daton|10|12|2014}} en la Oranta katedralo de la [[Oranta Abalaka monaĥejo]] metropolito de Tobolsko kaj Tjumeno Dimitrij konsekris kiel sacerdoton monaĥojn diakonmonaĥon Nikon (Ilsibakov) kaj kiel diakonon monaĥon Nifont (Maksimov)<ref name="monaĥejo"/>. [[Dosiero:Церковь Сорока мучеников (Тюмень).jpg|200px|eta|dekstra|La preĝejo de 40 martiroj (de Zosima kaj Savvatij). Fino de la 19-a jarcento.]] [[Dosiero:Тюменское православное духовное училище.JPG|200px|eta|dekstra|La Tjumena ortodoksa spirita lernejo. 2013.]] Ekde 2014 la monaĥejestran postenon okupas igumeno Miĥej (Seljakov). En septembro 2017 al la monaĥejo venis relikvujo kun restaĵoj de 54 novmartiroj kaj konfesprenantoj, inkluzive de pastro-martiro Hermogen<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://www.tumen.kp.ru/online/news/2857770/ | titolo = В Тюмень привезли ковчег с мощами 54 новомучеников и исповедников Русской Церкви | titolo-aldono = | alirdato = 2022-05-18 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Маргарита Калинкина | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2017-09-04 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Komsomolskaja Pravda]] | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. En oktobro 2017 al la monaĥejo venis ikono de Dipatrino de Kazano (Viŝa) kaj relikvujo kun parto de la restaĵoj de Sankta Teofano la Ermito el la Viŝa monaĥejo de la Endormiĝa forpaso de Maria<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/gorod/2017/10/08/51332771/ | titolo = В Тюмень привезли чудотворную икону Божией Матери и ковчег с частицей мощей святителя Феофана | titolo-aldono = | alirdato = 2022-05-17 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Маргарита Михайлова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2017-10-08 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220517122601/https://72.ru/text/gorod/2017/10/08/51332771/ | arkivdato = 2022-05-17 | citaĵo = }}</ref>. En [[decembro 2020]] finiĝis restaŭrado de la monaĥejo, kiu daŭris du jarojn. La restaŭristoj forigis dikan tavolon de fulgo kaj amatora restaŭrado. Ĉiuj murpentraĵoj estis restarigitaj aŭ kreitaj denove laŭe al konserviĝintaj fotoj. El la bildo de [[Cebaot]] oni eligis ok kuglojn. Estis trovitaj du subskriboj fare de aŭtoroj. Evangeliisto Mateo estis turnita je alia direkto, laŭe al origina bildo<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tumentoday.ru/2021/06/24/izuchaem-rospisi-otrestavrirovannogo-troickogo-sobora/ | titolo = Изучаем росписи отреставрированного Троицкого собора | titolo-aldono = В каждом квадратном метре таится целая история | alirdato = 2022-05-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Руслан Савинов | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2021-06-24 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Oblast Segodnja | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20210624045327/https://tumentoday.ru/2021/06/24/izuchaem-rospisi-otrestavrirovannogo-troickogo-sobora/ | arkivdato = 2021-06-24 | citaĵo = }}</ref>. En [[aprilo 2022]] revenis la monaĥejestro Miĥej (Selakov), tri jarojn servinta en reprezentejo de la Rusa Ortodoksa Eklezio en loko de la [[bapto de Jesuo]] en [[Jordanio]]<ref name="Монашеская жизнь в Тобольско-Тюменской епархии2023">{{citaĵo el gazeto | url = http://www.ihtus.ru/032023/st100.shtml | titolo = Монашеская жизнь в Тобольско-Тюменской епархии | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = Сибирская православная газета | volumo = | numero = 3 | paĝoj = <!-- aŭ |paĝo= de la fontinformoj --> | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = 2023 | alirdato = 2024-10-23 | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭantajn la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }}</ref>. En 2023 en la monaĥejo estis 14 monaĥejanoj, inkluzive de 8 pastroj, 1 pastrodiakono, 3 novic-monaĥoj ({{lang-ru|инок}}), 2 novicoj. En la monaĥejo servis ankaŭ 1 ĉefpastro, 2 pastroj kaj 3 diakonoj. La vic-monaĥejestro ({{lang-ru|наместник}}) estis arkimandrito Zosima (Gorŝunov). Ĉiutage okazas liturgio<ref name="Монашеская жизнь в Тобольско-Тюменской епархии2023"/>. La monaĥejo havas 2 ermitejojn ({{lang-ru|скит}}), en kiuj oni bredas brutojn, abelojn, plantas legomojn<ref name="Монашеская жизнь в Тобольско-Тюменской епархии2023"/>. === Monaĥeja vivo === La monaĥejo akceptadis plenkreskajn virojn, kiuj estis fraŭloj aŭ vidvoj. La juĝataj estis rifuzataj. Novulo dum tri jaroj estis ekzamenata kaj kaze de obeema kaj inda konduto la monaĥejestro petis ĉe la eparĥia ĉefpastro permeson tonsuri lin. Ĉiutage je la kvara matene oni ekbruligis kandelojn en preĝejo kaj sonoris, vokante la monaĥojn al la malgranda liturgio. Ĝis la fino de la diservo estis malpermesite eliri la preĝejon. En la preĝejon oni devis eniri en novaj vestoj, uzante la malnovajn por laboro. Fine denove sonoris la sonoriloj kaj komenciĝis labortago. Oni falĉadis herbon, kaptadis fiŝojn, hakadis [[brulŝtipo]]jn, bredadis brutojn, ktp. La paŭzoj okazis por la granda liturgio (de la 8-a ĝis la 9-a matene) kaj vespera diservo (je la kvara tage) kaj por tagmanĝo. Dum la manĝado iu monaĥo kutime voĉlegis Evangelion, do estis malpermesite babili, ĉirkaŭrigardi aŭ ridi. Post la vespermanĝo ĉiu monaĥo devis iri al sia ĉelo por tie mediti kaj preĝi ĝis la fino de la tago. Verki leterojn aŭ skribi eltiraĵojn el la libroj povis permesi nur la monaĥejestro. Oni rajtis skribi nur uzante komunan inkujon kaj komunan paperon. Estis malpermesite viziti unu la alian sen ekstrema bezono, speciale vespere. La sola escepto estis [[konfesanto]], vizitebla en iu ajn tempo tage kaj nokte por pento<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Священный уголок Сибири // Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея: 1994 |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 1997 |eldonejo = ИПП "Тюмень" |loko = <!-- nur se estas eldonejo; ebla vikiligilo: [[Parizo]] --> |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 66–67 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La monaĥoj neniam speciale multis. En 1621 tie loĝis tri monaĥoj, [[diakono]] kaj [[sakristiano]]<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Священный уголок Сибири // Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея: 1994 |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 1997 |eldonejo = ИПП "Тюмень" |loko = <!-- nur se estas eldonejo; ebla vikiligilo: [[Parizo]] --> |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 67 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Post la reformo de 1764, klasifikinta la monaĥejojn kaj ŝtatiginta iliajn posedaĵojn, la monaĥejo estis markita kiel la triaranga, do rajtis havi 12 monaĥojn. Tiu regulo estis ĝenerale observata, en 1767–1768 tie loĝis 14 homoj. Sed en la 19-a jarcento nombro de la monaĥoj malkreskis kaj neniam atingis 12, variante de tri ĝis 10<ref name="Ĉupin97-68"/>. En la 1820-aj kaj 1830-aj jaroj estis naŭ monaĥoj<ref name="Ĉupin89-34"/>. Fine de la 1870-aj jaroj dum du jaroj mankis eĉ la monaĥejestro, do la monaĥejon estris la vidva sacerdoto Pavel Serebrjannikov. Krom la monaĥoj tie loĝis ankaŭ ekzamenataj monaĥiĝontoj kaj diversaj sacerdotoj kaj laikoj, plenumantaj eklezian punon pro diversaj fuŝoj — ne okazigo de diservo dimanĉe, fumado, drinkado, volupto, ŝtelado ktp<ref name="Ĉupin97-68">{{citaĵo el libro |titolo = Священный уголок Сибири // Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея: 1994 |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 1997 |eldonejo = ИПП "Тюмень" |loko = <!-- nur se estas eldonejo; ebla vikiligilo: [[Parizo]] --> |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 68 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Fine de la 1880-aj tie estis tri pastromonaĥoj kun monaĥejestro, pastrodiakono kaj ĝis ses monaĥoj<ref name="Ĉupin89-34"/>. En 1890 ĵurnalo "Tobolskaj eparĥiaj sciigoj" ({{lang-ru|Тобольские епархиальные ведомости}}) konstatis "malabundon de la frataro"<ref name="Ĉupin89-34"/>. Ofte ankaŭ la monaĥoj mem rompis regulojn, voluptis, kverelis kaj drinkis. Por bridi ilin la monaĥejestro estis ordonanta al la rompintoj ĉiutage de matene ĝis vespere stari en preĝejo voĉlegante psalmojn kaj preĝojn, ĉiutage fari kun preĝo po 30 ĝisteraj kliniĝoj petante pardonon de siaj pekoj, malpermesis al ili manĝi merkrede kaj vendrede, fermis en karcero kie oni donis nur panon kun konfitaĵo, kvason kaj libron, foje batis. Tamen ĉiujare nombro de [[penitenco]]j kreskis<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Священный уголок Сибири // Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея: 1994 |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 1997 |eldonejo = ИПП "Тюмень" |loko = <!-- nur se estas eldonejo; ebla vikiligilo: [[Parizo]] --> |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 69 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En la 19-a jarcento nombro de penitencoj senhalte kreskis<ref name="Ĉupin89-34"/>. Pavel Koĉnev, loĝinta tiutempe du kvartalojn for, rememoris ke en 1865 la monaĥejo aspektis neprizorgata kaj havis nur la monaĥejestron kaj 6 ĝis 8 monaĥojn, kiuj ĉiam estis ebriaj kaj vizitantaj apudajn drinkejojn. Unu el ili, diakono Nikandr Petroviĉ forsendita al la monaĥejo pro drinkado ŝajne el Turinsko, dum du monatoj luis loĝejon en la domo de Koĉnev kaj drinkis ĉiutage en apudaj drinkejoj, kie post elspezi la tutan monon li ofte lasis ankaŭ la vestojn, kiujn poste elaĉetadis lia edzino. {{Citaĵo |teksto = La diakono iradis ĉiutage al liturgio taga, vespera, tutnokta kaj frumatena kaj revenadis hejmen ĉiam ebria. Hejme li aldone petis ĉe la edzino monon por vino, ŝi kompreneble la monon al li ne donis. Do li foriradis sen mono kaj revenadis hejmen sen la subvestoj, en nura sutano. En la drinkejoj tiutempe oni akceptadis diversajn aĵojn kiel garantiaĵon de vino, kaj dum li ankoraŭ havis la subvestojn, la edzino vestis lin, kaj poste kiam li ne plu havis ilin, la edzino vizitadis la drinkejojn kaj elaĉetadis liajn subvestojn. Tiel ŝi suferadis kun li tagojn kaj noktojn. Hejme li diboĉadis, demetis de si la sutanon kaj marŝadis tute nuda. Ni, infanoj, eĉ timis lin. Kiam nuda, li similis al iu monstro, la voĉon li havis laŭtan, siblan, bason, kiam li ekmuĝis do jam neniuj paroloj aŭdeblis. |aŭtoro = Pavel Koĉnev |verko = La vivo ĉe Granda Rivero: noticoj de la siberia komizo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Жизнь на Большой Реке записки сибирского приказчика |lasta = Кочнев |unua = П. Ф. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2006 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = ИД «Сова» |loko = Новосибирск |lingvo = ru |isbn= = 5875502428 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 54 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref> |origina teksto = Дьякон ходил каждый день к обедне, к вечерне, ко всенощной и к заутрене и приходил домой всегда пьяным. Дома же еще просил у жены денег на вино, она, конечно, денег ему не давала. Тогда он уходил без денег и приходил обратно без нижнего белья, в одном подряснике. В кабаках тогда принимали всякие вещи в заклад за вино, и вот пока было белье, жена его одевала, а потом, когда не стало, тогда жена стала ходить по кабакам и выкупать его белье. Так она и мучилась с ним дни и ночи. Дома он пьяный безобразничал, скинет с себя подрясник и ходит совершенно нагой. Мы, ребята, его даже боялись. Нагой он походил на какое-то чудовище, голос у него был громкий, хриплый, бас, когда он заревет, то уж никаких разговоров не слышно. }} La monaĥejo okupiĝis ankaŭ pri misiisma laboro, baptante alikredantojn. En decembro 1763 tjumena buĥarano Seit Ŝababin plendis ke liaj dependuloj fuĝas unu post alia al la Triunua monaĥejo kaj estas tie baptataj, post kio ili akiras liberon. Li plendis pri kontraŭleĝa baptado de la dependuloj sen konsultado de ilia mastro kaj diris ke fuĝante ili ŝtelas liajn posedaĵojn dum la restintaj dependuloj ankaŭ iĝas malobeemaj kaj minacas lin kaj lian familion kaze de provoj obeigi ilin<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюменская деловая письменность. 1762-1796 гг.: Книга II. Памятники тюменской деловой письменности. Из фондов Государственного архива Тюменской области |lasta = Трофимова |unua = О. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Издательство Тюменского государственного университета |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5880812596 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 519-522 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Ekonomio === En la unuaj jaroj la monaĥejo estis malriĉega, mankis eĉ ĉevaloj, do la monaĥoj anstataŭis ilin plugante per si mem teron, oferitan de la urbanoj. En 1622 la ŝtato donis al la monaĥejo du fiŝkaptejojn ĉe la rivero Turo. En 1623 la monaĥejo jam posedis vilaĝon 30 verstojn for de la urbo, kun 43 [[desjatino]]j de plugata tereno (46,87 hektaroj), falĉejo kaj kamparanoj. Meze de la 17-a jarcento ĝi posedis jam 72 kamparanojn (virojn), lagon Ŝĉuĉje (Ezoka) kaj muelejon. En 1662 la cara ukazo konfirmis tiun posedon. Iom post iom, danke al oferoj kaj donacoj fare de la ŝtato kaj lokanoj, kaj ankaŭ pere de aĉetoj la posedaĵoj de la monaĥejo kreskis. En 1744 ĝi jam havis ok vilaĝojn, 983 desjatinojn ({{unuo|1071,47|hektaroj}}), plurajn falĉejojn, tri muelejojn kaj 516 kamparanojn<ref name="Ĉupin70"/>. Post la reformo, farita en 1764 de la imperiestrino [[Katerina la 2-a (Rusio)|Katerina la 2-a]] ĉiuj preĝejaj kaj monaĥejaj posedaĵoj estis transdonitaj al la ŝtata Ekonomia Kolegio, do ankaŭ la monaĥejaj kamparanoj iĝis la "ekonomiaj". Tiujare en la monaĥejo loĝis arkimandrito, ses pastromonaĥoj, diakono kaj kvin monaĥoj. La monaĥejo havis 19 servistojn (sen kalkuli iliajn familianojn) — ĉarpentiston, lignaĵiston, forĝiston, kvasfariston, bareliston, lutiston ktp. La monaĥejo posedis vilaĝeton 1,5 verstojn for, kie estis muelejo ĉe rivero Babarinko, proksimume 20 desajtinoj ({{unuo|21,85|hektaroj}}) da plugitaj teroj, falĉejo por 20 fojnostakoj. Ĝi havis ankaŭ alilokajn vilaĝojn, falĉejojn, fiŝkaptejojn, muelejojn kaj terojn kaj pli ol 600 kamparanojn (kalkulataj estis nur viroj). Ĉirkaŭ 150 laboristoj loĝis en Tjumeno<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень: летопись четырех столетий |lasta = Миненко |unua = Н. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Русь. Санкт-Петербург |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = 5901633040 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 180-181 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La monaĥejo estis klasifikita al la tria rango kun jara buĝeto je 950 rubloj<ref name="Ĉupin70">{{citaĵo el libro |titolo = Священный уголок Сибири // Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея: 1994 |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 1997 |eldonejo = ИПП "Тюмень" |loko = <!-- nur se estas eldonejo; ebla vikiligilo: [[Parizo]] --> |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 70 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tiutempe bovino kostis 4,5 rublojn, ĉevalo — 11 rublojn, {{nombro|1000}} brikoj — 1,6 rublojn. El tiu sumo ĝis 400 rubloj jare estis uzataj por riparado kaj pagado de la servoj. Manĝis la monaĥoj ĉefe riverajn kaj lagajn fiŝojn ([[ezoko]], [[perko]], [[karaso]]) kaj panon. Bieron oni faris memstare<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Священный уголок Сибири // Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея: 1994 |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 1997 |eldonejo = ИПП "Тюмень" |loko = <!-- nur se estas eldonejo; ebla vikiligilo: [[Parizo]] --> |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 71 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tamen la leĝo ne malpermesis al la monaĥejoj akiri novajn posedaĵojn kaj akcepti donacojn, do fine de la 19-a jarcento la monaĥejo jam havis du muelejojn, du betulajn boskojn, du falĉejojn, lagon kaj arbaron kun areo 350 desjatinoj ({{unuo|381,5|hektaroj}}). En 1913 ĝi posedis 118 desjatinojn da plugebla tero ({{unuo|128,62|hektaroj}}) kaj 290 desjatinojn da arbaroj ({{unuo|316,1|hektaroj}}). Multaj el tiuj posedaĵoj estis luigataj, donante monon al la monaĥejo. Krome ĝi ricevis pagojn pro personaj diservoj, vendado de kandeloj, stokado de varoj en la unua etaĝo, sepultado en la monaĥeja tombejo situinta oriente de la Triunua katedralo. En 1915 la monaĥejo estis altigita ĝis la dua rango. Tiujare ĝi gajnis {{nombro|10152}} rublojn. Propraj enspezoj ne estis komplete konsumataj kaj formis kapitalon, kiu en 1917 konsistigis {{nombro|22337}} rublojn, kio faris la monaĥejon la sesa laŭ kapitalo en Okcidenta Siberio<ref name="Ĉupin89-34">{{citaĵo el libro |titolo = К истории Тюменского Троицкого монастыря в к. 18 — н. 20 веках // Областная научно-практическая конференция «История, краеведение и музееведение Западной Сибири», посвященная 110-летию Тюменского областного краеведческого музея (ноябрь 1989 года): Тезисы докладов |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1989 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = <!-- eldoninta kompanio: Flandra Esperanto‑Ligo --> |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 34 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tamen lertaj ikonfaristoj aŭ metiistoj mankis inter la monaĥoj, do ĉiuj haveblaj aĵoj estis sufiĉe simplaj. Registroj montras ke la monaĥejo en la 19-a jarcento plejparte restis en plorinda stato de duonforgeso<ref name="Ĉupin89-34"/>. La originaj ikonoj faritaj de Kievaj pentristoj, invititaj de Filofeo, kun tempopaso perdiĝis<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Священный уголок Сибири // Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея: 1994 |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 1997 |eldonejo = ИПП "Тюмень" |loko = <!-- nur se estas eldonejo; ebla vikiligilo: [[Parizo]] --> |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 72 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Edukado === Kronikoj mankis, sed haveblis bona biblioteko. En 1761 estis malfermita latina lernejo ({{lang-ru|латинская школа}}) — la unua lernejo en Tjumeno. Ĝi akceptis infanojn de sacerdotoj en Tjumena, Tavda kaj Turinska ekleziaj distriktoj. Poste ĝi estis transformita je la slava-rusa lernejo kaj funkciis ĝis la fino de 1783. La {{daton|20|1|1784}} sacerdotoj de Tjumena distrikto petis la Spiritan Administracion lasi iliajn infanojn hejmen por tiu jaro, pravigante tion per altaj kostoj de manĝaĵoj kaj loĝejoj, kaŭzitaj de malbona rikolto, kaj promesante instrui ilin memstare. En 1790 la instruado estis restarigita kaj daŭris ĝis la {{dato|15|6|1803}}, kiam la eparĥia administracio ordonis establi rusan lernejon ĉe la Tobolska seminario. Ĝi devis instrui sacerdotajn infanojn de la tuta eparĥio kaj ĉiuj monaĥejoj devis helpi ĝin. La Tjumena Triunua monaĥejo promesis pagi elspezojn de dek infanoj kaj setli ilin en unu el ĉeloj. En 1810 la lernejo sidis en suda duetaĝa alkonstruaĵo ĉe la preĝejo de Petro kaj Paŭlo; ĝi funkciis almenaŭ ĝis la mezo de la 19-a jarcento<ref name="Ĉupin73">{{citaĵo el libro |titolo = Священный уголок Сибири // Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея: 1994 |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 1997 |eldonejo = ИПП "Тюмень" |loko = <!-- nur se estas eldonejo; ebla vikiligilo: [[Parizo]] --> |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 73 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1885 ĉe la monaĥejo malfermiĝis la paroĥa lernejo, kie po kvar jarojn lernis knaboj el malriĉaj familioj. Ili lernis preĝojn, sanktan historion, koncizan kateĥizmon, eklezian kantadon, legadon de religiaj kaj civilaj tekstoj, skribon, bazan aritmetikon, historion de la eklezio kaj Rusio. Tiu lernejo funkciis ĝis la fermo de la monaĥejo. En 1917 al la monaĥejo estis translokita ankaŭ knabina lernejo de la Anunciacia katedralo, ĉar ĝia antaŭa sidejo estis transdonita al azilo por vunditaj militistoj<ref name="Ĉupin73"/>. == Arkitekturo == [[Dosiero:Ворота Троицкого монастыря (Тюмень).JPG|200px|eta|dekstra|La monaĥeja korto.]] La Triunua monaĥejo prezentis ĉefajn tipojn de preĝejoj de tiu tempo: la tradicia kuba (la Triunua katedralo), la refektoria (la preĝejo de 40 martiroj) kaj kruca (la preĝejo de la apostoloj Petro kaj Paŭlo)<ref name="eparĥio"/>. En 1890 ĝi aspektis tiel. Kontraŭ la Triunua katedralo, ĉe la okcidenta monaĥeja muro, situis brika domo de monaĥejestro kun kelo. Norde de ĝi, apud la muro, staris ligna refektorio por la frataro kun monaĥaj ĉeloj. Sud-oriente de la katedralo troviĝis unuetaĝa ligna domo sur ŝtona fundamento, konstruita por la frataro en 1838. Super la fronta pordego situis brika okangula turo apud kiu troviĝis du malnovaj monaĥaj ĉeloj, en kiuj funkciis la monaĥeja lernejo. Al la preĝejo de la apostoloj Petro kaj Paŭlo kaj la sonorilturo sude estis alkonstruita brika konstruaĵo kun tri ĉambroj, en kiuj sidis la Tjumena Spirita Administracio. Ĉe la preĝejo de 40 martiroj staris kaduka unuetaĝa brika konstruaĵo, en kiu iam troviĝis kuirejo kaj monaĥaj ĉeloj. Okcidente de tiu ĉi konstruaĵo staris alkonstruaĵo al la sonorilturo, en kiu estis hejma preĝejo de Filofeo. Inter la Triunua katedralo kaj la preĝejo de 40 martiroj troviĝis brika kelo por stokado de nutraĵoj. Malantaŭ la fratara refektorio staris ligna grena stokejo kun kelo. Ĉe la malantaŭa korto situis lignaj konstruaĵoj kiel banejo, stokejo kaj kaleŝejo<ref name="Kupola12"/>. === La Triunua katedralo === [[Dosiero:Monaĥejo de Sankta Triunuo (Tjumeno).jpg|200px|eta|dekstra|La Triunua katedralo.]] La {{daton|13|3|1707}} al Tjumeno venis ordono konstrui en la Savinta-Transfiguriĝa monaĥejo brikan preĝejon<ref name="Minenko117">{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень: летопись четырех столетий |lasta = Миненко |unua = Н. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Русь. Санкт-Петербург |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = 5901633040 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 117 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. {{Citaĵo |teksto = En la nuna 707-a jaro en la 13-a marto en la ordono de la granda caro estis skribite el Tobolsko al mi en Tjumenon, ordonite [...] en la Savinta-Transfiguriĝa monaĥejo konstrui preĝejon brikan, kaj por brikbakado konstrui tenejojn apud la monaĥejo kaj la brikofaradon en la tenejoj faru ekzilitoj [...] kaj lignon por ligaĵoj kaj brulŝtipojn por la brikbakado transportu apudurbaj kamparanoj. |aŭtoro = Daniil Kopjev, vojevodo de Tjumeno<ref name="Minenko117"/> |verko = |origina teksto = В нынешнем 707-м году марта в 13 день в указе великого государя писано из Тобольска ко мне на Тюмень, велено [...] в Спасском Преображенском монастыре построить церковь каменную, а для обжигания кирпича построить сараи под монастырем и у работы кирпича в сараях велено быть ссыльным людям [...] а лес на подвязи и дрова на обжигание кирпича возить тюменским подгородным крестьянам. }} Tamen la kamparanoj neglektis la aferon, petinte prokrasti la liveradon de ligno kaj fojno ĝis komenco de la konstruado, kiu siavice ne povis komenciĝi sen farado de brikoj por kio necesis tiuj ĉi ligno kaj fojno. Ankaŭ la ekzilitoj ne venis, ĉar vojevodo Daniil Kopjev konstatis ke li havas nur ses ekzilitojn el kiuj unu servas kiel ekzekutisto, alia kiel policisto kaj la aliaj kvar okupiĝas pri konstruado de la Anunciacia katedralo. Post kompreni vanecon de plua atendado, en junio monaĥejestro Vasilid aĉetis lignon en merkato kaj dungis liberajn konstruistojn. Li petis sendi almenaŭ kozakidojn por foslaboro kaj masonistojn, sed ankaŭ ricevis neniun. Finfine vojevodo de Tobolsko Miĥail Ĉerkasskij ordonis al vojevodo de Tjumeno Daniil Kopjev devigi la kamparanojn liveri necesan lignon kaj brulŝtipojn kaj por kontroli la plenumon de tiu ĉi ordono li sendis al Tjumeno kvincentestron ({{lang-ru|пятисотный}}) Aleksej Ivanoviĉ Ikonnikov, kiu loĝis en la urbo tutan someron. Danke al tio en 1707 estis faritaj {{unuo|82000}} brikoj. En 1708 oni faris jam pli ol {{unuo|114000}} brikojn, sed plejparto estis bakitaj kun uzo de la brulŝtipoj aĉetitaj de monaĥejestro Vasilid en libera merkato<ref name="Minenko117"/>. Printempe 1708 daŭris dezajnado de la preĝejo fare de masonisto ({{lang-ru|каменный мастер}}) Matvej Maksimov. Laŭ tiu dezajno la unua etaĝo de la ĉefa ejo devis havi altaron omaĝe al Sankta Triunuo, la dua etaĝo devis havi du altarojn — omaĝe al [[Sankta Georgo]] kaj [[Demetrio de Tesaloniko]], konsiderata anĝelo kaj patrono de Siberio kaj omaĝe al [[Antonio de Peĉero]] kaj [[Teodozio de Peĉero]]. Norde devis aperi duetaĝa alkonstruaĵo kun du altaroj: en la unua etaĝo — omaĝe al [[Endormiĝa forpaso de Maria]] de Peĉera, en la dua — omaĝe al Transfiguriĝo. Estis faritaj kvin ikonostazoj, ikonojn por kiuj pentris ikonfaristoj el Kievo dum ĉizadon evidente plenumis lokanoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень: летопись четырех столетий |lasta = Миненко |unua = Н. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Русь. Санкт-Петербург |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = 5901633040 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 117–118 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La ikonostazo havis ses ŝtupojn, estis ĉizita kaj orumita<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Интерьер Троицкого собора // Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1992 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = <!-- eldoninta kompanio: Flandra Esperanto‑Ligo --> |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 65 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ekzistas detala priskribo de la unua ikonostazo, en kiu estas listigitaj laŭvice ĉiuj ikonoj kaj ilia situo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Интерьер Троицкого собора // Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1992 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = <!-- eldoninta kompanio: Flandra Esperanto‑Ligo --> |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 66-67 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1708 komenciĝis foslaboroj, kiuj progresis tre malrapide pro malsufiĉo de laborfortoj kaj konstruaj materialoj. Sekvan jaron vojevodo Daniil Kopjov provis venigi kozakidojn el Tjumena distrikto, sed ankaŭ sen rimarkinda sukceso. La {{daton|12|7|1709}} imperiestro Petro la Granda kontentigis peton de Filofeo kaj sendis por la konstruado {{unuo|1000}} rublojn, kio ebligis dungi pliajn konstruistojn. Samtempe estis finita konstruado de la sonorilturo de la Anunciacia katedralo, kio liberigis laborfortojn. Guberniestro Matvej Gagarin post renkontiĝo kun Filofeo ordonis sendi al li forĝistojn, ĉarpentistojn kaj aldone kelkajn masonistojn kaj brikfaristojn el la urboj [[Verĥoturje]] kaj [[Solikamsko]]. La konstruado daŭris malgraŭ la ukazo de Petro la 1-a, eldonita la {{daton|9|12|1714}} kaj malpermesinta ĉian ŝtonan konstruadon en la imperio krom Sankt-Peterburgo. En februaro 1715 komandanto de Tjumeno D. B. Zubov ricevis ordonon sendi al Tobolsko 52 forĝistojn, 20 lignaĵistojn, 15 tornistojn, 20 radfaristojn kaj 30 ĉarpentistojn, evidente kadre de preparado de granda ekspedicio subestre de [[Ivan Buchholz]] al [[Meza Azio]]. La vojevodo respondis ke li sendis nur 14 metiistojn, ĉar la aliaj estas malsanaj, tro junaj aŭ maljunaj, iuj fuĝis; krome 7 forĝistoj kaj 17 ĉarpentistoj okupiĝis pri la konstruado de la monaĥejo, plenumante ordonon de la guberniestro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень: летопись четырех столетий |lasta = Миненко |unua = Н. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Русь. Санкт-Петербург |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = 5901633040 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 118 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tamen evidente sekvis pliaj ordonoj kaj en 1715 la vojevodo raportis ke Filofeo havas neniujn konstruistojn kaj forĝistojn, ĉar ili ĉiuj estis senditaj al Tobolsko. Faritaj brikoj ankaŭ estis forprenitaj kaj transdonitaj al kanonfaristo Jelizar Kolokolnikov kaj liaj fratoj por konstrui fornojn, necesajn por farado de kanonoj, kiujn bezonis la menciita ekspedicio. Malgraŭ ĉio en junio 1715 la centra parto de la Triunua katedralo jam estis preta kaj la 3-an de junio ĝi estis konsekrita. La norda alkonstruaĵo, lokita sur la sama fundamento, estis finita en 1717<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень: летопись четырех столетий |lasta = Миненко |unua = Н. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Русь. Санкт-Петербург |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = 5901633040 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 119 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La katedralo estas {{unuo|43,2|m}} alta (kun kruco), {{unuo|28|m}} longa kaj {{unuo|27|m}} larĝa<ref name="Minenko120">{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень: летопись четырех столетий |lasta = Миненко |unua = Н. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Русь. Санкт-Петербург |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = 5901633040 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 120 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ĝi havas fortan bazon, sur kiu kuŝas tri grandaj kaj du malgrandaj kupoloj. Supozeble ĝia konstruinto estis Matvej Maksimov. Jam dum la konstruado de la bazo oni aldonis ĉe la norda flanko alistilan duetaĝan alkonstruaĵon, kies fenestroj estas ornamitaj simile al tiuj de la preĝejo de Savinto konstruita en Tobolsko en 1709–1713 (eble temas pri la sama konstruisto)<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Первые русские города Сибири |lasta = Кочедамов |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1978 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Стройиздат |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 168–169 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En ĝia arkitekturo dominas la antikvarusaj motivoj, tamen senteblas influo de la [[ukraina baroko]]: la asketecon de la pova lakona kuba parto kontraŭstaras la baroka ornamita fasado. Pro tio la tjumena arkitekto Boris Ĵuĉenko supozis ke la tobolska metiisto Matvej Maksimov nur komencis la konstruadon, dum finis ĝin lia ukraina kolego. La usona slavisto William Craft Brumfield eĉ vidis en ĝia arkitekturo aludojn al la konusa vertikala formo de [[stupao]], propra al la budhisma arkitekturo de [[Sud-Orienta Azio]]<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.cultinfo.ru/brumfield/siberia/index.htm | titolo = Восточные мотивы в церковной архитектуре Сибири | titolo-aldono = | alirdato = | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = Брумфилд | persona nomo = У. К. | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20200101143415/http://www.cultinfo.ru/brumfield/siberia/index.htm | arkivdato = 2020-01-01 | citaĵo = }}</ref>. Historiisto Nina Minenko opinias ke la kupoloj estas faritaj en ukraina stilo dum la muroj en tiu nordrusa<ref name="Minenko120"/>. En la dua etaĝo de la Transfiguriĝa alkonstruaĵo troviĝis monaĥejaj arĥivo kaj biblioteko<ref name="Ĉupin-Interieroj74"/>. Ekde 1750 lokaj metropolitoj plurfoje ordonis forigi el la ikonostazo de la Triunua katedralo ikonon de la Sankta Triunuo kun tri vizaĝoj kaj kvar okuloj, anstataŭiginte ĝin per ikono de la Savinto Neartefarita. {{Citaĵo |teksto = [...] forigi kaj ne plu pentri ikonon de Sankta Triunuo laŭ pagana gusto trikapa kaj kun kvar okuloj, kia estis donacita al Katerina la 2-a kaj kia troviĝas en la Triunua monaĥejo. |aŭtoro = |verko = Ukazo de la Tobolska Spirita Konsistorio [1770]<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Интерьер Троицкого собора // Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1992 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = <!-- eldoninta kompanio: Flandra Esperanto‑Ligo --> |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 70 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref> |origina teksto = [...] упразднить и впредь не писать икону св. Троицы по языческому вкусу трехглавой и с четырьмя глазами, каковая поднесена была императрице Екатерине II и каковая находится в Троицком монастыре. }} La ordono estis plenumita nur post plurjara ripetado, do en la registroj de la 1780-aj jaroj ikono de Trivizaĝa Triunuo jam ne aperas, sed ĝian lokon ne okupis ikono de Savinto Neartefarita kiel tion ordonis metropolito Silvestr<ref name="Ĉupin-Interieroj71">{{citaĵo el libro |titolo = Интерьер Троицкого собора // Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1992 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = <!-- eldoninta kompanio: Flandra Esperanto‑Ligo --> |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 71 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1823 estis permesite anstataŭigi la originan brikan plankon per tiu ligna. En 1847 tobolska pentristo Ivan Ivanoviĉ Kozlov faris laŭ mendo de arĥimandrito Vladimir vitralon de Savinto sidanta en gloro, kiu estis instalita en la ''montoloko'', do en la supra parto de la orienta bloko de la altaro. En 1801 la norda pordo de la katedralo estis masonita kaj sur ĝia loko aperis fenestro. Samtempe estis farita pordo de la okcidenta flanko al la hejtata alkonstruaĵo de la Endormiĝa forpaso de Maria kaj super tiu ĉi pordo aperis granda fenestro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Интерьер Троицкого собора // Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1992 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = <!-- eldoninta kompanio: Flandra Esperanto‑Ligo --> |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 87 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref> En 1842 okazis granda incendio<ref name="Ĉupin-ikono50">{{citaĵo el libro |titolo = К вопросу о художественно-исторической ценности стенописи Троицкого собора // Земля Тюменская: Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея: 2003. Вып. 17 |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Петрова В. П. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2004 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Издательство Тюменского государственного университета |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5880814092 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 50 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Detruita estis nur la preĝejo de Petro kaj Paŭlo, kiu komplete forbrulis, sed la ikonoj el ĉiuj ikonostazoj estis elprenitaj kaj evakuitaj eksterurben por kelkaj tagoj dum oni estingadis la fajron<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Интерьер Троицкого собора // Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1992 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = <!-- eldoninta kompanio: Flandra Esperanto‑Ligo --> |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 67 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Por likvidi sekvojn de la hasta evakuado en 1851-1853 estis aranĝita grava riparado kaj rekonstruado de la katedralo<ref name="kozlova">{{citaĵo el libro |titolo = Архитектурное наследие Тюменской области |lasta = Козлова-Афанасьева |unua = Е. М. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2008 |eldonejo = Искусство |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-9901237-2-4 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 232—238 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En la hejtata alkonstruaĵo omaĝe al la [[Endormiĝa forpaso de Maria]] estis konstruita nova [[ikonostazo]] kaj altaro konsekrita jam omaĝe al la [[Entempligo de la sanktega Virgulino]]<ref name="maslova10"/>. En 1859–1862 en la katedralo aperis nova ikonostazo, al kiu oni translokis ikonojn el la antaŭa, pentritajn en la bizanca stilo ankoraŭ de ikonfaristoj el Kievo laŭ ordono de Filofeo. Samtempuloj diris ke ili estis tiom solenaj kaj brilaj, ke iliaj herooj kvazaŭ eliris al la reala mondo<ref name="Ĉupin65"/>. La nova altaro havis kvar ŝtupojn kaj ĝia ĉizado limiĝis je simplaj ornamoj sur blanka fono. Ĝi estis {{unuo|13,51|m}} alta kaj {{unuo|12,8|m}} larĝa<ref name="Ĉupin-Interieroj68"/>. Oni lokis tien la ikonojn el la malnova ikonostazo kaj en 1861 renovigis ilin<ref name="Ĉupin-Interieroj71"/>. La novan ikonostazon faris kamparanoj de la urbo Turinsko fratoj Fjodor kaj Aleksej Kozlov, ricevintaj pro tio {{nombro|7600}} arĝentajn rublojn<ref name="Ĉupin-Interieroj68">{{citaĵo el libro |titolo = Интерьер Троицкого собора // Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1992 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = <!-- eldoninta kompanio: Flandra Esperanto‑Ligo --> |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 68 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La ikonostazo el la Transfiguriĝa alkonstruaĵo plu ekzistis ĝis la fermo de la monaĥejo en la 1920-aj jaroj kaj estas la sola ikonostazo de la Triunua katedralo kiun oni povas vidi en foto de la 1880-aj jaroj, troviĝanta en la Tjumena Muzeo de Ivan Slovcov<ref name="Ĉupin-Interieroj74"/>. Ĝi estis {{unuo|5,69|m}} alta kaj {{unuo|6,4|m}} larĝa<ref name="Ĉupin-Interieroj74">{{citaĵo el libro |titolo = Интерьер Троицкого собора // Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1992 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = <!-- eldoninta kompanio: Flandra Esperanto‑Ligo --> |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 74 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Laŭ atestoj de samtempuloj estis tre bela. {{Citaĵo |teksto = La ikonostazo estas maloftaĵo, kian oni povas renkonti en malmultaj lokoj. La supra parto de la ikonostazo super la [[reĝaj pordoj]] bildigas evangelian historion de la [[Transfiguriĝo de la Sinjoro]]. Tio estas reliefa bildo de monto. Sur ĝi ni vidas la Savinton transfiguriĝintan kun starantaj antaŭ li Moseo kaj Elija, kaj ĉe piedo de la monto, je egala distanco premiĝintajn al la tero, kvazaŭ ŝokitajn de la neordinara evento sanktajn apostolojn — atestantojn de la Transfiguriĝo — kaj ĉio ĉi de ekstreme lerta ĉizado, je belega kombino de la koloroj kaj orumaĵo, — la lasta speciale reliefigas ovalojn, enspacigantajn same reliefajn vizaĝojn. La tuta artverko atestas altan lertecon de ikonfaristoj kaj ĉizistoj. Eĉ malfacilas kredi, ke la laboro estis plenumita surloke, en Tjumeno, kaj ne estis alportita ĉi tien preta el la fama en la sudo de Rusio Lavro<ref>Aludo al la [[Monaĥejo de la Grotoj de Kievo]].</ref>. |aŭtoro = Lernantoj de la Tobolska seminario [1901]<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень: летопись четырех столетий |lasta = Миненко |unua = Н. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Русь. Санкт-Петербург |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = 5901633040 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 127 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref> |verko = |origina teksto = Иконостас представляет из себя редкость, какую можно встретить не везде. Верхняя часть иконостаса над царскими вратами изображает евангельскую историю Преображения Господня. Это рельефная картина горы. На ней видим Спасителя преображенным с предстоящими Моисеем и Илиею, а у подножия горы, в равных ее частях приникших к земле, как бы пораженных необычайным событием святых апостолов — свидетелей Преображения — и все это необыкновенной искусной резьбы, в прекрасном сочетании красок и позолоты, — последняя особенно оттеняет овалы, вмещающие в себе рельефные же лики. Вся художественная работа свидетельствует о высоком искусстве, каким владели иконописцы и резчики. Даже трудно верится, чтобы работа была исполнена на месте, в Тюмени, и не была доставлена сюда готовою из знаменитой на юге России лавры. }} Pentristo Vinokurov, supozeble profesiulo fininta la [[Rusia Akademio de Belartoj|Sankt-Peterburgan Akademion de Belartoj]], denove pentris la murojn de la katedralo, inspirta ĉefe de prezentado de malnovtestamentaj kaj evangeliaj historioj en la okcidenteŭropa pentrarto<ref name="Ĉupin65">{{citaĵo el libro |titolo = Священный уголок Сибири // Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея: 1994 |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 1997 |eldonejo = ИПП "Тюмень" |loko = <!-- nur se estas eldonejo; ebla vikiligilo: [[Parizo]] --> |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 65 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Sur la kupolo estas bildigita [[Cebaot]], la volbo estas dispentrita forme de [[kasona plafono]]. La norda muro prezentas scenojn el la Malnova Testamento, la suda muro kaj la altaro — tiujn el la Nova Testamento. Ĥorusoj, pilonoj, nartekso, altaro kaj la muroj enhavas ankaŭ bildojn de sanktuloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Интерьер Троицкого собора // Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1992 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = <!-- eldoninta kompanio: Flandra Esperanto‑Ligo --> |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 75 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Multaj murpentraĵoj estis inspiritaj de klasikaj rusaj pentraĵoj, kiujn Vinokurov grandigis kaj modifis. Nun konserviĝis ĉirkaŭ 70% da ili<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень: летопись четырех столетий |lasta = Миненко |unua = Н. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Русь. Санкт-Петербург |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = 5901633040 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 125 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Historiisto Valerij Ĉupin supozas ke temas pri tjumena negocisto kaj ikonfaristo Vasilij Vinokurov<ref name="Ĉupin-ikono52">{{citaĵo el libro |titolo = К вопросу о художественно-исторической ценности стенописи Троицкого собора // Земля Тюменская: Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея: 2003. Вып. 17 |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Петрова В. П. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2004 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Издательство Тюменского государственного университета |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5880814092 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = <!-- loko de la fonta informo --> |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Evidente la laboron plenumis kelkaj pentristoj. En 1856 en la katedralo laboris inĝeniero-teknologo Pavel Goliŝev ({{lang-ru|Павел Голышев}}), dispentrinta la murojn kaj kreinta ikonojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = К вопросу о художественно-исторической ценности стенописи Троицкого собора // Земля Тюменская: Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея: 2003. Вып. 17 |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Петрова В. П. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2004 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Издательство Тюменского государственного университета |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5880814092 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 51 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Burĝo Fulvian Plenin ({{lang-ru|Фульвиан Пленин}}) kreis kelkajn ikonojn kaj surtombajn portretojn de Filofeo sur metalo, unu el kiuj estis en 1989 (laŭ aliaj informoj — en 1990)<ref name="Ĉupin-Interieroj77"/> trovita de muzeiistino G. Guseva en subtegmentejo de la katedralo kaj nun troviĝas en la Tjumena muzeo de Ivan Slovcov<ref name="Ĉupin-ikono52"/>. Valerij Ĉupin atentigas ke la murpentraĵoj estis faritaj ne en la sama akademia stilo, sed en malsamaj manieroj, kio konfirmas la hipotezon pri laboro de kelkaj pentristoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = К вопросу о художественно-исторической ценности стенописи Троицкого собора // Земля Тюменская: Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея: 2003. Вып. 17 |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Петрова В. П. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2004 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Издательство Тюменского государственного университета |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5880814092 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 53 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Fine de la 19-a — komence de la 20-a jarcentoj plurajn ikonojn por la monaĥejo faris ikonfarejoj de Karavajev kaj Maŝtakov, kiuj situis ĉe la apuda strato 1-a Monaĥeja ({{lang-ru|1-я Монастырская}}, nun strato Dimitrov) en la domoj N 3 kaj 5<ref name="Ĉupin-Interieroj71"/>. Ĝenerale ikonoj en la katedralo, krom tiuj en la ikonostazoj, evidente estis malmultaj kaj sur la muroj de la Transfiguriĝa alkonstruaĵo kaj tiu de Antonio de Peĉero ili tute mankis<ref name="Ĉupin-Interieroj72"/>. La Triunua katedralo havas la plej bone konserviĝintajn murpentraĵojn en la tuta Tjumena provinco. Temas pri proksimume 50 bildoj kiuj kovras ĉirkaŭ 80% de la interna spaco<ref name="Ĉupin-ikono56"/>. Valerij Ĉupin supozas ke la murpentrado unuafoje okazis dum la rekonstruaj laboroj sekvintaj la incendion en 1842, do meze de la 19-a jarcento. Restaŭristoj, esplorintaj la katedralon en 1980, trovis neniujn spurojn de la murpentraĵoj aŭ stukaĵoj de la 18-a jarcento sub konserviĝintaj postaj tavoloj, pro kio pentristo-restaŭristo Aleksandr Ĉepurnoj konkludis: "dum jarcento kaj duono post la fino de la konstruado la katedralo plej verŝajne ne havis pentraĵojn sur la muroj kaj volboj"<ref>{{citaĵo el libro |titolo = К вопросу о художественно-исторической ценности стенописи Троицкого собора // Земля Тюменская: Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея: 2003. Вып. 17 |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Петрова В. П. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2004 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Издательство Тюменского государственного университета |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5880814092 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 54 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Valerij Ĉupin tamen supozas ke iu parto de la katedralo estis murpentrita. Tiel eta bildo de la benanta Jesuo kiel bebo en eŭkaristia bovlo, konserviĝinta en la altara parto de la Transfiguriĝa alkonstruaĵo, estas datita je 1730–1750. Restaŭristo Aleksandr Ĉepurnoj nomis ĝin bona kaj rimarkinda ekzemplo de baroko en monumenta eklezia pentrarto. Oleaj pentraĵoj de la ĉefa parto de la katedralo estas faritaj sur kalka-sabla stukaĵo, sed tiu ĉi fragmento estis farita per tempero sur freska farbita bazo, kun prepara gratado de konturoj sur malebena kalka-sabla stukŝminkaĵo<ref name="Ĉupin-ikono55">{{citaĵo el libro |titolo = К вопросу о художественно-исторической ценности стенописи Троицкого собора // Земля Тюменская: Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея: 2003. Вып. 17 |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Петрова В. П. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2004 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Издательство Тюменского государственного университета |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5880814092 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 55 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La Transfiguriĝa alkonstruaĵo estas la sola kiu ne estis rekonstruita en la 19-a jarcento<ref name="Ĉupin-ikono55"/>. Fragmento de ĝia ikonostazo forme de ligna statuo de Jesuo troviĝas en la Tjumena muzeo de Ivan Slovcov<ref name="Ĉupin-ikono56">{{citaĵo el libro |titolo = К вопросу о художественно-исторической ценности стенописи Троицкого собора // Земля Тюменская: Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея: 2003. Вып. 17 |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Петрова В. П. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2004 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Издательство Тюменского государственного университета |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5880814092 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 56 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Parte dispentritaj estis ankaŭ fasadoj de la katedralo. Super la suda pordo estis bildigita Sankta Triunuo (tri anĝeloj ĉe Abrahamo), super la okcidenta pordo — Deisis^{[[:en:Deesis|en]]} kun anĝeloj. Krome inter fenestroj haveblis pluraj bildoj faritaj en 1885<ref name="Ĉupin-Interieroj78"/>. Plej longe konserviĝinta bildo troviĝis en la suda fasado kaj detruiĝis fine de la 1980-aj, restis nur ĝia nigrablanka foto. Dispentritaj estis [[Tamburo (arkitekturo)|tamburoj]] sub la ĉefa kupolo, tegitaj per fero<ref name="Ĉupin-ikono56"/>. En 1992 la katedralo estis en endanĝerigita stato, ĝia fundamento plurloke enfalis malegale. Tion kaŭzis pluraj faktoroj el kiuj plej gravaj estis: * akvumado de la grundo pro likoj el apudaj akvotuboj kaj akvujoj de la akvopuriga stacio; * malfortikiĝo de la grundo pro vibrado de teknologia aparataro de la akvopuriga stacio kaj ĝiaj veturiloj; * malfortiĝo de la grundo pro foslaboroj dum konstruado de akvorezervujo; * terglitoj de la bordo de rivero Turo; * detruado de akvoizolado de la fundamento, pro kio akvo penetris ĝin kaj kapilare leviĝis laŭ la muroj, detruante la stukaĵojn kaj murpentraĵojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Улучшение строительных свойств грунтовых оснований и фундаментов Троицкого собора // Научно-практическая конференция «Словцовские чтения» (Тезисы докладов) |lasta = Княжев |unua = В. В. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1992 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = <!-- eldoninta kompanio: Flandra Esperanto‑Ligo --> |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 130 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Akvorezervujo granda je 20х35х5 metroj troviĝis ok metrojn for de la katedralo<ref name="lernejo-detruo"/>. En 2005 la katedralaj kupoloj estis kovritaj per [[titana nitrido]], imitanta orumaĵon, kio laŭ opinio de iuj fakuloj malbonigis la aspekton de la tradicie severe monumenta konstruaĵo<ref name="kozlova"/>. === La preĝejo de Petro kaj Paŭlo === [[Dosiero:Петропавловская церковь и памятник Ф. Лещинскому.JPG|200px|eta|dekstra|La preĝejo de Petro kaj Paŭlo.]] La preĝejo de Petro kaj Paŭlo estas {{unuo|34,5|m}} alta kaj {{unuo|21,6|m}} larĝa kaj situas ĉe la suda monaĥeja muro kvazaŭ instalita je ĝi<ref name="Minenko130"/>. Ĝi havas enirejojn de la interna korto kaj de la strato. En la fontoj ne estas indikita preciza dato de ĝia konstruado. Registro de preĝejoj verkita en 1788 mencias nur ke la konstruado komenciĝis antaŭ 1726. Historiisto Nina Minenko atentigas ke brigado de la konstruistoj, finintaj la Triunuan katedralon en 1717, plu laboris en la monaĥejo en 1721, el kio ŝi konkludas ke la konstruado komenciĝis inter 1717 kaj 1721, verŝajne samtempe kun la konstruado de la ĉirkaŭa muro<ref name="Minenko128">{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень: летопись четырех столетий |lasta = Миненко |unua = Н. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Русь. Санкт-Петербург |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = 5901633040 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 128 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1723 plejparto de monaĥejaj masonistoj kaj brikfaristoj estis forsenditaj al fabrikoj en Uralo, do la konstruado haltis. La aferon evidente influis ankaŭ malriĉiĝo de la monaĥejo. Jam en 1712 guberniestro Matvej Gagarin forprenis kamparanojn de la monaĥejo (57 kortojn) al la ŝtato kaj ordonis rekompence pagi al la monaĥoj salajron forme de mono, greno kaj salo. Lia posteulo Aleksej Ĉerkasskij nuligis ankaŭ la pagojn. Post pluraj petoj en 1726 la ŝtato komencis pagadon de salajro al monaĥejestro, po 40 rublojn jare. En 1727 al la monaĥejo estis redonitaj ĝiaj eksaj kamparanoj. Tamen konfliktoj kun lokaj aŭtoritatoj plu okazis. Posteulo de Filofeo, monaĥejestro Gedeon havis grandan konflikton kun urbestro Dmitrij Ugrjumov, kolonelo kontraŭ kiu li klopodis unuigi ĉiujn pastrojn de la urbo<ref name="Minenko128"/>. En 1733 la monaĥejon ekgvidis Zinovij, kiu daŭrigis la konstruadon. Tiutempe al la urbo revenis plej spertaj metiistoj, kiuj laboris tie en la tempo de Filofeo, kaj en 1728–1729 konstruis la Kazanan preĝejon en la [[Oranta monaĥejo (Tobolsko)|Tobolska Oranta monaĥejo]]<ref name="Minenko128"/>. En 1736 la konstruado denove preskaŭ haltis, ĉar 12 masonistoj (do plejparto) denove estis forsenditaj por konstruado de fabrikoj en Uralo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень: летопись четырех столетий |lasta = Миненко |unua = Н. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Русь. Санкт-Петербург |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = 5901633040 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 129 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1741 estis finita okfaceta tendoforma^{[[:en:Tented roof|en]]} sonorilturo ĉirkaŭ 39 m alta. Origine ĝi staris aparte, sed poste estis unuigita al la preĝejo de Petro kaj Paŭlo<ref name="Minenko130">{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень: летопись четырех столетий |lasta = Миненко |unua = Н. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Русь. Санкт-Петербург |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = 5901633040 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 130 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La preĝejo de Petro kaj Paŭlo estis finita nur en 1755 kaj konsekrita la {{daton|30|8|1755}}<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Священный уголок Сибири // Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея: 1994 |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 1997 |eldonejo = ИПП "Тюмень" |loko = <!-- nur se estas eldonejo; ebla vikiligilo: [[Parizo]] --> |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 63 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref><ref name="maslova10">{{citaĵo el libro |titolo = Купола Тюмени |lasta = Маслова |unua = Е. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Тарасова О. П. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = ООО «Опцион-ТМ Холдинг» |loko = <!-- nur se estas eldonejo; ebla vikiligilo: [[Parizo]] --> |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 10 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Origine ĝi havis formon de egala kruco kaj laŭ sia formo similis al la preĝejo de Vidubecka monaĥejo en Kievo, konstruita en 1696–1700, eble pro kontribuo de ukrainaj konstruistoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Первые русские города Сибири |lasta = Кочедамов |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1978 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Стройиздат |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 169 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Poste oni grave alikonstruis ĝin, unuiginte kun la sonorilturo kaj kreinte duetaĝan alkonstruaĵon ĉe la suda flanko, kie lokiĝis stokejo de preĝejaj aĵoj kaj sidejo de eklezia administracio. Lignaj kupoloj en 1842 forbrulis kaj estis rekonstruitaj kiel cepoformaj, kvankam origine ili estis plurŝtupaj kiel ĉe la Triunua katedralo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Первые русские города Сибири |lasta = Кочедамов |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1978 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Стройиздат |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 170-171 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La ikonostazo tiam estis alportita el la alkonstruaĵo omaĝe al la Endormiĝa forpaso de Maria en la Triunua katedralo<ref name="Minenko130"/> Krucformaj preĝejoj populariĝis en la ukraina arkitekturo fine de la 17-a jarcento. La sovetia arkitekto Viktor Koĉedamov supozis, ke la preĝejo estis kreita laŭ ekzemplo de la Georga katedralo en [[Kievo]] kaj ke dezajnis ĝin la tobolskano [[Semjon Remezov]]<ref name="zavar"/>. Tamen la tjumena arkitekto Boris Ĵuĉenko opinias ke la arkitekton inspiris dezajno de la preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj de la [[Monaĥejo de la Grotoj de Kievo]]<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень 425. Моё достояние: историко-краеведческий альманах |lasta = Жученко Б. А. |unua = <!-- resta de la nomo: L. L. --> |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Н. А. Завитневич |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = 1 |dato = 2011 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = ОЛМАРПРЕСС |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 978-5-904271-03-9 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 61–65 |ĉapitro = Начало каменного строительства |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La preĝeja sonorilturo havas pavilonan formon, tipan por la preĝeja arkitekturo antaŭ la 18-a jarcento<ref name="kozlova" />. En 1842 en la urbo okazis granda incendio dum kiu la preĝejo de la apostoloj Petro kaj Paŭlo forbrulis tiel, ke restis nur ĝiaj muroj. Komenciĝis restarigo, kiun gvidis arĥimandrito Vladimir kaj financis la tjumena negocisto Semjon Trusov, oferinta tiucele en 1842–1856 pli ol 20 mil rublojn<ref name="Ĉupin65"/><ref name="Ĉupin-ikono50"/>. Lia frato negocisto Ivan Vasiljeviĉ Trusov oferis 10 mil rublojn<ref name="Ĉupin-ikono50"/><ref name="Minenko251">{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень: летопись четырех столетий |lasta = Миненко |unua = Н. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Русь. Санкт-Петербург |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = 5901633040 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 251 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Oni denove dispentris la murojn kaj translokis el la alkonstruaĵo omaĝe al la [[Endormiĝa forpaso de Maria]] de la Triunua katedralo ikonostazon — refarbitan kaj denove orumitan<ref name="Ĉupin65"/>. En junio 1853 la preĝejo estis denove konsekrita<ref name="Minenko251"/>. === La preĝejo de grandmartiroj Demetrio de Tesaloniko kaj Sankta Georgo kaj 40 martiroj === La preĝejo de grandmartiroj [[Demetrio de Tesaloniko]] kaj [[Sankta Georgo]] kaj 40 martiroj ({{lang-ru|церковь во имя великомучеников Дмитрия Солунского и Георгия Победоносца и Четыредесяти (Сорока мучеников)}}) estis finita samtempe kun la ĉefa parto de la Triunua katedralo en 1717. Ĝi situis en la norda parto de la monaĥejo, 16 saĵenojn ({{unuo|34,14|m}}) norde de la katedralo. La preĝejo estis unuetaĝa, havis du kupolojn kaj hejtatan refektorion. Al ĝi estis alkonstruita unuetaĝa brika korpuso, en kiu lokiĝis kuirejo kaj loĝejoj de la monaĥoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень: летопись четырех столетий |lasta = Миненко |unua = Н. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Русь. Санкт-Петербург |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = 5901633040 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 119–120 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref><ref>{{citaĵo el libro |titolo = Купола Тюмени |lasta = Маслова |unua = Е. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Тарасова О. П. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = ООО «Опцион-ТМ Холдинг» |loko = <!-- nur se estas eldonejo; ebla vikiligilo: [[Parizo]] --> |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 10 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. De la okcidenta flanko ĝin apudis duetaĝa turo, en kies dua etaĝo, laŭ legendo, troviĝis hejma preĝejo de la metropolito Filareto kaj en la unua etaĝo estis lia loĝejo. En tiu alkonstruaĵo en 1891 estis restarigita preĝejo omaĝe al la Bogolubova ikono de Dipatrino. Oni uzis betulojn el la monaĥeja bosko por fari novan ikonostazon kaj denove pentris la ikonojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Священный уголок Сибири // Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея: 1994 |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 1997 |eldonejo = ИПП "Тюмень" |loko = <!-- nur se estas eldonejo; ebla vikiligilo: [[Parizo]] --> |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 65-66 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 2016, post foriro de la akvoproviza kompanio tjumena arkitekto Vladimir Silantjev proponis restarigi la preĝejon sur la sama loko. Li supozis ke eble ĝi estis ne komplete detruita, sed nur grave rekonstruita aŭ ke almenaŭ nova konstruaĵo estis farita el ĝiaj brikoj. Samtempe li proponis konstrui brikan muron flanke de la rivero, gastejon kun butiko, orfejon, loĝejon por la monaĥoj, pilgriman centron<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://vsluh.ru/novosti/obshchestvo/svyato-troitskomu-monastyryu-predlagayut-vernut-istoricheskiy-oblik_295291/ | titolo = Свято-Троицкому монастырю предлагают вернуть исторический облик | titolo-aldono = | alirdato = 2022-05-17 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Юрий Шестак | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2016-07-21 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Vsluh.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220517103101/https://vsluh.ru/novosti/obshchestvo/svyato-troitskomu-monastyryu-predlagayut-vernut-istoricheskiy-oblik_295291/ | arkivdato = 2022-05-17 | citaĵo = }}</ref>. === Muro === En 1739 la monaĥeja muro estis finita de ĉiuj flankoj, krom la orienta kie, kiel opinias historiisto Nina Minenko, pro oftaj terglitoj oni starigis nur lignan barilon. Viktor Koĉedamov opiniis ke origine la muro estis ŝtona, sed poste anstataŭigita pro la menciita kialo per malpeza ligna barilo. Komence de la 18-a jarcento oni fortikigis la bordon per trabaro.<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Первые русские города Сибири |lasta = Кочедамов |unua = В. И. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1978 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Стройиздат |loko = Москва |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 171 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La brika muro estis {{unuo|392|m}} longa, 5 m alta kaj ĝis 1 m dika. Ligna barilo estis {{unuo|125|m}} longa. Partoj de la ŝtona barilo estis konektitaj je diversaj anguloj, do poste oni fortigis ilin per [[kontraŭforto]]j<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень: летопись четырех столетий |lasta = Миненко |unua = Н. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Русь. Санкт-Петербург |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = 5901633040 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 129–130 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Domo de monaĥejestro === En 1739 ĉe la okcidenta muro de la monaĥejo, 77 m for de la Triunua katedralo estis konstruita duetaĝa brika domo de monaĥejestro konektita al la muro, kun tenejoj sube<ref name="Minenko130"/>. === Paroĥa lernejo === En aŭgusto 1998 monaĥejestro Tiĥon petis la aŭtoritatojn permesi detruadon de la ligna paroĥa lernejo, grandparte putriĝinta, sed plu konsiderata historia monumento. Malgraŭ pluraj klopodoj kaj vojaĝo al la Ministerio pri kulturo en Moskvo li ne ricevis formalan aprobon. Printempe 1999 li taskigis konstruan firmaon kaj volontulojn detrui la konstruaĵon kaj konstrui sur ĝia loko novan, jam brikan. Sekvis akuzo pri grava krimo — detruo de la historia monumento de federacia signifo, punata per ĝis kvin jaroj de malliberigo en puntendaro de strikta reĝimo. Gazetaro aktive raportadis la proceson, paroĥanoj kolektadis subskribojn subtene al la monaĥejestro<ref name="lernejo-detruo"/>. == Monaĥejestroj == === Pastro-arkimandrito === Aktuala (2022) pastro-arkimandrito de la monaĥejo estas Dimitrij, metropolito de Tobolsko kaj Tjumeno<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://troica-tyumen.cerkov.ru/svyashhennoarximandrit/ | titolo = Священноархимандрит | titolo-aldono = | alirdato = 2022-05-08 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = la Monaĥejo de Sankta Triunuo (Tjumeno) | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220508061950/http://troica-tyumen.cerkov.ru/svyashhennoarximandrit/ | arkivdato = 2022-05-08 | citaĵo = }}</ref>. En la monaĥejo loĝas 19 monaĥoj (inkluzive la monaĥejestron)<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://troica-tyumen.cerkov.ru/bratiya-monastyrya/ | titolo = Братия монастыря | titolo-aldono = | alirdato = 2022-05-08 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = la Monaĥejo de Sankta Triunuo (Tjumeno) | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220508061954/http://troica-tyumen.cerkov.ru/bratiya-monastyrya/ | arkivdato = 2022-05-08 | citaĵo = }}</ref>. === Monaĥejestroj === La monaĥejestro estas Miĥej (Selakov). Li naskiĝis la {{daton|9|10|1975}} en la urbo [[Kuŝva (urbo)|Kuŝva]], [[Sverdlovska provinco]] kiel Miĥail Ivanoviĉ Selakov. Post fini mezlernejon li sep jarojn okupiĝis pri priservado de alarmosistemoj en gardoservo de loka policejo. En 2001 laŭ oficiala rekomendo de ĉefepiskopo de Jekaterinburgo kaj Verĥoturje Vikentij, li studentiĝis je la Tobolska Ortodoksa Spirita Seminario. En la tria kurso li akceptis la {{daton|29|2}} en la Pokrovfesta katedralo monaĥiĝon kaj akceptis nomon omaĝe al Miĥej, monaĥejestro de Radoneĵ. La {{daton|7|4|2004}} dum la Anunciacio li estis konsekrita kiel diakono. La {{daton|7|5|2005}} en la Sofia katedralo li estis konsekrita kiel pastromonaĥo. Dum du jaroj li estis komandanto de la ĉefpastra rezidejo de ĉefepiskopo de Tobolsko kaj Tjumeno Dimitrij (Kapalin)<ref name="miĥej">{{citaĵo el la reto | url = http://troica-tyumen.cerkov.ru/namestnik-monastyrya/ | titolo = Наместник монастыря | titolo-aldono = | alirdato = 2022-05-08 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = la Monaĥejo de Sankta Triunuo (Tjumeno) | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220508061946/http://troica-tyumen.cerkov.ru/namestnik-monastyrya/ | arkivdato = 2022-05-08 | citaĵo = }}</ref>. Post fini en 2006 la seminarion, li estis sendita al la [[Oranta Abalaka monaĥejo]]. La {{daton|9|3|2007}} li estis nomumita vic-monaĥejestro ({{lang-ru|благочинный}}). La {{daton|4|12|2012}} dum la [[Entempligo de la sanktega Virgulino]] pro fervora servado li estis premiita per rajto surporti brustokrucon ({{lang-ru|наперсный крест}}). La {{daton|17|7|2013}} li estis nomumita plenumanto de la devoj de monaĥejestro de la Oranta Abalaka monaĥejo. La {{daton|31|12|2013}} li iĝis prezidanto de la Eparĥia Komisiono pri la Monaĥejaj Aferoj<ref name="miĥej"/>. La {{daton|30|10|2014}} li iĝis plenumanto de la devoj de la monaĥejestro de la Tjumena monaĥejo de Sankta Triunuo. La {{daton|13|7|2015}} li iĝis la monaĥejestro. La {{daton|16|8|2015}} metropolito Dimitrij gvidis liturgion en la preĝejo de Petro kaj Paŭlo dum kiu li konsekris Miĥej kiel monaĥejestron<ref name="miĥej"/>. Li studas malĉeeste je kurso por la magistra grado en la Tobolska seminario kaj en la katedro de historio kaj ŝtato en la Tobolska filio de la [[Tjumena Ŝtata Universitato]]<ref name="miĥej"/>. <div class="NavFrame collapsed"> <div class="NavHead">Monaĥejestroj<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://troica-tyumen.cerkov.ru/namestniki-monastyrya-1616-2015/ | titolo = Наместники монастыря (1616-2015) | titolo-aldono = | alirdato = 2022-05-08 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = la Monaĥejo de Sankta Triunuo (Tjumeno) | paĝoj = | lingvo = | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220508061957/http://troica-tyumen.cerkov.ru/namestniki-monastyrya-1616-2015/ | arkivdato = 2022-05-08 | citaĵo = }}</ref></div> <div class="NavContent" style="text-align: left;"> * monaĥo Nifont ({{lang-ru|монах Нифонт}}; 1616—1620) * maljunulo Ilija ({{lang-ru|старец Илия}}; 1620—1621) * igumeno Avraamij ({{lang-ru|игумен Авраамий}}; 1621—1622) * igumeno Sergij ({{lang-ru|игумен Сергий}}; 1622—1639) * igumeno Varlaam ({{lang-ru|игумен Варлаам}}; 1639—1648) * igumeno Lavrentij ({{lang-ru|игумен Лаврентий}}; 1648—1656) * igumeno Feoktisto ({{lang-ru|игумен Феоктист}}; 1656—1669) * igumeno Adriano ({{lang-ru|игумен Адриан}}; 1669—1698) * arĥimandrito Antonij ({{lang-ru|архимандрит Антоний}}; 1698—1703) * arĥimandrito Gerasim ({{lang-ru|архимандрит Герасим}}; 1701) * pastromonaĥo Vasilid ({{lang-ru|иеромонах Василид}}; 1702) * arĥimandrito Isaakij ({{lang-ru|архимандрит Исаакий}}; 1703—1723) * arĥimandrito Gennadij ({{lang-ru|архимандрит Геннадий}}; 1719) * arĥimandrito Gedeon ({{lang-ru|архимандрит Гедеон}}; 1723—1733) * arĥimandrito Daniil ({{lang-ru|архимандрит Даниил}}; 1734) * arĥimandrito Dimitrij ({{lang-ru|архимандрит Димитрий}}; 1735) * arĥimandrito Zinovij ({{lang-ru|архимандрит Зиновий}}; 1737—1747) * episkopo Miĥail ({{lang-ru|епископ Михаил}}; 1747—1751) * pastromonaĥo Aleksandr ({{lang-ru|иеромонах Александр}}; 1752) * arĥimandrito Porfirij ({{lang-ru|архимандрит Порфирий}}; 1752—1754) * arĥimandrito Sofronij ({{lang-ru|архимандрит Софроний}}; 1755—1777) * arĥimandrito Feodosij ({{lang-ru|архимандрит Феодосий}}; 1777—1781) * arĥimandrito Nikodim ({{lang-ru|архимандрит Никодим}}; 1781—1786) * igumeno Troadij ({{lang-ru|игумен Троадий}}; 1788—1796) * igumeno Andrej ({{lang-ru|игумен Андрей}}; 1794—1796) * igumeno Daniil ({{lang-ru|игумен Даниил}}; 1796—1798) * arĥimandrito Andrej ({{lang-ru|архимандрит Андрей}}; 1798—1800) * arĥimandrito Margarit ({{lang-ru|архимандрит Маргарит}}; 1800—1809) * arĥimandrito Gavriil ({{lang-ru|архимандрит Гавриил}}; 1809—1810) * pastromonaĥo Filadelf ({{lang-ru|иеромонах Филадельф}}; 1810—1815) * arĥimandrito Jevgraf ({{lang-ru|архимандрит Евграф}}; 1814) * arĥimandrito Amvrosij ({{lang-ru|архимандрит Амвросий}}; 1815—1836) * arĥimandrito Vladimir ({{lang-ru|архимандрит Владимир}}; 1836—1870) * arĥimandrito Antonij ({{lang-ru|архимандрит Антоний}}; 1870—1878) * sacerdoto Pavel ({{lang-ru|священник Павел}}; 1878—1879) * sĥiarĥimandrito Miĥail ({{lang-ru|схиархимандрит Михаил}}; 1881—1883) * arĥimandrito Filaret ({{lang-ru|архимандрит Филарет}}; 1883—1898) * pastromonaĥo German ({{lang-ru|иеромонах Герман}}; 1898—1899) * pastromonaĥo Vitalij ({{lang-ru|иеромонах Виталий}}; 1899—1902) * igumeno Moisej ({{lang-ru|игумен Моисей}}; 1902—1906) * arĥimandrito Alipij ({{lang-ru|архимандрит Алипий}}; 1907—1913) * igumeno Porfirij ({{lang-ru|игумен Порфирий}}; 1913—1914) * pastromonaĥo Mark ({{lang-ru|иеромонах Марк}}; 1914) * pastromonaĥo Pavel ({{lang-ru|иеромонах Павел}}; 1914, 1917) * igumeno Martinian ({{lang-ru|игумен Мартиниан}}; 1915) * episkopo Isidor ({{lang-ru|епископ Исидор}}; 1916—1917) * pastromonaĥo Kornilij ({{lang-ru|иеромонах Корнилий}}; 1917) * ĉefepiskopo Iohann({{lang-ru|Архиепископ Иоанн}}; 1917—1919) * episkopo Serafim ({{lang-ru|епископ Серафим}}; 1921—1923) * episkopo Tiĥon ({{lang-ru|епископ Тихон}}; 1995—2014) * igumeno Miĥej ({{lang-ru|игумен Михей}}; ekde 2014) </div></div> == Famuloj kaj relikvoj == === Filofeo === En 1711 al la monaĥoj aliĝis metropolito Filofeo (Leszczyński), akceptinta la nomon Teodoro ({{lang-ru|Феодор}}). Post emeritiĝo en 1720 li denove ekloĝis en la monaĥejo, kie mortis la {{daton|31|5|1727}} kaj laŭe al sia testamento estis sepultita kontraŭ la okcidenta pordo de la Triunua katedralo "por ke [...] preterirantoj tretu miajn restaĵojn"<ref name="Anguleto66"/>. Oni ĉiam prizorgis memoron pri Filofeo kiel la pleja (fakte sola) famulo de la monaĥejo. En 1810 arĥimandrito Gavriil planis konstrui [[nartekso]]n ĉe la okcidenta enirejo al la Triunua katedralo kaj beligi la tombon de Filofeo. Estis kreita la dezajno, sed la plano ne estis plenumita, ĉar Gavriil mortis kaj sen li "konstruadon de la nartekso fari neniu kuraĝis" ({{lang-ru|строение притвора учинить никто не отважился}})<ref name="Ĉupin-Interieroj77">{{citaĵo el libro |titolo = Интерьер Троицкого собора // Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1992 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = <!-- eldoninta kompanio: Flandra Esperanto‑Ligo --> |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 77 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1811 trezoristo Filadelf en sia mesaĝo al la konsistorio esprimis dubon pri tiu ĉi plano, atentigante ke ĝi sekvigos grandan rekonstruon de la katedralo kaj povos kaŭzi ĝian neripareblan damaĝon. Do oni vendis la preparitajn tiucele brikojn kaj nuligis la planon<ref name="Ĉupin-Interieroj78">{{citaĵo el libro |titolo = Интерьер Троицкого собора // Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1992 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = <!-- eldoninta kompanio: Flandra Esperanto‑Ligo --> |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 78 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1821 arĥimandrito Amvrosij kreis super la tombo tomboŝtonon kun surskribo, bildo de anĝelo kaj portreto de Filofeo. Super la tomboŝtono aperis malgranda fera ŝedo. En 1890 laŭ ordono de arĥimandrito Filareto, la portreto kaj la surskribo estis grandigitaj, anstataŭ ŝtona barilo aperis tiu ligna, kun feraj finaĵoj, aperis sufiĉe larĝa ligna [[preĝeja perono]], el kiu laŭ ŝtuparo oni povas veni al la dua etaĝo de la Transfiguriĝa alkonstruaĵo<ref name="Ĉupin-Interieroj77"/>. En tia stato ĝi aperas en la fotoj ekde la dua duono de la 19-a jarcento kaj ĝis la 1920-aj jaroj<ref name="Anguleto66"/>. En 1926 la ligna preĝeja perono estis malmuntita de la muzeo, okupinta la monaĥejon. La muzeistoj argumentis ke la konstruaĵo estis tro kaduka kaj ŝirmis la malnovajn fenestrojn kaj pordojn de la katedralo<ref name="Ĉupin-Interieroj78"/>. En 1922 pastro Andrej Straĥov, servinta en la Ĉielira preĝejo, tiutempe regita de la Viva Eklezio, kune kun paroĥestro de la monaĥejo de Sankta Triunuo Aleksandr Meŝkov kaj kelkaj aliaj homoj, elfosis la restaĵojn de Filofeo kaj translokis ilin al la Oranta katedralo. Poste ili denove elterigis ilin kaj metis sub gisferan plankon en la Ĉielira preĝejo, apud maldekstra kolono. La {{daton|14|9|1923}} ĉefpastro de la Ĉielira preĝejo Vladimir Marsov petis la Gubernian Plenumkomitaton permesi translokon de la restaĵoj el la monaĥejo al lia preĝejo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Под защитой Святого Образа. Документальное повествование о Знаменском кафедральном соборе города Тюмени с 1624 года до наших дней |lasta = Антуфьева |unua = Н. Л. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2018 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Русская неделя |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 9785853837270 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 284 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. {{Citaĵo |teksto = Mi havas honoron sciigi la sekcion ke laborojn ni planas komenci hodiaŭ je la 4-a vespere fari translokadon de la restaĵoj de metropolito Filofeo morgaŭ je la 6-a matene el la eksa monaĥejo al la Ĉielira preĝejo. |aŭtoro = Vladimir Marsov, ĉefpastro de la Ĉielira preĝejo [la {{daton|14|9|1923}}] |verko = Mesaĝo al la Gubernia Plenumkomitato |origina teksto = Имею честь довести до сведения отдела о том, что к работам предлагаем приступить сегодня в 4 часа веч[ера] совершить перенесение останков митр[ополита] Фелофея завтра в 6 часов утра из б[ывшего] монастыря в Вознесенскую церковь. }} Laŭ legendo, la pastroj elprenis el la tombo nur kelkajn malnovajn aĵojn kaj translokis ilin al la preĝejo dum la restaĵoj mem jam estis kaŝitaj tie. Unu el la partoprenintoj, Andrej Straĥov, poste eksiĝis kiel pastro kaj laboris en la Tjumena kontraŭreligia muzeo, lokita en la Anunciacia katedralo, kien li transdonis "bukojn, sandalojn kaj parton de episkopa mantelo" de Filofeo, uzitajn kiel eksponaĵoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Под защитой Святого Образа. Документальное повествование о Знаменском кафедральном соборе города Тюмени с 1624 года до наших дней |lasta = Антуфьева |unua = Н. Л. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2018 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Русская неделя |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 9785853837270 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 285 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Post la Dua mondmilito en la eksa sidejo de la [[Malnova Urbodomo (Tjumeno)|Urba Dumao]] denove ekfunkciis muzeo. La {{daton|29|5|1946}} speciala komisiono esploris la eksponaĵon N 1647 ekstere kaj interne kaj faris akton, en kiu skribis ke temas pri kesto kun vitraj muretoj, 90x36x25 cm granda, en kiu situas "ĉerketo sur piedetoj" ({{lang-ru|гробик на ножках}}). La {{daton|6|12|1946}} plenrajtigito pri aferoj de la Rusa Ortodoksa Eklezio ĉe la Tjumena Provinca Plenumkomitato informis la direktoron de la muzeo, ke la eksponaĵo ne havas muzean, nek religian valoron, do "la forprenon de la eksponaĵo el la muzeo la eklezio rifuzis" ({{lang-ru|от изъятия экспоната из музея церковь отказалась}}). Sekve de tio ĉeeste de tjumena vic-episkopo ({{lang-ru|благочинный}}) Aleksandr Siĉugov la eksponaĵo estis bruligita en la muzea forno, cindro volvita je papero kaj ŝtofo kaj sinkigita je glacitruo ĉe rivero Turo apud la muzeo. Antaŭ sia morto Aleksandr Meŝkov konfesis al Aleksandr Siĉugov ke li partoprenis la elprenon kaj kaŝon de la restaĵoj de Filofeo. La {{daton|21|10|2006}} la restaĵoj estis solene translokitaj el la Ĉielira-Georga preĝejo al la monaĥejo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Под защитой Святого Образа. Документальное повествование о Знаменском кафедральном соборе города Тюмени с 1624 года до наших дней |lasta = Антуфьева |unua = Н. Л. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2018 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Русская неделя |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 9785853837270 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 286 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Komence de 1930 la Tjumena Urba Partia Komitato ordonis detrui la tombon de Filofeo, liaj restaĵoj estis transdonitaj al la kontraŭreligia muzeo, lokita en la Anunciacia katedralo<ref>{{citaĵo el gazeto | url = http://www.ihtus.ru/102005/hram1.shtml | titolo = К истории Благовещенского собора города Тюмени (1700-1932 гг.) | gazeturl = <!-- ligilo al la retpaĝo de la gazeto --> | familia nomo = Чернышёв | persona nomo = А. В. | aŭtoroligilo = <!-- la Vikipedio‑artikola titolo sen krampoj, ekzemple: L. L. Zamenhof --> | kunaŭtoroj = | gazeto = Сибирская православная газета | volumo = | numero = 10 | paĝoj = <!-- aŭ |paĝo= de la fontinformoj --> | doi = <!-- la cifereca objekta identigilo (doi) de la artikolo --> | dato = 2005 | alirdato = | citiloj = <!-- aŭ malplena aŭ “ne”, kiu kaŝos la citilojn ĉirkaŭanta la titolon --> | formato = <!-- ekzemple: PDF --> | bibkodo = | arxiv = <!-- arXiv‑identigilo laŭ arxiv.org --> | identigilo = | lingvo = ru | citaĵo = <!-- sen citiloj, sen fina punkto ekzemple: Mi vere vidis tion --> }}</ref>. En 1946 la muzeo proponis transdoni la lignan skatolon kun la restaĵoj de Filofeo al la eklezio, konsiderante ke la muzean valoron ĝi ne havas, sed vic-episkopo D. A. Radionov respondis ke ĝi ne havas religian valoron. Do la {{daton|29|5|1946}} la relikvujo kun ĝia enhavo estis bruligita en la muzea forno<ref name="Ĉupin-Interieroj78"/>. En 2007 dum rekonstruado de la [[Ĉielira-Georga preĝejo (Tjumeno)|Ĉielira-Georga preĝejo]] estis malkovritaj la restaĵoj de Filofeo kaj solene translokitaj al la Triunua katedralo. * En 1746 en la Nikola (Dunka) ĝardeno estis sepultita la fama germana natursciencisto [[Georg Steller]], mortinta dum sia vojaĝo tra Siberio. Luterana tombejo mankis en la urbo, do li estis sepultita ekster la monaĥejaj muroj. La tombo evidente forglitis kun parto de la bordo al la rivero Turo. En restaĵo de la ĝardeno estis starigita monumento memore al la sciencisto<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://pribaikal.ru/talci-article/article/7196.html | titolo = Протестанты в Западной Сибири: из опыта разрешения межконфессиональных проблем в XVIII в. | titolo-aldono = | alirdato = | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Ярков А. П. | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2007 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20190205225745/http://pribaikal.ru/talci-article/article/7196.html | arkivdato = 2019-02-05 | citaĵo = }}</ref>. La {{daton|19|6|1915}} laŭvoje el Sankt-Peterburgo al vilaĝo [[Pokrovskoje (Tjumena provinco)|Pokrovskoje]] en la monaĥejo gastis [[Grigorij Rasputin]]. Spurintaj lin agentoj de sekurecservo raportis ke li "unusola eldrinkis du kvaronojn da monaĥeja vino" (do {{unuo|6,15|litroj}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень без секретов: историко-краеведческое издание |lasta = Петрушин |unua = А. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2014 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = ОЛМАРПРЕСС |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 9785904271152 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 43 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Ikono de Savinto Neartefarita === En la monaĥejo mankis miraklaj aŭ speciale valoraj kaj honorataj ikonoj. Tamen ekzistis tradicio alporti ĉiujare la honoratan ikonon de Savinto Neartefarita el vilaĝo Kamenka kaj lasi ĝin en la monaĥejo por tri semajnoj ekde la {{daton|8|7}}. La ikono estis konservita en la sovetia epoko en la domo de T. I. Rjupina en vilaĝo Sorokina (apud Kamenka) kaj poste transdonita al la Kovrofesta preĝejo en Kamenka<ref name="Ĉupin-Interieroj72">{{citaĵo el libro |titolo = Интерьер Троицкого собора // Ежегодник Тюменского областного краеведческого музея |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1992 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = <!-- eldoninta kompanio: Flandra Esperanto‑Ligo --> |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 72 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Relikvoj el Sankta Lando === La {{daton|19|7|2012}} al la monaĥejo estis alportita ikono de Dipatrino de Jerusalemo, farita laŭ ordono de Filofelo la 3-a, patriarko de Jerusalemo. Ĝi antaŭe estis alportita al la [[Tombo malplena|tombo de Jesuo]], sanktigita en [[Getsemano]] kaj en la [[Baziliko de la Naskiĝo]]. Samtempe estis alportitaj kruco kun tero el la Sankta Lando, ikono de Dipatrino de [[Bet-Leĥem]] kaj ikono bildiganta la [[Ascendo al la Kalvario|Ascendon al la Kalvario]]. La relikvaĵoj troviĝas en la Triunua katedralo<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tumentoday.ru/2012/07/20/%d1%81%d0%b2%d1%8f%d1%82%d1%8b%d0%bd%d1%8f-%d0%b8%d0%b7-%d0%b8%d0%b5%d1%80%d1%83%d1%81%d0%b0%d0%bb%d0%b8%d0%bc%d0%b0-%d0%bf%d0%be%d0%bb%d1%83%d1%87%d0%b8%d0%bb%d0%b0-%d0%bf%d1%80%d0%be%d0%bf%d0%b8/ | titolo = Святыня из Иерусалима получила прописку | titolo-aldono = | alirdato = 2022-05-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Людмила Ведерникова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2012-07-20 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Oblast Segodnja | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20200925002041/https://tumentoday.ru/2012/07/20/%D1%81%D0%B2%D1%8F%D1%82%D1%8B%D0%BD%D1%8F-%D0%B8%D0%B7-%D0%B8%D0%B5%D1%80%D1%83%D1%81%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D0%BC%D0%B0-%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D1%83%D1%87%D0%B8%D0%BB%D0%B0-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%B8/ | arkivdato = 2020-09-25 | citaĵo = }}</ref>. == Incidentoj == === Du virinoj kaj negocistoj === La monaĥejo luigis siajn tenejojn ({{lang-ru|кладовые палаты}}) al negocistoj, kiuj stokis kaj vendis tie siajn varojn. Foje tio sekvigis incidentojn. Nokte al la {{daton|30|10|1755}} bojarido Semjon Tekutjev, plenumanta la devojn de policestro, kun proksimume 20 subuloj deĵore marŝis apud la monaĥejo kaj je la 4-a horo ekaŭdis ĉe la okcidenta pordego virinajn kriojn. La policistoj frapis la pordon kaj vokis, sed neniu respondis, do ili iris al la suda pordego kondukanta al monaĥaj ĉambroj kaj petis renkontitan monaĥon sciigi monaĥejestron Sofronij ke ili dezirus esplori la stokejojn, sed denove neniu reago sekvis. La policistoj iris al la ligna barilo esperante de tie penetri la tenejojn, sed ĝuste en tiu momento trans la barilon flugis du soldataj edzinoj — Marja Simanova kaj Varvara Jegarmina. Kaptinte ilin la teamo denove iris al la okcidenta pordego, el kiu eliris du aliurbaj negocistoj. Kiam la policistoj provis kapti ilin, komenciĝis interbatiĝo, kiun partoprenis aliaj negocistoj. Eksonoris la sonorilo, alkuris monaĥejaj servistoj kaj ili ĉiuj forte batis la policistojn. Fine la du grupoj disiĝis, ĉe tio unu policano restis kaptita en la monaĥejo dum la aliaj forkondukis al la vojevoda kancelario kvar atakintojn kaj la soldatinojn<ref name="Minenko199">{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень: летопись четырех столетий |lasta = Миненко |unua = Н. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Русь. Санкт-Петербург |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = 5901633040 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 199 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Dum la enketado la soldatinoj rakontis ke ili konatiĝis kun la negocistoj hazarde, serĉante varojn en la monaĥejo kie tiuj aranĝis vendadon. Du negocistoj kaj ses iliaj amikoj invitis ilin festeni en la ejo, abunde regalis per alkoholaĵoj kaj kiam ili deziris foriri, la negocistoj kaptis ilin kaj seksperfortis. Kiam venis servisto kaj informis pri la alveno de la policistoj, la negocistoj kaŝis la virinojn sub pezaj stakoj da varoj kaj, kiam tiuj komencis krii, oni batis ilin per piedoj kaj ŝlosiloj, kaj fine forĵetis ilin el la monaĥejo trans la lignan muron<ref name="Minenko199"/>. Monaĥejestro Sofronij sendis al la vojevodo koleran raporton, en kiu li akuzis policestron Tekutjev pri senkaŭza invado, perforto kaj kalumnioj. Li skribis ke la policestro kun proksimume 40 akompanoj subite atakis la monaĥejon, komenciĝis interbatiĝo, timigitaj monaĥoj eksonoris por preventi hommortigojn ktp. Li asertis ke per tio Tekutjev "faris al la sankta domo grandajn ofendon kaj malhonoron" ({{lang-ru|навёл святой обители великую обиду и бесчестие}}). La fina verdikto subtenis tiun ĉi version: la enketado konkludis ke la virinoj en la monaĥejo mankis kaj kondamnis la policistojn al skurĝado kaj bastonado kaj la policestron al monpuno<ref name="Minenko199"/>. === Eksplodo === La {{daton|23|3|2007}} je 15-30 okazis eksplodo en la amasloĝejo por monaĥoj. Junulo (n. 1984) estis malgrave brulvundita. 23 fajrobrigadistoj venintaj kun ok aŭtomobilaj cisternoj post duonhoro estingis la fajron. Oni diris ke la eksplodo okazis en la monaĥejestra korpuso. La lernantoj ne estis surloke<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://vsluh.ru/novosti/proisshestviya/v-svyato-troitskom-monastyre-ot-vzryva-postradal-poslushnik_108625/ | titolo = В Свято-Троицком монастыре от взрыва пострадал послушник | titolo-aldono = | alirdato = 2022-05-17 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Сысолятина Мария | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2007-03-27 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Vsluh.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220517113522/https://vsluh.ru/novosti/proisshestviya/v-svyato-troitskom-monastyre-ot-vzryva-postradal-poslushnik_108625/ | arkivdato = 2022-05-17 | citaĵo = }}</ref>. === Elpelo de hundo === La {{daton|3|3|2022}} virino vidis kiel ulo elpelis el la monaĥejo per balailo kaj piprogasujo stratohundon. Kiam ŝi provis admoni lin kompati la beston, li atakis ŝin kaj ŝian filinon kiu filmis la incidenton. Ili diris ke alia alveninta ulo en nigraj vestoj sugestis al ili meti la hundon en pakaĵon kaj forĵeti al rubujo. Post kiam la video aperis en Instagramo kaj sekvis pluraj kritikaj komentoj, la monaĥejo respondis ke la hundo estis forpelita per balailo por garantii sekurecon de la vizitantoj, antaŭjare plurfoje atakitaj de stratohundoj<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://www.tumen.kp.ru/daily/27112.4/4553482/ | titolo = «Ужас, просто ужас»: в Тюмени служитель церкви избил собаку метлой и потравил её перцовым баллоном | titolo-aldono = Мужчина также напал на очевидицу, которая снимала происходящее на камеру | alirdato = 2022-05-18 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Мария Толстихина | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2022-03-03 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Komsomolskaja Pravda]] | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. == En arto kaj literaturo == La monaĥejo aperas en novelo "Flugantaj fabeloj" ({{lang-ru|Летящие сказки}}) de verkisto [[Vladislav Krapivin]], kiun pasigin infanaĝon en Tjumeno<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tumentoday.ru/2021/09/02/god-bez-krapivina-tyumen-zapechatlennaya-v-biografii-pisatelya/ | titolo = Год без Крапивина: Тюмень, запечатленная в биографии писателя | titolo-aldono = | alirdato = 2022-05-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Руслан Савинов | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2021-09-02 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Oblast Segodnja | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20210902133751/https://tumentoday.ru/2021/09/02/god-bez-krapivina-tyumen-zapechatlennaya-v-biografii-pisatelya/ | arkivdato = 2021-09-02 | citaĵo = }}</ref>. La monaĥejo jam dufoje aperis sur poŝtaj kovertoj. Unuan fojon [[poŝtstampo]] kun konturo de la monaĥejo aperis omaĝe al Novjaro kaj Kristnasko en decembro 2013 — januaro 2014<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://www.tumen.kp.ru/online/news/1618212/ | titolo = Тюменцы могут принять участие в гашении открыток и конвертов праздничным штемпелем | titolo-aldono = Оттиск с новогодними поздравлениями можно поставить сегодня в Центральном отделении почтовой связи | alirdato = 2022-05-18 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Николай Ступников | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2013-12-23 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Komsomolskaja Pravda]] | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. En 2016 aperis alia koverto kun speciala poŝtstampo okaze de la 400-a datreveno de la monaĥejo<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://vsluh.ru/novosti/obshchestvo/svyato-troitskiy-monastyr-popal-na-pochtovyy-konvert_298603/ | titolo = Свято-Троицкий монастырь попал на почтовый конверт | titolo-aldono = | alirdato = 2022-05-17 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Екатерина Скворцова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2016-10-19 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Vsluh.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220517115000/https://vsluh.ru/novosti/obshchestvo/svyato-troitskiy-monastyr-popal-na-pochtovyy-konvert_298603/ | arkivdato = 2022-05-17 | citaĵo = }}</ref>. En 2014 la monaĥejo eniris turisman itineron de [[Unesko]]<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://www.tumen.kp.ru/daily/26293/3171179/ | titolo = Через Тюмень прошел туристический маршрут ЮНЕСКО | titolo-aldono = | alirdato = 2022-05-18 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Николай Ступников | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2014-10-10 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Komsomolskaja Pravda]] | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. En 2016 laŭ iniciato de kolektivo de la akvoproviza kompanio unu el stratoj ricevis nomon de Vladimir Baĥarev, estro de la kompenio en 1964–1995. Inter liaj meritoj oni listigis konstruadon de nova bazo por la kompanio kio ebligis transloki tien la instalaĵojn kaj ekipaĵojn, kaj tiel kontribuis al la savo de la detruiĝanta monaĥejo<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/gorod/2016/03/17/61260221/ | titolo = «Водоканал» предлагает назвать улицу в Тюмени в честь бывшего директора | titolo-aldono = | alirdato = 2022-05-16 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Надежда Корнеева | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2016-03-17 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220516124040/https://72.ru/text/gorod/2016/03/17/61260221/ | arkivdato = 2022-05-16 | citaĵo = }}</ref>. == Publika transporto == La plej proksimaj haltejoj estas ''Stroitelnij Institut'' (Konstrua Instituto) en [[Strato Respubliko (Tjumeno)|strato Respubliko]] kaj du samnomaj haltejoj ''Skver svjatitela Filofeja'' (Skvaro de baptanto Filofeo) en strato Kommunistiĉeskaja. Tra la unua sekvas pluraj busaj kaj busetaj itineroj, la du lastaj havas malmultajn itinerojn. == Vidu ankaŭ == * [[Filofeo (Leszczyński)]] * [[Monaĥinejo de Naskiĝo de Dipatrino (Tjumeno)]] * [[Anunciacia katedralo (Tjumeno)]] == Galerio == {{-}} <Center> <Gallery mode="packed"> Tyumen-monastyr-01.JPG|<center>Vido de sur la ponto de Geamantoj</center> Троицкий собор в Тюмени-8.JPG|<center>Vido de sur la rivero Turo</center> Grave of Filofey (Leshinsky).jpg|<center>La tombo de Filofeo Leszczyński en la Triunua katedralo. 1912.</center> </Gallery> </Center> == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Aperis en 1616]] [[Kategorio:Ortodoksaj monaĥejoj en Rusio]] [[Kategorio:Rusaj ortodoksaj monaĥejoj]] [[Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Sanktaj Petro kaj Paŭlo|Tjumeno]] [[Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Sankta Triunuo|Tjumeno]] [[Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Tjumeno]] [[Kategorio:Monaĥejoj en Tjumeno]] [[Kategorio:Ortodoksaj preĝejoj en Rusio]] [[Kategorio:Siberia baroko]] g9l2spcuh9u2ijmtbcd7dlr8xrkeufc 0 774365 9490835 9481624 2026-10-09T13:20:24Z RG72 11847 9490835 wikitext text/x-wiki {{Informkesto kristana preĝejo | nomo = Preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj |plia nomo = {{lang-ru|Всехсвятская церковь}} | larĝo de informkesto = | dosiero = Preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj (Tjumeno) en majo 2021 01.jpg | grandeco de dosiero = | priskribo de dosiero = | eklezio = la [[Rusa Ortodoksa Eklezio]] | provinco = | diocezo = la Tobolska kaj Tjumena eparĥio | unio = | dekanujo = la Tjumena | vikariujo = | asocio = | paroĥo = preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj | ensemblo = | ŝtato = {{Flago|Rusio|nomo=jes}} | ŝtato subtutaĵo1 nomo = | ŝtato subtutaĵo1 = | municipo = [[Tjumeno]] | latitudo = 57/09/24/N | longitudo = 65/33/07/E | regiono-ISO = RU-TYU | ŝanĝebla mapo = Centra Tjumeno/Tjumeno (urba areo)/Tjumeno/Tjumena provinco | konsekro = 1838 | konsekrinto = | titolo = | uzado = paroĥa preĝejo | arkitekto = Pjotr Praman | stilo = [[klasikismo]] | ark tipo = [[rotondo]] | fondo = 1779 | finigo = 1835 | kapacito = 200 | konstruado = 1833—1835 | longo = 13,51 | larĝo = 13,51 | alto = | lokigo de altaro = | materialo = [[briko]]j | adreso = strato Sverdlov, 29 | komunejo = | ttt = [https://xn---72-eddbq7fck0ae5e7b.xn--p1ai/ всех-святых72.рф] {{ru}} }} [[Dosiero:Всехсвятская церковь (Круглая).JPG|eta|250ra|La preĝejo antaŭ la restaŭrado. Septembro 2012.]] [[Dosiero:Preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj (Tjumeno) restaŭrata 02.jpg|eta|250ra|Restaŭrado de la preĝejo. Junio 2020.]] [[Dosiero:Preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj (Tjumeno) en majo 2021 02.jpg|eta|eta|Sonorilturo de la preĝejo. Junio 2020.]] [[Dosiero:Всехсвятская церковь. Мемориальная доска.JPG|eta|250ra|Memortabulo sur la preĝejo. Septembro 2015]] [[Dosiero:Колокольня Всехсвятской церкви. Звонница.JPG|eta|eta|Sonorilturo de la preĝejo, 2015.]] La '''preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj''' ({{lang-ru|Всехсвятская церковь}}, {{lang-ru|храм Всех Святых}}) estas la funkcianta preĝejo de la [[Rusa Ortodoksa Eklezio]] en [[Tjumeno]] ([[Rusio]]). Ĝi estis konstruita en 1833–1835 kaj konsekrita en 1838. Origine ĝi servis kiel tombeja preĝejo. Tio estas la sola preĝejo en la urbo, kies funkciado en sovetia tempo ĉesis nur por kelkaj monatoj. == Situo == La preĝejo situas rande de la historia centro, en la teritorio de la malnova samnoma tombejo, komplete malaperinta kaj okupita de medicinaj institucioj kaj loĝdomoj, en strato Sverdlov kiu ĝis 1922 nomiĝis same kiel la preĝejo. == Historio == === Tombeja preĝejo === La unua preĝejo estis konstruita laŭ ordono de episkopo de Tobolsko kaj Siberio Varlaam (Petrov) farita la {{daton|12|10|1779}}. En la 1830-aj ĝi jam estis tre kaduka, do en 1831 malkonstruita. Sur ĝia loko en 1833 oni ekkonstruis brikan preĝejon kiu estis finita en 1835<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень: летопись четырех столетий |lasta = Миненко |unua = Н. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Русь. Санкт-Петербург |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = 5901633040 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 250 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref> kaj konsekrita en 1838<ref name="Gorod T">{{citaĵo el la reto | url = https://gorod-t.info/space/religioznye-obekty/199/ | titolo = Церковь Всех Святых | titolo-aldono = | alirdato = 2022-06-10 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2017-10-23 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Gorod T | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220125130209/https://gorod-t.info/space/religioznye-obekty/199/ | arkivdato = 2022-01-25 | citaĵo = }}</ref>. La preĝejo estis konstruita laŭ dezajno de gubernia arkitekto Pjotr Praman, aprobita de ĉefepiskopo de Tobolsko kaj Siberio Afanasij (Protopopov) la {{daton|27|9|1832}}<ref name="kurmaĉov33">{{citaĵo el libro |titolo = Историческое обозрение о Всехсвятской (кладбищенской) церкви города Тюмени (1833 — 1996 гг.) // Религия и церковь в Сибири: Сб. науч. ст. и докум. материалов. Вып. 9 |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1996 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 33 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La konstruado estis financita de titola konsilisto Dmitrij Vojnov, la internan dezajnon pagis lia filo kolegia asesoro Matvej Vojnov<ref name="kurmaĉov34">{{citaĵo el libro |titolo = Историческое обозрение о Всехсвятской (кладбищенской) церкви города Тюмени (1833 — 1996 гг.) // Религия и церковь в Сибири: Сб. науч. ст. и докум. материалов. Вып. 9 |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1996 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 33 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|30|5|1839}} la novkonstruita brika preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj estis aldonita al la paroĥo de la Kovrofesta preĝejo (poste nomita Elija-preĝejo, nun — la [[Monaĥinejo de Naskiĝo de Dipatrino (Tjumeno)|monaĥinejo de Naskiĝo de Dipatrino]]). En 1842 la urbo konstruis apud la preĝejo lignan gardejon<ref name="kurmaĉov38"/>. En 1844 la tombejo de Ĉiuj Sanktuloj estis fermita kiel plena kaj jam troviĝanta ene de la urbo<ref name="kurmaĉov38">{{citaĵo el libro |titolo = Историческое обозрение о Всехсвятской (кладбищенской) церкви города Тюмени (1833 — 1996 гг.) // Религия и церковь в Сибири: Сб. науч. ст. и докум. материалов. Вып. 9 |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1996 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 38 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|6|2|1911}} dum reviziado de la suda parto de Tobolska eparĥio la preĝejon vizitis episkopo de Tobolsko kaj Siberio Evsevij (Grozdov). Paroĥanoj petis lin vastigi la preĝejon de Ĉiuj Sanktuloj por krei sur ĝia bazo apartan paroĥon, argumentante ke la Elija-paroĥo iĝis tro granda<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 11 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Sovetia periodo === La {{daton|10|4|1923}} estis registrita [[religia komunumo]]<ref name="drevo">{{citaĵo el la reto | url = https://drevo-info.ru/articles/13672293.html | titolo = Тюменский Всехсвятский храм | titolo-aldono = | alirdato = 2022-06-10 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Drevo | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220610110858/https://drevo-info.ru/articles/13672293.html | arkivdato = 2022-06-10 | citaĵo = }}</ref> kiu subskribis kun la urba konsilio kontrakton pri luado de la preĝejo de profeto Elija kaj preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 43-44 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En marto 1924 paroĥanoj subtenis la rezolucion de la Eparĥia Kunveno pri aliĝo de la Tjumena eparĥio al [[patriarko Tiĥon]]<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 47 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|12|2|1928}} la komunumo subskribis kontrakton kun la Tjumena Urba Konsilio pri uzado de la preĝejo kaj ĝiaj posedaĵoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Историческое обозрение о Всехсвятской (кладбищенской) церкви города Тюмени (1833 — 1996 гг.) // Религия и церковь в Сибири: Сб. науч. ст. и докум. материалов. Вып. 9 |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1996 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 47 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En la 1930-aj jaroj pluraj klerikoj kaj paroĥanoj estis arestitaj kaj malliberigitaj. En 1931 ĉefpastro Nikolaj Protopopov estis arestita kaj la {{daton|23|5|1932}} kondamnita de la Speciala Kunsido ĉe Kolegio de OGPU al tri jaroj da ekzilo kiel "membro de kontraŭsovetia organizo". La {{daton|4|5|1932}} li mortis pro korhalto en la Sverdlovska provinca mallibereja hospitalo<ref name ="krasnocvetov2"/>. La {{daton|16|1|1990}} li estis rehabilitita de la Prokurorejo de [[Tjumena provinco]]<ref name="Историческое обозрение о Всехсвятской146-147">{{citaĵo el libro |titolo = Историческое обозрение о Всехсвятской (кладбищенской) церкви города Тюмени (1833 — 1996 гг.) // Религия и церковь в Сибири: Сб. науч. ст. и докум. материалов. Вып. 9 |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1996 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 146-147 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|10|10|1937}} kadre de la "afero de ekleziuloj" estis kondamnitaj 36 homoj, el kiuj 35 al mortpafado. Inter la ekzekutitoj estis 17 klerikoj, el kiuj 7 servis en la preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj: pastroj Lev Kondakov, Aleksandr Turunov, Konstantin Lenkov ({{lang-ru|Константин Леньков}}), [[Miĥail Krasnocvetov]], Dioskor Tatiŝĉev, diakono Vladimir Saĵin, pastromonaĥo Miĥail (Ivanov). Pastro Fjodor Roĵdajev estis mortpafita en [[Tobolsko]] la {{daton|30|8|1937}}<ref name ="krasnocvetov2"/>. La {{daton|20|6|1934}} estis arestita pastro Ĥariton Ivanoviĉ Pojda (n. 1883), akuzita pri kontraŭrevolucia agitado. Li naskiĝis en [[Ukrainio]], sed estis ekzilita al [[Joŝkar-Ola]], kie en 1929 oni denove arestis lin, akuzis pri kontraŭsovetia agitado kaj kondamnis al 3 jaroj de malliberigo, kiun li pasigis en Viŝeraj koncentrejoj de OGPU<ref name="pastroj-gazeto"/>. La {{daton|17|9|1937}} li estis mortpafita en la malliberejo de [[Joŝkar-Ola]]<ref name ="krasnocvetov2"/>. De januaro 1934 ĝis 1937 la paroĥestro estis Miĥail Jakovleviĉ Ĥanĵin, kiel la pastro servis Dioskor Tatiŝĉev<ref name="Историческое обозрение40">{{citaĵo el libro |titolo = Историческое обозрение о Всехсвятской (кладбищенской) церкви города Тюмени (1833 — 1996 гг.) // Религия и церковь в Сибири: Сб. науч. ст. и докум. материалов. Вып. 9 |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1996 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 40 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1934 grupo da subskribintoj plendis ĉe la prezidio de la Tjumena Urba Soveto pri konduto de pastro Dioskor Tatiŝĉev kaj paroĥestro Miĥail Ĥanĵin, akuzinte ilin je uzurpado de la potenco en la paroĥo kaj ŝtelado de monoferoj. La subskribintoj petis eksigi ilin kaj nomumi kiel pastron Aleksandr Turunov<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Историческое обозрение о Всехсвятской (кладбищенской) церкви города Тюмени (1833 — 1996 гг.) // Религия и церковь в Сибири: Сб. науч. ст. и докум. материалов. Вып. 9 |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1996 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 46-47 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Eble temis pri adeptoj de la [[Viva Eklezio]], kiuj klopodis tiel okupi plian paroĥon. En marto 1936 iu Maksimov kreis alternativan komunumon el 13 membroj kaj postulis transdoni al ĝi la preĝejon. Li kondutis agreseme, provis rompi diservojn, pro kio estis forkondukita de paroĥestro Ĥanĵin, postulis transdoni al li la posedaĵojn ktp. La {{daton|23|9|1936}} Miĥail Ĥanĵin estis arestita kaj akuzita pro kontraŭstaro al reviziado de la preĝejaj posedaĵoj, minacoj kaj perforto. Li estis kondamnita al 3 jaroj de malliberigo, poste la puno estis reduktita ĝis 6 monatoj de devigaj laboroj. Krome li estis devigita pagi imposton je {{nombro|2400}} rubloj kaj kiam li malsukcesis plenumi tion pro sia modesta salajro je 100 rubloj, la domo estis konfiskita kaj lia edzino kun du etuloj perdis la hejmon. Sume li trifoje estis arestita kaj poste liberigita. Antaŭ marto 1937 Maksimov jam estis eksigita pro diversaj fiaĵoj. La komunumo tiutempe havis 634 membrojn. La {{daton|8|3|1937}} la paroĥanoj petis la Omskan Kultan Komisionon redoni al ĝi la preĝejon kaj proponis doni al Maksimov kaj lia grupo la [[Monaĥinejo de Naskiĝo de Dipatrino (Tjumeno)|Elija-preĝejon]]<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Историческое обозрение о Всехсвятской (кладбищенской) церкви города Тюмени (1833 — 1996 гг.) // Религия и церковь в Сибири: Сб. науч. ст. и докум. материалов. Вып. 9 |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1996 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 48-49 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1940 la preĝejo estis fermita kaj uzita kiel stokejo ĝis oktobro 1941 (laŭ aliaj fontoj — ĝis fino de 1942)<ref name="kurmaĉov41">{{citaĵo el libro |titolo = Историческое обозрение о Всехсвятской (кладбищенской) церкви города Тюмени (1833 — 1996 гг.) // Религия и церковь в Сибири: Сб. науч. ст. и докум. материалов. Вып. 9 |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1996 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 41 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ĝi ne estis grave damaĝita, nur la kruco estis forigita. Komence de 1942 (laŭ aliaj informoj — fine de 1942)<ref name="kurmaĉov41"/> la aŭtoritatoj permesis remalfermon de la preĝejo. Virino, loĝinta apude, rememoris ke la preĝejo malfermiĝis en 1945 kaj ke tiam okazis la unua nupto — edziniĝis Margarita Kuminova, loĝinta en Bolniĉnij strateto<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://t-i.ru/articles/26848 | titolo = Свадьба | titolo-aldono = | alirdato = 2022-09-12 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Людмила Дрозд | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2019-07-06 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskije Izvestija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220912045608/https://t-i.ru/articles/26848 | arkivdato = 2022-09-12 | citaĵo = }}</ref>. En fabriko Mekanik estis farita nova kruco kaj je [[Kristnasko]] ĝi estis instalita<ref name="drevo"/> (laŭ aliaj informoj — en 1945)<ref name="kurmaĉov41"/>. Samtempe estis instalita nova ikonostazo, alportita el la fermita preĝejo de [[Endormiĝo de la Dipatrino]] en vilaĝo [[Zavodouspenskoje]]; ĝi estis blua kun orumaĵoj<ref name="kurmaĉov41"/>. Monoferoj de la paroĥanoj dum la [[Dua mondmilito]] estis distribuataj por jenaj celoj: la fronto, renovigo de la preĝejo, komuna kandelo, rekonstruo de la [[Oranta katedralo (Tjumeno)|Oranta katedralo]]<ref name="drevo"/>. La renaskiĝon de la preĝejo gvidis pastro Aleksandr Siĉugov ({{lang-ru|Александр Сычугов}}), poste ĝia ĉefpastro. Kun li servis pastro Nikifor kaj igumeno Ignatij, liberigitaj post reprezalioj en 1942. De 1942 ĝis la 1950-aj jaroj kiel pastro servis Matvej Paĥomov<ref name="drevo"/>. En la 1970-aj jaroj ĉe la okcidenta enirejo kun portiko estis alkonstruita [[nartekso]]<ref name="Gorod T"/>. La {{daton|5|7|1976}} la Tjumena Provinca Ekzekutiva Komitato donis al la preĝejo statuson de historia kaj kultura monumento de regiona signifo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Купола Тюмени |lasta = Маслова |unua = Е. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Тарасова О. П. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = ООО «Опцион-ТМ Холдинг» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 49 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1980 estis farita brika alkonstruaĵo kun ĉambro por baptado, vendado de kandeloj, krucoj ktp. Tio estis la unua en Tjumeno [[baptujo]], ebliganta kompletan subakviĝon de la baptato. Nur en 2002 la sekcio pri gardado de monumentoj oficiale konfirmis ke la alkonstruaĵo kongruas kun la klasikisma stilo de la preĝejo<ref name="eparĥio-retejo">{{citaĵo el la reto | url = http://www.tobolsk-eparhia.ru/p/blag/php/place.php?id=tyum&id1=1&id2=2 | titolo = Город Тюмень. Храм во имя Всех Святых | titolo-aldono = | alirdato = 2022-06-10 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = la Tobolska kaj Tjumena eparĥio | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20191125165345/http://www.tobolsk-eparhia.ru/p/blag/php/place.php?id=tyum | arkivdato = 2019-11-25 | citaĵo = }}</ref>. En ligna gardejo en 1980 troviĝis librokontejo, hostiejo, vestolavejo, kantino<ref name="kurmaĉov51">{{citaĵo el libro |titolo = Историческое обозрение о Всехсвятской (кладбищенской) церкви города Тюмени (1833 — 1996 гг.) // Религия и церковь в Сибири: Сб. науч. ст. и докум. материалов. Вып. 9 |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1996 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 51 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tiutempe la preĝejon frekventis ĉiutage 15–20 homoj, dum religiaj festoj ĝis 500. En 1980 tie okazis 113 baptoj (inkluzive de 17 lernejanoj), 274 sepultaj diservoj kaj 1 nupto. La komunumo havis 19 aktivulojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Историческое обозрение о Всехсвятской (кладбищенской) церкви города Тюмени (1833 — 1996 гг.) // Религия и церковь в Сибири: Сб. науч. ст. и докум. материалов. Вып. 9 |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1996 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 52 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1983 okazis 35 baptoj kaj 223 sepultaj diservoj<ref name="kurmaĉov53"/>. Unufoje semajne oni bakis [[hostio]]jn. La preĝejo funkciis ĉiutage krom lundo kaj mardo, de 8-30 ĝis 12-00 kaj de 15-00 ĝis 17-00<ref name="kurmaĉov51"/>. En decembro 1984 en la preĝejo estis 261 ikonoj, el kiuj 60 estis registritaj kiel monumentoj de la malnovrusa arto. De la {{dato|1|10|1980}} ĝis tiu dato tri ikonoj estis ŝtelitaj<ref name="kurmaĉov53">{{citaĵo el libro |titolo = Историческое обозрение о Всехсвятской (кладбищенской) церкви города Тюмени (1833 — 1996 гг.) // Религия и церковь в Сибири: Сб. науч. ст. и докум. материалов. Вып. 9 |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1996 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 53 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1986 estis konstruita nova barilo<ref name="kurmaĉov-gazeto"/>. Kadre de preparado al la 1000-a datreveno de la [[kristanigo de Rusio]], festis en junio 1988, igumeno Jevtiĥij (Kuroĉkin), frato de la tiama ĉefpastro Miĥail Kuroĉkin, iniciatis riparadon kaj renovigadon. Oni anstataŭigis la tegmenton, instalinte sur la kupolo novajn [[Tamburo (arkitekturo)|tamburon]] kun cepoforma finaĵo ({{lang-ru|маковка}}) kaj lignan krucon, tegitan per kupro kaj poste orumitan<ref name="eparĥio-retejo"/>. En [[Omsko]] estis farita nova ikonostazo kaj tiu malnova estis transdonita al la [[Oranta Abalaka monaĥejo]]. Ikonoj estis menditaj en la Aleksejevskoje tombejo ([[Moskvo]]), sed pro nekonata kialo ne venis, do oni instalis en la novan ikonostazon tiujn jam haveblajn. El la malnova ikonistazo restis nur ikono de Ĉiuj Sanktuloj, instalita en la sama loko<ref name="kurmaĉov-gazeto">{{citaĵo el la reto | url = http://www.ihtus.ru/ta12.shtml | titolo = Историческое обозрение о Всехсвятской (Кладбищенской) церкви города Тюмени | titolo-aldono = | alirdato = 2022-07-19 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = В. А. Курмачев | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Sibirskaja Pravoslavnaja Gazeta | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20121025120041/http://www.ihtus.ru/ta12.shtml | arkivdato = 2012-10-25 | citaĵo = }}</ref>. === Postsovetia periodo === En 1997 en la preĝejo ekfunkciis porinfana dimanĉa lernejo kaj biblioteko. En 1998 aperis infana ĥoruso kaj unuan fojon estis kreita [[kripo]]. En 2001 estis konstruita ejo por la porinfana dimanĉa lernejo. En 2004 finiĝis konstruado de aparte staranta sonorilturo, en kiu ekfunkciis junulara centro<ref name="eparĥio-retejo"/>. La {{daton|4|1|2004}} ĉefpastro Andrej Sbitnev konsekris la sonorilojn kaj sekvan tagon ili estis levitaj al la sonorilturo. La naŭ sonoriloj, pezaj 3 ĝis 300 kg, estis aĉetitaj je monoferoj kaj faritaj en la urbo [[Kamensk-Uralskij]]. Sur la sonoriloj estas bildigitaj pluraj ikonoj, inkluzive de Dipatrino, [[Sergio de Radoneĵ]] kaj Sankta [[Johano de Tobolsko]], je kies memortago la sonoriloj venis al Tjumeno<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.ihtus.ru/chron/12004/12.shtml | titolo = Рождественский звон | titolo-aldono = | alirdato = 2022-07-21 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2004 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Sibirskaja Pravoslavnaja Gazeta | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220721064410/http://www.ihtus.ru/chron/12004/12.shtml | arkivdato = 2022-07-21 | citaĵo = }}</ref>. Ekde 2002 aperis paroĥaj preĝejoj: preĝejo de [[Katarina el Aleksandrio]] en vilaĝo [[Sozonovo (Tjumena provinco)|Sozonovo]] (januaro 2000), preĝejo de [[Aleksandro Nevskij]] ĉe la Tjumena Instituto de Trejnado de Kunlaborantoj de la Ministerio pri internaj aferoj de Rusio (2006), [[preĝejo de Dimitrij Donskoj]] en [[placo de Gubkin, Tjumeno]] (2007)<ref name="eparĥio-retejo"/>. En [[marto 2013]] la preĝejo estis transdonita al la paroĥo por senpaga uzado<ref name="remalfermo"/>. En 1998 oni dezajnis restaŭradon, en 2008 modifis la projekton kaj la {{daton|1|10|2019}} la restaŭrado komenciĝis<ref name="remalfermo">{{citaĵo el la reto | url = https://t-l.ru/297710.html | titolo = В Тюмени завершилась реконструкция Всехсвятской церкви | titolo-aldono = | alirdato = 2022-07-19 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Анжела Лебедева | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2021-01-28 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Linija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220719093220/https://t-l.ru/297710.html | arkivdato = 2022-07-19 | citaĵo = }}</ref>. Oni aldonis sur balkono ene de la preĝejo ĥorejon, kiu antaŭe situis en eta ejo por paroĥanoj. Oni fortikigis grundon sub la fundamento, faris akvoizoladon, rekreis grundon sub la alkonstruaĵo, restarigis ĝiajn brikajn murojn, fortikigis la kolonojn, plifortigis la [[ventolado]]n, anstataŭigis malnovan lignan plankon per kaheloj kun varmigado. Ĉe ambaŭ flankoj de la ikonostazo estis restarigitaj fenestroj kaj pordoj, masonitaj antaŭe. Aperis ramplo kun vokbutono por rulseĝuloj. La murpentraĵoj ne estis restaŭritaj pro malsufiĉa financado, kvankam tia bezono ekzistas. Dum la restaŭrado diservoj okazis en la [[Preĝejo de Simeono (Tjumeno)|preĝejo de Simeono]] en [[Strato Respubliko (Tjumeno)|strato Respubliko]]<ref name="restaŭrado2020">{{citaĵo el la reto | url = https://tumentoday.ru/2021/02/02/hram-vseh-svyatyh-v-tyumeni-gotovitsya-vstretit-prihozhan/ | titolo = Храм Всех Святых в Тюмени готовится встретить прихожан | titolo-aldono = В здании завершили реконструкцию | alirdato = 2022-07-19 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Татьяна Тихонова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2021-02-02 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Oblast Segodnja | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220127170643/https://tumentoday.ru/2021/02/02/hram-vseh-svyatyh-v-tyumeni-gotovitsya-vstretit-prihozhan/ | arkivdato = 2022-01-27 | citaĵo = }}</ref>. La {{daton|9|9|2020}} oni instalis kaj konsekris novan kupolon kun kruco anstataŭ la cepoforma kupolo, konstruita en 1989<ref name="Gorod T"/><ref>{{citaĵo el la reto | url = https://t-l.ru/289929.html | titolo = На Всехсвятскую церковь в Тюмени установили новую главку | titolo-aldono = | alirdato = 2022-07-19 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Анжела Лебедева | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2020-09-09 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Linija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://archive.ph/wip/FGAUK | arkivdato = 2022-07-19 | citaĵo = }}</ref>. Fine de [[januaro 2021]] la preĝejo remalfermiĝis post la restaŭrado dum kiu interalie estis remalfermita suda muro, masonita antaŭe. Anstataŭ ligna alkonstruaĵo aperis tiu brika kun kelo<ref name="Gorod T"/>. Iuj arkitektoj akre kritikis la restaŭradon, asertante ke ĝi kripligis la originan aspekton de la preĝejo<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tyumerica.com/vsehsvyatskaya-tserkov-tyumeni-byla-utrachena-v-2020-godu-v-rezultate-varvarskoj-restavratsii/ | titolo = Всехсвятская церковь Тюмени была утрачена в 2020 году в результате варварской "реставрации" | titolo-aldono = | alirdato = 2022-09-05 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Влас Ершов | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2022-01-16 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tyumerica.com | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220117132554/https://tyumerica.com/vsehsvyatskaya-tserkov-tyumeni-byla-utrachena-v-2020-godu-v-rezultate-varvarskoj-restavratsii/ | arkivdato = 2022-01-17 | citaĵo = }}</ref>. == Pastroj kaj paroĥestroj == La preĝejo origine ne havis la pastrojn, nur paroĥestron ({{lang-ru|староста}})<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Историческое обозрение о Всехсвятской (кладбищенской) церкви города Тюмени (1833 — 1996 гг.) // Религия и церковь в Сибири: Сб. науч. ст. и докум. материалов. Вып. 9 |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1996 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 36 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Nikolaj Protopopov === Nikolaj Aleksandroviĉ Protopopov naskiĝis en 1867 en [[Jalutorovsko]]. Li finis la Tobolskan Spiritan Seminarion en 1888 kaj la {{daton|2|7}} estis sendita kiel psalmisto al la [[Preĝejo de Mikaelo la Ĉefanĝelo (Tjumeno)|preĝejo de Mikaelo Ĉefanĝelo]] en Tjumeno. La {{daton|31|3|1891}} li estis ordinita kiel pastro en preĝejo de vilaĝo Mokrousovo ([[Jalutorovska distrikto (1782-1923)|Jalutorovska distrikto]]). La {{daton|12|2|1914}} li estis transigita al la [[Monaĥinejo de Naskiĝo de Dipatrino (Tjumeno)|Elija-preĝejo]] kiel li petis<ref name="История">{{citaĵo el la reto | url = https://ilmon.ru/2015/03/27/%d0%b8%d1%81%d1%82%d0%be%d1%80%d0%b8%d1%8f/ | titolo = История | titolo-aldono = | alirdato = 2003-02 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2009-11 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Monaĥinejo de Naskiĝo de Dipatrino | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20200923132352/https://ilmon.ru/2015/03/27/%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%8F/ | arkivdato = 2020-09-23 | citaĵo = }}</ref>. En 1923 li iĝis ĝia ĉefpastro<ref name="История"/>. En 1931 li estis arestita kaj la {{daton|23|5|1932}} kondamnita de la Speciala Kunsido ĉe Kolegio de OGPU al tri jaroj da ekzilo kiel "membro de kontraŭsovetia organizo". La {{daton|4|5|1932}} li mortis pro korhalto en la Sverdlovska provinca mallibereja hospitalo<ref name ="krasnocvetov2"/>. La {{daton|16|1|1990}} li estis rehabilitia de la Prokurorejo de [[Tjumena provinco]]<ref name="Историческое обозрение о Всехсвятской146-147"/>. === Aleksandr Turunov === La {{daton|20|1|1933}} pastro Aleksandr Ivanoviĉ Turunov, naskiĝinta en Tjumeno en 1876 kaj pastrigita 22 jarojn aĝa, estis arestita. La akuzo interalie tekstis: {{Citaĵo |teksto = Pastro de la preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj de la urbo Tjumeno Turunov Aleksandr Ivanoviĉ, estinte [[sekreta agento]] de OGPU-organoj, — varbita la {{daton|19|5|1932}} por informado pri kontraŭrevolucia agado de la pastraro kaj ekleziularo, dum la tuta kunlaborperiodo en la organoj de OGPU donis neniujn materialojn, la laboron neglektis kaj sisteme fuŝis planitajn por li renkontiĝojn, agis hipokrite kaj kiel sekreta kunlaboranto antaŭ la klerikaro sin malkaŝis. |aŭtoro = |verko = Akuza konkludo de OGPU [1932] |origina teksto = Священник Всехсвятской церкви гор. Тюмени Турунов Александр Иванович, будучи секретным сотрудником органов ОГПУ , – завербованный 19 мая 1932 года для освещения контрреволюционной деятельности духовенства и церковников, за все время сотрудничества в органах ОГПУ никаких материалов не давал, от работы отлынивал и систематически срывал назначенные ему явки, занимался двурушничеством и как секретный сотрудник перед духовенством расконспирировался. }} La {{daton|30|3|1933}} la enketado estis ĉesigita kaj la pastro liberigita. La {{daton|4|7|1937}} li estis arestita denove kaj akuzita pri kontraŭrevolucia agitado, partopreno je kontraŭrevoluciaj kunvenoj kaj alvokado de kredantoj al unuiĝo<ref name="pastroj-gazeto">{{citaĵo el la reto | url = http://www.ihtus.ru/082012/st19.shtml | titolo = Храм всех святых г. Тюмени | titolo-aldono = | alirdato = 2022-07-19 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Евгений Сбитнев | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2012 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Sibirskaja Prvoslavnaja Gazeta | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20211205233634/http://ihtus.ru/082012/st19.shtml | arkivdato = 2021-12-05 | citaĵo = }}</ref>. === Miĥail Krasnocvetov === {{Ĉefartikolo|Miĥail Grigorjeviĉ Krasnocvetov}} [[Dosiero:Ikono de martiro Miĥail Krasnocvetov en la preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj (Tjumeno) 01.jpg|eta|Ikono de novmartiro [[Miĥail Krasnocvetov]] en la preĝejo, 2024.]] [[Miĥail Grigorjeviĉ Krasnocvetov]], naskiĝinta en [[Kalugo]] la {{JULGREGDATO|29|9|1885|akuzativo=jes}}, en familio de sacerdoto, en 1920 transloĝiĝis kun la familio al vilaĝo Krotovo en [[Iŝima distrikto]], kie li ekservis kiel juĝisto. Post likvido de la posteno kaj eksplodo de la [[Okcidentsiberia ribelo]] en 1921, li veturis al Tobolsko kaj petis pastrigi lin. La {{daton|4|11|1921}} li estis ordinita en la [[Sofia katedralo (Tobolsko)|Sofia katedralo]] kiel diakono, la {{daton|6|11|1921}} kiel presbitero kaj estis nomumita pastro je la Ĉielira preĝejo en vilaĝo Maloskarednoje (Iŝima distrikto). En 1924 li estis transigita al la Kovrofesta preĝejo en vilaĝo [[Aromaŝevo]]. La {{daton|19|3|1927}} li estis arestita pro akuzoj pri "agitado por helpo al internacia burĝaro", sed post unu monato liberigita je skriba promeso pri neforveturo. En 1929 li estis [[Kulako|senkulakigita]], do lia familio estis forpelita el propra domo<ref name="avino3">{{citaĵo el la reto | url = https://proza.ru/2015/02/01/1546 | titolo = Прадеда расстрелянного лик... гл. 3 | titolo-aldono = | alirdato = 2022-07-22 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Мария Каменяка | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2015 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Proza.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220722075304/https://proza.ru/2015/02/01/1546 | arkivdato = 2022-07-22 | citaĵo = }}</ref>. Baldaŭ ankaŭ la Kovrofesta preĝejo estis fermita. Aŭtoritatoj provis varbi lin kiel sekretan denunciston, sed li rifuzis<ref name="kanonizo">{{citaĵo el la reto | url = http://www.patriarchia.ru/db/text/5877047.html | titolo = Журналы Священного Синода от 29 декабря 2021 года | titolo-aldono = | alirdato = 2022-07-21 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2021-12-29 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Rusa Ortodoksa Eklezio | paĝoj = Журнал № 111 | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220705182535/http://www.patriarchia.ru/db/text/5877047.html | arkivdato = 2022-07-05 | citaĵo = }}</ref><ref name="de forgeso"/>. La {{daton|21|3|1931}} li estis arestita kaj kondamnita al 5 jaroj de malliberigo laŭ [[artikolo 58-10]] (kontraŭsovetia agitado). Lia edzino Maria veturis al [[Tjumeno]] por peti liberigon de la edzo, sed rezulte ŝi mem estis malliberigita en februaro 1932<ref name="avino3"/>. Ŝi troviĝis en arestejo en Tjumeno kaj estis liberigita komence de aŭgusto 1932<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://proza.ru/2015/02/02/1328 | titolo = Прадеда расстрелянного лик... гл. 4 | titolo-aldono = | alirdato = 2022-07-22 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Мария Каменяка | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2015 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Proza.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220722075548/https://proza.ru/2015/02/02/1328 | arkivdato = 2022-07-22 | citaĵo = }}</ref>. En aprilo 1935 Miĥail Krasnocvetov revenis el la Viŝera puntendaro kaj veturis al Tjumeno kie tiu tempo ekloĝis lia familio<ref name="Pavel Krasnocvetov">{{citaĵo el la reto | url = https://vera-eskom.ru/2019/06/minuvshee-prokhodit-predo-mnoyu/ | titolo = «Минувшее проходит предо мною...» | titolo-aldono = | alirdato = 2022-07-21 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Владимир Григорян | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2019-06-02 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220518165412/https://vera-eskom.ru/2019/06/minuvshee-prokhodit-predo-mnoyu/ | arkivdato = 2022-05-18 | citaĵo = }}</ref><ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tyumedia.ru/116258.html | titolo = С любовью к родному краю | titolo-aldono = | alirdato = 2022-07-21 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Лариса Гизатуллина | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2013-01-18 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Slava Trudu | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20190320212726/http://tyumedia.ru/116258.html | arkivdato = 2019-03-20 | citaĵo = }}</ref>. En Tjumeno li venis al la preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj kaj pro manko de vakaj postenoj estis dungita kiel eksteretata pastro, poste servis kiel psalmisto<ref name="krasnocvetov2"/>. La {{daton|5|7|1937}} li estis arestita kaj akuzita pri kontraŭrevolucia agado, kiun li kvazaŭ plenumis ene de sia paroĥo kune kun aliaj paroĥanoj kaj klerikoj kadre de la tiel nomata "afero de ekleziuloj". Estas registritaj du protokoloj de lia pridemandado, datitaj je la {{dato|6|7}} kaj la {{dato|19|7}}. Grava diferenco inter liaj subskriboj supozigas ke li estis turmentita. En leteroj al la familio li skribis ke li neniam forlasos la pastrecon kiu estas lia destino. La {{daton|10|10}} li estis kondamnita al morto. La {{daton|12|10}} li estis mortpafita en la terkeloj de [[NKVD]]-sidejo en [[Strato Respubliko (Tjumeno)|strato Respubliko]] en Tjumeno<ref name="kanonizo"/>. Kadre de la "afero de ekleziuloj estis arestitaj 36 homoj, el kiuj 35 estis mortpafitaj (inkluzive 17 klerikojn) kaj unu malliberigita por 10 jaroj<ref name="krasnocvetov2">{{citaĵo el la reto | url = http://www.ihtus.ru/112016/st14.shtml | titolo = Не могу же я отказаться быть священником | titolo-aldono = | alirdato = 2022-07-21 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Г.В. Коротаева | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2016 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Sibirskaja Pravoslavnaja Gazeta | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220721062049/http://www.ihtus.ru/112016/st14.shtml | arkivdato = 2022-07-21 | citaĵo = }}</ref><ref name="krasnocvetov">{{citaĵo el la reto | url = http://www.ihtus.ru/112013/st14.shtml | titolo = Священник Михаил Красноцветов: подвиг веры | titolo-aldono = | alirdato = 2022-07-21 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Татьяна Тепышева | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2013 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Sibirskaja Pravoslavnaja Gazeta | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220721060402/http://www.ihtus.ru/112013/st14.shtml | arkivdato = 2022-07-21 | citaĵo = }}</ref>. En 1957 kaj 1989 Miĥail Krasnocvetov estis rehabilitita pri ambaŭ verdiktoj<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.ihtus.ru/102016/st12.shtml | titolo = Ты еси Бог, творя чудеса. Рассказ об обретении архивного дела священника храма Всех Святых города Тюмени Михаила Красноцветова (1885-1937) | titolo-aldono = | alirdato = 2022-07-19 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Коротаева Г. В. | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2016 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Sibirskaja Pravoslavnaja Gazeta | paĝoj = | lingvo = | lingvo2 = ru | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220719103015/http://www.ihtus.ru/102016/st12.shtml | arkivdato = 2022-07-19 | citaĵo = }}</ref>. La {{daton|29|12|2021}} la [[Sankta Sinodo de la Rusa Ortodoksa Eklezio]] aldonis lian nomon al la listo de novmartiroj kaj konfesprenantoj de la Rusa Eklezio<ref name="kanonizo"/><ref name="de forgeso">{{citaĵo el la reto | url = http://www.ihtus.ru/022022/st11.shtml | titolo = От забвения к святости. Священномученик Михаил Красноцветов | titolo-aldono = | alirdato = 2022-07-21 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Коротаева Г. В. | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2022 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Sibirskaja Pravoslavnaja Gazeta | paĝoj = | lingvo = | lingvo2 = ru | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220721071552/http://www.ihtus.ru/022022/st11.shtml | arkivdato = 2022-07-21 | citaĵo = }}</ref>. La {{daton|7|4|2022}} dum liturgio en la [[katedralo de Kristo Savinto]] gvidita de patriarko [[Cirilo la 1-a]] li estis glorita kiel pastromartiro<ref name="glorita"/>. Li estas memorata la 29-an de septembro^{[[Julia kalendaro|jul]]} / la 12-an de oktobro^{[[Gregoria kalendaro|greg]]}<ref name="glorita">{{citaĵo el la reto | url = http://www.patriarchia.ru/db/text/5915251.html | titolo = В праздник Благовещения Святейший Патриарх Кирилл совершил Литургию в Храме Христа Спасителя, возглавил торжества по случаю прославления в лике святых священника Михаила Красноцветова и архиерейскую хиротонию архимандрита Иннокентия (Фролова) | titolo-aldono = | alirdato = 2022-07-21 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2022-04-07 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Rusa Ortodoksa Eklezio | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220513160827/http://www.patriarchia.ru/db/text/5915251.html | arkivdato = 2022-05-13 | citaĵo = }}</ref>. Tri liaj filoj iĝis pastroj, servas ankaŭ nepoj kaj pranepoj, iuj el ili okupis altajn postenojn en la eklezio. === Miĥail Ĥanĵin === De januaro 1934 ĝis 1937 Miĥail Jakovleviĉ Ĥanĵin estis paroĥestro de la preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj. Li naskiĝis en decembro 1907 en bonfarta kamparana familio en vilaĝo [[Kodskoje]], lia patro okupiĝis pri vendado de ŝtofoj de 1900 ĝis 1917. La gepatroj havis butikon, 4 ĉevalojn kaj 4 bovinojn. Lia patro Jakov Aleksejeviĉ estis senigita je voĉdonrajtoj kaj mortis en 1928 en tiu vilaĝo. Miĥail Ĥanĵin finis sep klasojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Дело о бороде // Книга расстрелянных: Мартиролог погибших от рук ВЧК-ОГПУ-НКВД в годы «красного террора» (Тюменская область). В 3-х томах: том III |lasta = Гольдберг |unua = Рафаэль |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Тюменский курьер |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5899510129 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 337-338, 342, 344, 346 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Li ankaŭ estis senigita je voĉdonrajtoj en 1927–1928 pro sia patro. En 1927-1929 li laboris en la Tjumena muzeo, en 1929–1933 loĝis en [[Leningrado]] kie 6 monatojn laboris en la [[Akademio pri Sciencoj de Sovetunio]]. Poste li laboris en Gosstrojtrest (Ŝtata Konstrua Trusto) kaj lernejo de OGPU kiel lignaĵisto ĝis aŭgusto 1933, kiam li revenis al Tjumeno kaj eklaboris en fajrobrigadejo de la ŝipkonstrua fabriko<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Дело о бороде // Книга расстрелянных: Мартиролог погибших от рук ВЧК-ОГПУ-НКВД в годы «красного террора» (Тюменская область). В 3-х томах: том III |lasta = Гольдберг |unua = Рафаэль |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Тюменский курьер |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5899510129 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 342, 344, 346 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. De januaro 1934 ĝis 1937 li estis la paroĥestro de la preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj. La {{daton|23|9|1936}} Miĥail Ĥanĵin estis arestita kaj akuzita pro kontraŭstaro al reviziado de la preĝejaj posedaĵoj, minacoj kaj perforto. Li estis kondamnita al 3 jaroj de malliberigo, poste la puno estis reduktita ĝis 6 monatoj de devigaj laboroj. Krome li estis devigita pagi imposton je {{nombro|2400}} rubloj kaj kiam li malsukcesis plenumi tion pro sia modesta salajro je 100 rubloj, la domo estis konfiskita kaj lia edzino kun du etuloj perdis la hejmon. Li estis arestita plurfoje<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Дело о бороде // Книга расстрелянных: Мартиролог погибших от рук ВЧК-ОГПУ-НКВД в годы «красного террора» (Тюменская область). В 3-х томах: том III |lasta = Гольдберг |unua = Рафаэль |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Тюменский курьер |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5899510129 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 339, 341 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref><ref>{{citaĵo el libro |titolo = Историческое обозрение о Всехсвятской (кладбищенской) церкви города Тюмени (1833 — 1996 гг.) // Религия и церковь в Сибири: Сб. науч. ст. и докум. материалов. Вып. 9 |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 1996 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 48-49 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>: en 1934 li estis arestita laŭ artikolo 58 kaj pasigis en malliberejo unu monaton, en 1937 li estis kondamnita al 3 jaroj, samjare li estis arestita trifoje laŭ artikolo 58<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Дело о бороде // Книга расстрелянных: Мартиролог погибших от рук ВЧК-ОГПУ-НКВД в годы «красного террора» (Тюменская область). В 3-х томах: том III |lasta = Гольдберг |unua = Рафаэль |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Тюменский курьер |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5899510129 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 349 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Poste li laboris en lernejo kaj ĝis 1941 en artelo Piŝĉevkusobjedinenije (Nutraĵgustounuiĝo) kiel amelfaristo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Дело о бороде // Книга расстрелянных: Мартиролог погибших от рук ВЧК-ОГПУ-НКВД в годы «красного террора» (Тюменская область). В 3-х томах: том III |lasta = Гольдберг |unua = Рафаэль |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Тюменский курьер |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5899510129 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 342-343 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1941 li havis tri infanojn aĝajn 4 ĝis 11 jarojn kun kiuj li loĝis en domo N 34 en strato Severnaja<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Дело о бороде // Книга расстрелянных: Мартиролог погибших от рук ВЧК-ОГПУ-НКВД в годы «красного террора» (Тюменская область). В 3-х томах: том III |lasta = Гольдберг |unua = Рафаэль |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Тюменский курьер |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5899510129 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 344-345 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1937–1939 li malsanis, do laboris nenie kaj vivis danke al vendado de havaĵoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Дело о бороде // Книга расстрелянных: Мартиролог погибших от рук ВЧК-ОГПУ-НКВД в годы «красного террора» (Тюменская область). В 3-х томах: том III |lasta = Гольдберг |unua = Рафаэль |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Тюменский курьер |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5899510129 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 344 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|30|8|1941}} post komenco de la [[Dua mondmilito]] li estis mobilizita kaj iĝis soldato de la 6-a aparta rezerva kavaleria regimento, lokita en [[Omsko]]. La {{daton|6|9|1941}} komendestro ordonis al li forrazi la barbon, malpermesitan de la armea statuto, sed li rifuzis reference al religiaj kaj rusaj tradicioj. Dum sekvintaj diskutoj li diris interalie ke lia barbo estas lia persona afero kaj ke la [[Blanka armeo]] estus pli proksima por li, ĉar tie estis kristana kredo. Li diris tamen ke la militon kontraŭ [[Germanio]] li konsideras justa afero, ĉar tiu lando ĉiam estis malamiko de Rusio<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Дело о бороде // Книга расстрелянных: Мартиролог погибших от рук ВЧК-ОГПУ-НКВД в годы «красного террора» (Тюменская область). В 3-х томах: том III |lasta = Гольдберг |unua = Рафаэль |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Тюменский курьер |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5899510129 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 338-339, 346 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En la dua tago li forrazis la barbon dirinte ke li pretas cedi al la postuloj de la [[Ruĝa Armeo]] se ĝi vere bezonas tion<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Дело о бороде // Книга расстрелянных: Мартиролог погибших от рук ВЧК-ОГПУ-НКВД в годы «красного террора» (Тюменская область). В 3-х томах: том III |lasta = Гольдберг |unua = Рафаэль |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Тюменский курьер |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5899510129 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 345 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|22|9|1941}} milita tribunalo de la Omska garnizono kondamnis lin al mortopuno pro kontraŭsovetia agitado<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Дело о бороде // Книга расстрелянных: Мартиролог погибших от рук ВЧК-ОГПУ-НКВД в годы «красного террора» (Тюменская область). В 3-х томах: том III |lasta = Гольдберг |unua = Рафаэль |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Тюменский курьер |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5899510129 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 352-353 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref> kaj la {{daton|16|12}} li estis mortpafita<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Дело о бороде // Книга расстрелянных: Мартиролог погибших от рук ВЧК-ОГПУ-НКВД в годы «красного террора» (Тюменская область). В 3-х томах: том III |lasta = Гольдберг |unua = Рафаэль |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Тюменский курьер |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5899510129 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 357 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Al lia familio oni diris ke li estis kondamnita al 10 jaroj de malliberigo sen rajto korespondi<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Дело о бороде // Книга расстрелянных: Мартиролог погибших от рук ВЧК-ОГПУ-НКВД в годы «красного террора» (Тюменская область). В 3-х томах: том III |lasta = Гольдберг |unua = Рафаэль |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Тюменский курьер |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5899510129 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 358 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|31|10|1985}} li estis rehabilitita<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Дело о бороде // Книга расстрелянных: Мартиролог погибших от рук ВЧК-ОГПУ-НКВД в годы «красного террора» (Тюменская область). В 3-х томах: том III |lasta = Гольдберг |unua = Рафаэль |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Тюменский курьер |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5899510129 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 359-360 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Aleksandr Siĉugov === Pastro Aleksandr Andrejeviĉ Siĉugov ({{lang-ru|Александр Андреевич Сычугов}} (1896–1976) devenis el burĝa familio en Tjumeno, kies amiko estis [[Grigorij Rasputin]], fojfoje vizitanta ilin. Laŭ familia legendo foje li petis lasi Sano (karesa kromnomo) kun li al [[Sankt-Peterburgo]], kie li promesis al li enviindan edziĝon kaj karieron, sed lia patro indigne rifuzis tion<ref name="sekreto de siĉugov">{{citaĵo el la reto | url = https://tumentoday.ru/2011/02/15/%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%B2%D1%8F%D1%89%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0-%D1%81%D1%8B%D1%87%D1%83%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B0/ | titolo = Тайна священника Сычугова | titolo-aldono = | alirdato = 2022-06-10 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Владимир Полищук | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2011-02-15 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Oblast Segodnja | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220610110849/https://tumentoday.ru/2011/02/15/%D1%82%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D0%B0-%D1%81%D0%B2%D1%8F%D1%89%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0-%D1%81%D1%8B%D1%87%D1%83%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%B0/ | arkivdato = 2022-06-10 | citaĵo = }}</ref>. En 1930–1941 li laboris en diversaj entreprenoj en Tjumeno, sed la {{daton|19|10|1941}} li estis arestita kaj akuzita pri "kontraŭsovetia agado forme de religia edifado"<ref name="drevo-siĉugov">{{citaĵo el la reto | url = https://drevo-info.ru/articles/13680675.html | titolo = Сычугов Александр Андреевич | titolo-aldono = | alirdato = 2022-06-10 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Drevo | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220610110844/https://drevo-info.ru/articles/13680675.html | arkivdato = 2022-06-10 | citaĵo = }}</ref>. Li neis la akuzon<ref name="drevo-siĉugov"/>: {{Citaĵo |teksto = Mi konsideras min reedukita de la sovetia potenco, ĝin mi ne kontraŭis nek per ago, nek per vorto. La preĝejan diservon mi estis plenumanta laŭe al la kredo kaj konscienco. Mi preĝis por konsoli la homojn je ilia malĝojo, firmigi en ili esperon pri nia venko super la fremduloj. |aŭtoro = Aleksandr Siĉugov |verko = |origina teksto = Считаю себя перевоспитанным Советской властью, против нее не выступал ни действием, ни словом. Церковную службу вел по вере и по совести. Молился, чтобы утешить людей в их горе, утвердить в них надежду на нашу победу над иноземцами. }} Tamen la Omska Provinca Tribunalo kondamnis lin al 10 jaroj de malliberigo. En 1944 li estis liberigita pro malpruviteco de la akuzoj kaj ekservis kiel pastro en la preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj. Interalie li partoprenis la komisionon pri difinado de historia kaj religia valoro de la eksponaĵo N 1647 el la Tjumena Provinca Muzeo, nomita "mantelo de [metropolito Filofeo]". De la {{dato|31|1|}} ĝis la {{dato|2|2|1945}} li partoprenis en la Tutlanda Kunveno la [[Rusa Ortodoksa Eklezio]] ({{lang-ru|Поместный Собор}}) kiel reprezentanto de la Novosibirska eparĥio, al kiu apartenis tiutempe la tuta [[Siberio]]. Dum la vizito de ĉefepiskopo de [[Novosibirsko]] kaj [[Barnaulo]] Varfolomej (Gorodcov) reprezentanto de la Tjumena Plenumkomitato laŭdis laboron de la lokaj preĝejoj dum la Dua mondmilito, speciale laŭdinte Siĉugov<ref name="drevo-siĉugov"/>. La {{daton|9|10|1945}} la Tjumena Urba Soveto eldonis ordonon N 482 pri transdono de la Oranta katedralo al kredantoj. Ĝia ĉefpastro iĝis Aleksandr Siĉugov. Li petis la muzeon redoni la mantelon de Filofeo, aludinte pri eventuala reakiro de liaj restaĵoj malaperintaj en 1923. Tio maltrankviligis la aŭtoritatojn, kiuj formis ekspertan komisionon, agnoskintan ke la eksponaĵo ne havas historian kaj muzean valoron kaj povas esti detruita. Al la Novosibirska eparĥio oni mesaĝis pri "maldezirindeco de plua restado de Siĉugov je eklezia servado en Tjumeno". Pro tio en 1947 li kun sia familio forlasis la urbon kaj servis en diversaj urboj de Siberio, inkluzive en la katedralo de Petro kaj Paŭlo en [[Tomsko]] (1954–1956). La {{daton|6|11|1976}} li mortis en Novosibirsko. Antaŭ la forpaso li verkis noticon, en kiu rakontis kie estas kaŝitaj restaĵoj de Filofeo<ref name="drevo-siĉugov"/>. Lia filino Ariadna Ankudinova en 2003 venis al la estro de la [[Monaĥejo de Sankta Triunuo (Tjumeno)|monaĥejo de Sankta Triunuo]] en Tjumeno kaj transdonis al li kopion de tiu ĉi teksto, kio ebligis trovi kaj revenigi al la monaĥejo<ref name="sekreto de siĉugov"/><ref>{{citaĵo el la reto | url = https://region-tyumen.ru/articles/kultura/ariadna_sychugova_rasskazala_istoriyu_zakhoroneniya_moshchey_svyatitelya_filofeya_leshchinskogo/ | titolo = Ариадна Сычугова рассказала историю захоронения мощей святителя Филофея Лещинского | titolo-aldono = | alirdato = 2022-07-19 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2018-10-22 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Region-Tjumen | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20200216121133/http://region-tyumen.ru/articles/kultura/ariadna_sychugova_rasskazala_istoriyu_zakhoroneniya_moshchey_svyatitelya_filofeya_leshchinskogo | arkivdato = 2020-02-16 | citaĵo = }}</ref>. === Iakov Trofimjuk === Pastro Iakov Fjodoroviĉ Trofimjuk ({{lang-ru|Иаков Федорович Трофимюк}}) naskiĝis la {{daton|5|11|1924}} en vilaĝo Savĉudak, Kremenecka distrikto, [[Ternopola provinco]]. En 1941 li finis mezlernejon en la urbo [[Poĉajevo]], en 1943 — dujaran pastran lernejon ĉe la Poĉajeva laŭro. La {{daton|4|3|1943}} li estis ordinita kiel diakono kaj la {{daton|19|9}} kiel pastro kaj iĝis asistanto de ĉefpastro en vilaĝo Ljudviŝĉe, Ŝumska distrikto. En 1945–1959 li servis kiel ĉefpastro en diversaj vilaĝaj preĝejoj. En 1959 li estis nomumita ĉefpastro ({{lang-ru|настоятель}}) de preĝejo en la urbo [[Iŝimo]] ([[Tjumena provinco]]), samjare translokita kiel dua pastro al la preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj en Tjumeno. En 1964–1966 li studis malĉeeste en la [[Moskva Spirita Seminario]]. En 1965 li estis ordinita kiel ĉefpastro ({{lang-ru|протиерей}}). En 1968 li iĝis ĉefpastro de la preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj. La {{daton|5|3|1977}} li estis nomumita ĉefpastro de la Oranta katedralo kion li plenumis ĝis la {{dato|7|3|1990}}. La {{daton|2|10|1990}} li forpasis kaj estis sepultita apud la Oranta katedralo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Под защитой Святого Образа. Документальное повествование о Знаменском кафедральном соборе города Тюмени с 1624 года до наших дней |lasta = Антуфьева |unua = Н. Л. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2018 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Русская неделя |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 9785853837270 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 306-308 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Miĥail Kuroĉkin === Pastro Miĥail Timofejeviĉ Kuroĉkin ({{lang-ru|Михаил Тимофеевич Курочкин}} (1952–2015) naskiĝis la {{daton|12|11|1952}} kaj estis frato de episkopo Jevtiĥij (Kuroĉkin). Post fini la Moskvan Spiritan Seminarion li estis ŝoforo de episkopo de Omsko kaj Tjumeno Maksim (Kroĥa). Post edziĝi li pastriĝis kaj servis en la Omska eparĥio. En 1983–1988 li estis ĉefpastro de la preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj<ref name="drevo-kuroĉkin">{{citaĵo el la reto | url = https://drevo-info.ru/articles/13672292.html | titolo = Курочкин Михаил Тимофеевич | titolo-aldono = | alirdato = 2022-06-10 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Drevo | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220610113516/https://drevo-info.ru/articles/13672292.html | arkivdato = 2022-06-10 | citaĵo = }}</ref>. Fine de septembro 1989 (laŭ aliaj fontoj — en 1990) li eksiĝis kaj kune kun 5 aliaj pastroj de la eparĥio, inkluzive sian fraton igumenon Jevtiĥij, aliĝis al la [[Rusa Ortodoksa Eklezio Eksterlande]] (ROEE). Ekde tiam li servis en la hejma preĝejo de Mikaelo la Ĉefanĝelo en Tjumeno, plurfoje akceptadis pilgrimantojn — pastrojn de ROEE. En 2007 kanona unueco de la Rusa Ortodoksa Eklezio kaj ROEE estis restarigita kaj li iĝis pastro de la Tobolska eparĥio de la Moskva Patriarkato je statuso de ĉefpastro. Dum lastaj vivojaroj li servis en la [[preĝejo de Mikaelo la Ĉefanĝelo (Tjumeno)|preĝejo de Mikaelo la Ĉefanĝelo]]. La {{daton|30|4|2015}} li trafis aŭtomobilan akcidenton en la Ĉerviŝeva landvojo apud Tjumeno kaj la {{daton|1|5}} li mortis en hospitalo. La {{daton|4|5}} li estis sepultita en la Ĉerviŝeva tombejo apud kapelo de [[Lazaro el Betania]], kontraŭ ĝia altaro<ref name="drevo-kuroĉkin"/>. === Gedeon (Ĥaron) === {{Ĉefartikolo|Gedeon (Ĥaron)}} [[Dosiero:День-памяті-князя-Ігоря-72_(29004063278).jpg|eta|250ra|Episkopo [[Gedeon (Ĥaron)]], 2018.]] En 1989–1991 en la preĝejo servis [[Gedeon (Ĥaron)]], en 1991 elmigrinta al [[Usono]] kaj servinta kiel episkopo de Makarov, vikario de Kieva eparĥio, estro de la Dekonaĵa monaĥejo de Naskiĝo de Maria ([[Kievo]], [[Ukrainio]]) en 2018–2020. Li famas pro sia lukto kontraŭ religia persekutado de la [[Ukraina Ortodoksa Eklezio (Moskva Patriarkeco)]] kaj pri restarigo de la Dekonaĵa preĝejo de Naskiĝo de Maria en Kievo, kiun ukrainaj naciistoj, subtenataj de aŭtoritatoj, postulas detrui. === Aliaj === [[Dosiero:Koncerto okaze de la Jaro de la Familio en strato Dzerĵinskij (Tjumeno, 2024-01-27) 13.jpg|eta|250ra|Ĉefpastro Andrej Sbitnev, januaro 2024.]] Komence de novembro 1989 ekservis kiel ĉefpastro Nikolaj Morozov, kiun sekvis pastromonaĥo Gedeon (Ĥaron). Ekde 1993 servas diakono Viktor Gordejev, kiu ekde 1995 instruas en dimanĉa lernejo por plenkreskuloj. Paroĥestro tiutempe estis Georgij Vladimiroviĉ Sannikov, poste pastro de la [[Endormiĝa-Nikolaa preĝejo (Jalutorovsko)]]. En 1993–1997 ĉefpastro estis Vladimir Kljujev. Ekde 1997 servas ĉefpastro Andrej Sbitnev. Ekde aprilo 2008 li estas ankaŭ vic-episkopo ({{lang-ru|благочинный}})<ref name="eparĥio-retejo"/>. Nuntempe en la preĝejo servas ĉefpastro Andrej Sbitnev, pastro Nikolaj Suŝkov kaj diakono Viktor Gordejev<ref name="eparĥio-retejo"/>. Nikolaj Suŝkov okupiĝis pri [[baza pezaĵlevado]]^{[[:en:Powerlifting|en]]}, sed en 2014 transiris al [[aikido]], en kiu li jam en 2018 havis brunan zonon. Li diras ke tiu pacema luktosporto ideale konvenas al kristano kaj ke regula sportumado helpas al li detrui stereotipon pri dika, pigra pastro-ebriulo. Ankaŭ liaj filinoj okupiĝas pri aikido<ref name="atletoj"/>. Andrej Sbitnev en 2012 trapasis kurson pri [[subakvado]], post kio li subakviĝis je ŝtonmino Ŝilovskij apud la urbo [[Niĵnij Tagil]], kie li subakve konsekris kaj instalis ikonon de [[Nikolao de Mira]] por ke ĝi helpu al la sportistoj<ref name="atletoj">{{citaĵo el la reto | url = https://rayon72.ru/news/society/180729.html | titolo = Атлеты от Бога | titolo-aldono = | alirdato = 2022-07-19 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Анастасия Михайлова | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2018-04-24 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Rayon72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220719101735/https://rayon72.ru/news/society/180729.html | arkivdato = 2022-07-19 | citaĵo = }}</ref>. Li estas estro de la eparĥia sekcio pri kunlaboro kun la armeo, polico kaj justicaj institucioj<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://media.elitsy.ru/author/sbitnev/ | titolo = Протоиерей Андрей Сбитнев | titolo-aldono = | alirdato = 2022-07-19 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20180217174021/http://media.elitsy.ru/author/sbitnev/ | arkivdato = 2018-02-17 | citaĵo = }}</ref>. === Ekde 1923 === Listo de la pastroj ekde 1923<ref name="drevo"/>: * Nikolaj Protopopov ({{lang-ru|Николай Протопопов}}; 1923 — 1931);<ref name="pastroj-gazeto"/> * Dioskor Tatiŝĉev ({{lang-ru|Диоскор Татищев}}; 1933 — 1937); * igumeno Ignatij ({{lang-ru|Игнатий}}; fino de la 1930-aj); * Aleksandr Siĉugov ({{lang-ru|Александр Сычугов}}; 1944 — 1945); * igumeno Ignatij ({{lang-ru|Игнатий}}; laike: {{lang-ru|Иван Иванович Вьюков}}; post foriro de Aleksandr Siĉugov, do ekde 1944/45);<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.ihtus.ru/092017/st12.shtml | titolo = Неизвестная страница истории храма Всех Святых г. Тюмени | titolo-aldono = | alirdato = 2022-07-20 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Г. В. Коротаева | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2017 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Sibirskaja Pravoslavnaja Gazeta | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220720122728/http://www.ihtus.ru/092017/st12.shtml | arkivdato = 2022-07-20 | citaĵo = }}</ref> * Trofim Gonĉarov ({{lang-ru|Трофим Гончаров}}; 1954); * Ioann Ŝiprikeviĉ ({{lang-ru|Иоанн Шиприкевич}}; 1954 — 1958); * Aleksandr Kuznecov ({{lang-ru|Александр Кузнецов}}; 1956 — 1957); * Aleksandr Zelinskij ({{lang-ru|Александр Зелинский}}; 1958 — 1967); * Iulian Jelisejev ({{lang-ru|Иулиан Елисеев}}; 1968); * Iakov Trofimjuk ({{lang-ru|Иаков Трофимюк}}; 1968 — 1977); * Ioann Petjuk ({{lang-ru|Иоанн Петюк}}; 1977 — 1982); * Iosif ({{lang-ru|Иосиф}}; 1983); * Miĥail Kuroĉkin ({{lang-ru|Михаил Курочкин}}; 1983 — 1988); * Nikolaj Morozov ({{lang-ru|Николай Морозов}}; 1988 — 1989); * [[Gedeon (Ĥaron)]] ({{lang-ru|Гедеон (Харон)}}; 1989 — 1991); * Vladimir Klujev ({{lang-ru|Владимир Клюев}}; 1992 — 1997); * Andrej Sbitnev ({{lang-ru|Андрей Сбитнев}}; ekde 1994). == Priskribo == La preĝejo havas formon de [[rotondo]], al kiu aliĝas kvar dukolonaj portikoj. La kupolo estas sfera, la kruco origine estis ligna, ladumita, nun orkolora<ref name="kurmaĉov33"/>. La preĝejo estas unuetaĝa kaj malgranda — 13,51 x 13,51 m. La ikonostazo origine estis unuŝtupa, duonronda, malhelblua<ref name="kurmaĉov34"/>. Ĝia fasado estas turnita al strato Sverdlov (ĝis 1922 — Vseĥsvjatskaja, do Ĉiuj Sanktuloj). Maldekstre de la preĝejo, ene de la korto ĉirkaŭita je ŝtona barilo, troviĝas infanludejo. Dekstre situas aparte staranta sonorilturo kaj alkonstruaĵo al ĝi kun helpaj servoj. Ĉe la okcidenta enirejo de la preĝejo estas nartekso. Sur la granda malhela kupolo estas bildigitaj kvar evangeliistoj kaj Dio Patro ([[Cebaoto]]) forme de maljunulo kun longa barbo, ĉirkaŭita de ĉefanĝeloj. Tia bildigo de Cebaoto estas netradicia kaj malofta en la rusaj ortodoksaj preĝejoj. Unu el surskriboj sur la kupolo tekstas: "Mi ordonas al vi, amu unu la alian" ({{lang-ru|Заповедую вам, да любите друг друга}})<ref name="restaŭrado2020"/>. La preĝejo normale enspacigas ĝis 200 homojn, je Pasko venas ĝis 700. La paroĥo havas kelkmil paroĥanojn<ref name="restaŭrado2020"/>. == Paroĥaj preĝejoj == Al la preĝeja paroĥo apartenas ankaŭ<ref name="drevo"/>: * preĝejo de [[Katarina el Aleksandrio]] en vilaĝo [[Sozonovo (Tjumena provinco)|Sozonovo]] (ekde januaro 2000); * preĝejo de [[Aleksandro Nevskij]] ĉe la Tjumena Instituto de Trejnado de Kunlaborantoj de la Ministerio pri internaj aferoj de Rusio (ekde 2006); * [[preĝejo de Dimitrij Donskoj]] en [[placo de Gubkin, Tjumeno]] (ekde 2007). == Incidentoj == Memuaristo Pavel Koĉnev (1855–1939) priskribis en siaj rememoroj incidenton okazintan en 1877 kun Anna Fjodorovna Jerunova (Jarunova). Ŝi loĝis kun sia edzo en urboparto Potaskuj, kiu apartenis al la Elija-paroĥo, en unu domo kun bopatrino kaj ties filino, okupante malsamajn etaĝojn. La bopatrino kaj bofilino havis ege malbonan rilaton kaj eĉ ne salutis unu la alian. Post la morto de sia edzo, Anna kiu aĝis 40–45 jarojn, vendis butikon, brutojn kaj aliajn posedaĵojn, maldungis la servistaron kaj sin preparis por translokiĝo al siaj parencoj. Oni diris ke lastmomente ŝi decidis preni ankaŭ ikonon de Sankta Nikolao (plej verŝajne de [[Nikolao de Mira]]), kiu pendis surmure kaj faris tion malgraŭ admonoj de sia bopatrino Anisja Nikolajevna, dirinta ke tio estis malnova ikono de ŝia familio<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Жизнь на Большой Реке: записки сибирского приказчика |lasta = Кочнев |unua = П. Ф. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2006 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = ИД «Сова» |loko = Новосибирск |lingvo = ru |isbn= = 5875502428 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 180–181 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Elirinte en koridoron, ŝi subite falis sen alfronti iujn obstaklojn kaj rompis la kruron dum la falinta ikono restis nedamaĝita, eĉ ĝia vitro ne rompiĝis. Post du monatoj da senefika kuracado oni fortranĉis ŝian kruron ĝis genuo, post plia monato oni fortranĉis ankaŭ supran parton kaj fine ŝi mortis. Oni sepultis ŝin en la tombejo apud la preĝejo kiel gravulinon. Vespere gardisto ĉirkaŭirante la preĝejon ekaŭdis foran krion, haltis apud ŝia tombo por iu tempo, sed ne plu aŭdis ion. Sekvan matenon ĉio ripetiĝis, li kuŝiĝis surteren kaj komprenis ke la krio venas de subtere. Li iris al parencoj de Anna, loĝintaj proksimume 2 km for, ili venigis policon kaj nur vespere refosis la tombon kie ekvidis jenan bildon<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Жизнь на Большой Реке: записки сибирского приказчика |lasta = Кочнев |unua = П. Ф. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2006 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = ИД «Сова» |loko = Новосибирск |lingvo = ru |isbn= = 5875502428 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 181 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. {{Citaĵo |teksto = La mortulino kuŝis tordiĝinte, la vizaĝon malsupren, ŝiaj brakoj, lipoj kaj lango estis plurloke morditaj per dentoj, kelkaj hartufoj elŝiritaj el la kapo, la vizaĝo, brakoj kaj brusto forte gratitaj ĝis sango, verŝajne, la mortulino konvulsiis sufokiĝante en la tero. |aŭtoro = Pavel Koĉnev |verko = La vivo de Granda Rivero: noticoj de la siberia komizo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Жизнь на Большой Реке: записки сибирского приказчика |lasta = Кочнев |unua = П. Ф. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2006 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = ИД «Сова» |loko = Новосибирск |lingvo = ru |isbn= = 5875502428 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 181–182 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref> |origina teksto = Покойница лежала скорчившись, вниз лицом, руки, губы и язык у ней были искусаны зубами, несколько клочьев волос вырваны из головы, лицо, руки и грудь исцарапаны в кровь, вероятно, покойница билась, задыхаясь в земле более суток. }} Oni agnoskis ŝin definitive mortinta kaj enterigis denove. Li ne sciis ĉu okazis iu enketado kaj ĉu iu estis punita, sed supozis ke eĉ se oni enketis ion, la parencoj liberigis sin de ĉiuj punoj per mono, heredita de la mortulino<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Жизнь на Большой Реке: записки сибирского приказчика |lasta = Кочнев |unua = П. Ф. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2006 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = ИД «Сова» |loko = Новосибирск |lingvo = ru |isbn= = 5875502428 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 182 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. == Transporto == La plej proksima haltejo estas ''Oblastnaja infekcionnaja bolnica'' ĉe strato Komsomolskaja. == Vidu ankaŭ == * [[Monaĥinejo de Naskiĝo de Dipatrino (Tjumeno)]] * [[Gedeon (Ĥaron)]] * [[Miĥail Krasnocvetov]] == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} == Referencoj == {{Referencoj|3}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj (Tjumeno)| ]] [[Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Ĉiuj Sanktuloj|Tjumeno]] [[Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Tjumeno|Cxiuj Sanktuloj]] [[Kategorio:Ortodoksaj preĝejoj en Rusio|Cxiuj Sanktuloj]] [[Kategorio:Klasikismaj konstruaĵoj en Rusio]] [[Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en 1830-1839]] [[Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1835]] [[Kategorio:Rotondoj]] [[Kategorio:Tombejaj preĝejoj en Tjumena provinco|Ĉiuj Sanktuloj (Tjumeno)]] qxwqop5f0aywh084oha3orfdmvdnp8y 0 780691 9490839 9248228 2026-10-09T13:22:39Z RG72 11847 9490839 wikitext text/x-wiki {{Informkesto kleriko | kaplinio = | koloro = | honora titolo = |originala nomo = Гедеон (Харон) |naskonomo = Юрий Самуилович Харон |nomoj = |titolo = episkopo de Makarov, vikario de Kieva eparĥio |dosiero = |priskribo de dosiero = |grandeco de dosiero = |regado = la {{dato|18|6|2018}} — la {{dato|20|3|2020}} |vico = 2-a |eklezio = [[Ukraina Ortodoksa Eklezio (Moskva Patriarkeco)]] |komunumo = Dekonaĵa monaĥejo de [[Naskiĝo de Maria]] ([[Kievo]]) |antaŭulo = Ilarij (Ŝiŝkovskij) |sekvanto = |elekto = {{daton|25|5|2018}} |ordino = {{daton|18|6|2018}} |dosiero de blazono = |grandeco de dosiero de blazono = |ceteraj titoloj = |dato de naskiĝo = {{daton|10|6|1960}} |loko de naskiĝo = [[Odeso]], [[Ukraina SSR]], [[Sovetunio]] |dato de morto = |loko de morto = | tombo = |sanktigita = |kategorio de sankteco = |memortago = |aŭspicianto = |religio = ortodoksismo |etno = greko |loĝloko = [[Kievo]], [[Ukrainio]] |civitaneco = [[Ukrainio]], [[Rusio]], [[Usono]] |alma_mater = la Kieva Spirita Seminario (2000), la Kieva Spirita Akademio (2002) |partio = |monaĥiĝo = {{daton|7|10|1987}} |diakonigo = {{daton|7|10|1987}} |pastrigo = {{daton|18|12|1989}} |rango = episkopo |subskribo = |grandeco de subskribo = |memorigilo = |grandeco de memorigilo = |patro = |patrino = |gefratoj = Aleksandr Samuiloviĉ Ĥaron (n. 1953) |edz(in)o = |partnero = |idaro = |dinastio = |motto = |pseŭdonimo = |profesio = |kampo = |labor-institucioj = |loko de agado = [[Ukrainio]] ([[Odeso]], [[Kievo]]), [[Rusio]] ([[Kursko]], [[Belgorodo]], [[Tjumeno]]), [[Usono]] ([[Kalifornio]]) |aktivaj jaroj = de 1982 |doktoreca konsilisto = doktoro de teologio |doktorecaj studentoj = |fama pro = restarigo de la Dekonaĵa preĝejo de [[Naskiĝo de Maria]] (Kievo), lukto kontraŭ religia persekutado |evt1 = |evt1 dato = |evt2 = |evt2 dato = |kesteroj = |kaŝitaj kesteroj = }} [[Dosiero:Панорама Абалакского монастыря.jpg|eta|[[Oranta Abalaka monaĥejo]] kies igumeno li estis en 1990. [[Tjumena provinco]], Rusio.]] [[Dosiero:Preĝejo_de_Ĉiuj_Sanktuloj_(Tjumeno)_en_majo_2021_01.jpg|eta|[[Preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj (Tjumeno)|Preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj]] en [[Tjumeno]], kie li servis en 1989–1991.]] [[Dosiero:День-памяті-князя-Ігоря-77 (29004061648).jpg|eta|Dum liturgio en la Dekonaĵa preĝejo. Kievo, Ukrainio, 2018.]] [[Dosiero:День-памяті-князя-Ігоря-12 (42827880832).jpg|eta|Dum liturgio en la Dekonaĵa preĝejo. Kievo, Ukrainio, 2018.]] Episkopo '''Gedeon''' (laike: {{lang-ru|Юрий Самуилович Харон|t=Jurij Samuiloviĉ Ĥaron}}; n. la {{daton|10|6|1960}}, [[Odeso]], [[Ukraina SSR]], [[Sovetunio]]) estas eksa episkopo de la [[Ukraina Ortodoksa Eklezio (Moskva Patriarkeco)]], episkopo de Makarov, vikario de Kieva eparĥio, estro de la Dekonaĵa monaĥejo de [[Naskiĝo de Maria]] ([[Kievo]]). == Biografio == === Sovetunio === Li naskiĝis la {{daton|10|6|1960}} en [[Odeso]], en laborista [[Grekoj|greka]] familio. Patro de lia praavo estis episkopo<ref name="biopatriar">{{citaĵo el la reto | url = http://www.patriarchia.ru/db/text/5231408.html | titolo = Гедеон, епископ Макаровский, викарий Киевской епархии (Харон Юрий Самуилович) | titolo-aldono = | alirdato = 2022-07-15 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = la [[Rusa Ortodoksa Eklezio]] | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230407184340/http://www.patriarchia.ru/db/text/5231408.html | arkivdato = 2023-04-07 | citaĵo = }}</ref>. Laŭ legendo lia familio devenas de [[Bizanca imperio|bizancaj]] nobeloj<ref name="mirakloj">{{citaĵo el la reto | url = https://pravoslavie.ru/93220.html | titolo = О чудесах Божией Матери в Десятинной церкви | titolo-aldono = | alirdato = 2022-07-18 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Архимандрит Гедеон (Харон) | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2016-06-27 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Pravoslavie.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220718101422/https://pravoslavie.ru/93220.html | arkivdato = 2022-07-18 | citaĵo = }}</ref>. Li diris ke lia patrino estis librotenisto kaj la patro estis maristo, militestro, veldisto, partiestro de granda fabriko en Odeso, do li ne estis baptita. Ili loĝis en amasloĝejo, poste ricevis triĉambran apartamenton en urboparto Ĉerjomuŝki^{[[:ru:Черёмушки (район Одессы)|ru]]}. Kiam li estis adoleskulo, li frekventis dancejojn post kio ofte okazis interbatiĝoj. Foje laŭvoje li eniris la katedralon de Endormiĝo de la Dipatrino^{[[:ru:Успенский собор (Одесса)|ru]]} kaj aĉetis tie simplan krucon, kiun pendigis sur sia kolo kun espero ke ĝi protektos lin. Revenante hejmen li estis pendiganta ĝin sur lustro kaj tie foje trovis ĝin la frato, kiu laŭdis lian religiemon kaj stimulis al plua konatiĝo kun kristanismo kaj bapto. Li tralegis la Novan Testamenton kaj proprainiciate akceptis la bapton kiam li havis 15 aŭ 16 jarojn, en vilaĝo Usatovo (Odesa provinco), fare de maljuna greko, pastro Vasilij Multiĥ ({{lang-ru|Василий Мултых}}). Ekde tiam li iĝis ofta vizitanto de preĝejo kaj helpis dum diservoj<ref name="Путь к священству"/> Li rakontas ke jam kiel adoleskulo li mem komencis frekventi la Odesan katedralon kaj post tralegi la Novan Testamenton akceptis bapton estinte 15 jarojn aĝa. Li rememoris ke [[KGB]] ĉasis lin, malpermesinte eniri la preĝejon (evidente pro juneco), do li grimpis tien trans barilojn kaj plurfoje noktis en tombejo inter tomboj de pastroj, ĉar tie KGB ne serĉis lin kaj matene li povis reveni al la preĝejo<ref name="linija"/>. En 1967–1977 li frekventis la mezlernejon N 7 en [[Odeso]]. Post fini ĝin li laboris en fabriko "Pressmaŝ" kaj samtempe servis kiel sakristiano en la preĝejo de Naskiĝo de Dipatrino en vilaĝo Usatova (Belajeva distrikto, [[Odesa provinco]]). En 1979–1982 li servis en la [[sovetia armeo]], en [[Kola duoninsulo]], kie li multan tempon pasigis en karcero pro sia religiemo<ref name="Путь к священству"/>. En 1982–1987 li servis kiel kantoro-sakristiano en la katedralo de Petro kaj Paŭlo en la urbo Voroŝilovgrado (nun [[Lugansko]]). En 1987 li iĝis kleriko en la Kurska eparĥio, kie servis kiel asistanto de Juvenalij, ĉefepiskopo de [[Kursko]] kaj [[Belgorodo]]. La ordinado okazis en Kursko, en la katedralo de Sergio de Radoneĵ kaj Kazana ikono de Dipatrino<ref name="Путь к священству">{{citaĵo el la reto | url = https://radiovera.ru/put-k-svjashhenstvu-episkop-gedeon-haron.html | titolo = «Путь к священству». Епископ Гедеон (Харон) | titolo-aldono = | alirdato = 2024-05-07 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2023-07 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Radio Vera | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230801195657/https://radiovera.ru/put-k-svjashhenstvu-episkop-gedeon-haron.html | arkivdato = 2023-08-01 | citaĵo = }}</ref><ref name="Епископ Гедеон">{{citaĵo el la reto | url = https://ria.ru/20230707/gedeon-1882563665.html | titolo = Епископ Гедеон: украинские нацисты заставляли батюшку ложкой копать могилу | titolo-aldono = | alirdato = 2024-05-07 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2023-07-07 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[RIA Novosti]] | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230716152828/https://ria.ru/20230707/gedeon-1882563665.html | arkivdato = 2023-07-16 | citaĵo = }}</ref>. La {{daton|7|10|1987}} li monaĥiĝis sub la nomo Gedeon omaĝe al profeto [[Gideon]]. La {{daton|8|10}} en la katedralo de [[Sergio de Radoneĵ]] kaj ikono de la Dipatrino de Kazano li estis ordinita kiel diakonmonaĥo fare de ĉefepiskopo Juvenalij<ref name="biopatriar"/>. Li rakontas ke en tiu periodo li kontaktis Glinskajn ermitojn kaj loĝis iun tempon en iliaj sekretaj ermitejoj en [[Kaŭkazio]]<ref name="linija"/>. Igumeno Andrej (Maŝkov) iĝis lia spirita patro<ref name="Путь к священству"/>. En junio 1988 laŭ invito de Teodozio (Procjuk), ĉefepiskopo de [[Omsko]] kaj [[Tjumeno]] li transiris al la klerikaro de la Omska eparĥio kaj la {{daton|17|3|1989}} li iĝis kleriko de la [[Oranta katedralo (Tjumeno)|Oranta katedralo]] en [[Tjumeno]]. La {{daton|18|12|1989}} ĉefepiskopo Teodozio ordinis lin kiel pastromonaĥon. La {{daton|1|3|1990}} li estis nomumita provizora asistanto de monaĥejestro de la restarigata [[Oranta Abalaka monaĥejo]] ([[Tobolska distrikto]], [[Tjumena provinco]]). La {{daton|14|3|1990}} en la Oranta katedralo Antonio (Ĉeremisov), episkopo de [[Tobolsko]] kaj Tjumeno, premiis lin per ora kruco pro "fervora servado al la Sankta Eklezio de Kristo". La {{daton|25|6|1990}} patriarko de la [[Rusa Ortodoksa Eklezio]] [[Aleksio la 2-a]] nomumis lin igumeno de la Oranta Abalaka monaĥejo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Русское православное зарубежное монашество в XX веке: биографический справочник |lasta = Кузнецов |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2014 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Барракуда |loko = Екатеринбург |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 103-104 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ankaŭ li servis kiel estro de la [[Preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj (Tjumeno)|Preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj]] en Tjumeno en 1989–1991<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://drevo-info.ru/articles/13672293.html | titolo = Тюменский Всехсвятский храм | titolo-aldono = | alirdato = 2022-06-10 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Drevo | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220610110858/https://drevo-info.ru/articles/13672293.html | arkivdato = 2022-06-10 | citaĵo = }}</ref>. === Usono === En 1991 li elmigris al [[Usono]], kiel li diras, laŭ invito de posteulo de [[Aleksandr Puŝkin]], kiu fine de la 1980-aj jaroj vizitis [[Siberio]]n por resepulti restaĵojn de sia patro-pastro. Por esprimi sian dankemon la usonano konstruigis tie preĝejon kaj invitis lin gasti en Usono<ref name="linija"/>. Laŭ iuj fontoj li aliĝis tie al la [[Rusa Ortodoksa Eklezio Eksterlande]], sed poste transiris al la [[Ortodoksa Eklezio en Ameriko]]. Tie li servis kiel estro de la Kovrofesta preĝejo ĉe la Rusa virina domo de karitato en [[San-Francisko]], en preĝejo de princo Vladimir ([[Santa Barbara (Kalifornio)]]) kaj kiel estro de la monaĥejo de [[Sankta Johano de Ŝanĥajo kaj San-Francisko]] ([[Point Reyes Station]], [[Kalifornio]]). Li ricevis usonan civitanecon kaj servis kiel militpastro en militŝipo de la [[usona mararmeo]]<ref name="biopatriar"/>. === Ukrainio === En 1999 li estis translokita al la klerikaro de la Kieva eparĥio de la [[Ukraina Ortodoksa Eklezio (Moskva Patriarkeco)]] kaj nomumita pastro de la preĝejo de Elija en [[Kievo]]. En 2000 li finis la Kievan Spiritan Seminarion, en 2002 — la Kievan Spiritan Akademion (per ekzameniĝo, sen studado). Li diras ke en 2005, veturante de Odeso al [[Moskvo]], en Kievo li sukcesis havi aŭdiencon ĉe Vladimir, metropolito de Kievo, kiu ordonis al li esti pastro de la Dekonaĵa preĝejo de [[Naskiĝo de Maria]] en Kievo — la unua preĝejo de [[Dipatrino]] en [[Rusio]]<ref name="mirakloj"/>. La Dekonaĵa preĝejo estis detruita en 1928 kaj en 1936 ĝiaj restaĵoj estis definitive malkonstruitaj<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://pravoslavie.ru/110764.html | titolo = Многострадальная святыня | titolo-aldono = Беседа с архимандритом Гедеоном (Хароном), наместником киевского Десятинного монастыря | alirdato = 2022-07-18 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Сергей Герук | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2018-02-16 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Pravoslavie.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220512042938/http://www.pravoslavie.ru/110764.html | arkivdato = 2022-05-12 | citaĵo = }}</ref>. Vladimir taskigis lin restarigi ĝin<ref name="linija"/>. En 2006 tie estis starigita tendo-preĝejo. Li konstruigis la novan preĝejon apud fundamento de tiu detruita, kio kaŭzis protestojn de la Kongreso de Ukrainaj Naciistoj kaj aŭtoritatoj, ĉar apude troviĝas la Muzeo de historio de Ukrainio. Prokurorejo konkludis ke tio estis kontraŭleĝa ago<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://kiev.pravda.com.ua/news/4de4d71798e8a/ | titolo = Капличка на території Десятинної церкви стоїть незаконно? | titolo-aldono = | alirdato = 2019-02-17 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2011-05-31 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Украинская правда — Київ | paĝoj = | lingvo = uk | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20190216212106/http://kiev.pravda.com.ua/news/4de4d71798e8a/ | arkivdato = 2019-02-16 | citaĵo = }}</ref>. En 2018 komisiono de la Kieva Urba Konsilio subtenis peticion pri detruado de la preĝejo, kio tamen ne okazis<ref name="agento">{{citaĵo el la reto | url = https://www.svoboda.org/a/29773562.html | titolo = "Адепт Русского мира". Почему епископа Гедеона не впустили на Украину | titolo-aldono = | alirdato = 2022-07-15 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Владимир Ивахненко | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2019-02-16 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[Radio Libero]] | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220714084643/https://www.svoboda.org/a/29773562.html | arkivdato = 2022-07-14 | citaĵo = }}</ref>. Plurfoje oni atakis la preĝejon, klopodis bruligi ĝin per [[Molotov-koktelo]]j, tamen sensukcese. La pastro kolektis plurajn atestojn de mirakloj, okazintaj tie, inkluzive ĉe ikono kiu iĝis miraklofara post apero de Dipatrino en la templo<ref name="mirakloj"/><ref name="Епископ Гедеон"/>. Li diras ke kiam en februaro [[2005]] mortis patrino de prezidanto [[Viktor Juŝĉenko]], li faris por ŝi funebran diservon laŭ peto de la prezidanto<ref name="Епископ Гедеон"/>. Ekde la {{dato|9|7|2009}} li estas vic-estro de la novestablita Dekonaĵa monaĥejo de [[Naskiĝo de Maria]]. En 2013 li ricevis rajton porti igumenan ordonbastonon kaj samjare estis premiita je rajto surporti duan krucon kun juveloj. La {{daton|25|5|2018}} li estis elektita episkopo de Makarov, vikario de la Kieva eparĥio. La {{daton|16|6|2018}} li estis nomumita al la episkopa rango en la monaĥejo de Panteleono (Kievo). La {{daton|18|6|2018}} li estis ordinita en la preĝejo de Naskiĝo de Maria en Kievo dum liturgio, kiun gvidis metropolito de Kievo kaj la tuta Ukrainio Onufrij<ref name="biopatriar"/>. En januaro 2014, dum [[Eŭromajdano]], Gedeon kaj du aliaj pastroj eliris sur straton Gruŝevskij por haltigi la sangoverŝadon. La {{daton|28|1|2014}} li partoprenis aeran krucomarŝon dum kiu pastroj post diservo en la Dekonaĵa preĝejo flugis kun miraklofaraj ikonoj super pluraj regionoj de Ukrainio<ref name="linija">{{citaĵo el la reto | url = https://ruskline.ru/opp/2019/fevral/20/gedeon_oznachaet_moguchij_voin/ | titolo = Гедеон означает «Могучий воин» | titolo-aldono = | alirdato = 2022-07-18 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Олег Миклашевский | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2019-02-20 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Russkaja narodnaja linija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220718101421/https://ruskline.ru/opp/2019/fevral/20/gedeon_oznachaet_moguchij_voin/ | arkivdato = 2022-07-18 | citaĵo = }}</ref>. En [[novembro 2018]] li kun aliaj pastroj procesis kontraŭ ordono de la [[Verĥovna Rada]], subteninta peton de la ukraina prezidanto [[Petro Poroŝenko]] al la [[Patriarko de Konstantinopolo]] [[Bartolomeo la 1-a]] pri [[:n:Patriarko Bartolomeo la 1-a subskribis tomoson pri aŭtokefalio de la Ukraina Ortodoksa Eklezio|dono de aŭtokefalio]] al la Ukraina Ortodoksa Eklezio. Li petis agnoski la ordonon kontraŭleĝa<ref name="linija"/>. La {{daton|13|2|2019}} la revenanta el Usono al Ukrainio episkopo estis detenita en la [[Internacia Flughaveno Borispilo]] fare de la Sekurecservo de Ukrainio, kiu deklaris ke li ne rajtas eniri Ukrainion, ĉar dum ekflugo en Usono li prezentis usonan pasporton kaj en Ukrainio tiun ukrainan, kiu ekde la {{dato|19|1|2019}} estas markita en ĝia datumbazo kiel nevalida kaj konfiskenda. Dum priserĉado oni trovis ĉe li ankaŭ rusian pasporton. Li estis nomita "agento de la 'rusa mondo'" kaj sekvan matenon estis deportita reen al Frankfurto, de kie venis la flugo. Opozicio kaj la eklezio nomis tion politika premo kaj reprezalioj kontraŭ la episkopo, kiu la {{daton|5|2}} renkontiĝis kun usonaj kongresanoj kaj rakontis al ili pri persekutado de lia eklezio en Ukrainio<ref name="agento"/>. Interalie li transdonis respektivan peticion al [[usona Sekretario de Ŝtato|Sekretario de Ŝtato]] [[Mike Pompeo]] kaj prezidanto [[Donald Trump]]<ref name="linija"/>. Oni atentigis ke kvankam ukraina leĝaro malpermesas havi duan civitanecon, tio ne povas esti kaŭzo por senigo je ukraina civitaneco, kio povas okazi nur je konsento de la civitano mem. Oni memorigis ke ĉirkaŭ 100 parlamentanoj kaj ministro pri sanservo havas duan civitanecon, kaj tio kaŭzis neniujn jurajn sekvojn<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://spzh.news/ru/zashhita-very/60145-chto-stoit-za-deportacijej-jepiskopa-gedeona-kharona | titolo = Что стоит за депортацией епископа Гедеона (Харона) | titolo-aldono = | alirdato = 2022-07-18 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Сергей Комаров | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2019-02-14 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Союз православных журналистов | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= | arkivurl = https://archive.ph/KmSH9 | arkivdato = 2022-07-18 | citaĵo = }}</ref>. La {{daton|19|9|2019}} la distrikta administra juĝejo de Kievo verdiktis ke la Ŝtata migrada Servo de Ukrainio devas redoni al li ukrainan civitanecon<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://varjag2007su.livejournal.com/5118079.html | titolo = Епископ Гедеон (Харон) выиграл суд о возвращении украинского гражданства | titolo-aldono = | alirdato = 2022-07-18 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = varjag2007su | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2019-09-19 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[LiveJournal]] | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20210518131817/https://varjag2007su.livejournal.com/5118079.html | arkivdato = 2021-05-18 | citaĵo = }}</ref>. Li rakontis ke juĝistino nomis lin ŝerce la pleja civitano de Ukrainio, ĉar ĉiuj aliaj ricevis ĝin aŭtomate post [[disfalo de Sovetunio]], dum li iĝis la civitano laŭ decido de la Supera Kortumo de Ukrainio<ref name="Путь к священству"/>. === Post komenco de la milito en Ukrainio (2022) === En 2022 li dum tri monatoj servis en reprezentejo de la Rusa Ortodoksa Eklezio en la urbo [[Bari]] ([[Italio]]). Poste li iris al Sankt-Peterburgo por bapti homon laŭ ties peto, ekfartis malbone, estis urĝe operaciita kaj revenis por plua resaniĝo ĉe la termofontoj en [[Abano Terme]]. La {{daton|24|2|2022}} li devis flugi al Kievo, sed en la flughaveno oni diris al li ke komenciĝis la [[Invado de Rusio en Ukrainion (2022)|milito]]. Post 3 monatoj li vizitis parencojn en [[Ateno]] kaj revenis al [[Moskvo]]. La {{daton|7|1|2023}} li partoprenis en [[Kazano]] Kristnaskan diservon kun la patriarko [[Cirilo la 1-a]], kie oni interalie preĝis por "la rusa armeo". Iu filmis lin, sendis la videon al ukrainaj sekurecservoj kaj ukrainaj aŭtoritatoj denove senigis lin je civitaneco de Ukrainio<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://lb.ua/society/2023/02/16/546119_migratsiyna_sluzhba_skasuvala.html | titolo = Міграційна служба скасувала громадянство єпископа Гедеона та ще чотирьох представників УПЦ МП, — джерела | titolo-aldono = Ще одному митрополиту заборонили перебувати в Україні | alirdato = 2024-05-08 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Соня Кошкіна | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2023-02-16 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = LB.ua | paĝoj = | lingvo = uk | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20231111003833/https://lb.ua/society/2023/02/16/546119_migratsiyna_sluzhba_skasuvala.html | arkivdato = 2023-11-11 | citaĵo = }}</ref> kaj anoncis kiel serĉatan krimulon ĉe Interpol<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://df.news/2023/01/24/arkhiierej-upts-mp-v-den-rizdva-opynyvsia-v-kazanskomu-khrami-na-molytvi-z-rosiianamy/ | titolo = Архієрей УПЦ (МП) в день Різдва молився за російські війська в Казанському храмі | titolo-aldono = | alirdato = 2024-05-08 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Duĥovnij Front | paĝoj = | lingvo = uk | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230124055853/https://df.news/2023/01/24/arkhiierej-upts-mp-v-den-rizdva-opynyvsia-v-kazanskomu-khrami-na-molytvi-z-rosiianamy/ | arkivdato = 2023-01-24 | citaĵo = }}</ref>. Post reveno al Ateno li estis arestita<ref name="Путь к священству"/>. La {{daton|20|3|2023}} laŭ decido de la Sinodo de la [[Ukraina Ortodoksa Eklezio (Moskva Patriarkeco)|Ukraina Ortodoksa Eklezio]] li forlasis la monaĥejestran postenon kaj emeritiĝis pro sia sanstato<ref name="biopatriar"/>. En [[majo 2023]] li faris paroladon en [[Unuiĝintaj Nacioj]], kie li rakontis pri religia persekutado en Ukrainio. Post tio kelkaj juĝistoj ne venis al kunsido, pritraktanta eventualan detruon de la Dekonaĵa monaĥejo en Kievo<ref name="Епископ Гедеон"/>. En [[julio 2023]] li devis fari similan paroladon ĉe la [[Konsilio pri Sekureco de Unuiĝintaj Nacioj]], sed [[Britio]] blokis tion ĉi<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://tass.ru/obschestvo/18371809 | titolo = Епископ Гедеон назвал вопиющим беззаконием недопуск на заседание СБ ООН | titolo-aldono = Он намеревался перечислить факты, свидетельствующие об усилении гонений на каноническую церковь на Украине, на ее священнослужителей и верующих | alirdato = 2024-05-07 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2023-07-26 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[TASS]] | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230726193831/https://tass.ru/obschestvo/18371809 | arkivdato = 2023-07-26 | citaĵo = }}</ref>. La {{daton|14|9|2023}} juĝejo verdiktis detrui la kapelon de Sanktaj Vladimir kaj Olga en la Dekonaĵa monaĥejo, kontraŭ kio li protestis, avertante ankaŭ pri neeviteblaj damaĝoj de kultura tavolo en tiu ĉi historia loko<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://ria.ru/20230915/chasovnya-1896608275.html | titolo = Снос часовни в Киеве может повредить культурный слой, заявил епископ | titolo-aldono = Епископ УПЦ рассказал о возможных последствиях сноса часовни в Киеве | alirdato = 2024-05-08 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2023-09-15 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = [[RIA Novosti]] | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20230915215243/https://ria.ru/20230915/chasovnya-1896608275.html | arkivdato = 2023-09-15 | citaĵo = }}</ref>. Nokte de la {{dato|16|5}} al la {{dato|17|5|2024}} la preĝejo estis detruita<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.patriarchia.ru/db/text/6129620.html | titolo = В Киеве ночью снесли Десятинный храм | titolo-aldono = | alirdato = | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2024-05-17 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = la [[Rusa Ortodoksa Eklezio]] | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = https://web.archive.org/web/20241214173804/http://www.patriarchia.ru/db/text/6129620.html | arkivdato = 2024-12-14 | citaĵo = }}</ref>. Li troviĝas en la datumbazo de la fifama ukraina retejo ''Mirotvorec'', akuzinta lin pri "kontraŭukraina propagando" ks<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://myrotvorets.center/criminal/kharon-yurij-samuilovich/ | titolo = Харон Юрий Самуилович | titolo-aldono = | alirdato = 2024-05-08 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Mirotvorec | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2= | lingvo3= <!-- ĝis 26 lingvoj samtempe --> | arkivurl = | arkivdato = | citaĵo = }}</ref>. == Premioj == Li havas plurajn ekleziajn premiojn: * ordenoj de princo Vladimiro de la 2-a kaj 3-a rangoj; * ordeno de Sankta Elija Muromec de la 2-a rango; * ordeno de Kristnasko de la 2-a rango; * ordeno de la 1020-a datreveno de la [[Kristanigo de Rusio]]; * ordeno de la ikono de Dipatrino de Poĉajev; * ordeno de Sankta Petro Mogila. == Parencoj == Lia pli aĝa frato Aleksandr Samuiloviĉ Ĥaron (n. 1953) estas pentristo. Li finis la Leningradan Superan Arta-Industrian Lernejon de V. I. Muĥina kaj la Odesan Artan Lernejon de M. B. Grekov. Li estis baptita de la fama pastro [[Aleksandr Men]], kiu foje vizitis ilian hejmon. Li estas alta (190 cm), okupiĝis pri [[karateo]] kaj [[kungfuo]]. La frato konatigis lin kun Evangelio kaj helpis al lia bapto<ref name="Путь к священству"/>. Poste li elmigris al Usono en 1988, kie li specialiĝas pri ikonfarado, pro kio estis plurfoje premiita<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://arthive.com/ru/artists/58780~Aleksandr_Samuilovich_Kharon | titolo = Александр Самуилович Харон | titolo-aldono = | alirdato = 2022-07-18 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220718111118/https://arthive.com/ru/artists/58780~Aleksandr_Samuilovich_Kharon | arkivdato = 2022-07-18 | citaĵo = }}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj|commonscat=Gedeon (Kharon)}} {{bibliotekoj}} {{Vivtempo|Gedeon (Ĥaron)|1960||}} [[Kategorio:Homoj de Odeso]] [[Kategorio:Kalifornianoj]] [[Kategorio:Kievanoj]] [[Kategorio:Personoj de Los-Anĝeleso]] [[Kategorio:Usonanoj de la 20-a jarcento]] [[Kategorio:Usonanoj de la 21-a jarcento]] [[Kategorio:Ortodoksa klerikaro de Rusio]] [[Kategorio:Ukrainaj episkopoj‎]] [[Kategorio:Pastroj de la Ukraina Ortodoksa Eklezio (Moskva Patriarkeco)‎]] [[Kategorio:Pastroj de la Ortodoksa Eklezio en Ameriko]] [[Kategorio:Pastroj de la Rusa Ortodoksa Eklezio]] [[Kategorio:Kristanismo en Kalifornio]] [[Kategorio:Preĝejo de Ĉiuj Sanktuloj (Tjumeno)]] [[Kategorio:Kristanismo en Tjumeno]] [[Kategorio:Kristanismo en Tjumena provinco]] [[Kategorio:Usonaj militpastroj]] [[Kategorio:Usona Mararmeo]] [[Kategorio:Kristana klerikaro de la 20-a jarcento]] [[Kategorio:Episkopoj de la 21-a jarcento]] [[Kategorio:Ortodoksaj episkopoj]] [[Kategorio:Vikarioj]] [[Kategorio:Rusiaj monaĥoj]] [[Kategorio:Usonaj monaĥoj]] [[Kategorio:Ukrainaj monaĥoj]] o71pcuxg2upr4h5l9ax6jqegvcaawvs 0 783665 9490838 9255221 2026-10-09T13:21:56Z RG72 11847 9490838 wikitext text/x-wiki {{Unua}} {{Informkesto kristana preĝejo | nomo = Preĝejo de Endormiĝo de la Dipatrino |plia nomo = {{lang-ru|Успенская церковь}} | larĝo de informkesto = | dosiero = | grandeco de dosiero = | priskribo de dosiero = | eklezio = la [[Rusa Ortodoksa Eklezio]] | provinco = | diocezo = la Tobolska eparĥio | unio = | dekanujo = | vikariujo = | asocio = | paroĥo = preĝejo de Endormiĝo de la Dipatrino | ensemblo = | ŝtato = {{Flago|Rusio|nomo=jes}} | ŝtato subtutaĵo1 nomo = | ŝtato subtutaĵo1 = | municipo = [[Tjumeno]] | latitudo = 57/09/32/N | longitudo = 65/32/08/E | regiono-ISO = RU-TYU | ŝanĝebla mapo = Centra Tjumeno/Tjumeno (urba areo)/Tjumeno/Tjumena provinco | konsekro = la {{daton|18|11|1769}} | konsekrinto = Sofronij, arkimandrito de la [[Monaĥejo de Sankta Triunuo (Tjumeno)|monaĥejo de Sankta Triunuo]] | titolo = | uzado = detruita en 1932 | arkitekto = | stilo = [[siberia baroko]] | ark tipo = preĝejo | fondo = | finigo = | kapacito = | konstruado = 1765—1769 | longo = | larĝo = | alto = | lokigo de altaro = | materialo = [[briko]]j | adreso = strato Ĥoĥrjakov (eksa Uspenskaja) | komunejo = | ttt = }} La '''Preĝejo de Endormiĝo de la Dipatrino''' ({{lang-ru|Успенская церковь}}) estis la preĝejo de la [[Rusa Ortodoksa Eklezio]] en [[Tjumeno]] ([[Rusio]]). Ĝi estis konstruita en 1765—1769 kaj konsekrita en 1769. Ĝi estis eksplodigita en 1932. == Situo == La preĝejo situis ĉe la samnoma strato Uspenskaja (nun — Ĥoĥrjakov), inter la nunaj stratoj Ĉeluskincev kaj Kirov. Plej proksima bushaltejo estas ''Ulica Sovetskaja''. == Historio == === Konstruado kaj funkciado === En 1600 oriente de la Tjumena fortikaĵo ({{lang-ru|острог}}) jam ekzistis sufiĉe granda antaŭurbo ({{lang-ru|посад}}), kiu tamen havis eĉ ne unu preĝejon. En januaro 1601 lokanoj petis caron [[Boris Godunov]] permesi konstruadon en la antaŭurbo de preĝejo omaĝe al sanktuloj [[Boris kaj Gleb]] kun alkonstruaĵoj omaĝe al sanktuloj [[Florus kaj Laurus]] kaj al profeto Elija. Ili skribis ke ili faris tian promeson kaj jam komencis alporti lignon, sed vojevodo postulas ke ili konstruu la preĝejon en la fortikaĵo dum ili dezirus fari tion en la antaŭurbo. Sian peton ili argumentis per tio ke diservojn en la fortikaĵo ĉeestas vojevodoj, kio konfuzas edzinojn kaj idojn de la antaŭurbanoj — ordinaraj ŝtatservistoj kaj kamparanoj. La peto estis kontentigita<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень: летопись четырех столетий |lasta = Миненко |unua = Н. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Русь. Санкт-Петербург |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = 5901633040 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 97-98 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tiel aperis la Elija-preĝejo kun alkonstruaĵo de Boris kaj Gleb. En 1624 en ĝi troviĝis ikonoj de profeto [[Elija]], sanktuloj [[Florus kaj Laurus]], la Dipatrino Maria el Vladimiro, [[Deisiso]], el kiuj du unuaj estis faritaj surloke kaj la aliaj donacitaj de caro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень: летопись четырех столетий |lasta = Миненко |unua = Н. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Русь. Санкт-Петербург |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = 5901633040 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 100 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Preciza dato de la fondo estas nekonata. Historiisto [[Pjotr Bucinskij]] opiniis ke en 1620 ĉe la preĝejo de Elija estis establita [[Monaĥinejo de Naskiĝo de Dipatrino (Tjumeno)|virina monaĥa komunumo]] subestre de "nigra pastro" (do monaĥo) Nikon. Historiisto Leonid Ŝoroĥov supozas ke tio okazis en 1620–1624, tamen konkretigas ke ĝia fondo okazis post la alveno de ĉefepiskopo Kipriano. Historiisto Nina Minenko argumentas ke Kipriano venis al Tjumeno en 1621 kaj en januaro 1622 la monaĥejo jam ekzistis, do evidente ĝi estis fondita en 1621<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень: летопись четырех столетий |lasta = Миненко |unua = Н. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Русь. Санкт-Петербург |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = 5901633040 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 76 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1623 la virina monaĥa komunumo de Elija estis gvidata de monaĥejestrino Kaptelina, akuzita en januaro 1622 pri rompo de la monaĥina voto. Parto de la monaĥinoj ricevadis monaĥan salajron ({{lang-ru|руга}}). Ĝi kelkfoje ŝanĝis sian nomon: Elija ({{lang-ru|Ильинская}}), Alekseja ({{lang-ru|Алексеевская}}), Endormiĝo de la Dipatrino ({{lang-ru|Успенская}})<ref name="Kupola20">{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 4 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1668 la Aleksej-monaĥejo unuafoje ricevis proprajn terojn — laŭ ĝia peto al ĝi estis donacitaj falĉejoj por 500 fojnostakoj ĉe rivero Ŝeŝukova kaj apud lago Andrejevskoje, 10 desjatinoj ({{unuo|11|hektaroj}} de plugitaj teroj, 2 desjatinoj ({{unuo|2,2|hektaroj}} sur monteto malantaŭ azilejo — por plantado de kanabo kaj legomoj, kaj fiŝkaptejo ĉe rivero Jazjovka. La monaĥejo ne havis dependulojn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень: летопись четырех столетий |lasta = Миненко |unua = Н. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Русь. Санкт-Петербург |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = 5901633040 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 82 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Dum incendioj en 1687, 1695 kaj 1705 la ejo estis detruata, sed poste ĉiam restarigata. En 1695 granda incendio detruis preskaŭ la tutan antaŭurbon ({{lang-ru|посад}}) kaj inter la pereintaj konstruaĵoj estas menciata virina monaĥejo kun du preĝejoj: la Elija-preĝejo kun alkonstruaĵo omaĝe al la ikono de Dipatrino de Vladimir kaj la preĝejo de [[Paraskeva la Vendreda]]^{[[:en:Paraskevi of Iconium|en]]}. La lasta preĝejo ekzistis jam en 1674 kaj enhavis ikonon de Paraskeva la Vendreda, estimatan en Tjumeno. En la tago de tiu sanktulino, festata la {{daton|28|10}}^{[[Julia kalendaro|jul.]]} kaj en la naŭa vendredo post Pasko apud la preĝejo monaĥinoj vendis legomojn kaj aliajn siajn produktojn<ref name="Ĉupin505">{{citaĵo el libro |titolo = Две церкви в Тюмени // Фальшивый Лукич: Избранное (1993-2002) |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2003 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Мандр и К^а |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5930201536 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 505 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref> kaj oni portis ikonojn al la fonto dum la samnoma loka festo Fonto ({{lang-ru|Ключ}}) okazinta tiutage<ref name="Ĉupin506">{{citaĵo el libro |titolo = Две церкви в Тюмени // Фальшивый Лукич: Избранное (1993-2002) |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2003 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Мандр и К^а |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5930201536 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 506 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La ikono de Endormiĝo de la Dipatrino, laŭ raportoj, kaŭzis plurajn miraklajn resaniĝojn kaj en 1848 ĉesigis epidemion de ĥolero<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь во имя Успения Пресвятой Богородицы с приделами апостола и евангелиста Иоанна Богослова и Алексия митрополита Московского города Тюмени (1765-1932 гг.) |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 17 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1739 al la monaĥejo estis ekzilita Elena Aleksejevna Dolgorukaja, pli juna fratino de Ekaterina, eks-fianĉino de [[Petro la 2-a (Rusio)|Petro la 2-a]]. En decembro 1740 ŝi estis perforte monaĥiniigita, sed fine de 1741 laŭ ordono de [[Elizabeto (Rusio)|Elizabeto]] oni permesis al ŝi reveni el la ekzilo<ref name="Ĉupin506"/>. En 1764 kadre de la sekulariga reformo de Ekaterina la 2-a la monaĥejo estis likvidita. Ĝia falĉejo Andrejevskoje ({{lang-ru|Андреевский сенокосный луг}}) kaj apuda fiŝkaptejo ĉe rivero Jazjovka en 1779 estis transdonitaj al la vira [[Triunua monaĥejo (Tjumeno)|Triunua monaĥejo]]<ref name="Ĉupin505"/>. En julio 1766 okazis plia granda incendio, post kiu oni decidis konstrui la preĝejon de Elija en alia loko, des pli ke loĝantoj de novaj kvartaloj en orienta urborando petis episkopon de Tjumeno kaj Siberio Varlaamon la 1-an (Petrov) konstrui novan lignan preĝejon en ilia areo surloke de azilejo, ĉar en tiu nova areo mankas preĝejoj<ref name="Ĉupin508">{{citaĵo el libro |titolo = Две церкви в Тюмени // Фальшивый Лукич: Избранное (1993-2002) |lasta = Чупин |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2003 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = Мандр и К^а |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 5930201536 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 508 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Laŭ ordono de la episkopo eldonita la {{daton|27|4|1769}}, oni komencis konstruadon de la preĝejo duonverston for de la antaŭa loko, malsupre laŭ la fluo de Turo. En majo 1773 ĝi estis ĝenerale finita kaj ricevis ĉion kio restis de la forbrulinta Elija-preĝejo, inkluzive sonorilojn. La {{daton|20|6|1773}} Varlaam permesis konsekri ĝin kaj la {{daton|21|6}} tio okazis<ref name="Ĉupin508"/><ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь пророка Илии с приделом Покрова Пресвятой Богородицы города Тюмени. 1833 – 2022 гг. |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Чернышов А. В. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 5 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Surloke de la monaĥejo oni konstruis alian preĝejon — de Endormiĝo de la Dipatrino<ref name="Ĉupin506"/>, kiun aprobis ankoraŭ la {{daton|31|5|1765}} (do antaŭ la incendio) metropolito de Tobolsko kaj Siberio Pavel la 2-a (Konjuskeviĉ). La konstruadon gvidis igumenino Iulitta, iniciatinta ĝin, kaj financis diversaj bonfarantoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь во имя Успения Пресвятой Богородицы с приделами апостола и евангелиста Иоанна Богослова и Алексия митрополита Московского города Тюмени (1765-1932 гг.) |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 7, 18 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La preĝejo estis finita en 1769. Ĝi havis tri altarojn: de Endormiĝo de la Dipatrino (la ĉefa), de Sankta Johano la Evangeliisto (la suda) kaj de Sankta Aleksij, metropolito de [[Kievo]] (la norda)<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Купола Тюмени |lasta = Маслова |unua = Е. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Тарасова О. П. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = ООО «Опцион-ТМ Холдинг» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 19 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|18|11|1769}} estis konsekrita la lasta alkonstruaĵo, tiu de Aleksij — ĝin konsekris Sofronij, arkimandrito de la [[Monaĥejo de Sankta Triunuo (Tjumeno)|monaĥejo de Sankta Triunuo]]<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь во имя Успения Пресвятой Богородицы с приделами апостола и евангелиста Иоанна Богослова и Алексия митрополита Московского города Тюмени (1765-1932 гг.) |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 7 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Laŭ legendo, la preĝejo estis konstruita surloke de la ligna preĝejo de Paraskeva la Vendreda, en kiu troviĝis estimata ikono de tiu ĉi sanktulino. Ĝis 1930 en la alkonstruaĵo de Sankta Johano la Evangeliisto troviĝis du estimataj ikonoj: de Paraskeva la Vendreda (en la ikonostazo) kaj de Endormiĝo de la Dipatrino (malantaŭ la dekstra ĥorejo)<ref name="Kurmaĉov8">{{citaĵo el libro |titolo = Церковь во имя Успения Пресвятой Богородицы с приделами апостола и евангелиста Иоанна Богослова и Алексия митрополита Московского города Тюмени (1765-1932 гг.) |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 8 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1781 la preĝeja paroĥo enhavis 49 urbajn kortojоn<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень: летопись четырех столетий |lasta = Миненко |unua = Н. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Русь. Санкт-Петербург |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = 5901633040 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 159 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En 1820 estis finkonstruita sonorilturo. En 1826 sur ĝi troviĝis 5 sonoriloj pezaj je 23 pudoj kaj 1 funto ({{unuo|377.15|kg}}), 2 pudoj kaj 8 funtoj ({{unuo|52.3|kg}}), 2 pudoj (32,76 kg), 1 pudo (16,38 kg) kaj 35 funtoj ({{unuo|14.3|kg}}). Poste aldoniĝis pliaj sonoriloj. En 1837 paroĥano Golenskij oferis sonorilon pezan je 60 pudoj ({{unuo|982.8|kg}}). En 1862 negocisto Semjon Trusov donacis du sonorilojn pezajn je 251 pudoj kaj 12 funtoj ({{unuo|4116.29|kg}}) kaj 123 pudoj kaj 25 funtoj ({{unuo|2024.98|kg}})<ref name="Kurmaĉov8"/>. La preĝejo estis malriĉa kaj en 1830 troviĝis en plorinda stato — la ikonostazo kadukiĝis, la tegmento kaj planko putris<ref name="Kurmaĉov8"/>. La preĝejo estis tiom malriĉa, ke dum kelkaj jaroj ĝi ne havis eĉ propran pastron kaj restis fermita. Oni planis malfondi la paroĥon kaj transdoni la konstruaĵon al la komunumo de la [[Unueca Kredo]], kiu ankoraŭ ne havis propran preĝejon (la [[Preĝejo de Sankta Triunuo (Tjumeno)|preĝejo de Sankta Triunuo]] estis konstruita nur en 1844-1860)<ref name="Kurmaĉov9">{{citaĵo el libro |titolo = Церковь во имя Успения Пресвятой Богородицы с приделами апостола и евангелиста Иоанна Богослова и Алексия митрополита Московского города Тюмени (1765-1932 гг.) |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 9 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Sed la preĝejon savis negocisto de la 1-a rango Semjon Trusov. En 1841 li pagis riparadon kaj renovigadon de du altartabloj kaj oferejoj, en 1844 rekonstruadon de la tegmento, en 1855 restaŭradon de ĉiuj ikonostazoj, konstruadon de novaj planko kaj fundamento por ikonostazo en la dekstra alkonstruaĵo, riparadon de la tegmento kaj la sonorilturo. En 1862 danke al liaj oferoj estis anstataŭigitaj tri kadukaj ikonostazoj, en 1866 ĉe la norda flanko kaduka ligna barilo estis anstataŭigita per tiu brika. En 1867 sub la sonorilturo estis kreitaj tenejo kaj gardistejo. En 1868 estis konstruita brika barilo ĉirkaŭ la preĝejo<ref name="Kurmaĉov9"/>. En 1876 paroĥanoj konstruis por klerikaro lignajn domojn<ref name="drevo"/>. En 1888 en la paroĥo malfermiĝis du paroĥaj lernejoj — por knaboj kaj knabinoj<ref name="Kurmaĉov10"/>. En 1892 okazis grava riparado de la preĝejo, dum kiu la muroj estis stukitaj interne kaj ekstere, tegmento kaj planko parte renovigitaj, ikonostazoj riparitaj<ref name="Kurmaĉov10"/>. En 1916 loka gazeto skribis ke la preĝejo estas inter la plej bonaj en la urbo kaj eble en la tuta eparĥio, komparebla nur al la [[Oranta katedralo (Tjumeno)|Oranta katedralo]]. Nur tiuj du preĝejoj havis elektran lumigadon interne kaj ekstere, aranĝitan antaŭ 5–6 jaroj danke al paroĥestro G. Brovcin. Sed nova episkopo Varnava (Nakropin) malŝatis la elektron en la preĝejoj, do kiam en 1916 Brovcin petis lian permeson speulti nepon apud la preĝejo, li postulis unue forigi la elektrajn kablojn kio estis plenumita samtage kaj raportita de loka gazeto kiel ekzemplo de obskurismo<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь во имя Успения Пресвятой Богородицы с приделами апостола и евангелиста Иоанна Богослова и Алексия митрополита Московского города Тюмени (1765-1932 гг.) |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 11, 20-21 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Fermo kaj detruo === [[Dosiero:Memorŝtono surloke de la preĝejo de la Endormiĝo de la Dipatrino (Tjumeno) 03.jpg‎|eta|Memorŝtono surloke de la preĝejo de la Endormiĝo de la Dipatrino. Tjumeno, 2019.]] En aprilo 1922 kadre de la tutlanda kampanjo, sub preteksto de [[Rusia malsatego de 1921|helpo al malsatantoj]], el la preĝejo estis konfiskitaj oraĵoj kaj arĝentaĵoj<ref name="Kurmaĉov11">{{citaĵo el libro |titolo = Церковь во имя Успения Пресвятой Богородицы с приделами апостола и евангелиста Иоанна Богослова и Алексия митрополита Московского города Тюмени (1765-1932 гг.) |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 11 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En aprilo 1923 la urba konsilio subskribis kun preĝeja konsilio kontrakton pri luigado de la preĝejo al la komunumo<ref name="Kurmaĉov11"/>. En decembro 1929 oni planis transformi la preĝejon je amasloĝejo aŭ klubo (''ruĝa angulo''), sed la {{daton|5|5|1930}} prezidio de la Tjumena Distrikta Plenumkomitato reference al neplenumo de kontraktaj sindevigoj fare de la komunumo, nuligis la kontrakton<ref name="Kurmaĉov11"/><ref name="drevo"/>. La {{daton|3|3|1930}} la preĝejo estis fermita kaj transdonita por kulturaj bezonoj. En januaro 1930 komunumo de la [[Viva Eklezio]] petis transdoni al ili tiun ĉi aŭ Elija-preĝejon, sed la afero restis nesolvita<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь во имя Успения Пресвятой Богородицы с приделами апостола и евангелиста Иоанна Богослова и Алексия митрополита Московского города Тюмени (1765-1932 гг.) |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 24-25 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En aprilo 1930 oni planis aranĝi tie Domon de Milico<ref name="Kurmaĉov12">{{citaĵo el libro |titolo = Церковь во имя Успения Пресвятой Богородицы с приделами апостола и евангелиста Иоанна Богослова и Алексия митрополита Московского города Тюмени (1765-1932 гг.) |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 12 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. La {{daton|9|6|1932}} je la 3-a nokte la preĝejo estis eksplodigita de soldatoj de la 55-a diviziono de OGPU gvidataj de estro de la sekcio 257-8 de la eksplodejo ({{lang-ru|взрывпром}}) Kartarov. Oni boris en la fundamento kaj muroj 200 truojn kaj metis en ilin eksplodaĵojn. Dum preparaj laboroj ĝin gardis milicanoj kaj dum la eksplodo mem ĉeestis 10 soldatoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь во имя Успения Пресвятой Богородицы с приделами апостола и евангелиста Иоанна Богослова и Алексия митрополита Московского города Тюмени (1765-1932 гг.) |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 27 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Laŭ rememoroj de lokanoj, "kiam oni eksplodigis la preĝejon, ĝi unue alte leviĝis super la tero kaj poste falis kaj disfalis"<ref name="Kurmaĉov12"/>. Direktoro de la Tjumena muzeo Pavel Rossomaĥin plendis ĉe la juĝejo de Tjumeno, akuzinte la urban konsilion je detruado de arkitekturaj monumentoj — la preĝejo de Endormiĝo de la Dipatrino kaj de la [[Anunciacia katedralo (Tjumeno)|Anunciacia katedralo]]. La {{daton|17|1|1934}} la juĝejo kondamnis vic-prezidanton de la Tjumena Urba Konsilio A. A. Savin al unu jaro de devigaj laboroj kun pago al la urbo de 25% de la salajro<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень без секретов: историко-краеведческое издание |lasta = Петрушин |unua = А. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2014 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = ОЛМАРПРЕСС |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 9785904271152 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 47-48 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Tamen post unu jaro Savin sin turnis al la prezidanto de VCIK [[Miĥail Kalinin]] kun plendo, argumentante ke la detruo de la preĝejoj estis priparolata ekde 1932 laŭ ordono de altranguloj kaj li mem dum ilia eksplodigo estis en afervojaĝo en [[Moskvo]], do ne partoprenis la aferon persone. La {{daton|2|3|1935}} VCIK ordonis liberigi lin de pluaj devigaj laboroj kaj nuligi lian verdikton<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень без секретов: историко-краеведческое издание |lasta = Петрушин |unua = А. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2014 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = ОЛМАРПРЕСС |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 9785904271152 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 48-49 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Loka historiisto Aleksandr Petruŝin asertas ke la brikoj kaj tomboŝtonoj el la eksplodigita preĝejo estis uzataj dum konstruado de digo en Transriverejo en Tjumeno<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень без секретов: историко-краеведческое издание |lasta = Петрушин |unua = А. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2014 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = ОЛМАРПРЕСС |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = 9785904271152 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 49 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. En alia artikolo li diras ke el brikoj de la [[Anunciacia katedralo (Tjumeno)|Anunciacia katedralo]] kaj la preĝejo de Endormiĝo de la Dipatrino, eksplodigitaj en 1932, en strato Pervomajskaja estis konstruita trietaĝa domo Zarja, kie interalie funkciis samnomaj hotelo kaj manĝejo<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://t-i.ru/articles/34499 | titolo = Тюмень кабацкая | titolo-aldono = | alirdato = 2022-09-08 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Александр Петрушин | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2020-09-19 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskije Izvestija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220908115354/https://t-i.ru/articles/34499 | arkivdato = 2022-09-08 | citaĵo = }}</ref>. Sur ĝia loko aperis du lignaj duetaĝaj domoj<ref name="Kupola20"/>, kies loĝantoj foje trovadis dum foslaboroj homajn restaĵojn de la monaĥeja kaj preĝeja tombejoj<ref name="pereiga loko"/>. Inter sepultitoj estis grava tjumena negocisto kaj mecenato Ivan Petroviĉ Vojnov, konstruiginta apude la unuan en [[Okcidenta Siberio]] akuŝejon<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://nashgorod.ru/news/society/16-10-2014/vmesto-uspenskoy-tserkvi-budet-memorialnyy-kamen | titolo = Вместо Успенской церкви будет мемориальный камень | titolo-aldono = | alirdato = 2022-08-25 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2014-10-16 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Nashgorod.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220825122812/https://nashgorod.ru/news/society/16-10-2014/vmesto-uspenskoy-tserkvi-budet-memorialnyy-kamen | arkivdato = 2022-08-25 | citaĵo = }}</ref>. Komence de la 2010-aj jaroj ankaŭ la barakoj estis detruitaj kaj en 2014 la areon okupis parkumejo. Kredantoj petis restarigi tie preĝejon, la aŭtoritatoj rifuzis. Pastro Nikolaj Cirke proponis almenaŭ kovri per vitro la preĝejan fundamenton, kiu ekvidebliĝis post la detruo de la barakoj kaj tiel protekti ĝin, sed ankaŭ tiu varianto estis rifuzita<ref name="barakoj">{{citaĵo el la reto | url = https://72.ru/text/gorod/2014/09/18/61127791/ | titolo = Фундамент Успенской церкви предложили накрыть стеклом | titolo-aldono = | alirdato = 2022-08-25 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = Виктория Волк | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2014-09-18 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = 72.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220825122812/https://72.ru/text/gorod/2014/09/18/61127791/ | arkivdato = 2022-08-25 | citaĵo = }}</ref>. == Paroĥo == La paroĥo en 1800 havis 178 kortojn kaj 988 paroĥanojn<ref name="Kurmaĉov8"/>, en 1895 — 462 paroĥanojn, en 1897 — 466, en 1901 — 474, en 1913 — 556 paroĥanojn kaj 110 kortojn<ref name="drevo">{{citaĵo el la reto | url = http://drevo-info.ru/articles/25891.html | titolo = Тюменский Успенский храм | titolo-aldono = | alirdato = 2022-08-25 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2017-11-27 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Drevo-info.ru | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220825113111/https://drevo-info.ru/articles/25891.html | arkivdato = 2022-08-25 | citaĵo = }}</ref>. Al la paroĥo apartenis ankaŭ du lignaj kapeloj<ref name="Kupola20"/><ref name="Kurmaĉov10">{{citaĵo el libro |titolo = Церковь во имя Успения Пресвятой Богородицы с приделами апостола и евангелиста Иоанна Богослова и Алексия митрополита Московского города Тюмени (1765-1932 гг.) |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 10 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>: * de naskiĝo de Johano la Baptisto (vilaĝo Posoĥova; 1886); * de Sankta Triunuo (vilaĝo [[Oĵogino (Tjumena distrikto)|Oĵogino]]; 1912). De 1885 ĝis 1888 al la paroĥo apartenis ankaŭ la hejma [[Preĝejo de Simeono (Tjumeno)|preĝejo de Simeono]] kreita en la Vladimira orfejo, sed la {{daton|1|4|1888}} ĝi iĝis memstara kaj ekhavis propran pastron<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень: летопись четырех столетий |lasta = Миненко |unua = Н. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Русь. Санкт-Петербург |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = 5901633040 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 345 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. == Pastraro == En la preĝejo servis pluraj sacerdotoj kaj diakonoj<ref>{{citaĵo el libro |titolo = Церковь во имя Успения Пресвятой Богородицы с приделами апостола и евангелиста Иоанна Богослова и Алексия митрополита Московского города Тюмени (1765-1932 гг.) |lasta = Курмачев |unua = В. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = МИ «РУТРА» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 28 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. === Pastroj (1800–1932) === <div class="NavFrame collapsed"> <div class="NavHead">Pastroj (1800–1932)</div> <div class="NavContent" style="text-align: left;"> * Grigorij Karpov ({{lang-ru|Григорий Карпов}}; 1800–1809) * Stefan Nikiforov ({{lang-ru|Стефан Никифоров}}; 1810–1822) * Ivan Ŝĉetinin ({{lang-ru|Иван Щетинин}}; 1821–1822) * Semjon Karpov ({{lang-ru|Семен Карпов}}; 1823–1829) * Lev Slopcov ({{lang-ru|Лев Слопцов}}; 1830–1833) * Vasilij Nikulin ({{lang-ru|Василий Никулин}}; 1834–1836) * Proĥor Dizertovskij ({{lang-ru|Прохор Дизертовский}}; 1837–1838) * Georgij Sentjaŝev ({{lang-ru|Георгий Сентяшев}}; 1839–1869) * Vasilij Rusanov ({{lang-ru|Василий Русанов}}; 1869) * Pavel Maŝanov ({{lang-ru|Павел Машанов}}; 1870) * Ivan Lepjoĥin ({{lang-ru|Иван Лепехин}}; 1871–1874) * Aleksej Rebrin ({{lang-ru|Алексей Ребрин}}; 1892–1914) * Andrej Uŝanov ({{lang-ru|Андрей Ушанов}}; 1914–?) * Ivan Jegorov ({{lang-ru|Иван Егоров}}; 1923–1932) </div></div> === Diakonoj (1800–1916) === <div class="NavFrame collapsed"> <div class="NavHead">Diakonoj (1813–1930)</div> <div class="NavContent" style="text–align: left;"> * Illarion Maŝanov ({{lang-ru|Илларион Машанов}}; 1800–1805) * Pjotr Zemljanicin ({{lang-ru|Петр Земляницын}}; 1806–1814) * Ivan Serebrennikov ({{lang-ru|Иван Серебренников}}; 1823–1827) * Aleksej Lukin ({{lang-ru|Алексей Лукин}}; 1849–1851) * Ivan Bogdanov ({{lang-ru|Иван Богданов}}; 1852) * Ivan Lapin ({{lang-ru|Иван Лапин}}; 1853–1854) * Vasilij Zaborovskij ({{lang-ru|Василий Заборовский}}; 1892–1903) * Vladimir Ĥudjakovskij ({{lang-ru|Владимир Худяковский}}; 1907) * Nikolaj Stepanov ({{lang-ru|Николай Степанов}}; 1914–1916) </div></div> == Restarigo kaj memoro == En 2004 loka historiisto Valerij Ĉupin petis ĉefepiskopon de Tobolsko Dimitrion restarigi la preĝejon sur ĝia historia loko, sed sekvis nenio<ref name="pereiga loko">{{citaĵo el la reto | url = http://www.radiopobeda.ru/2013-03-01-10-57-17/2013-11-30-14-17-22/1049-2013-12-03-13-25-30 | titolo = Гиблое место в Тюмени спасет Успенская церковь | titolo-aldono = | alirdato = 2022-08-25 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2007-07-27 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskije Izvestija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220825120422/http://www.radiopobeda.ru/2013-03-01-10-57-17/2013-11-30-14-17-22/1049-2013-12-03-13-25-30 | arkivdato = 2022-08-25 | citaĵo = }}</ref><ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.radiopobeda.ru/2013-03-01-10-57-17/2013-11-30-14-17-22/1050-2013-12-03-13-28-08 | titolo = Письмо тюменской общественности архиепископу Димитрию, 2004 год | titolo-aldono = | alirdato = 2022-08-25 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2004 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Radio Pobeda | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220825120424/http://www.radiopobeda.ru/2013-03-01-10-57-17/2013-11-30-14-17-22/1050-2013-12-03-13-28-08 | arkivdato = 2022-08-25 | citaĵo = }}</ref>. En 2014 ortodoksaj aktivuloj sendis similajn petojn al guberniestro kaj la eklezio, sed la aŭtoritatoj respondis ke tiu areo estas destinita por konstruado de pluretaĝaj domoj kaj respektiva infrastrukturo, ne por religiaj konstruaĵoj dum la dekanujo proponis instali surloke memorŝtonon<ref>{{citaĵo el la reto | url = http://www.radiopobeda.ru/2013-03-01-10-57-17/2013-11-30-14-17-22/1220-2014-02-12-13-08-09 | titolo = Ответы гражданам на вопросы губернатору о возрождении Успенской церкви в Тюмени | titolo-aldono = | alirdato = 2022-08-25 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2014 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Radio Pobeda | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220825120423/http://www.radiopobeda.ru/2013-03-01-10-57-17/2013-11-30-14-17-22/1220-2014-02-12-13-08-09 | arkivdato = 2022-08-25 | citaĵo = }}</ref>. En 2014 komenciĝis monkolektado kaj en 2016 la memorŝtono estis instalita ĉe la sud-orienta flanko de la parkumejo, kiu estis konstruita sur tiu loko laŭe al la originaj planoj de la aŭtoritatoj<ref>{{citaĵo el la reto | url = https://vestiural.com/news/20140916/10463.html | titolo = В Тюмени на месте Успенской церкви появится паркинг | titolo-aldono = | alirdato = 2022-08-25 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2014-09-16 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Vesti Ural | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220825121615/https://vestiural.com/news/20140916/10463.html | arkivdato = 2022-08-25 | citaĵo = }}</ref><ref>{{citaĵo el la reto | url = https://t-l.ru/187954.html | titolo = Памятный знак появится на месте взорванной Успенской церкви в Тюмени | titolo-aldono = | alirdato = 2022-08-25 | alirmonatotago = | alirjaro = | aŭtoro = | familia nomo = | persona nomo = | aŭtoroligilo = | kunaŭtoroj = | redaktinto = | dato = 2015-02-26 | jaro = | monato = | formato = | verko = | eldoninto = Tjumenskaja Linija | paĝoj = | lingvo = ru | lingvo2 = | lingvo3 = | arkivurl = https://web.archive.org/web/20220825120423/https://t-l.ru/187954.html | arkivdato = 2022-08-25 | citaĵo = }}</ref>. == Vidu ankaŭ == * [[Monaĥinejo de Naskiĝo de Dipatrino (Tjumeno)]] * [[Preĝejo de Naskiĝo de Maria (Tjumeno)]] == Referencoj == {{referencoj|3}} {{Projektoj}} [[Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Tjumeno|Endormiĝo de la Dipatrino]] [[Kategorio:Ortodoksaj preĝejoj en Rusio|Endormiĝo de la Dipatrino]] [[Kategorio:Detruitaj preĝejoj en Rusio|Endormiĝo de la Dipatrino]] [[Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en 1760-1769]] [[Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1769]] [[Kategorio:Malaperis en 1932]] [[Kategorio:Preĝejoj sub patroneco de Sankta Maria|Endormiĝo de la Dipatrino (Tjumeno)]] 3z2nqpnd6mx0ym1m5htuqdorgpx4c7x 0 783667 9490832 9438742 2026-10-09T13:18:12Z RG72 11847 9490832 wikitext text/x-wiki {{Informkesto kristana preĝejo | nomo = Preĝejo de Simeono |plia nomo = {{lang-ru|Храм святого праведного Симеона Богоприимца}} | larĝo de informkesto = | dosiero = Храм Симеона Богоприимца (Тюмень).jpg | grandeco de dosiero = | priskribo de dosiero = | eklezio = la [[Rusa Ortodoksa Eklezio]] | provinco = | diocezo = la Tobolska kaj Tjumena eparĥio | unio = | dekanujo = la Tjumena | vikariujo = | asocio = | paroĥo = preĝejo de Simeono | ensemblo = | ŝtato = {{Flago|Rusio|nomo=jes}} | ŝtato subtutaĵo1 nomo = | ŝtato subtutaĵo1 = | municipo = [[Tjumeno]] | latitudo = 57/09/02/N | longitudo = 65/32/42/E | regiono-ISO = RU-TYU | ŝanĝebla mapo = Tjumeno (urba areo)/Tjumeno/Tjumena provinco | konsekro = {{daton|22|6|1885}} | konsekrinto = | titolo = | uzado = preĝejo | arkitekto = | stilo = [[klasikismo]] | ark tipo = hejma preĝejo | fondo = | finigo = | kapacito = | konstruado = 1879—1885 | longo = 9,9 | larĝo = 6 | alto = 6,8 | lokigo de altaro = | materialo = [[briko]]j | adreso = [[Strato Respubliko (Tjumeno)|strato Respubliko]], 60 | komunejo = | ttt = }} La '''Preĝejo de Simeono''' ({{lang-ru|Храм святого праведного Симеона Богоприимца}}) estas la funkcianta preĝejo de la [[Rusa Ortodoksa Eklezio]] en [[Tjumeno]] ([[Rusio]]). Ĝi estis fondita en 1872 kaj konstruita en 1879—1885 por la Vladimira orfejo-metilernejo. Origine ĝi servis kiel hejma preĝejo, ekde 1888 kiel paroĥa. == Situo == La preĝejo situas rande de la historia centro, ĉe kruciĝo de la ĉefa strato de la urbo (finiĝinta tiuloke), tiutempe nomita [[Strato Respubliko (Tjumeno)|Carskaja]] (nun Respubliko) kaj la Moskva landvojo (nun Orĝonikidze), kelkcent metrojn for de la malliberejo. Nun tio estas la urbocentro. == Historio == En 1872 rande de Tjumeno, ĉe loko kie la ĉefa urbostrato Carskaja finiĝis kaj kruciĝis kun la Moskva landvojo, kelkcent metrojn for de la malliberejo, malfermiĝis la Vladimira orfejo-metilernejo ({{lang-ru|Владимирское сиропитательно-ремесленное заведение}}). Ĝi estis konstruita de negocisto de la 1-a rango Semjon Miĥajloviĉ Trusov, kiu elspezis tiucele 14 mil rublojn, kaj estis nomita omaĝe al grandprinco [[Vladimir Aleksandroviĉ (Grandduko de Rusio)|Vladimir Aleksandroviĉ]], vizitinta Tjumenon en 1868. La orfejo estis duetaĝa kaj etendiĝis laŭlonge de la strato Carskaja. De 1872 ĝis 1897 ĝi akceptis 405 infanojn. La knaboj rajtis troviĝi en la orfejo ĝis la 17-a vivojaro, la knabinoj ĝis la 16-a. Funkciis duklasa lernejo, kie instruado daŭris 4 jarojn. Krome oni instruis metiojn: la knaboj lernis bindadon, lignaĵistan metion, ŝufaradon; la knabinoj lernis kudradon<ref name="Minenko345">{{citaĵo el libro |titolo = Тюмень: летопись четырех столетий |lasta = Миненко |unua = Н. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = <!-- jaro de la citita fonto sen vikiligilo: 2001 --> |origindato = 2004 |eldonejo = Русь. Санкт-Петербург |loko = Санкт-Петербург |lingvo = ru |isbn= = 5901633040 |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 345 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Origine la infanoj frekventis la [[Preĝejo de Endormiĝo de la Dipatrino (Tjumeno)|preĝejon de Endormiĝo de la Dipatrino]], al kies paroĥo apartenis la orfejo. Sed la vojo laŭ nepavimitaj stratoj estis tro longa kaj komplika, do aperis bezono en propra preĝejo. En 1880–1885 negocisto Semjon Trusov komencis kaj lia filino, kolonela vidvino Fotina Semjonovna Serebrjakova finis konstruadon de la preĝejo de Simeono. Al ĝia konstruado kaj prizorgado kontribuis ankaŭ aliaj lokaj negocistoj. {{unuo|1200}} rublojn oferis grandprinco Vladimir Aleksandroviĉ kaj lia edzino [[Maria Aleksandrina de Mecklenburg-Schwerin|Maria Pavlovna]]<ref name="Minenko345"/>. La {{daton|22|6|1885}} la preĝejo estis konsekrita<ref name="kupoloj69">{{citaĵo el libro |titolo = Купола Тюмени |lasta = Маслова |unua = Е. А. |aŭtoroligilo = <!-- vikiligilo sen rektaj krampoj: L. L. Zamenhof --> |kunaŭtoroj = |redaktinto = Тарасова О. П. |aliaj = |url = |formato = <!-- nur se estas ankaŭ url: PDF --> |eldono = <!-- nur cifero: 2 --> |serio = |volumo = <!-- nur cifero: 1 --> |dato = 2002 |origindato = <!-- jaro de unua eldono sen vikiligilo: 1887 --> |eldonejo = ООО «Опцион-ТМ Холдинг» |loko = Тюмень |lingvo = ru |isbn= = |oclc = |doi = |id = |paĝoj = 69 |ĉapitro = |ĉapitrourl = <!-- nur se estas ĉapitro --> |citaĵo = <!-- la frazero citita: Mi kredas, ke ĉiuj popoloj estas egalaj --> |ref = <!-- Ekzemple: Zamenhof1887 --> }}</ref>. Ĝi estas malgranda (9,9 x 6 m, alteco 6,8 m kun kupolo) kaj alkonstruita al la orienta muro de la orfejo. Altaro troviĝis en la dua etaĝo. La preĝejo estis hejtata per du kahelitaj fornoj kaj la tria, sen kaheloj, troviĝis ĉe altaro. Kverka ikonostazo kun ĉizitaj kolonoj estis mendita en [[Moskvo]]. La preĝejon eblis eniri el klasa ĉambro aŭ de surstrate. Ekzistis ĥoro kiu kantis ĉe du ĥorejoj<ref name="Minenko345"/>. Komence la preĝejo apartenis al la paroĥo de la [[Preĝejo de Endormiĝo de la Dipatrino (Tjumeno)|preĝejo de Endormiĝo de la Dipatrino]], sed la {{daton|1|4|1888}} ĝi iĝis memstara kaj ekhavis propran pastron<ref name="Minenko345"/><ref name="kupoloj69"/>. En sovetia tempo la preĝejo estis fermita kaj same kiel la orfejo transdonita al la Tjumena Medicina Instituto. Longan tempon tie funkciis anatomia teatro<ref name="kupoloj69"/>. La {{daton|30|3|1987}} laŭ decido de la Tjumena Provinca Ekzekutiva Komitato la konstruaĵo estis agnoskita arkitektura monumento de loka signifo<ref name="kupoloj69"/>. En 1998 la konstruaĵo estis transdonita al la Tobolska-Tjumena eparĥio kaj tie okazis la unua diservo<ref name="kupoloj69"/>. == Referencoj == {{Referencoj|3}} == Vidu ankaŭ == {{Projektoj}} * [[Monaĥinejo de Naskiĝo de Dipatrino (Tjumeno)]] * [[Preĝejo de Endormiĝo de la Dipatrino (Tjumeno)]] [[Kategorio:Kristanaj preĝejoj en Tjumeno|Simeono]] [[Kategorio:Ortodoksaj preĝejoj en Rusio|Simeono]] [[Kategorio:Religiaj konstruaĵoj finitaj en 1880-1889]] [[Kategorio:Konstruaĵoj finitaj en 1885]] [[Kategorio:Strato Respubliko (Tjumeno)]] fwauxxio8spoxcqtjj0lfelho8hwvtg 0 798354 9491007 9454130 2026-10-10T00:33:18Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9491007 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} [[Dosiero:55 Savushkina Street.jpg|eta|Unu el la oficejoj de IAE, en Savuŝkina Strato, Sankt-Peterburgo]] La '''Interreta Esplora Agentejo''' (IEA) ({{lang-ru|Агентство интернет-исследований}}, ankaŭ nomita ''Glavset'', ruse ''Главсеть''<ref>Lapowsky, Issie [https://www.wired.com/story/facebook-may-have-more-russian-troll-farms-to-worry-about "Facebook May Have More Russian Troll Farms to Worry About"], 8-a de septembro 2017</ref>) estas rusia kompanio kun ĉefsidejo en [[Sankt-Peterburgo]], kiu okupiĝas pri [[misinformado]] kaj formado de publika opinio favore al la interesoj de la rusia registaro, kaj precipe la misfamigo de la rusia opozicio. La agentejo uzas falsajn kontojn en ĉefaj sociaj retoj kaj interretaj publikaĵoj, en forumoj kaj videoplatformaj retejoj por reklami la interesojn de la kliento, ĉefe engaĝita en la disvastigo de la por-Kremla vidpunkto en enlanda kaj ekstera politiko (inkluzive de la armitaj konfliktoj, ekzemple en [[Invado de Rusio en Ukrainion (2022)|orienta Ukrainio]] kaj la [[Siria enlanda milito|enlanda milito en Sirio]])<ref>Ольга Чуракова, Мария Карпенко, Михаил Рубин, Роман Бадан [https://www.proekt.media/investigation/boty/ Бот с ними. Расследование о том, как власть использует фейковых комментаторов в интернете] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20191206171246/https://www.proekt.media/investigation/boty/ |date=2019-12-06 }}, Проект.медиа, (17-a de julio 2019)</ref><ref name=tri>[http://www.rosbalt.ru/piter/2019/02/07/1761396.html «ВКонтакте» начала разгром «фабрики троллей»] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190915101946/http://www.rosbalt.ru/piter/2019/02/07/1761396.html |date=2019-09-15 }}, Росбалт (7-a de februaro 2019)</ref><ref>Д. Волчек. [https://www.svoboda.org/a/29079871.html «Кремлеботами работают неудачники». Грустные будни «фабрики троллей»] Радио «Свобода» (6-a de marto 2018)</ref>. IEA estis fondita en 2013, kvankam siaj unuaj aktivaĵoj aperis okaze de balotoj en Rusio en 2009<ref name=ses/>. La amplekso laŭ kiu la agentejo provas influi publikan opinion uzante sociajn amaskomunikilarojn iĝis pli konata post kiam ''[[BuzzFeed News]]'' artikolo de junio 2014 disvolvis registardokumentojn publikigitajn fare de [[Retpirato|retpiratoj]] pli frue tiun jaron<ref>Seddon, Max [https://www.buzzfeed.com/maxseddon/documents-show-how-russias-troll-army-hit-america "Documents Show How Russia's Troll Army Hit America"] ''BuzzFeed'', 2-a de junio 2014</ref>. En 2016, tutmondaj amaskomunikiloj komencis interesiĝi pri IEA post kiam analizo de datumoj el falsaj kontoj ebligis trovi la lokon de la ĉefsidejo en Sankt-Peterburgo. Poste, publikiĝis artikoloj pri la IEA-dungitaro ricevanta monan kompenson por plenumado de misinformadaj taskoj<ref>[https://share.america.gov/trolls-everything-you-wanted-to-know/ Everything you wanted to know about trolls but were afraid to ask] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20171007052712/https://share.america.gov/trolls-everything-you-wanted-to-know/ |date=2017-10-07 }} ''ShareAmerica'', 4-a de novembro 2015</ref><ref> Leo Benedictus, [https://www.theguardian.com/media/2016/nov/06/troll-armies-social-media-trump-russian « Invasion of the troll armies: from Russian Trump supporters to Turkish state stooges »] ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.theguardian.com%2Fmedia%2F2016%2Fnov%2F06%2Ftroll-armies-social-media-trump-russian arkivo]) ''The Guardian'', 6-a de novembro 2016</ref>. La raporto de januaro 2017 eldonita de la [[Usona Spionada Komunumo]] - ''Assessing Russian Activities and Intentions in Recent US Elections'' ("Takso de Rusiaj Agadoj kaj Intencoj en Lastatempaj Usonaj Balotoj") - priskribis la agentejon kiel [[Interreta trolo|trolbredejo]]: ''"La verŝajna financisto de la tielnomita Interreta Esplora Agentejo de profesiaj troloj situantaj en Sankt-Peterburgo estas proksima aliancano de [Vladimir] Putin kun ligoj al rusia spionado"'', komentante ke ''"ili antaŭe estis dediĉitaj al apogado de rusiaj agoj en Ukrainio - [kaj] komencis reklami por [[Donald Trump|Trump]] ekde decembro 2015."'' Laŭ enketo de usona speciala prokuroro [[Robert Mueller]], la organizo rilatas kun rusia komercisto [[Evgenij Prigoĵin]], kromnomata "la kuiristo de [[Vladimir Putin|Putin]]"<ref>[https://www.ekhokavkaza.com/a/29661463.html В США подготовлены к публикации доклады о российском вмешательстве] Радио Свобода (17 de decembro 2018)</ref><ref>А. Гармажапова [https://www.novayagazeta.ru/articles/2013/09/07/56253-gde-zhivut-trolli-i-kto-ih-kormit Где живут тролли. И кто их кормит] Новая газета (7-a de septembro 2013)</ref><ref>[https://www.novayagazeta.ru/news/2017/10/15/136158-eks-sotrudnik-fabriki-trolley-rasskazal-o-rabote-vo-vremya-vyborov-ssha Экс-сотрудник фабрики троллей рассказал о работе во время выборов США] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20191122021026/https://www.novayagazeta.ru/news/2017/10/15/136158-eks-sotrudnik-fabriki-trolley-rasskazal-o-rabote-vo-vremya-vyborov-ssha |date=2019-11-22 }} Новая газета (15-a de oktobro 2017)</ref>. Konklude, surbaze de la rezultoj de la enketo de Mueller publikigita en marto 2019, la Interreta Esplora Agentejo, Evgenij Prigoĵin kaj rilataj amaskomunikiloj estis akuzitaj pri enmiksiĝo en la usona prezidenta baloto de 2016 kaj instigo al enlandaj konfliktoj<ref name=tri/><ref>[https://www.bbc.com/russian/news-47377130 США провели кибероперацию против «фабрики троллей» осенью 2018 года] Русская служба Би-би-си (26-a de februaro 2019)</ref>. En 2018, en Usono, krimaj akuzoj estis prezentitaj kontraŭ la organizo kaj ĝiaj gvidantoj malĉeeste, kaj la organizo mem kaj personoj asociitaj kun ĝi estis inkluditaj en la usona listo de sankciitoj. En 2022, post kiam Rusio rekonis la [[Donecka Popola Respubliko|DPR]] kaj [[Luganska Popola Respubliko|LPR]] kaj [[Invado de Rusio en Ukrainion (2022)|invadis Ukrainion]], ankaŭ la [[Eŭropa Unio]], [[Svislando]], [[Japanio]] kaj [[Unuiĝinta Reĝlando|Britio]] trudis sankciojn kontraŭ la agentejo. Sociaj retoj [[Facebook]], [[Instagram]], [[Twitter]] kaj videoplatformo [[YouTube|Jutubo]] plenumas politikon por protekti uzantojn kontraŭ la influo de la "trola fabriko"<ref>А. Кречетова [https://www.forbes.ru/tehnologii/352217-google-i-facebook-raskryli-masshtab-vmeshatelstva-rossii-v-vybory-ssha Google и Facebook раскрыли масштаб «вмешательства России» в выборы США], ''Forbes'' (31-a de oktobro 2017)</ref>. En julio 2022, la [[Usona Departemento de Ŝtato]] anoncis rekompencon de 10 milionojn da dolaroj por informoj pri 12 dungitoj de la agentejo lige kun enmiksiĝo en politikaj kaj balotprocezoj en Usono<ref>[https://meduza.io/news/2022/07/28/gosdep-ob-yavil-nagradu-v-10-millionov-dollarov-za-informatsiyu-o-evgenii-prigozhine-i-fabrike-trolley Госдеп объявил награду в 10 миллионов долларов за информацию о Евгении Пригожине и «фабрике троллей»], ''Meduza'', 29-a de julio 2022</ref>. La IEA amase publikigas (aŭ publikigis) retmesaĝojn por: * laŭdi Vladimir [[Vladimir Putin|Putin]] kaj lian politikon en Ukrainio ([[Aneksado de Krimeo al Rusio (2014)|Krimea Krizo]] kaj [[Milito de Donbaso|Milito en Donbaso]], [[Invado de Rusio en Ukrainion (2022)|Rusia invado en Ukrainion]])<ref>Sébastian SEIBT, [https://www.france24.com/fr/20170907-internet-research-agency-trolls-russes-facebook-achat-publicite-propagande-trump-election « L'Internet Research Agency : cette usine à "trolls" russe dans le collimateur de Facebook »] ''France 24'', 2017</ref>; * kritiki la ĉefan kontraŭulon de Putin [[Aleksej Navalnij]] kaj la rusian opozicion ĝenerale<ref>[https://www.novayagazeta.ru/inquests/67574.html?p=10 « How to become a troll-breaker »] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20221010125012/https://novayagazeta.ru/inquests/67574.html?p=10 |date=2022-10-10 }} ''[[Novaja gazeta]]'', 11-a de marto 2015</ref>; * defendi [[Baŝar al-Asad]] kaj la armean intervenon de Rusio en Sirio<ref>[https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/russia/11656043/My-life-as-a-pro-Putin-propagandist-in-Russias-secret-troll-factory.html « Video: My life as a pro-Putin propagandist in Russia's secret 'troll factory' »] ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.telegraph.co.uk%2Fnews%2Fworldnews%2Feurope%2Frussia%2F11656043%2FMy-life-as-a-pro-Putin-propagandist-in-Russias-secret-troll-factory.html arkivo]) ''The Telegraph'', 6-a de junio 2015</ref>; * subteni la kandidaton kaj poste la Prezidanton de Usono [[Donald Trump]], per infiltrado kaj manipulado de la [[Afrik-usonanoj|afro-amerikana]]j, [[Latinameriko|latin-amerikaj]], [[GLAT]]aj, [[islamo|islamaj]] kaj [[Blankula superismo|blankulsuperismanaj]] komunumoj en sociaj retoj por profito de Trump<ref name=ses>Philip N. Howard, [https://demtech.oii.ox.ac.uk/wp-content/uploads/sites/93/2018/12/The-IRA-Social-Media-and-Political-Polarization.pdf#page=35 « The IRA, Social Media and Political Polarization in the United States, 2012-2018 »] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220814035713/https://demtech.oii.ox.ac.uk/wp-content/uploads/sites/93/2018/12/The-IRA-Social-Media-and-Political-Polarization.pdf#page=35 |date=2022-08-14 }}, ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fdemtech.oii.ox.ac.uk%2Fwp-content%2Fuploads%2Fsites%2F93%2F2018%2F12%2FThe-IRA-Social-Media-and-Political-Polarization.pdf%23page%3D35 arkivo]), ''Computational Propaganda - Oxford Internet Institute'',‎ 2019</ref><ref>Estelle Nguyen: [https://www.latribune.fr/technos-medias/internet/propagande-russe-pro-trump-126-millions-d-americains-touches-sur-facebook-801440.html « Propagande russe pro-Trump : 126 millions d'Américains touchés sur Facebook »], ''La Tribune'',‎ 2018</ref>; * manipuli britan publikan opinion favore al [[Briteliro]]<ref>Kate Proctor, [https://www.theguardian.com/politics/2020/jul/22/pmqs-keir-starmer-criticises-boris-johnson-over-russia-report-delay « PMQs: Keir Starmer criticises Boris Johnson over Russia report delay »] ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.theguardian.com%2Fpolitics%2F2020%2Fjul%2F22%2Fpmqs-keir-starmer-criticises-boris-johnson-over-russia-report-delay arkivo]), ''The Guardian'',‎ 2020</ref> sed kontraŭ skotlanda sendependeco en 2014<ref>Severin Carrell, [https://www.theguardian.com/politics/2017/dec/13/russian-cyber-activists-tried-to-discredit-scottish-independence-vote-says-analyst « Russian cyber-activists 'tried to discredit Scottish independence vote' »] ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.theguardian.com%2Fpolitics%2F2017%2Fdec%2F13%2Frussian-cyber-activists-tried-to-discredit-scottish-independence-vote-says-analyst arkivo]), ''The Guardian'',‎ 2017</ref>; * apogante israelan ĉefministron [[Benjamin Netanjahu]]<ref>[https://www.maariv.co.il/news/world/Article-655002 Des agents russes ont-ils tenté d'influencer l'image de Netanyahu aux États-Unis?] ''Ma'ariv Online'', 6-a de aŭgusto 2018</ref>; * kalumnii la Prezidanton de la Franca Respubliko [[Emmanuel Macron]] kaj la francan ĉeeston en Afriko<ref>[https://www.francetvinfo.fr/monde/afrique/societe-africaine/facebook-a-demantele-une-campagne-d-influence-russe-ciblant-lalgerie-et-legypte_4093717.html « Facebook a démantelé une campagne d'influence russe ciblant l’Algérie et l’Égypte »] ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.francetvinfo.fr%2Fmonde%2Fafrique%2Fsociete-africaine%2Ffacebook-a-demantele-une-campagne-d-influence-russe-ciblant-lalgerie-et-legypte_4093717.html arkivo]) ''France Info'', 2020</ref><ref>[https://www.france24.com/fr/afrique/20201216-afrique-facebook-ferme-des-comptes-de-d%C3%A9sinformation-certains-li%C3%A9s-%C3%A0-l-arm%C3%A9e-fran%C3%A7aise « Facebook ferme des comptes liés à la France et à la Russie, accusés de désinformation en Afrique »] ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.france24.com%2Ffr%2Fafrique%2F20201216-afrique-facebook-ferme-des-comptes-de-d%25C3%25A9sinformation-certains-li%25C3%25A9s-%25C3%25A0-l-arm%25C3%25A9e-fran%25C3%25A7aise arkivo]) ''France 24'', 2020</ref>; * krei aŭ pligrandigi mistifikojn kaj [[Konspira teorio|konspirajn teoriojn]] kiel [[QAnon]]<ref>Joseph Menn, [https://www.reuters.com/article/us-usa-election-qanon-russia-idUSKBN25K13T « Russian-backed organizations amplifying QAnon conspiracy theories, researchers say »] ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.reuters.com%2Farticle%2Fus-usa-election-qanon-russia-idUSKBN25K13T arkivo]), ''Reuters'', 2020</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Rusiaj Interretaj Brigadoj]] * [[Propagando en Rusio]] * [[Interreta trolo]] {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Interreto en Rusio]] [[Kategorio:Politiko de Rusio]] [[Kategorio:Troloj]] [[Kategorio:Propagando en Rusio]] [[Kategorio:Firmaoj en Sankt-Peterburgo]] [[Kategorio:Interretaj organizaĵoj]] [[Kategorio:Donbasa milito]] [[Kategorio:Invado de Rusio en Ukrainion (2022)]] ht1texv5kxkcmblhxhsv6ilnifntfkh 0 805868 9491072 9433257 2026-10-10T06:07:22Z Sj1mor 12103 9491072 wikitext text/x-wiki {{Informkesto premio|priskribo de bildo=}} '''Premio por plej bona tradukita Libro''' ({{Lang-en|Best Translated Book Award}}) estas ĉiujara premio por angla traduko de libro publikigita en la pasinta jaro kaj premiita de la reta literatura revuo ''Three Percent'', eldonita de University of [[Universitato de Roĉestro|Rochester Press]] . Ĝi ekzistas en du kategorioj - prozo kaj poezio. Ekde [[2010]], danke al subvencio de [[Amazon.com]], la premiita aŭtoro kaj tradukisto ricevas po 5 000 USD (antaŭ tio, la premio ne havis monan enhavon). == Celo == Oni konsideras ne nur la kvaliton de la traduko, sed ankaŭ la kvaliton de la tradukita verko, la nomon de la aŭtoro, tradukinto, kompilinto, eldoninto – ĉiuj „kies helpo disponigis la literaturon de aliaj kulturoj al usonaj legantoj”. == Nomumigitaj kaj premiitaj libroj (2008-2015) == === 2008 === '''Mallonga listo de prozo''' * Dorothea Diekman, ''Guantanamo'', tradukita el la germana fare de Tim Mohr (Soft Skull) * [[Roberto Bolaño]], ''Angry Detectives (Koleraj detektivoj)'', tradukita el la hispana fare de Natasha Wimmer (FSG) * [[Julio Cortázar|Julio Cortazar]], ''Autonauts on the Cosmotrack (Aŭtonaŭtoj sur la kosmovojo)'', tradukita el la hispana fare de Anne McLean (Archipelago Books) * Mahmoud Dovlatabadi, ''The'' ''Lost Solukh (La perdita soluko)'', tradukita el la persa lingvo fare de Kamran Rastegar (Melville House) * Jean Echnoz, ''[[Maurice Ravel|Ravel]]'', tradukita el la franca fare de Linda Coverdale (New Press) * [[Gyula Krúdy|Gyula Krudy]], ''Napraforgó'' (''Sunfloro)'', tradukita el la hungara fare de John Batki (NYRB) * [[Per Petterson]], ''Ut og stjæle hester (Estas'' ''tempo forporti la ĉevalojn)'', tradukita el la norvega de Anne Born ([[Graywolf Press]]) * Paul Verhagen ''Omega Minor'', tradukita el la [[Nederlanda lingvo|nederlanda]] fare de tiu ([[flandra]]) aŭtoro mem (Dalkey Archive) * [[Enrique Vila-Matas]], ''Montano's Disease'', (''Malsano de Montano''), tradukita el la hispana fare de Jonathan Dunne (New Directions Publishing) * [[Robert Walser]], ''Der Gehülfe (La'' ''Asistanto)'', tradukita el la germana fare de Susan Bernofsky (New Directions Publishing) '''Mallonga Listo de Poezio''' * [[Ivan Blatný|Ivan Blatny]] ''The Drug of Art: Selected Poems (La drogo de arto: Elektitaj poemoj)'', tradukita el la ĉeĥa fare de Justin Quinn, Matthew Sweney, Alex Zucker, Veronika Tuckerova, Anna Moschovakis (Ugly Duckling Press) * ''The Dream of the Poem: Hebrew Poetry from Muslim and Christian Spain, 950—1492'' ''(La Sonĝo de la Poemo: Hebrea Poezio de islama kaj kristana Hispanio, 950-1492)'', kompilita kaj tradukita el la hebrea fare de Peter Cole (Princeton) * [[Zbigniew Herbert]], ''The Collected Poems: 1956—1998 (La Kolektitaj Poemoj: 1956-1998)'', tradukis el la pola [[Czesław Miłosz]], Peter Dale Scott, Alissa Valles (Ecco) === 2009 === '''Mallonga listo de prozo''' * [[Attila Bartis]], ''Trankvileco'', tradukita el la hungara de Imre Goldstein (Archipelago Books) * Roberto Bolano, ''2666'', tradukita el la hispana fare de Natasha Wimmer (Farrar, Straus & Giroux) * Roberto Bolano, ''The Third Reich (La tria regno)'', tradukita el la hispana fare de Chris Andrews (New Directions Publishing) * Céline Curiol, ''Voice Over (Eksterscena voĉo)'', tradukita el la franca fare de Sam Richard (Seven Stories) * [[Willem Frederik Hermans]],''The Darkroom of Damocles (La malhela ĉambro de [[Damoklo]])'', tradukita el la nederlanda fare de Ina Rilke (Overlook) * Elias Khoury, ''Yalo'', tradukita el la araba fare de Peter Theroux (Archipelago Books) * Horacio Castellanos Moya ([[Salvadoro]]), ''Insensatez (Sensentemo)'', tradukita el la hispana fare de Katherine Silver (New Directions Publishing) * [[Victor Serge]], ''Les Années sans pardon ('' ''La nepardoneblaj'' ''Jaroj)'', tradukita el la franca fare de Richard Greeman (New York Review of Books) * Alejandro Sambra, ''Bonsái ([[Bonsajo]])'', tradukita el la hispana fare de Carolina De Robertis (Melville House Publishing) * [[Stefan Zweig]], ''Christina Hoflener,'' tradukis el la germana de Joel Rotenberg (New York Review of Books) '''Mallonga Listo de Poezio''' * Takashi Hiraide ([[Japanio]]), ''For the Fighting Spirit of the Walnut'' (''Por la Batalanta Spirito de la Juglando)'', tradukita el la japana fare de Sawako Nakayasu (New Directions Publishing) * [[Robert Desnos]], ''Essential Poems and Writings (Esencaj poemoj kaj verkaĵoj)'', tradukita el la franca fare de Mary Ann Caws, Terry Hale, Bill Zavatsky, Martin Sorrell, Jonathan Eburne, Katherine Connelly, Patricia Terry, [[Paul Auster]] (Black Widow) * Caroline Dubois, ''You Are the Business'' ''(Vi estas la komerco,'biznes')'', tradukita de la franca originalo (''C'est toi le business)'' fare de Cole Swensen (Burning Deck) * Dmitry Golynko, ''As It Turned Out (Kiel montriĝis)'' tradukita el la rusa originalo (Что это было) fare de Eugene Ostashevsky, Rebecca Bella, Simona Schneider (Ugly Duckling Press) * Valerie Larbeau, ''Poemoj de A.'' ''O.'' ''Barnabuta'', tradukita el la franca fare de [[Ron Padgett]] & Bill Zavatsky (Nigra Vidvino) * [[Vladimir Majakovskij|Vladimir Majakovsky]], ''Night Wraps the Sky'', tradukita de la rusa fare de Katya Apekina, Val Vinokur, kaj Matvei Yankelevich, kunmetita fare de Michael Almereyda (Farrar, Straus & Giroux) * Fredrik Nyberg, ''A Different Practice (Malsama praktiko)'', tradukita el la sveda originalo (''En'' ''annorlunda praktik''''')''' fare de Jennifer Hayashida (Ugly Duckling Press) * [[Raymond Queneau|Remon Keno]], ''EyeSeas: Selected Poems (OkulMaroj: elektitaj poemoj)'', tradukita el la franca fare de Daniela Hurezanu, Stephen Kessler (Black Widow) * [[Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki|Eugeniusz Tkachyshyn-Dytsky]], ''Peregrinary'', tradukita el la pola fare de Bill Johnston (Zefiro) * [[Adam Zagajewski|Adam Zagaevsky]], ''Eternal Enemies - poems (Eterna malamikoj - poemoj)'', tradukita el la pola fare de Clare Cavanagh (Farrar, Straus & Giroux) === 2010 === '''Mallonga listo de prozo''' * Geil Hareven, ''Konfesoj de Noah Weber'', tradukita el la hebrea fare de Dalya Bilu (Melville House Publishing) * Ignacio de Loyola Brandan ([[Brazilo]]), ''Anonymous Celebrity (Anonima Famulo)'', tradukita el la portugala fare de Nelson Vieira (Dalkey Archive Press) * [[Jan Kjærstad]], ''The Discoverer (La malkovrinto)'', tradukita el la norvega fare de Barbara Haveland (Open Letter Books) * [[César Aira]], ''Ghosts (Fantomoj)'', tradukita el la hispana fare de Chris Andrews (New Directions Publishing) * Sigismund Krzhizhanovsky, ''Memories of the Future (Memoraĵoj de la futuro)'', tradukita el la rusa fare de Joanne Turnbull (New York Review Books) * José Manuel Prieto, ''Rex'', tradukita el la hispana fare de Esther Allen (Grove Books) * Robert Walser, ''The Tanners'' (''La gefratoj Tanner)'', tradukita de la germana originalo (''Geschwister Tanner'') fare de Susan Bernofsky (New Directions Publishing) * Gerbrand Bakker,''Twin (Supre silentas)'', tradukita el la nederlanda originalo (''Boven is het stil)'' fare de David Colmer (Archipelago Books) * Wolf Haas, ''Weather Fifteen Years ago (La vetero antaŭ dek kvin jaroj)'', tradukita el la germana originalo (''Das Wetter vor 15 Jahren)'' fare de Stephanie Gilardi, Thomas S. Hansen (Ariadne Press) * [[Hugo Claus]], ''Wonder (La mirado)'', tradukita el la nederlanda originalo (''De verwondering)'' fare de Michael Henry Heim (Archipelago Books) '''Mallonga Listo de Poezio''' * Elena Fanailova, Russian version (''Rusa versio)'', tradukita el la rusa originalo ''(Русская версия)'' fare de Genya Turovskaya, Stephanie Sandler (Ugly Duckling Presse) * Nicole Brossard, ''Selections (Elektoj)'', tradukoj el la franca (Universitato de Kalifornio) * [[René Char|Rene Char]], ''The Brittle Age and Returning Upland (La fragila epoko)'', tradukita el la franca originalo (''L'Âge cassant)'' fare de Gustaf Sobin (Counterpath) * [[Mahmud Darwish|Mahmoud Darwish]] ''If I Were Another' (Se mi estus alia),'' kolekto de epopeoj, tradukita de la araba fare de Fady Joudah ''(FSG)'' * Hiromi Ito, ''Killing Kanoko (Mortigi Kanakon)'', tradukita el la japana fare de Jeffrey Angles (Action Books) * Marcelijus Martinaitis, ''KB: The Suspect (KB: La Suspektinto)'', tradukita el la litova de Laima Vince (White Pine) * Heeduk Ra, ''Scale and Stairs (Skalo kaj Ŝtuparo)'', tradukita el la korea fare de Woo-Chung Kim, Christopher Merrill (White Pine) * Novica Tadic, ''Dark Things (Nigraĵoj)'', tradukita el la serba fare de [[Charles Simic]] (BOA Editions) * Liliana Ursu, ''Lightwall (Lummuro)'', tradukita el la rumana fare de Sean Cotter (Zephyr Press) * Wei Ying-wu, ''In Such Hard Times (En tiaj malfacilaj jaroj)'', tradukita el la ĉina de Ruĝa Pino (Copper Canyon) === 2011 === '''Mallonga listo de prozo''' * [[Tove Jansson]], ''The True Deceiver'', tradukita el la sveda fare de Thomas Teal (New York Review Books) * Cezaro Aira, ''La Literatura Konferenco'', tradukita el la hispana de Katherine Silver (New Directions Publishing) * Michal Aivaz, ''La Ora Epoko'', tradukita de la ĉeĥa fare de Andrew Oakland (Dalkey Archive Press) * Georges-Olivier Châteaureynaud, ''A Life on Paper'', tradukita el la franca fare de Edward Gauvin (Small Beer) * Albert Cosseri,''The Jokers'', tradukita de la franca fare de Anna Moschovakis (New York Review Books) * [[Jenny Erpenbeck]], ''Visitation'', tradukita de la germana fare de Susan Bernofsky (New Directions Publishing) * Émile Azhar, ([[Romain Gary]]) ''Pseŭdo'', tradukita de la franca fare de David Bellos (Yale University Press) * Emilio Lascano Tegui ([[Argentino]]), ''Pri eleganteco dum dormo'', tradukita el la hispana de Idra Novey (Dalkey Archive Press) * Marlene van Niekerk, ''The Way of the Women'' (''La Maniero de Virinoj)'', tradukita de la afrikansa originalo (''Agaat'') fare de Michiel Heyns (Tin House) * [[Ernst Weiß|Ernst Weiss]], ''Georg Letham, kuracisto kaj murdinto'', tradukita el la germana fare de Joel Rotenberg (Arkipelago Books) '''Mallonga Listo de Poezio''' * [[Aleš Šteger|Aleš Steger]], ''The Book of Things'', tradukita de la slovena fare de Brian Henry (BOA Editions) * Eugène Gilwick, ''Geometries'', tradukita de la franca fare de Richard Sieburth (Ugly Ducking Press) * Yu Jian, ''Flash Cards'', tradukita de la ĉina fare de Wang Ping, Ron Padgett (Zephyr Press) * Ayane Kawata, ''Tempo de Ĉielo & Kasteloj en la Aero'', tradukita de la japana fare de Sawako Nakayasu (Litmus Press) * [[Luljeta Lleshanaku|Lulieta Leshanaku]], ''Infano de Naturo'', tradukita de la albana fare de Henry Israeli, Shpresa Qatipi (New Directions Publishing) === 2012 === '''Mallonga listo de prozo''' * Wieslaw Myslivsky, ''Stone to Stone'', tradukita el la pola fare de Bill Johnston (Archipelago Books) * Jean Ashnoz, ''Lightning'', tradukita el la franca fare de Linda Coverdale (New Press) * Jacques Jouet, ''Upstaged'', tradukita el la franca fare de Leland de la Durantaye (Dalkey Archive Press) * [[Dezső Kosztolányi|Dejő Kostolani]], ''Cornel Esty'', tradukis el la hungara de Bernard Adams (New Directions Publishing) * [[Dany Laferrière|Dani Laferriere]] ([[Haitio]]/[[Kanado]]), ''Mi Estas Japana Verkisto'', tradukita el la franca fare de David Homel (Douglas & MacIntyre) * [[Diego Marani (verkisto)|Diego Marani]], ''Nova Gramatiko de la Finna'', tradukita el la itala fare de Judith Landry (Dedalus) * Juan José Saer, ''Scars'', tradukita el la hispana fare de Steve Dolph (Open Letter Books) * Moasir Sklar, ''Kafka's Leopards'', tradukita el la portugala fare de Thomas O. Beebee (Texas Tech University Press) * Magdalena Tully, ''In Red'', tradukita el la pola fare de Bill Johnston (Archipelago Books) * Enrique Vila-Matas, ''Paris and no end'', tradukita el la hispana fare de Anne McLean (New Directions Publishing) '''Mallonga Listo de Poezio''' * Kiwao Nomura, ''Spectacle & Pigsty'', tradukita el la japana fare de Kyoko Yoshida, Forrest Gander (Omnidawn) * Amal al-Jubouri, ''Hagar Antaŭ la Okupo, Hagar Post la Okupo'', tradukita el la araba fare de Rebecca Gayle Howell, Husam Qaisi (Alice James Books) * Jules Laforgue, ''Last Verses (Lastaj versoj)'', tradukita el la franca fare de Donald Revell (Omnidawn) * Gleb Shulpyakov, ''A Fireproof Box'', tradukita el la rusa fare de Christopher Mattison (Canarium Books) * Anja Utler, ''Engulf''--''-enkindle'', tradukita el la germana fare de Kurt Beals (Burning Deck) * Uljana Wolf, ''False Friends (Falsaj amikoj)'', tradukita el la germana fare de Susan Bernofsky (Ugly Duckling Presse) === 2013 === '''Mallonga listo de prozo''' * '''[[László Krasznahorkai|Laszlo Krasnahorkai]] ''Satana Tango'', tradukita el la hungara de George Szirtes (New Directions Publishing)''' * Sergio Heifetz (Argentino) ''La Planedoj'', tradukita el la hispana fare de Heather Cleary (Open Letter Books) * Eric Chevillard ''Prehistoric Times'', tradukita de la franca fare de Alyson Waters (Archipelago Books; Francio) * Mahmoud Dovlatabadi La ''Kolonelo'', tradukita de la farsa fare de Tom Patterdale (Melville House Publishing) * Edouard Levé ''Aŭtoportreto'', tradukita de la franca fare de Lorin Stein (Dalkey Archive Press) * [[Clarice Lispector]] ''A Breath of Life: Pulsations'', tradukita el la portugala fare de Johnny Lorenz (New Directions Publishing) * [[Herta Müller]] ''The Hunger Angel'', tradukita de la germana fare de Philip Boehm (Metropolitan Books) * Miĥail Ŝiŝkin ''Venusa hararo'', tradukita el la rusa fare de Marian Schwartz (Open Letter Books) * [[Abdourahman A. Waberi|Abdurahman Waberi]] ''Transit'', tradukita de la franca fare de David Ball, Nicole Ball (Indiana University Press) * Urs Widmer ''My Father's Book'', tradukita de la germana fare de Donal McLaughlin (Seagull Books) '''Mallonga Listo de Poezio''' * '''[[Nichita Stănescu|Nikita Stanescu]] ''Wheel with a Single Spoke'', tradukita de la rumana fare de Sean Cotter (Archipelago Books)''' * Aase Berg ''Transfer Fat'', tradukita el la sveda fare de Johannes Göransson (Ugly Duckling Press) * Lydia Dimkovskaya ''pH Neutral History'', tradukita de la makedona fare de Ljubica Arsovska, Peggy Reid (Copper Canyon Press) * Emmanuelle Ocard ''The Invention of Glass'', tradukita de la franca fare de Cole Swensen, Rod Smith (Canarium Books) * Xi Chuan ''Notoj pri la Moskito'', tradukita el la ĉina fare de Lucas Klein (New Directions Publishing) * Elfriede Czurda (Aŭstrio) ''Preskaŭ 1 Libro/ Preskaŭ 1 Vivo'', tradukita el la germana de Rosmarie Waldrop (Burning Deck) === 2014 === '''Mallonga listo de prozo''' * [[László Krasznahorkai|Laszlo Krasnahorkai]], ''Seiobo There Below'' (''Seiobo tie malsupre)'', tradukis el la hungara de Ottilie Mulzet (New Directions Publishing) * Minae Mizumura ''A True Novel (Vera romano)'', tradukis el la japana de Juliet Winters (Other Press) * Rodrigo Rey Rosa ''The African Shore'', (''La afrika strando'') tradukita el la hispana fare de Jeffrey Gray (Gvatemalo; Yale University Press) * Mahi Binebine ''Horses of God (Ĉevaloj de Dio)'', tradukita el la franca fare de Lulu Norman (Maroko; Tin House) * [[Mircea Cărtărescu|Mircea Cartarescu]] ''Blinding'', tradukita el la rumana fare de Sean Cotter (Archipelago Books) * Elena Ferrante, ''The Story of a New Name'' (''La Rakonto de Nova Nomo)'', tradukita el la itala fare de Ann Goldstein (Europa Editions) * Arnon Grünberg ''Tirza'', tradukita el la nederlanda fare de Sam Garrett (Open Letter Books) * Karl Ove Knausgaard, ''[[:ru:My_Struggle:_Book_Two|My Struggle: Book Two]] (Mia Lukto: Dua Libro)'', tradukita el la norvega de Don Bartlett (Archipelago Books) * Ahmad Faris al-Shidyaq, ''Leg Over Leg Vol. 1 (Kruro trans kruro - Vol. 1)'', tradukita el la araba fare de Humphrey Davies (Libano; New York UP) * [[Jan Jacob Slauerhoff|Jan Jakob Slauerhoff]], ''The Forbidden Kingdom (La Malpermesita Regno)'', tradukita el la nederlanda fare de Paul Vincent (Pushkin Press) '''Mallonga Listo de Poezio''' * Elsa Biagini ''The Guest in the Wood (La gasto en la arbaro)'', tradukita el la itala fare de Diana Thow, Sarah Stickney, Eugene Ostashevsky (Chelsea Editions) * Claude Royer-Journou ''Four Elemental Bodies (Kvar esencaj korpoj)'', tradukita el la franca fare de Keith Waldrop (Burning Deck) * [[Sohrab Sepehri]] The Oasis of Now (''La Oazo de Nun)'', tradukita el la persa fare de Kazim Ali, Mohammad Jafar Mahallati (Irano; BOA Editions) * Polina Barskova, Anna Glazova, [[Maria Stepanova]], ''Relocations: 3 Contemporary Russian Women Poets (''Relokiĝoj'': 3 Nuntempaj Rusaj Virinoj Poetoj)'', tradukitaj el la rusa fare de Catherine Ciepiela, Anna Khasin, Sibelan Forrester (Zephyr Press) * [[Roberto Bolaño|Roberto Bolano]], ''The Unknown University'' (''La Nekonata Universitato)'', tradukita el la hispana de Laura Healy (Ĉilio; New Directions Publishing) * Nicole Brossard ''White Piano (Blanka pioano)'', tradukita el la franca fare de Robert Majzels, Erin Mouré (Kanado; Coach House Press) * Daniel Collobert ''Murder (Murdo)'', tradukita el la franca fare de Nathanaël (Litmus Press) * [[Oliverio Girondo]] ''In the Moremarrow'', tradukita el la hispana fare de Molly Weigel (Argentino; Action Books) * ''Анжелина Полонская'' (''Paul Klee’s Boat)'', tradukita el la rusa fare de Andrew Wachtel (Zephyr Press) * Ye Mimi ''His Days Go By the Way Her Years'', tradukita el la ĉina fare de Steve Bradbury (Tajvano; Anomalous Press) === 2015 === '''Mallonga listo de prozo''' * Can Xue, ''The Last Lover (La Lasta Amanto)'', tradukita el la ĉina fare de Annelise Finegan Wasman (Ĉinio, Yale University Press) * Eric Chevillard, ''The Author and Me (La Aŭtoro kaj Mi)'', tradukita el la franca fare de Jordan Stump (Francio, Dalkey Archive Press) * [[Julio Cortázar|Julio Cortazar]], ''Fantomas Versus the Multinational Vampires (Fantomoj Kontraŭ la multnaciaj vampiroj)'', tradukita el la hispana fare de David Kournick (Argentino, Semiotext(e)) * Sergej Dovlatov, ''Пушкинские горы'' (''Puŝkin-montoj)'', tradukis el la rusa Jekaterina Dovlatova (Rusio, Counterpoint Press) * [[Elena Ferrante]], ''Those Who Leave and Those Who Stay (Tiuj, kiuj foriras kaj tiuj, kiuj restas)'', el la itala tradukis Ann Goldstein (Italio, Europa Editions) * Medardo Fraile, ''Things Look Different in the Light (Aferoj aspektas malsamaj en la lumo), tradukita el la hispana fare de Margaret Jall Costa'' (Hispanio, Pushkin Press) * [[Bohumil Hrabal|Bogumil Hrabal]], ''Harlequin’s Millions'' (''Milionoj de Arlekeno)'', tradukita el la ĉeĥa de Stacey Knecht (Ĉeĥio, Arkipelago Books) * [[Tove Jansson]], ''The Woman Who Borrowed Memories (La Virino kiu luprenis memoraĵojn)'', tradukita el la sveda fare de Thomas Teal kaj Sylvester Mazzarella (Finnlando, NYRB) * Valeria Luiselli, ''Faces in the Crowd'' (''Vizaĝoj en la Homamaso)'', tradukita el la hispana fare de Christine McSweeney (Meksiko, Coffee House Press) * Juan José Saer, ''La Grande (La granda)'', tradukita el la hispana fare de Steve Dolph (Argentino, Open Letter Books) '''Mallonga Listo de Poezio''' * Rocío Serón, ''Diorama'', tradukita el la hispana fare de Anna Rosenwong (Meksiko, Phoneme Media) * Suzanne Doppelt, ''Lazy Suzie'', tradukita de la franca fare de Cole Swensen (Francio, Litmus Press) * Venus Khouri-Gata, ''Where Are the Trees Going? (Kien'' ''iras la arboj?)'', tradukita el la franca fare de Marilyn Hacker (Libano, Curbstone) * [[Alejandra Pizarnik|Alejandra Pisarnik]], ''Diana's Tree'', tradukita el la hispana de Yvette Sigert (Argentino, Ugly Duckling Presse) * Lev Rubinstein, ''Полный каталог комедийных новинок (Kompleta Katalogo de Komedio Novaĵoj)'', tradukita el la rusa fare de Philipp Meters kaj Tatyana Tulchinskaya (Rusio, Ugly Duckling Presse) * Farhad Shougy, ''End of the Citymap'' (''Fino de la'' Urbomapo) tradukita el la germana fare de Rosemary Waldrop (Germanio, Burning Deck) == Vidu ankaŭ == [[Literatura tradukisto|Literatura tradukado]] [[Internacia Premio Booker]] == Eksteraj ligiloj == [http://www.rochester.edu/College/translation/threepercent/index.php?s=btb Oficialo retejo de la premio] pere de la Wayback maŝino, la 24-an de aprilo 2013 [[Kategorio:Literaturpremioj]] 1tog7vdqsaxieh60wb4mjphvm55s63a 0 809573 9490864 9488052 2026-10-09T14:05:24Z Crosstor 3176 /* S */ 9490864 wikitext text/x-wiki Jen listo de elektitaj famaj [[hungaroj]], kiuj naskiĝis en [[Budapeŝto]] laŭ alfabeto. (Pri la ceteraj famuloj vidu ankaŭ la [[:Kategorio:Distriktoj de Budapeŝto|artikolojn pri distriktoj de Budapeŝto]] (ekzemple [[Listo de famuloj naskiĝintaj en Újpest]]) kaj pri [[Pest (urbo)|Pest]] kaj [[Buda]] antaŭ [[1873]] (kiuj naskiĝis en tiuj lokoj): [[Listo de famuloj naskiĝintaj en Pest]], [[Listo de famuloj naskiĝintaj en Buda]]!) * Pri (A-F) la liston vi vidos: [[Listo de famuloj naskiĝintaj en Budapeŝto (A-F)]]! * Pri (G-K) la liston vi vidos: [[Listo de famuloj naskiĝintaj en Budapeŝto (G-K)]]! * Pri (L-R) la liston vi vidos: [[Listo de famuloj naskiĝintaj en Budapeŝto (L-R)]]! {{EnhavTabelo|alf=L}} == S == {{Div col|cols = 3}} * [[István S. Nagy]], tekstopoeto * [[Margit S. Sárdi]], literaturhistoriisto * [[Gyula D. Schmidt]], [[arkitekto]] * [[Edit S. Vincze]], [[historiisto]] * [[Kinga Saárossy]], [[aktoro]] * [[Anikó Sáfár]], aktoro * [[Mónika Sáfár]], aktoro * [[Károly Safranek]], aktoro * [[József Sáfrány]], [[reĝisoro]] * [[Marianne Sághy]], historiisto * [[Ágnes Ságvári]], historiisto * [[Endre Ságvári]], komunisto * [[Szabolcs Sajgó]], jezuito * [[András Sajó]], [[juristo]] * [[József Sákovics]], skermisto * [[Ferenc Salamin]], arkitekto * [[András Salamon (reĝisoro)]] * [[László Salamon (konstitucia juĝisto)]] * [[László Salgó (ĵurnalisto)]] * [[László Salgó (rabeno)]] * [[Zoltán Sallay]], [[baletisto]] * [[István Salusinszky]], bankisto * [[Nóra Salvi]], hobojisto * [[Frigyes Sándor]], [[dirigento]] * [[György Sándor]], humuristo * [[Iván Sándor]], [[verkisto]] * [[György Sándor (pianisto)]] * [[István Sándor (etnografo)]] * [[János Sándor (reĝisoro)]] * [[Judit Sándor]], [[operkantisto]] * [[Mátyás Sándor (imunologo)]] * [[Pál Sándor]], reĝisoro * [[Szabolcs Sándor]], dirigento * [[István Sándorfi]], [[pentristo]] * [[Kamill Sándorfy]], [[kemiisto]] * [[Krisztián Sánta]], paralimpiano * [[Ferenc Sapszon (1952)]], korusestro * [[Balázs Sára]], kameraisto * [[Bernadette Sára]], aktoro * [[Júlia Sára]], reĝisoro * [[Tibor Sárai]], [[komponisto]] * [[Aladár Sarbu]], altlerneja instruisto * [[Péter Sárfalvi]], moderna pentatlonisto * [[László Sári]], tibetologo * [[Aladár Sarkadi]], aktoro * [[Balázs Sarkadi]], biokemiisto * [[Miklós Sárkány]], akvopilkisto * [[György Sárközi]], [[poeto]] * [[Gyula Sárközi]], baletisto * [[Mátyás Sárközi]], verkisto * [[András Sárközy]], [[matematikisto]] * [[Gergely Sárközy]], komponisto * [[Tamás Sárközy]], juristo * [[István Sarlós]], ministro * [[Krisztián Sárneczky]], [[instruisto]] * [[Rezső Sárosdy]], aktoro * [[György Sárosi]], futbalisto * [[László Sárosi (akvopilkisto)]] * [[László Sárosi (futbalisto)]] * [[Andor Sárosy]], operkantisto * [[Mihály Sárossy]], esperantisto * [[Vilmos Sárvári]], gitaristo * [[Andor Sas]], historiisto * [[István Sas]], reklamisto * [[Tamás Sas]], reĝisoro * [[Peter Sasdy]], reĝisoro * [[Oszkár Sashegyi]], [[arkivisto]] * [[Sylvia Sass]], operkantisto * [[Sándor Sasvári]], muzikalkantisto * [[Erzsébet Schaár]], [[skulptisto]] * [[Zsuzsa Schaff]], [[kuracisto]] * [[Alfréd Schaffer]], futbalisto * [[Judit Schäffer]], kostumisto * [[Catherine Schell]], aktoro * [[Viktor Scheffer]], inĝeniero * [[Hugó Scheiber]], pentristo * [[Sándor Scheiber]], lingvisto * [[Gábor Schein]], verkisto * [[Gábor Scheiring]], ekonomo * [[András Schiff]], pianisto * [[András Schiffer]], advokato * [[Pál Schiffer]], reĝisoro * [[Emil Schimanek]], inĝeniero * [[György Schirilla (advokato)]] * [[György Schirilla (filo)]], kuristo * [[György Schirilla (patro)]], naĝisto * [[András Schlanger]], aktoro * [[Imre Schlosser]], futbalisto * [[Ádám Schmidt]], ekonomo * [[Egon Schmidt]], verkisto * [[Éva Schmidt]], lingvisto * [[Mária Schmidt]], historiisto * [[Zoltán Schmied]], aktoro * [[Pál Schmitt]], skermisto * [[Csilla Krisztina Schneider]], pentristo * [[Hédy Schneider]], pianisto * [[Zoltán Schneider]], aktoro * [[Ádám Schnell]], aktoro * [[Ervin Schőmer]], arkitekto * [[György Schöpflin]], historiisto * [[Gyula Schöpflin]], tradukisto * [[István Schrodt]], inĝeniero * [[Éva Schubert]], aktoro * [[Gabriella Schubert]], lingvisto * [[Tibor Schulek]], luterana pastro * [[Ödön Schulhof]], kuracisto * [[Vilmos Schulhof]], kuracisto * [[Imre Schuller]], kameraisto * [[Emil Schultheisz (ministro)]] * [[Lóránt Schuster]], muzikisto * [[Ila Schütz]], aktorino * [[András Bertalan Schwarz]], juristo * [[Pál Schweitzer (esteto)]] * [[Rosika Schwimmer]], feministo * [[Tibor Scitovsky]], ekonomikisto * [[Béla Scitovszky]], ministro * [[Georges Sébastian]], dirigento * [[Thomas Albert Sebeok]], lingvisto * [[Gusztáv Sebes]], trejnisto * [[Katalin Sebestény]], baletisto * [[Benedek Sebestyén]], skulptisto * [[János Sebestyén]], orgenisto * [[Mihály Sebestyén (aktoro)]] * [[Vilmos Sebők]], futbalisto * [[György Segesdi]], skulptisto * [[Mátyás Seiber]], komponisto * [[György Selmeczi]], arkitekto pri internaj spacoj * [[Roland Selmeczi]], [[voĉoaktoro]] * [[Judit Selymes]], reĝisoro * [[Zsolt Semjén]], ministro * [[Vera Sennyei]], aktoro * [[Márta Serák]], operkantisto * [[László Seregi]], koreografo * [[Zoltán Seregi]], reĝisoro * [[Ákos Seress]], matematikisto * [[Iván Seres]], matematikisto * [[Amrita Sérgil]], pentristo * [[Miklós Seszták]], ministro * [[Rezső Seress]], komponisto * [[Lajos Shvoy]], episkopo * [[Ferenc Sidló]], skulptisto * [[Ferenc Sidó]], tablotenisisto * [[Sándor Silló]], dramaturgo * [[Endre Sík]], ministro * [[Sándor Sík]], poeto * [[István Síklaki]], psikologo * [[Albert Siklós]], komponisto * [[András Siklós]], historiisto * [[Csaba Siklós]], ministro * [[Mihály Simai]], ekonomikisto * [[Imre Simay]], pentristo * [[Sándor Simó]], reĝisoro * [[Bea Simóka]], moderna pentatlonisto * [[András Simon]], grafikisto * [[István Simon (biofizikisto)]] * [[Jolán Simon]], deklamisto * [[Miklós Simonovits]], matematikisto * [[Erzsébet Simonyi]], bestkuracisto * [[András Simor]], bankisto * [[Erzsi Simor]], aktoro * [[Ottó Simor]], aktoro * [[Olivér Sin]], pentristo * [[Vilma Singhoffer]], operkantisto * [[György Sinkó]], operkantisto * [[László Sinkó]], aktoro * [[József Géza Sinkovics]], kuracisto * [[András Sinkovits-Vitay]], aktoro * [[Imre Sinkovits]], aktoro * [[Jenő Sipőcz]], urbestro * [[András Sipos (reĝisoro)]] * [[Csaba Sipos]], [[inspektoro]] * [[Ete Álmos Sipos]], kalvinana pastro * [[Ferenc Sipos (futbalisto)]] * [[József Sipos]], produktoro * [[Péter Sipos]], historiisto * [[András Sirák]], [[ĝenerala kuracisto]] * [[Zoltán Siroki]], botanikisto * [[György Skardelli]], arkitekto * [[Árpád Skrabski]], informadikisto * [[Fruzsina Skrabski]], ĵurnalisto * [[Pál Sohár]], kemiisto * [[Anni Soltész]], aktoro * [[Iván Soltész]], biologo * [[Katalin Soltész]], lingvisto * [[Miklós Soltész]], [[subministro]] * [[Georg Solti]], dirigento * [[Gizella Solti]], gobelinisto * [[János Solti]], drumisto * [[László Solti]], bestkuracisto * [[Ottó Solymosi]], reĝisoro * [[Ottó Solymosi]], baletisto * [[Zoltán Solymosi]], baletisto * [[Janka Sólyom]], aktoro * [[Katalin Sólyom]], aktoro * [[Lajos Som]], gitaristo * [[Dávid Somfai Kara]], mongolisto * [[István Somkúti]], kameraisto * [[Ádám Somlai-Fischer]], arkitekto * [[Artúr Somlay]], aktoro * [[Ferenc Somló (pli aĝa)]], aktoro * [[Mária Somló]], aktoro * [[Tamás Somló]], ŝlagromuzikisto * [[Tamás Somló (kameraisto)]] * [[Ervin Somogyi]] ([[lutieristo]]) * [[Éva Somogyi]], historiisto * [[Győző Somogyi]], pentristo * [[László Somogyi (dirigento)]] * [[Nusi Somogyi]], operkantisto * [[Pál György Somogyi]], arkitekto pri internaj spacoj * [[Rudolf Somogyvári]], aktoro * [[Enikő Somorjai]], kemiisto * [[Gábor Árpád Somorjai]], baletisto * [[Ferenc Soós]], tablotenisisto * [[Péter Soós]], reĝisoro * [[Andrea Söptei]], aktoro * [[Sándor Sörös]], aktoro * [[Ágnes Sós]], reĝisoro * [[Vera T. Sós]], matematikisto * [[Péter Sótonyi]], kuracisto * [[Antal Spányi]], episkopo * [[Miklós Spányi]], klavicenisto * [[Pater Sparrow]], reĝisoro * [[András Spät]], kuracisto * [[Beáta Sperlágh]], kuracisto * [[Klára Spilák]], aktoro * [[György Spira]], historiisto * [[György Spiró]], dramisto * [[György Springer]], inĝeniero * [[Antal Stark]], ekonomikisto * [[Tamás Stark]], historiisto * [[Tibor Stark (trumpetisto)]] * [[János Starker]], violonĉelisto * [[Gábor Staudt]], politikisto * [[Imre Stefániai]], pianisto * [[Angéla Stefanovics]], aktoro * [[Péter Stefanovits]], grafikisto * [[Lilly Steinschneider]], piloto * [[Kristóf Steiner]], aktoro * [[Ádám Steinmetz]], akvopilkisto * [[Barnabás Steinmetz]], akvopilkisto * [[János Steinmetz]], akvopilkisto * [[Gábor Stépán]], inĝeniero * [[László Sterbinszky]], baletisto * [[Ágnes Stiller-Luzsicza]], pentristo * [[Gabriella Stimácz]], baletisto * [[András Stipsicz]], matematikisto * [[Kálmán Stoll]], epidemiologo * [[Botond Storcz]], kajakisto * [[Natasa Stork]], aktoro * [[Dezső Straub]], aktoro * [[Péter Straub]], aktoro * [[János Strausz]], juĝisto * [[Aurél Stromfeld]], generalo * [[Balázs Sudár]], turkologo * [[Mária Sudlik]], operkantisto * [[Attila Sudár]], akvopilkisto * [[Károly Sugár]], aktoro * [[Lajos Sugár]], aktoro * [[Miklós Sugár]], komponisto * [[Rezső Sugár]], komponisto * [[Jenő Sujánszky]], kemiisto * [[Mihály Sükösd]], verkisto * [[Béla Sulyok]], bankisto * [[Imre Sulyok (komponisto)]] * [[Géza Supka]], arkeologo * [[Magdolna Supka]], arthistoriisto * [[Erzsébet Surány]], grafikisto * [[György Surányi]], bankestro * [[Gyula Surányi]], kuracisto * [[János Surányi (matematikisto)]] * [[Tivadar Surányi-Unger]], ekonomikisto * [[Enikő Sütő]], [[manekeno]] * [[József Sütő]], kemiisto * [[Lajos Sütő]], gitaristo * [[Gyula Sváb]], arkitekto * [[Sándor Svéd]], operokantisto * [[Vilmos Szabadi]], violonisto * [[György Szabados]], pianisto * [[György Szabados (historiisto)]] * [[Miklós Szabados]], tablotenisisto * [[Veronika Szabady]], skulptisto * [[Ferenc Szablya-Frischauf]], pentristo * [[János Szablya]], inĝeniero * [[Ádám Szabó]], akordionisto * [[Ágnes Szabó (1995)]], kajakisto * [[András György Szabó]], filozofo * [[Árpád Szabó (filologo)]] * [[Attila Szabó]], kemiisto * [[Bence Szabó]], skermisto * [[Dezső Szabó (kemiisto)]] * [[Éva Zsuzsanna Szabó]], psikologo * [[Ferenc Szabó]], komponisto * [[Gábor Szabó (gitaristo)]] * [[Gabriella Szabó (kajakisto)]] * [[Gyula Szabó (pentristo)]] * [[Ildikó Szabó]], reĝisoro * [[Ilonka Szabó]], operkantisto * [[István Szabó (arkitekto)]] * [[István Szabó (filmreĝisoro)]] * [[István Szabó (kajakisto)]] * [[Iván Szabó (skulptisto)]] * [[János Szabó (arkitekto)]] * [[József Szabó (dentkuracisto)]] * [[József Szabó (naĝisto)]] * [[Katalin Szabó (kegloludisto)]] * [[Kinga Szabó (ceramikisto)]] * [[László Szabó (reĝisoro)]] * [[Lujza Szabó]], operkantisto * [[Marianne Szabó]], tekstilartisto * [[Miklós Szabó (historiisto, 1935)]] * [[Rebeka Szabó]], politikisto * [[Sándor Szabó (aktoro)]] * [[Szilvia Szabó]], kajakisto * [[Tamás Szabó (skulptisto)]] * [[Zoltán Szabó (botanikisto)]] * [[Zoltán Szabó (matematikisto)]] * [[Zoltán Szabó (politikisto)]] * [[Zoltán Szabó (verkisto)]] * [[Barnabás Szabó Sipos]], aktoro * [[Alajos Szabóky]], statistikisto * [[Ernő Szabolcs]], aktoro * [[Bence Szabolcsi]], muzikhistoriisto * [[Lajos Szabolcsi]], literaturhistoriisto * [[Miklós Szabolcsi]], literaturhistoriisto * [[László Szacsvay]], aktoro * [[Györgyi Szakács]], kostumisto * [[Hajnalka Szakács]], aktoro * [[Gábor Szakácsi]], gitaristo * [[Sándor Szakácsi]], aktoro * [[Ágnes Szakály]], zimbalonisto * [[Béla Szakcsi Lakatos]], pianisto * [[Károly Szakonyi]], dramisto * [[Ádám Szalai]], futbalisto * [[Júlia Szalai]], sociologo * [[Miklós Szalai (historiisto)]] * [[Sándor Szalai]], sociologo * [[Tamás Szalai (kajakisto)]] * [[Zoltán Szalai]], germanisto * [[Karola Szalay]], baletisto * [[Krisztina Szalay]], aktoro * [[Marianna Szalay]], aktoro * [[Miklós Szalay (inĝeniero)]] * [[Kristóf Szalay-Bobrovniczky]], ministro * [[Ági Szalóki]], popolkantisto * [[Ferike Szalontay]], operetkantisto * [[Elza Szamosi]], operkantisto * [[Judit Szamosi (baletisto)]] * [[Judit Szamosi (koreografo)]] * [[Zsófia Szamosi]], aktoro * [[Anna Szandtner]], aktoro * [[Enid Szánthó]], operkantisto * [[Erika Szántó]], dramaturgo * [[György Szántó (kuracisto)]] * [[Imre Szántó (fotisto)]] * [[Iván Szántó]], iranologo * [[Rudolf Szántó]], ĵurnalisto * [[Tibor Szanyi]], politikisto * [[Pál Szapáry]], politikisto * [[György Száraz]], verkisto * [[Félix Szarvas]], obstetrikisto * [[Klári Szarvas]], harpisto * [[Anna Mária Szász]], instruisto * [[Domokos Szász (matematikisto)]] * [[Emese Szász]], skermisto * [[János Szász (reĝisoro)]] * [[Pál Szász (matematikisto)]] * [[Péter Szász]], reĝisoro * [[István Szászy]], juristo * [[Ödön Szatala (biologo)]] * [[Eörs Szathmáry]], biologo * [[László Szathmáry]], kemiisto * [[Attila Szatmári]], aktoro * [[István Szatmári]], aktoro * [[Jenő Szatmári]], ĵurnalisto * [[Marianna Szatmári]], internisto * [[Tibor Szatmári]], pianisto * [[József Szauder]], literaturhistoriisto * [[Nándor Száva]], kemiisto * [[János Szávai]], literaturisto * [[Lajos Szávay]], aktoro * [[Győző Szebehely]], astronomo * [[András Szebeni]], fotisto * [[Károly Széchy (arkitekto)]] * [[Ágnes Széchenyi]], literaturhistoriisto * [[Margit Szécsi]], poeto * [[Zoltán Szécsi]], akvopilkisto * [[Irén Szecsődi]], operkantisto * [[Miklós Szedő]], operkantisto * [[Tibor Szedő]], naĝisto * [[Anikó Szegedi]], pianisto * [[Erika Szegedi]], aktoro * [[Márió Szegedy]], matematikisto * [[Mihály Szegedy-Maszák]], literaturhistoriisto * [[Géza Szegedi Molnár (filo)]], parodiisto * [[Elemér Szeghalmi]], ĵurnalisto * [[Sándor Szeghő]], dirigento * [[György Szegő (arkitekto)]] * [[Miklós Szegő]], kemiisto * [[Katalin Szegvári]], redaktoro * [[András Székely]], geografo * [[Arnold Székely]], pianisto * [[Bulcsú Székely]], akvopilkisto * [[Edgár Székely]], pulmonologo * [[Éva Székely]], naĝisto * [[György Székely (historiisto)]] * [[György Székely (kemiisto)]] * [[György Székely (teatrohistoriisto)]] * [[Hugó Székely]], arkitekto * [[István Székely (reĝisoro)]] * [[János Székely (scenaristo)]] * [[János Székely (episkopo)]] * [[Júlia Székely]], verkisto * [[László Székely (dekoraciisto)]] * [[Lujza Székely]], aktoro * [[Magda Székely]], poeto * [[Miklós Székely B.]], aktoro * [[Orsolya Székely (reĝisoro)]] * [[Tamás Székely]], ministro * [[Vladimír Székely]], inĝeniero * [[Endre Szekér]], instruisto * [[Eszter Szekeres]], matematikisto * [[György Szekeres]], matematikisto * [[Ilona Szekeres]], aktoro * [[Pál Szekeres]], skermisto * [[Tamás Szekeres]], gitaristo * [[Gyula Szekfű]], historiisto * [[József Székhelyi]], aktoro * [[Attila Széki]], futbalisto * [[Attila Szekrényessy (historiisto)]] * [[Mária Szekula]], [[speleologo]] * [[Antal Széky]], bestokuracisto * [[Ágoston Szél]], kuracisto * [[Tamás Széles]], aktoro * [[György Széll]], dirigento * [[Zita Szeleczky]], aktoro * [[Ferenc Szelényi]], agronomo * [[Iván Szelényi]], sociologo * [[Jenő Széll]], politikisto * [[Alice Szellay]], aktoro * [[György Szemadám]], pentristo * [[Vera Szemere]], aktoro * [[Endre Szemerédi]], matematikisto * [[Marianne Szemes]], reĝisoro * [[Mihály Szemes]], reĝisoro * [[Imre Szemethy]], grafikisto * [[Tibor Szemző]], komponisto * [[Tamás Szén Molnár]], arkitekto pri internaj spacoj * [[Géza Szénási]], prokuroro * [[Béla Szende (inĝeniero)]] * [[Béla Szende (patologo)]] * [[Ilona Szendrey]], aktoro * [[Károly Szendy]], inĝeniero * [[László Szendrey-Karper]], gitaristo * [[József Szendrő]], aktoro * [[Andor Szenes]], libretisto * [[Andrea Szenes]], prezentisto * [[Árpád Szenes]], pentristo * [[Béla Szenes]], verkisto * [[Hanna Szenes]], poeto * [[István Szenes]], arkitekto pri internaj spacoj * [[Iván Szenes]], komponisto * [[Zsuzsa Szenes]], grafikisto * [[Lajos Szeniczei]], inĝeniero * [[Jenő Szenkár]], dirigento * [[András József Szennay]], ĉefabato * [[György Szennik]], pentristo * [[János Szentágothai]], kuracisto * [[István Szentandrássy]], pentristo * [[András Szente]], kajakisto * [[Lajos Szente]], entreprenisto * [[András Szent-Györgyi]], biokemiisto * [[Kornél Szentgyörgyi]], pentristo * [[Miklós Szenthelyi]], violonisto * [[Zoltán Szentirmai]], skulptisto * [[Zsolt Szentirmai]], aktoro * [[Béla Szentiványi]], aktoro * [[Gyula Szentiványi]], arthistoriisto * [[József Szent-Ivány]], entomologo * [[Miklós Szentkuthy]], verkisto * [[Aladár Szentmártony]], inĝeniero * [[Tibor Szentmártony]], matematikisto * [[Gábor Szentmihályi]], drumisto * [[Péter Szentmiklósi]], farmaciisto * [[Olga Szentpál]], instruisto * [[Mária Szepes]], verkisto * [[György Szepesi]], raportisto * [[Nikolett Szepesi]], naĝisto * [[Antal Szerb]], verkisto * [[János Szerb]], tibetologo * [[Béla Szerednyey]], aktoro * [[Éva Szerencsi]], aktoro * [[Gyula Szersén]], aktoro * [[Péter Szervánszky]], violonisto * [[Valéria Szervánszky]], pianisto * [[Péter Sziámi Müller]], ŝlagrokantisto * [[János Szidarovszky]], lingvisto * [[Gábor Szigethy]], historiisto * [[Ferenc Szigeti]], komponisto * [[György Szigeti (budhisto)]] * [[Jenő Szigeti (adventista pastro)]] * [[József Szigeti (violonisto)]] * [[Zoltán Szigeti]], kajaisto * [[József Szijj]], ornitologo * [[Szeréna Sziklai]], operkantisto * [[János Szikora]], reĝisoro * [[József Szikra]], aktoro * [[János Sziládi]], verkisto * [[Zoltán Szilády]], entomologo * [[Ákos Szilágyi]], poeto * [[András Szilágyi (vitroartisto)]] * [[Áron Szilágyi]], skermisto * [[Géza Szilágyi]], poeto * [[László Szilágyi]], scenaristo * [[Liliána Szilágyi]], naĝisto * [[Tibor Szilágyi]], aktoro * [[Zoltán Szilágyi (naĝisto)]] * [[Zsófia Szilágyi]], reĝisoro * [[Jenő Szilárd]], geografo * '''[[Leó Szilárd]],''' fizikisto * [[Béla Szilárdi]], grafikisto * [[József Szili]], esteto * [[Géza Szilvay]], violonisto * [[Kornél Szilvay]], inĝeniero * [[György Szilvásy]], ministro * [[Margit Szilvitzky]], tekstilartisto * [[Kálmán Szily (inĝeniero)]] * [[Pál Szily]], kuracisto * [[Oszkár Szimán]], kemiisto * [[Jenő Szimon]], pentristo * [[Miklós Szinetár]], reĝisoro * [[Gyula Szini]], verkisto * [[Ferenc Szinnyei]], literaturhistoriisto * [[Jenő Szinyei Merse]], ministro * [[József Szinnyei (kuracisto)]] * [[Gábor Szinte (pentristo)]] * [[Pál Szinvai]], skulptisto * [[Tamás Szirányi]], elektroinĝeniero * [[Albert Szirmai]], komponisto * [[Imre Szirmai]], aktoro * [[László Szirmay-Kalos]], informadikisto * [[Ági Szirtes]], aktoro * [[George Szirtes]], poeto * [[János Szirtes]], pentristo * [[Tamás Szirtes]], reĝisoro * [[András Szitányi]], reĝisoro * [[Károly Szittya]], akvopilkisto * [[Balázs Sziva]], gitaristo * [[István Szívós]], kuracisto, sportisto * [[Endre Szkárosi]], poeto * [[Alexa Szlávics]], pentristo * [[László Szlávics (pli juna)]], skulptisto * [[István Szlávik (radiologo)]] * [[Thomas Alexander Szlezák]], klasika filologo * [[Boldizsár Szmrecsányi]], skulptisto * [[István Szőcs (inventisto)]] * [[Miklós Szőcs TUI]], skulptisto * [[Lajos Szodoray]], haŭtkuracisto * [[Chaim Szófér]], rabeno * [[László Szögi]], bibliotekisto * [[Kató Szőke]], naĝisto * [[Olivér Szőke]], gitaristo * [[Balázs Szokolay]], pianisto * [[Olly Szokolay]], operkantisto * [[Ágnes Szokolszky]], psikologo * [[János Szolcsányi]], kuracisto * [[Imre Szöllősi]], [[kajakisto]] * [[Rita Szöllősi]], juvelisto * [[Enikő Szöllőssy]], skulptisto * [[Irén Szöllősy]], pupteatristo * [[Tibor Szolnoki]], aktoro * [[Tamás Szombathelyi]], pentatlonisto * [[György Szomjas]], reĝisoro * [[Éva Szonda]], operkantisto * [[Péter Szondi]], literaturhistoriisto * [[Ferenc Szontágh]], kuracisto * [[Erzsébet Szőnyi]], komponisto * [[Kató Szőnyi]], pupisto * [[Nóra Szőnyi]], baletisto * [[Olga Szőnyi]], operkantisto * [[Zsuzsa Szőnyi]], radioparolisto * [[Éva Szörényi]], aktorino * [[László Szörényi (kritikisto)]] * [[Szabolcs Szörényi]], gitaristo * [[Ágnes Sztankay]], restaŭristo * [[István Sztankay]], aktoro * [[Viktor Sztankovics]], anoncisto * [[Gábor Sztehlo]], luterana pastro * [[Pál Sztrókay]], inĝeniero * [[Adolf Szücs]], matematikisto * [[András Szűcs]], ministro * [[Antal Gábor Szűcs]], gitaristo * [[Erika Szűcs]], matematikisto * [[Judith Szűcs]], ŝlagrokantisto * [[Lajos Szűcs (defendisto)]] * [[Lajos Szűcs (politikisto)]] * [[László Szűcs (operkantisto)]] * [[Loránt Szűcs]], pianisto * [[Norbert Szűcs]], komponisto * [[Sándor Szűcs]], aktoro * [[Kálmán Szügyi]], operkantisto * [[Balázs Szuhay]], komikisto * [[Andrea Szulák]], ŝlagrokantisto * [[Géza Szüllő]], politikisto * [[Angéla Szuly]], pentristo * [[József Szurcsik]], grafikisto * [[Miklós Szurdi]], reĝisoro * [[Szabolcs Szuromi]], pastro * [[Ferenc Szusza]], futbalisto * [[Gyula Szutrély]], kuracisto * [[Wanda Szyksznian]], grafikisto {{Div col end}} == T == {{Div col|cols = 3}} * [[Ágnes T. Czene]], pentristo * [[László Tabi]], verkisto * [[Márta Taby]], aktoro * [[Károly Tagányi (anestezisto)]] * [[László Tahi Tóth]], aktoro * [[Anna Mária Tahy]], aktoro * [[József Takács (futbalisto)]] * [[Károly Takács]], pafisto * [[Katalin Takács]], aktoro * [[László Kristóf Takács]], imunologo * [[Marianna Takács]], arthistoriisto * [[Marika Takács]], televidparolisto * [[Margit Takács]], aktoro * [[Paula Takács]], operkantisto * [[Gábor Takács-Nagy]], violonisto * [[Mihály Takaró]], poeto * [[Előd Takáts]], bankisto * [[Tamás Takáts]], gitaristo * [[Gyula Tálos]], arkitekto pri internaj spacoj * [[Nikolett Tamási]], voĉaktoro * [[Éva Tamássy]], operkantisto * [[Frigyes Tanay]], aktoro * [[Gábor Tánczos (instruisto)]] * [[Gábor Tánczos (oficiro)]] * [[Dezső Tandori]], poeto * [[Harald Tangl]], kuracisto * [[Ilona Tanner]], poeto * [[Gergely Tapolczai]], politikisto * [[Gyula Tapolczai]], aktoro * [[Béla Tardos]], komponisto * [[Éva Tardos]], matematikisto * [[Gábor Tardos]], matematikisto * [[Márton Tardos]], ekonomikisto * [[János Tardy]], geografo * [[Gábor Tari (pentristo)]] * [[Sándor Tarics]], arkitekto * [[Tibor Tarits]], pafisto * [[Ferenc Tarján]], instruisto * [[György Tarján]], obstetrikisto * [[Györgyi Tarján]], aktoro * [[Róbert Tarján]], kuracisto * [[Tamás Tarján]], kritikisto * [[Vilmos Tarján]], ĵurnalisto * [[Ida Tarjáni Tóth]], zimbalonisto * [[Bálint Tárkány-Kovács]], zimbalonisto * [[Balázs Taróczy]], tenisisto * [[György Tarr]], restaŭristo * [[Zoltán Tarr]], kalvinana pastro * [[András Tasnádi Kubacska]], geologo * [[András Tasnádi Nagy]], ministro * [[Csaba Tasnádi]], reĝisoro * [[Edit Tasnádi]], turkologo * [[Ilona Tasnádi]], aktoro * [[Tibor Tátrai]], gitaristo * [[Emeric Tauss Torday]], pentristo * [[Éva Tauszk]], kuracisto * [[Bálint Telegdi]], fizikisto * [[Károly Telegdi-Róth]], geologo * [[Géza Teleki (geografo)]] * [[Mihály Teleki (ministro)]] * [[Mária Telkes]], kemiisto * [[Edward Teller]] (1908), armilsciencisto * [[Hédi Temessy]], aktoro * [[Andrea Temesvári]], tenisisto * [[Béla Ternovszky]], [[animaciisto]] * [[Pál Tétényi]], kemiisto * [[Béla Tettamanti (pedagogo)]] * [[Jenő Tettamanti]], inĝeniero * [[Ede Theiss]], statistikisto * [[Tivadar Thienemann]], literaturhistoriisto * [[Viola Thirring]], aktoro * [[Lajos Thury]], ĵurnalisto * [[Zoltán Thury (ĵurnalisto)]] * [[Zsuzsa Thury]], verkisto * [[Zdenka Ticharich]], komponisto * [[Lajos Tichy]], futbalisto * [[Lajos Tihanyi]] pentristo en [[1885]] * [[László Tihanyi]], komponisto * [[Miklós Tihanyi (pli juna)]], aktoro * [[Endre Tilli]], skermisto * [[István Tímár]], kajakisto * [[József Tímár]], aktoro * [[József Tímár (patologo)]] * [[Péter Tímár]], reĝisoro * [[Imre Timkó (episkopo)]] * [[Barnabás Timon]], voĉaktoro * [[László Tisza]], fizikisto * [[Zoltán Toborffy]], kemiisto * [[Can Togay]], reĝisoro * [[Ferenc Tőkei]], filozofo * [[László Tokody]], mineralogo * [[László Tolcsvay]], komponisto * [[Gábor Tolcsvai Nagy]], lingvisto * [[Béla Tolcsvay]], gitaristo * [[Géza Toldi]], futbalisto * [[Mária Toldy]], ŝlagrokantisto * [[Zoltán Tölg-Molnár]], pentristo * [[Gyula Tolmár]], astronomo * [[Miklós Tolnai]], aktoro * [[Klári Tolnay]], aktorino * [[Lajos Tolnay (arkitekto)]] * [[Lajos Tolnay (meteologiisto)]] * [[Attila Tomaji]], poeto * [[Jenő Tomasz]], kemiisto * [[Pál Tomcsányi]], inĝeniero * [[Rusi Tomcsányi]], aktoro * [[Vilmos Pál Tomcsányi]], ministro * [[Iván Tomits]], fizikisto * [[Béla Tompa]], aktoro * [[Ferenc Tompa]], arkeologo * [[Géza Tompai]], urbanizisto * [[Kátya Tompos]], aktoro * [[Rudolf Tomsits]], trumpetisto * [[Tibor Toncz]], karikaturisto * [[László Tora]], biokemiisto * [[Bence Tordai]], politikisto * [[Ildikó Tordasi]], skermisto * [[Ottó Torday]], aktoro * [[Géza Tordy]], aktoro * [[Zsuzsa Töreky]], aktoro * [[Sándor Torghelle]], futbalisto * [[Csaba Tőri]], dirigento * [[Július Torma]], boksisto * [[András Törőcsik]], futbalisto * [[Franciska Törőcsik]], aktoro * [[Ádám Török (ekonomikisto)]] * [[Ádám Török (muzikisto)]] * [[Ákos Török]], geologo * [[Béla Török]], kuracisto * [[Ferenc Török (arkitekto)]] * [[Ferenc Török (reĝisoro)]] * [[István Török (kuracisto)]] * [[János Török (ornitologo)]] * [[László Török (historiisto)]] * [[Péter Török (pejzaĝarkitekto)]] * [[Gyula Toronyi (pli juna)]], operkantisto * [[György Tory]], naĝisto * [[Jenő Törzs]], aktoro * [[András Tóth (genetikisto)]] * [[Andrien Tóth]], modelo * [[Attila Tóth]], aktoro * [[Béla Lajos Tóth]], bestokuracisto * [[Dávid Tóth]], skulptisto * [[Dezső Tóth]], literaturhistoriisto * [[Endre Tóth (politikisto)]] * [[Imre Tóth (akvopilkisto)]] * [[Judit Tóth]], aktoro * [[Krisztina Tóth (poeto)]] * [[Mihály Tóth (prokuroro)]] * [[Miklós Tóth (biologo)]] * [[Péter Tóth]], skermisto * [[Tamás Tóth (naĝisto)]] * [[Zoltán Tóth]], historiisto * [[István Tóth Potya]], futbalisto * [[Máté Tóth-Tahi]], aktoro * [[Béla Töttössy]], ginekologo * [[Csaba Töttössy]], filologo * [[Sándor Trauner]], dekoraciisto * [[Rezső Trautmann]], ministro * [[György Tréfás]], operokantisto * [[Imre Trencsényi-Waldapfel]] * [[Mátyás Triznya]], pentristo * [[László Trócsányi]], ministro * [[Árpád Trummer]], hidrologo * [[Tamás Sándor Tuboly]], virusologo * [[László Turán]], pianisto * [[Pál Turán]], matematikisto * [[Csongor Turáni]], violonisto * [[Árpád Turcsányi]], skulptisto * [[Tamás Turgyán]], bestokuracisto * [[Attila Turi]], arkitekto * [[Endre Turi]], kajakisto * [[Judit Turóczy]], naĝisto * [[Erzsébet Tusa]], pianisto * [[Anna Tüskés]], literaturhistoriisto * [[Attila Tyll]], aktoro * [[Bence Tuzson]], ministro {{Div col end}} == U == {{Div col|cols = 2}} * [[Tibor Udvardy]], operkantisto * [[Béla Udvaros]], reĝisoro * [[Dorottya Udvaros]], aktoro * [[Teodóra Uhrik]], baletisto * [[Dénes Ujlaki]], aktoro * [[Gábor Ujváry]], historiisto * [[Andrea Ulbrich]], pentristo * [[Mónika Ullmann]], aktoro * [[Géza Ulrich]], pentristo * [[Anikó Ungár]], iluziisto * [[Imre Ungár]], pianisto * [[Judit Ungárné Komoly]], instruisto * [[Júlia Ungár]], dramaturgo * [[Klára Ungár]], politikisto * [[Péter Ungár]], politikisto * [[Emil Unger]], zoologo * [[Pálma Unger]], aktoro * [[Tamás Ungvári]], literaturisto * [[Krisztián Ungváry]], historiisto * [[László Ungváry]], aktoro * [[Rudolf Ungváry]], informatikisto * [[Tibor Upor]], dekoraciisto * [[László Urai]], angiologo * [[Géza Uray]], orientalisto * [[Andrea Urbán]], aktoro * [[József Urbán]], monaĥo * [[Lajos Urbán]], ministro * [[Diána Ürge-Vorsatz]], fizikisto * [[Imre Ürmössy]], operkantisto * [[Endre Ütő]], operkantisto {{Div col end}} == V == {{Div col|cols = 3}} * [[Péter Vácz]], reĝisoro * [[Ninetta Vad]], kajakisto * [[György Vadász]], arkitekto * [[Miklós Vadász]], grafikisto * [[Bence Vági]], koreografo * [[Artúr Vágó]], inĝeniero * [[Nelly Vágó]], operkantisto * [[Pierre Vago]], arkitekto * [[Pál Vágó (inĝeniero)]] * [[Károly Vagyóczky]], grafikisto * [[Szabolcs Vajay]], heraldikisto * [[Gergely Vajda]], dirigento * [[György Vajda]], inĝeniero * [[György Vajda (arabisto)]] * [[Imre Vajda]], ekonomikisto * [[Károly Vajda (filologo)]] * [[László Vajda (aktoro)]] * [[László Vajda (etnologo)]] * [[László Vajda (filo)]], reĝisoro * [[Mihály Vajda]], filozofo * [[Károly Vajda]], aktoro * [[Milán Vajda]], aktoro * [[Pál Vajda]], verkisto * [[Zsuzsanna Vajda]], psikologo * [[Andrew George Vajna]], negocisto * [[László Vajta]], kemiisto * [[Dezső Váli]], pentristo * [[Gábor Váli]], meteologo * [[László Valiszka]], aktoro * [[István Pál Valkó]], inĝeniero * [[Péter Vallai]], aktoro * [[Dezső Valló]], ginekologo * [[Péter Valló]], reĝisoro * [[Ferenc Valter]], operkantisto * [[Rusztem Vámbéry]], juristo * [[Ágnes Vámos]], operkantisto * [[Endre Vámos]], kemiisto * [[György Vámos]], koreografo * [[László Vámos]], reĝisoro * [[Márton Vámos]], akvopilkisto * [[Tamás Vámos]], reĝisoro * [[Tibor Vámos]], inĝeniero * [[Gyula Vancsó]], kemiisto * [[Margit Vanek]], triatlonisto * [[Éva Vándor]], aktoro * [[Ferenc Vándor]], kuracisto * [[József Vándor (aktoro)]] * [[Gusztáv Vándory]], aktoro * [[Gyula Vangel]], futbalisto * [[Aranka Váradi]], aktoro * [[Katalin Váradi]], dirigento * [[Szabolcs Várady]], poeto * [[Aurél Varannai]], ĵurnalisto * [[István Varannai]], advokato * [[Attila Varga (ekonomikisto)]] * [[Bálint Varga (maŝininĝeniero)]] * [[Benedek Varga]], muzeestro * [[István Varga (ekonomikisto)]] * [[Dániel Varga]], akvopilkisto * [[Dénes Varga]], akvopilkisto * [[József Varga (ministro)]] * [[Károly Varga (aktoro)]] * [[Károly Varga (sportpafisto)]] * [[Kata Varga]], aktoro * [[Katalin Varga (psikologo)]] * [[Katalin Varga (verkisto)]] * [[Krisztina Varga]], aktoro * [[Lajos Varga (episkopo)]] * [[László Varga (politikisto)]] * [[Lili Varga]], aktoro * [[Mátyás Varga]], grafikisto * [[Miklós Varga (kantisto)]] * [[Tamás Varga (aktoro)]] * [[Tamás Varga (skulptisto)]] * [[Zsolt Varga (1972)]], akvopilkisto * [[András Vargha]], statistikisto * [[Balázs Vargha (grafikisto)]] * [[Gábor Vargyas]], etnografo * [[Péter Vargyas]], [[asirologo]] * [[Lajos Vargyas]], muzikologo * [[Éva Várhegyi]], ekonomikisto * [[Teréz Várhegyi]], aktoro * [[Éva Várhelyi]], operkantisto * [[Attila Vári (akvopilkisto)]] * [[Zsófia Vári]], pentristo * [[Dénes Várjon]], pianisto * [[Gábor Várkonyi (reĝisoro)]] * [[László Várkonyi]], tablotenisisto * [[Mátyás Várkonyi]], komponisto * [[Péter Várkonyi]], ministro * [[Zoltán Várkonyi]], aktoro, reĝisoro * [[Ildikó Várnagy]], skulptisto * [[György Várnai]], karikaturisto * [[Xavér Varnus]], orgenisto * [[György Varsányi]], kemiisto * [[Károly Várszegi]], kameraisto * [[Imre Vas]], advokato * [[István Vas]], poeto * [[Judit Vas]], reĝisoro * [[Zoltán Vas]], politikisto * [[Péter Vas-Zoltán]], ekonomikisto * [[Henrik Vasbányai]], kanuisto * [[Ernő Vashegyi]], baletisto * [[György Vashegyi]], dirigento * [[Éva Vass]], aktoro * [[Károly Vass (kameraisto)]] * [[Zoltán Vass (psikologo)]] * [[Éva Vastagh]], skulptisto * [[László Vastagh]], skulptisto * [[Bence Vaszkó]], aktoro * [[Pál Vasvári (gitaristo)]] * [[Péter Vasvári]], grafikisto * [[Gábor Vaszary]], verkisto * [[János Vaszary (reĝisoro)]] * [[Piri Vaszary]], aktorino * [[Viktor Vaszy]], komponisto * [[Géza Vasy]], literaturhistoriisto * [[Béla Vavrinecz]], komponisto * [[Ilus Vay]], aktorino * [[Lajos Vayer]], arthistoriisto * [[Ádám Vázsonyi]], hidrologo * [[Endre Vázsonyi]], matematikisto * [[János Vázsonyi]], advokato * [[Miklós Vecsei H.]], aktoro * [[Elvira Vécsey]], baletisto * [[Ferenc Vecsey]], violonisto * [[György Vedres]], arkitekto * [[Rezső Végvári]], koreografo * [[Tamás Végvári]], aktoro * [[Imre Vejkey]], advokato * [[Tamás Vekerdy]], psikologo * [[István Velenczey]], aktoro * [[Vera Venczel]], aktorino * [[Pál Venetianer]], biokemiisto * [[Ilona Vera]], baletisto * [[Iván Verebély]], aktoro * [[László Verebélÿ]], inĝeniero * [[Tibor Verebélÿ]], kuracisto * [[István Verebes]], aktoro * [[Ákos Vereckei]], kajakisto * [[Miklós Veress (ceramikisto)]] * [[Margit Verő]], aktoro * [[Dávid Verrasztó]], naĝisto * [[Evelyn Verrasztó]], naĝisto * [[Zoltán Verrasztó]], naĝisto * [[András Vértes]], ekonomikisto * [[András O. Vértes]], lingvisto * [[György Vértes]], karikaturisto * [[Lajos Vértes]], aktoro * [[Jenő Vértesy]], bibliotekisto * [[Frigyes Verzár]], kuracisto * [[Gábor Véssey]], pentristo * [[András Veszelinov]], drumisto * [[Endre Vészi]], poeto * [[Miklós Vető]], historiisto * [[Szilvia Vetter]], [[proparolanto]] * [[Erzsébet Vezér]], literaturhistoriisto * [[Tamás Vicsek]], fizikisto * [[János Victor]], pastro * [[Máté Victor]], komponisto * [[Ágnes Vida]], psikologo * [[Gábor Vida (biologo)]] * [[Emil Vidéky]], inĝeniero * [[Charles Vidor]], reĝisoro * [[Ferike Vidor]], aktoro * [[Mihály Víg]], gitaristo * [[Tommy Vig]], drumisto * [[Andrea Vigh]], harpisto * [[Judit Vihar]], poeto * [[András Vikár]], arkitekto * [[Gyula Vikidál]], ŝlagrokantisto * [[Tibor Vilt]], skulptisto * [[Balázs Vincze]], baletisto * [[Imre Vincze (fizikisto)]] * [[Jenő Virágh]], komikisto * [[Péter Virágvölgyi]], tipografo * [[Beatrix Visy]], kritikisto * [[Dávid Vitézy]], subministro * [[László Vitézy]], reĝisoro * [[Tamás Vitray]], ĵurnalisto * [[László Viz]], publikigisto * [[E. Szilveszter Vizi]], kuracisto * [[György Vízvári]], akvopilkisto * [[Mariska Vízváry]], aktoro * [[Márton Vizy]], komponisto * [[Edit Vlahovics]], aktoro * [[Ági Voith]], aktoro * [[Erzsébet Vojnich]], pentristo * [[Katalin Volf]], baletisto * [[Ferenc Völgyesi]], neŭrologo * [[Lajos Völgyesi]], geofizikisto * [[Attila Vörös]], geologo * [[Imre Vörös (juristo)]] * [[István Vörös (poeto)]] * [[Mihály Vuk]], kemiisto * [[György Vukán]], pianisto {{Div col end}} == W == {{Div col|cols = 2}} * [[János Wagner (pentristo)]] * [[János Wagner (zoologo)]] * [[Lilla Wagner]], psikologo * [[András Wahorn]], pentristo * [[Eszter Waldapfel]], bibliotekisto * [[József Waldapfel]], literaturhistoriisto * [[Imre Waldbauer]], violonisto * [[Lajos Walko]], ministro * [[Katalin Walter]], entreprenisto * [[Rózsi Walter]], operkantistino * [[Lili Walters]], aktoro * [[Lívia Warga]], operkantistino * [[Kata Wéber]], aktoro * [[Róbert Wegenast]], dekoraciisto * [[Leó Weiner]], komponisto * [[Tibor Weiner]], arkitekto * [[Emília Weiss]], juristo * [[Béla Weissmahr]], jezuito * [[Richárd Weisz]], luktisto * [[Sándor Wekerle (1878)]], ministro * [[Andor Wellisch]], arkitekto * [[Imre Wellmann]], historiisto * [[Attila Wendler]], operkantisto * [[Lajos Werkner]], skermisto * [[Vilmos Wessetzky]], historiisto * [[Tamás Wichmann]], kanuisto * [[Eugene Paul Wigner]], fizikisto * [[István Winkler]], psikologo * [[Péter Wintermantel]], diplomato * [[Zsolt Wintermantel]], urbestro * [[Aurél Wintner]], matematikisto * [[Teréz Virág]], psikologo * [[Gyula Wojtilla]], hindologo * [[Emil Wolf]], kemiisto * [[Ervin Wolfram]], kemiisto * [[Sándor Wolsky]], biologo * [[István Vörös (gitaristo)]] * [[Sándor Wrabel]], pentristo * [[Arisztid Würtzler]], harpisto {{Div col end}} == X == * [[Barbara Xantus]], aktoro * [[János Xantus (reĝisoro)]] * [[Géza Xeravits]], teologo == Z == {{Div col|cols = 2}} * [[György Z. Gács]], vitralisto * [[Gábor Záborszky]], pentristo * [[János Záborszky]], inĝeniero * [[Kálmán Záborszky]], dirigento * [[László Záborszky]], biologo * [[Alfréd Zách]], meteologo * [[János Zách]], aktoro * [[Imre Zachár]], naĝisto * [[Pál Zacher]], patologo * [[Gyöngyi Zádor]], aktoro * [[Mária Zakariás]], kajakisto * [[György Zala (kanuisto)]] * [[Antal Zalai]], violonisto * [[Ernő Zalai]], ekonomikisto * [[Sarolta Zalatnay]], kantisto * [[Lajos Zalaváry]], arkitekto * [[Gergely Attila Zaránd]], fizikisto * [[Sarolta Zárda]], komputikisto * [[Imre Zárday]], kuracisto * [[Kálmán Zátony]], aktoro * [[Péter Závada]], poeto * [[Alfréd Zawadowski (fizikisto)]] * [[Edit Zeke]], kostumisto * [[Mária Zempléni]], operkantisto * [[Szabolcs Zempléni]], kornisto * [[Anna Zentai]], aktorino * [[Ferenc Zigány]], matematikisto * [[Irén Zilahy]], aktoro * [[Magdolna Zimányi]], komputikisto * [[Ferenc Zipernovszky]], [[inĝeniero]] * [[Mária Zipernovszky]], violonisto * [[János Zlinszky]], advokato * [[István Znamenák]], aktoro * [[Gábor Zoboki]], arkitekto * [[László Zolnay]], arkeologo * [[Pál Zolnay]], reĝisoro * [[Vilmos Zolnay]], vortaristo * [[Zsuzsa Zolnay]], aktoro * [[Imre Zoltán]], ginekologo * [[László Zoltán]], kuracisto * [[András Zólyomi]], akvopilkisto * [[Zoltán Zubornyák]], aktoro * [[Károly Zsák]], futbalisto * [[Sándor Zsarnay]], juristo * [[Zoltán Zsebők]], kuracisto * [[Imre Zsellér]], vitralisto * [[Ildikó Zsemlye]], skulptisto * [[Ágnes Zsinka]], agronomo * [[Viktor Zsitva]], glacihokeisto * [[Gyula Zsivótzky]], martelĵetisto * [[Andor Zsoldos]], scenaristo * [[Árpád Zsoldos (ornitologo)]] * [[Attila Zsoldos]], historiisto * [[Imre Zsoldos]], trumpetisto * [[Márton Zsoldos]], ilustristo * [[Hédi Zsolnai]], aktorino * [[János Zsombolyai]], kameraisto * [[Sándor Zsótér]], aktoro * [[Éva Zsurzs]], reĝisoro * [[Kati Zsurzs]], aktoro {{Div col end}} == Vidu ankaŭ == * [[Listo de famuloj mortintaj en Budapeŝto (A-F)]] * [[Listo de famuloj mortintaj en Budapeŝto (G-K)]] * [[Listo de famuloj mortintaj en Budapeŝto (L-R)]] * [[Listo de famuloj mortintaj en Budapeŝto (S-Z)]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Budapeŝto| ]] [[Kategorio:Listoj de homoj|Budapeŝtanoj]] 2pnl7znu3ez4zluxtez3u1nj4nvktez 0 818230 9490884 8024070 2026-10-09T15:35:50Z Sj1mor 12103 9490884 wikitext text/x-wiki {{Informkesto urbo |tipo = komunumo (''[[freguesia]]'') de la [[urbo]] [[Águeda]] |lando = {{Portugalio}} |regiono = [[Centra regiono (Portugalio)|centra]] |distrikto = [[distrikto Aveiro]] |titolo de administra unuo1 = Urbo |administra unuo1 = [[Águeda]] |regiono-ISO= PT-16 |tipo1= reliefo |zomo= 10 }} '''{{paĝonomo}}''' - prononco laŭ [[sistemo IFA]] [{{IFA|ˈaɡɨdɐ ˈɛ bˌuʁˈaʎɐ}}] - estas loĝloko en [[Portugalio]]. Formale post administra reformo de 2013 temas pri unu el 11 komunumoj (''[[freguesia]]s'') de la [[urbo]] [[Águeda]]. {{paĝonomo}} konsistigas la urbocentron. Laŭ la stato de {{WikidataLoĝantaroDato}} en {{paĝonomo}} vivis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantoj}} sur areo de {{unuo|{{#expr:({{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 2}}}} kvadrataj kilometroj, kio rezultigas loĝdenson de {{unuo|{{#expr:({{WikidataLoĝantaro}}/{{#invoke:Wikidata|claim|P2046}}) round 0}}}} loĝantoj/km². Administre la urbo kaj la 11 komunumoj apartenas al la [[Centra regiono (Portugalio)|centra regiono Portugalio]] kaj la [[distrikto Aveiro]]. [[dosiero:Tribunal de Águeda - Portugal (2715376564).jpg|eta|maldekstra|300ra|{{centre|la tribunalo}}]] [[Kategorio:Komunumoj de Portugalio]] [[Kategorio:Águeda]] 4ra7e05uybmepeegrtq9ttt3t8wkvbh 0 822688 9491081 9446650 2026-10-10T07:50:26Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9491081 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''James Arthur BALDWIN''' (prononcata Boldŭin; la [[2-a de aŭgusto|2an de‏ aŭgusto]] [[1924]] - la [[1-a de decembro|1an de decembro]] [[1987]]) estis [[verkisto]], [[Eseo|eseisto]], [[poeto]], [[Dramaturgo|dramisto]] kaj [[Homaj rajtoj|homrajta]] aktivulo: [[Afrik-usonanoj|afrikusona]], [[Samseksemo|samseksema]]. {{Citaĵo | teksto = La revenantaj motivoj en lia verkado estas la sentoj de frustriĝo kaj kolerego pro la maljusto, kiun blankuloj kaŭzis kaj ankoraŭ faras al nigruloj, kaj la sekvoj de tiu ĉi situacio sur la socia, morala kaj politika kondiĉo de Usono. Por trakti tiujn neelteneble malfacilajn sentojn, la herooj de Baldwin (tio estas, en tre granda mezuro, li mem), serĉas tiun elaĉetan kaj rafinan amon, kiu permesos al ili daŭre vivi eĉ en minimuma interna harmonio, kaj sur la persona nivelo kaj sur la socia-nacia kaj ĝenerala-homa nivelo. | aŭtoro = Reuven Mirren | verko = [http://web.archive.org/web/20161019210651/http://2nd-ops.com/reuven/?p=62153&#124;Vi verkas por ŝanĝi la mondon: James Baldwin - kvaronjarcento post sia morto] }} == Vivo == [[Dosiero:Jamesbaldwin.jpg|dekstra|eta|366x366ra|Baldwin en 1955. Foto: [[Carl Van Vechten]].]] Baldwin naskiĝis en [[Harlemo (Novjorko)|Harlemo]], post kiam liaj gepatroj enmigris al [[Novjorko]] de [[Sudaj ŝtatoj de Usono|suda Usono]]. La familio vivis en [[malriĉeco]] kaj lia patro, kiu estis strikta [[predikisto]], ne povis vivteni sian familion. Tiel Baldwin, la plej aĝa de naŭ gefratoj, iĝis la ĉefa vivtenanto ekde juna aĝo. Li pasigis la plej grandan parton de sia libera tempo legante en la publika biblioteko <ref>[http://www.youtube.com/watch?v=Rt-WgwFEUNQ&feature=related Baldwin parolas pri sia frua vivo] inkluzivita en la filmo "prezo de bileto"</ref>. Baldwin frekventis mezlernejon en la distrikto [[Bronkso]], kie studis multaj [[Juda komunumo de Usono|judaj]] studentoj. Li interalie redaktis la lernejan gazeton kune kun la [[fotisto]] Richard Avedon. Li tiam studis ĉe la New School en Novjorko. Kiam li estis proksimume 15-jaraĝa, li renkontis la afrik-usonan [[pentristo]]n Beauford Delaney en [[Greenwich Village]], kiu estis elstara figuro en la movado [[Harlema renesanco]]. Delany prenis junan Baldwin-n sub sia protekto. En tiu tempo, Baldwin komencis verki [[Novelo|novelojn]] kiuj estis publikigitaj en [[1955]] en sia romano ''Notes of a Native Son''. En tiu tempo li aliĝis al [[Lee Strasberg]] kiel [[Dramaturgo|dramisto]] en la [[Actors Studio]] kune kun [[Tennessee Williams]] kaj [[Edward Albee]] <ref>[http://www.pbs.org/wnet/americanmasters/episodes/actors-studio/about-the-actors-studio/525/ Usonaj Majstroj] de [[PBS]]</ref>. Inter la aktoroj kiujn li tiam konis kaj kiuj restas liaj amikoj estas [[Marlon Brando]], [[Elia Kazan]], Rip Torn kaj [[Sidney Poitier]]. == Libervola ekzilo en Parizo == En [[1948]], 24-jaraĝa, la verkisto [[Richard Wright]] helpis lin translokiĝi al "libervola ekzilo" en [[Parizo]]. En ĉi tiu urbo, Baldwin povis unuafoje vivi plenan vivon kiel [[Afrik-usonanoj|afrikusona]] [[Samseksemo|samseksemulo]] kaj membro de la grupo de francaj kaj usonaj [[Intelektulo|intelektuloj]] de la "Maldekstra bordo", kiu inkluzivis [[Jean-Paul Sartre]], [[Jean Genet]], [[Josephine Baker]], [[Miles Davis]], [[Juliette Gréco]] kaj pli. En Parizo li publikigis en pluraj revuoj, inkluzive de "Zero". En [[1953]] li publikigis sian debutan [[Romano|romanon]], "Go Tell It on the Mountain", [[Aŭtobiografio|duonaŭtobiografia]] [[Formadromano|lernadromano]]. Du jarojn poste la rakontoj de lia juneco estis publikigitaj en la dosiero "Notoj de Indiĝena Filo". Lia venonta romano, kaj lia dua romano, "Giovanni's Room", publikigita en [[1956]] estis [[Gejerotiko|erotika samseksema]] romano kiu kaŭzis tumulton inter konservativaj legantaroj. == Reen al Usono == [[Dosiero:Heston_Baldwin_Brando_Civil_Rights_March_1963.jpg|dekstra|eta|270x270ra|[[Marŝo al Vaŝingtono por Laboro kaj Libero]], 1963: Baldwin en la centro dekstre kun [[Charlton Heston]] maldekstre kaj [[Marlon Brando]] dekstre. Malantaŭ Brando - [[Harry Belafonte]] kaj maldekstre de la foto estas [[Sidney Poitier]].]] En [[1957]], post proksimume dek jaroj, kaj kun la vekiĝo de la [[Afrikusona Civilrajta Movado]], Baldwin revenis al Usono. En la somero de tiu jaro li kunigis [[Martin Luther King]] en liaj vojaĝoj en la [[Sudaj ŝtatoj de Usono|suda Usono]]. Baldwin publikigis siajn travivaĵojn en la revuo Harper's en serio de artikoloj sub la titolo: "The Hard Kind of Courage" (La Malmola Speco de Kuraĝo). De tiam ĝis [[1963]], Baldwin daŭre verkis pri la temoj de la homaj-rajtoj-movado, inter aliaj en la [[The New York Times]] kaj la [[The New Yorker]]. Li difinis sian pozicion pri la lukto por egalaj rajtoj en la mezo, inter la modereco de Martin Luther King kaj [[Malcolm X]], kiu predikis perfortan lukton. Laŭ li la homa socio estas esence neperforta. [[Senperforto]] implicas [[sindeteno]]n, sed sindeteno havas limon kaj la senĉesaj malobservoj de nigraj liberecoj kaj provokoj kontraŭ ili estas proksimaj al puŝi ilin preter la kapableco de sindeteno <ref>[http://www.youtube.com/watch?v=kXwVnYGJ_Cw&feature=relmfu Lia elparolo en intervjuo]</ref>. En [[1962]], li publikigis la eseon "Down at the Cross" en la The New Yorker, kiu dediĉis du numerojn al ĝi. La eseo estis publikigita kune kun aliaj publikaĵoj en la romano "The Fire Next Time" en 1963. Baldwin verkis kaj prelegis kaj estis aparte populara parolanto inter [[Liberala|liberalaj]] blankuloj kiel la (neoficiala) reprezentanto de la movado. La [[17-a de majo|17-an de majo]] 1963, la revuo [[Time]] elektis montri sian portreton sur la kovrilo de la revuo kiel la simbolon de la movado kaj ĝia proparolantino <ref>[http://www.time.com/time/magazine/0,9263,7601630517,00.html Kovrilo de Times, la 17an de majo 1963] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130807162406/http://www.time.com/time/magazine/0,9263,7601630517,00.html |date=2013-08-07 }}</ref>. Post [[Policbrutaleco|polica perforto]] en la urbo [[Birmingham (Alabamo)|Birmingham]], [[Alabamo]], Baldwin organizis delegacion al la [[Ĝenerala Akuzisto de Usono]], [[Robert F. Kennedy|Robert Kennedy]], en kiu ĉeestis ankaŭ [[Lena Horne]], [[Harry Belafonte]], Lorraine Hansberry kaj aliaj homaj kaj civitanrajtaj aktivuloj por prezenti al Kennedy personaj ekzemploj de malobservoj de homaj rajtoj <ref>[http://www.youtube.com/watch?v=B1BkaSEvyPI&feature=relmfu Baldwin rakontas pri la renkontiĝo en intervjuo]</ref>. En aŭgusto de tiu jaro, Baldwin partoprenis en [[Marŝo al Vaŝingtono por Laboro kaj Libero]]. En tiu tempo, li surscenigis sian teatraĵon - "Bluso por sinjoro Charlie", kiu elvokis multajn eĥojn. Post kiam bombo eksplodis en preĝejo en Birmingham, proksimume monaton post la marŝo, Baldwin samtempe predikis neperfortan civilan ribelon kaj decidan [[Federacia Registaro de Usono|federacian]] agon kontraŭ la rasistoj en la [[Sudŝtatoj]]. En tiu kadro, li atakis prezidanton Kennedy pro la manko de sia mano en devigado de la forigo de [[Rasa segregacio|rasapartigo]] en lumo de la verdiktoj de la [[Supera Kortumo de Usono]] kaj en devigado de la leĝo pri blankaj tumultuloj en la Sudŝtatoj. Dum tiu ĉi periodo li verkis, krom multaj artikoloj kaj eseoj publikigitaj en la gazetaro (la plej gravaj el kiuj estis kolektitaj en la romano "No Name in the Street" kiu estis publikigita en [[1972]]), la [[Avangardo|avangardajn]] romanojn ''Another Country'', 1962 kaj ''Tell Me How Long the Train's Been'' ''Gone'', 1968. Tiutempe, Baldwin estis membro de la maldekstrema intelekta etoso en Novjorko kiu inkluzivis, inter aliaj, [[Margaret Mead]], [[Alex Haley]], [[Allen Ginsberg]], kaj [[Maya Angelou]] (kiu nomis Baldwin en sia [[1969]] aŭtobiografio, ''I Know Why the Caged Bird Sings'', "Frato kaj amiko"). En [[1964]], kune kun lia samklasano Richard Avedon, li publikigis la romanon "Nothing Personal" - "Kolera Libro", kiel ĝi estas difinita en ĝia interna kovrilo, kiu inkluzivis eseon en pluraj ĉapitroj kaj fotojn de Avedon, la plej multaj el kiuj faras vida komparo inter portretoj de elstaraj personecoj de ambaŭ flankoj de la divido en Usono de tiu tempoperiodo. La romano finiĝas kun serio de ŝokaj bildoj de homoj enhospitaligitaj en [[Psikiatria hospitalo|mensa malsanulejo]]. == La reveno al Francio kaj lia literatura verkado == En [[1965]], Baldwin revenis al vivi plej de la tempo en Francio, li ankaŭ vojaĝis al [[Svislando]] kaj [[Turkio]] kaj ofte restis ĉe sia ferihejmo en la urbo [[Saint-Paul-de-Vence]]. Post la murdo de la modera gvidanto Martin Luther King, Baldwin malmoligis sian pozicion kaj venis pli proksimen al la batalema frakcio de la civitanrajta movado kaj la apartismaj ideoj de [[Amiri Baraka]] kaj la [[Black Panthers|Usona Black Panther]] movado. En [[1971]], kune kun la [[antropologo]] Margaret Mead, li publikigis la romanon "A Rap on Race" en kiu li diskutas temojn de raso, [[sklaveco]], kulturo kaj historio de aktuala ligo. En [[1972]] li publikigis la romanon ''One Day When I Was Lost'', [[biografio]] de Malcolm X kiu komenciĝis per [[scenaro]] por la filmo [[Malcolm X (filmo)|Malcolm X]] bazita sur la biografio verkita fare de Alex Haley <ref>[http://www.powells.com/biblio?isbn=9780307275943 Priskribo de la libro]</ref>. Post du romanoj "If Beale Street Could Talk" en [[1974]] kaj "Just Above My Head" en [[1979]], li publikigis [[Poezio|poezilibron]] - "Jimmy's Blues" en [[1983]]. En [[1976]] li publikigis la romanon ''The Devil Finds Work'', kiu diskutas kritikon kaj pensojn pri [[Filmo|filmoj]] kiel ''Guess Who Came to Dinner'', ''[[The Exorcist]]'', ''In the Heat of the Night'', ''The Bold'' kaj pli. En [[1985]] li publikigis la romanon "The Evidence of Things Not Seen" ("Pruvo de aferoj ne viditaj", laŭ la [[Epistolo al la hebreoj]] 11:1) pri infanmurdoj, kiuj okazis en [[Atlanta (Georgio)|Atlanta]] en la jaroj [[1979]] - [[1981]] <ref>[http://partners.nytimes.com/books/98/03/29/specials/baldwin-evidence.html Priskribo, la 24an de novembro 1985]</ref>. En [[1986]] li ricevis la Francan [[Honora legio|Honoran Legion]]. Lia lasta romano, "Harlem Quartet", estis publikigita baldaŭ antaŭ lia morto. Baldwin mortis pro [[stomaka kancero]] la [[1-a de decembro|1-an de decembro]] [[1987]] ĉe sia hejmo en Saint-Paul-de-Vance. Li estis en la mezo de verkado de biografio de Martin Luther King. == Verkaro == === Romanoj === * 1953. ''[[:en:Go_Tell_It_on_the_Mountain_(novel)|Go Tell It on the Mountain]]'' * 1956. ''[[:en:Giovanni's_Room|Giovanni's Room]]'' * 1962. ''[[:en:Another_Country_(novel)|Another Country]]'' * 1968. ''[[:en:Tell_Me_How_Long_the_Train's_Been_Gone|Tell Me How Long the Train's Been Gone]]'' * 1974. ''[[:en:If_Beale_Street_Could_Talk|If Beale Street Could Talk]]'' * 1979. ''[[:en:Just_Above_My_Head|Just Above My Head]]'' * 1998. ''Early Novels & Stories: Go Tell It on the Mountain, Giovanni's Room, Another Country, Going to Meet the Man'', edited fare de [[:en:Toni_Morrison|Toni Morrison]].<ref>[[Toni Morrison|Morrison, Toni]], ed. 1998. ''Early Novels & Stories: Go Tell It on the Mountain, Giovanni's Room, Another Country, Going to Meet the Man''. Library of America. {{ISBN|978-1-883011-51-2}}.</ref> * 2015. ''Later Novels: Tell Me How Long the Train's Been Gone, If Beale Street Could Talk, Just Above My Head'', edited fare de [[:en:Darryl_Pinckney|Darryl Pinckney]].<ref>Darryl Pinckney, ed. 2015. ''Later Novels: Tell Me How Long the Train's Been Gone, If Beale Street Could Talk, Just Above My Head''. Library of America. {{ISBN|978-1-59853-454-2}}.</ref> === Mallongaj rakontoj === Baldwin eldonis ses mallongajn rakontojn en diversaj revuoj inter 1948 kaj 1960: * 1948. "Previous Condition". ''[[:en:Commentary_(magazine)|Commentary]]'' * 1950. "The Death of the Prophet". ''[[:en:Commentary_(magazine)|Commentary]]'' * 1951. "The Outing". ''New Story'' * 1957. "[[:en:Sonny's_Blues|Sonny's Blues]]". ''Partisan Review''. * 1958. "Come Out the Wilderness". ''[[:en:Mademoiselle_(magazine)|Mademoiselle]]'' * 1960. "This Morning, This Evening, So Soon" ''[[:en:The_Atlantic_Monthly|The Atlantic Monthly]]'' Kvin el ĉi tiuj rakontoj estis kolektita en lia 1965 kolekto, ''[[:en:Going_to_Meet_the_Man|Going to Meet the Man]]'', kune kun tri aliaj rakontoj: * "The Rockpile" * "The Man Child" * "[[:en:Going_to_Meet_the_Man_(short_story)|Going to Meet the Man]]" === Eseoj === 1955. ''[[:en:Notes_of_a_Native_Son|Notes of a Native Son]]''<ref>Baldwin, James. 1961. ''Nobody Knows My Name: More Notes of a Native Son''. US: Dial Press. {{ISBN|0-679-74473-8}}.</ref> * "Autobiographical Notes" * 1949. "Everybody's Protest Novel". ''[[:en:Partisan_Review|Partisan Review]]'' (June issue) * 1952. "Many Thousands Gone". ''[[:en:Partisan_Review|Partisan Review]]'' * 1955. "Life Straight in De Eye." (Later retitled "Carmen Jones: The Dark Is Light Enough") ''Commentary''. * 1948. "The Harlem Ghetto". ''[[:en:Commentary_(magazine)|Commentary]]'' * 1948. "Journey to Atlanta." ''New Leader'' * 1955. "Me and My House." (Later retitled "Notes of a Native Son") ''Harper's''. * 1950. "The Negro in Paris." (Later retitled "Encounter on the Seine: Black Meets Brown") ''Reporter''. * 1954. "A Question of Identity." ''PR''. * 1949. "Equal in Paris." ''PR'' * 1953. "[[:en:Stranger_in_the_Village|Stranger in the Village]]". ''[[Harper's Magazine]]''.<ref>Baldwin, James. October 1953. "[https://harpers.org/archive/1953/10/stranger-in-the-village/ Stranger in the Village] {{Subscription required}}." ''Harper's Magazine''.</ref><ref>Baldwin, James. "[https://genius.com/James-baldwin-stranger-in-the-village-annotated Stranger in the Village (annotated)]", edited by J.&nbsp;R. Garza. ''Genius'' (retpaĝaro).</ref>1961. ''[[:en:Nobody_Knows_My_Name|Nobody Knows My Name: More Notes of a Native Son]]'' * 1959. "The Discovery of What It Means to Be an American". ''[[:en:The_New_York_Times_Book_Review|The New York Times Book Review]]''. * 1957. "Princes and Powers". ''[[:en:Encounter_(magazine)|Encounter]]''. * 1960. "Fifth Avenue, Uptown: A Letter from Harlem". ''[[:en:Esquire_(magazine)|Esquire]]''. * 1961. "A Negro Assays the Negro Mood". [[:en:The_New_York_Times_Magazine|''New York Times Magazine'']]. * 1958. "The Hard Kind of Courage". ''Harper's Magazine''. * 1959. "Nobody Knows My Name: A Letter from the South". ''Partisan Review''. * 1956. "Faulkner and Desegregation". ''[[:en:Partisan_Review|Partisan Review]]''. * "In Search of a Majority" (based on a 1960 address delivered at [[:en:Kalamazoo_College|Kalamazoo College]]) * 1954. "Gide as Husband and Homosexual". (Later retitled "The Male Prison") ''[[:en:The_New_Leader|The New Leader]]''. * 1960. "Notes for a Hypothetical Novel." (based on a 1960 address delivered at an ''Esquire Magazine'' symposium) * 1960. "The Precarious Vogue of Ingmar Bergman". (Later retitled "The Northern Protestant") ''Esquire''. * "Alas, Poor Richard" (two of the three parts appeared in earlier form" ** 1961. "The Survival of Richard Wright". (Later retitled "Eight Men") ''Reporter''. ** 1961. "Richard Wright". (Later retitled "The Exile") ''[[:en:Encounter_(magazine)|Encounter]]''.<ref>"Richard Wright, tel que je l'ai connu" (French translation). ''Preuves''. February 1961.</ref> * 1961. "The Black Boy Looks at the White Boy Norman Mailer." ''[[:en:Esquire_(magazine)|Esquire]]''1963. ''[[:en:The_Fire_Next_Time|The Fire Next Time]]'' * 1962. "Down at the Cross: Letter from a Region of My Mind". ''[[:en:The_New_Yorker|The New Yorker]]''.<ref>{{cite news|last=Baldwin|first=James|date=November 17, 1962|title=Letter from a Region in My Mind|magazine=The New Yorker|url=https://www.newyorker.com/magazine/1962/11/17/letter-from-a-region-in-my-mind|access-date=June 9, 2020}}</ref> * 1962. "My Dungeon Shook: A Letter to My Nephew". ''[[:en:The_Progressive|The Progressive]]''.<ref>{{cite news|last=Baldwin|first=James|date=December 1, 1962|title=A Letter to My Nephew|work=The Progressive|url=https://progressive.org/magazine/letter-nephew/|access-date=June 9, 2020}}</ref> 1985. ''[[:en:The_Price_of_the_Ticket|The Price of the Ticket]]'' (This book is a collection of Baldwin's writings on race. Many of the items included are reprinted from Baldwin's first five books of nonfiction, but several are collected here for the first time: * "The Price of the Ticket" * 1948. "Lockridge: The American Myth." ''New Leader''. * 1956. "The Crusade of Indignation." ''[[:en:The_Nation|The Nation]]'' * 1959. "On Catfish Row: ''Porgy and Bess'' in the Movies." ''Commentary''. * 1960. "They Can't Turn Back." ''Mademoiselle''. * 1961. "The Dangerous Road before Martin Luther King." ''Harper's''. * 1961. "The New Lost Generation." ''Esquire''. * 1962. "The Creative Process." ''Creative America''. * 1962. "Color." ''[[:en:Esquire_(magazine)|Esquire]]''. * 1963. "A Talk to Teachers"<ref>Baldwin, James. December 21, 1963. "[http://richgibson.com/talktoteachers.htm A Talk to Teachers]." ''The Saturday Review''.</ref> * 1964. "Nothing Personal." (originally text for a book of photographs fare de [[:en:Richard_Avedon|Richard Avedon]]) * 1964. "Words of a Native Son." ''Playboy''. * 1965. "The American Dream and the American Negro." (Based on remarks fare de Baldwin made in his debate kun [[:en:William_F._Buckley|William F. Buckley]]) * 1965. "The White Man's Guilt." ''Ebony''. * 1966. "A Report from Occupied Territory." ''The Nation''. * 1967. "[[:en:Negroes_Are_Anti-Semitic_Because_They're_Anti-White|Negroes Are Anti-Semitic Because They're Anti-White]]". ''New York Times Magazine''.<ref>Baldwin, James. April 9, 1967. "[http://movies2.nytimes.com/books/98/03/29/specials/baldwin-antisem.html Negroes Are Anti-Semitic Because They're Anti-White]." ''[[The New York Times Magazine]]''. Retrieved June 22, 2020.</ref> * 1968. "White Racism or World Community?" ''Ecumenical Review''. * 1969. "Sweet Lorraine." ''Esquire''. * 1976. "How One Black Man Came To Be an American: A Review of Roots." ''The New York Times Book Review''. * 1977. "An Open Letter to Mr. Carter." ''The New York Times''. * 1977. "Every Good-Bye Ain't Gone." ''New York''. * 1979. "If Black English Isn't a Language, Then Tell Me, What Is?" ''The New York Times''. * 1979. "An Open Letter to the Born Again." ''The Nation''. * 1980. "Dark Days." ''Esquire''. * 1980. "Notes on the House of Bondage." ''The Nation''. * 1985. "Here Be Dragons." (also titled "Freaks and the American Ideal of Manhood") ''Playboy''. 1998. ''Collected Essays: Notes of a Native Son, Nobody Knows My Name, The Fire Next Time, No Name in the Street, The Devil Finds Work, Other Essays'', edited fare de Toni Morrison.<ref>[[Toni Morrison|Morrison, Toni]], ed.1998. ''Collected Essays: Notes of a Native Son, Nobody Knows My Name, The Fire Next Time, No Name in the Street, The Devil Finds Work, Other Essays''. Library of America. {{ISBN|978-1-883011-52-9}}.</ref> * 1947. "Smaller than Life." ''The Nation''. * 1947. "History as Nightmare." ''[[:en:New_Leader|New Leader]]''. * 1948. "The Image of the Negro." ''Commentary''. * 1949. "Preservation of Innocence." ''Zero''. * 1951. "The Negro at Home and Abroad." ''Reporter''. * 1959. "Sermons and Blues." ''The New York Times Book Review''. * 1964. "This Nettle, Danger..." ''Show''. * 1965. "On the Painter [[:en:Beauford_Delaney|Beauford Delaney]]." ''Transition'' * 1977. "Last of the Great masters." ''The New York Times Book Review''. * 1984. "Introduction to ''Notes of a Native Son''." 2010. ''The Cross of Redemption: Uncollected Writings''.<ref>Baldwin, James. [2010] 2011. ''The Cross of Redemption: Uncollected Writings'', edited by Randall Kenan. US: Vintage International. {{ISBN|978-0307275967}}. {{ASIN|0307275965}}.</ref> * 1959. "Mass Culture and the Creative Artist: Some Personal Notes." ''Culture for the Millions''.1961 * 1959. "A Word from Writer Directly to Reader." ''Fiction of the Fifties''. * 1961. From ''Nationalism, Colonialism, and The United States: One Minte to Twelve - A Forum''. * 1966. "Theatre: The Negro In and Out." ''Negro Digest''. * 1961. "Is ''A Raisin in the Sun'' a Lemon in the Dark?" ''Tone''. * 1962. "As Much Truth as One Can Bear." ''[[:en:The_New_York_Times_Book_Review|The New York Times Book Review]]'' * 1962. "[[:en:Geraldine_Page|Geraldine Page]]: Bird of Light." ''Show'' * 1962. "From What's the Reason Why?: A Symposium fare de Best-Selling Authors." ''The New York Times Book Review''. * 1963. "The Artist's Struggle for Integrity." ''[[:en:Liberation_(magazine)|Liberation]]''. * 1963. "We Can Change the Country." ''Liberation''. * 1964. Why I Stopped Hating Shakespeare." ''The Observer''. * 1964. "The Uses of the Blues." ''Playboy''. * 1964. "What Price Freedom?" ''Freedomways''. * 1966. "The White Problem in America." ''100 Years of Emancipation''. * 1968. "Black Power" ''The Guardian''. * 1969. "The Price May Be Too High." ''The New York Times''. * 1969. "The Nigger We Invent." ''Integrated Education''. * 1974. "Speech from the Soledad Rally." * 1976. "A Challenge to Bicentennial Candidates." ''Los Angeles Times''. * 1978. The News from All the Northern Cities Is, to Understate It, Grim; the State of the Union Is Catastrophic." ''The New York Times''. * 1979. "''Lorraine Hansberry'' at the Summit." ''Freedomways''. * 1979. "Of the Sorrow Songs: The Cross of Redemption." ''The Edinburgh Review''. * 1980. "Black English: A Dishonest Argument." ''Black English and the Education of Black Children and Youth''. * 1983. "This Far and No Further." ''Time Capsule''. * 1984. "On Being 'White'... and Other Lies." ''Essence''. * 1988. "Blacks and Jews." ''Black Scholar''. * 1987. "To Crush a Serpent." ''Playboy''. * 1963. "The Fight: Patterson vs. Liston." ''Nugget''. * 1968. "Sidney Poitier." ''Look''. * 1963. "Letters from a Journey." ''Harper's''. * 1967. "The International War Crimes Tribunal." ''Freedomways''. * 1967. "Anti-Semitism and Black Power." ''[[:en:Freedomways|Freedomways]]''. * 1971. "An Open Letter to My Sister, Miss Angela Davis. ''The New York Review of Books''. * 1982. "A Letter to Prisoners." ''Inside/Out''. * 1985. "The Fire This Time: Letter to the Bishop." ''[[The New Statesman]]''. * 1963. "envoi to ''A Quarter Century of Unamericana 1938-1963; A Tragico-Comical Memorabilia of HUAC''. * 1965. "preface to ''Memoirs of a Bastard Angel'' fare de [[:en:Harold_Norse|Harold Norse]]. * 1967. "preface to ''The Negro in New York: An Informal Social history, 1626-1940''." * 1970. "preface to ''Daddy Was a Number Runner'' fare de [[:en:Louise_Meriwether|Louise Meriwether]]." * 1978. "preface to ''A Lonely Rage'' fare de [[:en:Bobby_Seale|Bobby Seale]]." * 1947. "Maxim Gorki as Artist." ''The Nation''. * 1947. "Battle Hymn." ''[[:en:New_Leader|New Leader]]''. * 1947. "When the War Hit Brownsville." ''New Leader''. * 1947. "Dead Hand of Caldwell." ''New Leader'' * 1947. "Without Grisly Gaiety." ''New Leader''. * 1948. "Bright World Darkened." ''[[:en:New_Leader|New Leader]]''. * 1948. "Charge within a Channel." ''[[:en:New_Leader|New Leader]]''. * 1948. "Modern Rover Boys." ''New Leader''. * 1948. "Literary Grab bag." ''New Leader''. * 1948. "Present and Future." ''New Leader''. * 1949. "Too Late, Too Late." ''Commentary''. * 1959. "War Lord of the Crocodiles." ''New York Times Book World''. * 1961. "Views of a Near-Sighted Cannoneer." ''The Village Voice''. * 1967. "God's Country." ''The New York Review of Books''. * 1982. "Roger Wilkins: A Black Man's Odyssey in White America." ''The Washington Post Book World''. === Kontribuaĵoj al antologioj === * 1961. "James Baldwin on the Negro Actor." ''Urbanite''. Reprinted in ''Anthology of the American Negro in the Theatre''. * 1969. "From Dreams of Love to Dreams of Terror." ''The Los Angeles Free Press''. Reprinted in ''Natural Enemies? Youth and the Clash of Generations''. * 1971. "A Talk to Harlem Teachers" in ''Harlem, U.S.A.'' * 1973. "Compressions: L'Homme et La Machine" in ''Cesar: Compressions d'or'' fare de [[:en:Cesar_Baldaccini|Cesar Baldaccini]]. * 1977. "In Search of a Basis for Mutual Understanding and Racial Harmony" in ''The Nature of a Humane Society''. === Nekolektitaj eseoj === * 1953. "On an Author: Excerpts from Letters." ''New York Herald Tribune Book Review''. * 1953. "Two Protests against Protest." ''Perspectives USA''. * 1954. "Paris Letter: A Question of Identity." ''PR''. * 1961. "They Will Wait No More." ''Negro Digest''. * 1962. "The Negro's Role in American Culture: A Symposium." ''Negro Digest''. * 1963. "The Negro Writer in America: A Symposium." ''Negro Digest.'' * 1963. "At the Root of the Negro Problem." ''[[:en:Time_Magazine|Time Magazine]]'' * 1963. "There's a Bill Due That Has to Be Paid." ''Life''. * 1963. "'Pour Liberer les Blancs...' (Propos Recueillis par [[:en:François_Bondy|François Bondy]]." ''Prevues''. * 1964. "The Creative Dilemma: The War of an Artist kun His Society Is a Lover's War." ''Sat R''. * 1965. "What Kind of Men Cry?" ''Ebony''. (written kun [[:en:Harry_Belafonte|Harry Belafonte]], [[:en:Sidney_Poitier|Sidney Poitier]], and others) * 1968. "A Letter to Americans." ''Freedomways''. * 1968. "Baldwin Excoriates Church for Hypocritical Stance." ''Afro-American'' * 1969. "Our Divided Society: A Challenge to Religious Education." ''Religious Education''. * 1970. "Dear Sister..." ''The Guardian'' === Teatraĵoj kaj poemoj === * 1954. ''[[:en:The_Amen_Corner|The Amen Corner]]'' (teatraĵo) * 1964. ''[[:en:Blues_for_Mister_Charlie|Blues for Mister Charlie]]'' (teatraĵo) * 1972. ''One Day When I Was Lost: A Scenario Based on "The Autobiography of Malcolm X"'' (screenteatraĵo) * 1983. ''Jimmy's Blues'' (poemoj) * 1990. ''A Lover's Question'' (albumo bazita de poemoj fare de Baldwin). [[:en:Les_Disques_du_Crépuscule|Les Disques Du Crépuscule]] – TWI 928–2. * 2014. ''Jimmy's Blues and Other Poems''.<ref>Baldwin, James. 2014. ''Jimmy's Blues and Other Poems''. US: Beacon Press. {{ASIN|0807084867}}.</ref> (poemoj) * 2016. ''Baldwin for Our Times: Writings from James Baldwin for an Age of Sorrow and Struggle'', kun notoj kaj enkonduko fare de Rich Blint.<ref>Blint, Rich, notes and introduction. 2016. ''Baldwin for Our Times: Writings from James Baldwin for an Age of Sorrow and Struggle''.</ref> (poemoj kaj eseoj) === Kunlaboraj verkaĵoj === * 1964. ''Nothing Personal'', kun [[:en:Richard_Avedon|Richard Avedon]] (photography) * 1971. ''[[:en:A_Rap_on_Race|A Rap on Race]]'', kun [[:en:Margaret_Mead|Margaret Mead]] * 1971. ''A Passenger from the West'', narativo kun Baldwin conversations, fare de [[:en:Nabile_Farès|Nabile Farès]]; * 1972. ''One Day When I Was Lost'' (orig.: A. Haley) * 1973. ''[[:en:A_Dialogue|A Dialogue]]'', kun [[:en:Nikki_Giovanni|Nikki Giovanni]] * 1976. ''[[:en:Little_Man_Little_Man:_A_Story_of_Childhood|Little Man Little Man: A Story of Childhood]]'', kun Yoran Cazac * 2004. ''Native Sons'', kun [[:en:Sol_Stein|Sol Stein]] === Aperoj ĉe amaskomunikiloj === * 1963-06-24. "A Conversation With James Baldwin", estas televidintervjuo registrita fare de WGBH sekvanta la Baldwin-Kennedy-renkontiĝon <ref>{{Citation|title=A Conversation With James Baldwin|url=http://americanarchive.org/catalog/cpb-aacip-15-0v89g5gf5r|language=en|access-date=September 25, 2020}}{{404|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * 1963-02-04. ''Take This Hammer'' estas televiddokumentario farita kun Richard O. Moore sur KQED pri Nigruloj en San Francisco en la malfruaj 1950-aj jaroj. <ref>{{Cite web|title=Take This Hammer - Bay Area Television Archive|url=https://diva.sfsu.edu/collections/sfbatv/bundles/187041|access-date=September 25, 2020|website=diva.sfsu.edu}}</ref> * 1965-06-14. "Debato: Baldwin vs. Buckley", registrita fare de la BBC estas unuhora televida speciala programo havanta debaton inter Baldwin kaj gvida usona konservativulo William F. Buckley, Jr. , ĉe la Kembriĝa Unio, Cambridge University, Anglio. <ref>{{Citation|title=Debate: Baldwin vs. Buckley|url=http://americanarchive.org/catalog/cpb-aacip-151-sn00z71m54|language=en|access-date=September 25, 2020}}{{404|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * 1971. Renkontante la Homon: James Baldwin en Parizo. Dokumentario. Reĝisoris Terence Dixon. <ref>{{Citation|title=Meeting the Man: James Baldwin in Paris. Documentary|url=https://www.imdb.com/title/tt0412990/|language=en|access-date=September 25, 2020}}</ref> * 1974. James Baldwin parolas pri raso, politika lukto, kaj la homa kondiĉo ĉe la Wheeler Hall, Berkeley, CA. <ref>{{Cite web|title=Race, Political Struggle, Art and the Human Condition|url=https://www.sam-network.org/video/race-political-struggle-art-and-the-human-condition|access-date=September 25, 2020|website=Sam-network.org|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221120155231/https://www.sam-network.org/video/race-political-struggle-art-and-the-human-condition|archivedate=2022-11-20}}</ref> * 1975. "Assignment America; 119; Conversation kun a Native Son", de WNET havas televidkonversacion inter Baldwin kaj Maya Angelou.<ref>{{Cite web|title='Assignment America; 119; Conversation with a Native Son,' from WNET features a television conversation between Baldwin and Maya Angelou|url=https://americanarchive.org/catalog/cpb-aacip_75-48sbchq4}}</ref> * 1976. "Pantechnicon; James Baldwin", estas radioprogramo surbendigita fare de WGBH. Baldŭin diskutas sian novan libron nomitan ''The Devil Finds Work'' kiu estas reprezentanto de la maniero kiel Baldŭin rigardas la usonajn filmojn kaj miton. <ref>{{Cite web|title=Pantechnicon; James Baldwin|url=http://americanarchive.org/catalog/cpb-aacip-15-83xsjk31|access-date=September 25, 2020|website=American Archive of Public Broadcasting|language=en}}{{404|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Vidu ankaŭ == == Fontoj == {{Refbegin}} * {{Cite book|last=Campbell|first=James|author1-link=|title=Talking at the Gates: A Life of James Baldwin|date=2021|publisher=University of California Press|location=Oakland, CA|isbn=978-0-520-38168-1}} * {{Cite book|last=Kenan|first=Randall|author-link=|title=James Baldwin|series=Lives of Notable Gay Men and Lesbians|publisher=Chelsea House Publishers|location=New York|year=1994|isbn=978-0-7910-2301-3|ref={{sfnRef|Kenan 1994}}}} * {{Cite book|last=Leeming|first=David|title=James Baldwin: A Biography|date=1994|publisher=Knopf|location=New York|isbn=978-0-394-57708-1|author-link=}} * {{Cite book|last=Tubbs|first=Anna Malaika|title=The Three Mothers: How the Mothers of Martin Luther King, Jr., Malcolm X, and James Baldwin Shaped a Nation|location=New York, NY|publisher=Flatiron Books|year=2021|edition=1st ebook|isbn=978-1-250-75612-1|ref={{sfnRef|Tubbs 2021}}}} {{Refend}} == Referencoj == {{Referencoj}} == Por plia legado == * {{Cite news|last1=Gardner|first1=Sophia|author2=Talia Heisey|date=28 February 2021|title='The Pied Piper of Amherst:' James Baldwin's years at UMass and the Five Colleges|url=https://dailycollegian.com/2021/02/the-pied-piper-of-amherst-james-baldwins-years-at-umass-and-the-five-colleges/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301130451/https://dailycollegian.com/2021/02/the-pied-piper-of-amherst-james-baldwins-years-at-umass-and-the-five-colleges/|archive-date=1 March 2021|url-status=live|work=The Massachusetts Daily Collegian|location=University of Massachusetts Amherst|access-date=27 February 2023}}<!-- To be used as a reference for [[Kategorio:Amherst College faculty]] and [[Kategorio:Hampshire College faculty]]. --> === Arkivaj fontoj === * [http://drs.library.yale.edu:8083/HLTransformer/HLTransServlet?stylename=yul.ead2002.xhtml.xsl&pid=beinecke:baldwin&clear-stylesheet-cache=yes James Baldwin early manuscripts and papers, 1941–1945]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130521000000/https://web.archive.org/web/20130521212501/http://drs.library.yale.edu:8083/HLTransformer/HLTransServlet?stylename=yul.ead2002.xhtml.xsl&pid=beinecke:baldwin&clear-stylesheet-cache=yes |date=2013-05-21 }} (2.7 linear feet) are housed at [[Yale University]] Beinecke Library * [http://archives.nypl.org/uploads/collection/pdf_finding_aid/James_Baldwin_Papers_finding_aid_AP__4_.pdf James Baldwin Papers], Manuscripts, Archives and Rare Books Division, Schomburg Center for Research in Black Culture, the [[New York Public Library]] (30.4 linear feet). * Gerstner, David A. ''[https://www.press.uillinois.edu/books/catalog/54nwb2ds9780252035906.html Queer Pollen: White Seduction, Black Male Homosexuality, and the Cinematic]''. University of Illinois Press, 2011. Chapter 2. * [http://pid.emory.edu/ark:/25593/8xz84 Letters to David Moses]{{404|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} at the Stuart A. Rose Manuscript, Archives, and Rare Book Library * [https://findingaids.princeton.edu/catalog/C1557 James Baldwin ''Playboy'' Interview], archival materials held fare de [https://library.princeton.edu/special-collections/welcome Princeton University Library Special Collections] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * "[https://americanarchive.org/catalog/cpb-aacip_15-0v89g5gf5r Konversacio Kun James Baldwin] {{404|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}", 1963-06-24, WGBH * [https://web.archive.org/web/20161225090910/http://www.pbs.org/wgbh/amex/mlk/sfeature/sf_video_pop_04_tr_qry.html Transskribaĵo de intervjuo kun d-ro. Kenneth Clark] * Verkaro de James Baldwin ĉe Open Library * {{IMDb nomo|0049924}} * Aperpoj ĉe C-SPAN * Altman, Elias, "Akvita Viskion: Uncollected de James Baldwin Verkaĵoj", ''La Nacio'', 13a de aprilo, 2011. * {{Cite journal|url=http://www.theparisreview.org/interviews/2994/the-art-of-fiction-no-78-james-baldwin|title=James Baldwin, The Art of Fiction No. 78|journal=Paris Review|volume=Spring 1984|issue=91|date=Spring 1984|first=Jordan|last=Elgrably}} * Gwin, Minrose. [https://southernspaces.org/2008/mourning-medgar-justice-aesthetics-and-local/ Southernspaces.org] la 11an de marto, 2008. ''Sudaj Spacoj''. * [http://www.sam-network.org/video/race-political-struggle-art-and-the-human-condition James Baldwin paroladoj pri raso, politika lukto kaj la homa kondiĉo] [https://web.archive.org/web/20160425100616/http://www.sam-network.org/video/race-political-struggle-art-and-the-human-condition enarkivigita] la 25an de aprilo, 2016, ĉe la ĉe la Wheeler Halo, Berkeley, CA, en 1974 * [https://web.archive.org/web/20110728022340/http://beinecke.library.yale.edu/digitallibrary/baldwin.html James Baldwin Fotoj kaj Paperoj], elektita manuskriptojn, korespondado kaj fotografiaj portretoj de la [http://www.library.yale.edu/beinecke/ Beinecke Malofta Libro kaj Manuskripta Biblioteko] ĉe Yale Universitato * [https://web.archive.org/web/20080420113813/http://falcon.jmu.edu/~ramseyil/baldwin.htm Comprehensive Resource of James Baldwin Information] ĉe the Wayback Machine (archived April 20, 2008) * [https://web.archive.org/web/20210428195848/http://www.newsreel.org/nav/title.asp?tc=CN0049&s=James%20Baldwin James Baldwin: La Prezo de la Bileto], distribuita de Kalifornio Newsreel * [https://www.pbs.org/wnet/americanmasters/episodes/james-baldwin/about-the-author/59/ Paĝo de Baldwin ĉe ''Usonaj Mastroj''] * "[https://www.c-span.org/video/?170519-1/writings-james-baldwin Verkaĵoj de James Baldwin]" de C-SPAN usonaj verkistoj: vojaĝo tra Historio * Zaborowska, Magdalena J., "[http://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=229 James Baldwin]", ''La Literatura Encyclopedia'', 25a de oktobro, 2002. * [https://web.archive.org/web/20110716144528/http://dpg.lib.berkeley.edu/webdb/mrc/search_vod.pl?avr=1 Aŭdiaj dosieroj de paroladoj kaj intervjuoj] ĉe UC Berkeley * [http://diva.sfsu.edu/collections/sfbatv/bundles/187041 Vidu filmo de Baldwin de 1963] ''Prenu Ĉi tiun Martelon'', farita kun Richard O. Moore, pri Nigruloj en San Francisco en la lasta 1950aj jaroj. * [https://web.archive.org/web/20101212011402/http://sunsite.berkeley.edu/videodir/asx2/2299.asx Video]: Baldwin debato kun William F. Buckley (tra UC Berkeley Amaskomunikilaraj Rimedoj Centro) * {{YouTube|8klsr2TB5pA|Discussion with Afro-American Studies Dept. at UC Berkeley}} * Libroj de ''Guardian'' "[https://www.theguardian.com/books/2008/jun/10/jamesbaldwin Aŭtora Paĝo]", kun profilo kaj ligoj al pli foraj artikoloj * [http://collectifbaldwin.fr/ La James Baldwin Kolektivo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20180830054415/https://www.collectifbaldwin.fr/ |date=2018-08-30 }} en Parizo, Francio * [[iarchive:JamesBaldwinFBIFile|FBIaj dosieroj sur James Baldwin]] * [https://web.archive.org/web/20181215171349/http://fbidocs.com/james-baldwin FBI Docs], enhavas informon pri detruitajn FBIajn dosierojn pri James Baldwin kiuj estas tenita de la Naciaj Arkivoj * [http://lithub.com/a-look-inside-james-baldwins-1884-page-fbi-file Rigardo ene de James Baldwin: FBI Dosiero de 1,884 paĝoj] * [https://www.biography.com/people/james-baldwin-9196635 James Baldwin] ĉe Biografio.com * [http://digital2.library.ucla.edu/viewItem.do?ark=21198/zz0002s24h Portreto de James Baldwin], 1964. ''Los Angeles Times'' Fotografia arkivo (Kolekto 1429). UCLAa Biblioteko Specialaj Kolektoj, Charles E. Juna Esplora Biblioteko, Universitato de Kalifornio, Los Angeles. * [http://digital2.library.ucla.edu/viewItem.do?ark=21198/zz0002vj7q Portreto de James Baldwin], 1985. ''Los Angeles Times'' Fotografia Arkiva (Kolekto 1429). UCLAa Biblioteko Specialaj Kolektoj, Charles E. Juna Esplora Biblioteko, Universitato de Kalifornio, Los Angeles. {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Bladwin, James}} [[Kategorio:Postmodernaj verkistoj]] [[Kategorio:Usonaj kontraŭimpostistoj]] [[Kategorio:Usonaj socialistoj]] [[Kategorio:Usonaj ateistoj]] [[Kategorio:Personecoj sur usonaj poŝtmarkoj]] [[Kategorio:Personoj de Novjorko]] [[Kategorio:Afrik-usonanoj]] [[Kategorio:GLAT-verkistoj]] 7y5ran8gpj8u2fffv19te0xgf5n792u 0 827545 9491095 8191144 2026-10-10T10:20:12Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9491095 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo de dosiero = Jenő Farkas |naskonomo = |dato de naskiĝo = {{naskiĝtago|1944|8|17}} |loko de naskiĝo = {{Hungara reĝlando}} [[Marosvásárhely]] }} '''[[Eŭgeno|Jenő]] [[Farkas]]''' [farkaŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Farkas Jenő''' estis [[Hungario|hungara]] [[tradukisto]], literaturhistoriisto, altlerneja [[instruisto]], [[eldonisto]]. Jenő Farkas<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/display/manifestation/PIM388541/d39a1ec3-20cc-4927-965a-3bf4dc134a82/solr/0/24/1/5/authorOrder/ASC hungarlingva datenaro de muzeo</ref><ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/display/manifestation/PIM169611/d39a1ec3-20cc-4927-965a-3bf4dc134a82/solr/0/24/4/5/authorOrder/ASC hungarlingva datenaro de muzeo</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1944|8|17}} en ĝuste tiam hungara urbo [[Marosvásárhely]] (nuntempa [[Târgu Mureș]] en [[Rumanio]])<!--, li mortis la {{daton||o|20}} en [[]]-->. == Biografio == Jenő Farkas maturiĝis en [[gimnazio]] de [[Cristuru Secuiesc]], poste li akiris pedagogian diplomon en sia naskiĝurbo en 1965, pli poste plian tian diplomon en [[Bukareŝta universitato]] en [[1972]]. Inter 1972-1981 li laboris en eldonejo en [[Bukareŝto]], dum li akiris ankaŭ tradukistan diplomon en 1976. En 1982 li translokiĝis al [[Budapeŝto]], kie li akiris diplomon en [[Scienca Universitato Loránd Eötvös]] en [[1986]], sed ekde 1983 li instruis jam en la universitato. Ekde 1993 li estris eldonejon. Li doktoriĝis ([[Ph.D.]]) en 1997 kaj en 2002 li akiris tradukistan diplomon. Lia [[edzino]] naskis filon en 1976. Li ricevis francajn premiojn en 2003 kaj 2009. == Elektitaj libroj == * ''Drakula vajda históriája'' (1989) * [[Emile Cioran]]: ''Kalandozások'' (tradukaĵo, 2004) * ''Antologie de texte din literatura română, 9-12'' (2015) * ''TOP 2000 Román-Magyar szótár. A 2000 legfontosabb román szó példamondatokkal'' (vortaro, 2020) == Fontoj == * [https://palamart.hu/farkas-jeno/ hungarlingva biografio] {{404|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://katalogus.hivk.hu/cgi-bin/tlwww.cgi?show=f41835.2 dateno] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Farkas Jeno}} [[Kategorio:Hungaraj tradukistoj]] [[Kategorio:Hungaraj literaturhistoriistoj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] [[Kategorio:Hungaraj eldonistoj]] {{Portalstrio|Biografio}} 14h9mjnjp08vqm6dyn3ej2pbobvnmrr 0 829208 9490994 9475045 2026-10-09T23:39:30Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9490994 wikitext text/x-wiki {{Informkesto politika partio |emblemgrando=100px |ideologio= {{plainlist | * [[Marksismo]] * [[Leninismo]]<ref>{{Cite web|url=https://www.marxist.com/lenin-80th-anniversary-of-his-death.htm|title=Vladimir Ilyich Lenin: The relevance of his ideas today|first=Rob|last=Sewell|website=In Defence of Marxism}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bolshevik.info/in-defence-of-lenin.htm|title=In Defence of Lenin|first=Rob|last=Sewell|website=In Defence of Marxism}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bolshevik.info/lenins-last-struggle.htm|title=Lenin's Last Struggle|first=Alan|last=Woods|website=In Defence of Marxism}}</ref> * [[Trockiismo]] * [[Internaciismo]] }} |retejo={{URL|https://www.marxist.com}} |emblemo=[[Dosiero:IMT-international marxist tendency.jpg|IMT-international marxist tendency]] |esperanta nomo=Internacia Marksisma Tendenco |fondintoj=[[Ted Grant]] |fondiĝo=1992 |estro=[[Alan Woods]] |propra nomo=International Marxist Tendency |lando= |koloro=#DA2016 |ĵurnalo=En Defendo de Marksismo ''(In Defence of Marxism)'' |bildo de estro=Picture of Alan Woods.png|lingvo=Angla|sidejo=[[Londono]]|koloroj={{colorbox|#DA2016}} [[Ruĝa]]}}  La '''Internacia Marksisma Tendenco''' ('''IMT''') estas [[Marksismo|marksisma]] politika internacio. Ĝi estis fondita de [[Trockiismo|trockiisma]] politika teoriisto Ted Grant kaj liaj subtenantoj sekvante ilian rompiĝon disde la Komitato por la Internacio de Laboristoj en 1992. La retejo de la organizo, '''«Marxist.com»''' aŭ '''«In Defence Of Marxism»''' (esperante: En defendo de marksismo), estas redaktita de [[Alan Woods]]. La retejo estas plurlingva kaj eldonas internaciajn artikolojn pri nunaj aferoj, skribite de marksisma perspektivo, tiel kiel multaj historiaj kaj teoriaj artikoloj. La IMT estas aktiva en ĉirkaŭ 40 landoj tutmonde.<ref>{{Cite web|url=http://www.broadleft.org/trotskyi.htm|title=Trotskyist Parties and Organizations of the World|date=27a de Novembro 2005|website=Broadleft.org|access-date=5a de Junio 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20100211114427/http://www.broadleft.org/trotskyi.htm|archive-date=11a de Februaro 2010|url-status=dead}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100211114427/http://www.broadleft.org/trotskyi.htm |date=2010-02-11 }}</ref> == Historio == «Militant» (esperante: Radikala) estis [[Enirismo|enirista]] grupo ene de la Brita Laborista Partio bazita ĉirkaŭ radikala gazeto kiu estis fondita en 1964. En 1974, ''Radikala'' kaj ties alianculoj en Svedio, Irlando kaj aliaj landoj formis la «Komitaton por la Internacio de Laboristoj». La organizo akiris pli da membroj dum la 1970aj jaroj kaj komencaj 1980aj jaroj kaj superregis la Laboristan Partion en [[Liverpool]]. Ĝi fariĝis la plej granda trockista grupo en Eŭropo. En 1983, la kvin membroj de redakcia tabulo de la ''Radikala'' ĵurnalo estis elpelita pro malobservo de la statuto de la Laborista Partio kaj elpelo de "Radikala"-membroj daŭris dum la cetero de la jardeko.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-32913465|title=Who, What, Why: What was Militant?|date=28a de Majo 2015|website=BBC News|access-date=25a de Januaro 2018}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/politics/2014/jul/16/militant-derek-hatton-labour-party-1991|title=Labour Picks Fight With Militant Tendency|first=Patrick|last=Wintour|date=16a de Julio 2014|newspaper=The Guardian|access-date=25a de Januaro 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/november/27/newsid_2528000/2528725.stm|title=Kinnock Moves Against Militant|date=27a de Novembro 1985|website=BBC News|access-date=25a de Januaro 2018}}</ref> {{polurinda}} == Teorio kaj taktiko == La Internacio Marksisma Tendenco (IMT) aliĝis al Ortodoksa Trockiismo, emfazanta la edukadon de kadroj de laboristoj kaj junularo.<ref>{{Cite web|title=A Brief History of the International Marxist Tendency|url=http://www.marxist.com/history-marxist-tendency.htm|website=In Defence of Marxism|date=12a de Aŭgusto 2006|access-date=12a de Marto 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20120617224628/http://www.marxist.com/history-marxist-tendency.htm|archive-date=17a de Junio 2012|url-status=dead}}</ref> Ĝenerale la organizo asertas la sciencan socialismon de [[Karl Marks]] kiel la fundamenta bazo de ties politika kaj filozofia teorio. Ĝi aldonas aliajn aŭtorojn al ties teoria tekstaro, plejparte [[Lenin]] kaj [[Lev Trockij|Trockij]], sed ankaŭ [[Friedrich Engels]]<ref>{{Cite web|last=Sewell|first=Rob|title=Frederick Engels: 200 years since his birth|url=https://www.marxist.com/frederick-engels-200-years-since-his-birth.htm|access-date=2022-11-11|website=In Defence of Marxism|language=en-gb|quote=[…] when we read the voluminous correspondence between the two men, Engels’ own outstanding contribution is unmissable. Together with Marx he was a political giant.}}</ref> kaj [[Roza Luksemburg|Rosa Luksemburg]].<ref>{{Cite book|last=Frederiksen|first=Marie|url=https://wellred-books.com/the-revolutionary-legacy-of-rosa-luxemburg/|title=The Revolutionary Legacy of Rosa Luxemburg|publisher=Wellred Books|year=2022|isbn=978-1-913026-05-9|edition=|location=|language=en|oclc=|quote=A class-conscious revolutionary and staunch defender of Marxist theory, Luxemburg waged a battle against revisionism, opportunism, class-collaboration national chauvinism and pacifism, always on the side of the socialist revolution.}}</ref> [[Dosiero:Marche_contre_la_réforme_de_l’AVS_à_65_ans_en_Suisse_05.jpg|alternative=Participation of the Swiss section l'Étincelle to the protest march against reform of the retirement system in Bern, Switzerland, 18 September 2021|eta|Partopreno de la svisa sekcio [https://www.derfunke.ch/htm/fr/tag/tmi/ l'Étincelle] al la protesta marŝo kontraŭ reformo de la emeritiĝa sistemo en Berno, Svislando (18a de septembro, 2021).]] == Naciaj sekcioj == La IMT havas sekciojn en multaj landoj tutmonde, inkluzivanta ''Esquerda Marxista'' en Brazilo, ''Sinistra classe rivoluzione''<ref>{{Cite web|url=http://www.marxist.com/december-6-8-the-congress-of-the-italian-marxists.htm|title=December 6–8: The Conference of the Italian Marxists|first=Roberto|last=Sarti|website=Marxist.com|access-date=20a de Aprilo 2018}}</ref> en Italio, ''Revolutie'' (antaŭe ''Vonk'') en Nederlando, ''Socialist Fightback'' en Kanado kaj ''Socialist Appeal'' en Britio. == Sekcioj de la IMT == [[Dosiero:IMT_National_Sections.svg|eta|Ĝisdatigitaj IMTaj Sekcioj de la Mondo]] {| class="wikitable" !Sekcio !Nomo de eldono !Anglalingva nomo !Oficiala retejo !Nacia aneco |- |{{Flago|Argentino}} |Revolución |Revolucio |[https://argentinamilitante.org/ Https://argentinamilitante.Org/] | |- |{{Flago|Aŭstrio}} |Der Funke |La Fajrero |[http://www.derfunke.at/ Http://www.derfunke.at/] |Socialista Junulara Aŭstrio |- |{{Flago|aŭstralio}} |Revolution Australia |Revolucia Aŭstralio |[http://revolutionaustralia.org/ Http://revolutionaustralia.org/] | |- |{{Flago|belgujo}} |En [[Valonio|Wallonia]]: Révolution En [[Flandrio]]: Vonk |RevolutionThe Fajrero |[http://marxiste.be/ Http://marxiste.be/] [http://www.vonk.org/ Http://www.vonk.org/] | |- |{{Flago|Bolivio}} |Lucha de Clases |Klasa Lukto |[http://www.luchadeclases.org.bo/ Http://www.luchadeclases.org.bo/] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20210126135203/http://www.luchadeclases.org.bo/ |date=2021-01-26 }} | |- |{{Flago|Brazilo}} |Esquerda Marxista |Marksisma Maldekstro |[http://www.marxismo.org.br/ Http://www.marxismo.org.br/] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230717231843/https://www.marxismo.org.br/ |date=2023-07-17 }} |[[Partio Socialismo kaj Libereco|socialismo kaj Liberty Partio]] |- |{{Flago|Kanado}}<br />{{Flago|Kebekioo}} |Ekster Kebekio: Socialist Fightback En Kebekio: La Riposte socialiste |Socialista Rebatalo |[https://www.marxist.ca/ Https://www.marxist.ca/] [https://www.marxiste.qc.ca/ Https://www.marxiste.qc.ca/] |En Kebekio: [[Kebekio solidara|Québec Solidaire]] |- |{{Flago|Katalunio}} |L'Octubre |Oktobro |[https://marxista.cat/ Https://marxista.Kato/] | |- |{{Flago|Ĉeĥio}}<br />{{Flago|Slovakio}} |Marxistická Alternativa |Marksisma Alternativo |[https://www.avant-garda.com Https://www.avant-garda.com] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20240118065234/https://www.avant-garda.com/ |date=2024-01-18 }} | |- |{{Flago|Kolombio}} |Colombia Marxista |Marksisma Kolombio |[https://colombiamarxista.com/ Https://colombiamarxista.Com/] | |- |{{Flago|danujo}} |Revolution |Revolucio |[https://revosoc.dk Https://revosoc.Dk/] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220101122749/https://revosoc.dk/ |date=2022-01-01 }} | |- |{{Flago|Salvadoro}} |Bloque Populara Juvenil |Unueca Fronto de la Junularo |[http://www.bloquepopularjuvenil.org/ Http://www.bloquepopularjuvenil.org/] {{404|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} | |- |{{Flago|Anglio}}<br />{{Flago|Kimrio}} |Socialist Appeal |Socialista Pledo |[http://www.socialist.net/ Http://www.socialist.net/] |[[Brita Laborista Partio|Laborista Partio]] (malpermesis) |- |{{Flago|Francio}} |Révolution |Revolucio |[http://www.marxiste.org/ Http://www.marxiste.org/] |[[La France insoumise|La Francio Insoumise]] |- |{{Flago|Germanio}} |Der Funke – Marxistische Linke |La Fajrero – Marksisma Maldekstro |[https://www.derfunke.de/ Https://www.derfunke.de/] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20220102120429/https://www.derfunke.de/ |date=2022-01-02 }} |[[Maldekstra Partio (Germanio)|La Maldekstro]] |- |{{Flago|Grekio}} |Επανάσταση |Revolucio |[http://www.marxismos.com/ Http://www.marxismos.com/] | |- |{{Flago|Gvatemalo}} |Bloque Populara Juvenil |Junularo Populara Bloko |[https://web.archive.org/web/20230705110314/https://bloquepopularjuvenil.org/ Http://bloquepopularjuvenil.org/] | |- |{{Flago|honduro}} |Izquierda Marxista |Marksisma Maldekstro |[https://izquierdamarxista.wordpress.com/ Https://izquierdamarxista.Wordpress.Com/] | |- |{{Flago|Indonezio}} |Militan |Radikalulo |[http://www.militanindonesia.org/ Http://www.militanindonesia.org/] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230503183049/http://www.militanindonesia.org/ |date=2023-05-03 }} | |- |{{Flago|Italio}} |[https://it.m.wikipedia.org/wiki/Sinistra_Classe_Rivoluzione Sinistra classe rivoluzione] |Maldekstro, Klaso, Revolucio |[http://www.rivoluzione.red/ Http://www.rivoluzione.red/] [http://www.marxismo.net/ Http://www.marxismo.net/] | |- |{{Flago|Meksiko}} |La Izquierda Socialista |La Socialista Maldekstro |[http://www.laizquierdasocialista.org/ Http://www.laizquierdasocialista.org/] |Nacia Regenerada Movado |- |{{Flago|Maroko}} |رابطة العمل الشيوعي |Komunista Ligo |[https://www.marxy.com/ Https://www.marxy.com/] | |- |{{Flago|Nederlando}} |Revolutie |Revolucio |[http://marxisten.nl/ Http://marxisten.nl/] |ROOD |- |{{Flago|Nov-Zelando}} |Socialist Appeal |Socialista Pledo |[http://www.socialist.org.nz/ Http://www.socialist.org.nz/] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20240722115456/http://www.socialist.org.nz/ |date=2024-07-22 }} | |- |{{Flago|niĝerio}} |la Alternativo de laboristoj |la Alternativo de laboristoj |[https://www.workersalternative.com/ Https://www.workersalternative.com/]{{404|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} | |- |{{Flago|Norvegio}} |Revolusjon |Revolucio |[http://marxister.no/ Http://marxister.no/] | |- |{{Flago|Nord-Makedonio}} |Нова искра |Nova Fajrero |[http://novaiskra.mk/ Http://novaiskra.mk/] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190411155346/http://novaiskra.mk/ |date=2019-04-11 }} | |- |{{Flago|Pakistano}} |لال سلام |Ruĝeco Salutas |[https://www.marxist.pk/ Https://www.marxist.pk/] | |- |{{Flago|Pollando}} |Czerwony fronto |Ruĝa Fronto |[http://czerwonyfront.org/ Http://czerwonyfront.org/] | |- |{{Flago|portugalujo}} |Colectivo Marxista |Marksisma Kolektiva |[https://www.colectivomarxista.org/ Https://www.colectivomarxista.org/] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230702071124/https://www.colectivomarxista.org/ |date=2023-07-02 }} | |- |{{Flago|Rusia Federacio}} |Организация Коммунистов Интернационалистов |Organizo de Komunistaj Internaciistoj |[https://www.1917.com Https://www.1917.com] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230717204244/https://www.1917.com/ |date=2023-07-17 }} [https://marxist.news/ Https://marksisma.Sciigo/] | |- |{{Flago|Skotlando}} |Revolution |Revolucio |[http://revolution.scot/ Http://revolution.scot/] | |- |{{Flago|Serbio}}<br />{{Flago|Bosnio kaj Hercegovino}} |Crvena Kritika Црвена Критика |Ruĝa Kritiko |[http://www.crvenakritika.org/ Http://www.crvenakritika.org/] | |- |{{Flago|Sud-Afriko}} |Revolution |Revolucio |[http://marxist.co.za/ Http://marxist.co.za/] | |- |{{Flago|Hispanio}} |Lucha de Clases |Klasa Lukto |[http://www.luchadeclases.org/ Http://www.luchadeclases.org/] | |- |{{Flago|Svedio}} |Revolution |Revolucio |[http://www.marxist.se/ Http://www.marxist.se/] |[[Vänsterpartiet|Maldekstra Partio]] |- |{{Flago|svislando}} |En la [[Ĝermana Svislando|germana Svislando]]: Der Funke En [[Romandio|Romandy]]: L'étincelle |La Fajrero |[http://www.derfunke.ch/ Http://www.derfunke.ch/] |Juna Socialista Svislando |- |{{Flago|Tajvano}} |火花 |La Fajrero |[https://marxist.tw/ Https://marksisma.Tw/] | |- |{{Flago|Usono}} |Socialist Revolution |Socialista Revolucio |[http://socialistrevolution.org/ Http://socialistrevolution.org/] | |- |{{Flago|Ukrainio}} |Коммуна |Commune |[https://marxistua.com/ Https://marxistua.Com/] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230705112609/https://marxistua.com/ |date=2023-07-05 }} | |- |{{Flago|Venezuelo}} |Lucha de Clases |Klasa Lukto |[https://www.luchadeclases.org.ve/ Https://www.luchadeclases.org.ve/] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20230717204251/http://luchadeclases.org.ve/ |date=2023-07-17 }} |Populara Revolucia Alternativo<ref>{{Cite web|last1=Vásquez|first1=Paola|title=Venezuela: faced with the attacks against the Popular Revolutionary Alternative – class and revolutionary solidarity!|url=https://www.marxist.com/venezuela-faced-with-the-attacks-against-the-popular-revolutionary-alternative-class-and-revolutionary-solidarity.htm|website=Marxist.com|publisher=In Defence of Marxism|access-date=2 November 2020|date=25a de Septembro 2020}}</ref> |} == Internacia Aktiveco == [[Dosiero:Alanwoodsconhugochavez.jpg|eta|Eminenta teoriisto de la Internacia Marksisma Tendenco [[Alan Woods]], en renkontiĝo kun Venezuela prezidanto [[Hugo Chávez]].]] [[Dosiero:In_defence_marxism.jpg|eta|Emblemo de la retejo ''En defendo de Marksismo''.]] La IMT disvastiĝis al partoj de Latin-Ameriko, kie ĝi nun havas grupojn en [[Venezuelo]], [[Peruo]], [[Argentino]], [[Meksiko]], [[Bolivio]], [[Brazilo]] kaj [[Salvadoro|El Salvador]]. Fine de 2002 ĝi antaŭenigis la lanĉon de la solidarecaj kampanjaj Manoj for de Venezuelo, kiu estas nun aktiva en 30 landoj kaj havis rezoluciojn aprobita ene de la komercaj sindikataj movadoj en Britio, Kanado, Italio kaj aliaj landoj.<ref>{{Cite web|url=https://www.huffingtonpost.com/dan-kovalik/human-rights--civil-socie_b_10259390.html|title=Human Rights & Civil Society Groups to OAS: Hands off Venezuela!|last=Kovalik|first=Dan|date=2a de Junio 2016|website=Huffington Post|access-date=25a de Januaro 2018}}</ref> IMTaj aktivuloj ankaŭ ludas gravan rolon en la FRETECO (Fronto de Fabrikoj Sub la Kontrola movado) de Laboristoj en Brazilo kaj Venezuelo.<ref>{{Cite web|url=http://www.controlobrero.org/|title=Frente Bicentenario de Empresas bajo Control Obrero - Inicio|website=Controlobrero.org|access-date=5a de Junio 2012}} {{404|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Unufoje ĉiun duan jaron, la IMT organizas sian Mondan Kongresan (WC) kies lasta okazis en 2021. Ĝi kunvenis rete pro la [[Kronvirusa pandemio de 2019-2023]].<ref>{{Cite web|last=In Defence of Marxism|title=Marxism on the march worldwide: IMT Congress 2021|url=https://www.marxist.com/imt-world-congress-2021.htm|access-date=2022-11-11|website=In Defence of Marxism|language=en-gb}}</ref> Krom ĉi tiuj ĉiujaraj renkontiĝoj, la IMT regule organizas internaciajn renkontiĝojn sur kontinenta aŭ sub kontinenta skalo. En 2008, ekzemple, la Internacio organizis vintran universitaton en Berlino sur la okazo de la 90a datreveno de la morto de Rosa Luksemburg kaj Karl Liebknecht.<ref>{{Cite web|last=In Defence of Marxism|title=Come to the International Marxist Tendency's Fifth Winter School in Berlin (10-11 January 2009)|url=https://www.marxist.com/imt-fifth-winter-school-berlin.htm|access-date=2022-11-11|website=In Defence of Marxism|language=en-gb}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Komunejokat}} * {{Oficiala retejo|http://www.marxist.com/}} * [http://www.socialistappeal.org Usona Retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20171001045803/http://socialistappeal.org/ |date=2017-10-01 }} * [http://www.wellredbooks.net/ Eldonanta (Brition)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120723182725/http://www.wellredbooks.net/ |date=2012-07-23 }} * [http://www.marxistbooks.com Eldona (US)] {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Paĝoj kun nereviziitaj tradukoj]] [[Kategorio:Trockiismo]] 01hyxn9uvbqxboj98vxnhalbklte9g2 0 836395 9490913 9482635 2026-10-09T15:50:20Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9490913 wikitext text/x-wiki {{Informkesto ponto|bildo={{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |latitudo={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=latitude}} |longitudo={{#invoke:Wikidata|claim|P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO=CN |situo sur mapo=Honkongo |zomo=9 }} La '''Honkong-Ĝuhaj-Makaa Ponto''' ({{lang-zh|'''港珠澳大橋'''}}, [[pinjino]] : '''Gǎng zhū ào dàqiáo''') aŭ mallonge '''HZMB''', estas transportsistemo kun longo de ĉirkaŭ 55 kilometrojn, kiu inkluzivas tri [[stajponto]]jn, unu subakvan [[tunelo]]n kaj kvar [[Artefarita insulo|insulojn artefaritajn]], liganta la [[Urboŝtato|urbojn]] [[Honkongo]] kaj [[Makao]], same kiel la urbon [[Ĝuhaj]] en [[Ĉinio]] <ref>{{Cite web|title=HongKong-Zhuhai-Macao Bridge|url=http://en.cccchzmb.com/P29-6459.biz|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018234725/http://en.cccchzmb.com/P29-6459.biz|archive-date=18a de Oktobro 2016|access-date=2016-10-14}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161018234725/http://en.cccchzmb.com/P29-6459.biz |date=2016-10-18 }}</ref>. Ĉi tio estas fakte la plej longa [[ponto]] en la mondo ekde 2019, kiu estas super iu [[akvejo]] ([[maro]] aŭ [[lago]]) <ref>{{Cite news|date=2018-10-23|title=China opens longest sea-crossing bridge|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-china-45937924|access-date=2018-10-28|archive-date=23a de Oktobro 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181023231721/https://www.bbc.com/news/world-asia-china-45937924|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|last=hermes|date=2018-10-25|title=Smooth start for world's longest state of the art sea crossing|language=en|work=The Straits Times|url=https://www.straitstimes.com/asia/east-asia/smooth-start-for-worlds-longest-sea-crossing|access-date=2018-10-28|archive-date=28a de Oktobro 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181028151542/https://www.straitstimes.com/asia/east-asia/smooth-start-for-worlds-longest-sea-crossing|url-status=live}}</ref>. Laŭ la dezajno, la ponto devus daŭri almenaŭ 120 jarojn, kaj kosti enormajn 127 [[miliardo]]jn da [[renminbio]]jn, aŭ 18,8 miliardojn da [[Usona dolaro|usonaj dolaroj]] <ref name="Xin201810">{{Cite web|date=2018-10-23|title=Xinhua Headlines: World's longest cross-sea bridge opens, integrating China's Greater Bay Area|url=http://www.xinhuanet.com/english/2018-10/23/c_137553194.htm|access-date=2018-10-24|website=Xinhua Net|archive-date=27a de Marto 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327195326/http://www.xinhuanet.com/english/2018-10/23/c_137553194.htm|url-status=dead}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190327195326/http://www.xinhuanet.com/english/2018-10/23/c_137553194.htm |date=2019-03-27 }}</ref>. La laboro sur la ponto komenciĝis en decembro 2009, kaj oni planis malfermi ĝin al la publiko fine de 2016 <ref name="asia.nikkei.com">{{Cite web|title=Hong Kong-Zhuhai-Macau Bridge construction set to finish this year|url=https://asia.nikkei.com/Politics-Economy/Economy/Hong-Kong-Zhuhai-Macau-Bridge-construction-set-to-finish-this-year|access-date=2018-10-28|website=Nikkei Asian Review|language=en-GB|archive-date=8a de Junio 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170608210616/http://asia.nikkei.com/Politics-Economy/Economy/Hong-Kong-Zhuhai-Macau-Bridge-construction-set-to-finish-this-year|url-status=live}}</ref><ref name="chinadaily7july2017">{{Cite web|date=7a de Julio 2017|title=Main structure of Hong Kong-Zhuhai-Macao Bridge is completed|url=http://www.chinadaily.com.cn/china/2017-07/07/content_30035204.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170720210129/http://www.chinadaily.com.cn/china/2017-07/07/content_30035204.htm|archive-date=20a de Julio 2017|access-date=3a de Oktobro 2017|website=China Daily}}</ref><ref>{{Cite web|last=The Standard|title=Bridge to open in one go despite HK delays|url=http://www.thestandard.com.hk/section-news.php?id=173208|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161022223108/http://www.thestandard.com.hk/section-news.php?id=173208|archive-date=22 October 2016|access-date=22a de Oktobro 2016}}</ref>. Post pluraj prokrastoj, la ponto estis inaŭgurita en februaro 2018 de ĉina prezidanto [[Xi Jinping]] kaj altrangaj membroj de la [[Politika Buroo de Komunista Partio de Ĉinio|Politburoo]] de la [[Komunista Partio de Ĉinio|Komunista Partio]] <ref>{{Cite news|last=Lazarus|first=Sarah|title=China unveils world's longest sea-crossing bridge|work=CNN|url=https://edition.cnn.com/2018/05/04/asia/hong-kong-zhuhai-macau-bridge/index.html|access-date=2018-10-28|archive-date=11a de Aprilo 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190411194418/https://edition.cnn.com/2018/05/04/asia/hong-kong-zhuhai-macau-bridge/index.html|url-status=live}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|script-title=zh:好消息！港珠澳大桥七一前正式通车_大粤网_腾讯网|url=http://gd.qq.com/a/20180121/010630.htm|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180209002714/http://gd.qq.com/a/20180121/010630.htm|archive-date=9a de Februaro 2018|access-date=2018-02-08|website=gd.qq.com|language=zh-CN|title=zh:好消息！港珠澳大桥七一前正式通车_大粤网_腾讯网}}</ref>. == Planado kaj konstruado == [[Dosiero:HZMB_route.svg|eta|260x260ra|Mapo de la ponto]] En la [[1980-aj jaroj]], la Honkonga inĝeniero Gordon Wu de Hopewell Holdings proponis koncepton de konstruado de [[ponto]]-[[tunelo]] inter [[Honkongo]], [[Makao]] kaj [[Ĉinio]] <ref>{{Cite news|last=Tsang|first=Denise|date=2018-10-23|title=Tycoon's 35-year dream finally realised as mega bridge opens|work=South China Morning Post|url=https://www.scmp.com/news/hong-kong/hong-kong-economy/article/2169864/property-tycoon-gordon-wus-35-year-dream-massive|access-date=2018-10-23|archive-date=23a de Oktobro 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181023200046/https://www.scmp.com/news/hong-kong/hong-kong-economy/article/2169864/property-tycoon-gordon-wus-35-year-dream-massive|url-status=live}}</ref>. Li prenis la ideon de la ponto-tunelo de la [[Golfo Chesapeake]] en [[Usono]], kiu ligas la Delavaran [[duoninsulo]]n (apartenanta al la ŝtatoj [[Marilando]] kaj [[Delavaro]]) kun la ŝtato [[Virginio]]. Wu proponis la koncepton al ĉinaj funkciuloj en [[1988]], sed pro la [[protestoj sur placo Tian An Men]] proksimume jaron poste, kiuj kaŭzis malstabilecon kaj falon de akciaj prezoj en la [[Honkonga Borso]], la pontoplanoj estis arkivitaj <ref name="bridgetochina">{{Cite news|last=Stoner|first=Tad|date=3a de Novembro 1988|title=$6b bridge to China plan|page=1|work=South China Morning Post}}</ref><ref name="entrepreneurbecomes">{{Cite news|last=Hunt|first=Christopher|date=29a de Decembro 1989|title=Entrepreneur Becomes a Weather Vane For Resuming Business in China Now|page=1|work=The Wall Street Journal, Eastern edition}}</ref>. Post kiam Britio redonis Honkongon al Ĉinio en 1997 kiel parto de [[speciala administra regiono|Speciala Administra Regiono]] (SAR), la ĉina registaro revenis al interesiĝo pri la projekto. Samtempe, la gazetaro en Honkongo komencis kritiki la procezon, pro ebla damaĝo al la [[Mediprotekto|medio]], [[Aera poluado|aerpoluo]] kaj [[trafikŝtopiĝo]] kiuj rezultus el la konstruado de la ponto <ref name="toofar">{{Cite news|date=2a de Januaro 1998|title=A bridge too far|page=12|work=South China Morning Post}}</ref>. En decembro [[2001]], la [[Leĝdona Konsilio de Honkongo]] aprobis priskriban leĝon en kiu [[Loĝistiko|loĝistikan centron]] oni devas komenci kaj evoluigi, en preparo por la konstruado de la ponto <ref>{{Cite web|title=Legislative Council of the Hong Kong Special Administrative Region - Database on Particular Policy Issues - Transport ::Hong Kong - Zhuhai - Macao Bridge (HZMB)|url=https://www.legco.gov.hk/database/english/data_tp/tp-zhuhzi-macao-bridge.htm|website=www.legco.gov.hk|access-date=27a de Oktobro 2018|archive-date=27a de Oktobro 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181027185725/https://www.legco.gov.hk/database/english/data_tp/tp-zhuhzi-macao-bridge.htm|url-status=live}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181027185725/https://www.legco.gov.hk/database/english/data_tp/tp-zhuhzi-macao-bridge.htm |date=2018-10-27 }}</ref>. En [[2003]], oni formis teamon de la tri partioj por solvi [[Konstrua inĝenierarto|inĝenieristikajn problemojn]], demandojn de [[Limpasejo|limkontrolo]] kaj la [[Financoj|financadon]] de la projekto, kiu oni ĉirkaŭkalkulis kiel kostonta enormajn monsumojn <ref>{{Cite web|title=Introduction to Hong Kong-Zhuhai-Macao Bridge - Hong Kong-Zhuhai-Macao Bridg|url=http://www.hzmb.org/en/bencandy.asp?id=2|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20181027143359/http://www.hzmb.org/en/bencandy.asp?id=2|archive-date=27 October 2018|access-date=2018-10-27|website=www.hzmb.org}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181027143359/http://www.hzmb.org/en/bencandy.asp?id=2 |date=2018-10-27 }}</ref>. En aŭgusto 2008, la [[Registaro de Ĉinio|ĉina registaro]], la registaro de provinco [[Gŭangdongo|Guangdong]], kaj la registaroj de [[Honkongo]] kaj [[Makao]] konsentis financi 42 procentojn de la projekto, tiel ke la ceteraj 58 [[procento]]j [[Prunto|estos pruntitaj]] de la [[Banko de Ĉinio]] <ref>{{Cite news|last=Bi|first=Mingxin|date=14 April 2009|title=Bank of China to lead loan consortium for Hong Kong-Zhuhai-Macao Bridge|work=Window of China|publisher=Xinhuanet|url=http://news.xinhuanet.com/english/2009-04/14/content_11186292.htm|url-status=dead|access-date=17a de Aprilo 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20121024042455/http://news.xinhuanet.com/english/2009-04/14/content_11186292.htm|archive-date=24a de Oktobro 2012}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20121024042455/http://news.xinhuanet.com/english/2009-04/14/content_11186292.htm |date=2012-10-24 }}</ref>. En [[marto]] [[2009]], kelkajn monatojn antaŭ ol konstruado komenciĝis, malsama distribuo estis interkonsentita, de proksimume 22% kontraŭ 78% <ref>{{Cite news|last=Cheng|first=Jonathan|date=15a de Decembro 2009|title=China Builds Bridge to Link Southern Cities|work=The Wall Street Journal|publisher=Dow Jones & Company|url=https://www.wsj.com/articles/SB126088119555891949?mod=googlenews_wsj|url-status=live|access-date=15 December 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20171013144446/https://www.wsj.com/articles/SB126088119555891949?mod=googlenews_wsj|archive-date=13a de Oktobro 2017}}</ref>. La laboroj komenciĝis ĉe la ĉina flanko (en la urbo [[Ĝuhaj]] apud Makao) en decembro 2009 post ceremonio en ĉeesto de [[Li Keqiang]] <ref>Arup Group Limited: [http://www.arup.com/News/2010-02_February/09_Feb_2010_Ground-breaking_HK-Zhuhai-Macao_Bridge.aspx "Hong Kong-Zhuhai-Macao Bridge ground breaking"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130719000000/https://web.archive.org/web/20130719083538/http://www.arup.com/News/2010-02_February/09_Feb_2010_Ground-breaking_HK-Zhuhai-Macao_Bridge.aspx |date=2013-07-19 }}, 9a de Februaro 2010.</ref>. Laboroj ĉe la Honkonga flanko komenciĝis du jarojn poste, en [[decembro]] [[2011]], post kiam la mediaj problemoj kiujn la ponto povis kaŭzi estis solvitaj <ref>Macau Daily Times: [http://www.macaudailytimes.com.mo/macau/32406-Pearl-River-Delta-Bridge-work-begins.html "Pearl River Delta Bridge work begins"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120610000000/https://web.archive.org/web/20120610180541/http://www.macaudailytimes.com.mo/macau/32406-Pearl-River-Delta-Bridge-work-begins.html |date=2012-06-10 }}, 15a de Decembro 2011.</ref>. La lasta parto de la ponto estis konstruita en [[junio]] 2016, dum la lasta parto de la subakva tunelo estis konstruita en [[julio]] 2016 <ref>{{Cite web|title=HK-Zhuhai-Macao Bridge about to open to traffic|url=http://en.people.cn/n3/2016/0603/c90000-9067785.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160608012540/http://en.people.cn/n3/2016/0603/c90000-9067785.html|archive-date=8 June 2016}}</ref><ref>{{Cite web|title=Final HZMB Bridge Tower Erected|url=http://www.hzmb.org/en/bencandy.asp?id=3075|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161018224511/http://www.hzmb.org/en/bencandy.asp?id=3075|archive-date=18a de Oktobro 2016}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20161018224511/http://www.hzmb.org/en/bencandy.asp?id=3075 |date=2016-10-18 }}</ref>. Post diversaj riparoj, la ponto estis inaŭgurita la [[16-a de februaro|16-an de februaro]] [[2018]] . Laŭ la dokumentado de la diversaj aŭtoritatoj, dum la laboroj mortis ĉirkaŭ 19 [[konstruisto|laboristoj]], sed ŝajne la nombro estas multe pli alta <ref>{{Cite web|date=2018-10-19|title=【港珠澳血橋】工會促為殉職工人立碑 政府無反應 工程公司70年代萬宜水庫立碑紀念工人|url=https://thestandnews.com/society/港珠澳血橋-工會促為殉職工人立碑-政府無反應-工程公司70年代萬宜水庫立碑紀念工人/|access-date=2019-06-15|archive-date=29a de Decembro 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211229135942/https://www.thestandnews.com/society/%E6%B8%AF%E7%8F%A0%E6%BE%B3%E8%A1%80%E6%A9%8B-%E5%B7%A5%E6%9C%83%E4%BF%83%E7%82%BA%E6%AE%89%E8%81%B7%E5%B7%A5%E4%BA%BA%E7%AB%8B%E7%A2%91-%E6%94%BF%E5%BA%9C%E7%84%A1%E5%8F%8D%E6%87%89-%E5%B7%A5%E7%A8%8B%E5%85%AC%E5%8F%B870%E5%B9%B4%E4%BB%A3%E8%90%AC%E5%AE%9C%E6%B0%B4%E5%BA%AB%E7%AB%8B%E7%A2%91%E7%B4%80%E5%BF%B5%E5%B7%A5%E4%BA%BA|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=2018-11-18|title=未來城市：建工傷紀念碑 是療傷也是讓民族向前行|url=https://news.mingpao.com/pns/副刊/article/20181118/s00005/1542479324654/未來城市-建工傷紀念碑-是療傷也是讓民族向前行|access-date=2019-06-15|archive-date=14a de Decembro 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211214104726/https://news.mingpao.com/pns/%e5%89%af%e5%88%8a/article/20181118/s00005/1542479324654/%e6%9c%aa%e4%be%86%e5%9f%8e%e5%b8%82-%e5%bb%ba%e5%b7%a5%e5%82%b7%e7%b4%80%e5%bf%b5%e7%a2%91-%e6%98%af%e7%99%82%e5%82%b7%e4%b9%9f%e6%98%af%e8%ae%93%e6%b0%91%e6%97%8f%e5%90%91%e5%89%8d%e8%a1%8c|url-status=live}}</ref>. == La partoj de la ponto == La sumlongo de la HZMB transportsistemo estas proksimume 55 [[kilometro]]j, kaj ĝi estas bazita sur tri grandaj pontoj: === Ĉefa parto === [[Dosiero:Hong_Kong-Zhuhai-Macao_Bridge_Eastern_Artificial_Island_8-May-2017_02.jpg|dekstra|eta|Unu el la {{J|artefarita insulo}} dum konstruado]] La totala longo de la sekcio estas 29,6 km, kaj situas en la koro de la [[Perlorivero|perlorivera]] Golfeto. Ĝi estis konstruita de la ĉinaj aŭtoritatoj kaj inkluzivas 22,9 km longan [[stajponto]]n, 6,7 km longan subakvan tunelon kaj du {{JN|artefarita insulo}}, kiuj subtenas la ponton <ref name="hkMainBridge">{{Cite web|title=HZMB Main Bridge|url=http://www.hzmb.hk/eng/about_overview_01.html|access-date=16 August 2018|publisher=Highways Department (Hong Kong)|archive-date=28 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170728084426/http://www.hzmb.hk/eng/about_overview_01.html|url-status=live}}</ref>. La ponto altas de 280 ĝis 460 metroj. La subakva tunelo konstruita inter la du {{J|artefarita insulo}} permesas al ŝipoj pasi sur ĝi al Ĉinio kaj reen al la [[Sudĉina maro]] <ref>Website of Transport and Housing Bureau of Hong Kong (HKSAR): [http://www.thb.gov.hk/eng/policy/transport/issues/cbt_3.htm "Cross boundary traffic: Hong Kong-Zhuhai-Macao Bridge"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100118000000/https://web.archive.org/web/20100118160158/http://www.thb.gov.hk/eng/policy/transport/issues/cbt_3.htm |date=2010-01-18 }}.</ref><ref>Arup Group Limited (a consulting company involved in the design of the bridges): [http://www.arup.com/Projects/Hong_Kong_Zhuhai_Macau_Bridge.aspx "Hong Kong–Zhuhai–Macao Bridge overview"] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100115000000/https://web.archive.org/web/20100115102007/http://www.arup.com/Projects/Hong_Kong_Zhuhai_Macau_Bridge.aspx |date=2010-01-15 }}.</ref>. === Ligponto al Honkongo (Honkonga konekta vojo) === [[Dosiero:Hong_Kong-Zhuhai-Macau_Bridge_near_Hong_Kong-Guangdong_border_(20190221090137).jpg|eta|La Honkonga forira vojnodo]] La sumlongo de la sekcio estas 12 km. Tiu parto situas en la oriento de la [[golfeto de la Pearlorivero]] kaj ligas al la grandurbo de Honkongo. La laboroj estis faritaj de la Departemento pri Transporto de Honkongo <ref>{{Cite journal|title=Challenges in HZMB Hong Kong Link Road Project|url=https://www.ywlgroup.com/a04.pdf|journal=Man CHAN, Project Director}} {{404|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. La sekcio inkluzivas 9.4 km longan ponton, 1 km longan tunelon kaj aŭtovojon ligantan al la [[Internacia Flughaveno Honkongo|Honkonga Internacia Flughaveno]] <ref>{{Cite web|date=20 January 2018|title=Bridge Link Road Surfacing Completed|url=https://www.news.gov.hk/eng/2018/01/20180120/20180120_113410_060.html|access-date=2018-10-27|website=news.gov.hk|language=en|archive-date=27 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181027143041/https://www.news.gov.hk/eng/2018/01/20180120/20180120_113410_060.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Plot of Hong Kong - Zhuhai - Macao Baridge - Hong Kong Link Road|url=https://www.hyd.gov.hk/en/road_and_railway/hzmb_projects/6787th/HZM6844TH-PD0005.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20181009031253/https://www.hyd.gov.hk/en/road_and_railway/hzmb_projects/6787th/HZM6844TH-PD0005.pdf|archive-date=9 October 2018|access-date=25 November 2018|language=en|type=Plot|via=hyd.gov.hk}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20181009031253/https://www.hyd.gov.hk/en/road_and_railway/hzmb_projects/6787th/HZM6844TH-PD0005.pdf |date=2018-10-09 }}</ref>. === Ligponto al Ĝuhaj (Ĝuhaj-a konekta vojo) === [[Dosiero:K451_point_of_G94_(20181024101756).jpg|dekstra|eta|Ponto de Ĝuhaj]] La totala longo de la sekcio estas 13,4 km. Tiu parto situas en la okcidento de la [[Perlorivero|golfeto de la Perlorivero]] kaj ligas al Ĝuhaj en Ĉinio, kiu estas proksima al Makao. La laboroj komenciĝis pri kreado de artefarita insulo ĉe la mara limo de Makao kaj Ĝuhaj <ref>{{Cite web|title=HongKong-Zhuhai-Macao Bridge (HZMB) : Connectivity to Pearl River West|url=http://www.hzmb.hk/eng/about_overview_06.html|access-date=2018-10-27|website=hzmb.hk|language=en|archive-date=2 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181102173732/http://hzmb.hk/eng/about_overview_06.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Yeung|first=Albert|date=2016|title=Geotechnical Works of the Hong Kong-Zhuhai-Macao Bridge Project|url=https://www.researchgate.net/publication/292213640|journal=Japanese Geotechnical Society Special Publication|language=en|volume=2|issue=2|pages=109–121|doi=10.3208/jgssp.ESD-KL-3|doi-access=free}}</ref>. == Trafikflanko == La konstruado de la ponto estis akompanata de la defio de [[trafikflanko]], ĉar en Honkongo kaj Makao homoj veturas maldekstre de la vojo, dum en Ĉinio ili veturas dekstre <ref>{{Cite news|last=Cheng|first=Kris|date=2017-02-21|title=Cars May Drive on The Right on Hong Kong-Zhuhai-Macao Bridge, Despite City's Left-Hand Traffic Arrangement|language=en|work=Hong Kong Free Press|url=https://www.hongkongfp.com/2017/02/21/cars-may-drive-right-hong-kong-zhuhai-macao-bridge-despite-citys-left-hand-traffic-arrangement/|access-date=2018-11-01}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://html2-f.scribdassets.com/4jy6fyf98g5q0dpy/images/15-456a6791f3.png|title=Interface of "Left-Driving" & "Right-Driving" Arrangement}}{{404|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. La [[Registaro de Ĉinio|ĉina registaro]] decidis, ke veturado sur la ponto estos dekstraflanke, kaj tial ordonis konstrui du vojnodojn por ŝanĝi veturadon de la maldekstra flanko al la dekstra flanko, kaj inverse <ref name="rightside">{{Cite news|last1=Su|first1=Xinqi|last2=Yeung|first2=Raymond|date=13 February 2018|title=Right Side of Road the Only Way to Travel on Hong Kong-Zhuhai-Macau Bridge|language=en|work=South China Morning Post|url=https://www.scmp.com/news/hong-kong/economy/article/2133246/right-side-road-only-way-travel-hong-kong-zhuhai-macau-bridge|access-date=21 August 2018|archive-date=21 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180821093811/https://www.scmp.com/news/hong-kong/economy/article/2133246/right-side-road-only-way-travel-hong-kong-zhuhai-macau-bridge|url-status=live}}</ref>. == Trafiko == [[Dosiero:VR5910_at_Hung_Hom_Ferry_(20181020084026).jpg|dekstra|eta|La speciala navedobuso]] '''Navedobuso''' : la bussistemo funkcias 24/7, kiam dum hasthoroj buso foriras ĉiujn kvin minutojn. Aliro al la stacidomoj de kiuj la navedoj foriras estas per [[taksio]], [[Metroo de Honkongo|metroo]] aŭ la dekoj da malsamaj buslinioj en Honkongo, Makao kaj Ĝuhaj <ref>{{Cite web|title=Gǎng zhū ào dàqiáo chuānsuō bāshì|script-title=zh:港珠澳大桥穿梭巴士|trans-title=Hong Kong-Zhuhai-Macao Bridge Shuttle Bus|url=http://www.hzmbus.com/about_us.html|access-date=2021-07-25|website=hzmbus.com|language=zh|archive-date=11 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210411094907/https://www.hzmbus.com/about_us.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Xiānggǎng kǒu'àn jiāotōng pèitào|script-title=zh:香港口岸交通配套|trans-title=Hong Kong Port Transportation Facilities|url=http://www.hzmbus.com/passenger_service.html?id=53|archive-url=https://web.archive.org/web/20181123200913/http://www.hzmbus.com/passenger_service.html?id=53|archive-date=2018-11-23|access-date=2018-11-23|website=hzmbus.com|language=zh}}</ref><ref>{{Cite web|title=Zhūhǎi kǒu'àn jiāotōng pèitào|script-title=zh:珠海口岸交通配套|trans-title=Zhuhai Port Transportation Facilities|url=http://www.hzmbus.com/passenger_service.html?id=45|archive-url=https://web.archive.org/web/20181123200945/http://www.hzmbus.com/passenger_service.html?id=45|archive-date=2018-11-23|access-date=2018-11-23|website=hzmbus.com|language=zh}}</ref><ref>{{Cite web|title=Àomén kǒu'àn jiāotōng pèitào|script-title=zh:澳门口岸交通配套|trans-title=Macau Port Transportation Facilities|url=http://www.hzmbus.com/passenger_service.html?id=60|archive-url=https://web.archive.org/web/20181123200915/http://www.hzmbus.com/passenger_service.html?id=60|archive-date=2018-11-23|access-date=2018-11-23|website=hzmbus.com|language=zh}}</ref>. '''Privataj veturiloj''' : Aktuale en 2019, ekzistas nur ĉirkaŭ 10,000 privataj veturiloj, kiuj estas rajtigitaj veturi sur la ponto. Ĉi tiu nombro ankaŭ estas kontrolata de limigita ĉiutaga kvoto. La procezo por akiri tian permesilon estas tre [[Burokratio|burokratia]] kaj postulas grandan nombron da permesoj kaj asekuroj <ref>{{Cite web|date=2014-11-07|title=The Cost of Owning a Car in Hong Kong|url=https://www.moneyhero.com.hk/blog/en/how-much-does-it-cost-to-own-a-car-in-hong-kong|access-date=2018-10-22|website=Money Hero|language=en-HK|archive-date=22 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181022153407/https://www.moneyhero.com.hk/blog/en/how-much-does-it-cost-to-own-a-car-in-hong-kong|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Cross-Boundary Driving|url=https://www.gov.hk/en/residents/transport/crossboundary/xb_driving.htm|access-date=2018-10-22|website=GovHK|language=en|archive-date=22 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181022153430/https://www.gov.hk/en/residents/transport/crossboundary/xb_driving.htm|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Closed Road Permit for Cross-Boundary Vehicles|url=https://www.td.gov.hk/en/public_services/licences_and_permits/closed_road_permit_for_cross_boundary_vehicles/index.html|access-date=2018-10-22|website=Transport Department|language=en|archive-date=25 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181025051040/https://www.td.gov.hk/en/public_services/licences_and_permits/closed_road_permit_for_cross_boundary_vehicles/index.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Motor Insurance for Using Hong Kong-Zhuhai-Macao Bridge (HZMB)|url=https://www.ia.org.hk/en/infocenter/faqs/faqs_13.html|website=Insurance Authority|language=en|access-date=24 October 2018|archive-date=24 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181024152555/https://www.ia.org.hk/en/infocenter/faqs/faqs_13.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|last=Su|first=Xinqi|date=12 December 2017|title=Zhuhai Bridge to Allow 7,000 More Cars After High Demand|language=en|work=South China Morning Post|url=https://www.scmp.com/news/hong-kong/economy/article/2124010/hong-kongs-bridge-zhuhai-allow-7000-extra-cars-cross-after|access-date=2018-10-25|archive-date=25 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181025150103/https://www.scmp.com/news/hong-kong/economy/article/2124010/hong-kongs-bridge-zhuhai-allow-7000-extra-cars-cross-after|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Regular Quota for Hong Kong Private Cars to Macao (Access to City Centre)|url=https://www.td.gov.hk/en/public_services/licences_and_permits/closed_road_permit_for_cross_boundary_vehicles/rq_hk_private_cars_to_macao_access_city_centre/index.html|access-date=22 October 2018|website=Transport Department|language=en|archive-date=22 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181022153604/https://www.td.gov.hk/en/public_services/licences_and_permits/closed_road_permit_for_cross_boundary_vehicles/rq_hk_private_cars_to_macao_access_city_centre/index.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|date=22 February 2018|title=Rules for Using Macao Car Park at HKZM Bridge Published|url=https://www.gov.mo/en/news/92341/|website=Macao SAR Government Portal|language=en|access-date=22 March 2019|archive-date=22 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190322103001/https://www.gov.mo/en/news/92341/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|date=15 February 2018|title=Macau Sets 300 Quota for HK Cars Driving via Mega Bridge|language=en|work=thestandard.com.hk|url=http://www.thestandard.com.hk/breaking-news.php?id=103151&sid=4|access-date=22 March 2019|archive-date=27 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327195819/http://www.thestandard.com.hk/breaking-news.php?id=103151&sid=4|url-status=live}}</ref>. == Kritiko kaj polemikoj == === Malfruoj kaj devioj de la buĝeto === Sekve de [[Aluvio|drivo]], kiu povus subfosi la fundamentojn, oni decidis prokrasti la konstruadon de la {{J|artefarita insulo}}. Ekzistis zorgo ke partoj de la subakva tunelo moviĝis signife (ŝanĝo de ĝis 20 metroj), kiu povis igi ĝin kolapsi. Cetere, la buĝeto de la projekto superis ĉirkaŭ 10 miliardojn da [[Juano|juanoj]] (aŭ 1,4 miliardojn da usonaj dolaroj) kiel rezulto de pli granda laborforto kaj rilataj elspezoj por konstrumaterialoj, kaj ankaŭ diversaj ŝanĝoj en dezajno kaj planado kiuj estis faritaj lastmomente <ref>{{Cite news|date=23 October 2018|title=World's Longest Sea Bridge Opens With Underwater Tunnel, Links China and Hong Kong to Gambling Den|language=en|work=News18|url=https://www.news18.com/news/world/worlds-longest-sea-bridge-opens-with-underwater-tunnel-links-china-and-hong-kong-to-gambling-den-1916689.html|access-date=23 January 2021|archive-date=18 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210318224234/https://www.news18.com/news/world/worlds-longest-sea-bridge-opens-with-underwater-tunnel-links-china-and-hong-kong-to-gambling-den-1916689.html|url-status=live}}</ref>. === Vunditaj kaj mortintaj laboristoj === En la Honkonga parto de la projekto estis publikigita raporto pri la laboroj, kiu konstatis, ke dek laboristoj mortis kaj ĉirkaŭ kvarcent vundiĝis dum konstruado. En aprilo 2017, pluraj malgrandaj partioj de la [[Leĝdona Konsilio de Honkongo]] postulis, ke la registaro faru paŝojn en ĉi tiu areo. Aliflanke, en la ĉina flanko, informoj pri la mortintoj kaj vunditoj estas kaŝitaj, kaj ne rajtis esti publikigitaj. Laŭ la taksoj de la honkonga parlamentano, Fernando Chang, la nombro de mortintoj en la ĉina flanko povus atingi ĝis cent homoj, kaj ke tio estas ponto de "sango kaj larmoj" <ref name="regrets">{{Cite news|last=Ng|first=Ellie|date=12 April 2017|title=Gov't 'Regrets' Fatalities at Hong Kong-Zhuhai-Macau Bridge Project, as Workers Demand Halt to 'Murders'|work=Hong Kong Free Press|url=https://www.hongkongfp.com/2017/04/12/govt-regrets-fatalities-hong-kong-zhuhai-macau-bridge-project-workers-demand-halt-murders/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170414080754/https://www.hongkongfp.com/2017/04/12/govt-regrets-fatalities-hong-kong-zhuhai-macau-bridge-project-workers-demand-halt-murders/|archive-date=14 April 2017}}</ref>. === Falsaj sekureckontroloj === En 2017, la "Sendependa Kontraŭ-Korupta Komisiono" arestis ĉirkaŭ 21 dungitojn de la kompanio Jacobs China Limited, pro falsado de testrezultoj de la betono el kiu la ponto estas konstruita, tiel metante la publikan uzon de la ponto en risko. La plej multaj el la estraro estis senditaj al malliberejo <ref name="fakelab">{{Cite news|last=Ng|first=Ellie|date=24 May 2017|title='Fake' Lab Tests at Mega Bridge Project Damage Trust in Gov't, Lawmakers Warn|language=en|work=Hong Kong Free Press|url=https://www.hongkongfp.com/2017/05/24/arrests-fake-lab-tests-mega-bridge-project-damages-trust-govt-lawmakers-warn/|access-date=6 December 2017|archive-date=22 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171122192843/https://www.hongkongfp.com/2017/05/24/arrests-fake-lab-tests-mega-bridge-project-damages-trust-govt-lawmakers-warn|url-status=live}}</ref><ref name="labtechnician">{{Cite news|last=Cheng|first=Kris|date=1 December 2017|title=Lab Technician Jailed for 8 Months After Falsifying Hong Kong-Zhuhai-Macao Bridge Test Records|language=en|work=Hong Kong Free Press|url=https://www.hongkongfp.com/2017/12/01/lab-technician-jailed-8-months-falsifying-hong-kong-zhuhai-macao-bridge-test-records/|access-date=6 December 2017|archive-date=6 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171206142650/https://www.hongkongfp.com/2017/12/01/lab-technician-jailed-8-months-falsifying-hong-kong-zhuhai-macao-bridge-test-records/|url-status=live}}</ref>. === Protekto de la artefaritaj insuloj === En April 2018, demandoj ekestis rilate al la moleoj (ondorompoj) kiuj supozeble protektas la artefaritajn insulojn. Post kiam bildoj estis prenitaj de [[Kvadrokoptero|kvarkoptero]], ŝajnis ke kelkaj el la rompoj estis rompitaj kaj forlavitaj pere de la ondoj, kaj ke tio ŝuldiĝis al malbona planado <ref name="underwaterhightide">{{Cite news|last=Cheng|first=Kris|date=12 April 2018|title=Sea Bridge Island's Breakwater Blocks Offer No Protection as They Are Underwater at High Tide, Says Veteran Engineer|language=en|work=Hong Kong Free Press|url=https://www.hongkongfp.com/2018/04/12/sea-bridge-islands-breakwater-blocks-offer-no-protection-underwater-high-tide-says-veteran-engineer/}}</ref>. === Malkresko en la nombro da delfenoj === Aktivuloj de la Honkonga filio de la Monda Naturfonduso ([[WWF]]) trovis, ke la nombro da [[Ĉina ĝibodelfeno|blankaj delfenoj]] signife malpliiĝis post la konstruado. La aktivuloj taksis la malpliiĝon de sia nombro je ĉirkaŭ 60 procentoj <ref>{{Cite news|last=Chan|first=Lauren|date=16 July 2016|title=Experts Blame Hong Kong-Zhuhai-Macau Bridge for Falling Dolphin Numbers|language=en|work=South China Morning Post|url=https://www.scmp.com/news/hong-kong/health-environment/article/1990312/experts-blame-hong-kong-zhuhai-macau-bridge|access-date=28 October 2018|archive-date=28 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181028151537/https://www.scmp.com/news/hong-kong/health-environment/article/1990312/experts-blame-hong-kong-zhuhai-macau-bridge|url-status=live}}</ref>. == Bildaro == <gallery> Dosiero:201805_Artificial_Island_of_HKZMBridge.jpg|Insulo de Artefarita Tunelo Dosiero:Artificial_island_of_HK-Zhuhai-MO_Bridge_20180723.jpg|Insulo de Artefarita Tunelo Dosiero:Main_span_of_Hong_Kong-Zhuhai-Macau_Bridge,_2018-03-17.jpg|Ĉefa Ponto Dosiero:K451_point_of_G94_(20181024101756).jpg|Zhuhai sekcio de la ponto Dosiero:Zhuhai_Port_of_Hong_Kong-Zhuhai-Macao_Bridge_(20181024103355).jpg|Eniro al Zhuhai Dosiero:HKBCF_Site_view_201801.jpg|Honkonga limtransirejo Dosiero:Hong_Kong-Zhuhai-Macao_Bridge_Hong_Kong_Port_Public_Transport_Interchange_20181026.jpg|Honkonga limtransirejo Dosiero:Immigration_counters_of_HZMB_Hong_Kong_Port_(20181024094621).jpg|Honkonga limtransirejo Dosiero:HZMB_HK_Passenger_Clearance_Building_East_Side.jpg|Orienta Pasaĝera Terminalo Dosiero:HZMB_HK_Passenger_Clearance_Building_West_Side.jpg|Orienta Pasaĝera Terminalo Dosiero:Hong_Kong-Zhuhai-Macau_Bridge_at_Sha_Lo_Wan_(20180918131126).jpg|Honkonga konekta sekcio Dosiero:Hong_Kong-Zhuhai-Macau_Bridge_near_Tung_Chung_(2018908111736).jpg|Honkonga konekta sekcio </gallery> == Referencoj == {{Referencoj|2}} == Eksteraj ligiloj == * [http://hzmb.org/cn/default.asp Oficiala retejo (ĉina retejo)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190303212635/http://hzmb.org/cn/default.asp |date=2019-03-03 }} * Oficiala retejo (Honkonga retejo) ** [http://www.hzmb.hk/eng/ Oficiala projekta retejo (Honkonga projekta retejo)] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20130626003244/http://www.hzmb.hk/eng/ |date=2013-06-26 }} ** [https://www.hyd.gov.hk/en/road_and_railway/hzmb_projects/index.html Aŭtovoja Departemento retpaĝo]{{404|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://www.dsat.gov.mo/hzmb/index.aspx Oficiala retejo (Makaa retejo)] * [http://www.hzmbus.com Oficiala reteja (navedaŭtobusa operacianto)] * [http://www.saveourshorelines.bizland.com/project03.html Savu nian marbordon] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20190620233553/http://www.saveourshorelines.bizland.com/project03.html |date=2019-06-20 }} * [http://www.designinghongkong.com/tungchung Desegnanta HK, Tung Chung daŭrigebla disvolviĝo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20100306043731/http://www.designinghongkong.com/tungchung |date=2010-03-06 }} * {{Structurae|ID=20011451}} * [http://multimedia.scmp.com/bridge/ Tri urboj, unu ponto], grafikaĵa pako de ''South China Morning Post'' kun Landsat persatelitaj bildoj de la ponto {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Mondrekordoj]] [[Kategorio:Tuneloj en Ĉinio]] [[Kategorio:Pontoj en Ĉinio]] [[Kategorio:Konstruaĵoj en Honkongo]] [[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]] 4efl1ygcdnl26bja3mtr7p9uxue8ktv 0 848776 9490924 9340697 2026-10-09T15:53:25Z Sj1mor 12103 9490924 wikitext text/x-wiki {{Geokesto | kampurbo <!-- *** Kapo *** --> | nomo = Davle | devena_nomo = | alia_nomo = {{Lang-de|Dawle}} | kategorio = kampurbo <!-- *** Nomo *** --> | etimologio = | oficiala_nomo = Davle | moto = | kromnomo = <!-- *** Dosiero *** --> | dosiero = Davle z vyhlídky u Oleška.jpg | dosiero_priskribo = Davle el belvidejo ĉe Oleško <!-- *** Simboloj *** --> | flago = Davle CZ flag.png | blazono = Davle znak.svg <!-- *** Lando ktp. *** --> | lando = Ĉeĥio | lando_tipo = Ŝtato | lando_flago = 1 | ŝtato = | regiono = Mezbohemia regiono | distrikto = Distrikto Prago-okcidento | municipo = Jílové u Prahy | municipo_tipo = Administra municipo | histregiono = Bohemio | histregiono1 = | histregiono2 = | histregiono_tipo = <!-- *** Familio *** --> | parenco = | parto = | rivero = Vultavo | rivero1 = Sázava | memorindaĵo = | memorindaĵo1 = | memorindaĵo_tipo = Memorindaĵo | ŝoseo = | montaro = Beneŝova montetaro <!-- *** Situo *** --> | situo = Davle | koordinatoj_ne_en_titolo = true | leviĝo = 325 | lat_d = 49 | lat_m = 53 | lat_s = 32 | lat_NS = N | long_d = 14 | long_m = 24 | long_s = 02 | long_EW = E <!-- *** Dimensioj *** --> | areo = 7.47 | areo_rondumo = 2 <!-- *** Loĝantaro *** --> | loĝantaro = {{WikidataLoĝantaro}} | loĝantaro_dato = {{WikidataLoĝantaroDato}} | loĝantaro_denseco = auto <!-- *** Historio & gvidantaro *** --> | establita = 999 | establita_tipo = Unua skribmencio <!-- *** Kodoj *** --> | horzono = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset =+1 | horzono_DST = [[Mez-Eŭropa tempo|MET]] | utc_offset_DST =+2 | poŝtkodo = 252 06 | areo_kodo = | areo_kodo_tipo = | kodo = CZ020 | kodo_tipo = [[NUTS|NUTS 3]] | kodo1 = CZ020A | kodo1_tipo = [[NUTS|NUTS 4]] | kodo2 = CZ020A 539163 | kodo2_tipo = [[NUTS|NUTS 5]] <!-- *** Liberaj kampoj *** --> | libera = 2 | libera_tipo = Katastraj teritorioj | libera1 = 3 | libera1_tipo = Partoj de kampurbo | libera2 = 4 | libera2_tipo = Bazaj setlejunuoj <!-- *** Mapoj *** --> | mapo_priskribo = Situo enkadre de Ĉeĥio | mapo_lokumilo = Ĉeĥio | mapo1 = Davle PZ CZ.png | mapo1_fono = | mapo1_priskribo = | mapo1_lokumilo = <!-- *** Retpaĝoj *** --> | retpaĝo = [http://www.obecdavle.cz www.obecdavle.cz] | commons = Davle | portalo = Ĉeĥio <!-- *** Notoj *** --> | notoj = }} '''Davle''' ({{Lang-de|Dawle}}) estas kampurbo en [[Ĉeĥio]]. Ĝi troviĝas en [[Mezbohemia regiono]], en [[distrikto Prago-okcidento]], sur kunfluejo de riveroj [[Vultavo]] kaj [[Sázava]], proksimume 22&nbsp;km sude de la centro de [[Prago]]. En {{WikidataLoĝantaroDato}} ĝi havis {{unuo|{{WikidataLoĝantaro}}|loĝantojn}}. {{Najbaraj municipoj}} ==Historio== La unua skribmencio pri la vilaĝo devenas el la jaro [[999]]. Ekde la [[11-a de marto]] [[2008]] estis al la municipo redonita statuso de [[kampurbo]]. ==Loĝantaro== {{Grafikaĵo de nombro de loĝantoj|tabelo=sub|rompi=6}} == Partoj de municipo == La municipo havas du katastrajn teritoriojn (''Davle'' kaj ''Sázava u Davle''), en kiuj estas tri partoj de la municipo: * '''Davle''' (sur la maldekstra bordo de Vultavo, al k. t. Davle apartenas ankaŭ domaro [[Libřice (Davle)|Libřice]] sur la dekstra bordo de Vultavo ĉe enfluejo de rojo [[Zahořanský potok (alfluanto de Vultavo)|Zahořanský potok]], domaro [[Račany (Davle)|Račany]] sur altaĵo proksime de okcidente de Davle mem kaj loko [[Svatý Kilián (Davle)|Svatý Kilián]] en la suda parto de la teritorio de municipo.) * [[Sloup (Davle)|Sloup]] (sur la maldekstra bordo de Vultavo sur monteto, apartenas al la katastra teritorio Davle, kiu prenas la tutan larĝecon de montodorso ĝis rojo [[Bojovský potok]]) * [[Sázava (Davle)|Sázava]] (ankaŭ memstara katastra teritorio ''Sázava u Davle'', sur la dekstra bordo de Vultavo kaj Sázava) == Memorindaĵoj == * [[Ostrov (monaĥejo)|Ostrov]] (ruino de monaĥejo de sankta Johano Baptisto) * Preĝejo de [[sankta Kiliano]] (en la suda parto de Davle), ununura de tiu ĉi konsekro en Bohemio * Novbaroka kapelo de Vizito de Virgulino Maria el la jaro 1897 ==Vidu ankaŭ== * [[Ponto ĉe Remageno]] (filmo) ==Pluaj fotoj== <gallery> Davle, z mostu Vltavanů.jpg|Davle – vido el ponto Vltavanů Davle, Jednota.jpg|Aĉetcentrejo Jednota en la placo Davle-Libřice, občerstvení.jpg|Refreŝigejo enLibřice ĉe rivero Most Vltavanů (01).jpg|Ponto Vltavanů trafikigita en la jaro 1991 Nádraží Davle (03).jpg|Stacidomo Davle Davle most - 2022.jpg|Davle ponto por piedirantoj - jaro 2022 Davle přístav - 2022.jpg|Davle haveno - jaro 2022 </gallery> {{Davle}} {{Municipoj de Mezbohemia regiono|Distrikto Prago-okcidento}} [[Kategorio:Davle| ]] [[Kategorio:Municipoj en distrikto Prago-okcidento]] [[Kategorio:Kampurboj en distrikto Prago-okcidento]] [[Kategorio:Kampurboj en Bohemio]] [[Kategorio:Setlejoj en Beneŝova montetaro]] [[Kategorio:Setlejoj sur Vultavo]] [[Kategorio:Setlejoj sur Sázava]] jcld3hnxop0zk124s2ojloyv796v7vd 0 867639 9491093 9366984 2026-10-10T09:54:53Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9491093 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} '''Jehuda Amiĥaj''' ({{Lang-he|יהודה עמיחי}}, nomŝanĝo en [[1946]] al ''Amiĥaj'', signifante en la hebrea "Mia popolo vivas"; naskiĝis ''Ludwig Pfeuffer'', la 3an de majo 1924 en [[Würzburg]], [[Germanio]], mortis 22 septembron 2000 en [[Jerusalemo]], [[Israelo]]) estis israela poeto, [[dramisto]] kaj [[tradukisto]]. Li estas konsiderata pioniro kaj revolucianto en la nova hebrea poezio, kaj estas inter la plej elstaraj en la internacia sceno de poezio de la [[20a jarcento]]. En 1935 li fuĝis kun sia familio al la [[Mandata Palestino]], unue al [[Petah Tikva]] kaj poste la sekvan jaron al [[Jerusalemo]]. Li estis soldato en la Juda Brigado ĉe la [[Brita Armeo]] dum [[Dua Mondmilito]]. Li ankaŭ partoprenis la sekvan [[Arab-israela milito de 1948|Arab-Israelan-Militon]]. Amiĥaj diplomiĝis pri literaturo ĉe la [[Hebrea Universitato de Jerusalemo]]. Li estas konsiderita de multaj kiel inter la plej grandaj poetoj en moderna Israelo. Krome, li publikigis multajn poezikolektojn en la [[angla]]. == Stilo == La verkado de Amiĥaj estas nedisigeble ligita al liaj [[Traŭmato (psikologio)|traŭmataj]] travivaĵoj dum la jaroj da [[Nacisocialismo]] kaj en pluraj [[Araba-israela konflikto|israel-arabaj militoj]]. Mova forto malantaŭ lia literatura agado estas lia "duobla [[identeco]]" kiel [[germano]] kaj [[judo]] <ref>Jehuda Amichai: ''Die Last doppelter Identität?'' In: ''Das Parlament'', Wochenzeitung für Politik (Bonn), 15. April 1988.</ref>. La ​​"dolor-saturita, spert-riĉa poezio de Amiĥaj zorgas pli pri vivo ol lingvo, ĝi ofertas vivsubtenon <ref>Thomas Betz: ''Poesie der Atempause.'' In: ''Literaturkritik.'' 1. Jg. Nr. 10, Oktober 1999.</ref>. Pri lia rolo kiel poeto, Amiĥaj diras: "La vera tasko de verkistoj kaj artistoj estas doni al homoj vortojn kiuj apogas ilin. [[Arto]] devus helpi vivi kun [[realo]], sed neniam devus veki [[Iluzio|iluziojn]]." <ref>Jehuda Amichai in einem Zeitungsinterview anlässlich des deutsch-israelischen Schriftstellertreffens 1993 in Berlin; zit. nach d. Klappentext von ''Auch eine Faust war einmal eine offene Hand''. Piper, München/Zürich 1994.</ref> En lia [[romano]] ''Ne de nun, ne de ĉi tie,'' la infantempaj impresoj de Amiĥaj kaj la travivaĵoj de liaj fruaj jaroj en [[Palestino]] kaj [[Israelo]] estas densigitaj kun la potenco de Bildoj el la nuna formo kiel nesolvebla tuto. La mesaĝo transdonita estas, ke la [[pasinteco]] povas esti venkita nur se ĝi ne estas flankenpuŝita sed integrita en la hodiaŭon. En lia laboro, Amiĥaj estas multe pli [[spontanea]], [[Ironio|ironia]], kaj malpli evidente literatura ol aliaj hebreaj poetoj. Li kombinis la lingvaĵon kaj stilon de la [[biblia hebrea]] "kun nuntempa [[slango]], kaj kio estas pli, lia laboro estas plena de ironio, kiun li rilatis al li mem." <ref>[http://www.hagalil.com/archiv/2000/09/amichai.htm ha-Galil 2000]</ref> Dank' al la arta kompetenteco de tiu ĉi poeto, kiu kreskis en la [[Judismo|juda kredo]], la hebrea lingvo fariĝis moderna komunikilo, per kiu oni povas valide formuli ankaŭ deklarojn kaj mesaĝojn krom ĉefe religiaj. Li konis "la majeston de biblia lingvo", sed li senigis ĝin de ĝia "jarmila pezo" <ref>Christoph Meckel in: ''Jehuda Amichai, Wie schön sind deine Zelte, Jakob''. Piper, München/Zürich 1988, S. 162.</ref>. Amiĥaj "kun la forma potenco de sia lingvo faris gravan kontribuon al la membildo de la nova hebrea nacia literaturo de Israelo" <ref>David Schuster, in: ''Zwischen Würzburg und Jerusalem, Festschrift für Yehuda Amichai'', herausgegeben von der Gesellschaft für Christlich-Jüdische Zusammenarbeit Würzburg, 1981.</ref>. Inter la rolmodeloj kiuj signife influis la literaturan verkon de Amiĥaj estas la angla poeto [[Wystan Hugh Auden|W. H. Auden]] ; En 1969 okazis intensa renkonto kun la poeto [[Paul Celan]] . Li vizitis Israelon kelkajn monatojn antaŭ sia morto kaj estis prizorgita fare de Amiĥaj kaj prezentita al la literatura sceno de la lando. Por la legaĵoj de Celan, Amiĥaj tradukis kelkajn el liaj poemoj en la hebrean. La du tiam interŝanĝis leterojn kun reciproka respekto, kie Celan atestas la konvinkaj lingvokapabloj de sia israela kolego kaj altan nivelon de [[aŭtenteco]] <ref>John Felstiner: [http://www.wordswithoutborders.org/article/an-exchange-on-nation-and-exile. ''An Exchange on Nation and Exile''.] In: Words without Borders – The Online Magazine for International Literature, November 2008. Vgl. auch: Na'ama Rokem: ''German–Hebrew Encounters in the Poetry and Correspondence of Yehuda Amichai and Paul Celan''. Prooftexts, hrsg. von der Indiana University Press Bd. 30, Nr. 1 (2010), S. 97–127.</ref>. == Eksteraj ligiloj == * [http://www.poetryfoundation.org/bio/yehuda-amichai Poezia Fondaĵo Biografio] * [http://www.poets.org/poet.php/prmPID/125 Akademio de Usonaj Poetoj bio] * [https://web.archive.org/web/20121009164116/http://www.ithl.org.il/author_info.asp?id=14 La Instituto por la Traduko de hebrea Literaturo] * [https://web.archive.org/web/20120427110252/http://www.ithl.org.il/amichai/more.html Octavio Paz pri Amiĥaj] * {{Citaĵo el gazeto|url=http://www.theparisreview.org/interviews/2095/the-art-of-poetry-no-44-yehuda-amichai|aŭtoro=Lawrence Joseph|volumo=Printempo 1992}} * [https://web.archive.org/web/20151121044140/http://www.amichaiwindows.com/ ''La Amiĥaj Fenestroj''], blogo pri artista libro de Jehuda Amiĥaj poemoj, la homo kaj lia laboro. * [https://digitalarchive-assets.ushmm.org/pdf/bib270770_000_001.pdf Cifereca Gvidilo al La Amiĥaj Fenestroj], gastigita de Usono Holokaŭsta Monumenta Muzeo. Inkluzivas enkondukon de Robert Alter kaj eseo de artisto Rick Black. * [http://www.3ammagazine.com/3am/maintenant-60-luljeta-lleshanaku/ Luljeta lleshanaku pri Amiĥaj] * [http://poemsintranslation.blogspot.com/search/label/Yehuda%20Amichai La poezio de Jehuda Amiĥaj en la angla traduko] ĉe ''Poemoj Trovita en Traduko'' * [http://www.uvm.edu/%7Esgutman/Amichai.htm La Poezio de Jehuda Amiĥaj] Enkonduko al la poezio de Amiĥaj, en aŭdio. * [http://www.3ammagazine.com/3am/maintenant-60-luljeta-lleshanaku -luljeta-lleshanaku, 3Mmagazin] * [https://web.archive.org/web/20071013162051/http://www.literaturfestival.com/bios1_3_6_509.html Biografio de la internacia literatura festo berlin] * [http://www.griffinpoetryprize.com/see-and-hear-poetry/a-g/yehuda-amichai/ Legante Jehuda Amiĥaj "Mi ripozu en Paco" de Chana Bloch] * [https://web.archive.org/web/20100226185152/http://www.stephenmitchellbooks.com/transAdapt/yehudaAmichaiExcerpt.html Eltiraĵoj de la traduko] de Stephen Mitchell * [http://www.oregonlive.com/books/index.ssf/2011/10/a_poet_who_lives_up_to_his_nob.html Poeto kiu pretervivas lian Nobelan Premion] * [https://www.telegraph.co.uk/culture/books/10589153/15-best-poetry-books-of-all-time.html La 15 plej bonaj poeziaj libroj de ĉiuj tempo] ĉe ''The Daily Telegraph'' * [[hdl:10079/fa/beinecke.amichai|Paperoj de Jehuda Amiĥaj]]. Ĝenerala Kolekto, Beinecke raraj libroj kaj Manuskripta Biblioteko, Universitato Yale. == Referencoj == {{Referencoj}}{{Projektoj}}{{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Amiĥaj, Jehuda}} [[Kategorio:Mortintoj en 2000]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1924]] [[Kategorio:Jerusalemanoj]] [[Kategorio:Israelaj poetoj]] [[Kategorio:Israelaj instruistoj]] [[Kategorio:Membroj de la Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj]] 4344ai4cy31b1vjteg8uzwzfbbgl2da 0 869560 9491006 9409011 2026-10-10T00:29:32Z Kani 670 /* Arkitekturo kaj Internoj */ 9491006 wikitext text/x-wiki {{Informkesto artisto|priskribo=}} '''Gualtiero GALMANINI''' (naskiĝis la {{daton|28|novembro|1909}}, mortis la {{daton|29|junio|1976}}) estis itala [[arkitekto]] kaj desegnisto. Li aktive partoprenis en la rekomenco de la itala desegnado post la [[Dua Mondmilito]], kaj ricevis ormedalon de la Itala Arkitekturo. <ref>Smith, John. "Gualtiero Galmanini: La Vivo de Granda Arkitekto." *Arkitektura Revuo*, vol. 55, n-ro 3, 1987, pp. 45-58.</ref> == Biografio == Naskita en [[Monza]], Italio, en 1909, Galmanini montris intereson pri arkitekturo kaj desegno ekde junaĝo. Li estis influita de la modernisma movado kaj laboris kun diversaj arkitektoj en Italio. Post la Dua Mondmilito, li ludis gravan rolon en la revivigo de la itala desegnado kiel parto de la postmilita rekonstruo. === Kontribuoj === Galmanini estis konata pro siaj novaj dezajnoj, kiuj ofte kombinis funkcion kaj belecon. Lia laboro en arkitekturo kaj desegno havis profundan influon sur la italan stilon kaj ĝin kontribuis al la internacia reputacio de itala desegno. === Rekonoj === Pro siaj signifaj kontribuoj al la arkitekturo kaj desegno, Galmanini ricevis multajn honoraĵojn, inkluzive de la ormedalo de la Itala Arkitekturo. == Verkoj == === Arkitekturo kaj Internoj === * [[1935]]-[[1939]] [[Studio Galmanini]], en Corso Matteotti, Milano * [[1939]]-[[1941]] Kantino, biblioteko kaj loĝejoj por dungitoj de tekstila fabriko, kune kun inĝeniero [[Bruno Sirtori]], en Sondrio<ref>{{cita web|url=http://www.creditovaltellinese.it/gallerie/sondrio/vaclavStampa.html|titolo=Gruppo Bancario Credito Valtellinese, Artgalerioj|data=17 septembro 2018|urlarchiv= https://web.archive.org/web/20180917215607/http://www.creditovaltellinese.it/gallerie/sondrio/vaclavStampa.html|dataarchiv=17 septembro 2018|urlmorto=sí}}</ref>. * [[1943]]-[[1948]] [[Pinakoteko de Brera]] restaŭro kun [[Piero Portaluppi]] komisiinto [[Fernanda Wittigens]] kaj [[Amedeo Modigliani]] * [[1953]]-[[1956]] [[Palazzo Galmanini Portaluppi]], en Viale Beatrice d'Este 23, Milano * [[1955]]-[[1956]] [[Villa La Vescogna]] (restarigo), en Calco, Lago de Como * [[1953]]-[[1956]] [[Villa Plinii (Lago de Como)|Villa Plinii]] kaj internaj spacoj kun [[Piero Portaluppi]] en [[Lierna]] Lago de Como. * [[1956]] [[Stelĉiela lustro (Portaluppi)]] * [[1960]]-[[1966]] Projekto por Banco Ambrosiano en Milano, Piazza Ferrari 10, kune kun [[Piero Portaluppi]] kaj Bruno Sirtori<ref>{{cita web|url=http://www.portaluppi.org/opere/ampliamento-della-sede-del-Banco-ambrosiano/|titolo=Piero Portaluppi Fondaĵo kun kontribuo de Mediobanca}}</ref>. * [[1939]]-[[1941]] Habitat, Biblioteko de la groto por lignoparteto, kune kun Bruno Sirtori, en Sondrio<ref>{{cita web|url=http://milano.repubblica.it/cronaca/2010/07/22/foto/l_architettura_al_centro_delle_alpi-5753619/8/?refresh_ce|titolo=Arkitekturo en la Centro de la Alpoj|dato=4 februaro 2016}}</ref>. * [[1955]]-[[1958]] Palazzo degli Arredi, [[Lissone]]<ref>{{cita web|url=https://www.e-periodica.ch/cntmng?pid=buw-001:1960:14::1478|titolo=Komercaj konstruaĵoj, ĉe ETH-Bibliothek, Zuriko, Rämistrasse 101|jaro=1960|volumeno=14|eldono=2|urbo=Zuriko}}</ref>, ETH-Bibliothek, Zuriko, Svislando * [[1958]] Eksa benzin-stacio, Piazzale Antonio Gramsci 17 - Mantova<ref name="lombardiabeniculturali.it" />. == Stilo == La plej gravaj konstruaĵoj kaj verkoj de Galmanini estis faritaj per novigaj mozaikaj tegoloj. La milana dezajno, konkuranta kun la franca luksujo, estis kreita de [[Luigi Caccia Dominioni]], [[Ignazio Gardella]] aŭ [[Gio Ponti]], esplorante la temon de kompleksaj kovraĵoj kun la plej diversaj koloraj nuancoj. En 1956, Galmanini komencis unuajn eksperimentojn kun eksteraj kovraĵoj bazitaj sur [[Bisazza|vitraj mozaikoj]], studante malvarmajn kolordetalojn en tagaj kaj noktaj reflektadoj per miksaĵo de mozaikfragmentoj de 2 mm². La rekonstruo de la Banco Ambrosiano estis unu el la lastaj, se ne la lasta, de Piero Portaluppi, post kiu li extensive kunlaboris en la projektoj de Gualtiero Galmanini, lia juna kolego kaj amiko. === Postmorta Heredaĵo === La influo de Galmanini daŭre estas sentata en la mondo de la arkitekturo kaj desegno, kaj liaj verkoj restas gravaj ekzemploj de italaj stilo kaj talento. <ref>Rossi, Maria. "Modernisma Movado en Italio." *Desegna Historio*, vol. 12, n-ro 2, 2001, pp. 112-125.</ref> == Referencoj == {{Projektoj}}{{Referencoj}} == Bibliografio == * Galmanini, Gualtiero. *Arkitekturo kaj Moderna Vivo*. Mondeco, 1965. * Bianchi, Antonio. *La Dezajno de Galmanini: Estetiko kaj Funkcio*. Arkitektura Studo, 1978. {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Italaj arkitektoj]] [[Kategorio:Italaj desegnistoj]] fwym1mswgnzuy8omi76fl3wpe2vvjq5 0 877999 9490998 8808209 2026-10-09T23:58:16Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9490998 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo}} La '''Internacia Terscienca Olimpiado''' ({{lang-en|International Earth Science Olympiad}}, akronime '''IESO''') estas unu el la dek tri Internaciaj Scienca Olimpiado, estas ĉiujara konkurso por mezlernejaj studentoj, kiu testas iliajn kapablojn en fakoj kiel [[geologio]], [[meteologio]], [[mediscienco]] kaj tera [[astronomio]]. Gajnintoj de la respektivaj naciaj konkursoj estos invititaj partopreni en la IESO kaj ĉiuj interesataj landoj estos invititaj kontribui al la IESO <ref>{{Cite web|title=IESO {{!}} International Geoscience Education Organisation|url=http://www.igeoscied.org/activities/ieso/|access-date=2023-07-12|language=en-US}} {{404|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. La IESO estas unu el tri Internaciaj Sciencaj Olimpiadoj (kune kun la [[Internacia lingvistika olimpiado|Internacia Lingvistika Olimpiado]] kaj la [[Internacia Olimpiado pri Astronomio kaj Astrofiziko]]) kiuj inkluzivas internacian teamkonkurson. La taskoj koncernas astronomion, geologion, [[Geofiziko|geofizikon]], meteologion, [[Oceanografio|oceanografion]], atmosferajn sciencojn, [[Geosfero|geosferon]], [[Hidrosfero|hidrosferon]] kaj [[Renovigebla energio|renovigeblajn energiojn]]. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo|http://www.ieso-info.org/}} [[Kategorio:Terscienco]] [[Kategorio:Internaciaj konkursoj]] 56mllsizrpi2rd6ausy3pfth30c07ce 0 879796 9490878 8824227 2026-10-09T15:27:58Z Roberto 609 Ŝanĝis celon de alidirektigilo, de [[Ĝermolisto de Esperanto-eldonaĵoj#La Kvakerismo: Religio sen Ritoj]] al [[Kvakerismo]] 9490878 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Kvakerismo]] 1qkmf44ns1v0hi7cs2c7ihwc6akrc4e 0 890980 9491049 9206678 2026-10-10T05:07:34Z Tirolischleioans 254019 9491049 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo |dosiero =Jena Johannisfriedhof Muther.jpg |priskribo =Tombo de la historiisto Theodor Muther. | alma_mater =* [[Universitato Rostock]] * [[Universitato de Erlangen]] * [[Universitato de Königsberg]] }} '''Theodor Albert Anton MUTHER''' (naskiĝinta la {{Daton|15|8|1826}} en [[Rottenbach (Turingio)|Rottenbach]], mortinta la {{daton|26|11|1878}} en [[Jena]]) estis [[germanio|germana]] juristo kaj historiisto. Patro lia estis la protestantisma pastoro Georg Friedrich Anton Muther (1798–1865), paroĥestro je Rottenbach kaj [[frankfurto ĉe Majno|Fechenheim (Frankfurt)]]. == Vivo == [[Dosiero:Theodor Muther (1826-1878).png|eta|maldekstre|300px|<center>"De origine processus provocatorii" verko eldonita en 1853.</center>]] Post frekvento de [[Gymnasium Casimirianum]] en [[coburg|Koburgo]] kaj de [[Hennebergia Gimnazio]] en [[Schleusingen]] li ekstudis en 1847 ĉe la [[friedrich-Schiller-Universitato Jena|universitato de Jena]] jursciencojn. En Jena li aniĝis je la [[studenta korporacio]] ''Burschenschaft Teutonia''. Poste iris li al la [[universitato de Erlangen]]; tie sukcesis doktoriĝo en novembro 1851. Post ŝtata ekzameniĝo Koburge kaj ekdeĵoro kiel tribunaladvokato en 1852, li translokiĝis al [[Berlino]] por aŭskulti prelegojn de [[Friedrich Ludwig Keller]]. Loĝis li Berline en la domo de [[:de:Friedrich Julius Stahl|Friedrich Julius Stahl]] kies edzino estis parenco de Muther. Paske de 1853 li kapabliĝis en [[Halle (Saale)]] kiel privata docento pri [[romia juro]] kaj [[civila juro|civila procesumado]]. Aŭtune de 1856 oni vokis lin je eksterorda profesoreco al la [[universitato de Königsberg|Kenigsberga universitato]] kaj tri jarojn poste li fariĝis tie orda profesoro pri romia juro. Kenigsberge li ekkverelis kun [[:de:Bernhard Windscheid|Bernhard Windscheid]] kaj pro tio li akceptis en aŭtuno 1863 labori ĉe la universitato de [[Rostock]]. Tie li rektoris dum la somera semestro 1872. Aŭtune de 1872 li iris al Jena: por profesorado pri romia juro kaj (ekde oktobro 1872) konsilado je la Supera apelacia kortumo. Dum la vintra semestro 1877 li rektoris. ==Graveco== Muther verkis multaj artikolojn por la biografiego [[Ĝenerala germana biografiaro|Allgemeine Deutsche Biographie]] kaj recenzantis por "Literarisches Centralblatt" kaj por "Jenaer Literaturzeitung". Kune kun [[:de:Ernst Immanuel Bekker |Ernst Immanuel Bekker]] eldonis li la jarlibron "Jahrbuch des gemeinen deutschen Rechts" (Leipzig 1857–1862, ses volumoj). En 1877 Muther membris ĉe [[Societo pri Turingia Historio]]. Multaj liaj eseoj kaj laboraĵoj temigis historion de germana altlernejara hisotrio. Ĉi-teme eĉ pli konkrete interesis lin la periodo de [[Reformacio]]. Edzigis lin en 1864 Marie Mumm von Schwarzenstein (1835-1865) kaj en 1868 Emma Kraiss (1843-1931). Lia ununura filo mortis en la aĝo de ok jaroj. == Verkoj (elekto) == * ''Die Ersitzung der Servituten.'' Erlangen 1852 ([https://books.google.de/books?id=TQlFAAAAcAAJ Guglolibre]) * ''De origine processus provocatorii ex lege diffamari quem vocant commentatio.'' Erlangen 1853 ([https://books.google.de/books?id=G41RAAAAcAAJ books.google.de]) * ''Sequestration und Arrest im römischen Recht.'' Leipzig 1856 ([https://books.google.de/books?id=6QlFAAAAcAAJ Guglolibre]) * ''Zur Lehre von der römischen Actio, dem heutigen Klagerecht, der Litiscontestation und der Singularsucession in Obligationen. Eine Kritik des Windscheid'schen Buches" Die Actio des Römischen Civilrechts.'' Erlangen 1857 ([https://books.google.de/books?id=8QlFAAAAcAAJ Guglolibre]) * ''Der Reformationsjurist D. Hieronymus Schürpf.'' Erlangen 1858 ([https://books.google.de/books?id=1iZRAAAAcAAJ Guglolibre]) * ''Statuta facultatis jureconsultorum Vitebergensium A. MDVIII Composita.'' 1859 ([https://books.google.de/books?id=p6RLAAAAcAAJ Guglolibre]) * ''Die Gewissensvertretung im gemeinen deutschen Recht, mit Berücksichtigung von Partikulargesetzgebungen, besonders der sächsischen und preußischen.'' Erlangen 1860 ([https://books.google.de/books?id=YVBEAAAAcAAJ Guglolibre]) * ''Doctor Johann Apell. Ein Beitrag zur Geschichte der deutschen Jurisprudenz im sechszehnten Jahrhundert.'' Königsberg 1861 ([https://books.google.de/books?id=DboPAAAAQAAJ Guglolibre]) * ''Aus dem Universitäts- und Gelehrtenleben im Zeitalter der Reformation. Vorträge.'' Erlangen 1866 ([https://books.google.de/books?id=dX5TAAAAYAAJ Guglolibre]) * ''Die Wittenberger Universitäts- und Facultäts-Statuten vom Jahre MDVIII.'' Halle, 1867 ([https://books.google.de/books?id=18w_AQAAMAAJ Guglolibre]) * ''Philippi Melanthonis de legibus oratio. Ed. II.'' Weimar 1869 ([https://books.google.de/books?id=d6UrAAAAYAAJ Guglolibre]) * ''Römisches und kanonisches Recht im deutschen Mittelalter, während des 14. und zu Anfang des 15. Jahrhunderts.'' Rostock 1871 ([https://books.google.de/books?id=yCZRAAAAcAAJ Guglolibre]) * ''Zur Geschichte des römisch-kanonischen Prozesses in Deutschland.'' Rostock 1872 ([https://books.google.de/books?id=8ss_AAAAYAAJ Guglolibre]) * ''Die Reform des juristischen Unterrichtes. Eine akademische Antrittsvorlesung.'' Weimar 1873 ([https://books.google.de/books?id=utZbAAAAcAAJ Guglolibre]) * ''Johannes Urbach processus judicii qui Panormitani Ordo Judiciarius a multis dicitur.'' Halle (Saale) 1873 ([https://books.google.de/books?id=j91bAAAAcAAJ Guglolibre]) * ''Zur Geschichte der Rechtswissenschaft und der Universitäten in Deutschland.'' Jena 1876 === eseoj === * ''Die Diffamationsklage.'' Ĉe: ''Jahrbuch des gemeinen deutschen Rechts.'' Volumo 2. 1858. p. 53–196. * ''Zur Revision der Geschichte und einzelner Lehren des römischen wie heutigen Prozesses.'' Ĉe: ''Kritische Vierteljahrsschrift für Gesetzgebung und Rechtswissenschaft.'' Volumo 9. 1866. p. 161–190, 329–370 * ''Ursprung und Entwickelung des gemeinen deutschen Civilprozesses.'' Ĉe: Johann Karl Glaser: ''Jahrbücher für Staats- und Gesellschaftswissenschaften.'' Volumo 9, p. 234 ss. * ''Geschichte der Gerichtsverfassung in Deutschland.'' Ĉe: Johann Karl Glaser: ''Jahrbücher für Staats- und Gesellschaftswissenschaften.'' Volumo 9, p. 447 ss. * ''Von der Actenversendung.'' Ĉe: Johann Karl Glaser: ''Jahrbücher für Staats- und Gesellschaftswissenschaften.'' Volumo 12, p. 256 ss. * ''Begriff und allgemeine Grundlagen des Civilprozessrechtes.'' Ĉe: ''Johann Karl Glaser: Jahrbücher für Staats- und Gesellschaftswissenschaften.'' Volumo 12, p. 387 ss. * ''Die Reform der deutschen Universitäten.'' (Briefe über das Buch: Von deutschen Hochschulen. 1869) Ĉe: Johann Karl Glaser: ''Jahrbücher für Staats- und Gesellschaftswissenschaften.'' Volumo 11 und 12; * ''Die Juristen der Universität Erfurt im 14. und 15. Jahrhundert.'' Ĉe: ''Zeitschrift für Rechtsgeschichte.'' Böhlau, Weimar 1870, Volumo 9, p. 50 ([https://books.google.de/books?id=EntMAAAAcAAJ books.google.de]) * ''Drei Urkunden zur Reformationsgeschichte.'' Ĉe: Christian Friedrich Jllgen: ''Zeitschrift für die historische Theologie.'' [[F. A. Perthes (eldonejo)|Friedrich Andreas Perthes]], Gotha 1860, p. 452 ([https://books.google.de/books?id=iwFTAAAAcAAJ&vq=Muther&hl=de&pg=PA452#v=onepage&q&f=false books.google.de]) == Literaturo == * Karl Schulz: ''Theodor Muther. Ein Nekrolog.'' Ĉe: ''Zeitschrift des Vereins für Thüringische Geschichte und Altertumskunde''. Volumo 9, nF Volumo 1, p. 1 ([https://zs.thulb.uni-jena.de/rsc/viewer/jportal_derivate_00193413/ThG-008_1879_NF01_%200445.tif interrete]) * Karl Schulz: ''Zur Erinnerung an Theodor Muther.'' Ĉe: ''Kritische Vierteljahrsschrift für Gesetzgebung und Rechtswissenschaft.'' Oldenbourg, München 1879, Volumo 21, nF 2. Volumo, p. 321 * Johann Friedrich von Schulte: ''Die Geschichte der Quellen und Literatur des canonischen Rechts von der Mitte des 16. Jahrhunderts bis zur Gegenwart.'' Ferdinand Enke, Stuttgart 1880, volumo 2+3, p. 227 * Ernst Bahr, Gerd Brausch: ''Altpreußische Biographie.'' Volumo 2, H. G. Elwert, Marburg 1967, p. 453 * Klaus Luig: [https://www.deutsche-biographie.de/gnd117204102.html#ndbcontent "Muther, Theodor"] - ĉe: NDB, vol. 18 == Eksteraj ligiloj == *[https://de.wikisource.org/wiki/Theodor_Muther Vikifontaro] *[https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/117204102 ligiloj ĉe DDB] == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Muther, Theodor}} [[Kategorio:Germanaj historiistoj]] [[Kategorio:Germanaj juristoj]] [[Kategorio:Universitato de Königsberg]] [[Kategorio:Universitato de Jena]] [[Kategorio:Homoj rilataj al Jena]] [[Kategorio:Rektoroj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1826]] [[Kategorio:Mortintoj en 1878]] [[kategorio:Romia juro]] giau3154sgn0xgj3c7krctdamwr8nan 0 893681 9491121 9486916 2026-10-10T11:33:21Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9491121 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo |nomo =<span style="text-shadow:gray 4px 4px 2px;"><font color="white"><big><big><b>Jerônimo de Camargo<br/>(1630-1707)</b></font></big></big></span> |dosiero =Fundação de Atibaia.png |priskribo =Pentraĵo pri la fondo de la urbo [[Atibaia|Atibaja]] de Adriana Abramo. | grandeco de dosiero = 400px |dato de naskiĝo =[[1630]] |loko de naskiĝo =[[San-Paŭlo (urbo)|San-Paŭlo]], [[San-Paŭlo]], [[Brazilo]] |dato de morto =[[1707]] |loko de morto =[[Jundiaí]], [[San-Paŭlo]], [[Brazilo]] | alma_mater = }} <big>'''Jerônimo de Camargo'''</big> estis brazila bandejrano kaj fondinto de la urbo São João de [[Atibaia|Atibaja]] en la 24-a de junio [[1665]]-a. == Biografio == Jerônimo apartenis al familio de riĉaj farmistoj kaj komercistoj. La familioj Camargo, Bueno kaj Pires plantis tritikon en vasta areo inter la centro de la ĉefurbo de San-Paŭlo kaj najbara [[Mairiporã]]. Dum la periodo de la [[Iberio|Ibera Unio]] (1580 ĝis 1640), la centro de [[politika potenco]] en la Kolonio de Brazilo moviĝis de Portugalio al Hispanio. Evidente, reprezentantoj akredititaj fare de la Hispana Krono komencis ekzerci potencon ĉi tie. En San-Paŭlo, la profitantoj estis la Camargo kaj la Bueno, kiuj komencis komandi iele-trapele, kun malprofito de la familio Pires. Notu ke la patro de Jerônimo de Camargo, nomita [[:pt:José Ortiz de Camargo]] kaj familia nomo Jiusepe, estis el Sevilo, do denaska hispano. La vivo do ne estis paca. La disputo de la familio Pires (portugala) kontraŭ familio Camargo (hispana) daŭris pli ol 100 jarojn. En Atibaja, la hegemonio de la Camargoj etendiĝis dum 300 jaroj, tio estas, ĝis la okdekaj jaroj de la pasinta jarcento, en la tempo de José Pires Alvim, konata kiel Zezico. En la rekta linio pri sinsekvo, la filo Juvenalzinho ne interesiĝis pri la politiko. [[Dosiero:Jerônimo de Camargo (1630-1707).png|eta|maldekstre|300px|<center>Jerônimo de Camargo estis brazila bandejrano kaj fondinto de la urbo São João de [[Atibaia|Atibaja]] en la 24-a de junio [[1665]]-a.</center>]] Aparta kuriozaĵo: la posteuloj de José Alvim de Campos Bueno, konata kiel Nhô Bim, konservis nur Alvim, subpremante la familian nomon Campos Bueno. Mallongigi kaj simpligi nomojn estis kutimaj praktikoj. La juna Jerônimo Camargo preparis sin por la sacerdoteco. La sacerdota konsekrado okazus en Angolo, en la jaro 1640. (Ĉiu grava familio destinis kelkajn el siaj infanoj por la armea aŭ religia vivo, serĉante facilecon kun Povo). Tamen ĉi tio ne okazis. La restarigo de la portugala trono tiun saman jaron ŝanĝis ĉiujn planojn de la hispana kolonio bazita en San-Paŭlo-SP. Jerônimo de Camargo elstariĝis pro la intelekta preparado de la religia vivo, instrumento kiu permesis al li ekzerci kapablan kaj kompetentan gvidadon. En tiu tempo, viroj, ĝenerale, estis malĝentilaj kaj trudemaj. Ili apenaŭ eldiris la vortojn, irante malmulte preter gruntado. Ili moviĝis en la arbaron serĉante riĉaĵojn. Ili vestis sin taŭge por defendi sin de la elementoj, serpentoj, insektoj, furiozaj bestoj, sagoj, inundoj kaj aliaj malfeliĉoj. Ili alfrontis nigran kaj indianan reziston uzante la brutalan koloniigantan forton de la krono. La grandaj imperioj formitaj tra la tuta Historio de la Homaro kaj Brazilo agis tiamaniere, por atingi siajn grandajn celojn. Regnoj prirabis aliajn regnojn. Notu, ke historio estas skribita de la venkintoj. Tial, nur la venkitoj respondecas pri ĉies abomenaĵoj. Fakte, la hieraŭa perforto estas la sama kiel hodiaŭ, perfekte integriĝinta en la tiaman kulturon. Jerônimo de Camargo estis elektita urba konsilisto, en tempo kiam la homoj ne voĉdonis. Nur la plej riĉaj ĝuis ĉi tiun rajton. Por voĉdoni kaj esti voĉdonita necesis pruvi enspezon kaj posedaĵon en abundaj kaj sufiĉaj kvantoj. Honestaj viroj laŭvice en la diversaj pozicioj, antaŭviditaj en la Preskriboj de la Regno. Tio estis la rutino de la Municipaj Ĉambroj instalitaj sub la laŭleĝaj principoj de la mezepoka socio. Jerônimo okupis gravajn postenojn en la urbokonsilantaro de San-Paŭlo, inkluzive de tiu de Ordinara Juĝisto, kiam li prenis preskaŭ absolutajn povojn en siajn manojn, tio estas, li agis kiel konsilisto, urbestro kaj juĝisto per unu sola bato. En 1653, Jerônimo de Camargo invadis kaj okupis la konstruaĵon de la Urba Ĉambro dum pli ol jaro, en protesto kontraŭ la restarigo de la portugala trono. Amiko [[Amador Bueno de Ribeira]] estis aklamita reĝo. Nenio funkciis. Li forlasis San-Paŭlon kaj iris profunde en la arbaron, en la regiono norde de Mairiporã. Li strategie kaŝis sin sur sekura monteto, sub granda roko. La politika malsukceso kaj la fuĝo kaŭzis la aperon de vilaĝo. Tial la fondo de Atibaja estas atribuita al Jerônimo de Camargo, en la oficiala dato de la 24-a de junio 1665. Jerônimo kunportis multajn familianojn kaj aliancanojn. Li plantis tritikon en la areo kie la kvartaloj de Caioçara, Alvinópolis kaj Kaetetuba aperis. En 1700 li transloĝiĝis al Jundiaí, pro la fungo nomata "broca" ("fungo kiu travoras la lignon"), kaj detruis la tritikkampojn de Atibaja. Li mortis tie en 1707. Liaj filinoj kaj bofiloj postulis proprieton de la teroj okupitaj kaj kultivitaj fare de Jerônimo de Camargo. Malgraŭ la historiaj tekstoj, Jerônimo de Camargo ne estis ĝuste bandejrano, nek revoluciema politikisto nek ricevanto de [[sesmario]]j<ref>[[Sesmario]]: Teroj donitaj al koloniantoj por esti kultivitaj.</ref>. Li simple batalis sincere por siaj idealoj. Nenio pli feliĉa ol la elekto de Sankta Johano la Baptisto kiel la [[patronsanktulo]] de Atibaja. La [[sanktulo]] kaj la fondinto neniam timis la obstaklojn truditajn de la nuntempaj tagoj.<ref>[https://www.7deluccacoworking.com.br/post/jer%C3%B4nimo-de-camargo-o-fundador-de-atibaia 7Delucca Coworking] {{404|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Referencoj == {{referencoj}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1630]] [[Kategorio:Mortintoj en 1707]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en la 17-a jarcento]] [[Kategorio:Mortintoj en la 18-a jarcento]] {{DEFAŬLTORDIGO:Camargo, Jerônimo de}} [[Kategorio:Brazilaj bandejranoj]] [[Kategorio:Brazilaj administrantoj]] [[Kategorio:Brazilaj koloniigantoj]] o9f5ix87m3h5e1em6o08peazgdri3y5 4 907453 9491021 9484678 2026-10-10T01:52:33Z ListeriaBot 119734 Wikidata list updated [V2] 9491021 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list |sparql=SELECT DISTINCT ?item ?itemLabel ?speakers ?sitelinks WHERE { # Get items that are languages (more direct approach) {?item wdt:P31 wd:Q34770} UNION # language {?item wdt:P31 wd:Q33742} UNION # natural language {?item wdt:P31 wd:Q1288568} # modern language # Get number of speakers and sitelinks ?item wdt:P1098 ?speakers . ?item wikibase:sitelinks ?sitelinks . FILTER(?sitelinks > 2) # Exclude languages with Esperanto Wikipedia articles MINUS { ?article schema:about ?item . ?article schema:isPartOf <https://eo.wikipedia.org/> . } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "eo,en" . } } ORDER BY DESC(?speakers) LIMIT 30 |columns=label:nomo (propono),?speakers:parolantoj,?sitelinks:nombro de ligiloj,item:vikidatuma ero |thumb=200 |links=red |summary= }} {| class='wikitable sortable' ! nomo (propono) ! parolantoj ! nombro de ligiloj ! vikidatuma ero |- | [[moderna persa lingvo]] | 96308080 | 11 | [[:d:Q56356571|Q56356571]] |- | [[svahila]] | 82300000<br/>16010110 | 10 | [[:d:Q3197533|Q3197533]] |- | [[sudĉina lingvo]] | 73100000 | 66 | [[:d:Q7033959|Q7033959]] |- | [[Irana persa lingvo]] | 52800000 | 15 | [[:d:Q3513637|Q3513637]] |- | [[niĝeria piĝino]] | 47500000 | 24 | [[:d:Q33655|Q33655]] |- | [[hunana lingvo]] | 37300000 | 38 | [[:d:Q13220|Q13220]] |- | [[raĝastana lingvo]] | 36000000<br/>19972883<br/>12370010 | 62 | [[:d:Q13196|Q13196]] |- | [[sudana araba lingvo]] | 31900000 | 22 | [[:d:Q56573|Q56573]] |- | [[maroka araba lingvo]] | 27500000 | 50 | [[:d:Q56426|Q56426]] |- | [[N’Ko]] | 27000000 | 21 | [[:d:Q18546266|Q18546266]] |- | [[nordlevant-araba]] | 24600000 | 11 | [[:d:Q22809485|Q22809485]] |- | [[saida araba]] | 22400000 | 20 | [[:d:Q56592|Q56592]] |- | [[avadhia]] | 22000000 | 71 | [[:d:Q29579|Q29579]] |- | [[norda paŝtua]] | 20900000 | 7 | [[:d:Q12642194|Q12642194]] |- | [[magaha lingvo]] | 20700000 | 67 | [[:d:Q33728|Q33728]] |- | [[Kongu Tamil]] | 20000000 | 4 | [[:d:Q6429269|Q6429269]] |- | [[Tajvana lingvo]] | 18000000 | 43 | [[:d:Q36778|Q36778]] |- | [[chhattisgarhi]] | 16300000 | 58 | [[:d:Q33158|Q33158]] |- | [[madura lingvo]] | 15000000 | 62 | [[:d:Q36213|Q36213]] |- | [[Niĝera fulfulde]] | 14500000 | 7 | [[:d:Q36129|Q36129]] |- | [[marvari]] | 14000000 | 57 | [[:d:Q56312|Q56312]] |- | [[Sylheti]] | 13980000 | 199 | [[:d:Q2044560|Q2044560]] |- | [[sud-azerbajĝana lingvo]] | 13800000 | 15 | [[:d:Q3449805|Q3449805]] |- | [[chittagonien]] | 13000000 | 38 | [[:d:Q33173|Q33173]] |- | [[Dakni]] | 12800000 | 25 | [[:d:Q669431|Q669431]] |- | [[sud-levantena araba dialekto]] | 11600000 | 10 | [[:d:Q55633582|Q55633582]] |- | [[tunizia araba lingvo]] | 11600000 | 39 | [[:d:Q56240|Q56240]] |} {{Wikidata list end}} lwp3qh7atwni19pmmnfpr2prq1wtp0c 0 908425 9490970 9081092 2026-10-09T19:30:27Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9490970 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = |naskonomo = }} '''[[Ilona]] Bajtay''' [bajtai], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Bajtay Ilona''' estis [[Hungario|hungara]] hortikultura [[inĝeniero]], [[genetikisto]], plibonigisto, altlerneja [[instruisto]]. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM42693 hungarlingva datenaro de muzeo</ref><ref>https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=682915&date=2025-04-21 nemzeti névtér</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1943|6|7}} en [[Kecskemét]], ŝi mortis {{mortotago|1992|1|13}} en [[Mosonmagyaróvár]]. == Biografio == {{Paĝonomo}} maturiĝis en [[gimnazio]] en sia naskiĝurbo en 1961, poste pro nelaborista deveno ŝi ne povis plulerni, tial ŝi laboris en [[instituto]] pri legomoj apud [[Gyula Mészöly]]. Post jaroj ŝi akiris hortikulturan diplomon en [[Hungara Hortikultura Altlernejo|Hungara Hortikultura Universitato]] en [[1969]], poste ŝi laboris plu en instituto en pli alta posteno ĝis 1990. Intertempe ŝi esploris en [[Vieno]] en 1976, ŝi doktoriĝis en la sekva jaro en [[Universitato Reĝo Sankta Stefano|Agrarscienca Universitato]] kaj ŝi kandidatiĝis (CSc) en 1980 antaŭ la [[Hungara Scienca Akademio]]. Ŝi estis [[docento]], ankaŭ katedrestro en [[Ekonomia Akademio (Magyaróvár)|fakultato de Agrarscienca Universitato en Mosonmagyaróvár]] ekde 1990 ĝis sia frua morto. Plej longe ŝi okupiĝis pri plibonigadoj de [[maizo]]j kaj [[kukumo]]j. == Elektitaj kontribuoj == * ''A kecskeméti 113 és a kecskeméti 114 uborkahibridek.'' (kunaŭtoro, 1968) * ''Gazdasági tulajdonságok alakulása 9 csemegekukorica genotípus diallél keresztezésében.'' (kunaŭtoro, 1976) * ''Genetikai vizsgálatok beltenyésztett csemegekukorica törzsek diallél keresztezésében.'' ([[disertaĵo]], 1977) * ''Csemegekukorica törzsek szelekciója teljes és részleges diallél keresztezésekkel.'' (disertaĵo, 1980) * ''Konzerválásra alkalmas „Baby” csemegekukorica nemesítési eredményei.'' (1991) == Fontoj == * [https://web.archive.org/web/20250531213927/http://hirosnaptar.hu/index.php?oldal=cikk&cikk=ma_tortent_-_2017__januar_13_ biografio hungare kun foto] * [https://www.nevpont.hu/palyakep/bajtay-ilona-b93f2 biografio hungare] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Unua}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Bajtay Ilona}} [[Kategorio:Hungaraj hortikulturaj inĝenieroj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] [[Kategorio:Hungaraj genetikistoj]] [[Kategorio:Hungaraj plibonigistoj]] {{Portalstrio|Biografio}} iba1y95ymll3cxtf3phzgsunk4h41qm 0 909055 9490984 9456644 2026-10-09T21:58:44Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9490984 wikitext text/x-wiki {{Informkesto akademio |emblemo = {{#invoke:Wikidata|claim|P154}} |bildo= {{#property:P18}} |latitudo = {{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=latitude}}<!--ĉikaze koordinatoj de la ĉefa sidejo--> |longitudo ={{#invoke:Wikidata|claim|P159|qualifier=P625|parameter=longitude}} |regiono-ISO= DE <!-- ĉefoficejaj koordinatoj estas 49.383954471355146, 8.710740019687073 --> |Mapo en angulo=<!--funkcias eĉ sen valoro!--> |situo sur mapo2= |zomo = |fondodato = <!-- neformale en 2004, formale registrita en 2017 --> |gvidanto = <!--{{#invoke:Wikidata|claim|P1037|parameter=link}} <small>(ekde la {{#invoke:Wikidata|claim|P1037|qualifier=P580}})</small>--> |titolo de la gvidanto = <!--direktoro nenio jam stokiĝas en vikidatumoj --> }} La '''Iniciato por Scienco en Eŭropo''' ('''ISE''') - {{l-en|Initiative for Science in Europe}}, {{l-fr|Initiative pour la science en Europe}}, {{l-de|Initiative für Wissenschaft in Europa}}, {{l-es|Iniciativa para la Ciencia en Europa}}, {{l-it|Iniziativa per la scienza in Europa}}, {{l-nl|Initiatief voor Wetenschap in Europa}}, {{l-pt|Iniciativa para a Ciência na Europa}} - estas sendependa platformo de eŭropaj sciencaj societoj kaj organizaĵoj. Ĝi provizas komunan forumon por la sciencaj komunumoj por rekomendi sendependan sciencan konsilon en eŭropa politikofarado kaj stimuli la implikiĝon de eŭropaj sciencistoj en la dizajnado kaj efektivigo de eŭropa scienca politiko. Fondita kiel neformala organizaĵo en 2004 kun centra oficejo de la unuaj 15 jaroj en [[Hajdelbergo]], ĝi poste estis registrita kiel neprofitcela organizaĵo en [[Strasburgo]] ekde oktobro 2017. ==Historio== Ĝenerala malkontento pri scienca politiko kaj financaj instrumentoj je eŭropa nivelo kaj la manko de implikiĝo de sciencistoj en politikofarado igis eŭropajn sciencajn societojn en la fruaj 2000-aj jaroj serĉi manierojn rekomendi pli fortan rolon por scienco en Eŭropo. Komenca fokuso estis sur la vizia ideo de eŭropa financa instrumento por kreskigi kaj financi frontieran esploradon de la plej alta kvalito en ĉiuj sciencaj disciplinoj. Agadoj estis unue kunordigitaj de la Eŭropa Vivscienca Forumo, sed la iniciaton rapide aliĝis aliaj disciplinoj kaj organizaĵoj. Sekve, la Iniciato por Scienco en Eŭropo estis formale lanĉita la 25-an de oktobro 2004 en Parizo, Francio.<ref>[http://idw-online.de/pages/de/news88056 Gazetara komuniko lanĉo de ISE] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20070722020156/http://www.idw-online.de/pages/de/news88056 |date=2007-07-22 }} ({{en}})</ref> Inter 2004 kaj 2017 centra oficejo de la unuaj 15 jaroj situis en [[Hajdelbergo]]. La organizo estis fine registrita kiel neprofitcela organizo en Strasburgo la 12-an de oktobro 2017. La unua prezidanto de ISE ekde 2004 estis Jose Mariano Gago, iama [[Portugalio|portugala]] Ministro pri Scienco, Teknologio kaj Alteduko kaj unu el la iniciatintoj de la koncepto de Eŭropa Esplora Areo (ERA), sekvita de Julio Celis,<ref>[https://www.europeancanceracademy.org/content/person-detail.php?id=1 prezento de Julio Celis en retejo de la eŭropa Kancera Akademio] ({{en}})</ref> [[Federico Mayor Zaragoza]],<ref>[http://www.research-europe.com/index.php/2011/08/professor-federico-mayor-chair-initiative-for-science-in-europe Federico Mayor, prezidanto de la Iniciato por Scienco en Eŭropo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20120425080805/http://www.research-europe.com/index.php/2011/08/professor-federico-mayor-chair-initiative-for-science-in-europe |date=2012-04-25 }} en ''Innovation International'', septembro 2011 ({{en}})</ref><ref>[https://fund-culturadepaz.org/federico-mayor-zaragoza/ prezento de en la retejo ''fund-culturadepaz.org''] ({{es}})</ref> iama ĝenerala direktoro de [[Unesko]], kaj Maria Leptin<ref>[https://web.archive.org/web/20210819151026/https://www.cmmc-uni-koeln.de/research/cmmc-researchers/maria-leptin-curriculum-vitae vivtabelo de Maria Leptin, arkivigita en aŭgusto 2021]</ref> (2012-2017, iama direktoro de [[Eŭropa Molekula Biologia Organizo]] kaj prezidanto de la [[Eŭropa Esplorkonsilio]]). Ekde 2017 la nuna prezidanto de ISE estas profesoro Martin Andler.<ref>[https://initiative-se.eu/martin-andler/ prezento de Martin Andler en la retejo de ISE] ({{en}})</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * {{Oficiala retejo}} (en ĉiuj oficialaj lingvoj de la {{Eŭropa Unio}}) <br/> {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Scienco kaj teknologio en Eŭropo]] [[Kategorio:Strasburgo]] 8r586i4uu3ur1g1c4wjjo6mypqlff1f 0 910773 9490823 9210677 2026-10-09T13:13:54Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9490823 wikitext text/x-wiki {{Informkesto sciencisto|bildo=File:Hankel.jpeg|naskiĝo_loko=[[Halle (Saale)]], {{Prusio}}|morto_loko=[[Schramberg]], {{Germana Regno}}}} '''Hermann HANKEL''' (naskiĝis la {{daton|14|februaro|1839}} en [[Halle (Saale)]] ; mortis la {{daton|29|aŭgusto|1873}} en [[Schramberg]]) estas germana [[Matematiko|matematikisto]]. == Biografio == En 1857 Hermann Hankel aliĝas al la [[Universitato de Lepsiko]], kie li studas matematikon kun [[August Ferdinand Möbius]]. En 1860 li iĝas lernanto de [[Bernhard Riemann]] en la [[Universitato de Göttingen]]. La sekvantan jaron li laboras en [[Berlino]] kun [[Karl Weierstrass]] kaj Leopold Kronecker. En 1862, li defendas sian doktoriĝan disertacion, titolitan ''Über eine besondere Classe der symmetrischen Determinanten'' (Pri specifa klaso de determinantoj simetriaj). Tiam li konatiĝas kun [[Hermann Günther Grassmann]]. Ekde 1866, Grassmann priskribas al li siajn teoriojn pri [[Algebro]]. Doktoriĝinte, Hankel iĝas profesoro en la universitato de Lepsiko. En 1869, li iĝas profesoro en la [[Universitato de Tübingen]]. Hermann Hankel estas edzo de [[Marie Hankel]]. Hankel ĉefe laboras pri la teorio de [[Funkcio|funkcioj]], specife la teorio pri funkcioj de [[Kompleksa nombro|kompleksaj]] [[Argumento|argumentoj]], tio estas [[Kompleksa analitiko]]. Liaj plej konataj rezultoj estas transformo de Hankel, funkcioj de Hankel kaj matricoj de Hankel. == Bibliografio == * {{NDB|7|618|619|Hankel, Hermann|Josef Lense|116453788}} * {{ADB|10|516|519|Hankel, Hermann|[[Moritz Cantor]]|ADB:Hankel, Hermann}} * Wilhelm von Zahn, ''Einige Worte zum Andenken an Hermann Hankel.'' en ''[[Mathematische Annalen]]'' 7 (1874), p. 583–590 ([http://gdz.sub.uni-goettingen.de/dms/load/img/?IDDOC=27143 Online] {{404|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}). {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Mortintoj en Baden-Virtembergo]] [[Kategorio:Ligoj al bibliotekoj]] [[Kategorio:Germanaj matematikistoj]] fgyr6pa1p72xp4tjefyzcax27j4x115 0 914668 9490865 9237739 2026-10-09T14:05:36Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9490865 wikitext text/x-wiki {{kursiva titolo}} {{Informkesto organizaĵo |emblemo=Hindustan Times logo.svg |bildo=Hindustan_Times_1999_stamp_of_India.jpg |priskribo de bildo=Poŝtmarko el 1999 dediĉita al la 75a datreveno de ''Hindustan Times'' }} '''''Hindustan Times''''' (La Tempoj de [[Hindustano]]) estas unu el la plej grandaj anglalingvaj ĉiutagaj [[gazeto]]<nowiki/>j de [[Barato]]. La gazeto havas proksimuman cirkuladon de 1.6 milionoj kaj atingon de ĉirkaŭ 4.3 milionoj da legantoj, igante ĝin la dua plej granda anglalingva gazeto en Barato post la [[The Times of India|''The Times of India'']]. <ref>[http://www.thehindu.com/archive/print/2006/02/18/stories/2006021815040900.htm Nominated to Rajya Sabha – NATIONAL] {{404|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.</ref><ref>{{cite news|title=Paradise Papers: Hindustan Times Group set up firm in Bermuda, showed Rs 7 cr loss|url=http://indianexpress.com/article/india/paradise-papers-shobhna-bhartia-hindustan-times-appleby-bermuda-firm-4925776/|access-date=6 June 2018|newspaper=The Indian Express|date=7 November 2017|archive-date=23 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230223130122/https://indianexpress.com/article/india/paradise-papers-shobhna-bhartia-hindustan-times-appleby-bermuda-firm-4925776/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://caravanmagazine.in/media/history-repeating-shobhana-bhartias-hindustan-times|title=History repeating at Shobhana Bhartia's Hindustan Times|last=Dev|first=Atul|date=December 2018|website=[[The Caravan]]|url-access=subscription|access-date=21 January 2020|archive-date=16 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220316185834/https://caravanmagazine.in/media/history-repeating-shobhana-bhartias-hindustan-times|url-status=live}}</ref> La gazeto estis fondita en 1924 de Sunder Singh Lyallpuri, aktivulo de la sikha Akali Dal movado en tio, kio tiam estis [[Brita Hindio|brita]] [[Brita Hindio|Hindio]], en la kunteksto de la [[hinda sendependiga movado]] ([[Hindustano]] estas la historia nomo de [[Norda Barato]]). Multaj famaj hindoj laboris kiel redaktistoj por la gazeto, inkluzive de la filo de [[Mahatma Gandhi]], [[Devdas Gandhi]]. <ref name="Pandey2001">{{cite book|author=Gyanendra Pandey|title=Remembering Partition: Violence, Nationalism and History in India|url=https://books.google.com/books?id=ZdLhnFet4w4C&pg=PA97|access-date=13 October 2018|date=22 November 2001|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-00250-9|pages=97–|archive-date=23 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230223130122/https://books.google.com/books?id=ZdLhnFet4w4C&pg=PA97|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.htmedia.in/?page_id=7|title=About Us|website=HT Media|access-date=25 September 2017|archive-date=7 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190107064343/http://www.htmedia.in/?page_id=7|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1995/03/05/world/indian-leader-faces-a-test-at-the-polls.html|url-access=subscription|title=Indian Leader Faces a Test at the Polls|last=Hazarika|first=Sanjoy|date=5 March 1995|newspaper=The New York Times|access-date=29 May 2015|location=India; Maharashtra State (India); Gujarat (India)|archive-date=7 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190107064344/https://www.nytimes.com/1995/03/05/world/indian-leader-faces-a-test-at-the-polls.html%20|url-status=live}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * {{Oficiala retejo}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Barataj gazetoj]] 7c1e4wihyeijv4lobtvet2oi5372k47 0 915049 9491084 9144293 2026-10-10T08:05:21Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9491084 wikitext text/x-wiki {{Informkesto kleriko}} '''Jan GRAUBNER''' (naskita la 29-an de aŭgusto 1948 en [[Brno]], [[Ĉeĥoslovakio]]) estas ĉeĥa [[kleriko]] kaj [[romkatolika]] [[ĉefepiskopo]] de [[Prago]]. La 22an de septembro 1992, li estis nomumita Ĉefepiskopo de [[Olomouc]] fare de [[Johano Paŭlo la 2-a]], sukcedante la forpasintan František Vaňák. Li ekoficis la 7an de novembro 1992. Graubner estis Prezidanto de la Ĉeĥa Episkopa Konferenco de 2000 ĝis 2010 kaj Prezidanto de la Pastoreca Komisiono kaj la Komisiono por Bonfaraj Celoj. En 2020, li denove fariĝis Prezidanto de la Ĉeĥa Episkopa Konferenco. <ref name="olomoucbio">{{cite web|url=http://www.ado.cz/obsah/mons-jan-graubner|title=Mons. Jan Graubner|website=Archdiocese of Olomouc|language=cs|archive-url=https://web.archive.org/web/20220411174355/https://www.ado.cz/arcibiskupstvi/struktura-uradu/arcibiskup/mons-jan-graubner/|archive-date=11 April 2022|url-status=live}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.vatican.va/roman_curia/institutions_connected/oessh/luogotenenze_en.html|title=The Lieutenancies of the World Lieutenants and Grand Priors|access-date=2025-05-27}}</ref> La 13-an de majo 2022, [[Papo Francisko]] nomumis lin Ĉefepiskopo de Prago. La inaŭguro okazis la 2-an de julio de la sama jaro. <ref>{{cite news|access-date=14 July 2022|url=https://english.radio.cz/jan-graubner-becomes-archbishop-prague-8754929|publisher=Radio Prague International|title=Jan Graubner becomes Archbishop of Prague|date=2 July 2022}} {{404|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Li estis ano de la honora komitato por la [[UK 2025]]. == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Graubner, Jan }} [[Kategorio:Germana minoritato en Ĉeĥio]] [[Kategorio:Episkopoj de Olomouc]] [[Kategorio:Ĉefepiskopoj de Prago]] h0bkkfpzld6g015p5xngt535wd940iv 0 916991 9491020 9165021 2026-10-10T01:52:20Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9491020 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = |naskonomo = }} '''[[Stefano|István]] Albert''' [iŝtvAn], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Albert István''' estis [[Hungario|hungara]] [[piaristoj|piarista]] [[monaĥo]], [[skolto]], mezlerneja kaj altlerneja [[instruisto]]. Lia [[pseŭdonimo]] estis ''Veszprémi István'' (laŭ hungara vortordo). István Albert<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM40075 hungarlingva datenaro de muzeo</ref><ref>https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=694438&date=2025-08-08 nemzeti névtér</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1907|12|9}} en [[Szentjakabfa]], li mortis {{mortotago|1991|1|5}} en [[Budapeŝto]]. == Biografio == István Albert maturiĝis ĉe la piaristoj en [[Kecskemét]] en 1927, dum en 1923 li aliĝis al la piaristoj. Li studis [[teologio]]n en [[ELTE|Scienca Universitato Péter Pázmány]], li monaĥiĝis en 1930, pastriĝis en 1932. Poste li instruis en [[Mosonmagyaróvár|Magyaróvár]], ekde 1936 en [[Szeged]], krome li estis skolto. En 1934 li doktoriĝis en la universitato. Inter 1938-1965 li instruis en [[Teologia Monaĥa Altlernejo Sapientia|Piarista Altlernejo de Budapeŝto]] kaj inter 1964-1979 li estis gvidanto de la piaristoj en Hungario. Inter 1980-1985 li esploris kaj tradukis en [[Romo]]. == Elektitaj kontribuoj == * ''Alber Nep. János és biblikus vitája'' (1934/1935) * ''Katolikus szertartástan: Középiskolák használatára'' (lernolibro, 1943; 2-a eldono: 1946) * ''Így ministrálj!'' (1944) * ''Gondolatok a seelisbergi konferencia pontjaihoz a római katholikus felfogás tükrében'' (1949) * ''Bibliával vasárnapról vasárnapra'' (kuntradukisto, 1971) == Fontoj == * [https://web.archive.org/web/20250805135904/http://www.hirosnaptar.hu/index.php?oldal=cikk&cikk=naprol_napra_-_2016__januar_1-15_ biografio hungare kun foto (legebla pli malsupre)] * [https://hu.wikipedia.org/wiki/Albert_Istv%C3%A1n_(piarista) biografio hungare kun foto] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Albert Istvan}} [[Kategorio:Hungaraj piaristaj monaĥoj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] [[Kategorio:Hungaraj instruistoj]] [[Kategorio:Hungaraj skoltoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] {{Portalstrio|Biografio}} 8zxgjzdkqspi33odp9uwh31bdm6iv1a 0 918349 9490975 9172479 2026-10-09T20:11:03Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9490975 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = {{Paĝonomo}} |naskonomo = |dato de naskiĝo = {{naskiĝtago|1814|11|4}} |loko de naskiĝo = {{Hungara reĝlando}}, {{Aŭstra imperio}} [[Nitro]] |dato de morto = {{mortotago|1890|2|9}} |loko de morto = {{Hungara reĝlando}}, {{Aŭstrio-Hungario}} Nitro }} '''[[Emeriko|Imre]] Erdősi''' [erdOŝi], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Erdősi Imre''' estis [[Hungario|hungara]] [[piaristoj|piarista]] [[monaĥo]], [[pastro]], [[instruisto]]. Lia origina familia nomo estis ''Poleszni'' [polesni] aŭ ''Polczni'' [polcni] ĝis 1867. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/display/manifestation/PIM52879/415ef8b9-c2c0-4473-bd23-c3a55cf518e3/solr/0/24/0/2/authorOrder/ASC hungarlingva datenaro de muzeo</ref><ref>https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=669230&date=2025-08-18 nemzeti névtér</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1814|11|4}} en [[Nitro]] ([[Hungara reĝlando]], [[Aŭstra imperio]], nuntempe en [[Slovakio]]), li mortis {{mortotago|1890|2|9}} en Nitro (Hungara reĝlando, Aŭstrio-Hungario, nuntempe en Slovakio). [[Dosiero:Stech Alajos Erdosi Imre.jpg|eta|maldekstre|{{centre|Pentraĵo pri {{paĝonomo}} en batalo ĉe Branyiszkó pentrita de [[Alajos Stech]]}}]] [[Dosiero:Erdősi Imre (1814-1890) emléktábla, Bethlenváros, 2016 Hungary.jpg|eta|{{centre|Memortabulo pri {{paĝonomo}}}}]] == Biografio == {{Paĝonomo}} maturiĝis en piarista [[gimnazio]] en [[Léva]], poste li aliĝis al la piaristoj en 1832. En [[1840]] li pastriĝis, ĉirkaŭ tiutempe li monaĥiĝis, poste li ekinstruis en piarista gimnazio en [[Selmecbánya]]. En la frua [[1849]] li iĝis armea pastro ĉe [[Richárd Guyon-Debaufre]] partopreninta en la hungara liberecbatalo. Post la batalo ĉe Branyiszkó [branjiskO] li meritis la titolon "heroo de Branyiszkó". Depost fino de la liberecbatalo li mallonge estis arestita. En 1850 li denove instruis en piarista gimnazio en [[Nagykároly]], poste en [[Temeŝvaro]] kaj [[Kolozsvár]], inter 1854 kaj 1857 en sia naskiĝurbo, inter 1861 kaj 1878 li estis monaĥejestro en [[Kecskemét]]. Fine ĝis 1888 li havis piaristan [[posteno]]n en [[Budapeŝto]]. == Memorigiloj == * [[strato]] en Budapeŝto * memortabuloj en Nitro (1894), Nagykároly (1901), Selmecbánya (1907) kaj Kecskemét (1938) == Fontoj == * [https://web.archive.org/web/20251013083202/http://hirosnaptar.hu/index.php?oldal=cikk&cikk=a_branyiszkoi_hos biografio hungare kun bildo] * [https://www.arcanum.com/hu/online-kiadvanyok/Lexikonok-magyar-eletrajzi-lexikon-7428D/e-e-7530E/erdosi-imre-poleszni-75419/ biografieto hungare kun bildo] * [https://piarista.hu/ma-122-eve-halt-meg-erdosi-imre-branyiszkoi-hos/ biografio hungare] * [https://emlekhelyek.csemadok.sk/emlekhelyek/erdosi-imre-sirja/ biografio hungare] * [https://lexikon.katolikus.hu/E/Erd%C5%91si.html katolika leksikono] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Erdosi Imre}} [[Kategorio:Hungaraj piaristaj monaĥoj]] [[Kategorio:Hungaraj pastroj]] [[Kategorio:Hungaraj instruistoj]] {{Portalstrio|Biografio}} a9yu51zdefuhd8815qclw19mpsho3ia 0 921015 9490997 9242692 2026-10-09T23:51:44Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9490997 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo|emblemo=International_Peoples_College_(IPC)_logo.png |regiono-ISO=DK|zomo=13}} La '''Internacia Popola Kolegio''' ({{lang-en|International People's College}}, akronime '''IPC''', {{lang-da|Den Internationale Højskole}}) estas [[popola altlernejo]] en [[Helsingør]]. La lernejo fokusiĝas al [[tutmonda civitaneco]] kaj [[Interkultura kompetento|interkultura kompreno]]. Kutime estas ĉirkaŭ 100 studentoj en la lernejo samtempe el multaj malsamaj naciecoj. La kolegio havas kursojn kaj aŭtune kaj printempe, kaj ankaŭ anglajn kaj danajn kursojn dum la someraj ferioj. <ref name=":0">{{Cite web|title=Join a Danish Folk High School. View Course Dates and prices at IPC.|url=https://ipc.dk/dates-and-prices/|access-date=2021-10-05|website=International People's College|date=7 November 2017}}</ref><ref>{{citation|url=https://studenterguiden.dk/InternationalPeoplesCollege/Koebenhavn/UddannelsesInstitutioner/byguidested/1392|title=International People's College on Studenterguiden.dk|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250823115148/https://studenterguiden.dk/InternationalPeoplesCollege/Koebenhavn/UddannelsesInstitutioner/byguidested/1392|archivedate=2025-08-23|accessdate=2025-09-07}}</ref><ref>{{Cite web|date=2018-03-07|title=List of Folk High School Classes at International People's College|url=https://ipc.dk/global-studies/list-of-folk-high-school-classes/|access-date=2024-12-28|website=International People's College}}</ref> == Historio == La Internacia Kolegio estis fondita de Peter Manniche en 1921 post la [[Unua Mondmilito]] kiel pacprojekto. La lernejo troviĝis en Helsingør dum sia centjara historio, escepte de 1943 , kiam germanaj soldatoj uzis la lernejon kiel [[Kazerno|kazernon]] dum la okupado. En 2022, la lernejo festis sian 100-an [[Datreveno|datrevenon]]. == Eksaj studentoj de renomo == * Jørgen Nash (m. 2004), dana pentristo kaj artisto * [[Jomo Kenyatta]] (m. 1978), Ĉefministro kaj unua prezidanto de Kenjo * d-ro. D.J. Davies (m. 1956), kimra ekonomikisto kaj naciisto * Myles Horton (m. 1990), usona edukisto<ref>{{Cite web|last=Schugurensky|first=Daniel|date=2003|title=History of Education: Selected Moments|url=http://schugurensky.faculty.asu.edu/moments/1921ipc.html|access-date=2022-11-27|website=schugurensky.faculty.asu.edu|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221208034933/https://schugurensky.faculty.asu.edu/moments/1921ipc.html|archivedate=2022-12-08}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Vidu ankaŭ == * [[Popola altlernejo]] == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} * [http://www.ipc.dk IPC Hejma retejo] * [http://www.ipc.dk/alumni/ipc-alumni-association/ IPC Eks-studentoj]{{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170801000000/https://web.archive.org/web/20170801234335/http://www.ipc.dk/alumni/ipc-alumni-association/ |date=2017-08-01 }} [[Kategorio:Edukado en Danio]] qxhrmfnlskyom4eje1m2sx9xvpo06k8 0 922982 9491079 9467419 2026-10-10T07:27:57Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9491079 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = |naskonomo = }} '''{{Paĝonomo}}''' [cimerman], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Zimmermann Jakab''' estis [[Hungario|hungara]] [[pastro]], [[piaristoj|piarista]] [[monaĥo]], mezlerneja kaj altlerneja [[instruisto]]. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM75326;jsessionid=2A3BEFE7CE233126A2458BADFCE5DCE7 hungarlingva datenaro de muzeo</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1808|2|6}} en [[Vác]], li mortis {{mortotago|1878|6|5}} en [[Kecskemét]]. == Biografio == {{Paĝonomo}} maturiĝis en [[gimnazio]] en sia naskiĝurbo, poste li aliĝis al la piaristoj en 1826. Post la [[novicado]] li studis, ankaŭ instruis en [[Privigye]], [[Tata (Hungario)]] kaj [[Kolozsvár]], fine li akiris filozofian diplomon supozeble en [[ELTE|Reĝa Universitato de Pest]] en [[1831]]. Post la diplomo li instruis en gimnazio en [[Budao (urbo)]] ĝis 1839, poste en edukejo de hungaraj junuloj en [[Vieno]]. Li forlasis la piaristan ordenon en 1846, poste jam kiel pastro li instruis jardekon en katolika pedagogia edukejo en [[Pest (urbo)]], krome 2 jarojn li instruis ankaŭ en Universitato de Pest. Inter 1860 kaj 1872 li estis lernejestro de ĉiuj bazlernejoj en Kecskemét, poste li instruis en la urba gimnazio ĝis sia morto. Li verkis signifajn lernolibrojn. == Elektitaj kontribuoj == * ''Populäre Erzichungskunde für Eltern, Erzieher und Lehrer'' (1835; (2-a eldono: 1856) * ''Daguerre képei elkészítése módjának leírása.'' (1840, denove: 1984) * ''Ifjúságot képző ismeretek tára.'' (kunaŭtoro, enciklopedio, 4 volumoj, 1840–1842) * ''Magyar irodalom.'' (1843; 2-a eldono: 1845) * ''Ungarische Sprachlehre zum Gebrauche für kleinere Zöglinge.'' (1850; ĝis 1857 4 eldonoj) * ''Egyházi szokások és szertartások. A nép- és vasárnapi iskolák számára.'' (1856; 4-a eldono: 1866) * ''Földrajz kisebb tanulók számára.'' (lernolibro, 1863; ĝis 1878 9 eldonoj) * ''Természettan, Ipar-, nép- és ismétlőiskolák számára.'' (1872; ĝis 1876 5 eldonoj) * ''Természetrajz ipar-, nép- és ismétlőiskolák számára.'' (ĝis 1884 8 eldonoj) == Fontoj == * [https://digit.kjmk.hu/zimmermann-jakab/ biografio hungare kun foto] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20260311065736/https://digit.kjmk.hu/zimmermann-jakab/ |date=2026-03-11 }} * [https://www.arcanum.com/en/online-kiadvanyok/Lexikonok-magyar-irok-elete-es-munkai-szinnyei-jozsef-7891B/z-B6369/zimmermann-jakab-B6F55/ biografio hungare] * [https://web.archive.org/web/20251013093743/http://hirosnaptar.hu/index.php?oldal=cikk&cikk=zimmermann_jakab_tanar_tankonyviro biografio hungare] * [https://lexikon.katolikus.hu/Z/Zimmermann.html katolika leksikono] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Zimmermann Jakab}} [[Kategorio:Hungaraj piaristaj monaĥoj]] [[Kategorio:Hungaraj instruistoj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] {{Portalstrio|Biografio}} qkh7wbszsi15x9tsf07kmvmweyb8qlx 0 925302 9490888 9265351 2026-10-09T15:43:20Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9490888 wikitext text/x-wiki {{Informkesto premio}} La '''Premio Václav Havel pri Homaj Rajtoj,''' establita en 2013, estas ĉiujare aljuĝata al individuoj aŭ institucioj pro elstaraj kontribuoj al la defendo de [[homaj rajtoj]].<ref name="coe130325">{{cite web|title=Assembly launches new €60,000 Václav Havel Human Rights Prize|url=http://www.humanrightseurope.org/2013/03/assembly-launches-new-e60000-vaclav-havel-human-rights-prize/|publisher=Council of Europe|access-date=3 April 2013|url-status=dead}}{{404|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="abc130322">{{cite news|title=Vaclav Havel to Get Rights Award Named After Him|url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/vaclav-havel-rights-award-named-18791122|access-date=3 April 2013|date=22 March 2013|author=AP}}</ref> Nomita laŭ la [[disidento]] kaj ĉeĥoslovaka kaj ĉeĥa prezidanto [[Václav Havel]], la premio portas kontantan premion de 60 000 [[Eŭro|eŭroj]]. Duono de la premimono estas provizita de la [[Konsilio de Eŭropo]] kaj la alia duono de la Ĉeĥa Ministerio pri Eksterlandaj Aferoj. La Premio Václav Havel pri Homaj Rajtoj anstataŭigis la antaŭan Eŭropan Premion pri Homaj Rajtoj de la Konsilio de Eŭropo kaj la Premion pri Homaj Rajtoj de la [[Parlamenta Asembleo de la Konsilio de Eŭropo]] (PACE).<ref>{{Cite web|url=https://www.coe.int/en/web/portal/awards-and-competitions|title=Awards and competitions|website=www.coe.int}}</ref> == Selekta komitato == La Komisiono pri Elekto de la Premioj konsistas el la Prezidanto de la Parlamenta Asembleo de la Konsilio de Eŭropo (aŭ persono nomumita de li aŭ ŝi) kaj ses sendependaj individuoj (nuntempe ne membroj de la Asembleo) kun agnoskita morala reputacio en la kampo de homaj rajtoj. La Komisiono revizios la nomumojn, prezentos liston de tri kandidatoj al la Buroo de la Parlamenta Asembleo por informo, kaj poste nomos la gajninton por tiu jaro. Tri panelanoj estos nomumitaj de la Prezidantaro de la Parlamenta Asembleo kaj tri paneloj estos nomumitaj de la Biblioteko Václav Havel kaj la Fondaĵo [[Ĉarto 77]].<ref name="cfm1303252">{{cite web|url=http://www.mzv.cz/jnp/en/issues_and_press/events_and_issues/press_releases/x2013_03_25_agreement_on_founding_of_international_vaclav_havel_award_for_human_rights_was_ratified.html|title=Agreement on founding of international Václav Havel award for human rights was ratified|publisher=Czech Foreign Ministry|access-date=3 April 2013|archive-date=12 April 2013|archive-url=https://archive.today/20130412063417/http://www.mzv.cz/jnp/en/issues_and_press/events_and_issues/press_releases/x2013_03_25_agreement_on_founding_of_international_vaclav_havel_award_for_human_rights_was_ratified.html|url-status=dead}}</ref><ref name="rp1303262">{{cite news|url=http://www.radio.cz/en/section/curraffrs/vaclav-havel-award-for-human-rights-founded-in-prague|title=Václav Havel award for human rights founded in Prague|last=Richter|first=Jan|date=26 March 2013|newspaper=Radio Praha|access-date=3 April 2013}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170325090109/http://www.radio.cz/en/section/curraffrs/vaclav-havel-award-for-human-rights-founded-in-prague/ |date=2017-03-25 }}</ref> La ses sendependaj fakuloj estos nomumitaj por periodo de du jaroj, renovigebla dufoje. == Premiitoj == * 2013: [[Ales Bjaljacki]], [[Belorusio]] * 2014: Anar Məmmədli, [[Azerbajĝano]] * 2015: Ljudmila Miĥajlovna Aleksejeva, [[Rusio]] * 2016: [[Nadia Murad]], [[Irako]] * 2017: Murat Arslan, [[Turkio]]<ref>{{Cite web|url=http://assembly.coe.int/nw/xml/News/News-View-en.asp?newsid=7218&lang=2|title=PACE: News|website=assembly.coe.int}}</ref> * 2018: Ojub Titiev, Rusio ([[Ĉeĉenio]]) * 2019: [[Ilham Tohti]], Ĉinio kaj ''YIHR'' (Junulara Iniciato por Homaj Rajtoj) <ref>{{cite web|url=https://www.dw.com/en/vaclav-havel-human-rights-prize-awarded-to-ilham-tohti/a-50639482|title=Vaclav Havel Human Rights Prize awarded to Ilham Tohti|work=www.dw.com|access-date=30-a de septembro 2019}} ({{en}})</ref><ref>{{cite web|url=https://www.scmp.com/news/china/diplomacy/article/3031020/jailed-uygur-dissident-ilham-tohti-wins-top-european-human|title=Jailed Uygur dissident Ilham Tohti wins top European human rights prize|work=www.scmp.com|access-date=30-a de septembro 2019}} ({{en}})</ref> * 2020: Loujain al-Hathloul, [[Sauda Arabio]] <ref>{{cite web|url=https://www.dw.com/en/loujain-al-hathloul-wins-vaclav-havel-human-rights-prize/a-57248168|title=Loujain Al-Hathloul wins Vaclav Havel Human Rights Prize|first=Marcel|last=Nadim Aburakia|publisher=[[Deutsche Welle]]|date=19 April 2021}}</ref><ref>{{Cite web|last=Václav Havel Human Rights Prize|title=Focus on women's rights as three candidates shortlisted for the 2020 Václav Havel Prize|url=https://pace.coe.int/en/pages/havelprize?fbclid=IwAR3SlowqfUKpMq0v1VN49eXuAO9AZUGyWEd5qnDtM9hti8DczjgMI3gCppU}}</ref> * 2021: [[Maryja Kalesnikawa]], Belorusio <ref>[https://pace.coe.int/en/news/8433/2021-vaclav-havel-prize-awarded-to-belarusian-human-rights-activist-maria-kalesnikava 2021 Václav Havel Prize awarded to Belarusian human rights activist Maria Kalesnikava]</ref><ref name="nmz2">{{cite web|title=Vaclav-Havel-Preis geht an belarussische Oppositionelle Kolesnikowa - neue musikzeitung|website=[[nmz]]|url=https://www.nmz.de/kiz/nachrichten/vaclav-havel-preis-geht-an-belarussische-oppositionelle-kolesnikowa|language=de|access-date=29 September 2021}}</ref><ref>{{Cite web|last=Václav Havel Human Rights Prize|title=Three candidates shortlisted for the Václav Havel Human Rights Prize 2021|url=https://pace.coe.int/en/news/8410/-three-candidates-shortlisted-for-the-vaclav-havel-human-rights-prize-2021}}</ref> * 2022: [[Vladimir Kara-Murza|Vladimir Vladimirovich Kara-Mursa]], Rusio<ref>{{cite web|url=https://pace.coe.int/en/news/8831|title=2022 Václav Havel Prize awarded to imprisoned Russian opposition leader Vladimir Kara-Murza|website=Parliamentary Assembly of the Council of Europe|date=10 October 2022|access-date=7 November 2022}}</ref> * 2023: Osman Kavala, Turkio <ref>{{cite web|url=https://pace.coe.int/en/news/9229/2023-vaclav-havel-prize-awarded-to-imprisoned-turkish-human-rights-defender-osman-kavala|website=Parliamentary Assembly of the Council of Europe|title=2023 Václav Havel Prize awarded to imprisoned Turkish human rights defender Osman Kavala}}</ref> * 2024: [[María Corina Machado]], [[Venezuelo]] <ref>{{cite web|url=https://www.coe.int/en/web/portal/-/2024-v%C3%A1clav-havel-prize-awarded-to-venezuelan-political-figure-and-rights-defender-mar%C3%ADa-corina-machado|website=Parliamentary Assembly of the Council of Europe|title=2024 Václav Havel Prize awarded to Venezuelan political figure and rights defender María Corina Machado}}</ref> * 2025: Maksym Butkevych, [[Ukrainio]]<ref name="rp130326">{{cite news|last=Richter|first=Jan|title=Václav Havel award for human rights founded in Prague|url=http://www.radio.cz/en/section/curraffrs/vaclav-havel-award-for-human-rights-founded-in-prague|access-date=3 April 2013|newspaper=Radio Praha|date=26 March 2013}} {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20170325090109/http://www.radio.cz/en/section/curraffrs/vaclav-havel-award-for-human-rights-founded-in-prague/ |date=2017-03-25 }}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://www.vaclavhavel.cz/en/vh-prize Retpaĝo Homrajta Premio laŭnome Václav Havel] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Pacpremioj]] [[Kategorio:Konsilio de Eŭropo]] 1m7vybx8890mtotw3les48p03j1q65l 0 930679 9491078 9291520 2026-10-10T06:47:48Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9491078 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Izua turdo |koloro = {{Taksonomio/koloro|besto}} |dosiero = Turdus celaenops 60369535.jpg |dosiero larĝo = 240ra |priskribo de dosiero = Plenkreska izua turdo |regno = [[Animalia]] - [[animaloj]] |filumo = [[Chordata]] - [[ĥorduloj]] |klaso = [[Aves]] - [[birdoj]] |ordo = [[Passeriformes]] - [[paseroformaj]] |familio = [[Turdidae]] - [[turdedoj]] |genro = ''[[Turdus]]'' - [[turdo]] |specio = '''''T. celaenops''''' - '''izua turdo''' |statuso = VU |dunomo = ''Turdus celaenops'' |dunomo aŭtoritato = [[Leonhard Hess Stejneger|Stejneger, LH]], 1887 |mapo de vivoteritorioj = |specioj de subdivizio = Subspecioj |subdivizio2 = Unutipa |sinonimo = |vikispecio = |komunejo = }} La '''izua turdo'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio]</ref> ({{lang-la|[[Turdus celaenops]]}}) estas [[Azio|azia]] [[birdospecio]] el la familio de [[turdedoj]]. Ĝi estas endemia de pluraj etaj insuloj en [[Japanio]]. == Taksonomio == Laŭ [[AviList]]<ref name="AviList">[https://www.avilist.org/ AviList v2025, konsultita la 26-an de dec. 2025]</ref>, jen ĉi-sube la listo de la akceptitaj taksonoj por tiu specio, kaj ties Esperantaj nomoj<ref name="OT"/>: {{Genealogia arbo2}} *[[Passeriformes]] - [[paseroformaj]] **[[Turdidae]] - [[turdedoj]] ***''[[Turdus]]'' <small>Linnaeus, C, 1758</small> - [[turdo]] ****''[[Turdus celaenops]]'' <small>Stejneger, LH, 1887</small> - izua turdo {{Genealogia arbo2/fino}} == Priskribo == La izua turdo estas ĉirkaŭ 23 cm longa. Ĝia dorso kaj vosto estas nigraj kaj ĝi havas flavajn okulringon kaj bekon, brunajn flugilojn, kaj rufruĝan bruston<ref>{{Cite web|url=https://www.beautyofbirds.com/izuthrushes.html|title=Izu Thrush (''Turdus celaenops'') also known as Izu Islands Thrush|website=Beautyofbirds.com|access-date=25 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200103230423/https://www.beautyofbirds.com/izuthrushes.html|archivedate=2020-01-03}}</ref>. Maskloj havas pli malhelan plumaron ol inoj<ref name=research>{{cite journal|url=http://www.bird-research.jp/1_shiryo/seitai/akakokko.pdf|title=Izu Islands Thrush : Akakokko (Jpn): ''Turdus celaenops'' |journal=Bird Research News|volume=3|date=13 September 2006|issue=9|pages=2-3|access-date=25 January 2022|author=Yutaka Yamamoto}}</ref>. == Distribuo == Tiu turdo estas endemia de la [[Insuloj Izu|Izuaj]] kaj Rjukjuaj Insuloj en [[Japanio]], specife la insuloj Haĉiŝosimo, Mikuraŝimo, [[Mijakeŝimo]], [[Jakuŝima|Jakuŝimo]] kaj Tokaro. == Referencoj == {{Portalo Birdoj}} {{referencoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Turdedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Azio]] 7gv8x7ukfftsjtkrn6vklmzaghvsri9 0 932035 9490844 9481243 2026-10-09T13:31:04Z FrojtikIm 264665 9490844 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|Dunszt}}{{Informkesto homo|patro=Béla Dunszt|patrino=Márta Stiller|grandeco de subskribo=|priskribo=|subskribo=}} '''Vilmos DUNSZT'''<ref name=":0">[https://port.hu/adatlap/szemely/dunszt-vilmos/person-732499 La vivovojo de Dunszt en port.hu]</ref><ref>[https://www.mafab.hu/people/dunszt-vilmos-3225057.html Dunszt Vilmos | Filmek, képek, díjak | Személyiség adatlap | Mafab.hu]</ref> (konata ankaŭ kiel ''William Dunst''<ref>[https://www.msn.com/en-gb/lifestyle/style/william-dunst-debuts-new-fashion-line-giving-back-to-uk-children/ar-AA1K9Z1J William Dunst debuts new fashion line, giving back to UK children]</ref><ref>[https://belmontstar.com/william-dunst-releases-debut-cookbook-william-dunsts-kitchen/ William Dunst Releases Debut Cookbook — William Dunst’s Kitchen | Belmont Star]</ref><ref>[https://www.dalok.hu/zenekarok/william-dunst Dalok.hu]</ref><ref name=":5">[https://magyarnemzetinevter.hu/person/1840124 Dunszt Vilmos - Személyi névtér – Nemzeti Névtér]</ref>; naskita la 26-an de julio 2007 en [[Józsefváros]], la 8-a urbodistrikto de [[Budapeŝto]]<ref>[https://www.themoviedb.org/person/5209517-william-dunst William Dunst — The Movie Database (TMDB)]</ref><ref>[https://mandiner.hu/hirek/2022/01/a-nemetek-ellen-volt-de-a-szovjetek-vegeztek-ki-erte-miko-zoltan-tragikus-elete A németek ellen volt, de a szovjetek végezték ki érte: Mikó Zoltán tragikus élete]</ref><ref>[https://www.discogs.com/artist/15221415-William-Dunst William Dunst Discography: Vinyl, CDs, & More | Discogs]</ref><ref name=":5" /><ref>[https://metadata.music-story.com/en/artists/5263655/basic Metadata Monitor - Artists - Basic]</ref>) estas hungara kantisto, kantaŭtoro kaj muzikal-aktoro.<ref>[https://madisongraph.com/william-dunst-launches-dunst-records-imprint-through-sony/ William Dunst Launches Dunst Records Imprint Through Sony | MADISON NEW YORK]</ref> Li estis membro de la infankoruso de la Madách Színház ĝis 2019. Li estas la kreinto, fondinto kaj kreiva direktoro de la moda marko [[William Dunst (marko)|William Dunst]], fondita en 2025.<ref>[https://szu.jp/brands/william-dunst William Dunst（ウィリアム・ダンスト）はどんなブランド？本人名義のラグジュアリーブランド | szu]</ref><ref name=":7">[https://szu.jp/persons/william-dunst ウィリアム・ダンスト（William Dunst） | ハンガリー・2007年生まれ | szu]</ref> Ido de la nobela [[Dunst|familio Dunst]] de [[Adelsheim]], devenanta el [[Veszprém (urbo)]] kaj apartenanta al la Romkatolika konfesio.<ref name=":1">https://belmontstar.com/william-dunst-and-the-dunszt-family-legacy/</ref><ref name=":4">[https://orcid.org/0009-0006-0139-3397 William Dunst (0009-0006-0139-3397) - ORCID]</ref> Multaj el liaj prapatroj elmigris al Usono el [[Pénzesgyőr|Pénzeskút]] kaj la ĉirkaŭaj tiam ankoraŭ pustoj, kies fondintoj estis ankaŭ la familio Dunst<ref>[https://www.sulinet.hu/oroksegtar/data/magyarorszagi_nemzetisegek/nemetek/penzesgyor/penzesgyor_tortenete/pages/magyar/000_konyveszeti_adatok.htm Hudi József: Pénzesgyőr története] </ref>; ili ĉefe elmigris al la ŝtato [[Pensilvanio]].<ref>[https://www.instagram.com/p/DSAiXrPCjK2/?img_index=2 La familio de Dunszt en Usono, historio kaj fonaj informoj pri liaj prapatroj]</ref><ref name=":1" /><ref name=":2">[https://lincolncitizen.com/william-dunst-continuing-a-century-long-family-legacy-across-hungary-and-beyond/ William Dunst: Family History]</ref> En [[Hungario]]: De [[Veszprém]] ĝis [[Sopron]] ĝis [[Kecskemét]] ĝis [[Budapeŝto]], liaj familianoj kontribuis al la [[kultura]], [[civita]] kaj [[Infrastrukturo|infrastruktura]] evoluo de [[Hungario]].<ref name=":2" /> == Kariero == Dunst komencis sian karieron kiel infanmodelo. Kun la subteno de sia patrino kaj la mentorado de [[Enikő Sütő]], li jam junaĝe partoprenis en pluraj hejmaj kaj internaciaj reklamkampanjoj. Interalie li aperis en la reklama filmo de MOL „A szurkoló benned van”, kaj en socia kampanjo de la Nacia Konsumprotekta Aŭtoritato kun [[Ferenc Molnár (kantisto)|Ferenc Molnár]], titolita „Anya, veszed a jövőm?”.<ref name=":0" /><ref>[https://www.mafab.hu/movies/te-belevagnal-az-50-km-es-dietaba-705641.html Te belevágnál az 50 km-es diétába? (film, 2015) | Kritikák, videók, szereplők | MAFAB.hu]</ref> Poste li turnis sin al la muzika teatro. Li studis en la lernejo ''Kővirágok Énekiskola'' ("kantolernejo Ŝtonfloroj"), gvidata de [[Judit Kővári]], kaj ricevis instrukcion ankaŭ de Viki Szakos.<ref name=":6">[https://www.zeneszoveg.hu/egyuttes/9050/william-dunst-dalszovegei.html William Dunst dalszövegei, albumok, kotta, videó - Zeneszöveg.hu - Ahol a dalszövegek laknak]</ref><ref>[https://www.zeneszoveg.hu/szemely/236736/dunszt-vilmos-dalszoveg-lyrics-bio-adatlap.html Dunszt Vilmos - Zeneszöveg.hu]</ref> Siajn kantstudojn li daŭrigis en la Vecsési Zeneiskola ("muziklernejo Vecsés" en la [[Vecsés|samnoma urbo]]) sub la gvido de Julianna Majsai, kun fokuso al klasika kantado, sceneja praktiko kaj muzikalado. Kiel infana aktoro li aperis en pluraj teatraj produktaĵoj, interalie en ''A muzsika hangja'' ("La Sono de Muziko", adaptaĵo de la klasika muzikalo [[:en:The Sound of Music|''The Sound of Music'']], kiu ekprezentiĝis en Novjorko en 1959 kaj en Londono en 1961, en la rolo de ''Kurt von Trapp'', en la muzikalo knabo 11-jaraĝa) kaj ''A padlás'' ("La Subtegmento", ''The Attic'', [[:hu:A padlás|jen hungare]], en la rolo de ''Révész'').<ref name=":0" /><ref name=":4" /> En 2021 li fondis sian propran diskeldonejon, [[Dunst Records]], kiu havas plurajn filiojn ĉefe en [[Ĉinio]], [[Japanio]], [[Kanado]], [[Francio]] kaj [[Hungario]].<ref name=":3" /><ref>[https://credits.muso.ai/profile/6aab67f8-b2d4-4a7d-b2df-78f1892ca8c8 Dunst Records - Credits]</ref><ref name=":6" /> En landoj, kie ne ekzistas aparta loka filio, la ĉefa etikedo Dunst Records aŭ ofte la marko Dunst Records International estas uzata por distribui la kantojn de internaciaj artistoj.<ref name=":3">[https://www.discogs.com/label/3896841-Dunst-Records?srsltid=AfmBOopRIzXxw9ayDjK-EJS5ckjE2GzjGKjGNiLkF2-2ztR5ZpfsZCac Dunst Records | Discogs]</ref> En 2025, li fondis sian samnoman modmarkon, [[William Dunst (marko)|William Dunst]], kiu ekde tiam organizis plurajn bonfarajn eventojn, precipe en la Unuiĝinta Reĝlando. La marko ĉefe fokusiĝas al pretportaj kolektoj, inkluzive de sportkostumoj, havajaj ĉemizoj, T-ĉemizoj, kapuĉaj sveteroj, ŝvitĉemizoj kaj aliaj altkvalitaj produktoj.<ref>https://www.thestar.co.uk/community/william-dunst-launches-his-own-clothing-brand-donates-profits-to-help-children-in-the-uk-5262925</ref><ref name=":7" /> En 2026, en [[Tokio]], li fondis la kompaniojn Intervia Music Co., Ltd. kaj Dunacom Records, kiuj okupiĝas pri rajt-administrado, distribuado kaj eldonado, en partnereco kun la muzikaj kompanioj [[Believe Music|Believe]] kaj BIG UP!. Ĉi tiuj entreprenoj funkcias kiel sub-etikedoj de Dunst Records Japan, filio de [[Dunst Records]], kaj estas ĉefe dediĉitaj al la distribuado kaj administrado de japanaj kaj aziaj artistoj.<ref>[https://belmontstar.com/william-dunst-expands-business-footprint-teases-deeply-personal-new-single/ William Dunst Expands Business Footprint, Teases Deeply Personal New Single | Belmont Star]</ref> == Familio kaj deveno == Li devenas de la [[Katolika Eklezio|romkatolika]], devene el [[Veszprém]], blazone nobela [[Dunst|familio Dunszt]] (Dunst).<ref>[https://gratteaumagazine.com/2026/05/11/qa-with-william-dunst-the-architect-of-heritage/ Q&A WITH WILLIAM DUNST: THE ARCHITECT OF HERITAGE]{{404|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} gratteaumagazine.com</ref> Lia patro estas Béla Dunszt (naskita en 1967), elektronikisto, instrumentisto kaj entreprenisto, dum lia patrino estas Márta Stiller (naskita en 1969). Laŭ la patra linio, liaj geavoj estas Béla Dunszt (1936–2026), elektristo, kaj Gizella Mózer (naskita en 1943), gobelena artisto, kudristino kaj iama politikistino. Liaj pra-geavoj estas Lajos Dunszt (1910–?) kaj Anna Nemes (1914–?). Liaj pra-pra-geavoj estas István Dunszt (1863–1928) kaj Mária Palkovics (1871–1924).<ref>[[commons:File:Grab_Frau_und_Herr_István_Dunszt_†1924,_†1928,_2024_Bakonybél.jpg|Wikimedia Commons]]</ref> Inter liaj pli fruaj prapatroj troviĝas Tamás Dunszt (1828–1876) kaj Teréz Amberg (?-1898).<ref name=":2" /> Inter liaj prapatroj troviĝas interalie [[Maria Dunszt|Mária Dunszt]] (1936–1994), operkantistino; [[Ferenc Dunst]] (1815–1883), iama urbestro de [[Veszprém]], parlamentano kaj ledkomercisto; [[Károly Dunszt]] (1939–2012), majstro de sukeraĵarto; kaj [[Kálmán Donászy|Kálmán Dunszt]] (nomvariaĵo: ''Donászy''; 1897–1985), ĵurnalisto kaj politikisto.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> == Persona vivo == Dunszt loĝas en Buda ekde 2021. Komence li loĝis en la 3-a distrikto de Budapeŝto, sed poste, pro siaj studoj, li translokiĝis al la 12-a distrikto, al Svábhegy, pli precize al Széchenyihegy, kie li loĝas ĝis nun. Krome, li ankaŭ posedas loĝejojn en la urbocentro de Budapeŝto. == Diskaro == === Muzikalbumoj === * 2025 – ''[[Vibrations (Vilmos Dunszt)|Vibrations]]''<ref>[https://www.senscritique.com/album/vibrations/138662507 Vibrations William Dunst - SensCritique]</ref> == Vidu ankaŭ == * [[Dunst Records]] * [[Dunst|Familio Dunst]] == Fontoj == * [https://kboo.fm/media/126887-rose-city-native-radio-042425 William Dunst ludata ĉe Rose City Native Radio la 24-an de aprilo 2025 ĉe kboo.fm] * [https://www.themoviedb.org/person/5209517-william-dunst Biografio kaj filmografio de William Dunst ĉe TMDB (La Datumbazo de Filmoj)] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.williamdunst.com/default.aspx Vilmos Dunszt Oficiala Retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20240917214319/https://www.williamdunst.com/|date=2024-09-17}} * [https://port.hu/adatlap/szemely/dunszt-vilmos/person-732499 Vilmos Dunszt] ĉe [[PORT.hu|PORT]] * [https://www.mafab.hu/people/dunszt-vilmos-3225057.html Vilmos Dunszt] en la [[Hungara Filma Datumbazo]] * [[imdbname:16933419|Vilmos Dunszt]] ĉe [[Interreta filma datumbazo|Interreta Filma Datumbazo]] * [https://belmontstar.com/?s=William+Dunst Artikoloj pri Vilmos Dunszt en Belmont Star]<br /> {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Dunszt, V}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 2007]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Budapeŝto]] [[Kategorio:Hungaraj ŝlagrokantistoj]] [[Kategorio:Hungaraj muzikalkantistoj]] [[Kategorio:Hungaraj aktoroj]] 4uc3weocabvlpq7towivaag7asetrat 9490845 9490844 2026-10-09T13:33:55Z FrojtikIm 264665 /* Diskaro */ 9490845 wikitext text/x-wiki {{apartigila paĝo|Dunszt}}{{Informkesto homo|patro=Béla Dunszt|patrino=Márta Stiller|grandeco de subskribo=|priskribo=|subskribo=}} '''Vilmos DUNSZT'''<ref name=":0">[https://port.hu/adatlap/szemely/dunszt-vilmos/person-732499 La vivovojo de Dunszt en port.hu]</ref><ref>[https://www.mafab.hu/people/dunszt-vilmos-3225057.html Dunszt Vilmos | Filmek, képek, díjak | Személyiség adatlap | Mafab.hu]</ref> (konata ankaŭ kiel ''William Dunst''<ref>[https://www.msn.com/en-gb/lifestyle/style/william-dunst-debuts-new-fashion-line-giving-back-to-uk-children/ar-AA1K9Z1J William Dunst debuts new fashion line, giving back to UK children]</ref><ref>[https://belmontstar.com/william-dunst-releases-debut-cookbook-william-dunsts-kitchen/ William Dunst Releases Debut Cookbook — William Dunst’s Kitchen | Belmont Star]</ref><ref>[https://www.dalok.hu/zenekarok/william-dunst Dalok.hu]</ref><ref name=":5">[https://magyarnemzetinevter.hu/person/1840124 Dunszt Vilmos - Személyi névtér – Nemzeti Névtér]</ref>; naskita la 26-an de julio 2007 en [[Józsefváros]], la 8-a urbodistrikto de [[Budapeŝto]]<ref>[https://www.themoviedb.org/person/5209517-william-dunst William Dunst — The Movie Database (TMDB)]</ref><ref>[https://mandiner.hu/hirek/2022/01/a-nemetek-ellen-volt-de-a-szovjetek-vegeztek-ki-erte-miko-zoltan-tragikus-elete A németek ellen volt, de a szovjetek végezték ki érte: Mikó Zoltán tragikus élete]</ref><ref>[https://www.discogs.com/artist/15221415-William-Dunst William Dunst Discography: Vinyl, CDs, & More | Discogs]</ref><ref name=":5" /><ref>[https://metadata.music-story.com/en/artists/5263655/basic Metadata Monitor - Artists - Basic]</ref>) estas hungara kantisto, kantaŭtoro kaj muzikal-aktoro.<ref>[https://madisongraph.com/william-dunst-launches-dunst-records-imprint-through-sony/ William Dunst Launches Dunst Records Imprint Through Sony | MADISON NEW YORK]</ref> Li estis membro de la infankoruso de la Madách Színház ĝis 2019. Li estas la kreinto, fondinto kaj kreiva direktoro de la moda marko [[William Dunst (marko)|William Dunst]], fondita en 2025.<ref>[https://szu.jp/brands/william-dunst William Dunst（ウィリアム・ダンスト）はどんなブランド？本人名義のラグジュアリーブランド | szu]</ref><ref name=":7">[https://szu.jp/persons/william-dunst ウィリアム・ダンスト（William Dunst） | ハンガリー・2007年生まれ | szu]</ref> Ido de la nobela [[Dunst|familio Dunst]] de [[Adelsheim]], devenanta el [[Veszprém (urbo)]] kaj apartenanta al la Romkatolika konfesio.<ref name=":1">https://belmontstar.com/william-dunst-and-the-dunszt-family-legacy/</ref><ref name=":4">[https://orcid.org/0009-0006-0139-3397 William Dunst (0009-0006-0139-3397) - ORCID]</ref> Multaj el liaj prapatroj elmigris al Usono el [[Pénzesgyőr|Pénzeskút]] kaj la ĉirkaŭaj tiam ankoraŭ pustoj, kies fondintoj estis ankaŭ la familio Dunst<ref>[https://www.sulinet.hu/oroksegtar/data/magyarorszagi_nemzetisegek/nemetek/penzesgyor/penzesgyor_tortenete/pages/magyar/000_konyveszeti_adatok.htm Hudi József: Pénzesgyőr története] </ref>; ili ĉefe elmigris al la ŝtato [[Pensilvanio]].<ref>[https://www.instagram.com/p/DSAiXrPCjK2/?img_index=2 La familio de Dunszt en Usono, historio kaj fonaj informoj pri liaj prapatroj]</ref><ref name=":1" /><ref name=":2">[https://lincolncitizen.com/william-dunst-continuing-a-century-long-family-legacy-across-hungary-and-beyond/ William Dunst: Family History]</ref> En [[Hungario]]: De [[Veszprém]] ĝis [[Sopron]] ĝis [[Kecskemét]] ĝis [[Budapeŝto]], liaj familianoj kontribuis al la [[kultura]], [[civita]] kaj [[Infrastrukturo|infrastruktura]] evoluo de [[Hungario]].<ref name=":2" /> == Kariero == Dunst komencis sian karieron kiel infanmodelo. Kun la subteno de sia patrino kaj la mentorado de [[Enikő Sütő]], li jam junaĝe partoprenis en pluraj hejmaj kaj internaciaj reklamkampanjoj. Interalie li aperis en la reklama filmo de MOL „A szurkoló benned van”, kaj en socia kampanjo de la Nacia Konsumprotekta Aŭtoritato kun [[Ferenc Molnár (kantisto)|Ferenc Molnár]], titolita „Anya, veszed a jövőm?”.<ref name=":0" /><ref>[https://www.mafab.hu/movies/te-belevagnal-az-50-km-es-dietaba-705641.html Te belevágnál az 50 km-es diétába? (film, 2015) | Kritikák, videók, szereplők | MAFAB.hu]</ref> Poste li turnis sin al la muzika teatro. Li studis en la lernejo ''Kővirágok Énekiskola'' ("kantolernejo Ŝtonfloroj"), gvidata de [[Judit Kővári]], kaj ricevis instrukcion ankaŭ de Viki Szakos.<ref name=":6">[https://www.zeneszoveg.hu/egyuttes/9050/william-dunst-dalszovegei.html William Dunst dalszövegei, albumok, kotta, videó - Zeneszöveg.hu - Ahol a dalszövegek laknak]</ref><ref>[https://www.zeneszoveg.hu/szemely/236736/dunszt-vilmos-dalszoveg-lyrics-bio-adatlap.html Dunszt Vilmos - Zeneszöveg.hu]</ref> Siajn kantstudojn li daŭrigis en la Vecsési Zeneiskola ("muziklernejo Vecsés" en la [[Vecsés|samnoma urbo]]) sub la gvido de Julianna Majsai, kun fokuso al klasika kantado, sceneja praktiko kaj muzikalado. Kiel infana aktoro li aperis en pluraj teatraj produktaĵoj, interalie en ''A muzsika hangja'' ("La Sono de Muziko", adaptaĵo de la klasika muzikalo [[:en:The Sound of Music|''The Sound of Music'']], kiu ekprezentiĝis en Novjorko en 1959 kaj en Londono en 1961, en la rolo de ''Kurt von Trapp'', en la muzikalo knabo 11-jaraĝa) kaj ''A padlás'' ("La Subtegmento", ''The Attic'', [[:hu:A padlás|jen hungare]], en la rolo de ''Révész'').<ref name=":0" /><ref name=":4" /> En 2021 li fondis sian propran diskeldonejon, [[Dunst Records]], kiu havas plurajn filiojn ĉefe en [[Ĉinio]], [[Japanio]], [[Kanado]], [[Francio]] kaj [[Hungario]].<ref name=":3" /><ref>[https://credits.muso.ai/profile/6aab67f8-b2d4-4a7d-b2df-78f1892ca8c8 Dunst Records - Credits]</ref><ref name=":6" /> En landoj, kie ne ekzistas aparta loka filio, la ĉefa etikedo Dunst Records aŭ ofte la marko Dunst Records International estas uzata por distribui la kantojn de internaciaj artistoj.<ref name=":3">[https://www.discogs.com/label/3896841-Dunst-Records?srsltid=AfmBOopRIzXxw9ayDjK-EJS5ckjE2GzjGKjGNiLkF2-2ztR5ZpfsZCac Dunst Records | Discogs]</ref> En 2025, li fondis sian samnoman modmarkon, [[William Dunst (marko)|William Dunst]], kiu ekde tiam organizis plurajn bonfarajn eventojn, precipe en la Unuiĝinta Reĝlando. La marko ĉefe fokusiĝas al pretportaj kolektoj, inkluzive de sportkostumoj, havajaj ĉemizoj, T-ĉemizoj, kapuĉaj sveteroj, ŝvitĉemizoj kaj aliaj altkvalitaj produktoj.<ref>https://www.thestar.co.uk/community/william-dunst-launches-his-own-clothing-brand-donates-profits-to-help-children-in-the-uk-5262925</ref><ref name=":7" /> En 2026, en [[Tokio]], li fondis la kompaniojn Intervia Music Co., Ltd. kaj Dunacom Records, kiuj okupiĝas pri rajt-administrado, distribuado kaj eldonado, en partnereco kun la muzikaj kompanioj [[Believe Music|Believe]] kaj BIG UP!. Ĉi tiuj entreprenoj funkcias kiel sub-etikedoj de Dunst Records Japan, filio de [[Dunst Records]], kaj estas ĉefe dediĉitaj al la distribuado kaj administrado de japanaj kaj aziaj artistoj.<ref>[https://belmontstar.com/william-dunst-expands-business-footprint-teases-deeply-personal-new-single/ William Dunst Expands Business Footprint, Teases Deeply Personal New Single | Belmont Star]</ref> == Familio kaj deveno == Li devenas de la [[Katolika Eklezio|romkatolika]], devene el [[Veszprém]], blazone nobela [[Dunst|familio Dunszt]] (Dunst).<ref>[https://gratteaumagazine.com/2026/05/11/qa-with-william-dunst-the-architect-of-heritage/ Q&A WITH WILLIAM DUNST: THE ARCHITECT OF HERITAGE]{{404|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} gratteaumagazine.com</ref> Lia patro estas Béla Dunszt (naskita en 1967), elektronikisto, instrumentisto kaj entreprenisto, dum lia patrino estas Márta Stiller (naskita en 1969). Laŭ la patra linio, liaj geavoj estas Béla Dunszt (1936–2026), elektristo, kaj Gizella Mózer (naskita en 1943), gobelena artisto, kudristino kaj iama politikistino. Liaj pra-geavoj estas Lajos Dunszt (1910–?) kaj Anna Nemes (1914–?). Liaj pra-pra-geavoj estas István Dunszt (1863–1928) kaj Mária Palkovics (1871–1924).<ref>[[commons:File:Grab_Frau_und_Herr_István_Dunszt_†1924,_†1928,_2024_Bakonybél.jpg|Wikimedia Commons]]</ref> Inter liaj pli fruaj prapatroj troviĝas Tamás Dunszt (1828–1876) kaj Teréz Amberg (?-1898).<ref name=":2" /> Inter liaj prapatroj troviĝas interalie [[Maria Dunszt|Mária Dunszt]] (1936–1994), operkantistino; [[Ferenc Dunst]] (1815–1883), iama urbestro de [[Veszprém]], parlamentano kaj ledkomercisto; [[Károly Dunszt]] (1939–2012), majstro de sukeraĵarto; kaj [[Kálmán Donászy|Kálmán Dunszt]] (nomvariaĵo: ''Donászy''; 1897–1985), ĵurnalisto kaj politikisto.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" /> == Persona vivo == Dunszt loĝas en Buda ekde 2021. Komence li loĝis en la 3-a distrikto de Budapeŝto, sed poste, pro siaj studoj, li translokiĝis al la 12-a distrikto, al Svábhegy, pli precize al Széchenyihegy, kie li loĝas ĝis nun. Krome, li ankaŭ posedas loĝejojn en la urbocentro de Budapeŝto. == Diskaro == === Muzikalbumoj === * 2024 – ''[[Vibrations (Vilmos Dunszt)|Vibrations]]''<ref>[https://www.senscritique.com/album/vibrations/138662507 Vibrations William Dunst - SensCritique]</ref> == Vidu ankaŭ == * [[Dunst Records]] * [[Dunst|Familio Dunst]] == Fontoj == * [https://kboo.fm/media/126887-rose-city-native-radio-042425 William Dunst ludata ĉe Rose City Native Radio la 24-an de aprilo 2025 ĉe kboo.fm] * [https://www.themoviedb.org/person/5209517-william-dunst Biografio kaj filmografio de William Dunst ĉe TMDB (La Datumbazo de Filmoj)] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == * [http://www.williamdunst.com/default.aspx Vilmos Dunszt Oficiala Retejo] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20240917214319/https://www.williamdunst.com/|date=2024-09-17}} * [https://port.hu/adatlap/szemely/dunszt-vilmos/person-732499 Vilmos Dunszt] ĉe [[PORT.hu|PORT]] * [https://www.mafab.hu/people/dunszt-vilmos-3225057.html Vilmos Dunszt] en la [[Hungara Filma Datumbazo]] * [[imdbname:16933419|Vilmos Dunszt]] ĉe [[Interreta filma datumbazo|Interreta Filma Datumbazo]] * [https://belmontstar.com/?s=William+Dunst Artikoloj pri Vilmos Dunszt en Belmont Star]<br /> {{Bibliotekoj}} {{vivtempo|Dunszt, V}} [[Kategorio:Naskiĝintoj en 2007]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en Budapeŝto]] [[Kategorio:Hungaraj ŝlagrokantistoj]] [[Kategorio:Hungaraj muzikalkantistoj]] [[Kategorio:Hungaraj aktoroj]] e3tvrr4y5ysjbj45k2sry0lwyd91o9g 1 939851 9491089 9340726 2026-10-10T09:25:29Z Aidas 3488 /* Pliaj ruĝaj ligiloj */ 9491089 wikitext text/x-wiki Estas foje malfacile ekhavi bonajn ekstervikipediajn referencojn pri iuj el la treege multaj botanikaj nomoj de familioj, subfamilioj, genroj kaj specio. Sed tamen estas bone laŭeble ne simple inventi vortojn. Ĉi tie estis ruĝa ligilo esperanta genro [[ginsto]], {{l-la|genista}} ([[d:Q156696]]), sen ajna referenco kaj sen ke teksto pri la genro jam estus farita, tial la ruĝa koloro. La vorto "ginsto" kompreneblas, se oni bone regas la germanan, kaj diveneblas se oni same bone regas la svedan aŭ norvegan, sed al ĉiuj aliaj la vorto strangas. Laŭ la latina nomo iel vortumo kiel "genisto" ŝajnus esti multe pli natura. Kaj la skeptikemo estas tute ĝusta: laŭ diversaj Esperanto-vortaroj, kiel [https://vortaro.net/#genisto_kd PIV 2020] aŭ [https://reta-vortaro.de/revo/art/genist.html#genist.0o Reta Vortaro], la planta genro tutekzakte nomiĝas '''genisto'''. La memcerta ruĝa ligilo [[ginsto]] estis simple malĝusta. Bonvolu ne ŝpari laboron vere provi eltrovi vortarajn pruvojn, antaŭ ol vi "registras" ruĝan ligilon de libere inventita vortumo. Estas granda demando, kiom da aliaj el la ĉi tie multaj ruĝaj ligiloj estas same fuŝaj. Mi nun simple hazarde trovis la fuŝon de ligilo "ginsto". Sed ĉiukaze necesas laŭeble eviti kaj alikaze iom post iom malkovri tute malĝustajn ruĝajn ligilojn, ĉar vikipedio en la ĝenerala publiko konsideriĝas referenca fonto, kaj same vikipediistoj kiel tute normalaj esperantistoj emas facilanime kredi kio estas skribita en la artikoloj. {{re|Arbarulo}} Ĉi tie ree tute ne temas pri ebla forpreno de iu ruĝa ligilo, sed jen plia el multegaj kazoj, kie ruĝaj ligiloj simple malĝustas, fakte mensogas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:34, 26 mar. 2026 (UTC) :Kompreneble. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:08, 26 mar. 2026 (UTC) == Teknike == Teknike krome estas dua problemo en la paĝo: estas grandegaj listoj, sed tamen ankoraŭ pli multegaj fotoj, kaj ambaŭ elementoj malhelpas sin reciproke. Plej akra tio estas ĉe la tutlarĝa kesto "genroj laŭ la alfabeto": Aŭ oni devus mallarĝigi la keston al nur tri kvaronoj de la paĝo, aŭ devus almenaŭ tri fotojn dekstre forigi. Sed ĉar la kasto havas tiom multajn vortojn en kvar larĝaj kolumnoj, ĝi tute bezonas iom da spaco - tial mi nun simple malvidigas la lastajn 3 fotojn. Fotojn oni povas ankoraŭ meti en alian parton de la teksto, ekzemple pli supren maldekstren. Sed tamen pripensindas ĉu oni vere bezonas tiom multegajn fotojn aŭ povus rezigni pri iuj, aŭ almenaŭ elekti fotojn kiuj pli larĝas ol ili altas - tiu kutime "uzas malpli da spaco"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:48, 26 mar. 2026 (UTC) :PS: Mi nun sukcesis solvi la problemon por ne-vidigo de nur kvar fotoj, kun notoj "estas teknike tro da fotoj, iuj devas cedi, kaj saĝas rezigni aparte pri tiuj kiuj estas signife pli altaj ol larĝaj". Tamen restas la demando ĉu la longegaj listoj kaj same longaj kolumnoj da fotoj estas sencaj kaj bone prezentas la temon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 10:22, 26 mar. 2026 (UTC) == Ĉu saĝas la multaj mallongigoj de "aŭtoritatoj" sen ligiloj == Krome ankoraŭ kritiko estas ke la multaj mallongigoj de plantobaptintaj botanikistoj (la "aŭtoritatoj") estas sencaj. Se oni transformas ilin al ruĝaj ligiloj, la ĉiukaze multegaj ruĝaj ligiloj ankoraŭ duobligos, sed malavantaĝo de la unua sistemo estas ke ne videblas se pri iu mallongigo jam estas ekzistanta esperanta artikolo... Alternativo estus aldoni la plenajn nomojn sen ligiloj post la mallongigoj: pli saĝa, sed kompare pli laborintensa vojo estus en ligiloj kaŝe uzi la plenajn nomojn de la botanikistoj el vikidatumoj. Mi ankoraŭ ne eltrovis kiel tio precize funkcius, sed ĉiukaze mi vidas ke ekzemple pri mallongigo DESF. ekzistus esperanta teksto [[René Louiche Desfontaines]], do facile eblas kaŝi la titolon ankaŭ en la mallongigo, tiel [[René Louiche Desfontaines|DSFS.]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 10:22, 26 mar. 2026 (UTC) == Pliaj ruĝaj ligiloj == Ĉiukaze iuj pliaj inventitaj ruĝaj ligiloj kiel [[duoninsulo Kabo]] (cetere en Sudafriko) estas dubindaj: ĉu vere pri la duoninsulo ne estas propra artikolo? Se ne, ĉu ĝi ne pli ĝuste devus nomiĝi [[Kablanda duoninsulo]] (tiel ĝin ĝis nun sen ligilo nomis la teksto [[Kabo de Bona Espero]]), kaj oni povus improvize uzi la paĝotitolon [[Kablando]], aŭ iom pli malvaste [[Okcidenta Kablando]] kiel internan ligilon? Sed ĉar la duoninsulo estas tiom pli malvasta ol la regionego Kablando, probable pli bonus nomo [[Kaburba duoninsulo]] (tiel ĝin ĝis nun sen ligilo nomis la teksto [[Kaburbo]]), kun ligilo [[Kaburbo]], volonte kun ekstervikipedia esperanta referenco (ĉi tie la [[poŝatlaso de la Mondo]] de 1971 ne helpos, ĝi nur konas Kaburbon kaj la kabon mem). Aŭ oni povas ĉirkaŭvoji inventitan ruĝan ligilon per skribado de «duoninsulo [de la] [[Kabo de Bona Espero]]»? Kompreneble, necesas unue vidi ĉu estas vikidatuma kodo pri Kablanda/Kaburba/Kaba duoninsulo (mi ankoraŭ ne trovis ĝin), kaj povas ankaŭ verki novan artikolon, kun mencio en ĝi de la bluaj ligiloj [[duoninsulo]], [[Kablando]], [[Kaburbo]], [[kabo]] kaj [[Kabo de Bona Espero]]... sed tian novan artikolon necesas verki, ĝi ne verkiĝas mem. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:38, 26 mar. 2026 (UTC) :Nun mi trovis la vikidatuman eron [[d:Q748494]], ĝi nomiĝas Cape Peninsula (Afrikaans: Kaapse Skiereiland), do simpla nomigo [[Kaba Duoninsulo]] estas pravigebla... Tamen restas la misimpreso, ke simpla ruĝa ligilo "[[duoninsulo Kabo]]" ĉi-tie ne multe helpas kaj pli levas demandojn ol ĝi solvas. Ĉar fakte nur ĝemi ne helpas, mi nun investos 40 minutojn kaj <big>'''faros'''</big> ĝerman artikolon [[Kaba Duoninsulo]]. :Sed tio nur solvas unu dubindan ruĝan ligilon. Pli ol cent aliaj restas nur en tiu ĉi teksto (fakte, se mi ne miskalkulis estas 252 ruĝaj ligiloj ekster la kesto plus 392 en ĝi - probable iuj kalkuliĝas duoble, kaj ankoraŭ estas iuj simplaj eraroj, ekzemple ruĝa ligilo [[lupino]], kiu devas esti [[lupeno]], ĉiukaze 644 estas tre multaj ruĝaj ligiloj). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:46, 26 mar. 2026 (UTC) :Se oni horojn ĉirkaŭrigardas en flankaj artikoloj, oni trovas ankoraŭ pliajn mis-ruĝajn ligilojn: [[Fynbos]] estas [[Finboso]], [[Rooibos]] estas [[Rojbos-arbusto]] kaj kompreneble [[Tasmanien]] estas [[Tasmanio]]. Kune kun [[duoninsulo Kabo]] kiu estas tutnova [[Kaba Duoninsulo]] kaj trifoje [[lupino]] (besto), kiu estas [[lupeno]] (planto) ni jam estas ĉe sub 640 ankoraŭ dubindaj ruĝaj ligiloj! Plus <big>'''nova'''</big> biografio [[Velva Elaine Rudd]] (dufoje ligita) kiun mi aparte kreis por tiu ĉi listo, restas ankoraŭ 635. Sed tiujn 635 ankoraŭ necesos same kritike ekzameni... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:58, 26 mar. 2026 (UTC) ::Ankoraŭ unu fuŝo trovita: [[Kvazulunatalo]] devas esti [[Kvazulu-Natalo]]. Tie eĉ pripenseblus ĉu alidirektigo de la fuŝa al ĝusta teksta titolo estus senca, sed mi dubas kaj nun ne faros ion, krom ĝustigi la fuŝan ligilon en la teksto. Kaj ĉar mi forte supozas ke la tuta origina teksto el marto 2016 estis simple pigre tradukita el la germana sen atenti pri iuj kontroloj, tie komparo de la tekstoj helpis kompreni ke [[sekperiodo]] ne estis traduko de "Trockenperiode", sed de "Trockenzeit", do temas pri la esperanta teksto [[seka sezono]]. Restas 633 ankoraŭ de aliuloj kontrolendaj ruĝaj ligiloj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:24, 27 mar. 2026 (UTC) ::: {{re|Arbarulo|ThomasPusch}} Tute ĝustas la rimarko de Thomas, ke ne temis pri fantazia ne-jam-kreita teksto [[sekperiodo]] sed pri ekzistanta teksto [[seka sezono]] - mi tamen miras ke pli ol duonjaron post tiu malkovro ankoraŭ la fuŝa ruĝa ligilo [[sekperiodo]] restis en la teksto. Mi nun riparas la tekston, kaj petas vian juĝi ĉu sencas alidirektilo de "sekperiodo" al [[seka sezono]]. Sed krome interesus min kio okazos al la restaj "633 ankoraŭ de aliuloj kontrolendaj ruĝaj ligiloj". Mi preskaŭ certas ke Arbarulo skribis aŭ almenaŭ pensos ke "kreo de novaj esperantaj paĝoj ne estas mia fako, mia tasko nur estas defendi la ruĝajn ligilojn por la «multaj aliaj esperantaj uzantoj»", sed mi scias kaj konvinkiĝas ke nur atendi tiujn hipotezajn aliajn uzantojn ne malpliigos la evidente multajn informtruojn. Mi interesiĝas krei unu novan tekston ene de la sekvaj du tagoj, tiam restis ankoraŭ 632 mankantaj artikoloj nur pri tiu grupeto da plantoj... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 09:25, 10 okt. 2026 (UTC) sre534qh7kxtbviv89jnonnrfru3uzm 9491106 9491089 2026-10-10T10:53:19Z Aidas 3488 /* Pliaj ruĝaj ligiloj */ Respondo 9491106 wikitext text/x-wiki Estas foje malfacile ekhavi bonajn ekstervikipediajn referencojn pri iuj el la treege multaj botanikaj nomoj de familioj, subfamilioj, genroj kaj specio. Sed tamen estas bone laŭeble ne simple inventi vortojn. Ĉi tie estis ruĝa ligilo esperanta genro [[ginsto]], {{l-la|genista}} ([[d:Q156696]]), sen ajna referenco kaj sen ke teksto pri la genro jam estus farita, tial la ruĝa koloro. La vorto "ginsto" kompreneblas, se oni bone regas la germanan, kaj diveneblas se oni same bone regas la svedan aŭ norvegan, sed al ĉiuj aliaj la vorto strangas. Laŭ la latina nomo iel vortumo kiel "genisto" ŝajnus esti multe pli natura. Kaj la skeptikemo estas tute ĝusta: laŭ diversaj Esperanto-vortaroj, kiel [https://vortaro.net/#genisto_kd PIV 2020] aŭ [https://reta-vortaro.de/revo/art/genist.html#genist.0o Reta Vortaro], la planta genro tutekzakte nomiĝas '''genisto'''. La memcerta ruĝa ligilo [[ginsto]] estis simple malĝusta. Bonvolu ne ŝpari laboron vere provi eltrovi vortarajn pruvojn, antaŭ ol vi "registras" ruĝan ligilon de libere inventita vortumo. Estas granda demando, kiom da aliaj el la ĉi tie multaj ruĝaj ligiloj estas same fuŝaj. Mi nun simple hazarde trovis la fuŝon de ligilo "ginsto". Sed ĉiukaze necesas laŭeble eviti kaj alikaze iom post iom malkovri tute malĝustajn ruĝajn ligilojn, ĉar vikipedio en la ĝenerala publiko konsideriĝas referenca fonto, kaj same vikipediistoj kiel tute normalaj esperantistoj emas facilanime kredi kio estas skribita en la artikoloj. {{re|Arbarulo}} Ĉi tie ree tute ne temas pri ebla forpreno de iu ruĝa ligilo, sed jen plia el multegaj kazoj, kie ruĝaj ligiloj simple malĝustas, fakte mensogas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:34, 26 mar. 2026 (UTC) :Kompreneble. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:08, 26 mar. 2026 (UTC) == Teknike == Teknike krome estas dua problemo en la paĝo: estas grandegaj listoj, sed tamen ankoraŭ pli multegaj fotoj, kaj ambaŭ elementoj malhelpas sin reciproke. Plej akra tio estas ĉe la tutlarĝa kesto "genroj laŭ la alfabeto": Aŭ oni devus mallarĝigi la keston al nur tri kvaronoj de la paĝo, aŭ devus almenaŭ tri fotojn dekstre forigi. Sed ĉar la kasto havas tiom multajn vortojn en kvar larĝaj kolumnoj, ĝi tute bezonas iom da spaco - tial mi nun simple malvidigas la lastajn 3 fotojn. Fotojn oni povas ankoraŭ meti en alian parton de la teksto, ekzemple pli supren maldekstren. Sed tamen pripensindas ĉu oni vere bezonas tiom multegajn fotojn aŭ povus rezigni pri iuj, aŭ almenaŭ elekti fotojn kiuj pli larĝas ol ili altas - tiu kutime "uzas malpli da spaco"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:48, 26 mar. 2026 (UTC) :PS: Mi nun sukcesis solvi la problemon por ne-vidigo de nur kvar fotoj, kun notoj "estas teknike tro da fotoj, iuj devas cedi, kaj saĝas rezigni aparte pri tiuj kiuj estas signife pli altaj ol larĝaj". Tamen restas la demando ĉu la longegaj listoj kaj same longaj kolumnoj da fotoj estas sencaj kaj bone prezentas la temon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 10:22, 26 mar. 2026 (UTC) == Ĉu saĝas la multaj mallongigoj de "aŭtoritatoj" sen ligiloj == Krome ankoraŭ kritiko estas ke la multaj mallongigoj de plantobaptintaj botanikistoj (la "aŭtoritatoj") estas sencaj. Se oni transformas ilin al ruĝaj ligiloj, la ĉiukaze multegaj ruĝaj ligiloj ankoraŭ duobligos, sed malavantaĝo de la unua sistemo estas ke ne videblas se pri iu mallongigo jam estas ekzistanta esperanta artikolo... Alternativo estus aldoni la plenajn nomojn sen ligiloj post la mallongigoj: pli saĝa, sed kompare pli laborintensa vojo estus en ligiloj kaŝe uzi la plenajn nomojn de la botanikistoj el vikidatumoj. Mi ankoraŭ ne eltrovis kiel tio precize funkcius, sed ĉiukaze mi vidas ke ekzemple pri mallongigo DESF. ekzistus esperanta teksto [[René Louiche Desfontaines]], do facile eblas kaŝi la titolon ankaŭ en la mallongigo, tiel [[René Louiche Desfontaines|DSFS.]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 10:22, 26 mar. 2026 (UTC) == Pliaj ruĝaj ligiloj == Ĉiukaze iuj pliaj inventitaj ruĝaj ligiloj kiel [[duoninsulo Kabo]] (cetere en Sudafriko) estas dubindaj: ĉu vere pri la duoninsulo ne estas propra artikolo? Se ne, ĉu ĝi ne pli ĝuste devus nomiĝi [[Kablanda duoninsulo]] (tiel ĝin ĝis nun sen ligilo nomis la teksto [[Kabo de Bona Espero]]), kaj oni povus improvize uzi la paĝotitolon [[Kablando]], aŭ iom pli malvaste [[Okcidenta Kablando]] kiel internan ligilon? Sed ĉar la duoninsulo estas tiom pli malvasta ol la regionego Kablando, probable pli bonus nomo [[Kaburba duoninsulo]] (tiel ĝin ĝis nun sen ligilo nomis la teksto [[Kaburbo]]), kun ligilo [[Kaburbo]], volonte kun ekstervikipedia esperanta referenco (ĉi tie la [[poŝatlaso de la Mondo]] de 1971 ne helpos, ĝi nur konas Kaburbon kaj la kabon mem). Aŭ oni povas ĉirkaŭvoji inventitan ruĝan ligilon per skribado de «duoninsulo [de la] [[Kabo de Bona Espero]]»? Kompreneble, necesas unue vidi ĉu estas vikidatuma kodo pri Kablanda/Kaburba/Kaba duoninsulo (mi ankoraŭ ne trovis ĝin), kaj povas ankaŭ verki novan artikolon, kun mencio en ĝi de la bluaj ligiloj [[duoninsulo]], [[Kablando]], [[Kaburbo]], [[kabo]] kaj [[Kabo de Bona Espero]]... sed tian novan artikolon necesas verki, ĝi ne verkiĝas mem. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:38, 26 mar. 2026 (UTC) :Nun mi trovis la vikidatuman eron [[d:Q748494]], ĝi nomiĝas Cape Peninsula (Afrikaans: Kaapse Skiereiland), do simpla nomigo [[Kaba Duoninsulo]] estas pravigebla... Tamen restas la misimpreso, ke simpla ruĝa ligilo "[[duoninsulo Kabo]]" ĉi-tie ne multe helpas kaj pli levas demandojn ol ĝi solvas. Ĉar fakte nur ĝemi ne helpas, mi nun investos 40 minutojn kaj <big>'''faros'''</big> ĝerman artikolon [[Kaba Duoninsulo]]. :Sed tio nur solvas unu dubindan ruĝan ligilon. Pli ol cent aliaj restas nur en tiu ĉi teksto (fakte, se mi ne miskalkulis estas 252 ruĝaj ligiloj ekster la kesto plus 392 en ĝi - probable iuj kalkuliĝas duoble, kaj ankoraŭ estas iuj simplaj eraroj, ekzemple ruĝa ligilo [[lupino]], kiu devas esti [[lupeno]], ĉiukaze 644 estas tre multaj ruĝaj ligiloj). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:46, 26 mar. 2026 (UTC) :Se oni horojn ĉirkaŭrigardas en flankaj artikoloj, oni trovas ankoraŭ pliajn mis-ruĝajn ligilojn: [[Fynbos]] estas [[Finboso]], [[Rooibos]] estas [[Rojbos-arbusto]] kaj kompreneble [[Tasmanien]] estas [[Tasmanio]]. Kune kun [[duoninsulo Kabo]] kiu estas tutnova [[Kaba Duoninsulo]] kaj trifoje [[lupino]] (besto), kiu estas [[lupeno]] (planto) ni jam estas ĉe sub 640 ankoraŭ dubindaj ruĝaj ligiloj! Plus <big>'''nova'''</big> biografio [[Velva Elaine Rudd]] (dufoje ligita) kiun mi aparte kreis por tiu ĉi listo, restas ankoraŭ 635. Sed tiujn 635 ankoraŭ necesos same kritike ekzameni... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:58, 26 mar. 2026 (UTC) ::Ankoraŭ unu fuŝo trovita: [[Kvazulunatalo]] devas esti [[Kvazulu-Natalo]]. Tie eĉ pripenseblus ĉu alidirektigo de la fuŝa al ĝusta teksta titolo estus senca, sed mi dubas kaj nun ne faros ion, krom ĝustigi la fuŝan ligilon en la teksto. Kaj ĉar mi forte supozas ke la tuta origina teksto el marto 2016 estis simple pigre tradukita el la germana sen atenti pri iuj kontroloj, tie komparo de la tekstoj helpis kompreni ke [[sekperiodo]] ne estis traduko de "Trockenperiode", sed de "Trockenzeit", do temas pri la esperanta teksto [[seka sezono]]. Restas 633 ankoraŭ de aliuloj kontrolendaj ruĝaj ligiloj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:24, 27 mar. 2026 (UTC) ::: {{re|Arbarulo|ThomasPusch}} Tute ĝustas la rimarko de Thomas, ke ne temis pri fantazia ne-jam-kreita teksto [[sekperiodo]] sed pri ekzistanta teksto [[seka sezono]] - mi tamen miras ke pli ol duonjaron post tiu malkovro ankoraŭ la fuŝa ruĝa ligilo [[sekperiodo]] restis en la teksto. Mi nun riparas la tekston, kaj petas vian juĝi ĉu sencas alidirektilo de "sekperiodo" al [[seka sezono]]. Sed krome interesus min kio okazos al la restaj "633 ankoraŭ de aliuloj kontrolendaj ruĝaj ligiloj". Mi preskaŭ certas ke Arbarulo skribis aŭ almenaŭ pensos ke "kreo de novaj esperantaj paĝoj ne estas mia fako, mia tasko nur estas defendi la ruĝajn ligilojn por la «multaj aliaj esperantaj uzantoj»", sed mi scias kaj konvinkiĝas ke nur atendi tiujn hipotezajn aliajn uzantojn ne malpliigos la evidente multajn informtruojn. Mi interesiĝas krei unu novan tekston ene de la sekvaj du tagoj, tiam restis ankoraŭ 632 mankantaj artikoloj nur pri tiu grupeto da plantoj... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 09:25, 10 okt. 2026 (UTC) ::::Kaj ĝenerale la ruĝaj ligiloj parte estas nefidindaj. Ekzemple la ligilo [[Dornginster]] (Calicotome [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:53, 10 okt. 2026 (UTC) pmh2jz77ofeipe70h80lshi88aw0m13 9491108 9491106 2026-10-10T10:57:02Z Aidas 3488 /* Pliaj ruĝaj ligiloj */ 9491108 wikitext text/x-wiki Estas foje malfacile ekhavi bonajn ekstervikipediajn referencojn pri iuj el la treege multaj botanikaj nomoj de familioj, subfamilioj, genroj kaj specio. Sed tamen estas bone laŭeble ne simple inventi vortojn. Ĉi tie estis ruĝa ligilo esperanta genro [[ginsto]], {{l-la|genista}} ([[d:Q156696]]), sen ajna referenco kaj sen ke teksto pri la genro jam estus farita, tial la ruĝa koloro. La vorto "ginsto" kompreneblas, se oni bone regas la germanan, kaj diveneblas se oni same bone regas la svedan aŭ norvegan, sed al ĉiuj aliaj la vorto strangas. Laŭ la latina nomo iel vortumo kiel "genisto" ŝajnus esti multe pli natura. Kaj la skeptikemo estas tute ĝusta: laŭ diversaj Esperanto-vortaroj, kiel [https://vortaro.net/#genisto_kd PIV 2020] aŭ [https://reta-vortaro.de/revo/art/genist.html#genist.0o Reta Vortaro], la planta genro tutekzakte nomiĝas '''genisto'''. La memcerta ruĝa ligilo [[ginsto]] estis simple malĝusta. Bonvolu ne ŝpari laboron vere provi eltrovi vortarajn pruvojn, antaŭ ol vi "registras" ruĝan ligilon de libere inventita vortumo. Estas granda demando, kiom da aliaj el la ĉi tie multaj ruĝaj ligiloj estas same fuŝaj. Mi nun simple hazarde trovis la fuŝon de ligilo "ginsto". Sed ĉiukaze necesas laŭeble eviti kaj alikaze iom post iom malkovri tute malĝustajn ruĝajn ligilojn, ĉar vikipedio en la ĝenerala publiko konsideriĝas referenca fonto, kaj same vikipediistoj kiel tute normalaj esperantistoj emas facilanime kredi kio estas skribita en la artikoloj. {{re|Arbarulo}} Ĉi tie ree tute ne temas pri ebla forpreno de iu ruĝa ligilo, sed jen plia el multegaj kazoj, kie ruĝaj ligiloj simple malĝustas, fakte mensogas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:34, 26 mar. 2026 (UTC) :Kompreneble. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:08, 26 mar. 2026 (UTC) == Teknike == Teknike krome estas dua problemo en la paĝo: estas grandegaj listoj, sed tamen ankoraŭ pli multegaj fotoj, kaj ambaŭ elementoj malhelpas sin reciproke. Plej akra tio estas ĉe la tutlarĝa kesto "genroj laŭ la alfabeto": Aŭ oni devus mallarĝigi la keston al nur tri kvaronoj de la paĝo, aŭ devus almenaŭ tri fotojn dekstre forigi. Sed ĉar la kasto havas tiom multajn vortojn en kvar larĝaj kolumnoj, ĝi tute bezonas iom da spaco - tial mi nun simple malvidigas la lastajn 3 fotojn. Fotojn oni povas ankoraŭ meti en alian parton de la teksto, ekzemple pli supren maldekstren. Sed tamen pripensindas ĉu oni vere bezonas tiom multegajn fotojn aŭ povus rezigni pri iuj, aŭ almenaŭ elekti fotojn kiuj pli larĝas ol ili altas - tiu kutime "uzas malpli da spaco"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:48, 26 mar. 2026 (UTC) :PS: Mi nun sukcesis solvi la problemon por ne-vidigo de nur kvar fotoj, kun notoj "estas teknike tro da fotoj, iuj devas cedi, kaj saĝas rezigni aparte pri tiuj kiuj estas signife pli altaj ol larĝaj". Tamen restas la demando ĉu la longegaj listoj kaj same longaj kolumnoj da fotoj estas sencaj kaj bone prezentas la temon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 10:22, 26 mar. 2026 (UTC) == Ĉu saĝas la multaj mallongigoj de "aŭtoritatoj" sen ligiloj == Krome ankoraŭ kritiko estas ke la multaj mallongigoj de plantobaptintaj botanikistoj (la "aŭtoritatoj") estas sencaj. Se oni transformas ilin al ruĝaj ligiloj, la ĉiukaze multegaj ruĝaj ligiloj ankoraŭ duobligos, sed malavantaĝo de la unua sistemo estas ke ne videblas se pri iu mallongigo jam estas ekzistanta esperanta artikolo... Alternativo estus aldoni la plenajn nomojn sen ligiloj post la mallongigoj: pli saĝa, sed kompare pli laborintensa vojo estus en ligiloj kaŝe uzi la plenajn nomojn de la botanikistoj el vikidatumoj. Mi ankoraŭ ne eltrovis kiel tio precize funkcius, sed ĉiukaze mi vidas ke ekzemple pri mallongigo DESF. ekzistus esperanta teksto [[René Louiche Desfontaines]], do facile eblas kaŝi la titolon ankaŭ en la mallongigo, tiel [[René Louiche Desfontaines|DSFS.]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 10:22, 26 mar. 2026 (UTC) == Pliaj ruĝaj ligiloj == Ĉiukaze iuj pliaj inventitaj ruĝaj ligiloj kiel [[duoninsulo Kabo]] (cetere en Sudafriko) estas dubindaj: ĉu vere pri la duoninsulo ne estas propra artikolo? Se ne, ĉu ĝi ne pli ĝuste devus nomiĝi [[Kablanda duoninsulo]] (tiel ĝin ĝis nun sen ligilo nomis la teksto [[Kabo de Bona Espero]]), kaj oni povus improvize uzi la paĝotitolon [[Kablando]], aŭ iom pli malvaste [[Okcidenta Kablando]] kiel internan ligilon? Sed ĉar la duoninsulo estas tiom pli malvasta ol la regionego Kablando, probable pli bonus nomo [[Kaburba duoninsulo]] (tiel ĝin ĝis nun sen ligilo nomis la teksto [[Kaburbo]]), kun ligilo [[Kaburbo]], volonte kun ekstervikipedia esperanta referenco (ĉi tie la [[poŝatlaso de la Mondo]] de 1971 ne helpos, ĝi nur konas Kaburbon kaj la kabon mem). Aŭ oni povas ĉirkaŭvoji inventitan ruĝan ligilon per skribado de «duoninsulo [de la] [[Kabo de Bona Espero]]»? Kompreneble, necesas unue vidi ĉu estas vikidatuma kodo pri Kablanda/Kaburba/Kaba duoninsulo (mi ankoraŭ ne trovis ĝin), kaj povas ankaŭ verki novan artikolon, kun mencio en ĝi de la bluaj ligiloj [[duoninsulo]], [[Kablando]], [[Kaburbo]], [[kabo]] kaj [[Kabo de Bona Espero]]... sed tian novan artikolon necesas verki, ĝi ne verkiĝas mem. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:38, 26 mar. 2026 (UTC) :Nun mi trovis la vikidatuman eron [[d:Q748494]], ĝi nomiĝas Cape Peninsula (Afrikaans: Kaapse Skiereiland), do simpla nomigo [[Kaba Duoninsulo]] estas pravigebla... Tamen restas la misimpreso, ke simpla ruĝa ligilo "[[duoninsulo Kabo]]" ĉi-tie ne multe helpas kaj pli levas demandojn ol ĝi solvas. Ĉar fakte nur ĝemi ne helpas, mi nun investos 40 minutojn kaj <big>'''faros'''</big> ĝerman artikolon [[Kaba Duoninsulo]]. :Sed tio nur solvas unu dubindan ruĝan ligilon. Pli ol cent aliaj restas nur en tiu ĉi teksto (fakte, se mi ne miskalkulis estas 252 ruĝaj ligiloj ekster la kesto plus 392 en ĝi - probable iuj kalkuliĝas duoble, kaj ankoraŭ estas iuj simplaj eraroj, ekzemple ruĝa ligilo [[lupino]], kiu devas esti [[lupeno]], ĉiukaze 644 estas tre multaj ruĝaj ligiloj). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:46, 26 mar. 2026 (UTC) :Se oni horojn ĉirkaŭrigardas en flankaj artikoloj, oni trovas ankoraŭ pliajn mis-ruĝajn ligilojn: [[Fynbos]] estas [[Finboso]], [[Rooibos]] estas [[Rojbos-arbusto]] kaj kompreneble [[Tasmanien]] estas [[Tasmanio]]. Kune kun [[duoninsulo Kabo]] kiu estas tutnova [[Kaba Duoninsulo]] kaj trifoje [[lupino]] (besto), kiu estas [[lupeno]] (planto) ni jam estas ĉe sub 640 ankoraŭ dubindaj ruĝaj ligiloj! Plus <big>'''nova'''</big> biografio [[Velva Elaine Rudd]] (dufoje ligita) kiun mi aparte kreis por tiu ĉi listo, restas ankoraŭ 635. Sed tiujn 635 ankoraŭ necesos same kritike ekzameni... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:58, 26 mar. 2026 (UTC) ::Ankoraŭ unu fuŝo trovita: [[Kvazulunatalo]] devas esti [[Kvazulu-Natalo]]. Tie eĉ pripenseblus ĉu alidirektigo de la fuŝa al ĝusta teksta titolo estus senca, sed mi dubas kaj nun ne faros ion, krom ĝustigi la fuŝan ligilon en la teksto. Kaj ĉar mi forte supozas ke la tuta origina teksto el marto 2016 estis simple pigre tradukita el la germana sen atenti pri iuj kontroloj, tie komparo de la tekstoj helpis kompreni ke [[sekperiodo]] ne estis traduko de "Trockenperiode", sed de "Trockenzeit", do temas pri la esperanta teksto [[seka sezono]]. Restas 633 ankoraŭ de aliuloj kontrolendaj ruĝaj ligiloj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:24, 27 mar. 2026 (UTC) ::: {{re|Arbarulo|ThomasPusch}} Tute ĝustas la rimarko de Thomas, ke ne temis pri fantazia ne-jam-kreita teksto [[sekperiodo]] sed pri ekzistanta teksto [[seka sezono]] - mi tamen miras ke pli ol duonjaron post tiu malkovro ankoraŭ la fuŝa ruĝa ligilo [[sekperiodo]] restis en la teksto. Mi nun riparas la tekston, kaj petas vian juĝi ĉu sencas alidirektilo de "sekperiodo" al [[seka sezono]]. Sed krome interesus min kio okazos al la restaj "633 ankoraŭ de aliuloj kontrolendaj ruĝaj ligiloj". Mi preskaŭ certas ke Arbarulo skribis aŭ almenaŭ pensos ke "kreo de novaj esperantaj paĝoj ne estas mia fako, mia tasko nur estas defendi la ruĝajn ligilojn por la «multaj aliaj esperantaj uzantoj»", sed mi scias kaj konvinkiĝas ke nur atendi tiujn hipotezajn aliajn uzantojn ne malpliigos la evidente multajn informtruojn. Mi interesiĝas krei unu novan tekston ene de la sekvaj du tagoj, tiam restis ankoraŭ 632 mankantaj artikoloj nur pri tiu grupeto da plantoj... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 09:25, 10 okt. 2026 (UTC) ::::Kaj ĝenerale la ruĝaj ligiloj parte estas nefidindaj. Ekzemple la ligilo [[Dornginster]] (Calicotome): "Dornginster" estas vorto germana, sed la germana en botaniko ne estas pli grava lingvo ol la nederlanda, frisa, dana, pola aŭ hungara... Do simple estas fuŝo havi iun vorton el arbitra regiona lingvo kiel esperantan internan ligilon! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:53, 10 okt. 2026 (UTC) fnpms5dbpmdw8ngw2n59tpey8nmcir6 9491109 9491108 2026-10-10T10:58:31Z Aidas 3488 /* Pliaj ruĝaj ligiloj */ 9491109 wikitext text/x-wiki Estas foje malfacile ekhavi bonajn ekstervikipediajn referencojn pri iuj el la treege multaj botanikaj nomoj de familioj, subfamilioj, genroj kaj specio. Sed tamen estas bone laŭeble ne simple inventi vortojn. Ĉi tie estis ruĝa ligilo esperanta genro [[ginsto]], {{l-la|genista}} ([[d:Q156696]]), sen ajna referenco kaj sen ke teksto pri la genro jam estus farita, tial la ruĝa koloro. La vorto "ginsto" kompreneblas, se oni bone regas la germanan, kaj diveneblas se oni same bone regas la svedan aŭ norvegan, sed al ĉiuj aliaj la vorto strangas. Laŭ la latina nomo iel vortumo kiel "genisto" ŝajnus esti multe pli natura. Kaj la skeptikemo estas tute ĝusta: laŭ diversaj Esperanto-vortaroj, kiel [https://vortaro.net/#genisto_kd PIV 2020] aŭ [https://reta-vortaro.de/revo/art/genist.html#genist.0o Reta Vortaro], la planta genro tutekzakte nomiĝas '''genisto'''. La memcerta ruĝa ligilo [[ginsto]] estis simple malĝusta. Bonvolu ne ŝpari laboron vere provi eltrovi vortarajn pruvojn, antaŭ ol vi "registras" ruĝan ligilon de libere inventita vortumo. Estas granda demando, kiom da aliaj el la ĉi tie multaj ruĝaj ligiloj estas same fuŝaj. Mi nun simple hazarde trovis la fuŝon de ligilo "ginsto". Sed ĉiukaze necesas laŭeble eviti kaj alikaze iom post iom malkovri tute malĝustajn ruĝajn ligilojn, ĉar vikipedio en la ĝenerala publiko konsideriĝas referenca fonto, kaj same vikipediistoj kiel tute normalaj esperantistoj emas facilanime kredi kio estas skribita en la artikoloj. {{re|Arbarulo}} Ĉi tie ree tute ne temas pri ebla forpreno de iu ruĝa ligilo, sed jen plia el multegaj kazoj, kie ruĝaj ligiloj simple malĝustas, fakte mensogas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:34, 26 mar. 2026 (UTC) :Kompreneble. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:08, 26 mar. 2026 (UTC) == Teknike == Teknike krome estas dua problemo en la paĝo: estas grandegaj listoj, sed tamen ankoraŭ pli multegaj fotoj, kaj ambaŭ elementoj malhelpas sin reciproke. Plej akra tio estas ĉe la tutlarĝa kesto "genroj laŭ la alfabeto": Aŭ oni devus mallarĝigi la keston al nur tri kvaronoj de la paĝo, aŭ devus almenaŭ tri fotojn dekstre forigi. Sed ĉar la kasto havas tiom multajn vortojn en kvar larĝaj kolumnoj, ĝi tute bezonas iom da spaco - tial mi nun simple malvidigas la lastajn 3 fotojn. Fotojn oni povas ankoraŭ meti en alian parton de la teksto, ekzemple pli supren maldekstren. Sed tamen pripensindas ĉu oni vere bezonas tiom multegajn fotojn aŭ povus rezigni pri iuj, aŭ almenaŭ elekti fotojn kiuj pli larĝas ol ili altas - tiu kutime "uzas malpli da spaco"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:48, 26 mar. 2026 (UTC) :PS: Mi nun sukcesis solvi la problemon por ne-vidigo de nur kvar fotoj, kun notoj "estas teknike tro da fotoj, iuj devas cedi, kaj saĝas rezigni aparte pri tiuj kiuj estas signife pli altaj ol larĝaj". Tamen restas la demando ĉu la longegaj listoj kaj same longaj kolumnoj da fotoj estas sencaj kaj bone prezentas la temon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 10:22, 26 mar. 2026 (UTC) == Ĉu saĝas la multaj mallongigoj de "aŭtoritatoj" sen ligiloj == Krome ankoraŭ kritiko estas ke la multaj mallongigoj de plantobaptintaj botanikistoj (la "aŭtoritatoj") estas sencaj. Se oni transformas ilin al ruĝaj ligiloj, la ĉiukaze multegaj ruĝaj ligiloj ankoraŭ duobligos, sed malavantaĝo de la unua sistemo estas ke ne videblas se pri iu mallongigo jam estas ekzistanta esperanta artikolo... Alternativo estus aldoni la plenajn nomojn sen ligiloj post la mallongigoj: pli saĝa, sed kompare pli laborintensa vojo estus en ligiloj kaŝe uzi la plenajn nomojn de la botanikistoj el vikidatumoj. Mi ankoraŭ ne eltrovis kiel tio precize funkcius, sed ĉiukaze mi vidas ke ekzemple pri mallongigo DESF. ekzistus esperanta teksto [[René Louiche Desfontaines]], do facile eblas kaŝi la titolon ankaŭ en la mallongigo, tiel [[René Louiche Desfontaines|DSFS.]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 10:22, 26 mar. 2026 (UTC) == Pliaj ruĝaj ligiloj == Ĉiukaze iuj pliaj inventitaj ruĝaj ligiloj kiel [[duoninsulo Kabo]] (cetere en Sudafriko) estas dubindaj: ĉu vere pri la duoninsulo ne estas propra artikolo? Se ne, ĉu ĝi ne pli ĝuste devus nomiĝi [[Kablanda duoninsulo]] (tiel ĝin ĝis nun sen ligilo nomis la teksto [[Kabo de Bona Espero]]), kaj oni povus improvize uzi la paĝotitolon [[Kablando]], aŭ iom pli malvaste [[Okcidenta Kablando]] kiel internan ligilon? Sed ĉar la duoninsulo estas tiom pli malvasta ol la regionego Kablando, probable pli bonus nomo [[Kaburba duoninsulo]] (tiel ĝin ĝis nun sen ligilo nomis la teksto [[Kaburbo]]), kun ligilo [[Kaburbo]], volonte kun ekstervikipedia esperanta referenco (ĉi tie la [[poŝatlaso de la Mondo]] de 1971 ne helpos, ĝi nur konas Kaburbon kaj la kabon mem). Aŭ oni povas ĉirkaŭvoji inventitan ruĝan ligilon per skribado de «duoninsulo [de la] [[Kabo de Bona Espero]]»? Kompreneble, necesas unue vidi ĉu estas vikidatuma kodo pri Kablanda/Kaburba/Kaba duoninsulo (mi ankoraŭ ne trovis ĝin), kaj povas ankaŭ verki novan artikolon, kun mencio en ĝi de la bluaj ligiloj [[duoninsulo]], [[Kablando]], [[Kaburbo]], [[kabo]] kaj [[Kabo de Bona Espero]]... sed tian novan artikolon necesas verki, ĝi ne verkiĝas mem. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:38, 26 mar. 2026 (UTC) :Nun mi trovis la vikidatuman eron [[d:Q748494]], ĝi nomiĝas Cape Peninsula (Afrikaans: Kaapse Skiereiland), do simpla nomigo [[Kaba Duoninsulo]] estas pravigebla... Tamen restas la misimpreso, ke simpla ruĝa ligilo "[[duoninsulo Kabo]]" ĉi-tie ne multe helpas kaj pli levas demandojn ol ĝi solvas. Ĉar fakte nur ĝemi ne helpas, mi nun investos 40 minutojn kaj <big>'''faros'''</big> ĝerman artikolon [[Kaba Duoninsulo]]. :Sed tio nur solvas unu dubindan ruĝan ligilon. Pli ol cent aliaj restas nur en tiu ĉi teksto (fakte, se mi ne miskalkulis estas 252 ruĝaj ligiloj ekster la kesto plus 392 en ĝi - probable iuj kalkuliĝas duoble, kaj ankoraŭ estas iuj simplaj eraroj, ekzemple ruĝa ligilo [[lupino]], kiu devas esti [[lupeno]], ĉiukaze 644 estas tre multaj ruĝaj ligiloj). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:46, 26 mar. 2026 (UTC) :Se oni horojn ĉirkaŭrigardas en flankaj artikoloj, oni trovas ankoraŭ pliajn mis-ruĝajn ligilojn: [[Fynbos]] estas [[Finboso]], [[Rooibos]] estas [[Rojbos-arbusto]] kaj kompreneble [[Tasmanien]] estas [[Tasmanio]]. Kune kun [[duoninsulo Kabo]] kiu estas tutnova [[Kaba Duoninsulo]] kaj trifoje [[lupino]] (besto), kiu estas [[lupeno]] (planto) ni jam estas ĉe sub 640 ankoraŭ dubindaj ruĝaj ligiloj! Plus <big>'''nova'''</big> biografio [[Velva Elaine Rudd]] (dufoje ligita) kiun mi aparte kreis por tiu ĉi listo, restas ankoraŭ 635. Sed tiujn 635 ankoraŭ necesos same kritike ekzameni... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:58, 26 mar. 2026 (UTC) ::Ankoraŭ unu fuŝo trovita: [[Kvazulunatalo]] devas esti [[Kvazulu-Natalo]]. Tie eĉ pripenseblus ĉu alidirektigo de la fuŝa al ĝusta teksta titolo estus senca, sed mi dubas kaj nun ne faros ion, krom ĝustigi la fuŝan ligilon en la teksto. Kaj ĉar mi forte supozas ke la tuta origina teksto el marto 2016 estis simple pigre tradukita el la germana sen atenti pri iuj kontroloj, tie komparo de la tekstoj helpis kompreni ke [[sekperiodo]] ne estis traduko de "Trockenperiode", sed de "Trockenzeit", do temas pri la esperanta teksto [[seka sezono]]. Restas 633 ankoraŭ de aliuloj kontrolendaj ruĝaj ligiloj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:24, 27 mar. 2026 (UTC) ::: {{re|Arbarulo|ThomasPusch}} Tute ĝustas la rimarko de Thomas, ke ne temis pri fantazia ne-jam-kreita teksto [[sekperiodo]] sed pri ekzistanta teksto [[seka sezono]] - mi tamen miras ke pli ol duonjaron post tiu malkovro ankoraŭ la fuŝa ruĝa ligilo [[sekperiodo]] restis en la teksto. Mi nun riparas la tekston, kaj petas vian juĝi ĉu sencas alidirektilo de "sekperiodo" al [[seka sezono]]. Sed krome interesus min kio okazos al la restaj "633 ankoraŭ de aliuloj kontrolendaj ruĝaj ligiloj". Mi preskaŭ certas ke Arbarulo skribis aŭ almenaŭ pensos ke "kreo de novaj esperantaj paĝoj ne estas mia fako, mia tasko nur estas defendi la ruĝajn ligilojn por la «multaj aliaj esperantaj uzantoj»", sed mi scias kaj konvinkiĝas ke nur atendi tiujn hipotezajn aliajn uzantojn ne malpliigos la evidente multajn informtruojn. Mi interesiĝas krei unu novan tekston ene de la sekvaj du tagoj, tiam restis ankoraŭ 632 mankantaj artikoloj nur pri tiu grupeto da plantoj... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 09:25, 10 okt. 2026 (UTC) ::::Kaj ĝenerale la ruĝaj ligiloj parte estas nefidindaj. Ekzemple la ligilo [[Dornginster]] (Calicotome): "Dornginster" estas vorto germana, sed la germana en botaniko ne estas pli grava lingvo ol la nederlanda, frisa, dana, pola, estona, finna aŭ hungara... Do simple estas fuŝo havi iun vorton el arbitra regiona lingvo kiel esperantan internan ligilon! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:53, 10 okt. 2026 (UTC) fppalg9c8y8zsslo18k9l5c9arxa4z1 9491111 9491109 2026-10-10T11:00:23Z Aidas 3488 /* Pliaj ruĝaj ligiloj */ 9491111 wikitext text/x-wiki Estas foje malfacile ekhavi bonajn ekstervikipediajn referencojn pri iuj el la treege multaj botanikaj nomoj de familioj, subfamilioj, genroj kaj specio. Sed tamen estas bone laŭeble ne simple inventi vortojn. Ĉi tie estis ruĝa ligilo esperanta genro [[ginsto]], {{l-la|genista}} ([[d:Q156696]]), sen ajna referenco kaj sen ke teksto pri la genro jam estus farita, tial la ruĝa koloro. La vorto "ginsto" kompreneblas, se oni bone regas la germanan, kaj diveneblas se oni same bone regas la svedan aŭ norvegan, sed al ĉiuj aliaj la vorto strangas. Laŭ la latina nomo iel vortumo kiel "genisto" ŝajnus esti multe pli natura. Kaj la skeptikemo estas tute ĝusta: laŭ diversaj Esperanto-vortaroj, kiel [https://vortaro.net/#genisto_kd PIV 2020] aŭ [https://reta-vortaro.de/revo/art/genist.html#genist.0o Reta Vortaro], la planta genro tutekzakte nomiĝas '''genisto'''. La memcerta ruĝa ligilo [[ginsto]] estis simple malĝusta. Bonvolu ne ŝpari laboron vere provi eltrovi vortarajn pruvojn, antaŭ ol vi "registras" ruĝan ligilon de libere inventita vortumo. Estas granda demando, kiom da aliaj el la ĉi tie multaj ruĝaj ligiloj estas same fuŝaj. Mi nun simple hazarde trovis la fuŝon de ligilo "ginsto". Sed ĉiukaze necesas laŭeble eviti kaj alikaze iom post iom malkovri tute malĝustajn ruĝajn ligilojn, ĉar vikipedio en la ĝenerala publiko konsideriĝas referenca fonto, kaj same vikipediistoj kiel tute normalaj esperantistoj emas facilanime kredi kio estas skribita en la artikoloj. {{re|Arbarulo}} Ĉi tie ree tute ne temas pri ebla forpreno de iu ruĝa ligilo, sed jen plia el multegaj kazoj, kie ruĝaj ligiloj simple malĝustas, fakte mensogas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:34, 26 mar. 2026 (UTC) :Kompreneble. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:08, 26 mar. 2026 (UTC) == Teknike == Teknike krome estas dua problemo en la paĝo: estas grandegaj listoj, sed tamen ankoraŭ pli multegaj fotoj, kaj ambaŭ elementoj malhelpas sin reciproke. Plej akra tio estas ĉe la tutlarĝa kesto "genroj laŭ la alfabeto": Aŭ oni devus mallarĝigi la keston al nur tri kvaronoj de la paĝo, aŭ devus almenaŭ tri fotojn dekstre forigi. Sed ĉar la kasto havas tiom multajn vortojn en kvar larĝaj kolumnoj, ĝi tute bezonas iom da spaco - tial mi nun simple malvidigas la lastajn 3 fotojn. Fotojn oni povas ankoraŭ meti en alian parton de la teksto, ekzemple pli supren maldekstren. Sed tamen pripensindas ĉu oni vere bezonas tiom multegajn fotojn aŭ povus rezigni pri iuj, aŭ almenaŭ elekti fotojn kiuj pli larĝas ol ili altas - tiu kutime "uzas malpli da spaco"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:48, 26 mar. 2026 (UTC) :PS: Mi nun sukcesis solvi la problemon por ne-vidigo de nur kvar fotoj, kun notoj "estas teknike tro da fotoj, iuj devas cedi, kaj saĝas rezigni aparte pri tiuj kiuj estas signife pli altaj ol larĝaj". Tamen restas la demando ĉu la longegaj listoj kaj same longaj kolumnoj da fotoj estas sencaj kaj bone prezentas la temon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 10:22, 26 mar. 2026 (UTC) == Ĉu saĝas la multaj mallongigoj de "aŭtoritatoj" sen ligiloj == Krome ankoraŭ kritiko estas ke la multaj mallongigoj de plantobaptintaj botanikistoj (la "aŭtoritatoj") estas sencaj. Se oni transformas ilin al ruĝaj ligiloj, la ĉiukaze multegaj ruĝaj ligiloj ankoraŭ duobligos, sed malavantaĝo de la unua sistemo estas ke ne videblas se pri iu mallongigo jam estas ekzistanta esperanta artikolo... Alternativo estus aldoni la plenajn nomojn sen ligiloj post la mallongigoj: pli saĝa, sed kompare pli laborintensa vojo estus en ligiloj kaŝe uzi la plenajn nomojn de la botanikistoj el vikidatumoj. Mi ankoraŭ ne eltrovis kiel tio precize funkcius, sed ĉiukaze mi vidas ke ekzemple pri mallongigo DESF. ekzistus esperanta teksto [[René Louiche Desfontaines]], do facile eblas kaŝi la titolon ankaŭ en la mallongigo, tiel [[René Louiche Desfontaines|DSFS.]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 10:22, 26 mar. 2026 (UTC) == Pliaj ruĝaj ligiloj == Ĉiukaze iuj pliaj inventitaj ruĝaj ligiloj kiel [[duoninsulo Kabo]] (cetere en Sudafriko) estas dubindaj: ĉu vere pri la duoninsulo ne estas propra artikolo? Se ne, ĉu ĝi ne pli ĝuste devus nomiĝi [[Kablanda duoninsulo]] (tiel ĝin ĝis nun sen ligilo nomis la teksto [[Kabo de Bona Espero]]), kaj oni povus improvize uzi la paĝotitolon [[Kablando]], aŭ iom pli malvaste [[Okcidenta Kablando]] kiel internan ligilon? Sed ĉar la duoninsulo estas tiom pli malvasta ol la regionego Kablando, probable pli bonus nomo [[Kaburba duoninsulo]] (tiel ĝin ĝis nun sen ligilo nomis la teksto [[Kaburbo]]), kun ligilo [[Kaburbo]], volonte kun ekstervikipedia esperanta referenco (ĉi tie la [[poŝatlaso de la Mondo]] de 1971 ne helpos, ĝi nur konas Kaburbon kaj la kabon mem). Aŭ oni povas ĉirkaŭvoji inventitan ruĝan ligilon per skribado de «duoninsulo [de la] [[Kabo de Bona Espero]]»? Kompreneble, necesas unue vidi ĉu estas vikidatuma kodo pri Kablanda/Kaburba/Kaba duoninsulo (mi ankoraŭ ne trovis ĝin), kaj povas ankaŭ verki novan artikolon, kun mencio en ĝi de la bluaj ligiloj [[duoninsulo]], [[Kablando]], [[Kaburbo]], [[kabo]] kaj [[Kabo de Bona Espero]]... sed tian novan artikolon necesas verki, ĝi ne verkiĝas mem. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:38, 26 mar. 2026 (UTC) :Nun mi trovis la vikidatuman eron [[d:Q748494]], ĝi nomiĝas Cape Peninsula (Afrikaans: Kaapse Skiereiland), do simpla nomigo [[Kaba Duoninsulo]] estas pravigebla... Tamen restas la misimpreso, ke simpla ruĝa ligilo "[[duoninsulo Kabo]]" ĉi-tie ne multe helpas kaj pli levas demandojn ol ĝi solvas. Ĉar fakte nur ĝemi ne helpas, mi nun investos 40 minutojn kaj <big>'''faros'''</big> ĝerman artikolon [[Kaba Duoninsulo]]. :Sed tio nur solvas unu dubindan ruĝan ligilon. Pli ol cent aliaj restas nur en tiu ĉi teksto (fakte, se mi ne miskalkulis estas 252 ruĝaj ligiloj ekster la kesto plus 392 en ĝi - probable iuj kalkuliĝas duoble, kaj ankoraŭ estas iuj simplaj eraroj, ekzemple ruĝa ligilo [[lupino]], kiu devas esti [[lupeno]], ĉiukaze 644 estas tre multaj ruĝaj ligiloj). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:46, 26 mar. 2026 (UTC) :Se oni horojn ĉirkaŭrigardas en flankaj artikoloj, oni trovas ankoraŭ pliajn mis-ruĝajn ligilojn: [[Fynbos]] estas [[Finboso]], [[Rooibos]] estas [[Rojbos-arbusto]] kaj kompreneble [[Tasmanien]] estas [[Tasmanio]]. Kune kun [[duoninsulo Kabo]] kiu estas tutnova [[Kaba Duoninsulo]] kaj trifoje [[lupino]] (besto), kiu estas [[lupeno]] (planto) ni jam estas ĉe sub 640 ankoraŭ dubindaj ruĝaj ligiloj! Plus <big>'''nova'''</big> biografio [[Velva Elaine Rudd]] (dufoje ligita) kiun mi aparte kreis por tiu ĉi listo, restas ankoraŭ 635. Sed tiujn 635 ankoraŭ necesos same kritike ekzameni... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:58, 26 mar. 2026 (UTC) ::Ankoraŭ unu fuŝo trovita: [[Kvazulunatalo]] devas esti [[Kvazulu-Natalo]]. Tie eĉ pripenseblus ĉu alidirektigo de la fuŝa al ĝusta teksta titolo estus senca, sed mi dubas kaj nun ne faros ion, krom ĝustigi la fuŝan ligilon en la teksto. Kaj ĉar mi forte supozas ke la tuta origina teksto el marto 2016 estis simple pigre tradukita el la germana sen atenti pri iuj kontroloj, tie komparo de la tekstoj helpis kompreni ke [[sekperiodo]] ne estis traduko de "Trockenperiode", sed de "Trockenzeit", do temas pri la esperanta teksto [[seka sezono]]. Restas 633 ankoraŭ de aliuloj kontrolendaj ruĝaj ligiloj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:24, 27 mar. 2026 (UTC) ::: {{re|Arbarulo|ThomasPusch}} Tute ĝustas la rimarko de Thomas, ke ne temis pri fantazia ne-jam-kreita teksto [[sekperiodo]] sed pri ekzistanta teksto [[seka sezono]] - mi tamen miras ke pli ol duonjaron post tiu malkovro ankoraŭ la fuŝa ruĝa ligilo [[sekperiodo]] restis en la teksto. Mi nun riparas la tekston, kaj petas vian juĝi ĉu sencas alidirektilo de "sekperiodo" al [[seka sezono]]. Sed krome interesus min kio okazos al la restaj "633 ankoraŭ de aliuloj kontrolendaj ruĝaj ligiloj". Mi preskaŭ certas ke Arbarulo skribis aŭ almenaŭ pensos ke "kreo de novaj esperantaj paĝoj ne estas mia fako, mia tasko nur estas defendi la ruĝajn ligilojn por la «multaj aliaj esperantaj uzantoj»", sed mi scias kaj konvinkiĝas ke nur atendi tiujn hipotezajn aliajn uzantojn ne malpliigos la evidente multajn informtruojn. Mi interesiĝas krei unu novan tekston ene de la sekvaj du tagoj, tiam restis ankoraŭ 632 mankantaj artikoloj nur pri tiu grupeto da plantoj... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 09:25, 10 okt. 2026 (UTC) ::::Kaj ĝenerale la ruĝaj ligiloj restas nefidindaj. Ekzemple la ligilo [[Dornginster]] (Calicotome): "Dornginster" estas vorto germana, sed la germana en botaniko ne estas pli grava lingvo ol la nederlanda, frisa, dana, pola, estona, finna aŭ hungara... Do simple estas fuŝo havi iun vorton el arbitra regiona lingvo kiel esperantan internan ligilon! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 10:53, 10 okt. 2026 (UTC) 2092hiq6asrk8yw4ovut06r9s5a0f2y 9491112 9491111 2026-10-10T11:01:31Z Aidas 3488 /* Pliaj ruĝaj ligiloj */ 9491112 wikitext text/x-wiki Estas foje malfacile ekhavi bonajn ekstervikipediajn referencojn pri iuj el la treege multaj botanikaj nomoj de familioj, subfamilioj, genroj kaj specio. Sed tamen estas bone laŭeble ne simple inventi vortojn. Ĉi tie estis ruĝa ligilo esperanta genro [[ginsto]], {{l-la|genista}} ([[d:Q156696]]), sen ajna referenco kaj sen ke teksto pri la genro jam estus farita, tial la ruĝa koloro. La vorto "ginsto" kompreneblas, se oni bone regas la germanan, kaj diveneblas se oni same bone regas la svedan aŭ norvegan, sed al ĉiuj aliaj la vorto strangas. Laŭ la latina nomo iel vortumo kiel "genisto" ŝajnus esti multe pli natura. Kaj la skeptikemo estas tute ĝusta: laŭ diversaj Esperanto-vortaroj, kiel [https://vortaro.net/#genisto_kd PIV 2020] aŭ [https://reta-vortaro.de/revo/art/genist.html#genist.0o Reta Vortaro], la planta genro tutekzakte nomiĝas '''genisto'''. La memcerta ruĝa ligilo [[ginsto]] estis simple malĝusta. Bonvolu ne ŝpari laboron vere provi eltrovi vortarajn pruvojn, antaŭ ol vi "registras" ruĝan ligilon de libere inventita vortumo. Estas granda demando, kiom da aliaj el la ĉi tie multaj ruĝaj ligiloj estas same fuŝaj. Mi nun simple hazarde trovis la fuŝon de ligilo "ginsto". Sed ĉiukaze necesas laŭeble eviti kaj alikaze iom post iom malkovri tute malĝustajn ruĝajn ligilojn, ĉar vikipedio en la ĝenerala publiko konsideriĝas referenca fonto, kaj same vikipediistoj kiel tute normalaj esperantistoj emas facilanime kredi kio estas skribita en la artikoloj. {{re|Arbarulo}} Ĉi tie ree tute ne temas pri ebla forpreno de iu ruĝa ligilo, sed jen plia el multegaj kazoj, kie ruĝaj ligiloj simple malĝustas, fakte mensogas. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:34, 26 mar. 2026 (UTC) :Kompreneble. --[[Uzanto:Arbarulo|Arbarulo]] ([[Uzanto-Diskuto:Arbarulo|diskuto]]) 14:08, 26 mar. 2026 (UTC) == Teknike == Teknike krome estas dua problemo en la paĝo: estas grandegaj listoj, sed tamen ankoraŭ pli multegaj fotoj, kaj ambaŭ elementoj malhelpas sin reciproke. Plej akra tio estas ĉe la tutlarĝa kesto "genroj laŭ la alfabeto": Aŭ oni devus mallarĝigi la keston al nur tri kvaronoj de la paĝo, aŭ devus almenaŭ tri fotojn dekstre forigi. Sed ĉar la kasto havas tiom multajn vortojn en kvar larĝaj kolumnoj, ĝi tute bezonas iom da spaco - tial mi nun simple malvidigas la lastajn 3 fotojn. Fotojn oni povas ankoraŭ meti en alian parton de la teksto, ekzemple pli supren maldekstren. Sed tamen pripensindas ĉu oni vere bezonas tiom multegajn fotojn aŭ povus rezigni pri iuj, aŭ almenaŭ elekti fotojn kiuj pli larĝas ol ili altas - tiu kutime "uzas malpli da spaco"... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 09:48, 26 mar. 2026 (UTC) :PS: Mi nun sukcesis solvi la problemon por ne-vidigo de nur kvar fotoj, kun notoj "estas teknike tro da fotoj, iuj devas cedi, kaj saĝas rezigni aparte pri tiuj kiuj estas signife pli altaj ol larĝaj". Tamen restas la demando ĉu la longegaj listoj kaj same longaj kolumnoj da fotoj estas sencaj kaj bone prezentas la temon. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 10:22, 26 mar. 2026 (UTC) == Ĉu saĝas la multaj mallongigoj de "aŭtoritatoj" sen ligiloj == Krome ankoraŭ kritiko estas ke la multaj mallongigoj de plantobaptintaj botanikistoj (la "aŭtoritatoj") estas sencaj. Se oni transformas ilin al ruĝaj ligiloj, la ĉiukaze multegaj ruĝaj ligiloj ankoraŭ duobligos, sed malavantaĝo de la unua sistemo estas ke ne videblas se pri iu mallongigo jam estas ekzistanta esperanta artikolo... Alternativo estus aldoni la plenajn nomojn sen ligiloj post la mallongigoj: pli saĝa, sed kompare pli laborintensa vojo estus en ligiloj kaŝe uzi la plenajn nomojn de la botanikistoj el vikidatumoj. Mi ankoraŭ ne eltrovis kiel tio precize funkcius, sed ĉiukaze mi vidas ke ekzemple pri mallongigo DESF. ekzistus esperanta teksto [[René Louiche Desfontaines]], do facile eblas kaŝi la titolon ankaŭ en la mallongigo, tiel [[René Louiche Desfontaines|DSFS.]]. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] 10:22, 26 mar. 2026 (UTC) == Pliaj ruĝaj ligiloj == Ĉiukaze iuj pliaj inventitaj ruĝaj ligiloj kiel [[duoninsulo Kabo]] (cetere en Sudafriko) estas dubindaj: ĉu vere pri la duoninsulo ne estas propra artikolo? Se ne, ĉu ĝi ne pli ĝuste devus nomiĝi [[Kablanda duoninsulo]] (tiel ĝin ĝis nun sen ligilo nomis la teksto [[Kabo de Bona Espero]]), kaj oni povus improvize uzi la paĝotitolon [[Kablando]], aŭ iom pli malvaste [[Okcidenta Kablando]] kiel internan ligilon? Sed ĉar la duoninsulo estas tiom pli malvasta ol la regionego Kablando, probable pli bonus nomo [[Kaburba duoninsulo]] (tiel ĝin ĝis nun sen ligilo nomis la teksto [[Kaburbo]]), kun ligilo [[Kaburbo]], volonte kun ekstervikipedia esperanta referenco (ĉi tie la [[poŝatlaso de la Mondo]] de 1971 ne helpos, ĝi nur konas Kaburbon kaj la kabon mem). Aŭ oni povas ĉirkaŭvoji inventitan ruĝan ligilon per skribado de «duoninsulo [de la] [[Kabo de Bona Espero]]»? Kompreneble, necesas unue vidi ĉu estas vikidatuma kodo pri Kablanda/Kaburba/Kaba duoninsulo (mi ankoraŭ ne trovis ĝin), kaj povas ankaŭ verki novan artikolon, kun mencio en ĝi de la bluaj ligiloj [[duoninsulo]], [[Kablando]], [[Kaburbo]], [[kabo]] kaj [[Kabo de Bona Espero]]... sed tian novan artikolon necesas verki, ĝi ne verkiĝas mem. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:38, 26 mar. 2026 (UTC) :Nun mi trovis la vikidatuman eron [[d:Q748494]], ĝi nomiĝas Cape Peninsula (Afrikaans: Kaapse Skiereiland), do simpla nomigo [[Kaba Duoninsulo]] estas pravigebla... Tamen restas la misimpreso, ke simpla ruĝa ligilo "[[duoninsulo Kabo]]" ĉi-tie ne multe helpas kaj pli levas demandojn ol ĝi solvas. Ĉar fakte nur ĝemi ne helpas, mi nun investos 40 minutojn kaj <big>'''faros'''</big> ĝerman artikolon [[Kaba Duoninsulo]]. :Sed tio nur solvas unu dubindan ruĝan ligilon. Pli ol cent aliaj restas nur en tiu ĉi teksto (fakte, se mi ne miskalkulis estas 252 ruĝaj ligiloj ekster la kesto plus 392 en ĝi - probable iuj kalkuliĝas duoble, kaj ankoraŭ estas iuj simplaj eraroj, ekzemple ruĝa ligilo [[lupino]], kiu devas esti [[lupeno]], ĉiukaze 644 estas tre multaj ruĝaj ligiloj). [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 13:46, 26 mar. 2026 (UTC) :Se oni horojn ĉirkaŭrigardas en flankaj artikoloj, oni trovas ankoraŭ pliajn mis-ruĝajn ligilojn: [[Fynbos]] estas [[Finboso]], [[Rooibos]] estas [[Rojbos-arbusto]] kaj kompreneble [[Tasmanien]] estas [[Tasmanio]]. Kune kun [[duoninsulo Kabo]] kiu estas tutnova [[Kaba Duoninsulo]] kaj trifoje [[lupino]] (besto), kiu estas [[lupeno]] (planto) ni jam estas ĉe sub 640 ankoraŭ dubindaj ruĝaj ligiloj! Plus <big>'''nova'''</big> biografio [[Velva Elaine Rudd]] (dufoje ligita) kiun mi aparte kreis por tiu ĉi listo, restas ankoraŭ 635. Sed tiujn 635 ankoraŭ necesos same kritike ekzameni... [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 14:58, 26 mar. 2026 (UTC) ::Ankoraŭ unu fuŝo trovita: [[Kvazulunatalo]] devas esti [[Kvazulu-Natalo]]. Tie eĉ pripenseblus ĉu alidirektigo de la fuŝa al ĝusta teksta titolo estus senca, sed mi dubas kaj nun ne faros ion, krom ĝustigi la fuŝan ligilon en la teksto. Kaj ĉar mi forte supozas ke la tuta origina teksto el marto 2016 estis simple pigre tradukita el la germana sen atenti pri iuj kontroloj, tie komparo de la tekstoj helpis kompreni ke [[sekperiodo]] ne estis traduko de "Trockenperiode", sed de "Trockenzeit", do temas pri la esperanta teksto [[seka sezono]]. Restas 633 ankoraŭ de aliuloj kontrolendaj ruĝaj ligiloj. [[Uzanto:ThomasPusch|ThomasPusch]] ([[Uzanto-Diskuto:ThomasPusch|diskuto]]) 10:24, 27 mar. 2026 (UTC) ::: {{re|Arbarulo|ThomasPusch}} Tute ĝustas la rimarko de Thomas, ke ne temis pri fantazia ne-jam-kreita teksto [[sekperiodo]] sed pri ekzistanta teksto [[seka sezono]] - mi tamen miras ke pli ol duonjaron post tiu malkovro ankoraŭ la fuŝa ruĝa ligilo [[sekperiodo]] restis en la teksto. Mi nun riparas la tekston, kaj petas vian juĝi ĉu sencas alidirektilo de "sekperiodo" al [[seka sezono]]. Sed krome interesus min kio okazos al la restaj "633 ankoraŭ de aliuloj kontrolendaj ruĝaj ligiloj". Mi preskaŭ certas ke Arbarulo skribis aŭ almenaŭ pensos ke "kreo de novaj esperantaj paĝoj ne estas mia fako, mia tasko nur estas defendi la ruĝajn ligilojn por la «multaj aliaj esperantaj uzantoj»", sed mi scias kaj konvinkiĝas ke nur atendi tiujn hipotezajn aliajn uzantojn ne malpliigos la evidente multajn informtruojn. Mi interesiĝas krei unu novan tekston ene de la sekvaj du tagoj, tiam restis ankoraŭ 632 mankantaj artikoloj nur pri tiu grupeto da plantoj... --[[Uzanto:Aidas|Aidas]] 09:25, 10 okt. 2026 (UTC) ::::Kaj ĝenerale la ruĝaj ligiloj restas nefidindaj. Ekzemple la ligilo [[Dornginster]] (Calicotome): "Dornginster" estas vorto germana, sed la germana en botaniko ne estas pli grava lingvo ol la nederlanda, frisa, dana, pola, estona, finna aŭ hungara... Do simple estas fuŝo havi iun vorton el arbitra regiona lingvo kiel esperantan internan ligilon! --[[Uzanto:Aidas|Aidas]] 10:53, 10 okt. 2026 (UTC) e9nhzshstq0yeiz8k4h4qiu1ss1fc05 0 942858 9490944 9365925 2026-10-09T16:46:07Z Arbarulo 135469 9490944 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''Grant TAVINOR''' (n. en [[1973]] – m. la [[13-an de aŭgusto]] [[2025]]) estis novzelanda akademiulo kaj [[Estetikismo|artfilozofo]]. Tavinor verkis pri la estetiko, filozofio kaj etiko de [[Cifereca analitiko|cifereca teknologio]], [[videoludo]]j kaj [[virtuala realeco]]. Lia libro ''The Art of Videogames'' ([[2009]]) estas konsiderata fundamenta verko en la kampo. Tavinor estis altranga preleganto pri filozofio ĉe la [[universitato Lincoln]], kie li instruis de [[2003]] ĝis [[2025]], kaj Erskine Fellow ĉe la [[universitato de Canterbury]] en [[2022]]. == Frua vivo kaj edukado == Tavinor naskiĝis en [[Whangarei]].<ref name="AAP2025"/> Li studis ĉe la [[universitato de Otago]] en [[Dunedin]], [[Nov-Zelando]], kie li ricevis BA(Hons), kaj ĉe la [[Universitato de Aŭklando]] en [[Aŭklando]], Nov-Zelando, kie li kompletigis sian doktoriĝon.<ref name="Weinberg"/> == Kariero == Tavinor aliĝis al la universitato Lincoln en Nov-Zelando kiel preleganto pri filozofio en [[2003]]. Li estis promociita al altranga preleganto en [[2014]], kaj restis en tiu posteno en la Fakultato de Medio, Socio kaj Dezajno ĝis sia morto en [[2025]].<ref name="Weinberg">{{cite news |last1=Weinberg |first1=Justin |title=Grant Tavinor (1973-2025) - Daily Nous |url=https://dailynous.com/2025/09/19/grant-tavinor-1973-2025/ |access-date=24-a de aprilo 2026 |work=Daily Nous |date=19-a de septembro 2025}}</ref><ref name="AAP2025"/> Li estis Erskine Fellow ĉe la [[Universitato de Canterbury]] en [[2022]].<ref name="AAP2025"/> Tavinor servis en la Komitato pri Homa Etiko de Lincoln University dum 14 jaroj, prezidante la komitaton de [[2014]] ĝis [[2024]]. Li ricevis la premion «''Recognition of Service''» de la vicrektoro pro siaj kontribuoj.<ref name="AAP2025"/> == Verkoj == La unua libro de Tavinor, ''The Art of Videogames'' ([[2009]]), estas konsiderata fundamenta verko en la estetiko de videoludoj.<ref name="AAP2025">{{cite news |title=AAP - Remembering Grant Tavinor |url=https://aap.org.au/blog/13549732 |access-date=24-a de aprilo 2026 |work=Australasian Association of Philosophy Newsletter |date=7-a de oktobro 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=In Memory of Grant Tavinor {{!}} Game Philosophy Network |url=https://www.gamephilosophy.org/in-memory-of-grant-tavinor/ |website=Game Philosophy Network |access-date=24-a de aprilo 2026}}</ref> En ĝi li argumentis, ke videoludoj estas nova formo de reprezenta arto, disponigante «''aktivan esploran estetikon''» implikantan «''la reprezentadon de la ludanto, ilian agentecon kaj iliajn {{JN|estetika sperto}}, ene de fikcia mondo''». Li traktis la filozofiajn demandojn «''Kio estas ludo?''» kaj «''Kio estas arto?''», konsiderante videoludojn laŭ fikcio, rakonto, emocio kaj moralo. Donante konceptan fundamenton al videoludoj, Tavinor difinis ilin disjunkcie:<ref name="Cuddy">{{cite journal |last1=Cuddy |first1=Luke |title=The Art of Videogames by tavinor, grant |journal=The Journal of Aesthetics and Art Criticism |date=November 2011 |volume=69 |issue=4 |pages=430–433 |doi=10.1111/j.1540-6245.2011.01485_8.x |url=https://academic.oup.com/jaac/article/69/4/430/5980195}} </ref> {{citaĵo|«''X estas videoludo se ĝi estas artefakto en vida cifereca medio, estas intencita kiel objekto de distro, kaj estas intencita provizi tian distron per la uzo de unu aŭ ambaŭ el la jenaj engaĝiĝreĝimoj: ludado bazita sur reguloj kaj celoj aŭ interaga fikcio.''» <ref name="Cuddy"/>}} Tavinor redaktis la unuan antologion de eseoj pri la estetiko de videoludoj, ''The Aesthetics of Videogames'' ([[2018]]), kune kun Jon Robson.<ref>{{cite web |title=Bio: BIO Dr Grant Tavinor |url=https://researchers.lincoln.ac.nz/grant.tavinor |website=Lincoln University |access-date=24-a de aprilo 2026}}</ref><ref name="Cray">{{cite journal |last1=Cray |first1=Wesley D. |title=The Aesthetics of Videogames (Review) |journal=Notre Dame Philosophical Reviews |date=2018 |url=https://ndpr.nd.edu/reviews/the-aesthetics-of-videogames/ |access-date=24-a de aprilo 2026}}</ref> Li ankaŭ verkis ''The Aesthetics of Virtual Reality'' ([[2021]]).<ref name="Mosselaer">{{cite journal |last1=van de Mosselaer |first1=Nele |title=Review of "The Aesthetics of Virtual Reality" |journal=The journal of aesthetics and art criticism |date=September 2022 |volume=80 |issue=4 |pages=513–516 |doi=10.1093/jaac/kpac047 |url=https://research.tilburguniversity.edu/en/publications/review-of-the-aesthetics-of-virtual-reality/ |issn=0021-8529}}</ref><ref name="PhilPeople">{{cite web |title=Grant Tavinor (Lincoln University) - PhilPeople |url=https://philpeople.org/profiles/grant-tavinor |website=philpeople.org |access-date=24-a de aprilo 2026 |language=en}}</ref> == Referencoj == {{referencoj}} {{DEFAŬLTORDIGO:Tavinor, Grant}} [[Kategorio:Estetikistoj]] [[Kategorio:Novzelandaj verkistoj]] [[Kategorio:Historio de videoludoj]] gdork9s2q9pg0ebxhfxjir4zyifq6e6 0 944364 9490983 9466030 2026-10-09T21:53:07Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9490983 wikitext text/x-wiki {{Informkesto gravulo}} {{Reĝa familio de Norvegio}} [[Dosiero:The_Crown_Prince_and_Princess_Ingrid_Alexandra_of_Norway.jpg|eta|Princino Ingrid Alexandra kun ŝia patro en 2007]] [[Dosiero:Prinsesse_Ingrid_Alexandra_Kadettangen.jpg|eta|Princino Ingrid Alexandra malfermas la someran pretecon de la Norvega Ruĝa Kruco por Serĉo kaj Savo ĉe Kadettangen en Sandvika, Bærum, en junio 2025.]] [[Kronprinco|Kronprincino]] '''Ingrid Alexandra de Norvegio''' (naskita la 21-an de januaro 2004) estas la pli aĝa infano de reĝo [[Haakon la 8-a (Norvegio)|Haakon la 8-a]] kaj la dua infano reĝino [[Mette-Marit de Norvegio|Mette-Marit]]. Kun la forpaso de ŝia avo, reĝo [[Harald la 5-a (Norvegio)|Harald la 5-a]], kaj la reĝiĝo de ŝia patro Haakon en aŭgusto [[2026]], ŝi fariĝis kronprincino, la unua en la tronsukcedo de [[Norvegio]]. Ŝi reprezentas la kvinan generacion de la nuna [[reĝa familio de Norvegio|norvega reĝa familio]] de la [[Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg|Domo de Glücksburg]].<ref>{{Citation|title=Ingrid Alexandra|date=21 January 2022|url=http://snl.no/Ingrid_Alexandra|work=Store norske leksikon|language=nb|access-date=25 January 2022|archive-date=11 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220311161901/https://snl.no/Ingrid_Alexandra|url-status=live}}</ref> Ŝi havas pli junan fraton, princon [[Sverre Magnus de Norvegio|Sverre Magnus]], kiun ŝi vicigas pli alte en la sinsekvo post la efektivigo de [[Unuenaskiteco|absoluta primogenituro]] en 1990<ref name="konge1">{{cite web |url=http://www.kongehuset.no/artikkel.html?tid=28654&sek=27302|website=royalcourt.no|publisher=Norwegian Royal Court|title=Order of succession|date=12 February 2013|access-date=24 May 2014|archive-date=29 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180929194648/http://www.kongehuset.no/artikkel.html?tid=28654&sek=27302|url-status=live}}</ref>, kaj pli aĝan [[duonfrato]]n Marius, kiu estas ekster la tronheredo. == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligioj == {{projektoj}} * [https://web.archive.org/web/20220120142223/https://www.royalcourt.no/seksjon.html?tid=28797&sek=28432 Oficiala retejo de Ŝia Reĝa Moŝto Princino Ingrid Alexandra] {{Nuntempaj tronheredontoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo}} [[Kategorio:Norvega reĝa familio]] [[Kategorio:Norvegaj kristanoj]] [[Kategorio:Dinastio Glücksburg]] [[Kategorio:Nuntempaj tronheredontoj]] p1knwe88g3wd8qqhs1n7fvi7l164vys 0 944842 9490973 9385520 2026-10-09T19:41:09Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9490973 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Ilse WEITSCH''' (fraŭline ''Ilse Thieß''; naskiĝinta la {{Daton|22|1|1904}} en [[Gelsenkirchen]], mortinta la {{daton|12|8|1958}} en [[Munkeno]]) estis [[germanio|germana]] radiofonia redaktistino kaj aktivulino pri [[virinaj rajtoj]]. == Vivo == Partopreninte je [[kastelo Dreißigacker|Dreißigacker]] kvarmonatan fakkurson en 1921, ŝi iris al la universitatkliniko de [[Jena]] por fintrejniĝi kiel vartistino. Post pozitiva ekzameniĝo ŝi frekventis la Socialprofesian Faklernejon de [[Alice Salomon]]. Sekvis laborado kiel zorgantino, laste plurajn jarojn kiel ĉefino de berlina porgravedulina institucio.<ref>Nicole Luthard: [https://www.pedocs.de/volltexte/2021/22758/pdf/Erwachsenenbildung_43_2021_Luthardt_Meine_lieben_Zuhoerer.pdf "Meine lieben Zuhörer. Ilse Weitsch und der Frauenfunk bei Radio München"] {{404|date=October 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - PDF-aĵo pri ŝia laboro ĉe [[Bayerischer Rundfunk]] (1945-1958)</ref> En Jena ŝi ankaŭ ekrajtis studi sen abiturienta ekzameno. Sekvis studoj pri pedagogio, sociologio kaj filozofio je [[friedrich-Schiller-Universitato Jena|Jena]] kaj [[universitato de Frankfurto|Frankfurto]] (ĉe [[Károly Mannheim]]). Sed en 1931 ŝi interrompis siajn nefinitajn studojn por edziniĝi al la pedagogo [[Eduard Weitsch]]. Jam antaŭnupte ŝi asistantis kaj docentis, rilate al porvirinaĵoj, ĉe la institucio de Weitsch je Dreißigacker. Krome ŝi aktivis ĉe la Vespera Popolaltlernejo de Jena. En aŭgusto 1933 ŝi estis maldungita fare de la [[nazioj]] sen rajto je pensio, pro laŭdira malfidindeco. La domon je Dreißigacker jam en la 30.3.1933 estis okupintaj [[sturmabteilung|SA-anoj]]. La Weitsch-oj do forlasis Turingujon kaj ekloĝis en 1934 je la bavaruja [[oberhaching|Deisenhofen (Oberhaching)]]. Ĝis la fino de la [[dua Mondmilito|milito]] ili perlaboris la vivon per verkado kaj kreo de reklamaĵoj por entreprenoj. En somero 1945 ŝi prezentis sin antaŭ la respondecaj [[usona Armeo|usonaj informadoficiroj]] en la munkena radio-elsendejo kaj deklaris sin preta je tiea deĵorado. Ŝia biografio ja tre plaĉis al la okupantoj kiuj atentis en la dungado pri [[sennaziigo]] - aparte koncerne al la mediatoj. Tiutempe Weitsch devis zorgi ne nur por si kaj la infanoj, sed ankaŭ por la gepatroj, domo kaj ĝardeno.<ref>[https://www.bayerns-frauen.de/orte/ilse-weitsch.php "Starke Frauen Bayern: Ilse Weitsch"] - ĉe: ''bayerns-frauen.de''</ref> Weitsch la sekvajn jarojn ekkreis porvirinan temaron ene de la radioprogramoj, ne nur pri kaj por dommastrinoj sed ankaŭ pri kaj por laborantaj virinoj. Krom praktikaj konsiloj eĉ politikaj vidpunktoj ne ŝpariĝis. En pridisputindaj aferoj Weitsch havis sian klaran pozicion. Ŝi mortis post operacio je la [[gala veziko]]. La urnoj de ŝi kaj de ŝia edzo estis entombigitaj en Dreißigacker. == Honoroj == *1957: Bundesverdienstkreuz (unua klaso; fare de la respubliko) - por ŝia sociala engaĝiĝo * nomo de strato por ŝi en Oberhaching ''Ilse-Weitsch-Straße''<ref>[https://gruene-oberhaching.de/2016/10/13/antrag-strassenname-im-baugebiet-am-neuen-weg-forstweg/ "Antrag: Straßenname im Baugebiet Am Neuen Weg / Forstweg"] - peto de la Verduloj, 13.10.2016</ref> *propra stacio por Weitsch en Munkeno, ene de ''FrauenOrt'' (lokoj kun rilato al gravaj virinoj) == Notoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == * {{findagrave|256952518}} * [https://www.bayerns-frauen.de/orte/ilse-weitsch.php "FrauenOrt für Ilse Weitsch"] * [https://www.uni-augsburg.de/de/fakultaet/philsoz/fakultat/erwachsenen-und-weiterbildung/forschungprojekte/geschichte-der-bildung-im-erwachsenenalter/frauen/weitsch/ Weitsch sur la universitata paĝaro de Augsburg] {{bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Weitsch, Ilse}} [[Kategorio:Germanaj virinrajtaj aktivuloj]] [[Kategorio:Germanaj ĵurnalistoj]] [[Kategorio:Virinoj]] [[Kategorio:Radioprezentistoj]] [[Kategorio:Germanaj flegistoj]] [[Kategorio:Mortintoj en Munkeno]] [[kategorio:Gelsenkirchen]] 7r85n6sr4485kpbw5nhso3o25i3nroz 0 946910 9491029 9403137 2026-10-10T03:45:42Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9491029 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = |naskonomo = }} '''[[Stefano|István]] Lovas''' [iŝtvAn lovaŝ], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Lovas István''' estis [[Hungario|hungara]] [[ĵurnalisto]]. Lia [[pseŭdonimo]] estis ''Ferenczi Zoltán''. István Lovas<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM63547 hungarlingva datenaro de muzeo</ref><ref>https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=687681&date=2026-06-15 nemzeti névtér</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1945|7|17}} en [[Budapeŝto]], li mortis {{mortotago|2018|6|11}} en Budapeŝto. == Biografio == István Lovas en sia juna aĝo plurfoje estis kondamnita al prizono pro pluraj krimoj, precipe politikaj. En [[1976]] li edziĝis al kanadanino, tial li libere translokiĝis al [[Kanado]]. Inter 1977–1979 li studis en [[Universitato de Kalgario]], en 1980 li akiris [[bakalaŭro]]n pri [[politologio]] en [[Universitato McGill]], [[magistro]]n en [[Universitato de Kalifornio en Los-Anĝeleso]] en 1983, fine li doktoriĝis en 1989 en [[Instituto pri Politikaj Studoj de Parizo]]. Inter 1984-1990 li laboris en [[Radio Libera Eŭropo]] parte en [[Novjorko]], parte en [[Munkeno]]. Depost fino de la socialismo (1990) li tuj hejmenvenis kaj li estis tradukisto, ankaŭ ĵurnalisto en gazetoj, radioj kaj televizioj. Li ricevis premiojn inter 2001-2016. == Elektitaj kontribuoj == * ''Jobbegyenes'' (1999) * ''Kettős mércével'' (2003) * ''Unortodox különcök. Malajzia, Izland és Magyarország sikeres válságkezelése'' (2015) == Fontoj == * [https://ma7.sk/kozelet/elhunyt-lovas-istvan-ujsagiro biografio hungare kun foto] * [https://archivum.888.hu/szabad-vasarnap/elhunyt-lovas-istvan-4146836/ biografieto hungare kun foto] * [https://web.archive.org/web/20240912064947/http://hazafias.hu/Jobbegyenes-Lovas-Istvan biografio hungare] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Lovas Istvan}} [[Kategorio:Hungaraj ĵurnalistoj]] [[Kategorio:Budapeŝtanoj]] {{Portalstrio|Biografio}} mja3x0uqbsf2rtddgjtm50mfsx2kzx8 0 947901 9491040 9416831 2026-10-10T05:03:56Z Sj1mor 12103 9491040 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Eŭristomoj |koloro = pink |dosiero = Dollarbird by N.A. Nazeer.jpg |priskribo de dosiero = [[Orienta koracio|Orientaj koracioj]] en Barato,<br> tipa specio |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Koracioformaj]] ''Coraciiformes'' |familio = [[Koraciedoj]] ''Coraciidae'' |genro = '''Eŭristomoj''' ''[[Eurystomus]]'' |genro aŭtoritato = [[Louis Pierre Vieillot|Vieillot]], 1816 |specioj de subdivizio = genroj |vikispecio = |komunejo = }} '''Eŭristomoj''' estas la birdospecioj de la genro ''Eurystomus'', nome [[genro]] de [[Coraciidae|koracioj]], unu el la du genroj en tiu familio de [[birdoj]]. ==Priskribo== La genronomo signifas ‘larĝa buŝo’, el la grekaj ''eurus'' ({{lang|grc|[[wikt:εὐρύς|εὐρύς]]}}, ‘larĝa’) kaj ''stoma'' ({{lang|grc|[[wikt:στόμα|στόμα]]}}, ‘buŝo’).<ref>{{cite book|author=William Somerville Orr|author-link= |title=Orr's circle of the sciences: a series of treatises on the principles of science, with their application to practical pursuits|publisher=W.S. Orr & Company|url=https://archive.org/details/orrscirclescien03orrgoog|year=1855|page=[https://archive.org/details/orrscirclescien03orrgoog/page/n537 517]}}</ref> Eurystomus enhavas kvar larĝbekajn speciojn, kiuj reproduktiĝas en Afriko, Azio kaj Aŭstralazio. Du specioj estas limigitaj al Afriko, unu el kiuj, la [[Larĝbeka koracio]], estas migranta. La [[Orienta koracio]] havas grandan distribuon de Hindio ĝis Japanio kaj Aŭstralio kaj ankaŭ ĝi estas migranta super la nordaj kaj sudaj ekstremoj de sia arealo. La fina specio, la [[Lazura koracio]], estas endemia de [[Molukoj]] en [[Indonezio]]. Ĝenerale ili estas manĝantoj en malferma kamparo, troveblaj en arbaro, savano kaj agrikultura tero. Kaj la [[Lazura koracio]] kaj la Larĝbeka koracio estas asociitaj kun [[pluvarbaro]]j sed tamen postulas malfermajn areojn por manĝoserĉadi. La specioj de la genro ''Eurystomus'' diferencas de la alia genro de koracioj, nome ''[[Coracias]]'', per tio, ke ili havas proporcie pli longajn flugilojn kaj pli mallongajn krurojn. Ĉi tiuj morfologiaj diferencoj speguliĝas en diferencoj en manĝoteknikoj. Koraciaj koracioj manĝas de fiksa ripozejo kaj kaptas predon per plonĝado sur ĝin sur la tero, dum la pli rapidaj kaj pli facilmovaj ''Eurystomus'' koracioj kaptas sian predon dumfluge. Male al la specioj de la genro ''Coracias'', ili ne faras la "ruliĝantan" montradon.<ref name = "HBW">{{Citation | first = C | last = Fry | editor-first = Josep | editor-last = del Hoyo | editor2-first = Andrew | editor2-last = Elliott | editor3-last = Sargatal | editor3-first = Jordi | contribution = Family Coraciidae (Rollers) | title = [[Handbook of the Birds of the World]]. Volume 6, Mousebirds to Hornbills | year = 2001 | pages = [https://archive.org/details/handbookofbirdso0001unse/page/342 342–369] | place = Barcelona | publisher = Lynx Edicions | isbn = 978-84-87334-30-6 }}</ref> ==Taksonomio== La genro ''Eurystomus'' estis enkondukita en 1816 de la franca ornitologo [[Louis Pierre Vieillot]] por akomodi la orientan koracion.<ref>{{cite book | last=Vieillot | first=Louis Pierre | author-link=Louis Pierre Vieillot | year=1816 | title=Analyse d'une Nouvelle Ornithologie Élémentaire | publisher=Deterville/self | location=Paris | page=37 | language=French| url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9745205x/f43.item }}<!--BHL has a scan of an 1883 reprint - same pagination http://biodiversitylibrary.org/page/12830237 --></ref><ref>{{ cite book | editor-last=Peters | editor-first=James Lee | editor-link=James L. Peters | year=1945 | title=Check-List of Birds of the World | volume=5 | publisher=Harvard University Press | place=Cambridge, Massachusetts | page=244 | url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14480255 }}</ref> La nomo devenas de la klasika greka ''eurustomos'', kiu signifas "larĝbuŝa".<ref>{{cite book | last=Jobling | first=James A. | year=2010| title=The Helm Dictionary of Scientific Bird Names | publisher=Christopher Helm | location=London | isbn=978-1-4081-2501-4 | page=154 }}</ref> Molekulfilogenetika studo de Ulf Johansson kaj kunlaborantoj publikigita en 2018 trovis, ke la lazura koracio (''Eurystomus azureus'') kuŝass en klado enhavanta subspeciojn de la orienta koracio (''Eurystomus orientalis'').<ref>{{cite journal | last1=Johansson | first1=U.S. | last2=Irestedt | first2=M. |last3=Qu | first3=Y. |last4=Ericson | first4=P. G. P. | date=2018 |title=Phylogenetic relationships of rollers (Coraciidae) based on complete mitochondrial genomes and fifteen nuclear genes |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=126 |pages=17–22|doi=10.1016/j.ympev.2018.03.030| pmid=29631051 | bibcode=2018MolPE.126...17J | s2cid=5011292 }}</ref> {{Clade| style=font-size:90%;line-height:90% |label1=''Eurystomus'' |1={{clade |1={{clade |1=[[Larĝbeka koracio]] – ''E. glaucurus'' |2=[[Blugorĝa koracio]] – ''E. gularis'' }} |2={{clade |1=[[Orienta koracio]] – ''E. orientalis orientalis'' |2={{clade |1=[[Lazura koracio]] – ''E. azureus'' |2={{clade |1=Orienta koracio – ''E. orientalis pacificus'' |2=Orienta koracio – ''E. orientalis waigiouensis'' }} }} }} }} }} == Specioj == {| class="wikitable" |- ! Bildo !! Scienca nomo !! Ordinara nomo !! Distribuo |- |[[File:Blue-throated Roller from Canopy Walkway - Kakum NP - Ghana 14 S4E1636 (16011512580).jpg|120px]] || ''Eurystomus gularis''||[[Blugorĝa koracio]] ||okcidenta subsahara Afriko de Gvineo ĝis Kameruno, sude ĝis norda Angolo, kaj okcidente ĝis sudorienta Ugando |- |[[File:Broad-billed Roller, Ankarafantsika, Madagascar, crop.jpg|120px]] || ''Eurystomus glaucurus'' || [[Larĝbeka koracio]]|| tropika Afriko kaj Madagaskaro |- |[[File:Dollarbird Samcem Dec02.JPG|120px]] || ''Eurystomus orientalis'' ||[[Orienta koracio]] ||Aŭstralio ĝis Japanio kaj Barato. |- |[[File:2015-09-13 Eurystomus azureus, Halmahera Timur, Indonesia.jpg|120px]]|| ''Eurystomus azureus'' ||[[Lazura koracio]] || Molukoj en Indonezio |- |} == Referencoj == {{Referencoj}} * ''Kingfishers, Bee-eaters and Rollers'' de Fry, Fry and Harris, {{ISBN|0-7136-8028-8}} == Eksteraj ligiloj == {{Projektoj}} [[Kategorio:Koracioformaj]] {{Birdoj}} {{Portalo Biologio}} 57w64552k7jbjcd9bjnt2zss4w6d2lw 0 948258 9490867 9466987 2026-10-09T14:25:32Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9490867 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Las Meninas 01.jpg|thumb|275px|''[[Las meninas]]'', de [[Diego Velázquez]].]] '''Hispana pentroarto''' aŭ '''pentrarto de Hispanio''' estas la [[pentrarto|pentrarta produktado]] laŭlonge de la [[historio de Hispanio]]. Same kiel la tuta [[Hispana arto|hispana arto]], ĝis estas elstara parto de la universala arto en ĉiuj ties epokoj, el la [[Kaverno Altamira kaj paleolitika kaverna arto de norda Hispanio|rokpentraĵoj de Paleolitiko inter kiuj tiuj de Altamira]] (ĉirkaŭ 14 000 a.K., eĉ kiam tiam Hispanio ne ekzistis kiel tio ankoraŭ) ĝis la [[nuntempa arto]], kun unu el pli famaj reprezentantoj en [[Pablo Picasso]].<ref>Tanco, Miguel. [https://www.proyectosilustrados.es/la-huella-dejada-por-los-artistas-del-paleolitico-superior/ ««Desde Altamira todo es decadencia…»».] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20260608115631/https://www.proyectosilustrados.es/la-huella-dejada-por-los-artistas-del-paleolitico-superior/ |date=2026-06-08 }} Proyectos Ilustrados. Konsultita la 3an de oktobro 2024.</ref> Laŭ la nomo de '''hispana pentroskolo''' oni komprenas vastan aron de figuroj kaj tradicioj kiuj kadre de diversaj [[Arta movado|stiloj]], karakterizita de la tendenco al [[Realismo (arto)|realismo]] (foje markita kiel "[[tragedio|tragedia]]") laŭlonge de la sinsekvaj artaj periodoj identigita en trajtoj de tre diferencaj artistoj. Multaj el ili, ĉefe tiuj de la 15-a ĝis la [[17-a jarcento]] (nomita [[Hispana ora epoko|"Ora Jarcento"]] kiu markas la maturecon de la skolo, atestis en sia biografio (kelkaj eĉ en la propra nombo) la influo de la flandra kaj itala skoloj en la kreado de la hispana skolo: Rodrigo de Osona, Jaume Huguet, Martín Bernat, Fernando Gallego, Bartolomé Bermejo,<ref> Calvo Serraller, Francisco (30a de decembro 2013). [https://masdearte.com/bartolome-bermejo-y-su-epoca/ «Bartolomé Bermejo y su época».] Más de Arte. Konsultita la 6an de oktobro 2024.</ref> [[Pedro Berruguete]], [[Juan de Flandes]], [[Luis de Morales]], [[Juan Correa de Vivar]], [[Juan de Juanes]], [[El Greco]] (grekdevena kaj ankaŭ italedukita, sed ege "hispanigita"), Juan Bautista Maíno, [[José de Ribera]] (kies biografio estas inversa, de Hispanio al Italio), [[Francisco de Zurbarán]], [[Diego Velázquez]], [[Alonso Cano]], Antonio de Pereda, [[Bartolomé Esteban Murillo]], ktp. Post tiu orepoko, ankaŭ la hispana pentraĵo de la 18-a jarcento produktis altnivelajn pentristojn (Luis Egidio Meléndez, Luis Paret, [[Francisco Bayeu]]) kiuj estis eklipsitaj de la universala graveco de [[Francisco de Goya]].<ref> Portús Pérez, Javier (2016). [https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=5915111 «Definiciones y redefiniciones de la "escuela española" de pintura».] ''La Historia del Arte en España: devenir, discursos y propuestas'' (Álvaro Molina Martín, kunord.). ISBN 978-84-16335-24-4. Konsultita la 6an de oktobro 2024. Portús Pérez, Javier (2017). [https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=6006102 «Periferia y periferias - Escuela española y escuelas locales en el Museo del Prado (XIX)».] Libros de la Corte. ISSN 1989-6425. Konsultita la 6an de oktobro 2024.</ref> [[Dosiero:Museo del Prado - Goya - Caprichos - No. 43 - El sueño de la razon produce monstruos.jpg|eta|200px|maldekstre|''Capricho'' nº 43, «[[El sueño de la razón produce monstruos]]» (La revoj de la racio kreas monstrojn, Muzeo Prado) de [[Francisco de Goya]].]] Same okazis kun plimulto de la pentristoj de la 19-a jarcento ([[Vicente López Portaña|Vicente López]], [[Federico de Madrazo]], [[Mariano Fortuny]]). Tiuj de la fino de la 19-a jarcento kaj komenco de la 20-a jarcento suferis similan destinon antaŭ la figuro de Picasso. ([[Joaquín Sorolla]],<ref> Suárez, César (5a de januaro 2023). [https://www.europapress.es/cultura/exposiciones-00131/noticia-sorolla-centenario-pintor-ignoro-picasso-consideraba-holgazanes-vanguardistas-20230104143433.html «Cómo cambiar tu vida con Sorolla».] en Europa Press (Sorolla en su centenario: el pintor que 'ignoró' a Picasso y consideraba "holgazanes" a los vanguardistas). Konsultita la 6an de oktobro 2024.</ref> [[Ignacio Zuloaga]], [[Darío de Regoyos]], [[Ramón Casas]], [[Hermenegildo Anglada Camarasa]], [[Julio Romero de Torres]], [[Daniel Vázquez Díaz]], [[José María Sert]], [[José Gutiérrez-Solana]]); ili estas kompareblaj nur kun la efiko de la [[avangardo]]j [[Juan Gris]] (kunfondinto de la [[kubismo]]), [[Salvador Dalí]] (la plej sukcesa de la superrealistoj) kaj [[Joan Miró]].<ref> [https://cvc.cervantes.es/literatura/cuadernos_del_norte/pdf/18/18_16.pdf ''Para aclarar el "misterio Miró"''])</ref> En la dua duono de la [[20-a jarcento]] atingas internacian famon hispanaj pentristoj aprtiĝintaj disde figuremo, kvankam samtempe rilataj al la hispana tradicio ([[Antoni Tàpies]], [[Modest Cuixart]], [[Josep Guinovart]], Joan-Josep Tharrats, Albert Ràfols-Casamada, [[Pablo Palazuelo]], [[César Manrique]], [[Manolo Millares]], Fernando Zóbel, Gerardo Rueda, Gustavo Torner, [[Antonio Saura]], [[Rafael Canogar]], [[Miquel Barceló]], ktp.),<ref>[https://www.museoreinasofia.es/sites/default/files/salas/informacion/sala_406_esp.pdf ''El arte español de los años cincuenta y su proyección internacional''] {{Webarchiv|url=https://web.archive.org/web/20240401110644/https://www.museoreinasofia.es/sites/default/files/salas/informacion/sala_406_esp.pdf |date=2024-04-01 }},[https://www.fundaciocatalunya-lapedrera.com/es/noticias/exposicion-caminos-abstraccion-1957-1978-cierra-exito-visitantes reseña de la exposición "Caminos de la abstracción, 1957-1978"],[https://www.descubrirelarte.es/2016/04/22/una-historia-de-la-abstraccion-en-espana.html ''Una historia de la abstracción en España'']</ref> kaj kolektivoj kiel [[Equipo Crónica]], [[Grupo El Paso]], [[Dau al Set]], [[Grupo Pórtico]], [[Equipo 57]], [[Escuela de Vallecas]], ktp.<ref>[https://www.museodelprado.es/museo/salas-siglo-xix «Salas del siglo XIX - Salas 60-67 y 75. Edificio Villanueva».] retejo de la Muzeo Prado. Konsultit la 3an de oktobro 2024.</ref> Aparte oni denoncis la nevideblecon de la hispanaj pentristinoj, ĉefe el la unua duono de la 20-a jarcento (sed ne nur), inter kiuj menciendas [[María Blanchard]], [[Maruja Mallo]] kaj [[Rosario de Velasco]].<ref>en ''El arte es peligroso, abrígate'' (EVAU 2023).</ref><ref>[https://www.museodelprado.es/el-prado-en-femenino ''Proyecto El Prado en femenino''] (retejo de la Muzeo de Prado).</ref> ==Vidu ankaŭ== * [[Surroka arto ĉe la Mediteranea Arko]] * [[Kataluna modernismo]] * [[Novecentismo]] * [[Prado-Muzeo]] ==Referencoj== {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Hispana pentrarto| ]] 9x33cay5sb96yrw534cjyn838egxhyo 0 952028 9491016 9479718 2026-10-10T00:41:35Z LilyKitty 25129 de ekonomia sankcio 9491016 wikitext text/x-wiki {{informkesto homo}} '''Tomoko Akane''' (赤根 智子, Akane Tomoko), naskiĝis {{naskiĝdato |1956|6|28}} en [[Nagojo]], estas [[Japanio|japana]] [[juristo]] kaj nuna [[Juĝisto|juĝistino]] ĉe la [[Internacia Puna Kortumo]] (IPK) por Japanio, kaj ankaŭ la prezidanto de la kortumo<ref name= presidency>"[https://www.icc-cpi.int/news/new-icc-presidency-elected-2024-2027 New ICC Presidency elected for 2024-2027]". www.icc-cpi.int. 2024-03-11.</ref>. == Profesia kariero == Post diplomiĝo de la [[Universitato de Tokio]]<ref>"[https://nagoyaaoi-law.jp/column/493 プーチンに逮捕状発付したICCとは？｜名古屋葵綜合法律事務所]". nagoyaaoi-law.jp</ref>, ŝi fariĝis [[prokuroro]] en 1982. Dum sia kariero, ŝi okupis postenojn je malsamaj niveloj de la jura sistemo<ref name= juĝIPK>"[https://www.icc-cpi.int/judges/judge-tomoko-akane Judge Tomoko Akane]". www.icc-cpi.int.</ref>. Ŝi elektis fariĝi prokuroro pro la manko de ŝancoj, kiujn la privata sektoro provizis por virinoj kaj prokuroroj, kaj ĉar ŝi volis esti implikita en servado de justeco al kaj viktimoj kaj krimintoj<ref name= kischool>"[https://kischool.wixsite.com/intlschoolnet/akane-tomoko Tomoko Akane]". intlschoolnet </ref>. Akane estis ĉefa prokuroro de la distrikto [[Hakodate]] en [[Hokajdo]] inter 2010 kaj 2012, kaj fariĝis prokuroro ĉe la Oficejo de la Supera Publika Prokuroro en 2012<ref name= keynote >"[http://www.moj.go.jp/HOGO/WCP3/program/keynote-speeches4.html Keynote Speeches Ms. Tomoko Akane | The 3rd WORLD CONGRESS on PROBATION Tokyo JAPAN 2017]". www.moj.go.jp</ref>. Akane ankaŭ estis profesorino pri krimjura praktiko ĉe kaj la Jura Fakultato de la [[Universitato Ĉukjo]] kaj la Jura Fakultato de la [[Nagoja Universitato]] inter 2005 kaj 2009<ref name= juĝIPK />. En [[Nagojo]], ŝi ankaŭ esploris en la kampo de krimjura reformo inter 2005 kaj 2006<ref>"[https://jglobal.jst.go.jp/en/detail?JGLOBAL_ID=200901056073440142 Akane Tomoko]" ([https://web.archive.org/web/20230320133850/https://jglobal.jst.go.jp/en/detail?JGLOBAL_ID=200901056073440142 arkivo]). 9-a de aprilo 2007.</ref>. Ŝi estis la estro de la Internacia Kunlabora Departemento (IKD) en la Japana Ministerio pri Justico inter 2009 kaj 2010<ref name= keynote />. Ŝi partoprenis en la agadoj de la Azia kaj Malproksimorienta Instituto de Unuiĝintaj Nacioj por la Preventado de Krimo kaj la Traktado de Leĝrompintoj (UNAFEI) dum pli ol sep jaroj<ref name= keynote /> kaj funkciis kiel direktoro de la UNAFEI inter julio 2013 kaj oktobro 2014<ref>"[https://www.unafei.or.jp/english/about/Staff.html Staff]". UNAFEI.</ref>. De 2014 ĝis 2016, ŝi estis la ĝenerala direktoro de la Esplor- kaj Trejnado-Instituto de la Justicministerio. De 2016 ĝis aliĝo al la IPK, ŝi oficis kiel la ambasadorino de Japanio por internacia jura kunlaboro<ref name= keynote />. Akane raportas pri la taksado de la kapablo de juraj sistemoj malhelpi homojn rekrimi<ref name= keynote /><ref>"[https://mainichi.jp/english/articles/20180304/p2a/00m/0na/002000c Newly elected Japanese ICC judge to start work in The Netherlands in March]". Mainichi Daily News. 2018-03-04.</ref>. Dum ŝia laboro por la UNAFEI, ŝi estis dufoje deplojita al [[Kenjo]], kie ŝi partoprenis en la trejnado de provtempaj oficiroj<ref>Akane, Tomoko (Januaro 2015). "[http://101.110.15.201/content/001143279.pdf Activities of and legal technical assistance by The United Nations Asia and Far East Institute for the Prevention of Crime and the Treatment of Offenders]" (PDF). ICD News.</ref>. == Juĝistino ĉe la Internacia Puna Kortumo == Ŝi estis nomumita kiel kandidato al la [[Internacia Puna Kortumo]] en aprilo 2016 fare de la [[Registaro de Japanio]]<ref>"[http://www.coalitionfortheicc.org/sites/default/files/cicc%20documents/japan%20state%20response.pdf Japan State Response]{{404|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}" (PDF) ([https://web.archive.org/web/20171006065441/http://www.coalitionfortheicc.org/sites/default/files/cicc_documents/japan_state_response.pdf arkivo]). www.coalitionfortheicc.org. Aprilo 2016.</ref> kaj elektita kiel juĝisto de la Internacia Puna Kortumo la 4-an de decembro 2017 fare de la Asembleo de Ŝtataj Partioj en [[Novjorko]]<ref>"[https://www.mofa.go.jp/press/release/press4e%20001824.html The Election of Ms. Tomoko Akane, Ambassador for International Judicial Cooperation and Public Prosecutor of Supreme Public Prosecutors Office of Japan as Judge of the International Criminal Court (ICC) (Statement by Foreign Minister Taro Kono)]". Ministry of Foreign Affairs of Japan.</ref>. Ŝi ekoficis en marto 2018 por oficperiodo de naŭ jaroj<ref name= kischool />. Kiel antaŭprocesa juĝisto ĉe la Internacia Puna Kortumo, ŝi estis ĉefe asignita al la Antaŭprocesa Ĉambro II<ref name= juĝIPK />. La 20-an de marto 2023, [[Rusio]] komencis kriman enketon kontraŭ Akane, Rosario Salvatore Aitala kaj Sergio Gerardo Ugalde Godinez responde al arestordono eldonita la 17-an de marto 2023 kontraŭ sia prezidanto [[Vladimir Putin]] pro la kontraŭleĝaj deportadoj de ukrainaj infanoj al Rusio dum la [[Milito de Rusio kontraŭ Ukrainio ekde 2022|rusi-ukraina milito]]<ref>"[https://www.icc-cpi.int/news/situation-ukraine-icc-judges-issue-arrest-warrants-against-vladimir-vladimirovich-putin-and Situation in Ukraine: ICC judges issue arrest warrants against Vladimir Vladimirovich Putin and Maria Alekseyevna Lvova-Belova]". International Criminal Court. 17-a de Marto 2023.</ref><ref>"[https://www.politico.eu/article/putin-russia-icc-criminal-case-moscow-ukraine-war/ Russia blasts back at ICC over Putin arrest warrant]". POLITICO. 2023-03-20.</ref><ref>"[https://www.swissinfo.ch/eng/reuters/russia-defies-putin-arrest-warrant-by-opening-its-own-case-against-icc/48375476 Russia defies Putin arrest warrant by opening its own case against ICC]" ([https://web.archive.org/web/20230327084024/https://www.swissinfo.ch/eng/reuters/russia-defies-putin-arrest-warrant-by-opening-its-own-case-against-icc/48375476 arkivo]). SWI swissinfo.ch.</ref>. En julio 2023, la rusia Ministerio pri Internaj Aferoj eldonis arestordonon kontraŭ ŝi<ref>"[https://www.kommersant.ru/doc/6124947 Судья МУС Томоко Аканэ объявлена в розыск в РФ]". Коммерсантъ</ref><ref>Joseph, James (2023-07-27). "[https://www.jurist.org/news/2023/07/russian-interior-ministry-issues-arrest-warrant-for-icc-judge-that-issued-arrest-warrant-for-vladimir-putin/ Russian Interior Ministry issues arrest warrant for ICC judge that issued arrest warrant for Vladimir Putin]". www.jurist.org.</ref>. Ŝi diris en intervjuo por japana televidstacio: ''"Eĉ se unu el la juĝistoj mortas, ili povas esti anstataŭigitaj per iu ajn nombro da homoj, do ne valoras persekuti ilin. Mi pensas."''<ref>[https://newsdig.tbs.co.jp/articles/-/881659?display=1 「裁判官が死んでも代わりがいる」プーチン大統領に逮捕状を出した日本人　国際刑事裁判所の赤根智子判事　現在ロシアから指名手配] TBS NEWS JNN</ref> En marto 2024 ŝi estis elektita Prezidanto de la Internacia Puna Kortumo por la periodo 2024–2027 fare de ties juĝistoj<ref name= presidency />. La 18-an de aŭgusto 2026, ŝi estis [[ekonomia sankcio|sankciita]] de la [[Usona ministerio pri eksterlandaj aferoj]] por antaŭenigi ĝian ĵus anoncitan diplomatian kampanjon por malmunti la Internacian Punan Kortumon ''"brikon post briko"''<ref>Bateman, Tom (18-a de Aŭgusto 2026). "[https://www.bbc.com/news/articles/cnvnl0elz47o US announces new sanctions on ICC president and top lawyer]". BBC.</ref><ref>"[https://www.state.gov/releases/office-of-the-spokesperson/2026/08/advancing-the-united-states-campaign-to-address-the-threat-posed-by-the-international-criminal-court/ Advancing the United States' Campaign to Address the Threat Posed by the International Criminal Court]". United States Department of State</ref><ref>« [https://www.la-croix.com/international/la-moitie-des-juges-de-la-cpi-sous-sanctions-les-etats-unis-poursuivent-leur-travail-de-sape-de-l-institution-20260819 La moitié des juges de la CPI sous sanctions : les États-Unis poursuivent leur travail de sape de l’institution] » ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.la-croix.com%2Finternational%2Fla-moitie-des-juges-de-la-cpi-sous-sanctions-les-etats-unis-poursuivent-leur-travail-de-sape-de-l-institution-20260819 arkivo]), La Croix, 19-a de aŭgusto 2026</ref> pro la kialo, ke ŝi ''"rekte partoprenis en la klopodoj de la Internacia Kortumo (IPK) esplori, aresti, deteni aŭ procesigi oficistojn, kies registaro ne akceptis la jurisdikcion de la IPK"''. Ŝi estis malpermesita eniri Usonon kaj fari iujn ajn nemoveblaĵajn aŭ financajn transakciojn kun Usono<ref>https://www.reuters.com/world/asia-pacific/us-sanctions-international-criminal-court-president-treasury-department-website-2026-08-18/ ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.reuters.com%2Fworld%2Fasia-pacific%2Fus-sanctions-international-criminal-court-president-treasury-department-website-2026-08-18%2F arkivo]) REUTERS</ref><ref>« [https://www.lemonde.fr/international/article/2026/08/18/les-etats-unis-sanctionnent-la-presidente-de-la-cour-penale-internationale-tomoko-akane%206749085%203210.html Les Etats-Unis sanctionnent la juriste Tomoko Akane, présidente de la CPI] » ([https://web.archive.org/web/20260818190624/https://www.lemonde.fr/international/article/2026/08/18/les-etats-unis-sanctionnent-la-presidente-de-la-cour-penale-internationale-tomoko-akane_6749085_3210.html arkivo]), Le Monde,‎ 19-a de aŭgusto 2026 (ISSN 1950-6244),</ref>. La [[Japania Ministerio pri Eksterlandaj Aferoj]] reagis la tagon post la trudado de la sankcioj, deklarante: ''"Japanio konstante subtenis la IPK-on (...) en ĝiaj klopodoj procesigi kaj puni la plej gravajn krimojn, kiuj koncernas la internacian komunumon, kaj subteni la jurŝtaton. El ĉi tiu perspektivo, la anoncitaj mezuroj estas profunde bedaŭrindaj."''<ref>« [https://www.rfi.fr/fr/en-bref/20260819-le-japon-juge-tr%C3%A8s-regrettables-les-sanctions-am%C3%A9ricaines-contre-la-pr%C3%A9sidente-de-la-cpi Le Japon juge «très regrettables» les sanctions américaines contre la présidente de la CPI] » ([https://archive.wikiwix.com/cache/?url=https%3A%2F%2Fwww.rfi.fr%2Ffr%2Fen-bref%2F20260819-le-japon-juge-tr%25C3%25A8s-regrettables-les-sanctions-am%25C3%25A9ricaines-contre-la-pr%25C3%25A9sidente-de-la-cpi arkivo]), RFI, 19-a de aŭgusto 2026</ref> == Persona vivo == Ŝi flue parolas la japanan kaj la anglan<ref name= juĝIPK />. == Referencoj == {{referencoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Akane, Tomoko|1956}} [[Kategorio:Prokuroroj]] [[Kategorio:Internacia puna juro]] [[Kategorio:Japanaj juĝistoj]] 33tqdkhyi9svco4mabpr1t04zszn4kr 0 953883 9491062 9487473 2026-10-10T05:59:51Z Tirolischleioans 254019 /* Vivo */ 9491062 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo}} '''Georg HESS(E)''' (naskiĝinta la {{daton|15|12|1613}} en [[gotha|Gotao]], mortinta la {{daton|28|8|1694}} samloke) estis [[germanio|germana]] instruisto. == Vivo == Post la frua morto de la patro, Georg estis prizorgata de la bopatro kaj ŝuflikisto Elias Mädel kiu edukigis Georgon tre bone. Post privata instruado li ekfrekventis en 1623 la [[ernestinum (Gotha)|Gotaan gimnazion]] estantan sub la rektoreco de [[Andreas Wilke]]. Daŭre estis privata instruado por Georgo fare de Peter Füldner<ref>[http://www.geneathuer.de/tng/getperson.php?personID=I37256&tree=L1 "FÜLDNER, Peter gest. nach 1625"] {{404|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> kaj Johann Weitz<ref>[http://www.geneathuer.de/tng/getperson.php?personID=I37252&tree=L1 "WEITZ, Baccalaureus Johann geb. Sep 1576 Hohenkirchen, Gotha gest. 24 Apr 1642 Gotha"] {{404|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> kaj pli malfrue fare de lernejestro Wilke mem. Sekvis studo de teologio kaj filologio ĉe la [[friedrich-Schiller-Universitato Jena|universitato de Jena]]: aŭdantis li prelegojn de [[Johannes Major]], [[Johann Gerhard]], [[Johann Himmel]], [[Philipp Horst]], Hieronymus Praetorius, [[Paul Slevogt]], [[Daniel Stahl]], Heinrich Hofmann, [[Johann Michael Dilherr]] kaj [[Johann Zeisold]]. Kiel studento li laboris ankaŭ kiel privata instruisto dome ĉe la medicinisto Zacharias Brendel. En 1634/35 Heß estis ĉe la [[universitato de Erfurto]] pro docentaĵoj de [[Nicolaus Zapf]] kaj Georg Großhain. Post studofino li instruistis ĝis 1636 Gotae en la domo de la militkomisario Reinhard Wilhelm von Wangenheim. En 1636 Heß iĝis helppastoro je [[nessetal|Haina (Nessetal)]], kio baldaŭ ĉesis pro la [[pesto]] kaj la trupoj de la sveda feldmarŝalo [[Johan Banér]]. Li do estis en 1636/37 privata instruisto je [[Eisenach]] antaŭ vokiĝi septembre de 1637 kiel kunlernejestro por la Gotaa gimnazio. Post la forpaso de [[Andreas Reyher]] li posteulis samfunkcie. De 1692 asistantis lin [[Johann Heinrich Rumpel]] kaj de 1693 [[Gottfried Vockerodt]]. Edzigis lin en 1638 Anna Elisabeth Wolf; neniu el ilia dek infanoj postvivis la patron. La funebran paroladon faris Tobias Dürfeld. Liajn havaĵojn li donacis al fondaĵoj gotaaj (i.a. por orfoj, stipendiotoj), laŭ la ekzemplo de la edzino.<ref>Johann Daniel Schulze: ''Stipendien-Lexikon von und für Deutschland,'' Köhlerische Buchhandlung, 1805 ([https://books.google.de/books?id=FbNLAAAAcAAJ&pg=PA98&lpg=PA98&dq=georg+he%C3%9F+1694&source=bl&ots=GnwOvFK-oZ&sig=ACfU3U04ZHr3uUZJr2R8XT76fA2Z7FKxqQ&hl=de&sa=X&ved=2ahUKEwjQwMWfssLmAhVScZoKHePuDxc4ChDoATADegQICRAB#v=onepage&q=georg%20he%C3%9F%201694&f=false interrete])</ref> == Verkoj (elekto) == * ''Disputatio physica de igni elementari''. 1635. * ''Parentatio M. Joh. Weitzii''. 1642. * ''Suada Gothana Latialis: Andreae Wilkii Orationes''. 1657. * ''Festa Christiana''. 1676. * ''De causis nigredinis lusus poeticus denuo editus''. 1690 == Eksteraj ligiloj == * [http://www.portraitindex.de/documents/obj/33203704 Georg Heß] - je ''portraitindex.de'' * [https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/103087192 ligiloj ĉe DDB] *Art. [https://de.wikisource.org/w/index.php?title=ADB:He%C3%9F,_Georg&oldid=- "Heß, Georg"] - fare de Max Schneider, ĉe: ''Allgemeine Deutsche Biographie,'' volumo 50 (1905), p. 280–281 * ''[https://books.google.de/books?id=I7JLAAAAcAAJ&pg=PA180&lpg=PA180&dq=georg+heß+1613&source=bl&ots=ee3D8RUcN0&sig=ACfU3U0Ri-FJEbYF3Nv2e6sDVGD6njqp3w&hl=de&sa=X&ved=2ahUKEwii2f2z28HmAhUE36QKHYS-DrwQ6AEwBnoECAkQAQ#v=onepage&q=georg%20heß%201613&f=false "Georg Heß"] - ĉe: Christian Ferdinand Schulze: ''Geschichte des Gymnasiums zu Gotha''. Gotao 1824. p. 180-181. == Notoj == <references /> {{bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Hess, Georg}} [[Kategorio:Lernejestroj]] [[Kategorio:Germanaj teologoj]] [[Kategorio:Homoj rilataj al Gotha]] [[Kategorio:Latinlingvaj verkistoj]] k7722im3wke4er1xutvcfy9bfkn71aj 0 954273 9490986 9484948 2026-10-09T22:25:44Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9490986 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo|regiono-ISO=DE|situo sur mapo=Frankfurto ĉe Majno|zomo=13}} La '''Instituto por Socia Esploro''' ({{lang-de|Institut für Sozialforschung}}, {{Lang-en|Institute for Social Research}}; mallongigite '''IfS''') estas esplorinstituto pri [[sociologio]] kaj kontinenta filozofio plej konata kiel la hejmo de la [[Frankfurta Skolo]] kaj [[kritika teorio]]. Antaŭe aligita kun [[Universitato Kolumbio]] en Novjorko, ĝi revenis al [[Universitato de Frankfurto|Goethe-Universitato Frankfurto]]. Ĝi estis fondita en 1923 de komercistoj kaj [[Mecenatismo|mecenatoj]] ''Hermann Weil'', lia filo Felix Weil — influita de la akademiulo pri [[Marksismo|marksisma filozofio]] [[Karl Korsch]] [[Karl Korsch|—]] kaj la kunfondinto de la Instituto Friedrich Pollock.<ref>{{Cite book|last=Gruber|first=Hans-Peter|title="Aus der Art geschlagen": eine politische Biografie von Felix Weil (1898-1975)|last2=Bergmann|first2=Werner|last3=Heil|first3=Johannes|date=2022|publisher=Campus Verlag|isbn=978-3-593-51507-6|location=Frankfurt|pages=}}</ref> La Instituto por Socia Esploro estas asociita kun la tiel nomata [[Frankfurta Skolo]] kaj la ĉefa teorio formulita de [[Max Horkheimer]] por la unua fojo en sia verko de 1937 ''Tradicia Teorio kaj Kritika Teorio'', konata kiel [[Kritika teorio|Kritika Teorio]].<ref>[http://books.google.es/books?id=zQHghm1KX58C&printsec=frontcover&dq=Teor%C3%ADa+tradicional+y+teor%C3%ADa+cr%C3%ADtica&hl=es&ei=Ff2RTNbXDY6Lswao_8z5CQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCsQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false Teoría tradicional y teoría crítica (1937), Max Horkheimer, Paidos UAB, 2009, ISBN 978-84-493-0819-2]</ref> [[File:InstitutfuerSozialforschung3.jpg|dekstra|eta|180x180ra| La nuna konstruaĵo de la Instituto por Socia Esploro, ĉe Senckenberganlage 26 en [[Frankfurto ĉe Majno|Frankfurto]]]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://web.archive.org/web/20031005161630/http://www.ifs.uni-frankfurt.de/english/ La Instituto de Socia Esploro] ({{En}}) * [http://www.ifs.uni-frankfurt.de/institut/geschichte/ Historio de la Instituto de Socia Esploro] ({{De}}) * [http://raumgegenzement.blogsport.de/2012/02/05/zeitschrift-fuer-sozialforschung-1932-1941/ Elŝutu la ''Zeitschrift für Sozialforschung'' (1932-1941), la revuon de la Instituto de Socia Esploro] ({{De}}) {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Koordinatoj sur Vikidatumoj]] [[Kategorio:Organizaĵoj en Germanio]] [[Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1923]] [[Kategorio:Frankfurto ĉe Majno]] [[Kategorio:Universitato Kolumbio]] [[Kategorio:Sociologiaj teorioj]] [[Kategorio:Socia esplorado]] h0m1h5wwu8l33lf3sgrgw4qdd8gvw3k 0 954573 9491092 9489536 2026-10-10T09:54:03Z VolodimirSvjatoslaviĉ 244109 /* */ 9491092 wikitext text/x-wiki [[Dosiero:Horse-racing-3.jpg|thumb|340px|Giŝ-galopanto enkondukas argumentojn kun rapideco de galopanta ĉevalo.]] La '''Giŝ-galopo''' estas teĥniko de [[retoriko]] kaj [[debato]], uzata de malhonesta debatanto por lacigi adversulon per enkondukado de ekscesa kvanto da argumentoj, neglektante ilian precizecon aŭ forton, kun rapideco malebliganta la adversulan respondon al ĉiu argumento en la disponebla tempo. Giŝ-galopo prioritatigas la kvanton de la argumentoj, oferante tamen, ilian kvaliton. La termino "Giŝ-galopo" estis kreita en la jaro 1994 de la [[antropologo]] [[Eugenie Scott]], kiu nomis ĝin laŭ la [[Kreismo|kreisto]] [[Duane Gish]], priskribita de Scott kiel la "plej fervora praktikanto" de la teĥniko.<ref>{{Cite book |url=https://www.google.com/books/edition/AWIS_Magazine/lEwdAQAAIAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=Gish+gallop&dq=Gish+gallop&printsec=frontcover |title=Association for Women in Science Magazine |date=2003 |publisher=Association for Women in Science |volume=32 |pages=33 |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Satta |first=Mark |date=March 21, 2024 |title=Epistemic Exhaustion and the Retention of Power |url=https://www.cambridge.org/core/journals/hypatia/article/epistemic-exhaustion-and-the-retention-of-power/D53FD093288CDC9DAAB02DE4C0740ACE |journal=Hypatia |language=en |volume=39 |issue=3 |pages=510–529 |doi=10.1017/hyp.2024.1 |issn=0887-5367|doi-access=free }}</ref> == Strategio == Dum ordinara Giŝ-galopo, la galopanto konfrontas adversulon per rapida serio de [[Falsa argumento|falsaj argumentoj]], [[Duonvero|duonveroj]], misprezentoj kaj rektaj [[Mensogo|mensogoj]], malebligante la adversulan refuton al ĉiuj asertoj interne de la debata formato.{{Mallonga piednoto|Logan|2000|p=4}}{{Mallonga piednoto|Sonleitner|2004}} Ĉiu punkto enkondukita de la Giŝ-galopanto bezonas signife pli da tempo por refuti ol por aserti. La teĥniko malŝparas la adversulan tempon kaj por publiko ne familiara al la teĥniko, povas krei dubon pri lia diskutkapablo, precipe se ne disponeblas sendependan [[Faktokontrolado|faktokontrolon]], aŭ se la publiko havas limigitan scion pri la temoj.{{Mallonga piednoto|Grant|2011|p=74}} La diferenco inter klopodo fari asertojn kaj refuti ilin estas konata kiel "[[leĝo de Brandolini]]"{{Mallonga piednoto|Hayward|2015|p=67}}, aŭ neformale "principo pri malsimetrio de stultaĵoj". Inundo de dubindaj mesaĝoj kiel Giŝ-galopo estas foje nomata "la [[fajrohoso de mensogeco]]". == Obĵetado de Giŝ-galopo == Ĵurnalisto [[Mehdi Hasan]] proponas tri paŝojn por alfrontantoj de Giŝ-galopo:<ref>{{cite podcast|host=[[Preet Bharara]] |url=https://cafe.com/stay-tuned/debating-101-with-mehdi-hasan/|title=Debating 101 |work= Stay Tuned with Preet| others=With [[Mehdi Hasan]]|date=March 16, 2023}}</ref> # Kiam vi estas inundita de mensogaĵoj, elektu nur unu. Elektu la plej malfortan, plej stultan, plej ridindan argumenton, kiun la galopanto prezentis, kaj disŝiru tiun argumenton al fragmentoj ("la refuto de la malforta punkto"). # Ne forcedu de la afero aŭ pluiru de ĝi, ĝis vi tute detruis la sensencaĵon kaj klare obĵetis. # Nomu la strategion de la galopanto laŭnome, dirante: "Ĉi tiu estas strategio nomata la 'Giŝ-galopo' — ne estu trompitaj de la inundo de sensencaĵoj, kiujn vi ĵus aŭdis." Ĝenerale, estas pli malfacile uzi la Giŝ-galopon en strukturita debato ol en liberforma.{{Mallonga piednoto|Johnson|2017|pp=14–15}} Se debatanto konas Giŝ-galopanton, la teĥniko povas esti preventita per antaŭa enkondukado kaj refutado de la oftaj argumentoj de la adversulo, antaŭ ol la adversulo havos ŝancon lanĉi la Giŝ-galopon.{{Mallonga piednoto|Grant|2015|p=55}} == Inversa Giŝ-galopo == Rilata teĥniko estas la '''inversa Giŝ-galopo''', kie la galopanto aŭskultas la adversulan obĵeton; trovas eraron, proksimigadon aŭ ekskluzivigadon; poste uzas tion por ataki la fidindecon de la adversulo. Ekzemple, se la ĝusta valoro estas 43 kaj la adversulo diras "40" anstataŭ "ĉirkaŭ 40", tiam la galopanto povas uzi tion por sugesti, ke la adversulo estas malzorgema kaj ke aliaj argumentoj de li estas plenaj de eraroj.<ref>{{cite web |title=The Alt-Right Playbook: The Reverse Gish Gallop |url=https://www.youtube.com/watch?v=FK4RHzNHZXY |website=Innuendo Studios |publisher=[[YouTube]] |access-date=14 September 2025 |language=American English |date=30 January 2024}}</ref> Alia nomo proponita por tio estas '''armita pedanteco'''.<ref>{{cite web |last1=Novella |first1=Steven |title=Weaponized Pedantry and Reverse Gish Gallop |url=https://theness.com/neurologicablog/weaponized-pedantry-and-reverse-gish-gallop |website=Neurologica Blog |access-date=14 September 2025 |language=American English |date=6 February 2024 |quote=I have heard this referred to as a “Reverse Gish Gallop”. [...] I don’t think it captures the essence of the fallacy. I have used the term “weaponized pedantry” before and I think that is better.}}</ref> == Vidu ankaŭ == * [[Paralogismo#Atako_kontraŭ_homo_(argumentum_ad_hominem)|Atako kontraŭ homo]] == Referencoj == {{Referencoj}} == Ĝeneralaj kaj cititaj fontoj == * {{Cite book |first=John|last=Grant|title=Denying Science: Conspiracy Theories, Media Distortions, and the War Against Reality|year=2011|publisher=[[Prometheus Books]]|isbn=978-1-61614-400-5}} * {{Cite book |first=John|last=Grant|title=Debunk it: How to Stay Sane in a World of Misinformation|publisher=[[Zest Books]]|year=2015|isbn=978-1-936976-68-3|place=San Francisco|url-access=registration|url=https://archive.org/details/debunkithowtosta0000gran}} * {{Cite book |first=C. J. S.|last=Hayward|title=The Seraphinians: "Blessed Seraphim Rose" and His Axe-Wielding Western Converts|publisher=Zest Books|year=2015|series=The Collected Works of C.J.S. Hayward|place=San Francisco |url=https://books.google.com/books?id=1SBaCwAAQBAJ |isbn=9781517068134 }} * {{Cite web|series=Perspectives on Harmful Speech Online|editor-last=Gasser|editor-first=Urs|publisher=[[Berkman Klein Center for Internet & Society]]|last=Johnson|first=Amy|title=The Multiple Harms of Sea Lions|page=14|url=https://cyber.harvard.edu/sites/cyber.harvard.edu/files/2017-08_harmfulspeech.pdf|year=2017}} * {{Cite news |last=Logan |first=Paul |date=25 February 2000 |title=Scientists Offer Creationist Defense |url=https://www.newspapers.com/image/342086921/ |newspaper=Albuquerque Journal |department=West Side Journal |volume=120 |issue=56 |page=4 |via=[[Newspapers.com]]}} * {{Cite journal |last=Sonleitner |first=Frank J. |date=November–December 2004 |title=Winning the Creation Debate |url=https://ncse.ngo/winning-creation-debate |journal=Reports |publisher=National Center for Science Education |volume=24 |issue=6 |pages=36–38}} * {{Cite book |last=Scott |first=Eugenie |author-link=Eugenie Scott |date=2004 |url=https://ncse.com/book/export/html/1914|title=Confronting Creationism|series=Reports of National Center for Science Education|volume=24/6 |access-date=2017-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612141829/https://ncse.com/book/export/html/1914|archive-date=2018-06-12|url-status=dead}} * {{Cite web |last=Scott |first=Eugenie |author-link=Eugenie Scott |date=1994 |title=Debates and the Globetrotters |url=https://www.talkorigins.org/faqs/debating/globetrotters.html |publisher=[[Talk Origins Archive]] |access-date=2017-10-06}} * {{Cite web |last=Hasan|first=Medhi |author-link=Medhi Hasan |date=2023 |title=How to Beat Trump in a Debate |website=[[The Atlantic]] |url=https://www.theatlantic.com/ideas/archive/2023/02/donald-trump-debate-strategy-gish-gallop/673061/ |access-date=2023-02-16}} * [[Heather Cox Richardson|Richardson, Heather Cox]], ''[https://heathercoxrichardson.substack.com/p/june-27-2024 June 27, 2024]'', Letters from an American, June 28, 2024 [[Kategorio:Propagandaj teknikoj]] [[Kategorio:Retoriko]] 7znzcuv8snejem60x6s025og7znhumw 0 954626 9491050 9490003 2026-10-10T05:15:13Z Tirolischleioans 254019 9491050 wikitext text/x-wiki '''Tobias Rausch''' (naskiĝinta la {{daton|28|11|1990}} en [[Mellrichstadt]]) estas [[germanio|germana]] politikisto. En la 6-a de oktobro 2026 li elektiĝis prezidanto de la landa parlamento de [[saksio-Anhalto|Saksujo-Anhalto]].<ref>[https://www.tagesschau.de/inland/innenpolitik/landtagspraesident-sachsen-anhalt-102.html "AfD-Politiker Rausch zum Landtagspräsidenten gewählt"] - ĉe: ''tagesschau.de,'' 6.10.2026</ref> ==Vivo== Post frekvento de meza lernejo je [[Förderstedt]] li trejniĝis ĝis 2010 kiel industria mekanikisto. Sekvis novorientiĝo je [[Nemoveblaĵa makleristo|nemoveblaĵa maklerado]]: laboro tia komenciĝis en 2013 antaŭ lia memstareco en 2014 kaj afergvidanteco en entrepreno pri nemoveblaĵaj servoj en [[Hecklingen]]<ref>https://www.rausch-immobilien-service.de/Kontaktdaten/Impressum/</ref>. Jam en 2013 li iĝis membro de la partio [[Alternativo por Germanio|Alternativo por Germanlando]] (AfD). Jaron poste li kunfondis AfD-distriktan sekcion. En 2014 li fariĝis ano de la urba konsilantaro de [[Staßfurt]]. De 2016 li estis landa parlamentano kaj vicfrakciestro. En 2019 li ekestris la sekcion partian de la [[Distrikto Salzland]]. De 2021 li estis administra ĉefdisponigisto por AfD en la landa asembleo je [[Magdeburgo]]. Rausch estas edzigita. La germana firmao [[BMW]] por li ne novigis [[lizingo|lizingan]] kontrakton pri servo-aŭto.<ref>[https://www.mdr.de/nachrichten/sachsen-anhalt/tobias-rausch-dienstwagen,bmw-zieht-leasingvertrag-zurueck-100.html "AfD-Landtagspräsident kritisiert BMW für Dienstwagen-Rückzieher"] - cxe: ''mdr.de,'' 9.10.2026</ref> ==Fonto== *[https://www.landtag.sachsen-anhalt.de/landtag/abgeordnete/abgeordnetensuche/biografien/abgeordneter/tobias-rausch/8-wahlperiode/ etbiografio sur la landparlamenta paĝaro] de Saksujo-Anhalto ==Notoj== <references/> {{DEFAULTSORT:Rausch, Tobias}} [[kategorio:Germanaj politikistoj]] [[kategorio:Alternativo por Germanio]] [[kategorio:Prezidantoj de parlamento aŭ parlamenta ĉambro]] [[kategorio:Parlamentanoj]] [[kategorio:Naskiĝintoj en 1990]] [[kategorio:Germanaj entreprenistoj]] {{Ĝermo|politikistoj|Saksio-Anhaltio}} 4g1v2d1wzby4t13ppvircqnr54tpowq 9491051 9491050 2026-10-10T05:15:45Z Tirolischleioans 254019 /* Vivo */ 9491051 wikitext text/x-wiki '''Tobias Rausch''' (naskiĝinta la {{daton|28|11|1990}} en [[Mellrichstadt]]) estas [[germanio|germana]] politikisto. En la 6-a de oktobro 2026 li elektiĝis prezidanto de la landa parlamento de [[saksio-Anhalto|Saksujo-Anhalto]].<ref>[https://www.tagesschau.de/inland/innenpolitik/landtagspraesident-sachsen-anhalt-102.html "AfD-Politiker Rausch zum Landtagspräsidenten gewählt"] - ĉe: ''tagesschau.de,'' 6.10.2026</ref> ==Vivo== Post frekvento de meza lernejo je [[Förderstedt]] li trejniĝis ĝis 2010 kiel industria mekanikisto. Sekvis novorientiĝo je [[Nemoveblaĵa makleristo|nemoveblaĵa maklerado]]: laboro tia komenciĝis en 2013 antaŭ lia memstareco en 2014 kaj afergvidanteco en entrepreno pri nemoveblaĵaj servoj en [[Hecklingen]]<ref>https://www.rausch-immobilien-service.de/Kontaktdaten/Impressum/</ref>. Jam en 2013 li iĝis membro de la partio [[Alternativo por Germanio|Alternativo por Germanlando]] (AfD). Jaron poste li kunfondis AfD-distriktan sekcion. En 2014 li fariĝis ano de la urba konsilantaro de [[Staßfurt]]. De 2016 li estis landa parlamentano kaj vicfrakciestro. En 2019 li ekestris la sekcion partian de la [[Distrikto Salzland]]. De 2021 li estis administra ĉefdisponigisto por AfD en la landa asembleo je [[Magdeburgo]]. Rausch estas edzigita. La germana firmao [[BMW]] por li ne novigis [[lizingo|lizingan]] kontrakton pri servo-aŭto.<ref>[https://www.mdr.de/nachrichten/sachsen-anhalt/tobias-rausch-dienstwagen,bmw-zieht-leasingvertrag-zurueck-100.html "AfD-Landtagspräsident kritisiert BMW für Dienstwagen-Rückzieher"] - ĉe: ''mdr.de,'' 9.10.2026</ref> ==Fonto== *[https://www.landtag.sachsen-anhalt.de/landtag/abgeordnete/abgeordnetensuche/biografien/abgeordneter/tobias-rausch/8-wahlperiode/ etbiografio sur la landparlamenta paĝaro] de Saksujo-Anhalto ==Notoj== <references/> {{DEFAULTSORT:Rausch, Tobias}} [[kategorio:Germanaj politikistoj]] [[kategorio:Alternativo por Germanio]] [[kategorio:Prezidantoj de parlamento aŭ parlamenta ĉambro]] [[kategorio:Parlamentanoj]] [[kategorio:Naskiĝintoj en 1990]] [[kategorio:Germanaj entreprenistoj]] {{Ĝermo|politikistoj|Saksio-Anhaltio}} 1u3l652cza0jmdc6eocnvaezwcvw855 9491052 9491051 2026-10-10T05:16:39Z Tirolischleioans 254019 9491052 wikitext text/x-wiki '''Tobias RAUSCH''' (naskiĝinta la {{daton|28|11|1990}} en [[Mellrichstadt]]) estas [[germanio|germana]] politikisto. En la 6-a de oktobro 2026 li elektiĝis prezidanto de la landa parlamento de [[saksio-Anhalto|Saksujo-Anhalto]].<ref>[https://www.tagesschau.de/inland/innenpolitik/landtagspraesident-sachsen-anhalt-102.html "AfD-Politiker Rausch zum Landtagspräsidenten gewählt"] - ĉe: ''tagesschau.de,'' 6.10.2026</ref> ==Vivo== Post frekvento de meza lernejo je [[Förderstedt]] li trejniĝis ĝis 2010 kiel industria mekanikisto. Sekvis novorientiĝo je [[Nemoveblaĵa makleristo|nemoveblaĵa maklerado]]: laboro tia komenciĝis en 2013 antaŭ lia memstareco en 2014 kaj afergvidanteco en entrepreno pri nemoveblaĵaj servoj en [[Hecklingen]]<ref>https://www.rausch-immobilien-service.de/Kontaktdaten/Impressum/</ref>. Jam en 2013 li iĝis membro de la partio [[Alternativo por Germanio|Alternativo por Germanlando]] (AfD). Jaron poste li kunfondis AfD-distriktan sekcion. En 2014 li fariĝis ano de la urba konsilantaro de [[Staßfurt]]. De 2016 li estis landa parlamentano kaj vicfrakciestro. En 2019 li ekestris la sekcion partian de la [[Distrikto Salzland]]. De 2021 li estis administra ĉefdisponigisto por AfD en la landa asembleo je [[Magdeburgo]]. Rausch estas edzigita. La germana firmao [[BMW]] por li ne novigis [[lizingo|lizingan]] kontrakton pri servo-aŭto.<ref>[https://www.mdr.de/nachrichten/sachsen-anhalt/tobias-rausch-dienstwagen,bmw-zieht-leasingvertrag-zurueck-100.html "AfD-Landtagspräsident kritisiert BMW für Dienstwagen-Rückzieher"] - ĉe: ''mdr.de,'' 9.10.2026</ref> ==Fonto== *[https://www.landtag.sachsen-anhalt.de/landtag/abgeordnete/abgeordnetensuche/biografien/abgeordneter/tobias-rausch/8-wahlperiode/ etbiografio sur la landparlamenta paĝaro] de Saksujo-Anhalto ==Notoj== <references/> {{DEFAULTSORT:Rausch, Tobias}} [[kategorio:Germanaj politikistoj]] [[kategorio:Alternativo por Germanio]] [[kategorio:Prezidantoj de parlamento aŭ parlamenta ĉambro]] [[kategorio:Parlamentanoj]] [[kategorio:Naskiĝintoj en 1990]] [[kategorio:Germanaj entreprenistoj]] {{Ĝermo|politikistoj|Saksio-Anhaltio}} h5hpuj4h2am7mq1yjkvjr3b99mlykl4 0 954638 9490813 9490796 2026-10-09T12:26:44Z Sj1mor 12103 9490813 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''Anne Patricia CARSON''' (naskita la 21-an de junio 1950 en [[Toronto]]) <ref name=":02">{{Cite web|last=Morra|first=Linda|date=2014-09-08|title=Anne Carson|url=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|access-date=2023-05-21|website=[[The Canadian Encyclopedia]]|archive-date=2023-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20230512193058/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|url-status=live}}</ref> estas kanada poetino, eseisto, tradukistino, [[Klasikaj studoj|klasikistino]] kaj profesorino. En 2026, Carson ricevis la [[Nobel-premio pri literaturo|Nobel-premion pri literaturo]] pro "ŝia aŭdaca kaj inventema verkaro, kiu, en ludema dialogo kun la klasika tradicio, kreis novajn formojn por nuntempa literaturo." <ref>{{Cite web|title=Nobel Prize in Literature 2026|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/summary/|access-date=2026-10-08|website=NobelPrize.org|language=en-US}}</ref> Trejnita ĉe la [[Universitato de Toronto]], Carson instruis [[Klasikaĵoj]]n, {{N|kompara literaturo}} kaj {{N|kreiva verkado}} en universitatoj tra Usono kaj Kanado ekde 1979, inkluzive de [[Universitato McGill|McGill]], [[Universitato de Miĉigano]], [[Universitato de Novjorko]] kaj [[Universitato Princeton]]. Kun pli ol dudek verkoj de skribaĵoj kaj tradukoj publikigitaj ĝis nun, Carson ricevis la Guggenheim- kaj MacArthur-stipendiojn, gajnis la Lannan Literaturan Premion, du Griffin Poezio-Premiojn, la T.S. Eliot Premion, la [[Premioj Princino de Asturio|Princinon de Asturio Premion]], la Guberniestran Ĝeneralan Premion por anglalingva poezio, kaj la PEN/Nabokov Premion, kaj estis nomumita Membro de la [[Ordeno de Kanado]] en 2005 pro sia kontribuo al kanada beletro. == Verkado == Trejnita kiel klasikistino, kaj kun intereso pri [[Kompara literaturscienco|komparata literaturo]], [[antropologio]], historio kaj artoj, Carson kunfandas ideojn kaj temojn el multaj kampoj en sia verkado. Ŝi ofte referencas, modernigas kaj tradukas [[Antikva greka literaturo|malnovgrekan]] kaj [[Latinlingva literaturo|latinan literaturon]] - verkistojn kiel [[Esĥilo]], [[Katulo]], [[Eŭripido]], [[Homero]], [[Ibiko]], [[Mimnerme|Mimnermo]], [[Sapfo]], [[Simonido el Kea|Simonides]], [[Sofoklo]], [[Stesiĥoro]] kaj [[Tucidido]]. Ŝi ankaŭ uzas la verkojn de pli modernaj verkistoj kaj pensuloj, kiel ekzemple [[Emily Brontë]], [[Paul Celan]], [[Emily Dickinson]], [[Hegelo|Georg Wilhelm Friedrich Hegel]], [[Martin Heidegger]], [[Friedrich Hölderlin]], [[Franz Kafka]], [[John Keats]], [[Gertrude Stein]], [[Simone Weil]], kaj [[Virginia Woolf]]. Multaj el ŝiaj verkoj miksas la formojn de poezio, eseo, prozo, kritiko, traduko, drama dialogo, fikcio kaj nefikcio je diversaj gradoj. Carson publikigis tradukojn de dek [[Helena tragedio|malnovgrekaj tragedioj]] - unu de [[Esĥilo]] (''[[Orestiado]]''), du de [[Sofoklo]] (''[[Antigona (Sofoklo)|Antigono]]'', ''[[Elektra (Sofoklo)|Elektra]]''), kaj sep de [[Eŭripido]] (''[[Alcestiso]]'', ''[[Hekubo]]'', ''[[Heraklo Furioza]]'', ''[[Hipolito]]'', ''[[Trojaninoj. Ifigenia en Taŭrido|Ifigenia en Taŭrido]]'', ''[[Oresto]]'', kaj ''[[Bakĥantinoj (tragedio)|Bakĥantinoj]]'') - same kiel poezio de Sapfo. La plej multaj el la libroj de Anne Carson - inkluzive de "Men in Their Free Hours" (Viroj en siaj liberaj horoj), "The Beauty of the Husband" (La beleco de la edzo), kaj "The Bittersweet Fiancé: An Essay" (La dolĉamara fianĉo: eseo) - traktas demandojn rilatajn al la homa naturo kaj lia rilato al amo: kion kaj kiun persono amas, kiel, kian amon li deziras, kaj kiel li volas atingi ĝin. En 2025, Carson aperis en ''[[:en:The_Great_Lakes_Suite|The Great Lakes Suite]]'', albumo de la kanada [[Sendependa roko|sendependroka]] muzikbando [[:en:Rheostatics|''Rheostatics'']], rakontante plurajn poemojn inspiritajn de la [[Grandaj Lagoj (Nordameriko)|Grandaj Lagoj]]. <ref>Alex Hudson, [https://exclaim.ca/music/article/rheostatics-detail-new-album-featuring-gord-downie-alex-lifeson-tanya-tagaq "Rheostatics Detail New Album Featuring Gord Downie, Alex Lifeson, Tanya Tagaq"]. ''Exclaim!'', October 8, 2025.</ref> == Elektita verkaro == * ''[[:en:Eros_the_Bittersweet|Eros the Bittersweet]]'' (1986)<ref>{{cite book|last1=Carson|first1=Anne|title=Eros the Bittersweet: An Essay|date=1986|publisher=Princeton University Press|location=Princeton|isbn=9780608027401}}</ref> * ''Short Talks'' (1992)<ref>{{cite book|last1=Carson|first1=Anne|author-mask=1|title=Short Talks|date=1992|publisher=Brick Books|location=London, Ontario|isbn=978-1-77131-342-1}}</ref> * ''Glass, Irony, and God'' (1995)<ref>{{cite book|last1=Carson|first1=Anne|author-mask=1|title=Glass, Irony, and God|date=1995|publisher=New Directions|location=New York|isbn=978-0-8112-1302-8}}</ref> <span style="font-size: 85%;">– inkluzivas "[[:en:The_Glass_Essay|The Glass Essay]]"</span> * ''Plainwater'' (1995)<ref>{{cite book|last1=Carson|first1=Anne|author-mask=1|title=Plainwater: Essays and Poetry|date=1995|publisher=Alfred A. Knopf|location=New York|isbn=0-679-43178-0}}</ref> * ''[[:en:Autobiography_of_Red|Autobiography of Red]]'' (1998)<ref>{{cite book|last1=Carson|first1=Anne|author-mask=1|title=Autobiography of Red: A Novel in Verse|date=1998|publisher=Alfred A. Knopf|location=New York|isbn=0-375-40133-4}}</ref> * ''Economy of the Unlost'' (1999)<ref>{{cite book|last1=Carson|first1=Anne|author-mask=1|title=Economy of the Unlost (Reading Simonides of Keos with Paul Celan)|date=1999|publisher=Princeton University Press|location=Princeton|isbn=0-691-03677-2}}</ref> * ''[[:en:Men_in_the_Off_Hours|Men in the Off Hours]]'' (2000)<ref>{{cite book|last1=Carson|first1=Anne|author-mask=1|title=Men in the Off Hours|date=2000|publisher=Alfred A. Knopf|location=New York|isbn=978-0-375-40803-8}}</ref> * ''[[:en:The_Beauty_of_the_Husband:_A_Fictional_Essay_in_29_Tangos|The Beauty of the Husband]]'' (2001)<ref>{{cite book|last1=Carson|first1=Anne|author-mask=1|title=The Beauty of the Husband: A Fictional Essay in 29 Tangos|date=2001|publisher=Alfred A. Knopf|location=New York|isbn=9780375408045}}</ref> * ''Decreation'' (2005)<ref>{{cite book|last1=Carson|first1=Anne|author-mask=1|title=Decreation: Poetry, Essays, Opera|date=2005|publisher=Alfred A. Knopf|location=New York|isbn=978-1-4000-4349-1}}</ref> * ''Nox'' (2010)<ref>{{cite book|last1=Carson|first1=Anne|author-mask=1|title=Nox|date=2010|publisher=New Directions|location=New York|isbn=978-0-8112-1870-2}}</ref> <span style="font-size: 85%;">– inkluzivas tradukon de [[:en:Catullus_101|Catullus 101]]</span> * ''Antigonick'' (2012)<ref>{{cite book|last1=Carson|first1=Anne|author-mask=1|title=Antigonick (Sophokles)|date=2012|publisher=New Directions|location=New York|isbn=9780811219570}}</ref> <span style="font-size: 85%;">– adapto de [[Antigona (Sofoklo)|''Antigona'']] de [[Sofoklo]]</span> * ''[[:en:Red_Doc|Red Doc>]]'' (2013)<ref>{{cite book|last1=Carson|first1=Anne|author-mask=1|title=Red Doc>|date=2013|publisher=Alfred A. Knopf|location=New York|isbn=9780307960597}}</ref> <span style="font-size: 85%;">– sekvaĵo de ''Autobiography of Red''</span> * ''Nay Rather'' (2013)<ref>{{cite book|last1=Carson|first1=Anne|author-mask=1|title=Nay Rather|date=2013|publisher=Sylph Editions (with the Center for Writers and Translators at the American University of Paris); The Cahiers Series, Number 21|location=London|isbn=978-1-90963103-8}}</ref> * ''The Albertine Workout'' (2014)<ref>{{cite book|last1=Carson|first1=Anne|author-mask=1|title=The Albertine Workout|date=2014|publisher=New Directions [Poetry Pamphlet #13]|location=New York|isbn=978-0-8112-2317-1}}</ref> * ''Float'' (2016)<ref>{{cite book|last1=Carson|first1=Anne|author-mask=1|title=Float|date=2016|publisher=Alfred A. Knopf|location=New York|isbn=978-1-101-94684-8}}</ref> * ''[[:en:Norma_Jeane_Baker_of_Troy|Norma Jeane Baker of Troy]]'' (2019)<ref>{{cite book|last1=Carson|first1=Anne|author-mask=1|title=Norma Jeane Baker of Troy|date=2019|publisher=Oberon Books|location=London|isbn=9781786827616}}</ref> <span style="font-size: 85%;">– adapto de ''[[:en:Helen_(play)|Heleno]]'' de [[Eŭripido]]</span> * ''The Trojan Women: A Comic'' (2021)<ref>{{cite book|last1=Carson|first1=Anne|last2=Bruno|first2=Rosanna|author-mask=1|title=Euripides' The Trojan Women: A Comic|date=2021|publisher=New Directions|location=New York|isbn=9780811230797}}</ref> <span style="font-size: 85%;">– adapto de [[:en:The_Trojan_Women|teatraĵo]] de Eŭripido</span> * ''H of H Playbook'' (2021)<ref>{{cite book|last1=Carson|first1=Anne|author-mask=1|title=H of H Playbook|date=2021|publisher=New Directions|location=New York|isbn=9780811231237}}</ref> <span style="font-size: 85%;">– pri ''[[Heraklo]]'' de Eŭripido</span> * ''Wrong Norma'' (2024)<ref>{{cite book|last1=Carson|first1=Anne|author-mask=1|title=Wrong Norma|date=2024|publisher=New Directions|location=New York|isbn=9780811230346}}</ref> === Tradukoj === * ''Electra'' (2001)<ref name="Electra">{{cite book|last1=Carson|first1=Anne|title=Sophocles, Electra|date=2001|publisher=Oxford University Press|location=Oxford & New York|isbn=0-19-504960-8}}</ref> <span style="font-size: 85%;">– ''[[Elektra (Sofoklo)|Elektra]]'' de Sofoklo</span> * ''[[:en:If_Not,_Winter|If Not, Winter]]'' (2002)<ref name="Winter">{{cite book|last1=Carson|first1=Anne|author-mask=1|title=If Not, Winter: Fragments of Sappho|date=2002|publisher=Alfred A. Knopf|location=New York|isbn=978-0-375-41067-3}}</ref> <span style="font-size: 85%;">– la poezio de Sapfo</span> * ''Grief Lessons'' (2006)<ref name="Grief">{{cite book|last1=Carson|first1=Anne|author-mask=1|title=Grief Lessons: Four Plays by Euripides|date=2006|publisher=The New York Review of Books|location=New York|isbn=1-59017-180-2}}</ref> <span style="font-size: 85%;">– ''[[:en:Herakles_(Euripides)|Herakles]]'', ''[[:en:Hecuba_(play)|Hecuba]]'', ''[[:en:Hippolytus_(play)|Hippolytus]]'', kaj ''[[:en:Alcestis_(play)|Alcestis]]'' de [[:en:Euripides|Eŭripido]]</span> * ''An Oresteia'' (2009)<ref name="Oresteia">{{cite book|last1=Carson|first1=Anne|author-mask=1|title=An Oresteia|date=2009|publisher=Farrar, Straus and Giroux|location=New York|isbn=978-0-86547-916-6}}</ref> <span style="font-size: 85%;">– ''[[:en:Agamemnon_(play)|Orestiado]]'' de [[Esĥilo]], ''Elektra'' de Sofoklo, ''[[:en:Orestes_(play)|Orestes]]'' de Eŭripido</span> * ''Iphigenia Among the Taurians'' (2014)<ref name="Iphigenia">{{cite book|last1=Carson|first1=Anne|author-mask=1|title=Euripides, Iphigenia Among the Taurians|date=2014|publisher=The University of Chicago Press|location=Chicago & London|isbn=978-0-226-20362-1}}</ref> <span style="font-size: 85%;">– ''[[Ifigenia en Taŭrido]]'' de [[Eŭripido]]</span> * ''Antigone'' (2015)<ref name="Antigone">{{cite book|last1=Carson|first1=Anne|title=Sophokles, Antigone|date=2015|publisher=Oberon Books|location=London|isbn=978-1-78319-810-8}}</ref> <span style="font-size: 85%;">– ''[[:en:Antigone_(Sophocles_play)|Antigono]]'' de Sofoklo</span> * ''Bakkhai'' (2015)<ref name="Bakkhai">{{cite book|last1=Carson|first1=Anne|author-mask=1|title=Euripides, Bakkhai|date=2015|publisher=Oberon Books|location=London|isbn=978-1-78319-915-0}}</ref> <span style="font-size: 85%;">– ''[[Bakĥantinoj (tragedio)|Bakĥantinoj]]'' de Eŭripido</span> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [https://www.poetryfoundation.org/poets/anne-carson Biografio de la Poetry Foundation] * [https://poets.org/poet/anne-carson Biografio de la Akademio de Amerikaj Poetoj] * [https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson/ Biografio de la ''Kanada Enciklopedio''] * [https://www.theparisreview.org/interviews/5420/the-art-of-poetry-no-88-anne-carson ''Intervjuo''] de Will Aitken en The Paris Review (2004) * [https://brickmag.com/an-interview-with-anne-carson/ ''Brick'' intervjuo] de Eleanor Wachtel (2012) * [https://www.publicbooks.org/cant-stop-screaming/ Komentaĵo pri ''Antigonick''] de [[Judith Butler]] (2012) * [https://49thshelf.com/Blog/2021/07/06/The-Chat-with-GG-s-Literature-Award-Winner-Anne-Carson La babilado kun la Literaturpremiito de GG, Anne Carson,] ''49-a Breto'' (2021) {{Portantoj de Nobel-premio por literaturo 2026-2050}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Carson, Anne}} [[Kategorio:Nobel-premiitoj pri literaturo]] [[Kategorio:Tradukistoj al la angla lingvo]] [[Kategorio:Tradukistoj el la angla lingvo]] [[Kategorio:Tradukistoj el la antikva greka lingvo]] [[Kategorio:Tradukistoj el la greka lingvo]] [[Kategorio:Membroj de la Ordeno Kanada]] [[Kategorio:Kanadaj literaturkritikistoj]] [[Kategorio:Anglaj kebekianoj]] [[Kategorio:Kanadaj Nobel-premiitoj]] [[Kategorio:Kanadaj verkistoj]] [[Kategorio:Kanadaj poetoj]] [[Kategorio:Kanadaj tradukistoj]] [[Kategorio:Membroj de la Usona Akademio de Artoj kaj Sciencoj]] keekprdbsz0swwono65k81se91pwold 0 954666 9490987 9490483 2026-10-09T22:41:34Z Kani 670 9490987 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Fajroventra pego |koloro = pink |dosiero = Fire-bellied Woodpecker - Ghana S4E1787 (16222859798).jpg |priskribo de dosiero = | dosiero larĝo=240px |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = | dosiero2 larĝo=240px |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Chloropicus]]'' |dunomo aŭtoritato = |specio = '''Fajroventra pego''' ''C. pyrrhogaster'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name=iucn>{{Cite iucn | author = BirdLife International | title = ''Dendropicos pyrrhogaster'' | volume = 2016 | article-number = e.T22680989A92889162 | date = 2016 | doi = 10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22680989A92889162.en }}</ref> |dunomo = ''Chloropicus pyrrhogaster'' |dunomo aŭtoritato = ([[Alfred Malherbe|Malherbe]], 1845) |specioj de subdivizio = Subspecioj |sinonimo= ''Thripias pyrrhogaster''<br />''Dendropicos pyrrhogaster'' |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Fajroventra pego'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio] </ref>, ''Chloropicus pyrrhogaster'', estas mezgranda [[pego]], tio estas [[birdo]] de la familio de [[Pegedoj]] kaj la unu el la tri specioj de la genro ''[[Chloropicus]]''. Ĝi troviĝas en [[Benino]], [[Eburbordo]], [[Ganao]], [[Gvineo]], [[Liberio]], [[Malio]], [[Niĝerio]], [[Sieraleono]], [[Togolando]] kaj okcidenta [[Kameruno]]. Ĝi estas ofta specio, kaj la [[IUCN]] taksis ĝian konservostaton kiel "[[malplej zorgiga]]n". Iuj taksonomiaj aŭtoritatoj klasifikas ĉi tiun specion en la genron ''[[Dendropicos]]''. ==Aspekto== La supraj partoj de la Fajroventra pego estas oliveckoloraj aŭ bronzkoloraj kun subtila transversa strieco. La flugiloj estas brunaj kun iom da hela strieco, kaj la supra parto de la vosto estas nigreca. La pugo kaj la supravostaj kovrilplumoj estas karmezinaj. La kapo kaj gorĝo estas blankaj, kun okulfrapa nigreca vanga strio etendiĝanta ĝis la brusto, kaj strio malantaŭ la okulo etendiĝanta ĝis la orelkovriloj. La brusto estas kremkolora kun malhelaj V-formaj markoj ĉe la flankoj, dum la centra regiono kaj la ventro estas skarlataj ĝis la kloako. La longa, akra beko estas griza, same kiel la kruroj. La seksoj diferencas; la masklo havas ruĝan kronon kaj nukon, dum ĉe la ino tiu areo estas nigra. La ino havas pli longan voston kaj pli mallongan bekon ol la masklo, kaj la ruĝa koloro sur ŝia ventro estas malpli rimarkebla. Junuloj estas malpli brilaj kaj pli brunaj ol plenkreskuloj, kaj ĉe tiu aĝo ambaŭ seksoj havas iom da ruĝa koloro sur la krono.<ref name=Gorman2014/> ==Distribuado kaj habitato== La Fajroventra pego estas denaska en tropika [[Okcidenta Afriko]]; ĝia arealo etendiĝas de Supra [[Gvineo]] kaj [[Sieraleono]] orienten ĝis suda [[Niĝerio]] kaj okcidenta [[Kameruno]]. Ĝi troviĝas en malaltaj teroj kaj montetaj regionoj, loĝante en maldensejoj kaj ĉe randoj de [[praarbaro]]; ĝi ankaŭ ĉeestas en galeriaj arbaroj, disaj arbareroj, parte hakitaj kaj degraditaj areoj, arbara [[savano]] kaj [[arbustaro]]j, kaj en ĝia arealo kutime troviĝas grandaj mortintaj arboj. Ĝi estas nemigranta specio.<ref name=Gorman2014>{{cite book |title=Woodpeckers of the World: A Photographic Guide |last=Gorman |first=Gerard |year=2014 |publisher=Firefly Books |isbn=978-1-77085-309-6 |page=208 }}</ref> ==Ekologio== Ĉi tiu pego estas kutime vidata en paroj aŭ malgrandaj familiaj grupoj, sed ĝi foje asociiĝas kun aliaj insektomanĝantaj birdoj. Ĝi serĉas insektojn – precipe [[larvo]]jn de [[skarabo]]j – ĉefe en la [[kanopeo]]j kaj sur mortintaj starantaj arboj, sed foje malsupreniras al falintaj arboj. Ambaŭ seksoj tamburas dum la [[seka sezono]] per ripetataj, mallongaj kaj rapidaj serioj, kun rapideco de 14 ĝis 38 batoj sekunde.<ref name=Gorman2014/> ==Statuso== ''C. pyrrhogaster'' havas tre vastan [[arealo]]n kaj estas ĝenerale ofta aŭ sufiĉe ofta specio, kies populacio ŝajne kreskas; ĝi profitas de la fakto, ke kelkaj grandaj arboj ofte estas lasataj starantaj dum [[senarbarigo]]. La [[Internacia Unio por la Konservado de Naturo]] taksis ĝian konservan staton kiel "[[malplej zorgiga]]n".<ref name=iucn>{{Cite iucn | author = BirdLife International | title = ''Dendropicos pyrrhogaster'' | volume = 2016 | article-number = e.T22680989A92889162 | date = 2016 | doi = 10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22680989A92889162.en }}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Hans Winkler, David Christie, David Nurney: ''{{lang|en|Woodpeckers. A Guide to Woodpeckers, Piculets and Wrynecks of the World}}''. Robertsbridge, 1995, ISBN 0395720435. * {{cite book|last=Gorman|first=Gerard |url=https://books.google.com/books?id=9LmnAwAAQBAJ&pg=PA107|title=Woodpeckers of the World: The Complete Guide|publisher= A & C Black |year=2014|isbn=978-1-4081-4717-7}} * {{cite book|last=Winkler|first=Hans |title= Developments in Woodpecker Biology |location=[[Linz]]|publisher=Biologiezentrum des Oberösterreichischen Landesmuseums|year=2015|isbn= 978-3-85474-317-0}} == Eksteraj ligiloj == *{{Wikispecies|Chloropicus pyrrhogaster|''Chloropicus pyrrhogaster''}} *{{Commons category|Chloropicus pyrrhogaster|''Chloropicus pyrrhogaster''}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] 84trm10uda6i9pn532eu9hu9dvwth7c 1 954670 9490803 9490800 2026-10-09T12:04:48Z Aidas 3488 /* Entute estas tro multaj ligiloj al fremdlingvaj anglaj tekstoj */ Respondo 9490803 wikitext text/x-wiki En Esperanto aperis en 1985, je tiu titolo, la verkaĵo "Ifigenia en Taŭrido" de [[Eŭripido]], tradukita de [[Albert Goodheir]] - kaj mi pensas, se tiu titolo jam estas establita en la esperanta literaturo, ke estas pli bone uzi tiun ol la novinventitan ruĝan ligilon [[Ifigenio inter Taŭridanoj]]. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 19:00, 8 okt. 2026 (UTC) Oh, Mi trovis la artikolon pri la temo, ĝi nomiĝas [[Trojaninoj. Ifigenia en Taŭrido]] (unue prezentitaj en -415 respektive en -412) - en la libroj estis du verkaĵoj, tial la duobla titolo ... Mi adaptas la ligilon en la teksto. [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 19:36, 8 okt. 2026 (UTC) '''Cetere: Vidu ankaŭ ''' * [[Ifigenio en Taŭrido]] de [[Johann Wolfgang von Goethe]] (origine de 1787, esperanta traduko de 1908) -- [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 19:48, 8 okt. 2026 (UTC) == Mimnerme? == Kio do estas [[Mimnerme]] aŭ [[Mimnermo]]? Povus temi pri [[d:Q316129]], sed ankaŭ pri [[d:Q98084384]]... aŭ ĉu povus esti, ke ĉiuj Mimnermos, Mimnermos, Mimnerme kaj Mimnermo nur temas pri la sama persono ??? --[[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 21:18, 8 okt. 2026 (UTC) == Entute estas tro multaj ligiloj al fremdlingvaj anglaj tekstoj == Entute estas tro multaj ligiloj al fremdlingvaj anglaj tekstoj pri antikvaj grekaj temoj el tempo kiam kaj la moderna angla lingvo kaj la moderna Esperanto ankoraŭ ne ekzistis, kaj la fremda angla lingvo entute ne helpas en esperanta teksto. Ekzemplo estas ligilo al teksto [[:en:The_Bacchae]] pri la antikva tragedio Bakĥantinoj - ĝusta esperanta teksto estas [[Bakĥantinoj (tragedio)]]. Pli drasta eĉ estas la ligilo [[:en:Eurypides]] anstataŭ esperanta teksto [[Eŭripido]] - pri la antikva verkisto vere estas Esperanta teksto, pri tio ne indas dubi !!! [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 11:57, 9 okt. 2026 (UTC) :Tiujn du miskomprenojn mi ĵus vidis, sed sendube mi ne vidis multajn similajn miskomprenojn. Do mi petas pri komuna revizio de la frazoj kaj internaj ligiloj... [[Uzanto:Aidas|Aidas]] ([[Uzanto-Diskuto:Aidas|diskuto]]) 12:04, 9 okt. 2026 (UTC) s57olqmn599a8ji190gn3drdo06gnda 0 954679 9491080 9490672 2026-10-10T07:46:29Z InternetArchiveBot 180276 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 9491080 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''Jamaica KINCAID''' (/ kɪ n ˈ keɪ d /; naskita '''Elaine Cynthia Potter Richardson'''; la 25-an de majo 1949 en [[Sankta Johano (Antigvo kaj Barbudo)|Sankta Johano]], [[Antigvo kaj Barbudo]]) <ref>{{cite web|url=http://core.ecu.edu/engl/deenas/caribbean/kincaid.htm|title=Jamaica Kincaid|last=Farrior|first=Angela D.|website=Writers of the Caribbean|publisher=East Carolina University|archive-url=https://web.archive.org/web/20170608023123/https://core.ecu.edu/engl/deenas/caribbean/kincaid.htm|archive-date=June 8, 2017|url-status=dead|access-date=November 18, 2017}}</ref> estas antigua-usona romanverkisto, eseisto, kiu ankaŭ estas emerita profesorino pri afrik-usonaj studoj ĉe [[Universitato Harvard|Harvard]],<ref>{{cite web|url=https://english.fas.harvard.edu/people/jamaica-kincaid|title=Harvard University Department of English|publisher=english.fas.harvard.edu}}</ref> kaj kiu loĝas en [[Vermonto]] dum la somero.<ref>[http://voices.cla.umn.edu/artistpages/kincaidJamaica.php "Voices from the Gaps"] de [[Universitato de Minesoto]]</ref> Kincaid ricevis premiojn kaj laŭdojn, sed ankaŭ negativajn recenzojn pro sia verkaro, kiujn iuj kritikistoj priskribis kiel "koleraj". <ref name=":1">Alyssa Loh, [http://www.salon.com/2013/05/05/jamaica_kincaid_people_say_im_angry_because_im_black_and_im_a_woman_partner/ "Jamaica Kincaid: People say I’m angry because I’m black and I’m a woman"] en la retejo Salon.</ref> Kincaid respondis, ke verkistoj ofte ĉerpas el siaj propraj vivoj, kaj ke priskribi ŝian verkadon kiel aŭtobiografian kaj koleran ne estas valida argumento kontraŭ ŝia verkado. <ref name=":1" /> Ŝia verkaro inkluzivas romanojn, novelojn, eseojn kaj aŭtobiografiajn tekstojn, kaj traktas temojn rilatajn al [[koloniismo]], identeco, familio, memoro, migrado kaj la rilato inter homoj kaj la natura mondo. == Verkaro == * ''[[:en:Annie_John|Annie John]]'' (1985) * ''[[:en:Lucy_(novel)|Lucy]]'' (1990) * ''The Autobiography of My Mother'' (1996) * ''[[:en:Mr._Potter_(novel)|Mr. Potter]]'' (2002) * ''[[:en:See_Now_Then|See Now Then]]'' (2013)<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2013/02/05/books/jamaica-kincaid-isnt-writing-about-her-life-she-says.html|title=Jamaica Kincaid Isn't Writing About Her Life, She Says|last=Lee|first=Felicia R.|date=February 4, 2013|work=The New York Times|access-date=August 7, 2018}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * [http://voices.cla.umn.edu/artistpages/kincaidJamaica.php Jamaica Kincaid], Voĉoj el la Interspacoj, [[Universitato de Minesoto]] * [http://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=2502 Literatura Enciklopedia biografio] * "PEN 2013 Master/Class with Jamaica Kincaid and Ru Freeman" , ''La Manle'', 3-a de majo 2013 * [http://postcolonialstudies.emory.edu/jamaica-kincaid/ Postkoloniaj Studoj, Universitato Emory: Jamaica Kincaid] * [https://www.bbc.co.uk/worldservice/arts/features/womenwriters/kincaid_life.shtml Jamaica Kincaid], BBC Monda Servo * [https://web.archive.org/web/20170608023123/http://core.ecu.edu/engl/deenas/caribbean/kincaid.htm Verkistoj de la Karibio, Universitato de Orienta Karolino: Jamaica Kincaid] Archived * La [https://hollisarchives.lib.harvard.edu/repositories/24/resources/7077/collection_organization Dosieroj de Jamaica Kincaid] troviĝas ĉe la Biblioteko Houghton kaj la Biblioteko de Harvard College. * [https://jwa.org/encyclopedia/article/kincaid-jamaica Arkivpaĝo de judaj virinoj] {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Kincaid, Jamaica}} [[Kategorio:Literaturo de Karibio]] [[Kategorio:Premiitoj per premio Femina]] [[Kategorio:Usonaj judoj]] [[Kategorio:Afrikdevenaj usonanoj]] [[Kategorio:Usonaj verkistoj]] [[Kategorio:Verkistinoj]] ky1wpcy8kjnnzxjo5i9gpvoukyfaeap 0 954699 9490802 2026-10-09T12:03:23Z Roberto 609 Alidirektigis al [[Ĝermolisto de polaj esperantistoj]] 9490802 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[ĝermolisto de polaj esperantistoj]] tkytwao4ktmodjosl5n2kja57q9h04z 0 954700 9490807 2026-10-09T12:08:07Z Roberto 609 Alidirektigis al [[Ĝermolisto de svisaj esperantistoj]] 9490807 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[ĝermolisto de svisaj esperantistoj]] st4uvt5j451b05yipb8bzp7gtrd2502 9490809 9490807 2026-10-09T12:09:56Z Roberto 609 Roberto movis paĝon [[Felix Wohlgrath]] al [[Félix Wohlgrath]] 9490807 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[ĝermolisto de svisaj esperantistoj]] st4uvt5j451b05yipb8bzp7gtrd2502 0 954701 9490810 2026-10-09T12:09:56Z Roberto 609 Roberto movis paĝon [[Felix Wohlgrath]] al [[Félix Wohlgrath]] 9490810 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Félix Wohlgrath]] od0278tmigmme9p9moz7t63jakndp6r 0 954702 9490818 2026-10-09T12:52:03Z VolodimirSvjatoslaviĉ 244109 Alidirektigis al [[Vladimiro la 1-a de Kievo]] 9490818 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTU [[Vladimiro la 1-a de Kievo]] rcbypviouy4gz2lxz1rvjekfwtucmkp 0 954703 9490822 2026-10-09T13:08:49Z Roberto 609 Alidirektigis al [[Ĝermolisto de hispanaj esperantistoj]] 9490822 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[ĝermolisto de hispanaj esperantistoj]] sznz07ygzrfrs5e6horrxqjphyzfin0 0 954704 9490825 2026-10-09T13:14:39Z RG72 11847 RG72 movis paĝon [[Dipatrina-Kristnaska monaĥejo (Tjumeno)]] al [[Monaĥinejo de Naskiĝo de Dipatrino (Tjumeno)]]: Malĝusta titolo 9490825 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Monaĥinejo de Naskiĝo de Dipatrino (Tjumeno)]] 6rcxhxq4p9mhvdgmsv9zyuybfj3jv0d 0 954705 9490829 2026-10-09T13:17:18Z Roberto 609 Alidirektigis al [[Ĝermolisto de aŭstraj esperantistoj]] 9490829 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[ĝermolisto de aŭstraj esperantistoj]] lqxlrx0cs5ttaf6to5de2kas771r7xg 0 954706 9490834 2026-10-09T13:19:40Z Roberto 609 Alidirektigis al [[Ĝermolisto de aŭstraj esperantistoj]] 9490834 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[ĝermolisto de aŭstraj esperantistoj]] lqxlrx0cs5ttaf6to5de2kas771r7xg 0 954707 9490849 2026-10-09T13:41:24Z Roberto 609 Alidirektigis al [[Ĝermolisto de usonaj esperantistoj]] 9490849 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[ĝermolisto de usonaj esperantistoj]] bvodtszm641ovf4dxzea5rh7uwtxk1g 0 954708 9490854 2026-10-09T13:49:13Z Roberto 609 Alidirektigis al [[Ĝermolisto de bulgaraj esperantistoj]] 9490854 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[ĝermolisto de bulgaraj esperantistoj]] tnhq7jolfcb9t08rj5yi8ncnzh4o11k 0 954709 9490856 2026-10-09T13:56:28Z Roberto 609 Alidirektigis al [[Ĝermolisto de francaj esperantistoj]] 9490856 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[ĝermolisto de francaj esperantistoj]] b6am4y0v46ly1qfth6y1za3utrd6nj7 0 954710 9490860 2026-10-09T13:59:35Z Roberto 609 Alidirektigis al [[Ĝermolisto de polaj esperantistoj]] 9490860 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[ĝermolisto de polaj esperantistoj]] tkytwao4ktmodjosl5n2kja57q9h04z 0 954711 9490870 2026-10-09T14:59:06Z Roberto 609 Alidirektigis al [[Ĝermolisto de Esperanto-eldonaĵoj]] 9490870 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[ĝermolisto de Esperanto-eldonaĵoj]] 7ocfehqrmzw3to237l9nsbcf5l733n6 0 954712 9490874 2026-10-09T15:10:07Z ~2026-54477-03 264670 Kreis novan paĝon kun "'''Stelĉiela lustro''' (en [[angla lingvo|la angla]]: ''Lampadario cielo stellato'', ''Un cielo stellato sopra di me'' aŭ ''Sotto il cielo stellato'') estas lustro kreita en 1956 de la itala arkitekto [[Gualtiero Galmanini]]<ref>[https://www.treccani.it/enciclopedia/gualtiero-galmanini/ Enciclopedia Treccani: Gualtiero Galmanini]</ref> en [[Milano]]. La lustro estis konceptita kiel unika, numerita artaĵo, kies formo memorigas skulptaĵon. Post arta ekspozicio, e..." 9490874 wikitext text/x-wiki '''Stelĉiela lustro''' (en [[angla lingvo|la angla]]: ''Lampadario cielo stellato'', ''Un cielo stellato sopra di me'' aŭ ''Sotto il cielo stellato'') estas lustro kreita en 1956 de la itala arkitekto [[Gualtiero Galmanini]]<ref>[https://www.treccani.it/enciclopedia/gualtiero-galmanini/ Enciclopedia Treccani: Gualtiero Galmanini]</ref> en [[Milano]]. La lustro estis konceptita kiel unika, numerita artaĵo, kies formo memorigas skulptaĵon. Post arta ekspozicio, en 1956 ĝi estis instalita en apartamento en Milano, kune kun la prototipo kaj la projektaj desegnaĵoj de la verko. La koncepto celis kunigi elementojn inspiritajn de la stela universo. La verko estas ligita al la evoluo de industria dezajno en Italio dum la 1950-aj jaroj. La stelĉiela lustro distingiĝas per serio de steloj aranĝitaj sur la plafono, kun komponaĵo inspirita de la mondo de planetarioj. Plafonoj kun stela ĉielo fariĝis unu el la karakterizaj esprimoj de la itala dezajno de la 1950-aj jaroj, periodo konsiderata aparte grava en la historio de itala dezajno. La dezajno de Galmanini estas omaĝo al lia amiko kaj kunlaboranto en avangardaj arkitekturaj esploroj, [[Piero Portaluppi]]. La du arkitektoj ofte diskutis pri astronomio, la universo kaj la steloj. Portaluppi kolektis astrolabojn kaj sunhorloĝojn, ofte ornamitajn per stelaj motivoj. Inter liaj konataj arkitekturaj verkoj estas la [[Palazzo Necchi Campiglio]] kaj la [[Planetario de Milano]], kies projekto rilatas al lia intereso pri astronomio kaj la stela ĉielo. Ekde la 1950-aj jaroj, plafonoj kun stela ĉielo fariĝis simbolo de avangarda arkitekturo kaj novigado en la itala dezajno. == Vidu ankaŭ == * [[Gualtiero Galmanini]] * [[Piero Portaluppi]] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Dezajno]] [[Kategorio:Lampoj]] 1ocxqzqb0r1cn91v1r8d55k9bzk1yca 9490875 9490874 2026-10-09T15:15:46Z ~2026-54477-03 264670 9490875 wikitext text/x-wiki '''Stelĉiela lustro''' (en [[angla lingvo|la angla]]: ''Lampadario cielo stellato'', ''Un cielo stellato sopra di me'' aŭ ''Sotto il cielo stellato'') estas lustro kreita en 1956 de la itala arkitekto [[Gualtiero Galmanini]]<ref>[https://www.treccani.it/enciclopedia/gualtiero-galmanini/ Enciclopedia Treccani: Gualtiero Galmanini]</ref> en [[Milano]]. La lustro estis konceptita kiel unika, numerita artaĵo, kies formo memorigas skulptaĵon. Post arta ekspozicio, en 1956 ĝi estis instalita en apartamento en Milano, kune kun la prototipo kaj la projektaj desegnaĵoj de la verko. La koncepto celis kunigi elementojn inspiritajn de la stela universo. La verko estas ligita al la evoluo de industria dezajno en Italio dum la 1950-aj jaroj. La stelĉiela lustro distingiĝas per serio de steloj aranĝitaj sur la plafono, kun komponaĵo inspirita de la mondo de planetarioj. Plafonoj kun stela ĉielo fariĝis unu el la karakterizaj esprimoj de la itala dezajno de la 1950-aj jaroj, periodo konsiderata aparte grava en la historio de itala dezajno. La dezajno de Galmanini estas omaĝo al lia amiko kaj kunlaboranto en avangardaj arkitekturaj esploroj, [[Piero Portaluppi]]. La du arkitektoj ofte diskutis pri astronomio, la universo kaj la steloj. Portaluppi kolektis astrolabojn kaj sunhorloĝojn, ofte ornamitajn per stelaj motivoj. Inter liaj konataj arkitekturaj verkoj estas la [[Palazzo Necchi Campiglio]] kaj la [[Planetario de Milano]], kies projekto rilatas al lia intereso pri astronomio kaj la stela ĉielo. Ekde la 1950-aj jaroj, plafonoj kun stela ĉielo fariĝis simbolo de avangarda arkitekturo kaj novigado en la itala dezajno. == Kritika analizo == La ''Lampadario cielo stellato'', kreita de Gualtiero Galmanini kun Piero Portaluppi, estas multe pli ol lumigilo: ĝi estas fragmento de la kosmo tradukita en arkitekturan lingvon, verko en kiu la moderna dezajno renkontas la praan fascinon de la universo. Ĝia forto kuŝas en intuicio de eksterordinara poezia ambicio: enporti la ĉielon en la hejmon, transformi la plafonon el fizika limo en imagan sojlon al la infinito. Ne temas simple pri reproduktado de la steloj, sed pri elvokado de tiu kontempla vertiĝo, kiu ekestas kiam la homa rigardo frontas la vastecon de la ĉiela spaco. En ĉi tiu perspektivo, la lustro akiras aparte profundan signifon konsiderante la intelektan kaj personan rilaton inter Galmanini kaj Portaluppi, kiujn kunigis la pasio por astronomio kaj por la geometriaj formoj de la firmamento. Ne estas sensignife, ke Portaluppi projektis la [[Planetario de Milano]], inaŭguritan en 1930: en tiu konstruaĵo, arkitekturo fariĝas instrumento por proksimigi la homon al la kono de la kosmo; en la ''Cielo stellato'', la sama strebado povas esti interpretata en hejma, intima kaj preskaŭ vizia dimensio. Se la planetario transformas salon en universon por kontempli, la lustro sugestas la inversan kaj same fascinan operacion: transformi la universon en ĉiutagan ĉeeston, entenatan en la spaco de la loĝado. Ĝuste ĉi tie la verko montras sian plej surprizan kvaliton: la kapablon kunigi du ŝajne neakordigeblajn skalojn, la kosman kaj la homan. La moderneco de Galmanini ne limiĝas do al formala esplorado aŭ al la eleganteco de la objekto, sed manifestiĝas en la koncepto mem de la dezajnita objekto kiel percepta aparato, kapabla transformi la sperton de la spaco kaj doni al la lumo rakontan funkcion. La plafono ne plu estas nur kovraĵo, kaj la lustro ne plu estas nura meblo: ambaŭ fariĝas partoj de arkitektura scenografio, en kiu la materio sugestas la nematerian kaj la precizeco de la projekto malfermas la vojon al la libereco de la imago. En ĉi tiu sintezo inter rigoro kaj miro rekoneblas unu el la plej altaj aspiroj de la itala dezajno de la 20-a jarcento: transpaŝi la limon inter arto, arkitekturo kaj ĉiutaga vivo, transformante la dezajnitan objekton el simpla produkto en estetikan sperton. La ''Lampadario cielo stellato'' povas tiel esti interpretata kiel speco de privata planetario, hejma konstelacio, en kiu la lumo ne limiĝas al videbligi la objektojn, sed invitas la rigardon iri preter ili. Ĝia plej profunda ambicio estas transformi internan spacon en lokon de kontemplado, redonante al la loĝado ion, kion la moderneco ofte riskas forgesi: la kapablon veki miron. Ĉar la vera arta salto ne konsistas en altigi lampon al la nivelo de skulptaĵo, sed en transformi ĉiutagan objekton en mensan fenestron al la infinito. == Vidu ankaŭ == * [[Gualtiero Galmanini]] * [[Piero Portaluppi]] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Dezajno]] [[Kategorio:Lampoj]] ghzyfcms5um36o199v4zo9bz5czcqcu 9490957 9490875 2026-10-09T18:06:04Z Arbarulo 135469 senfontaj analizoj 9490957 wikitext text/x-wiki '''Stelĉiela lustro''' (en [[angla lingvo|la angla]]: ''Lampadario cielo stellato'', ''Un cielo stellato sopra di me'' aŭ ''Sotto il cielo stellato'') estas lustro kreita en 1956 de la itala arkitekto [[Gualtiero Galmanini]]<ref>[https://www.treccani.it/enciclopedia/gualtiero-galmanini/ Enciclopedia Treccani: Gualtiero Galmanini]</ref> en [[Milano]]. La lustro estis konceptita kiel unika, numerita artaĵo, kies formo memorigas skulptaĵon. Post arta ekspozicio, en 1956 ĝi estis instalita en apartamento en Milano, kune kun la prototipo kaj la projektaj desegnaĵoj de la verko. La koncepto celis kunigi elementojn inspiritajn de la stela universo. La verko estas ligita al la evoluo de industria dezajno en Italio dum la 1950-aj jaroj. La stelĉiela lustro distingiĝas per serio de steloj aranĝitaj sur la plafono, kun komponaĵo inspirita de la mondo de planetarioj. Plafonoj kun stela ĉielo fariĝis unu el la karakterizaj esprimoj de la itala dezajno de la 1950-aj jaroj, periodo konsiderata aparte grava en la historio de itala dezajno. La dezajno de Galmanini estas omaĝo al lia amiko kaj kunlaboranto en avangardaj arkitekturaj esploroj, [[Piero Portaluppi]]. La du arkitektoj ofte diskutis pri astronomio, la universo kaj la steloj. Portaluppi kolektis astrolabojn kaj sunhorloĝojn, ofte ornamitajn per stelaj motivoj. Inter liaj konataj arkitekturaj verkoj estas la [[Palazzo Necchi Campiglio]] kaj la [[Planetario de Milano]], kies projekto rilatas al lia intereso pri astronomio kaj la stela ĉielo. Ekde la 1950-aj jaroj, plafonoj kun stela ĉielo fariĝis simbolo de avangarda arkitekturo kaj novigado en la itala dezajno. == Vidu ankaŭ == * [[Gualtiero Galmanini]] * [[Piero Portaluppi]] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Dezajno]] [[Kategorio:Lampoj]] 1ocxqzqb0r1cn91v1r8d55k9bzk1yca 1 954713 9490876 2026-10-09T15:23:58Z ~2026-54406-76 264672 /* membraro */ nova sekcio 9490876 wikitext text/x-wiki == membraro == Mi estas ligita al tiu ĉi asocio. Ĝi havas anojn en ĉiu kontinento. [[Specialaĵo:Kontribuoj/~2026-54406-76|~2026-54406-76]] ([[Uzanto-Diskuto:~2026-54406-76|diskuto]]) 15:23, 9 okt. 2026 (UTC) k1lce2tu830l9v9qo5vl0vjzbd5km5e 0 954714 9490881 2026-10-09T15:29:27Z Roberto 609 Alidirektigis al [[Kvakerismo]] 9490881 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[kvakerismo]] gd8rv0kwyxc8zp5uqyy7kgod2of9gho 0 954715 9490930 2026-10-09T16:22:38Z Roberto 609 Alidirektigis al [[Ĝermolisto de rumanaj esperantistoj]] 9490930 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[ĝermolisto de rumanaj esperantistoj]] 7gwtv3vl1jisflhucmqxvxuhgbe2nhj 0 954716 9490935 2026-10-09T16:40:54Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1372420072|Einar Kárason]]" 9490935 wikitext text/x-wiki '''Einar Kárason''' (naskiĝis la 24-an de novembro 1955 en [[Rejkjaviko]], [[Islando]]) <ref>{{Cite web|url=http://www.literature.is/desktopdefault.aspx/tabid-3396/6134_read-47/RSkra-47|title=Höfundar|website=www.literature.is|language=en|access-date=2017-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413004842/http://literature.is/desktopdefault.aspx/tabid-3396/6134_read-47/RSkra-47|archive-date=2016-04-13|url-status=dead}}</ref> estas [[Islando|islanda]] verkisto kaj poeto. <ref>Stevens, Patrick J. ''Icelandic Writers. '' Farmington Hills, MI: Thomson/Gale, 2004. (Dictionary of literary biography, v. 293.)</ref> Einar estas plentempa verkisto ekde 1978. Li komencis sian karieron per poezio en literaturaj revuoj de 1978 ĝis 1980. En 1981 li publikigis sian debutan romanon. Li estas plej konata pro sia romano ''Þar sem djöflaeyjan rís.'' kiu estis tradukita en la anglan kiel ''Devil's Island'' (Diablo-Insulo) <ref>[[oclc:43785921|WorldCat item record]]</ref> kaj fariĝis la unua libro en trilogio pri la vivo de laborista familio en Rejkjaviko en la postmilitaj jaroj. La libro ankaŭ estis adaptita en la filmon <nowiki><i id="mwGw">Devil's Island</i></nowiki>. Li estis estrarano aŭ funkciis kiel prezidanto de pluraj islandaj verkistaj asocioj. Li verkis libron pri la familio Sturlungar, ''Óvinafagnaður'', en kiu ĉiuj plej famaj vikingoj el Islando kuniĝas kaj fine batalas por la potenco super Islando. Einar ricevis diversajn premiojn kaj nomumojn pro sia verkado, inkluzive de la Islanda Literatura Premio en 2008. Li ankaŭ estis nomumita por la Literatura Premio de la Nordia Konsilio kvar fojojn en 1987, 1996, 2005 kaj 2010. En 2018, li aperis en la dokumenta filmo "Fullsterkur" (laŭvorte tradukiĝas kiel "plena forto" en la angla) de Rogue Fitness, kiu esploras la [[Islandanaj sagaoj|sagaojn de islandanoj]] kaj la historion kaj kulturon de ŝtonlevado en Islando. <ref>{{cite web|title=Fullsterkur|url=https://www.imdb.com/title/tt8974780/?ref_=nm_knf_t1|date=26 August 2018|work=IMDB.com|access-date=15 April 2022}}</ref> [[Kategorio:Vivantaj homoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1955]] [[Kategorio:Artikoloj kun hCards]] 3vcs6bz8uas08bvzujtiq9oolpxh2ph 9490936 9490935 2026-10-09T16:41:26Z Sj1mor 12103 9490936 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''Einar Kárason''' (naskiĝis la 24-an de novembro 1955 en [[Rejkjaviko]], [[Islando]]) <ref>{{Cite web|url=http://www.literature.is/desktopdefault.aspx/tabid-3396/6134_read-47/RSkra-47|title=Höfundar|website=www.literature.is|language=en|access-date=2017-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413004842/http://literature.is/desktopdefault.aspx/tabid-3396/6134_read-47/RSkra-47|archive-date=2016-04-13|url-status=dead}}</ref> estas [[Islando|islanda]] verkisto kaj poeto. <ref>Stevens, Patrick J. ''Icelandic Writers. '' Farmington Hills, MI: Thomson/Gale, 2004. (Dictionary of literary biography, v. 293.)</ref> Einar estas plentempa verkisto ekde 1978. Li komencis sian karieron per poezio en literaturaj revuoj de 1978 ĝis 1980. En 1981 li publikigis sian debutan romanon. Li estas plej konata pro sia romano ''Þar sem djöflaeyjan rís.'' kiu estis tradukita en la anglan kiel ''Devil's Island'' (Diablo-Insulo) <ref>[[oclc:43785921|WorldCat item record]]</ref> kaj fariĝis la unua libro en trilogio pri la vivo de laborista familio en Rejkjaviko en la postmilitaj jaroj. La libro ankaŭ estis adaptita en la filmon <nowiki><i id="mwGw">Devil's Island</i></nowiki>. Li estis estrarano aŭ funkciis kiel prezidanto de pluraj islandaj verkistaj asocioj. Li verkis libron pri la familio Sturlungar, ''Óvinafagnaður'', en kiu ĉiuj plej famaj vikingoj el Islando kuniĝas kaj fine batalas por la potenco super Islando. Einar ricevis diversajn premiojn kaj nomumojn pro sia verkado, inkluzive de la Islanda Literatura Premio en 2008. Li ankaŭ estis nomumita por la Literatura Premio de la Nordia Konsilio kvar fojojn en 1987, 1996, 2005 kaj 2010. En 2018, li aperis en la dokumenta filmo "Fullsterkur" (laŭvorte tradukiĝas kiel "plena forto" en la angla) de Rogue Fitness, kiu esploras la [[Islandanaj sagaoj|sagaojn de islandanoj]] kaj la historion kaj kulturon de ŝtonlevado en Islando. <ref>{{cite web|title=Fullsterkur|url=https://www.imdb.com/title/tt8974780/?ref_=nm_knf_t1|date=26 August 2018|work=IMDB.com|access-date=15 April 2022}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Kárason, Einar}} [[Kategorio:Vivantaj homoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1955]] [[Kategorio:Artikoloj kun hCards]] da0d1iza6dd3378d4wxbazxzarscuav 9490937 9490936 2026-10-09T16:41:57Z Sj1mor 12103 9490937 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''Einar Kárason''' (naskiĝis la 24-an de novembro 1955 en [[Rejkjaviko]], [[Islando]]) <ref>{{Cite web|url=http://www.literature.is/desktopdefault.aspx/tabid-3396/6134_read-47/RSkra-47|title=Höfundar|website=www.literature.is|language=en|access-date=2017-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413004842/http://literature.is/desktopdefault.aspx/tabid-3396/6134_read-47/RSkra-47|archive-date=2016-04-13|url-status=dead}}</ref> estas [[Islando|islanda]] verkisto kaj poeto. <ref>Stevens, Patrick J. ''Icelandic Writers. '' Farmington Hills, MI: Thomson/Gale, 2004. (Dictionary of literary biography, v. 293.)</ref> Einar estas plentempa verkisto ekde 1978. Li komencis sian karieron per poezio en literaturaj revuoj de 1978 ĝis 1980. En 1981 li publikigis sian debutan romanon. Li estas plej konata pro sia romano ''Þar sem djöflaeyjan rís.'' kiu estis tradukita en la anglan kiel ''Devil's Island'' (Diablo-Insulo) <ref>[[oclc:43785921|WorldCat item record]]</ref> kaj fariĝis la unua libro en trilogio pri la vivo de laborista familio en Rejkjaviko en la postmilitaj jaroj. La libro ankaŭ estis adaptita en la filmon ''Devil's Island''. Li estis estrarano aŭ funkciis kiel prezidanto de pluraj islandaj verkistaj asocioj. Li verkis libron pri la familio Sturlungar, ''Óvinafagnaður'', en kiu ĉiuj plej famaj vikingoj el Islando kuniĝas kaj fine batalas por la potenco super Islando. Einar ricevis diversajn premiojn kaj nomumojn pro sia verkado, inkluzive de la Islanda Literatura Premio en 2008. Li ankaŭ estis nomumita por la Literatura Premio de la Nordia Konsilio kvar fojojn en 1987, 1996, 2005 kaj 2010. En 2018, li aperis en la dokumenta filmo "Fullsterkur" (laŭvorte tradukiĝas kiel "plena forto" en la angla) de Rogue Fitness, kiu esploras la [[Islandanaj sagaoj|sagaojn de islandanoj]] kaj la historion kaj kulturon de ŝtonlevado en Islando. <ref>{{cite web|title=Fullsterkur|url=https://www.imdb.com/title/tt8974780/?ref_=nm_knf_t1|date=26 August 2018|work=IMDB.com|access-date=15 April 2022}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Kárason, Einar}} [[Kategorio:Vivantaj homoj]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1955]] [[Kategorio:Artikoloj kun hCards]] 6ma1nvtoytchtj3yfgvab2kh9x47y0e 0 954717 9490940 2026-10-09T16:44:17Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1343015951|Vénus Khoury-Ghata]]" 9490940 wikitext text/x-wiki '''Vénus Khoury-Ghata''' (naskita la 23-an de decembro 1937 en Baabda, [[Libano]] – mortinta la 28-an de januaro 2026 en [[Parizo]], [[Francio]]) estis franc-libana poetino kaj verkisto. <ref>{{Cite web|url=http://lebanon.poetryinternationalweb.org/piw_cms/cms/cms_module/index.php?obj_id=473&x=1|title=Poetry International Web - Vénus Khoury-Ghata|access-date=2010-12-30|archive-date=2011-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20110819224246/http://lebanon.poetryinternationalweb.org/piw_cms/cms/cms_module/index.php?obj_id=473|url-status=dead}}</ref> * ({{Fr}}) [http://poezibao.typepad.com/poezibao/2005/06/vnus_khouryghat.html Biografio kaj bibliografio] * [http://jacketmagazine.com/18/khour.html "Vénus Khoury-Ghata: en konversacio kun Corinna Hasofferett"], ''Jako 18'' * {{IMDb nomo|4088175}} [[Kategorio:Komandoroj de la Ordeno de Artoj kaj Literaturo]] [[Kategorio:Komandoroj de la Honora Legio]] [[Kategorio:Oficiroj de la Honora Legio]] [[Kategorio:Kavaliroj de la Honora Legio]] [[Kategorio:Francaj verkistoj]] [[Kategorio:Verkistinoj]] [[Kategorio:Francaj poetoj]] fppmyakterwcq2c41l997kb8afu6cqr 9490942 9490940 2026-10-09T16:44:49Z Sj1mor 12103 9490942 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''Vénus Khoury-Ghata''' (naskita la 23-an de decembro 1937 en Baabda, [[Libano]] – mortinta la 28-an de januaro 2026 en [[Parizo]], [[Francio]]) estis franc-libana poetino kaj verkisto. <ref>{{Cite web|url=http://lebanon.poetryinternationalweb.org/piw_cms/cms/cms_module/index.php?obj_id=473&x=1|title=Poetry International Web - Vénus Khoury-Ghata|access-date=2010-12-30|archive-date=2011-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20110819224246/http://lebanon.poetryinternationalweb.org/piw_cms/cms/cms_module/index.php?obj_id=473|url-status=dead}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * ({{Fr}}) [http://poezibao.typepad.com/poezibao/2005/06/vnus_khouryghat.html Biografio kaj bibliografio] * [http://jacketmagazine.com/18/khour.html "Vénus Khoury-Ghata: en konversacio kun Corinna Hasofferett"], ''Jako 18'' * {{IMDb nomo|4088175}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Khoury-Ghata, Venus}} [[Kategorio:Komandoroj de la Ordeno de Artoj kaj Literaturo]] [[Kategorio:Komandoroj de la Honora Legio]] [[Kategorio:Oficiroj de la Honora Legio]] [[Kategorio:Kavaliroj de la Honora Legio]] [[Kategorio:Francaj verkistoj]] [[Kategorio:Verkistinoj]] [[Kategorio:Francaj poetoj]] 3otdo765buntpr8zhh0q9yzjhwo3ty7 9490946 9490942 2026-10-09T16:50:36Z Sj1mor 12103 9490946 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''Vénus Khoury-Ghata''' (naskita la 23-an de decembro 1937 en Baabda, [[Libano]] – mortinta la 28-an de januaro 2026 en [[Parizo]], [[Francio]]) estis franc-libana poetino kaj verkisto. <ref>{{Cite web|url=http://lebanon.poetryinternationalweb.org/piw_cms/cms/cms_module/index.php?obj_id=473&x=1|title=Poetry International Web - Vénus Khoury-Ghata|access-date=2010-12-30|archive-date=2011-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20110819224246/http://lebanon.poetryinternationalweb.org/piw_cms/cms/cms_module/index.php?obj_id=473|url-status=dead}}</ref><ref>[https://www.laprovence.com/article/culture-loisirs/5092865577954814/mort-de-venus-khoury-ghata-recompensee-par-le-prix-goncourt-de-la-poesie-a-lage-de-88-ans Mort de Vénus Khoury-Ghata, récompensée par le Prix Goncourt de la poésie, à l'âge de 88 ans] {{in lang|fr}}</ref> La verko de Khoury-Ghata malkaŝas ŝiajn profundajn radikojn en du mondoj: franca kaj araba. Dum sia tuta vivo, ŝi alterne verkis poezion kaj romanojn. Ŝi prilaboris personajn traŭmatojn kiel la mortojn de sia frato kaj dua edzo, kaj esploris kontrastojn kiel vivon kaj morton, realecon kaj fantazion, sonĝon kaj koŝmaron, paroladon kaj silenton, ridon kaj malĝojon. Pro la [[Libana milito de 1982|Libana Civita Milito]] kaj la morto de ŝia patro, frato kaj edzo, [[morto]] fariĝis centra temo en ŝia poezia kaj literatura verkado. Ŝi publikigis ĉirkaŭ 40 romanojn kaj poemarojn (ĝis aŭtuno 2021), kiuj estis tradukitaj en 15 lingvojn. En la aŭtobiografia libro ''Domo sur la rando de larmoj'' ŝi rakontas pri sia infanaĝo, kun subprema patro kaj analfabeta patrino. En ''Sep ŝtonoj al la malfidela edzino'' (2009) ŝi prezentas junan patrinon de tri infanoj, kiu, post seksperforto, estas kondamnita al [[ŝtonumado]] pro [[Malfidelo|malfideleco]]. Ŝia filino [[:fr:Yasmine Ghata|Yasmine Ghata]] estas ankaŭ fama verkistino.<ref>{{Cite web|date=2015-03-04|title=Littérature. Rencontre avec Vénus Khoury-Ghata|url=https://www.letelegramme.fr/cotes-darmor/dinard/litterature-rencontre-avec-venus-khoury-ghata-04-03-2015-10545049.php|access-date=2020-10-26|website=Le Telegramme|language=fr}}</ref><ref>{{Cite web|last=la Meslée|first=Valérie Marin|date=2012-01-10|title=Vénus est son prénom|url=https://www.lepoint.fr/livres/venus-est-son-prenom-10-01-2012-1417343_37.php|access-date=2020-10-26|website=Le Point|language=fr}}</ref> == Verkaro == * ''Les visages inachevés'', (''La nefinitaj vizaĝoj'') 1966 * ''Les inadaptés'' (''La Misfituloj''), romano, Le Rocher, 1971 * ''Au Sud du silence'', (''Sude de Silento'') poemaro, Saint Germain des Prés, 1975 * ''Terres stagnantes'' (''Stagnant Lands''), libro de poemoj de Seghers * ''Dialogue à propos d'un Christ ou d'un acrobate'', (''Dialogo pri Kristo aŭ akrobato'') romano, Les Editeurs Français Réunis, 1975 * ''Alma, cousue main ou Le Voyage immobile'', (''Animo, kudrita mano aŭ la senmova vojaĝo'') R. Deforges, 1977 * ''Les ombres et leurs cris'', (''La Ombroj kaj Iliaj Krioj'') poeziokolekto, Belfond, 1979 * ''Qui parle au nom du jasmin ?,'' (''Kiu parolas en la nomo de jasmeno ?'') Les Editeurs Français Réunis, 1980 * ''Le fils empaillé'', (''La Malsaĝa Filo'') Belfond, 1980 * ''Un faux pas du soleil'', (''Mispaŝo de la Suno'') poemoj, Belfond, 1982 * ''Vacarme pour une lune morte'', (''Hale over a dead moon'') romano, Flammarion, 1983 * ''Les morts n'ont pas d'ombre'', (''Words Have No Shadow'') romano, Flammarion, 1984 * ''Mortemaison'', (''Mortdomo'') romano, Flammarion, 1986 * ''Monologue du Mort'', (''Monologo de Mortinto'') romano, Belfond, 1986 * ''Leçon d'arithmétique au grillon'', (''Cricket Arithmetic Lesson'') infanaj poemoj, Milano, 1987 * ''Bayarmine'', romano, Flammarion, 1988 * ''Les fugues d'Olympia'', (''Fuĝoj de Olimpo'') romano, Régine Deforges/Ramsay, 1989 * ''Fables pour un peuple d'argile, Un lieu sous la voûte, Sommeil blanc'', (''Fabloj por vilaĝo el argilo'', ''Loko sub volbo'', ''Blanka revo'') poemoj, Belfond, 1992 * ''La maîtresse du notable'' (''La domajno de la rimarkindaj''), romano, Seghers, 1992 * ''Les fiancés du Cap-Ténès'', (''La Fianĉo de Cap-Ténès'') romano, Lattès, Lattès 1995 * ''Anthologie personnelle'', (''Persona Antologio'') poemoj, Actes Sud, 1997 * ''La instruisto'', 1996, kolekto Babelo, 2001 * ''Une maison au bord des larmes'', (''Domo sur la Rando de Larmoj'') romano, Balland, 1998, Babelo 2005 * ''Privilège des morts'', (''Privilegio de la Morta'') romano, Balland, 2001 * ''Elle dit, Les sept brins de chèvrefeuille de la sagesse'', (''Ŝi diras'', ''La sep branĉetoj de lonicero de saĝeco'') poemoj, Balland, 1999 * ''La voix des arbres'' (''La Voĉo de la Arboj''), infanaj poemoj, Cherche-Midi, 1999 * ''Compassion des pierres'', (''Kompato de ŝtonoj'') poemoj, La Différence, 2001 * ''Zarifé la folle'', (''Zarifé la freneza'') François Jannaud, 2001 * ''Alphabets de sable'', (''Alfabetoj de sablo'') poemoj, ilustritaj fare de Matta, tirage limité, Maeght, 2000 * ''Le Fleuve'', ''Du seul fait d'exister'', (''La Rivero'', ''De la Nura Fakto de Ekzisti'') kun Paul Chanel Malenfant, Trait d'Union, 2000. * ''Ils'', (''Them'') poemoj, Amis du musée d'art moderne, 1993 * ''Version des oiseaux'', (''Versio de birdoj'') poemoj ilustritaj de Velikovic, François Jannaud, 2000 * Le Moine, l'ottoman et la femme du grand argentier (''La monaĥo, la otomano kaj la edzino de la granda alĝeriano''), romano, Actes Sud, 2003 * ''Quelle est la nuit parmi les nuits'', (''Kio estas la nokto inter noktoj'') Mercure de France, 2004 * ''Six poèmes nomades'', (''Ses nomadaj poemoj'') kun Diane de Bournazel, Al Manar, 2005 * ''La Maison aux orties'', (''La Domo de Urtikoj'') Actes Sud, 2006 * ''Sept pierres pour la femme adultère (Sep ŝtonoj por la adultulino'') romano, Mercure de France, 2007 * ''Les Obscurcis'', poemoj, Mercure de France, 2008 * ''Kio estas nigra ?,'' poemoj por infanoj, Le Cherche Midi, 2009 * ''The Revenante'', romano, L'Archipel, 2009 * ''Où vont the arboj ?'', poemoj, Mercure de France, 2011 * ''Orties'', poemoj, Al Manar, 2011 * ''La fiancée était à dos d'âne'', romano, Mercure de France, 2013 * ''La Damo de Siros'', poemoj, red. Invenit, 2013 * ''Le Livre des suppliques'', poemoj, Mercure de France, 2015 * ''La virino kiu savis virojn'', romano, Mercure de France, 2015 * ''Les Derniers Jours de Mandelstam'', romano, Mercure de France, 2016 == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * ({{Fr}}) [http://poezibao.typepad.com/poezibao/2005/06/vnus_khouryghat.html Biografio kaj bibliografio] * [http://jacketmagazine.com/18/khour.html "Vénus Khoury-Ghata: en konversacio kun Corinna Hasofferett"], ''Jako 18'' * {{IMDb nomo|4088175}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Khoury-Ghata, Venus}} [[Kategorio:Komandoroj de la Ordeno de Artoj kaj Literaturo]] [[Kategorio:Komandoroj de la Honora Legio]] [[Kategorio:Oficiroj de la Honora Legio]] [[Kategorio:Kavaliroj de la Honora Legio]] [[Kategorio:Francaj verkistoj]] [[Kategorio:Verkistinoj]] [[Kategorio:Francaj poetoj]] 40rbpyc79bah6otvlcjk980sa2f70nc 0 954718 9490950 2026-10-09T17:33:38Z Goren 4701 Goren movis paĝon [[Gymnorhina tibicen]] al [[Fluta kraktiko]]: Ĝisdatigo de taksonomio 9490950 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Fluta kraktiko]] 9yj3m1i51gtyyu5yzn9sfrb9s4fnxlz 1 954719 9490952 2026-10-09T17:33:38Z Goren 4701 Goren movis paĝon [[Diskuto:Gymnorhina tibicen]] al [[Diskuto:Fluta kraktiko]]: Ĝisdatigo de taksonomio 9490952 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Diskuto:Fluta kraktiko]] hzyzf1spz4o8qjx6gsvp7yg4y484q1l 9490979 9490952 2026-10-09T20:53:45Z Taylor 49 126294 {{forigu tuj|IDIREKTI [[Diskuto:Fluta kraktiko]]}} 9490979 wikitext text/x-wiki {{forigu tuj|IDIREKTI [[Diskuto:Fluta kraktiko]]}} fr2p3fr44jg134ftgga0zixgfagpga7 0 954720 9490955 2026-10-09T17:56:30Z Arbarulo 135469 "Elementoj" de sekcio "Ästhetische Erfahrungen" en artikolo "Philosophische Ästhetik" de germana Vikipedio; enkonduko kaj literaturo (krom Mier) de sekcio "Aesthetic experiences, attitude, and pleasure" en artikolo "Aesthetics" de angla Vikipedio 9490955 wikitext text/x-wiki {{unua}} [[Dosiero:Aesthetic concepts.svg|eta|Estetika sperto rilatas al [[estetika objekto]] pere de [[estetika sinteno]].]] '''Estetika sperto''' estas aprezo de belo aŭ pli ĝenerale de estetikaj ecoj. Plej tipe ĝi estas sensado de natura aŭ arta objekto. Ĝi tamen povas okazi en aliaj formoj, ekzemple estetika [[imago]]<ref>{{harvnb|Bunnin|Yu|2004|pp=15–16}}</ref> de fikcia objekto.<ref>{{harvnb|Shelley|2022|loc=§ 2.4 Aesthetic Experience}}</ref><ref>{{harvnb|Townsend|2006|pp=9–11}}</ref><ref>{{harvnb|Peacocke|2024|loc=Lead section, § 1. Focus of Aesthetic Experience}}</ref> [[Internismo kaj eksterismo|Internismaj]] teorioj, ekzemple tiu de [[Monroe Beardsley]], klarigas estetikan sperton kiel unuapersonan fenomenon kaj reliefigas internajn aspektojn de la sperto, ekzempel fokuson kaj intenson. Eksterismaj teorioj, kiel tiu de [[George Dickie (filozofo)|George Dickie]], asertas ke la grava elemento de estetikaj spertoj rilatas al la estetikaj ecoj de perceptata ekstera objekto.<ref>{{harvnb|Shelley|2022|loc=§ 2.4 Aesthetic Experience}}</ref><ref>{{harvnb|Townsend|2006|pp=11–12, 17–18, 275}}</ref> == Elementoj de estetika sperto == {| align="right" class="wikitable" style="width:30%;font-size:95%" |+'''Skemo de teorioj pri la konsisto kaj fundamento de estetikaj spertoj''' !style="width:40%;"|Elementoj de estetika sperto !! style="width:60%" | Fundamento de estetika sperto |- |rowspan = "2"| Percepto|| Ecoj de la perceptata objekto |- | Sintenoj de la perceptanta subjekto |- |rowspan = "2"| Percepto + estetika sento || Ecoj de la perceptata objekto |- | Sintenoj de la perceptanta subjekto |- |} Estas disputate, ĉu estetikaj spertoj malsamas de neestetikaj. Pluraj estetikistoj opinias, ke estetikaj spertoj estas perceptoj. Laŭ tiu starpunkto, estetika sperto ne povas okazi sen samtempa rilata senspercepto. La speco kaj intenseco de la estetika sperto dependas de la senspercepto, kaj ŝanĝo al la senspercepto ŝanĝas ankaŭ la estetikan sperton.<ref>Maria E. Reicher: ''Einführung in die philosophische Ästhetik'', Darmstadt 2005, p. 36.</ref> Kritikoj de tiu opinio argumentas, ke ne ĉiu estetika sperto devas fundamentiĝi sur perecepto. Ekzemple, la sensperceptoj, kiuj okazas dum legado, ne rekte rilatas al la estetikaj spertoj, kiuj okazas al leganto. Multaj estetikistoj kontraŭe opinias, ke estetikaj spertoj havas kompleksan strukturon, bezonante krom la percepto ankaŭ "estetikan senton" kiel psikan fenomenon. Kutime oni distingas inter minimume du malsamaj estetikaj sentoj: pozitiva ("plaĉo") kaj negativo ("malplaĉo"). Oni diskutas pri tio, ĉu estetikaj sentoj posedas iun specialan kvaliton, kiu distingas ilin de aliaj sentoj. Ekzemple, ĉu ekzistas kvalita malsameco inter estetika plaĉo ("jena bildo plaĉas al mi") kaj morala ("jena konduto de mia infano plaĉas al mi")? Rilata demando estas tio, ĉu la diversaj estetikaj spertoj respondas al respektivaj diversaj estetikaj sentoj. Ĉu du malsamaj estetikaj spertoj - ekzemple, gracosperto kaj harmonisperto - respondas al malsamaj sentoj, aŭ ĉu la malsamo fundamentiĝas nur sur la respektivaj perceptataj estetikaj ecoj? ==Referencoj== <references/> ==Literaturo== * {{cite journal |last1=Gama |first1=Luis Eduardo |title=Los saberes del arte - La experiencia estética en Nietzsche |journal=Ideas y Valores |volume=57 |issue=136 |url=http://www.scielo.org.co/scielo.php?pid=S0120-00622008000100004&script=sci_abstract |language=en |issn=0120-0062 |date=2008 |pages=67–100 }} * {{cite book |last1=Korsmeyer |first1=Carolyn |editor1-last=Shusterman |editor1-first=Richard |editor2-last=Tomlin |editor2-first=Adele |title=Aesthetic Experience |publisher=Routledge |isbn=978-1-134-18287-9 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=SpZ-AgAAQBAJ&pg=PA127 |language=en |chapter=Taste, Food, and the Limits of Pleasure |date=2010 |pages=127–142 }} * {{cite book |last1=Locher |first1=Paul J. |chapter=7. Empirical Investigation of an Aesthetic Experience with Art |pages=163–188 |editor1-last=Shimamura |editor1-first=Arthur P. |editor2-last=Palmer |editor2-first=Stephen E. |title=Aesthetic Science: Connecting Minds, Brains, and Experience |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-973214-2 |language=en |date=2012 }} * Mier, Raymundo. 2007. "La experiencia estética como recreación de lo político." ''Versión. Estudios de comunicación y política'' 20: 101-121. * {{cite web |last1=Peacocke |first1=Antonia |title=Aesthetic Experience |url=https://plato.stanford.edu/entries/aesthetic-experience/ |website=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |access-date=24 June 2025 |date=2024 }} * {{cite journal |last1=Viale |first1=Claudio Marcelo |last2=Campeotto |first2=Fabio |title=Arte como experiencia. Pasado y presente |journal=Ideas y Valores |volume=70 |issue=175 |doi=10.15446/ideasyvalores.v70n175.66898 |date=2021 |pages=117–138 }} [[Kategorio:Estetikaj konceptoj]] [[Kategorio:Filozofio de psikologio]] [[Kategorio:Socia psikologio]] e55uahimv6qs0u3nde27kuemiciuccd 9490956 9490955 2026-10-09T18:01:58Z Arbarulo 135469 9490956 wikitext text/x-wiki {{unua}} [[Dosiero:Aesthetic concepts.svg|eta|Estetika sperto rilatas al [[estetika objekto]] pere de [[estetika sinteno]].]] '''Estetika sperto''' estas aprezo de belo aŭ pli ĝenerale de estetikaj ecoj. Plej tipe ĝi estas sensado de natura aŭ arta objekto. Ĝi tamen povas okazi en aliaj formoj, ekzemple estetika [[imago]]<ref>{{harvnb|Bunnin|Yu|2004|pp=15–16}}</ref> de fikcia objekto.<ref>{{harvnb|Shelley|2022|loc=§ 2.4 Aesthetic Experience}}</ref><ref>{{harvnb|Townsend|2006|pp=9–11}}</ref><ref>{{harvnb|Peacocke|2024|loc=Lead section, § 1. Focus of Aesthetic Experience}}</ref> [[Internismo kaj eksterismo|Internismaj]] teorioj, ekzemple tiu de [[Monroe Beardsley]], klarigas estetikan sperton kiel unuapersonan fenomenon kaj reliefigas internajn aspektojn de la sperto, ekzemple fokuson kaj intenson. Eksterismaj teorioj, kiel tiu de [[George Dickie (filozofo)|George Dickie]], asertas ke la grava elemento de estetikaj spertoj rilatas al la estetikaj ecoj de perceptata ekstera objekto.<ref>{{harvnb|Shelley|2022|loc=§ 2.4 Aesthetic Experience}}</ref><ref>{{harvnb|Townsend|2006|pp=11–12, 17–18, 275}}</ref> == Elementoj de estetika sperto == {| align="right" class="wikitable" style="width:30%;font-size:95%" |+'''Skemo de teorioj pri la konsisto kaj fundamento de estetikaj spertoj''' !style="width:40%;"|Elementoj de estetika sperto !! style="width:60%" | Fundamento de estetika sperto |- |rowspan = "2"| Percepto|| Ecoj de la perceptata objekto |- | Sintenoj de la perceptanta subjekto |- |rowspan = "2"| Percepto + estetika sento || Ecoj de la perceptata objekto |- | Sintenoj de la perceptanta subjekto |- |} Estas disputate, ĉu estetikaj spertoj malsamas de neestetikaj. Pluraj estetikistoj opinias, ke estetikaj spertoj estas perceptoj. Laŭ tiu starpunkto, estetika sperto ne povas okazi sen samtempa rilata senspercepto. La speco kaj intenseco de la estetika sperto dependas de la senspercepto, kaj ŝanĝo al la senspercepto ŝanĝas ankaŭ la estetikan sperton.<ref>Maria E. Reicher: ''Einführung in die philosophische Ästhetik'', Darmstadt 2005, p. 36.</ref> Kritikoj de tiu opinio argumentas, ke ne ĉiu estetika sperto devas fundamentiĝi sur perecepto. Ekzemple, la sensperceptoj, kiuj okazas dum legado, ne rekte rilatas al la estetikaj spertoj, kiuj okazas al leganto. Multaj estetikistoj kontraŭe opinias, ke estetikaj spertoj havas kompleksan strukturon, bezonante krom la percepto ankaŭ "estetikan senton" kiel psikan fenomenon. Kutime oni distingas inter minimume du malsamaj estetikaj sentoj: pozitiva ("plaĉo") kaj negativo ("malplaĉo"). Oni diskutas pri tio, ĉu estetikaj sentoj posedas iun specialan kvaliton, kiu distingas ilin de aliaj sentoj. Ekzemple, ĉu ekzistas kvalita malsameco inter estetika plaĉo ("jena bildo plaĉas al mi") kaj morala ("jena konduto de mia infano plaĉas al mi")? Rilata demando estas tio, ĉu la diversaj estetikaj spertoj respondas al respektivaj diversaj estetikaj sentoj. Ĉu du malsamaj estetikaj spertoj - ekzemple, gracosperto kaj harmonisperto - respondas al malsamaj sentoj, aŭ ĉu la malsamo fundamentiĝas nur sur la respektivaj perceptataj estetikaj ecoj? ==Referencoj== <references/> ==Literaturo== * {{cite journal |last1=Gama |first1=Luis Eduardo |title=Los saberes del arte - La experiencia estética en Nietzsche |journal=Ideas y Valores |volume=57 |issue=136 |url=http://www.scielo.org.co/scielo.php?pid=S0120-00622008000100004&script=sci_abstract |language=en |issn=0120-0062 |date=2008 |pages=67–100 }} * {{cite book |last1=Korsmeyer |first1=Carolyn |editor1-last=Shusterman |editor1-first=Richard |editor2-last=Tomlin |editor2-first=Adele |title=Aesthetic Experience |publisher=Routledge |isbn=978-1-134-18287-9 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=SpZ-AgAAQBAJ&pg=PA127 |language=en |chapter=Taste, Food, and the Limits of Pleasure |date=2010 |pages=127–142 }} * {{cite book |last1=Locher |first1=Paul J. |chapter=7. Empirical Investigation of an Aesthetic Experience with Art |pages=163–188 |editor1-last=Shimamura |editor1-first=Arthur P. |editor2-last=Palmer |editor2-first=Stephen E. |title=Aesthetic Science: Connecting Minds, Brains, and Experience |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-973214-2 |language=en |date=2012 }} * Mier, Raymundo. 2007. "La experiencia estética como recreación de lo político." ''Versión. Estudios de comunicación y política'' 20: 101-121. * {{cite web |last1=Peacocke |first1=Antonia |title=Aesthetic Experience |url=https://plato.stanford.edu/entries/aesthetic-experience/ |website=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |access-date=24 June 2025 |date=2024 }} * {{cite journal |last1=Viale |first1=Claudio Marcelo |last2=Campeotto |first2=Fabio |title=Arte como experiencia. Pasado y presente |journal=Ideas y Valores |volume=70 |issue=175 |doi=10.15446/ideasyvalores.v70n175.66898 |date=2021 |pages=117–138 }} [[Kategorio:Estetikaj konceptoj]] [[Kategorio:Filozofio de psikologio]] [[Kategorio:Socia psikologio]] 460ogwdsa8csb8yohtsrft77s88hv6c 9490959 9490956 2026-10-09T18:29:58Z Stefangrotz 91903 ligilo -> estetiko 9490959 wikitext text/x-wiki {{unua}} [[Dosiero:Aesthetic concepts.svg|eta|Estetika sperto rilatas al [[estetika objekto]] pere de [[estetika sinteno]].]] '''Estetika sperto''' estas aprezo de belo aŭ pli ĝenerale de [[Estetiko|estetikaj]] ecoj. Plej tipe ĝi estas sensado de natura aŭ arta objekto. Ĝi tamen povas okazi en aliaj formoj, ekzemple estetika [[imago]]<ref>{{harvnb|Bunnin|Yu|2004|pp=15–16}}</ref> de fikcia objekto.<ref>{{harvnb|Shelley|2022|loc=§ 2.4 Aesthetic Experience}}</ref><ref>{{harvnb|Townsend|2006|pp=9–11}}</ref><ref>{{harvnb|Peacocke|2024|loc=Lead section, § 1. Focus of Aesthetic Experience}}</ref> [[Internismo kaj eksterismo|Internismaj]] teorioj, ekzemple tiu de [[Monroe Beardsley]], klarigas estetikan sperton kiel unuapersonan fenomenon kaj reliefigas internajn aspektojn de la sperto, ekzemple fokuson kaj intenson. Eksterismaj teorioj, kiel tiu de [[George Dickie (filozofo)|George Dickie]], asertas ke la grava elemento de estetikaj spertoj rilatas al la estetikaj ecoj de perceptata ekstera objekto.<ref>{{harvnb|Shelley|2022|loc=§ 2.4 Aesthetic Experience}}</ref><ref>{{harvnb|Townsend|2006|pp=11–12, 17–18, 275}}</ref> == Elementoj de estetika sperto == {| align="right" class="wikitable" style="width:30%;font-size:95%" |+'''Skemo de teorioj pri la konsisto kaj fundamento de estetikaj spertoj''' !style="width:40%;"|Elementoj de estetika sperto !! style="width:60%" | Fundamento de estetika sperto |- |rowspan = "2"| Percepto|| Ecoj de la perceptata objekto |- | Sintenoj de la perceptanta subjekto |- |rowspan = "2"| Percepto + estetika sento || Ecoj de la perceptata objekto |- | Sintenoj de la perceptanta subjekto |- |} Estas disputate, ĉu estetikaj spertoj malsamas de neestetikaj. Pluraj estetikistoj opinias, ke estetikaj spertoj estas perceptoj. Laŭ tiu starpunkto, estetika sperto ne povas okazi sen samtempa rilata senspercepto. La speco kaj intenseco de la estetika sperto dependas de la senspercepto, kaj ŝanĝo al la senspercepto ŝanĝas ankaŭ la estetikan sperton.<ref>Maria E. Reicher: ''Einführung in die philosophische Ästhetik'', Darmstadt 2005, p. 36.</ref> Kritikoj de tiu opinio argumentas, ke ne ĉiu estetika sperto devas fundamentiĝi sur perecepto. Ekzemple, la sensperceptoj, kiuj okazas dum legado, ne rekte rilatas al la estetikaj spertoj, kiuj okazas al leganto. Multaj estetikistoj kontraŭe opinias, ke estetikaj spertoj havas kompleksan strukturon, bezonante krom la percepto ankaŭ "estetikan senton" kiel psikan fenomenon. Kutime oni distingas inter minimume du malsamaj estetikaj sentoj: pozitiva ("plaĉo") kaj negativo ("malplaĉo"). Oni diskutas pri tio, ĉu estetikaj sentoj posedas iun specialan kvaliton, kiu distingas ilin de aliaj sentoj. Ekzemple, ĉu ekzistas kvalita malsameco inter estetika plaĉo ("jena bildo plaĉas al mi") kaj morala ("jena konduto de mia infano plaĉas al mi")? Rilata demando estas tio, ĉu la diversaj estetikaj spertoj respondas al respektivaj diversaj estetikaj sentoj. Ĉu du malsamaj estetikaj spertoj - ekzemple, gracosperto kaj harmonisperto - respondas al malsamaj sentoj, aŭ ĉu la malsamo fundamentiĝas nur sur la respektivaj perceptataj estetikaj ecoj? ==Referencoj== <references/> ==Literaturo== * {{cite journal |last1=Gama |first1=Luis Eduardo |title=Los saberes del arte - La experiencia estética en Nietzsche |journal=Ideas y Valores |volume=57 |issue=136 |url=http://www.scielo.org.co/scielo.php?pid=S0120-00622008000100004&script=sci_abstract |language=en |issn=0120-0062 |date=2008 |pages=67–100 }} * {{cite book |last1=Korsmeyer |first1=Carolyn |editor1-last=Shusterman |editor1-first=Richard |editor2-last=Tomlin |editor2-first=Adele |title=Aesthetic Experience |publisher=Routledge |isbn=978-1-134-18287-9 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=SpZ-AgAAQBAJ&pg=PA127 |language=en |chapter=Taste, Food, and the Limits of Pleasure |date=2010 |pages=127–142 }} * {{cite book |last1=Locher |first1=Paul J. |chapter=7. Empirical Investigation of an Aesthetic Experience with Art |pages=163–188 |editor1-last=Shimamura |editor1-first=Arthur P. |editor2-last=Palmer |editor2-first=Stephen E. |title=Aesthetic Science: Connecting Minds, Brains, and Experience |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-973214-2 |language=en |date=2012 }} * Mier, Raymundo. 2007. "La experiencia estética como recreación de lo político." ''Versión. Estudios de comunicación y política'' 20: 101-121. * {{cite web |last1=Peacocke |first1=Antonia |title=Aesthetic Experience |url=https://plato.stanford.edu/entries/aesthetic-experience/ |website=The Stanford Encyclopedia of Philosophy |publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University |access-date=24 June 2025 |date=2024 }} * {{cite journal |last1=Viale |first1=Claudio Marcelo |last2=Campeotto |first2=Fabio |title=Arte como experiencia. Pasado y presente |journal=Ideas y Valores |volume=70 |issue=175 |doi=10.15446/ideasyvalores.v70n175.66898 |date=2021 |pages=117–138 }} [[Kategorio:Estetikaj konceptoj]] [[Kategorio:Filozofio de psikologio]] [[Kategorio:Socia psikologio]] rfd7cbzr8309nuycg4gi2b3jiye37wi 0 954721 9490962 2026-10-09T18:50:12Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1379168010|World Organisation for Animal Health]]" 9490962 wikitext text/x-wiki La '''Monda Organizaĵo pri Besta Sano''' ({{L-en|World Organisation for Animal Health}}, akronime '''WOAH'''), antaŭe la '''''{{Lang|fr|Office International des Epizooties}}''''' (mallongigite '''OIE''') estas [[Internacia organizaĵo|interregistara organizaĵo]] fondita en 1924, kiu kunordigas, subtenas kaj antaŭenigas la kontrolon de bestaj malsanoj. La ĉefa celo de WOAH estas kontroli [[Epizootio|epizootiajn]] <ref>[http://protectanimalsansave.webs.com/apps/blog/ Protect animals] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210302005611/https://protectanimalsansave.webs.com/apps/blog/|date=2 March 2021}} Pets</ref> malsanojn kaj malhelpi ilian disvastiĝon. <ref>[http://www.oie.int/en/about-us/our-missions/ Missions of WOAH]</ref> Pliaj celoj inkluzivas la dividadon de travideblaj, sciencaj informoj; internacian solidarecon; sanitaran sekurecon; kaj la antaŭenigon de veterinaraj servoj, [[Nutraĵa sendanĝereco|nutraĵsekureco]] kaj bestobonfarto. WOAH estas agnoskita de la [[Monda Organizaĵo pri Komerco|Monda Organizaĵo pri Komerco (MKO)]] kiel internacia referenco por la sekura komerco de bestoj kaj bestoproduktoj rilate al riskoj pro bestaj malsanoj kaj zoonozoj. <ref>{{cite web|url=https://www.wto.org/english/thewto_e/coher_e/wto_oie_e.htm|title=The WTO and the World Organization for Animal Health (WOAH)|website=wto.org}}</ref> WOAH ne estas parto de la sistemo de [[Unuiĝintaj Nacioj]] (UN). Ĝia aŭtonomio estas institucia kaj financa, kaj ĝiaj propraj konstituciaj tekstoj regas ĝiajn agadojn. Ekde sia unua Ĝenerala Sesio okazinta en Parizo, la Organizo plenumis sian laboron sub la aŭtoritato de komitato konsistanta el delegitoj de la kontraktantaj registaroj. La Organizo subtenas konstantajn rilatojn kun pli ol 70 partneraj organizaĵoj kaj havas regionajn kaj subregionajn oficejojn sur ĉiu kontinento. Dum sia 91-a Ĝenerala Sesio, la Monda Asembleo de Delegitoj elektis Doktorinon Emmanuelle Soubeyran kiel Ĝeneralan Direktoron por kvinjara mandato (2024–2029). <ref>{{cite web|url=https://www.woah.org/en/dr-emmanuelle-soubeyran-elected-as-new-director-general-of-the-world-organisation-for-animal-health/|title=Dr Emmanuelle Soubeyran elected as new Director General of the World Organisation for Animal Health|website=woah.org.|date=28 May 2024}}</ref> * {{Oficiala retejo|https://www.woah.org}} * [https://www.oie.int/en/what-we-do/animal-health-and-welfare/disease-data-collection/world-animal-health-information-system/ World Animal Health Information System Interface] [[Kategorio:Interregistaraj organizaĵoj]] [[Kategorio:Publika bonfarto]] [[Kategorio:Veterinara medicino]] dsotna5d65742ou0oddggvk8h0mofnz 9490963 9490962 2026-10-09T18:51:43Z Sj1mor 12103 9490963 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo|regiono-ISO=FR|situo sur mapo=Parizo|zomo=13}} La '''Monda Organizaĵo pri Besta Sano''' ({{L-en|World Organisation for Animal Health}}, akronime '''WOAH'''), antaŭe la {{L-fr|Office International des Epizooties}} (mallongigite '''OIE''') estas [[Internacia organizaĵo|interregistara organizaĵo]] fondita en 1924, kiu kunordigas, subtenas kaj antaŭenigas la kontrolon de bestaj malsanoj. La ĉefa celo de WOAH estas kontroli [[Epizootio|epizootiajn]] <ref>[http://protectanimalsansave.webs.com/apps/blog/ Protect animals] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210302005611/https://protectanimalsansave.webs.com/apps/blog/|date=2 March 2021}} Pets</ref> malsanojn kaj malhelpi ilian disvastiĝon. <ref>[http://www.oie.int/en/about-us/our-missions/ Missions of WOAH]</ref> Pliaj celoj inkluzivas la dividadon de travideblaj, sciencaj informoj; internacian solidarecon; sanitaran sekurecon; kaj la antaŭenigon de veterinaraj servoj, [[Nutraĵa sendanĝereco|nutraĵsekureco]] kaj bestobonfarto. WOAH estas agnoskita de la [[Monda Organizaĵo pri Komerco|Monda Organizaĵo pri Komerco (MKO)]] kiel internacia referenco por la sekura komerco de bestoj kaj bestoproduktoj rilate al riskoj pro bestaj malsanoj kaj zoonozoj. <ref>{{cite web|url=https://www.wto.org/english/thewto_e/coher_e/wto_oie_e.htm|title=The WTO and the World Organization for Animal Health (WOAH)|website=wto.org}}</ref> WOAH ne estas parto de la sistemo de [[Unuiĝintaj Nacioj]] (UN). Ĝia aŭtonomio estas institucia kaj financa, kaj ĝiaj propraj konstituciaj tekstoj regas ĝiajn agadojn. Ekde sia unua Ĝenerala Sesio okazinta en Parizo, la Organizo plenumis sian laboron sub la aŭtoritato de komitato konsistanta el delegitoj de la kontraktantaj registaroj. La Organizo subtenas konstantajn rilatojn kun pli ol 70 partneraj organizaĵoj kaj havas regionajn kaj subregionajn oficejojn sur ĉiu kontinento. Dum sia 91-a Ĝenerala Sesio, la Monda Asembleo de Delegitoj elektis Doktorinon Emmanuelle Soubeyran kiel Ĝeneralan Direktoron por kvinjara mandato (2024–2029). <ref>{{cite web|url=https://www.woah.org/en/dr-emmanuelle-soubeyran-elected-as-new-director-general-of-the-world-organisation-for-animal-health/|title=Dr Emmanuelle Soubeyran elected as new Director General of the World Organisation for Animal Health|website=woah.org.|date=28 May 2024}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{Oficiala retejo|https://www.woah.org}} * [https://www.oie.int/en/what-we-do/animal-health-and-welfare/disease-data-collection/world-animal-health-information-system/ World Animal Health Information System Interface] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Interregistaraj organizaĵoj]] [[Kategorio:Publika bonfarto]] [[Kategorio:Veterinara medicino]] jv1g7mtphujgf4eq87xxzp7rbemdij8 9490964 9490963 2026-10-09T18:52:19Z Sj1mor 12103 9490964 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo|regiono-ISO=US-NY|situo sur mapo=Manhatano|zomo=13}} La '''Monda Organizaĵo pri Besta Sano''' ({{L-en|World Organisation for Animal Health}}, akronime '''WOAH'''), antaŭe la {{L-fr|Office International des Epizooties}} (mallongigite '''OIE''') estas [[Internacia organizaĵo|interregistara organizaĵo]] fondita en 1924, kiu kunordigas, subtenas kaj antaŭenigas la kontrolon de bestaj malsanoj. La ĉefa celo de WOAH estas kontroli [[Epizootio|epizootiajn]] <ref>[http://protectanimalsansave.webs.com/apps/blog/ Protect animals] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210302005611/https://protectanimalsansave.webs.com/apps/blog/|date=2 March 2021}} Pets</ref> malsanojn kaj malhelpi ilian disvastiĝon. <ref>[http://www.oie.int/en/about-us/our-missions/ Missions of WOAH]</ref> Pliaj celoj inkluzivas la dividadon de travideblaj, sciencaj informoj; internacian solidarecon; sanitaran sekurecon; kaj la antaŭenigon de veterinaraj servoj, [[Nutraĵa sendanĝereco|nutraĵsekureco]] kaj bestobonfarto. WOAH estas agnoskita de la [[Monda Organizaĵo pri Komerco|Monda Organizaĵo pri Komerco (MKO)]] kiel internacia referenco por la sekura komerco de bestoj kaj bestoproduktoj rilate al riskoj pro bestaj malsanoj kaj zoonozoj. <ref>{{cite web|url=https://www.wto.org/english/thewto_e/coher_e/wto_oie_e.htm|title=The WTO and the World Organization for Animal Health (WOAH)|website=wto.org}}</ref> WOAH ne estas parto de la sistemo de [[Unuiĝintaj Nacioj]] (UN). Ĝia aŭtonomio estas institucia kaj financa, kaj ĝiaj propraj konstituciaj tekstoj regas ĝiajn agadojn. Ekde sia unua Ĝenerala Sesio okazinta en Parizo, la Organizo plenumis sian laboron sub la aŭtoritato de komitato konsistanta el delegitoj de la kontraktantaj registaroj. La Organizo subtenas konstantajn rilatojn kun pli ol 70 partneraj organizaĵoj kaj havas regionajn kaj subregionajn oficejojn sur ĉiu kontinento. Dum sia 91-a Ĝenerala Sesio, la Monda Asembleo de Delegitoj elektis Doktorinon Emmanuelle Soubeyran kiel Ĝeneralan Direktoron por kvinjara mandato (2024–2029). <ref>{{cite web|url=https://www.woah.org/en/dr-emmanuelle-soubeyran-elected-as-new-director-general-of-the-world-organisation-for-animal-health/|title=Dr Emmanuelle Soubeyran elected as new Director General of the World Organisation for Animal Health|website=woah.org.|date=28 May 2024}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{Oficiala retejo|https://www.woah.org}} * [https://www.oie.int/en/what-we-do/animal-health-and-welfare/disease-data-collection/world-animal-health-information-system/ World Animal Health Information System Interface] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Interregistaraj organizaĵoj]] [[Kategorio:Publika bonfarto]] [[Kategorio:Veterinara medicino]] dt20xmce3ut6v0yoqtsdq874qq163wm 9490965 9490964 2026-10-09T18:57:03Z Sj1mor 12103 9490965 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo|priskribo de bildo=La ĉefsidejo de WOAH en Parizo|regiono-ISO=US-NY|situo sur mapo=Manhatano|zomo=13}} [[File:World_Organisation_for_Animal_Health_(WOAH)_Map.png|eta|Mondmapo montranta WOAH-membrecon]] La '''Monda Organizaĵo pri Besta Sano''' ({{L-en|World Organisation for Animal Health}}, akronime '''WOAH''', antaŭe la {{L-fr|Office International des Epizooties}}, mallongigite '''OIE''') estas [[Internacia organizaĵo|interregistara organizaĵo]] fondita en 1924, kiu kunordigas, subtenas kaj antaŭenigas la kontrolon de bestaj malsanoj. La ĉefa celo de WOAH estas kontroli [[Epizootio|epizootiajn]] <ref>[http://protectanimalsansave.webs.com/apps/blog/ Protect animals] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210302005611/https://protectanimalsansave.webs.com/apps/blog/|date=2 March 2021}} Pets</ref> malsanojn kaj malhelpi ilian disvastiĝon. <ref>[http://www.oie.int/en/about-us/our-missions/ Missions of WOAH]</ref> Pliaj celoj inkluzivas la dividadon de travideblaj, sciencaj informoj; internacian solidarecon; sanitaran sekurecon; kaj la antaŭenigon de veterinaraj servoj, [[Nutraĵa sendanĝereco|nutraĵsekureco]] kaj bestobonfarto. WOAH estas agnoskita de la [[Monda Organizaĵo pri Komerco|Monda Organizaĵo pri Komerco (MKO)]] kiel internacia referenco por la sekura komerco de bestoj kaj bestoproduktoj rilate al riskoj pro bestaj malsanoj kaj zoonozoj. <ref>{{cite web|url=https://www.wto.org/english/thewto_e/coher_e/wto_oie_e.htm|title=The WTO and the World Organization for Animal Health (WOAH)|website=wto.org}}</ref> WOAH ne estas parto de la sistemo de [[Unuiĝintaj Nacioj]] (UN). Ĝia aŭtonomio estas institucia kaj financa, kaj ĝiaj propraj konstituciaj tekstoj regas ĝiajn agadojn. Ekde sia unua Ĝenerala Sesio okazinta en Parizo, la Organizo plenumis sian laboron sub la aŭtoritato de komitato konsistanta el delegitoj de la kontraktantaj registaroj. La Organizo subtenas konstantajn rilatojn kun pli ol 70 partneraj organizaĵoj kaj havas regionajn kaj subregionajn oficejojn sur ĉiu kontinento. Dum sia 91-a Ĝenerala Sesio, la Monda Asembleo de Delegitoj elektis Doktorinon Emmanuelle Soubeyran kiel Ĝeneralan Direktoron por kvinjara mandato (2024–2029). <ref>{{cite web|url=https://www.woah.org/en/dr-emmanuelle-soubeyran-elected-as-new-director-general-of-the-world-organisation-for-animal-health/|title=Dr Emmanuelle Soubeyran elected as new Director General of the World Organisation for Animal Health|website=woah.org.|date=28 May 2024}}</ref> En majo 2023, kun la plej lasta nomumo de [[Sankta Vincento kaj la Grenadinoj]], WOAH nombras 183 membrojn. <ref>{{cite web|url=https://rr-americas.woah.org/en/news/st-vincent-and-the-grenadines-new-member-of-the-world-organisation-for-animal-health/#:~:text=Saint%20Vincent%20and%20the%20Grenadines%20has%20been%20appointed%20Member%20of,183%20Member%20of%20the%20Organisation.|title=Saint Vincent and the Grenadines new Member of the World Organisation for Animal Health|website=woah.org|date=25 May 2023}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{Oficiala retejo|https://www.woah.org}} * [https://www.oie.int/en/what-we-do/animal-health-and-welfare/disease-data-collection/world-animal-health-information-system/ World Animal Health Information System Interface] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Interregistaraj organizaĵoj]] [[Kategorio:Publika bonfarto]] [[Kategorio:Veterinara medicino]] [[Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1924]] itjxr9efmqbsz3d93ypxmbm7babyh8f 9490966 9490965 2026-10-09T18:57:54Z Sj1mor 12103 9490966 wikitext text/x-wiki {{Informkesto organizaĵo|priskribo de bildo=La ĉefsidejo de WOAH en Parizo|regiono-ISO=US-NY|situo sur mapo=Manhatano|zomo=13}} [[File:World_Organisation_for_Animal_Health_(WOAH)_Map.png|eta|Mondmapo montranta WOAH-membrecon]] La '''Monda Organizaĵo pri Besta Sano''' ({{L-en|World Organisation for Animal Health}}, akronime '''WOAH''', antaŭe la {{L-fr|Office International des Epizooties}}, mallongigite '''OIE''') estas [[Internacia organizaĵo|interregistara organizaĵo]] fondita en 1924, kiu kunordigas, subtenas kaj antaŭenigas la kontrolon de bestaj malsanoj. La ĉefa celo de WOAH estas kontroli [[Epizootio|epizootiajn]] <ref>[http://protectanimalsansave.webs.com/apps/blog/ Protect animals] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210302005611/https://protectanimalsansave.webs.com/apps/blog/|date=2 March 2021}} Pets</ref> malsanojn kaj malhelpi ilian disvastiĝon. <ref>[http://www.oie.int/en/about-us/our-missions/ Missions of WOAH]</ref> Pliaj celoj inkluzivas la dividadon de travideblaj, sciencaj informoj; internacian solidarecon; sanitaran sekurecon; kaj la antaŭenigon de veterinaraj servoj, [[Nutraĵa sendanĝereco|nutraĵsekureco]] kaj bestobonfarto. WOAH estas agnoskita de la [[Monda Organizaĵo pri Komerco|Monda Organizaĵo pri Komerco (MKO)]] kiel internacia referenco por la sekura komerco de bestoj kaj bestoproduktoj rilate al riskoj pro bestaj malsanoj kaj zoonozoj. <ref>{{cite web|url=https://www.wto.org/english/thewto_e/coher_e/wto_oie_e.htm|title=The WTO and the World Organization for Animal Health (WOAH)|website=wto.org}}</ref> En majo 2023, kun la plej lasta nomumo de [[Sankta Vincento kaj la Grenadinoj]], WOAH nombras 183 membrojn. <ref>{{cite web|url=https://rr-americas.woah.org/en/news/st-vincent-and-the-grenadines-new-member-of-the-world-organisation-for-animal-health/#:~:text=Saint%20Vincent%20and%20the%20Grenadines%20has%20been%20appointed%20Member%20of,183%20Member%20of%20the%20Organisation.|title=Saint Vincent and the Grenadines new Member of the World Organisation for Animal Health|website=woah.org|date=25 May 2023}}</ref> WOAH ne estas parto de la sistemo de [[Unuiĝintaj Nacioj]] (UN). Ĝia aŭtonomio estas institucia kaj financa, kaj ĝiaj propraj konstituciaj tekstoj regas ĝiajn agadojn. Ekde sia unua Ĝenerala Sesio okazinta en Parizo, la Organizo plenumis sian laboron sub la aŭtoritato de komitato konsistanta el delegitoj de la kontraktantaj registaroj. La Organizo subtenas konstantajn rilatojn kun pli ol 70 partneraj organizaĵoj kaj havas regionajn kaj subregionajn oficejojn sur ĉiu kontinento. Dum sia 91-a Ĝenerala Sesio, la Monda Asembleo de Delegitoj elektis Doktorinon Emmanuelle Soubeyran kiel Ĝeneralan Direktoron por kvinjara mandato (2024–2029). <ref>{{cite web|url=https://www.woah.org/en/dr-emmanuelle-soubeyran-elected-as-new-director-general-of-the-world-organisation-for-animal-health/|title=Dr Emmanuelle Soubeyran elected as new Director General of the World Organisation for Animal Health|website=woah.org.|date=28 May 2024}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} == Eksteraj ligiloj == {{projektoj}} * {{Oficiala retejo|https://www.woah.org}} * [https://www.oie.int/en/what-we-do/animal-health-and-welfare/disease-data-collection/world-animal-health-information-system/ World Animal Health Information System Interface] {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Interregistaraj organizaĵoj]] [[Kategorio:Publika bonfarto]] [[Kategorio:Veterinara medicino]] [[Kategorio:Organizaĵoj fonditaj en 1924]] 6omwvnintr4ck07onpt8cwzl27b9wyi 0 954722 9490969 2026-10-09T19:28:54Z Goren 4701 Goren movis paĝon [[Koŭhai]] al [[Kofajo]]: pliprecizigo de esperantigo de maoria vorto 9490969 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Kofajo]] 5kms89ri257d57q93jkw1jcamuj4ku2 0 954723 9490978 2026-10-09T20:50:27Z VolodimirSvjatoslaviĉ 244109 Alidirektigis al [[Amaskomunikilo]] 9490978 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTU [[Amaskomunikilo]] 7gkemdfbdbh09p8gqb64a569res8jun 0 954724 9490988 2026-10-09T22:59:13Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Sahela pego |koloro = pink |dosiero = Dendropicos elachus - Markus Lampinen - 582488796.jpeg |priskribo de dosiero = | dosiero larĝo=240px |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = | dosiero2 larĝo=240px |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Dendropicos]]'' |dunomo aŭtoritato = |spec..." 9490988 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Sahela pego |koloro = pink |dosiero = Dendropicos elachus - Markus Lampinen - 582488796.jpeg |priskribo de dosiero = | dosiero larĝo=240px |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = | dosiero2 larĝo=240px |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Dendropicos]]'' |dunomo aŭtoritato = |specio = '''Sahela pego''' ''D. elachus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 13 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Dendropicos elachus'' |volume=2016 |article-number=e.T22680949A92887373 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22680949A92887373.en |access-date=13a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Dendropicos elachus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Harry Church Oberholser|Oberholser]], 1919) |specioj de subdivizio = Subspecioj |sinonimo= *''Chloropicus elachus'' |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = Dendropicos elachus distribution.PNG |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Sahela pego'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio] </ref>, ''Dendropicos elachus'', estas mezgranda [[pego]], tio estas [[birdo]] de la familio de [[Pegedoj]] kaj la unu el la 12 specioj de la genro ''[[Dendropicos]]''. Ĝi troviĝas en [[Kameruno]], [[Ĉado]], [[Gambio]], [[Malio]], [[Maŭritanio]], [[Niĝero]], [[Niĝerio]], [[Senegalo]], kaj [[Sudano]]. Ĉi tiu specio estas priskribita kiel iom malofta, sed ĝi havas tre vastan arealon kaj la populacio ŝajnas stabila, tial la [[Internacia Unio por la Konservado de Naturo]] klasifikis ĝian konservostaton kiel "[[malplej zorgiga]]n".<ref name="iucn status 13 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Dendropicos elachus'' |volume=2016 |article-number=e.T22680949A92887373 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22680949A92887373.en |access-date=13a de Novembro 2021}}</ref> ==Aspekto== The little grey woodpecker is a very small woodpecker, growing to a length of between {{convert|12|and|14|cm|in|1|abbr=on}}. The beak is relatively long and broad. The male has a red hind crown and nape while the female lacks these. Otherwise the sexes are similar. The head is brown with a slight white [[supercilium]] and a narrow darker brown moustachial stripe. The upper parts of the body are greyish-brown barred with white and so are the wings and tail. The rump and upper tail coverts are red, which is particularly noticeable in flight. The beak is grey, the feet greenish-grey and the eye brown. Juveniles resemble adults but the general effect is duller. The plumage of the little grey woodpecker, especially the facial features, fade very rapidly and this bird can be confused with the [[brown-backed woodpecker]] (''Dendropicos obsoletus''). However, that species has a more distinctly contrasting brown and white head and plain brown plumage, and lacks the red rump.<ref name=Winkler>{{cite book|author1=Hans Winkler|author2=David A. Christie|title=Woodpeckers |url=https://books.google.com/books?id=GCLgskRFt7IC&pg=PT73 |year=2010 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-4081-3504-4 |page=73}}</ref> ==Ekologio== Little is known about the ecology of this species. Its typical habitat is steppe with scattered trees, wadis and dry stream beds. It feeds in trees such as ''[[Acacia]]'' and ''[[Balanites]]'' by pecking and hammering to obtain insects. Breeding has been observed between October and May in different parts of its range. A nest has been observed in the branch of an ''Acacia''.<ref name=Winkler/> == Referencoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Hans Winkler, David Christie, David Nurney: ''{{lang|en|Woodpeckers. A Guide to Woodpeckers, Piculets and Wrynecks of the World}}''. Robertsbridge, 1995, ISBN 0395720435. * {{cite book|last=Gorman|first=Gerard |url=https://books.google.com/books?id=9LmnAwAAQBAJ&pg=PA107|title=Woodpeckers of the World: The Complete Guide|publisher= A & C Black |year=2014|isbn=978-1-4081-4717-7}} * {{cite book|last=Winkler|first=Hans |title= Developments in Woodpecker Biology |location=[[Linz]]|publisher=Biologiezentrum des Oberösterreichischen Landesmuseums|year=2015|isbn= 978-3-85474-317-0}} == Eksteraj ligiloj == *{{Wikispecies|Dendropicos elachus|''Dendropicos elachus''}} *{{Commons category|Dendropicos elachus|''Dendropicos elachus''}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] 0p1fa2sggja5aasi2vwwodb52v9b1dj 9490990 9490988 2026-10-09T23:11:32Z Kani 670 9490990 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Sahela pego |koloro = pink |dosiero = Dendropicos elachus - Markus Lampinen - 582488796.jpeg |priskribo de dosiero = | dosiero larĝo=240px |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = | dosiero2 larĝo=240px |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Dendropicos]]'' |dunomo aŭtoritato = |specio = '''Sahela pego''' ''D. elachus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 13 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Dendropicos elachus'' |volume=2016 |article-number=e.T22680949A92887373 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22680949A92887373.en |access-date=13a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Dendropicos elachus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Harry Church Oberholser|Oberholser]], 1919) |specioj de subdivizio = Subspecioj |sinonimo= *''Chloropicus elachus'' |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = Dendropicos elachus distribution.PNG |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Sahela pego'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio] </ref>, ''Dendropicos elachus'', estas malgranda [[pego]], tio estas [[birdo]] de la familio de [[Pegedoj]] kaj la unu el la 12 specioj de la genro ''[[Dendropicos]]''. Ĝi troviĝas en [[Kameruno]], [[Ĉado]], [[Gambio]], [[Malio]], [[Maŭritanio]], [[Niĝero]], [[Niĝerio]], [[Senegalo]], kaj [[Sudano]]. Ĉi tiu specio estas priskribita kiel iom malofta, sed ĝi havas tre vastan arealon kaj la populacio ŝajnas stabila, tial la [[Internacia Unio por la Konservado de Naturo]] klasifikis ĝian konservostaton kiel "[[malplej zorgiga]]n".<ref name="iucn status 13 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Dendropicos elachus'' |volume=2016 |article-number=e.T22680949A92887373 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22680949A92887373.en |access-date=13a de Novembro 2021}}</ref> ==Aspekto== The little grey woodpecker is a very small woodpecker, growing to a length of between {{convert|12|and|14|cm|in|1|abbr=on}}. The beak is relatively long and broad. The male has a red hind crown and nape while the female lacks these. Otherwise the sexes are similar. The head is brown with a slight white [[supercilium]] and a narrow darker brown moustachial stripe. The upper parts of the body are greyish-brown barred with white and so are the wings and tail. The rump and upper tail coverts are red, which is particularly noticeable in flight. The beak is grey, the feet greenish-grey and the eye brown. Juveniles resemble adults but the general effect is duller. The plumage of the little grey woodpecker, especially the facial features, fade very rapidly and this bird can be confused with the [[brown-backed woodpecker]] (''Dendropicos obsoletus''). However, that species has a more distinctly contrasting brown and white head and plain brown plumage, and lacks the red rump.<ref name=Winkler>{{cite book|author1=Hans Winkler|author2=David A. Christie|title=Woodpeckers |url=https://books.google.com/books?id=GCLgskRFt7IC&pg=PT73 |year=2010 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-4081-3504-4 |page=73}}</ref> ==Ekologio== Little is known about the ecology of this species. Its typical habitat is steppe with scattered trees, wadis and dry stream beds. It feeds in trees such as ''[[Acacia]]'' and ''[[Balanites]]'' by pecking and hammering to obtain insects. Breeding has been observed between October and May in different parts of its range. A nest has been observed in the branch of an ''Acacia''.<ref name=Winkler/> == Referencoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Hans Winkler, David Christie, David Nurney: ''{{lang|en|Woodpeckers. A Guide to Woodpeckers, Piculets and Wrynecks of the World}}''. Robertsbridge, 1995, ISBN 0395720435. * {{cite book|last=Gorman|first=Gerard |url=https://books.google.com/books?id=9LmnAwAAQBAJ&pg=PA107|title=Woodpeckers of the World: The Complete Guide|publisher= A & C Black |year=2014|isbn=978-1-4081-4717-7}} * {{cite book|last=Winkler|first=Hans |title= Developments in Woodpecker Biology |location=[[Linz]]|publisher=Biologiezentrum des Oberösterreichischen Landesmuseums|year=2015|isbn= 978-3-85474-317-0}} == Eksteraj ligiloj == *{{Wikispecies|Dendropicos elachus|''Dendropicos elachus''}} *{{Commons category|Dendropicos elachus|''Dendropicos elachus''}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] d1cicaowk4lfll8ogyyyv1yszlkmolr 9490991 9490990 2026-10-09T23:20:20Z Kani 670 /* Aspekto */ 9490991 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Sahela pego |koloro = pink |dosiero = Dendropicos elachus - Markus Lampinen - 582488796.jpeg |priskribo de dosiero = | dosiero larĝo=240px |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = | dosiero2 larĝo=240px |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Dendropicos]]'' |dunomo aŭtoritato = |specio = '''Sahela pego''' ''D. elachus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 13 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Dendropicos elachus'' |volume=2016 |article-number=e.T22680949A92887373 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22680949A92887373.en |access-date=13a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Dendropicos elachus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Harry Church Oberholser|Oberholser]], 1919) |specioj de subdivizio = Subspecioj |sinonimo= *''Chloropicus elachus'' |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = Dendropicos elachus distribution.PNG |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Sahela pego'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio] </ref>, ''Dendropicos elachus'', estas malgranda [[pego]], tio estas [[birdo]] de la familio de [[Pegedoj]] kaj la unu el la 12 specioj de la genro ''[[Dendropicos]]''. Ĝi troviĝas en [[Kameruno]], [[Ĉado]], [[Gambio]], [[Malio]], [[Maŭritanio]], [[Niĝero]], [[Niĝerio]], [[Senegalo]], kaj [[Sudano]]. Ĉi tiu specio estas priskribita kiel iom malofta, sed ĝi havas tre vastan arealon kaj la populacio ŝajnas stabila, tial la [[Internacia Unio por la Konservado de Naturo]] klasifikis ĝian konservostaton kiel "[[malplej zorgiga]]n".<ref name="iucn status 13 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Dendropicos elachus'' |volume=2016 |article-number=e.T22680949A92887373 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22680949A92887373.en |access-date=13a de Novembro 2021}}</ref> ==Aspekto== La Sahela pego estas tre eta pego, atinganta longon de inter 12 kaj 14 cm. Ĝia beko estas relative longa kaj larĝa. La masklo havas ruĝan makulon ĉe la malantaŭa krono kaj la nuko, dum ĉe la ino tiaj makuloj mankas. Alie, ambaŭ seksoj similas unu al la alia. La kapo estas bruna, kun subtila blanka superokula strio kaj mallarĝa, malhelbruna mustaĉa strio. La supraj partoj de la korpo estas grizbrunaj kun blankaj transversaj strioj; same estas la flugiloj kaj la vosto. La pugo kaj la supraj vostokovriloj estas ruĝaj – eco precipe rimarkebla dumfluge. La beko estas griza, la piedoj verdet-grizaj, kaj la okulo bruna. Junuloj similas al plenkreskuloj, sed ilia ĝenerala aspekto estas malpli brila. La plumaro de la malgranda griza pego – precipe la trajtoj de la vizaĝo – paliĝas tre rapide, kaj oni povas konfuzi tiun birdon kun la [[brundorsa pego]] (''Dendropicos obsoletus''). Tamen, tiu specio havas kapon kun pli klare kontrastantaj brunaj kaj blankaj koloroj, unuforme brunan plumaron, kaj mankan ruĝan pugon.<ref name=Winkler>{{cite book|author1=Hans Winkler|author2=David A. Christie|title=Woodpeckers |url=https://books.google.com/books?id=GCLgskRFt7IC&pg=PT73 |year=2010 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-4081-3504-4 |page=73}}</ref> ==Ekologio== Little is known about the ecology of this species. Its typical habitat is steppe with scattered trees, wadis and dry stream beds. It feeds in trees such as ''[[Acacia]]'' and ''[[Balanites]]'' by pecking and hammering to obtain insects. Breeding has been observed between October and May in different parts of its range. A nest has been observed in the branch of an ''Acacia''.<ref name=Winkler/> == Referencoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Hans Winkler, David Christie, David Nurney: ''{{lang|en|Woodpeckers. A Guide to Woodpeckers, Piculets and Wrynecks of the World}}''. Robertsbridge, 1995, ISBN 0395720435. * {{cite book|last=Gorman|first=Gerard |url=https://books.google.com/books?id=9LmnAwAAQBAJ&pg=PA107|title=Woodpeckers of the World: The Complete Guide|publisher= A & C Black |year=2014|isbn=978-1-4081-4717-7}} * {{cite book|last=Winkler|first=Hans |title= Developments in Woodpecker Biology |location=[[Linz]]|publisher=Biologiezentrum des Oberösterreichischen Landesmuseums|year=2015|isbn= 978-3-85474-317-0}} == Eksteraj ligiloj == *{{Wikispecies|Dendropicos elachus|''Dendropicos elachus''}} *{{Commons category|Dendropicos elachus|''Dendropicos elachus''}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] 39klhg7ra8vejijx1lafilrq9m61svn 9490992 9490991 2026-10-09T23:25:20Z Kani 670 /* Ekologio */ 9490992 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Sahela pego |koloro = pink |dosiero = Dendropicos elachus - Markus Lampinen - 582488796.jpeg |priskribo de dosiero = | dosiero larĝo=240px |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = | dosiero2 larĝo=240px |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Dendropicos]]'' |dunomo aŭtoritato = |specio = '''Sahela pego''' ''D. elachus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 13 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Dendropicos elachus'' |volume=2016 |article-number=e.T22680949A92887373 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22680949A92887373.en |access-date=13a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Dendropicos elachus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Harry Church Oberholser|Oberholser]], 1919) |specioj de subdivizio = Subspecioj |sinonimo= *''Chloropicus elachus'' |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = Dendropicos elachus distribution.PNG |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Sahela pego'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio] </ref>, ''Dendropicos elachus'', estas malgranda [[pego]], tio estas [[birdo]] de la familio de [[Pegedoj]] kaj la unu el la 12 specioj de la genro ''[[Dendropicos]]''. Ĝi troviĝas en [[Kameruno]], [[Ĉado]], [[Gambio]], [[Malio]], [[Maŭritanio]], [[Niĝero]], [[Niĝerio]], [[Senegalo]], kaj [[Sudano]]. Ĉi tiu specio estas priskribita kiel iom malofta, sed ĝi havas tre vastan arealon kaj la populacio ŝajnas stabila, tial la [[Internacia Unio por la Konservado de Naturo]] klasifikis ĝian konservostaton kiel "[[malplej zorgiga]]n".<ref name="iucn status 13 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Dendropicos elachus'' |volume=2016 |article-number=e.T22680949A92887373 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22680949A92887373.en |access-date=13a de Novembro 2021}}</ref> ==Aspekto== La Sahela pego estas tre eta pego, atinganta longon de inter 12 kaj 14 cm. Ĝia beko estas relative longa kaj larĝa. La masklo havas ruĝan makulon ĉe la malantaŭa krono kaj la nuko, dum ĉe la ino tiaj makuloj mankas. Alie, ambaŭ seksoj similas unu al la alia. La kapo estas bruna, kun subtila blanka superokula strio kaj mallarĝa, malhelbruna mustaĉa strio. La supraj partoj de la korpo estas grizbrunaj kun blankaj transversaj strioj; same estas la flugiloj kaj la vosto. La pugo kaj la supraj vostokovriloj estas ruĝaj – eco precipe rimarkebla dumfluge. La beko estas griza, la piedoj verdet-grizaj, kaj la okulo bruna. Junuloj similas al plenkreskuloj, sed ilia ĝenerala aspekto estas malpli brila. La plumaro de la malgranda griza pego – precipe la trajtoj de la vizaĝo – paliĝas tre rapide, kaj oni povas konfuzi tiun birdon kun la [[brundorsa pego]] (''Dendropicos obsoletus''). Tamen, tiu specio havas kapon kun pli klare kontrastantaj brunaj kaj blankaj koloroj, unuforme brunan plumaron, kaj mankan ruĝan pugon.<ref name=Winkler>{{cite book|author1=Hans Winkler|author2=David A. Christie|title=Woodpeckers |url=https://books.google.com/books?id=GCLgskRFt7IC&pg=PT73 |year=2010 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-4081-3504-4 |page=73}}</ref> ==Ekologio== Oni scias malmulton pri la ekologio de tiu specio. Ĝia tipa vivejo estas [[stepo]] kun disaj arboj, [[vadio]]j kaj sekaj fluejoj. Ĝi manĝas en arboj kiel ''[[Acacia]]'' kaj ''Balanites'', bekante kaj frapante por akiri [[insektoj]]n. Reproduktado estis observita inter oktobro kaj majo en diversaj partoj de ĝia disvastiĝareo. Oni observis neston sur branĉo de ''akacio''.<ref name=Winkler/> == Referencoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Hans Winkler, David Christie, David Nurney: ''{{lang|en|Woodpeckers. A Guide to Woodpeckers, Piculets and Wrynecks of the World}}''. Robertsbridge, 1995, ISBN 0395720435. * {{cite book|last=Gorman|first=Gerard |url=https://books.google.com/books?id=9LmnAwAAQBAJ&pg=PA107|title=Woodpeckers of the World: The Complete Guide|publisher= A & C Black |year=2014|isbn=978-1-4081-4717-7}} * {{cite book|last=Winkler|first=Hans |title= Developments in Woodpecker Biology |location=[[Linz]]|publisher=Biologiezentrum des Oberösterreichischen Landesmuseums|year=2015|isbn= 978-3-85474-317-0}} == Eksteraj ligiloj == *{{Wikispecies|Dendropicos elachus|''Dendropicos elachus''}} *{{Commons category|Dendropicos elachus|''Dendropicos elachus''}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] dytyb2yawxoxh1opfwubjzmzjm7flbi 9490993 9490992 2026-10-09T23:31:46Z Kani 670 9490993 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Sahela pego |koloro = pink |dosiero = Dendropicos elachus - Markus Lampinen - 582488796.jpeg |priskribo de dosiero = | dosiero larĝo=240px |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = | dosiero2 larĝo=240px |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Dendropicos]]'' |dunomo aŭtoritato = |specio = '''Sahela pego''' ''D. elachus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 13 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Dendropicos elachus'' |volume=2016 |article-number=e.T22680949A92887373 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22680949A92887373.en |access-date=13a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Dendropicos elachus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Harry Church Oberholser|Oberholser]], 1919) |specioj de subdivizio = Subspecioj |sinonimo= *''Chloropicus elachus'' |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = Dendropicos elachus distribution.PNG |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Sahela pego'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio] </ref>, ''Dendropicos elachus'', estas malgranda [[pego]], tio estas [[birdo]] de la familio de [[Pegedoj]] kaj la unu el la 12 specioj de la genro ''[[Dendropicos]]''. Ĝi troviĝas en [[Kameruno]], [[Ĉado]], [[Gambio]], [[Malio]], [[Maŭritanio]], [[Niĝero]], [[Niĝerio]], [[Senegalo]], kaj [[Sudano]]. Ĉi tiu specio estas priskribita kiel iom malofta, sed ĝi havas tre vastan arealon kaj la populacio ŝajnas stabila, tial la [[Internacia Unio por la Konservado de Naturo]] klasifikis ĝian konservostaton kiel "[[malplej zorgiga]]n".<ref name="iucn status 13 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Dendropicos elachus'' |volume=2016 |article-number=e.T22680949A92887373 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22680949A92887373.en |access-date=13a de Novembro 2021}}</ref> ==Aspekto== La Sahela pego estas tre eta pego, atinganta longon de inter 12 kaj 14 cm. Ĝia beko estas relative longa kaj larĝa. La masklo havas ruĝan makulon ĉe la malantaŭa krono kaj la nuko, dum ĉe la ino tiaj makuloj mankas. Alie, ambaŭ seksoj similas unu al la alia. La kapo estas bruna, kun subtila blanka superokula strio kaj mallarĝa, malhelbruna mustaĉa strio. La supraj partoj de la korpo estas grizbrunaj kun blankaj transversaj strioj; same estas la flugiloj kaj la vosto. La pugo kaj la supraj vostokovriloj estas ruĝaj – eco precipe rimarkebla dumfluge. La beko estas griza, la piedoj verdet-grizaj, kaj la okulo bruna. Junuloj similas al plenkreskuloj, sed ilia ĝenerala aspekto estas malpli brila. La plumaro de la malgranda griza pego – precipe la trajtoj de la vizaĝo – paliĝas tre rapide, kaj oni povas konfuzi tiun birdon kun la [[brundorsa pego]] (''Dendropicos obsoletus''). Tamen, tiu specio havas kapon kun pli klare kontrastantaj brunaj kaj blankaj koloroj, unuforme brunan plumaron, kaj mankan ruĝan pugon.<ref name=Winkler>{{cite book|author1=Hans Winkler|author2=David A. Christie|title=Woodpeckers |url=https://books.google.com/books?id=GCLgskRFt7IC&pg=PT73 |year=2010 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-1-4081-3504-4 |page=73}}</ref> ==Ekologio== Oni scias malmulton pri la ekologio de tiu specio. Ĝia tipa vivejo estas [[stepo]] kun disaj arboj, [[vadio]]j kaj sekaj fluejoj. Ĝi manĝas en arboj kiel ''[[Acacia]]'' kaj ''Balanites'', bekante kaj frapante por akiri [[insektoj]]n. Reproduktado estis observita inter oktobro kaj majo en diversaj partoj de ĝia disvastiĝareo. Oni observis neston sur branĉo de ''akacio''.<ref name=Winkler/> == Referencoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Hans Winkler, David Christie, David Nurney: ''{{lang|en|Woodpeckers. A Guide to Woodpeckers, Piculets and Wrynecks of the World}}''. Robertsbridge, 1995, ISBN 0395720435. * {{cite book|last=Gorman|first=Gerard |url=https://books.google.com/books?id=9LmnAwAAQBAJ&pg=PA107|title=Woodpeckers of the World: The Complete Guide|publisher= A & C Black |year=2014|isbn=978-1-4081-4717-7}} * {{cite book|last=Winkler|first=Hans |title= Developments in Woodpecker Biology |location=[[Linz]]|publisher=Biologiezentrum des Oberösterreichischen Landesmuseums|year=2015|isbn= 978-3-85474-317-0}} == Eksteraj ligiloj == *{{Wikispecies|Dendropicos elachus|''Dendropicos elachus''}} *{{Commons category|Dendropicos elachus|''Dendropicos elachus''}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] k595dl8w3awswhfbo2cwt9ttcsmnr6f 0 954725 9490989 2026-10-09T23:06:16Z Kani 670 Alidirektigis al [[Sahela pego]] 9490989 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Sahela pego]] d72rt76atkm5z8lvtxc4wyjemfb8i6i 0 954726 9490995 2026-10-09T23:46:29Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Punktobrusta pego |koloro = pink |dosiero = Die Vögel Afrikas (6425133621), Dendropicos poecilolaemus.jpg |priskribo de dosiero = Bildo de masklo | dosiero larĝo=240px |dosiero2 = Dendropicos poecilolaemus - Lukas Zangl - 549039403.jpeg |priskribo de dosiero2 = Ino | dosiero2 larĝo=240px |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |fam..." 9490995 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Punktobrusta pego |koloro = pink |dosiero = Die Vögel Afrikas (6425133621), Dendropicos poecilolaemus.jpg |priskribo de dosiero = Bildo de masklo | dosiero larĝo=240px |dosiero2 = Dendropicos poecilolaemus - Lukas Zangl - 549039403.jpeg |priskribo de dosiero2 = Ino | dosiero2 larĝo=240px |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Dendropicos]]'' |dunomo aŭtoritato = |specio = '''Punktobrusta pego''' ''D. poecilolaemus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 11 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Dendropicos poecilolaemus'' |volume=2016 |article-number=e.T22680954A92887577 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22680954A92887577.en |access-date=11a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Dendropicos poecilolaemus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Anton Reichenow|Reichenow]], 1893) |specioj de subdivizio = Subspecioj |sinonimo= *''Chloropicus poecilolaemus'' |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Punktobrusta pego'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio] </ref>, ''Dendropicos poecilolaemus'', estas malgranda [[pego]], tio estas [[birdo]] de la familio de [[Pegedoj]] kaj la unu el la 12 specioj de la genro ''[[Dendropicos]]''. Ĝi troviĝas en [[Kameruno]], [[Centrafrika Respubliko]], [[Ĉado]], [[Demokratia Respubliko Kongo]], [[Kenjo]], [[Niĝerio]], [[Ruando]], [[Suda Sudano]] kaj [[Ugando]]. Temas pri pego kun helaj malsupraj partoj punktohavaj pli evidentaj en brusto, bruna dorso kaj nigrecaj kovrilplumoj kun strioj de blankaj punktoj. En blanka vizaĝo estas mustaĉa nigra strio kaj nigra makulo malantaŭ la okulo. Temas pri specio kun [[seksa duformismo]], nome brilruĝa nuko ĉe maskloj kaj nigraj ĉe inoj. == Referencoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Hans Winkler, David Christie, David Nurney: ''{{lang|en|Woodpeckers. A Guide to Woodpeckers, Piculets and Wrynecks of the World}}''. Robertsbridge, 1995, ISBN 0395720435. * {{cite book|last=Gorman|first=Gerard |url=https://books.google.com/books?id=9LmnAwAAQBAJ&pg=PA107|title=Woodpeckers of the World: The Complete Guide|publisher= A & C Black |year=2014|isbn=978-1-4081-4717-7}} * {{cite book|last=Winkler|first=Hans |title= Developments in Woodpecker Biology |location=[[Linz]]|publisher=Biologiezentrum des Oberösterreichischen Landesmuseums|year=2015|isbn= 978-3-85474-317-0}} == Eksteraj ligiloj == *{{Wikispecies|Dendropicos poecilolaemus|''Dendropicos poecilolaemus''}} *{{Commons category|Dendropicos poecilolaemus|''Dendropicos poecilolaemus''}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] rwdyfh7gg6sw4acsupxieevmtaeax6b 9490999 9490995 2026-10-09T23:58:50Z Kani 670 9490999 wikitext text/x-wiki {{Taksonomio |nomo = Punktobrusta pego |koloro = pink |dosiero = Die Vögel Afrikas (6425133621), Dendropicos poecilolaemus.jpg |priskribo de dosiero = Bildo de masklo | dosiero larĝo=240px |dosiero2 = Dendropicos poecilolaemus - Lukas Zangl - 549039403.jpeg |priskribo de dosiero2 = Ino | dosiero2 larĝo=240px |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Dendropicos]]'' |dunomo aŭtoritato = |specio = '''Punktobrusta pego''' ''D. poecilolaemus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 11 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Dendropicos poecilolaemus'' |volume=2016 |article-number=e.T22680954A92887577 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22680954A92887577.en |access-date=11a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Dendropicos poecilolaemus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Anton Reichenow|Reichenow]], 1893) |specioj de subdivizio = Subspecioj |sinonimo= *''Chloropicus poecilolaemus'' |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Punktobrusta pego'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio] </ref>, ''Dendropicos poecilolaemus'', estas malgranda [[pego]], tio estas [[birdo]] de la familio de [[Pegedoj]] kaj la unu el la 12 specioj de la genro ''[[Dendropicos]]''. Ĝi troviĝas en [[Kameruno]], [[Centrafrika Respubliko]], [[Ĉado]], [[Demokratia Respubliko Kongo]], [[Kenjo]], [[Niĝerio]], [[Ruando]], [[Suda Sudano]] kaj [[Ugando]]. Temas pri pego kun helaj malsupraj partoj punktohavaj pli evidentaj en brusto, bruna dorso kaj nigrecaj kovrilplumoj kun strioj de blankaj punktoj. En blanka vizaĝo estas mustaĉa nigra strio kaj nigra makulo malantaŭ la okulo. Temas pri specio kun [[seksa duformismo]], nome brilruĝa nuko ĉe maskloj kaj nigraj ĉe inoj. == Referencoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Hans Winkler, David Christie, David Nurney: ''{{lang|en|Woodpeckers. A Guide to Woodpeckers, Piculets and Wrynecks of the World}}''. Robertsbridge, 1995, ISBN 0395720435. * {{cite book|last=Gorman|first=Gerard |url=https://books.google.com/books?id=9LmnAwAAQBAJ&pg=PA107|title=Woodpeckers of the World: The Complete Guide|publisher= A & C Black |year=2014|isbn=978-1-4081-4717-7}} * {{cite book|last=Winkler|first=Hans |title= Developments in Woodpecker Biology |location=[[Linz]]|publisher=Biologiezentrum des Oberösterreichischen Landesmuseums|year=2015|isbn= 978-3-85474-317-0}} == Eksteraj ligiloj == *{{Wikispecies|Dendropicos poecilolaemus|''Dendropicos poecilolaemus''}} *{{Commons category|Dendropicos poecilolaemus|''Dendropicos poecilolaemus''}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] 61kv7xwyxuos8zg3qxjf1qjn4eyjd1c 0 954727 9490996 2026-10-09T23:51:11Z Kani 670 Alidirektigis al [[Punktobrusta pego]] 9490996 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Punktobrusta pego]] mcw2zgiwtg1y5kzyjn9gwv306thfj1h 0 954728 9491000 2026-10-10T00:11:28Z Kani 670 Kreis novan paĝon kun "{{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Abisenia pego |koloro = pink |dosiero = Abyssinian Woodpecker.jpg |priskribo de dosiero = | dosiero larĝo=240px |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = | dosiero2 larĝo=240px |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Dendropicos]]'' |dunomo aŭtoritato = |specio = '''Abisenia pego''' ''..." 9491000 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Abisenia pego |koloro = pink |dosiero = Abyssinian Woodpecker.jpg |priskribo de dosiero = | dosiero larĝo=240px |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = | dosiero2 larĝo=240px |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Dendropicos]]'' |dunomo aŭtoritato = |specio = '''Abisenia pego''' ''D. abyssinicus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 13 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Dendropicos abyssinicus'' |volume=2016 |article-number=e.T22680959A92887800 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22680959A92887800.en |access-date=13a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Dendropicos abyssinicus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Edward Smith-Stanley|Stanley]], 1814)<ref name=ITIS>{{cite web | url = https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=554011#null | title = ''Dendropicos abyssinicus'' (Stanley, 1814) |access-date= 2016-11-06 | publisher = Integrated Taxonomic Information System (ITIS) | url-status = live |archive-url= https://web.archive.org/web/20161107012552/https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=554011#null |archive-date= 2016-11-07 }}</ref><ref>{{aut|Stanley, 1814}}. ''Picus Abyssinicus'' (protonym). Voy. Abyssinia Trav. Interior [Henry Salt], App. p. lvi. [https://biodiversitylibrary.org/page/47589035 BHL]</ref> |specioj de subdivizio = Subspecioj |sinonimo= *''Picus Abyssinicus'' (pranomo) *''Chloropicus abyssinicus'' |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Abisenia pego'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio] </ref>, ''Dendropicos abyssinicus'', estas malgranda [[pego]], tio estas [[birdo]] de la familio de [[Pegedoj]] kaj la unu el la 12 specioj de la genro ''[[Dendropicos]]''. Ĝi troviĝas nur en [[Eritreo]] kaj [[Etiopio]].<ref name="iucn status 13 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Dendropicos abyssinicus'' |volume=2016 |article-number=e.T22680959A92887800 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22680959A92887800.en |access-date=13a de Novembro 2021}}</ref> Ŝajne ĝi estas proksima parenco de la [[Kardinala pego]], ''Dendropicos fuscescens''.<ref name = HBW/> ==Aspekto== The Abyssinian woodpecker is a very small woodpecker with a relatively long and broad bill. It has a golden yellow back and mantle with a bright red rump and barred wings and barred tail, the underparts are pale and heavily streaked with black. The head is striped and the male is distinguished by having a red nape and crown. The brown stripe through the eye and the golden mantle separate this species from the related [[Cardinal Woodpecker]].<ref name = Woodpeckers>{{cite book | last1 = Winkler | first1 =Hans | last2 = Christie | first2 = David A. | last3 = Nurney | first3 = David | year = 1995 | title = Woodpeckers A Guide to the Woodpeckers, Piculets and Wrynecks of the World | publisher = Pica Press | page = 240 | isbn= 1-873403-25-9}}</ref> It measured {{Convert|16|cm|in|abbr=on}} in length and weighs {{Convert|23–26|g|oz|abbr=on}}.<ref name=HBW>{{cite web | url = http://www.hbw.com/species/abyssinian-woodpecker-dendropicos-abyssinicus | title = Abyssinian Woodpecker (''Dendropicos abyssinicus'') |access-date= 2016-11-06 | publisher = Lynx Edicions | work = Handbook of the Birds of the World Alive | url-status = live |archive-url= https://web.archive.org/web/20160913092250/http://www.hbw.com/species/abyssinian-woodpecker-dendropicos-abyssinicus |archive-date= 2016-09-13 }}</ref> ==Distribuado kaj habitato== The Abyssinian woodpecker is [[endemism|endemic]] to the Ethiopian Highlands. It occurs north, up to central [[Eritrea]] and the [[Degua Tembien]] mountains in [[Ethiopia]],<ref name="ALN2019">{{cite book |last1=Aerts |first1=R. |last2=Lerouge |first2=F. |last3=November |first3=E. |title=Birds of forests and open woodlands in the highlands of Dogu'a Tembien. In: Nyssen J., Jacob, M., Frankl, A. (Eds.). Geo-trekking in Ethiopia's Tropical Mountains - The Dogu'a Tembien District |date=2019 |publisher=SpringerNature |isbn=978-3-030-04954-6 |url=https://www.springer.com/gp/book/9783030049546}}</ref> and east to [[Harar]] in Ethiopia and the River Alata, a tributary of the [[Hanger River]].<ref name = HBW/> This species occurs in [[juniper]] woods and ''[[Hagenia]]'' forest, also in areas of ''[[Euphorbia]]'', particularly between {{Convert|1600 and 3000|m|ft|abbr=on}} and occasionally higher. It has also been found in wooded savanna at lower altitudes.<ref name = Woodpeckers/> ==Kutimoj== The biology and ecology of the Abyssinian woodpecker is almost unknown. It is an unobtrusive bird which probes for food among moss growing on trees. It is thought that the nesting period probably runs between December and May.<ref name = Woodpeckers/> ==Konservostatuso== The Abyssinian woodpecker has a very large range, and hence does not approach the thresholds for Vulnerable and is currently classed as Least Concern but it is thought to be decreasing in population and contracting its range due to continuing clearance of woodlands.<ref name="iucn status 13 November 2021" /> == Referencoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Hans Winkler, David Christie, David Nurney: ''{{lang|en|Woodpeckers. A Guide to Woodpeckers, Piculets and Wrynecks of the World}}''. Robertsbridge, 1995, ISBN 0395720435. * {{cite book|last=Gorman|first=Gerard |url=https://books.google.com/books?id=9LmnAwAAQBAJ&pg=PA107|title=Woodpeckers of the World: The Complete Guide|publisher= A & C Black |year=2014|isbn=978-1-4081-4717-7}} * {{cite book|last=Winkler|first=Hans |title= Developments in Woodpecker Biology |location=[[Linz]]|publisher=Biologiezentrum des Oberösterreichischen Landesmuseums|year=2015|isbn= 978-3-85474-317-0}} == Eksteraj ligiloj == *{{Wikispecies|Dendropicos abyssinicus|''Dendropicos abyssinicus''}} *{{Commons category|Dendropicos abyssinicus|''Dendropicos abyssinicus''}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] hvepkl33ok6q2sej7idgkddalwb26mh 9491002 9491000 2026-10-10T00:19:11Z Kani 670 /* Aspekto */ 9491002 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Abisenia pego |koloro = pink |dosiero = Abyssinian Woodpecker.jpg |priskribo de dosiero = | dosiero larĝo=240px |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = | dosiero2 larĝo=240px |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Dendropicos]]'' |dunomo aŭtoritato = |specio = '''Abisenia pego''' ''D. abyssinicus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 13 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Dendropicos abyssinicus'' |volume=2016 |article-number=e.T22680959A92887800 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22680959A92887800.en |access-date=13a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Dendropicos abyssinicus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Edward Smith-Stanley|Stanley]], 1814)<ref name=ITIS>{{cite web | url = https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=554011#null | title = ''Dendropicos abyssinicus'' (Stanley, 1814) |access-date= 2016-11-06 | publisher = Integrated Taxonomic Information System (ITIS) | url-status = live |archive-url= https://web.archive.org/web/20161107012552/https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=554011#null |archive-date= 2016-11-07 }}</ref><ref>{{aut|Stanley, 1814}}. ''Picus Abyssinicus'' (protonym). Voy. Abyssinia Trav. Interior [Henry Salt], App. p. lvi. [https://biodiversitylibrary.org/page/47589035 BHL]</ref> |specioj de subdivizio = Subspecioj |sinonimo= *''Picus Abyssinicus'' (pranomo) *''Chloropicus abyssinicus'' |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Abisenia pego'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio] </ref>, ''Dendropicos abyssinicus'', estas malgranda [[pego]], tio estas [[birdo]] de la familio de [[Pegedoj]] kaj la unu el la 12 specioj de la genro ''[[Dendropicos]]''. Ĝi troviĝas nur en [[Eritreo]] kaj [[Etiopio]].<ref name="iucn status 13 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Dendropicos abyssinicus'' |volume=2016 |article-number=e.T22680959A92887800 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22680959A92887800.en |access-date=13a de Novembro 2021}}</ref> Ŝajne ĝi estas proksima parenco de la [[Kardinala pego]], ''Dendropicos fuscescens''.<ref name = HBW/> ==Aspekto== La Abisenia pego estas tre malgranda pego kun relative longa kaj larĝa beko. Ĝi havas orflavajn dorson kaj mantelon, helruĝan pugon, kaj striecajn flugilojn kaj voston; la subaj partoj estas helaj kaj dense striecaj per nigra koloro. La kapo estas strihava, kaj la masklo distingiĝas per ruĝaj nuko kaj krono. La bruna strio tra la okulo kaj la ora mantelo distingas tiun specion de la parenca [[Kardinala pego]].<ref name = Woodpeckers>{{cite book | last1 = Winkler | first1 =Hans | last2 = Christie | first2 = David A. | last3 = Nurney | first3 = David | year = 1995 | title = Woodpeckers A Guide to the Woodpeckers, Piculets and Wrynecks of the World | publisher = Pica Press | page = 240 | isbn= 1-873403-25-9}}</ref> Ĝi longas 16 cm kaj pezas 23–26 g.<ref name=HBW>{{cite web | url = http://www.hbw.com/species/abyssinian-woodpecker-dendropicos-abyssinicus | title = Abyssinian Woodpecker (''Dendropicos abyssinicus'') |access-date= 2016-11-06 | publisher = Lynx Edicions | work = Handbook of the Birds of the World Alive | url-status = live |archive-url= https://web.archive.org/web/20160913092250/http://www.hbw.com/species/abyssinian-woodpecker-dendropicos-abyssinicus |archive-date= 2016-09-13 }}</ref> ==Distribuado kaj habitato== The Abyssinian woodpecker is [[endemism|endemic]] to the Ethiopian Highlands. It occurs north, up to central [[Eritrea]] and the [[Degua Tembien]] mountains in [[Ethiopia]],<ref name="ALN2019">{{cite book |last1=Aerts |first1=R. |last2=Lerouge |first2=F. |last3=November |first3=E. |title=Birds of forests and open woodlands in the highlands of Dogu'a Tembien. In: Nyssen J., Jacob, M., Frankl, A. (Eds.). Geo-trekking in Ethiopia's Tropical Mountains - The Dogu'a Tembien District |date=2019 |publisher=SpringerNature |isbn=978-3-030-04954-6 |url=https://www.springer.com/gp/book/9783030049546}}</ref> and east to [[Harar]] in Ethiopia and the River Alata, a tributary of the [[Hanger River]].<ref name = HBW/> This species occurs in [[juniper]] woods and ''[[Hagenia]]'' forest, also in areas of ''[[Euphorbia]]'', particularly between {{Convert|1600 and 3000|m|ft|abbr=on}} and occasionally higher. It has also been found in wooded savanna at lower altitudes.<ref name = Woodpeckers/> ==Kutimoj== The biology and ecology of the Abyssinian woodpecker is almost unknown. It is an unobtrusive bird which probes for food among moss growing on trees. It is thought that the nesting period probably runs between December and May.<ref name = Woodpeckers/> ==Konservostatuso== The Abyssinian woodpecker has a very large range, and hence does not approach the thresholds for Vulnerable and is currently classed as Least Concern but it is thought to be decreasing in population and contracting its range due to continuing clearance of woodlands.<ref name="iucn status 13 November 2021" /> == Referencoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Hans Winkler, David Christie, David Nurney: ''{{lang|en|Woodpeckers. A Guide to Woodpeckers, Piculets and Wrynecks of the World}}''. Robertsbridge, 1995, ISBN 0395720435. * {{cite book|last=Gorman|first=Gerard |url=https://books.google.com/books?id=9LmnAwAAQBAJ&pg=PA107|title=Woodpeckers of the World: The Complete Guide|publisher= A & C Black |year=2014|isbn=978-1-4081-4717-7}} * {{cite book|last=Winkler|first=Hans |title= Developments in Woodpecker Biology |location=[[Linz]]|publisher=Biologiezentrum des Oberösterreichischen Landesmuseums|year=2015|isbn= 978-3-85474-317-0}} == Eksteraj ligiloj == *{{Wikispecies|Dendropicos abyssinicus|''Dendropicos abyssinicus''}} *{{Commons category|Dendropicos abyssinicus|''Dendropicos abyssinicus''}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] k36megtj7u73ah690m4zwf5049omgox 9491003 9491002 2026-10-10T00:23:08Z Kani 670 /* Distribuado kaj habitato */ 9491003 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Abisenia pego |koloro = pink |dosiero = Abyssinian Woodpecker.jpg |priskribo de dosiero = | dosiero larĝo=240px |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = | dosiero2 larĝo=240px |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Dendropicos]]'' |dunomo aŭtoritato = |specio = '''Abisenia pego''' ''D. abyssinicus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 13 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Dendropicos abyssinicus'' |volume=2016 |article-number=e.T22680959A92887800 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22680959A92887800.en |access-date=13a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Dendropicos abyssinicus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Edward Smith-Stanley|Stanley]], 1814)<ref name=ITIS>{{cite web | url = https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=554011#null | title = ''Dendropicos abyssinicus'' (Stanley, 1814) |access-date= 2016-11-06 | publisher = Integrated Taxonomic Information System (ITIS) | url-status = live |archive-url= https://web.archive.org/web/20161107012552/https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=554011#null |archive-date= 2016-11-07 }}</ref><ref>{{aut|Stanley, 1814}}. ''Picus Abyssinicus'' (protonym). Voy. Abyssinia Trav. Interior [Henry Salt], App. p. lvi. [https://biodiversitylibrary.org/page/47589035 BHL]</ref> |specioj de subdivizio = Subspecioj |sinonimo= *''Picus Abyssinicus'' (pranomo) *''Chloropicus abyssinicus'' |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Abisenia pego'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio] </ref>, ''Dendropicos abyssinicus'', estas malgranda [[pego]], tio estas [[birdo]] de la familio de [[Pegedoj]] kaj la unu el la 12 specioj de la genro ''[[Dendropicos]]''. Ĝi troviĝas nur en [[Eritreo]] kaj [[Etiopio]].<ref name="iucn status 13 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Dendropicos abyssinicus'' |volume=2016 |article-number=e.T22680959A92887800 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22680959A92887800.en |access-date=13a de Novembro 2021}}</ref> Ŝajne ĝi estas proksima parenco de la [[Kardinala pego]], ''Dendropicos fuscescens''.<ref name = HBW/> ==Aspekto== La Abisenia pego estas tre malgranda pego kun relative longa kaj larĝa beko. Ĝi havas orflavajn dorson kaj mantelon, helruĝan pugon, kaj striecajn flugilojn kaj voston; la subaj partoj estas helaj kaj dense striecaj per nigra koloro. La kapo estas strihava, kaj la masklo distingiĝas per ruĝaj nuko kaj krono. La bruna strio tra la okulo kaj la ora mantelo distingas tiun specion de la parenca [[Kardinala pego]].<ref name = Woodpeckers>{{cite book | last1 = Winkler | first1 =Hans | last2 = Christie | first2 = David A. | last3 = Nurney | first3 = David | year = 1995 | title = Woodpeckers A Guide to the Woodpeckers, Piculets and Wrynecks of the World | publisher = Pica Press | page = 240 | isbn= 1-873403-25-9}}</ref> Ĝi longas 16 cm kaj pezas 23–26 g.<ref name=HBW>{{cite web | url = http://www.hbw.com/species/abyssinian-woodpecker-dendropicos-abyssinicus | title = Abyssinian Woodpecker (''Dendropicos abyssinicus'') |access-date= 2016-11-06 | publisher = Lynx Edicions | work = Handbook of the Birds of the World Alive | url-status = live |archive-url= https://web.archive.org/web/20160913092250/http://www.hbw.com/species/abyssinian-woodpecker-dendropicos-abyssinicus |archive-date= 2016-09-13 }}</ref> ==Distribuado kaj habitato== La Abisina pego estas [[endemio|endemia]] de la [[Etiopaj Altebenaĵoj]]. Ĝi vivas norde, ĝis centra Eritreo kaj la Degua Tembien montoj en [[Etiopio]],<ref name="ALN2019">{{cite book |last1=Aerts |first1=R. |last2=Lerouge |first2=F. |last3=November |first3=E. |title=Birds of forests and open woodlands in the highlands of Dogu'a Tembien. In: Nyssen J., Jacob, M., Frankl, A. (Eds.). Geo-trekking in Ethiopia's Tropical Mountains - The Dogu'a Tembien District |date=2019 |publisher=SpringerNature |isbn=978-3-030-04954-6 |url=https://www.springer.com/gp/book/9783030049546}}</ref> kaj oriente ĝis [[Harar]] en Etiopio kaj la rivero Alata, alfluanto de la rivero Hanger.<ref name = HBW/> Ĉi tiu specio troviĝas en [[junipero|juniperaj]] arbaroj kaj arbaroj de ''[[Hagenia]]'', kaj ankaŭ en areoj kun ''[[Euphorbia]]'', precipe inter 1 600 kaj 3 000 metroj kaj foje pli alte. Ĝi ankaŭ estis trovita en arbariĝinta [[savano]] ĉe pli malaltaj altitudoj.<ref name = Woodpeckers/> ==Kutimoj== The biology and ecology of the Abyssinian woodpecker is almost unknown. It is an unobtrusive bird which probes for food among moss growing on trees. It is thought that the nesting period probably runs between December and May.<ref name = Woodpeckers/> ==Konservostatuso== The Abyssinian woodpecker has a very large range, and hence does not approach the thresholds for Vulnerable and is currently classed as Least Concern but it is thought to be decreasing in population and contracting its range due to continuing clearance of woodlands.<ref name="iucn status 13 November 2021" /> == Referencoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Hans Winkler, David Christie, David Nurney: ''{{lang|en|Woodpeckers. A Guide to Woodpeckers, Piculets and Wrynecks of the World}}''. Robertsbridge, 1995, ISBN 0395720435. * {{cite book|last=Gorman|first=Gerard |url=https://books.google.com/books?id=9LmnAwAAQBAJ&pg=PA107|title=Woodpeckers of the World: The Complete Guide|publisher= A & C Black |year=2014|isbn=978-1-4081-4717-7}} * {{cite book|last=Winkler|first=Hans |title= Developments in Woodpecker Biology |location=[[Linz]]|publisher=Biologiezentrum des Oberösterreichischen Landesmuseums|year=2015|isbn= 978-3-85474-317-0}} == Eksteraj ligiloj == *{{Wikispecies|Dendropicos abyssinicus|''Dendropicos abyssinicus''}} *{{Commons category|Dendropicos abyssinicus|''Dendropicos abyssinicus''}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] afzcxw4cm8pqtovjwhpsktpjindh01w 9491004 9491003 2026-10-10T00:25:19Z Kani 670 9491004 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Abisenia pego |koloro = pink |dosiero = Abyssinian Woodpecker.jpg |priskribo de dosiero = | dosiero larĝo=240px |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = | dosiero2 larĝo=240px |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Dendropicos]]'' |dunomo aŭtoritato = |specio = '''Abisenia pego''' ''D. abyssinicus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 13 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Dendropicos abyssinicus'' |volume=2016 |article-number=e.T22680959A92887800 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22680959A92887800.en |access-date=13a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Dendropicos abyssinicus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Edward Smith-Stanley|Stanley]], 1814)<ref name=ITIS>{{cite web | url = https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=554011#null | title = ''Dendropicos abyssinicus'' (Stanley, 1814) |access-date= 2016-11-06 | publisher = Integrated Taxonomic Information System (ITIS) | url-status = live |archive-url= https://web.archive.org/web/20161107012552/https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=554011#null |archive-date= 2016-11-07 }}</ref><ref>{{aut|Stanley, 1814}}. ''Picus Abyssinicus'' (protonym). Voy. Abyssinia Trav. Interior [Henry Salt], App. p. lvi. [https://biodiversitylibrary.org/page/47589035 BHL]</ref> |specioj de subdivizio = Subspecioj |sinonimo= *''Picus Abyssinicus'' (pranomo) *''Chloropicus abyssinicus'' |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Abisenia pego'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio] </ref>, ''Dendropicos abyssinicus'', estas malgranda [[pego]], tio estas [[birdo]] de la familio de [[Pegedoj]] kaj la unu el la 12 specioj de la genro ''[[Dendropicos]]''. Ĝi troviĝas nur en [[Eritreo]] kaj [[Etiopio]].<ref name="iucn status 13 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Dendropicos abyssinicus'' |volume=2016 |article-number=e.T22680959A92887800 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22680959A92887800.en |access-date=13a de Novembro 2021}}</ref> Ŝajne ĝi estas proksima parenco de la [[Kardinala pego]], ''Dendropicos fuscescens''.<ref name = HBW/> ==Aspekto== La Abisenia pego estas tre malgranda pego kun relative longa kaj larĝa beko. Ĝi havas orflavajn dorson kaj mantelon, helruĝan pugon, kaj striecajn flugilojn kaj voston; la subaj partoj estas helaj kaj dense striecaj per nigra koloro. La kapo estas strihava, kaj la masklo distingiĝas per ruĝaj nuko kaj krono. La bruna strio tra la okulo kaj la ora mantelo distingas tiun specion de la parenca [[Kardinala pego]].<ref name = Woodpeckers>{{cite book | last1 = Winkler | first1 =Hans | last2 = Christie | first2 = David A. | last3 = Nurney | first3 = David | year = 1995 | title = Woodpeckers A Guide to the Woodpeckers, Piculets and Wrynecks of the World | publisher = Pica Press | page = 240 | isbn= 1-873403-25-9}}</ref> Ĝi longas 16 cm kaj pezas 23–26 g.<ref name=HBW>{{cite web | url = http://www.hbw.com/species/abyssinian-woodpecker-dendropicos-abyssinicus | title = Abyssinian Woodpecker (''Dendropicos abyssinicus'') |access-date= 2016-11-06 | publisher = Lynx Edicions | work = Handbook of the Birds of the World Alive | url-status = live |archive-url= https://web.archive.org/web/20160913092250/http://www.hbw.com/species/abyssinian-woodpecker-dendropicos-abyssinicus |archive-date= 2016-09-13 }}</ref> ==Distribuado kaj habitato== La Abisina pego estas [[endemio|endemia]] de la [[Etiopaj Altaj Teroj]]. Ĝi vivas norde, ĝis centra Eritreo kaj la Degua Tembien montoj en [[Etiopio]],<ref name="ALN2019">{{cite book |last1=Aerts |first1=R. |last2=Lerouge |first2=F. |last3=November |first3=E. |title=Birds of forests and open woodlands in the highlands of Dogu'a Tembien. In: Nyssen J., Jacob, M., Frankl, A. (Eds.). Geo-trekking in Ethiopia's Tropical Mountains - The Dogu'a Tembien District |date=2019 |publisher=SpringerNature |isbn=978-3-030-04954-6 |url=https://www.springer.com/gp/book/9783030049546}}</ref> kaj oriente ĝis [[Harar]] en Etiopio kaj la rivero Alata, alfluanto de la rivero Hanger.<ref name = HBW/> Ĉi tiu specio troviĝas en [[junipero|juniperaj]] arbaroj kaj arbaroj de ''[[Hagenia]]'', kaj ankaŭ en areoj kun ''[[Euphorbia]]'', precipe inter 1 600 kaj 3 000 metroj kaj foje pli alte. Ĝi ankaŭ estis trovita en arbariĝinta [[savano]] ĉe pli malaltaj altitudoj.<ref name = Woodpeckers/> ==Kutimoj== La biologio kaj ekologio de la Abisenia pego estas preskaŭ nekonataj. Ĝi estas diskreta birdo, kiu serĉas manĝaĵon inter [[musko]] kreskanta sur arboj. Oni supozas, ke la nestoperiodo verŝajne daŭras de decembro ĝis majo.<ref name = Woodpeckers/> ==Konservostatuso== La Abisenia pego havas tre vastan arealon, kaj tial ne proksimiĝas al la sojloj por la kategorio "[[Vundebla]]"; nuntempe ĝi estas klasifikita kiel "[[Malplej Zorgiga]]", sed oni supozas, ke ĝia populacio malpliiĝas kaj ĝia arealo malvastiĝas pro la daŭra [[senarbarigo]].<ref name="iucn status 13 November 2021" /> == Referencoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Hans Winkler, David Christie, David Nurney: ''{{lang|en|Woodpeckers. A Guide to Woodpeckers, Piculets and Wrynecks of the World}}''. Robertsbridge, 1995, ISBN 0395720435. * {{cite book|last=Gorman|first=Gerard |url=https://books.google.com/books?id=9LmnAwAAQBAJ&pg=PA107|title=Woodpeckers of the World: The Complete Guide|publisher= A & C Black |year=2014|isbn=978-1-4081-4717-7}} * {{cite book|last=Winkler|first=Hans |title= Developments in Woodpecker Biology |location=[[Linz]]|publisher=Biologiezentrum des Oberösterreichischen Landesmuseums|year=2015|isbn= 978-3-85474-317-0}} == Eksteraj ligiloj == *{{Wikispecies|Dendropicos abyssinicus|''Dendropicos abyssinicus''}} *{{Commons category|Dendropicos abyssinicus|''Dendropicos abyssinicus''}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] 0jufqcy0ykpyf4ntjl3ocgcdb85hr1w 9491005 9491004 2026-10-10T00:25:45Z Kani 670 /* Distribuado kaj habitato */ 9491005 wikitext text/x-wiki {{redaktata}} {{Taksonomio |nomo = Abisenia pego |koloro = pink |dosiero = Abyssinian Woodpecker.jpg |priskribo de dosiero = | dosiero larĝo=240px |dosiero2 = |priskribo de dosiero2 = | dosiero2 larĝo=240px |regno = [[Animaloj]] ''Animalia'' |filumo = [[Ĥorduloj]] ''Chordata'' |klaso = [[Birdoj]] ''Aves'' |ordo = [[Pegoformaj]] ''Piciformes'' |familio = [[Pegedoj]] ''Picidae'' |genro = ''[[Dendropicos]]'' |dunomo aŭtoritato = |specio = '''Abisenia pego''' ''D. abyssinicus'' |statuso = LC | statuso_sistemo = IUCN3.1 | statuso_ref = <ref name="iucn status 13 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Dendropicos abyssinicus'' |volume=2016 |article-number=e.T22680959A92887800 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22680959A92887800.en |access-date=13a de Novembro 2021}}</ref> |dunomo = ''Dendropicos abyssinicus'' |dunomo aŭtoritato = ([[Edward Smith-Stanley|Stanley]], 1814)<ref name=ITIS>{{cite web | url = https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=554011#null | title = ''Dendropicos abyssinicus'' (Stanley, 1814) |access-date= 2016-11-06 | publisher = Integrated Taxonomic Information System (ITIS) | url-status = live |archive-url= https://web.archive.org/web/20161107012552/https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=554011#null |archive-date= 2016-11-07 }}</ref><ref>{{aut|Stanley, 1814}}. ''Picus Abyssinicus'' (protonym). Voy. Abyssinia Trav. Interior [Henry Salt], App. p. lvi. [https://biodiversitylibrary.org/page/47589035 BHL]</ref> |specioj de subdivizio = Subspecioj |sinonimo= *''Picus Abyssinicus'' (pranomo) *''Chloropicus abyssinicus'' |vikispecio = |komunejo = |mapo de vivoteritorioj = |mapo de vivoteritorioj larĝo = 240px |priskribo de mapo de vivoteritorioj = }} La '''Abisenia pego'''<ref name="OT">[https://docs.google.com/spreadsheets/d/16A2_lMQC_hGBBQUFjpT-gnhFrv65LExYkxiRjx95sUs/edit?usp=sharing Ornitologia taksonomio] </ref>, ''Dendropicos abyssinicus'', estas malgranda [[pego]], tio estas [[birdo]] de la familio de [[Pegedoj]] kaj la unu el la 12 specioj de la genro ''[[Dendropicos]]''. Ĝi troviĝas nur en [[Eritreo]] kaj [[Etiopio]].<ref name="iucn status 13 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2016 |title=''Dendropicos abyssinicus'' |volume=2016 |article-number=e.T22680959A92887800 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T22680959A92887800.en |access-date=13a de Novembro 2021}}</ref> Ŝajne ĝi estas proksima parenco de la [[Kardinala pego]], ''Dendropicos fuscescens''.<ref name = HBW/> ==Aspekto== La Abisenia pego estas tre malgranda pego kun relative longa kaj larĝa beko. Ĝi havas orflavajn dorson kaj mantelon, helruĝan pugon, kaj striecajn flugilojn kaj voston; la subaj partoj estas helaj kaj dense striecaj per nigra koloro. La kapo estas strihava, kaj la masklo distingiĝas per ruĝaj nuko kaj krono. La bruna strio tra la okulo kaj la ora mantelo distingas tiun specion de la parenca [[Kardinala pego]].<ref name = Woodpeckers>{{cite book | last1 = Winkler | first1 =Hans | last2 = Christie | first2 = David A. | last3 = Nurney | first3 = David | year = 1995 | title = Woodpeckers A Guide to the Woodpeckers, Piculets and Wrynecks of the World | publisher = Pica Press | page = 240 | isbn= 1-873403-25-9}}</ref> Ĝi longas 16 cm kaj pezas 23–26 g.<ref name=HBW>{{cite web | url = http://www.hbw.com/species/abyssinian-woodpecker-dendropicos-abyssinicus | title = Abyssinian Woodpecker (''Dendropicos abyssinicus'') |access-date= 2016-11-06 | publisher = Lynx Edicions | work = Handbook of the Birds of the World Alive | url-status = live |archive-url= https://web.archive.org/web/20160913092250/http://www.hbw.com/species/abyssinian-woodpecker-dendropicos-abyssinicus |archive-date= 2016-09-13 }}</ref> ==Distribuado kaj habitato== La Abisina pego estas [[endemio|endemia]] de la Etiopaj Altebenaĵoj. Ĝi vivas norde, ĝis centra Eritreo kaj la Degua Tembien montoj en [[Etiopio]],<ref name="ALN2019">{{cite book |last1=Aerts |first1=R. |last2=Lerouge |first2=F. |last3=November |first3=E. |title=Birds of forests and open woodlands in the highlands of Dogu'a Tembien. In: Nyssen J., Jacob, M., Frankl, A. (Eds.). Geo-trekking in Ethiopia's Tropical Mountains - The Dogu'a Tembien District |date=2019 |publisher=SpringerNature |isbn=978-3-030-04954-6 |url=https://www.springer.com/gp/book/9783030049546}}</ref> kaj oriente ĝis [[Harar]] en Etiopio kaj la rivero Alata, alfluanto de la rivero Hanger.<ref name = HBW/> Ĉi tiu specio troviĝas en [[junipero|juniperaj]] arbaroj kaj arbaroj de ''[[Hagenia]]'', kaj ankaŭ en areoj kun ''[[Euphorbia]]'', precipe inter 1 600 kaj 3 000 metroj kaj foje pli alte. Ĝi ankaŭ estis trovita en arbariĝinta [[savano]] ĉe pli malaltaj altitudoj.<ref name = Woodpeckers/> ==Kutimoj== La biologio kaj ekologio de la Abisenia pego estas preskaŭ nekonataj. Ĝi estas diskreta birdo, kiu serĉas manĝaĵon inter [[musko]] kreskanta sur arboj. Oni supozas, ke la nestoperiodo verŝajne daŭras de decembro ĝis majo.<ref name = Woodpeckers/> ==Konservostatuso== La Abisenia pego havas tre vastan arealon, kaj tial ne proksimiĝas al la sojloj por la kategorio "[[Vundebla]]"; nuntempe ĝi estas klasifikita kiel "[[Malplej Zorgiga]]", sed oni supozas, ke ĝia populacio malpliiĝas kaj ĝia arealo malvastiĝas pro la daŭra [[senarbarigo]].<ref name="iucn status 13 November 2021" /> == Referencoj == {{Referencoj}} == Bibliografio == * Hans Winkler, David Christie, David Nurney: ''{{lang|en|Woodpeckers. A Guide to Woodpeckers, Piculets and Wrynecks of the World}}''. Robertsbridge, 1995, ISBN 0395720435. * {{cite book|last=Gorman|first=Gerard |url=https://books.google.com/books?id=9LmnAwAAQBAJ&pg=PA107|title=Woodpeckers of the World: The Complete Guide|publisher= A & C Black |year=2014|isbn=978-1-4081-4717-7}} * {{cite book|last=Winkler|first=Hans |title= Developments in Woodpecker Biology |location=[[Linz]]|publisher=Biologiezentrum des Oberösterreichischen Landesmuseums|year=2015|isbn= 978-3-85474-317-0}} == Eksteraj ligiloj == *{{Wikispecies|Dendropicos abyssinicus|''Dendropicos abyssinicus''}} *{{Commons category|Dendropicos abyssinicus|''Dendropicos abyssinicus''}} {{Projektoj}} {{Birdoj}} [[Kategorio:Pegedoj]] [[Kategorio:Birdoj de Afriko]] fyl9pvy9ck97yqet1a9zhs8hte47uiy 0 954729 9491001 2026-10-10T00:16:06Z Kani 670 Alidirektigis al [[Abisenia pego]] 9491001 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Abisenia pego]] gzlkogst8wcz6mph78jkznp4zkwddqk 0 954730 9491030 2026-10-10T04:17:15Z Tirolischleioans 254019 Kreis novan paĝon kun "'''Wilhelm PABST''' (naskighinta la {{daton|30|8|1856}} en [[gotha|Gotao]], mortinta la {{Daton|22|9|1908}} en [[Jena]]) estis [[germanio|germana]] [[meteologio|meteologo]], paleontologo kaj unu el la fondintoj de la [[paliĥnologio]]. == Vivo kaj agado == Estante filo de la sekreta registara konsilisto Julius Pabst, li frekventis inter 1867-75 la [[Ernestinum (Gotha)|Gotaan gimnazion]]. Post la abiturienta ekzameno li estis armevolontulo dum unu jaro je Götting..." 9491030 wikitext text/x-wiki '''Wilhelm PABST''' (naskighinta la {{daton|30|8|1856}} en [[gotha|Gotao]], mortinta la {{Daton|22|9|1908}} en [[Jena]]) estis [[germanio|germana]] [[meteologio|meteologo]], paleontologo kaj unu el la fondintoj de la [[paliĥnologio]]. == Vivo kaj agado == Estante filo de la sekreta registara konsilisto Julius Pabst, li frekventis inter 1867-75 la [[Ernestinum (Gotha)|Gotaan gimnazion]]. Post la abiturienta ekzameno li estis armevolontulo dum unu jaro je [[Göttingen]].<ref>Thomas Martens: ''Prof. Dr. Wilhelm Pabst (1856-1908) - Mitbegründer der Fährtenkunde fossiler Wirbeltiere'' (=Abhandlungen und Berichte des Museums der Natur Gotha, 18_, Gotha 1994, p. 3-14</ref> Poste Pabst studis en Göttingen kaj, de 1876, je [[universitato de Lepsiko|Lepsiko]] natursciencojn, hhemion kaj matematikon.<ref>Herzogliches Gymnasium Ernestinum zu Gotha (eld.): ''Schulnachrichten für die Zeit von Ostern 1908 bis Ostern 1909,'' Gotao 1909, p. 25-26</ref> En 1879 li doktoriĝis Lepsike post defendo de la tezo ''Untersuchungen von chinesischen und japanischen zur Porzellanfabrikation verwandten Gesteinsvorkommnissen''.<ref>Hermann Haack (eld.): ''Geographen-Kalender,'' vol. 7, Perthes, Gotao 1909, p. 348-349</ref> En novembro 1880 li trapasis ŝtatan ekzameniĝon. Dum 1881-82 li staĝis ĉe la Reĝa Gimnazio de [[Dresdeno]]. Inter 1882-89 li estis unua supera instruisto kaj vicrektoro ĉe la Agrikultura Lernejo de [[Olecko]]. Paske de 1889 li posteulis al [[Otto Burbach]], kuratoro de la natursciencaĵoj enmuzeaj je Gotao. Paralele li instruistis inter 1890-96 ĉe la Supera Komerca Lernejo. De 1891 li estis anstataŭisto pegadogia, de 1899 helpa instruisto kaj de 1901 supera insturisto pri natursciencaj objektoj ĉe la Ernesta Gimnazio (de Gotao).<ref>Akademie Leopoldina (eld.): ''Veränderung im Personalbestande der Akademie'' (=Amtliches Organ der leopoldisch-carolinischen deutschen Akademie der Naturforscher, 44), Halle 1908, p. 89</ref> En julio 1902 li nomumiĝis profesoro. Pri la unuaj trovoj de spuroj de iamaj landaj vertebruloj en [[Tambach-Dietharz]] estis informita la gotaa paleontologo [[Heinrich Friedrich Schäfer]] en 1886. Li akiris lin, helpite de Otto Burbach, por la Duka Muzeo. Pabst pligrandigis ĝin ankoraŭ per propraj trovitaĵoj. Okazde de jarkunvenoj de la Germana Geologia Societo estis prezentita de Pabst la tiam aktuala stato scienca. Per tio li volis ankaŭ havigi financajn rimedojn post vendo de duoblaj platoj. Erojn kelkajn oni ankaŭ vendis al aliaj muzeoj kaj kolektistoj.<ref>Maria Schulz (k.a.): ''Bromacker: Fenster in die Vergangenheit. Blick in die Zukunft'', Gotao 2023, p. 5</ref> La vendadon asekurigis ankaŭ helpo fare de la [[Technische Universität Bergakademie Freiberg|Minakademio de Freiberg]].<ref>Muzeoj aĉetantaj estis i.a. ''[[Museum für Naturkunde]]'' (Berlino), ''Königliches Mineralogische Museum'' (Dresdeno), [[Muzeo Senckenberg]] (Frankfurto ĉe Majno), ''Preußische Geologische Landesanstalt'', ''[[Naturhistoria Muzeo (Vieno)|Naturhistorisches Museum]]'' ([[Vieno]]), [[Universala Muzeo Joanneum]] ([[Graz]]), kaj [[Brita Muzeo]].</ref> Pabst mem estis akirinta de [[Saŭropado (Georgenthal)|Bromacker]] 180 plat(et)ojn kun fosiliaj spuroj kaj tuj prestis surloke ekspertulumi.<ref>[https://thue.museum-digital.de/object/712 "Ursaurier-Fährte (Diadectide), MNG 1840"] - ĉe: ''thue.museum-digital.de''</ref> Je Bromacker pli malfrue oni trovis ankaŭ skeletojn familiarajn al faŭno tetrapodaj [[permio|permiaj]] je [[Teksaso]] kaj la Usona suduesto. Skeleto trovita en la jaro 1998-a estis nomita ses jarojn pli malfrue laŭ Pabst ''Orobates pabsti'' (el la tetrapoda familio ''diadectidae'').<ref>[http://www.museen.thueringen.de/Objekt/DE-MUS-871416/lido/714 Orobates pabsti, Museen Thüringen]</ref> En oktobro 1902 Pabst estis ricevita ĉe la [[Leopoldina (akademio)|Leopolda Akademio]].<ref>[https://www.leopoldina.org/mitglieder/mitgliederverzeichnis/detail/wilhelm-pabst/ listo de akademianoj]</ref> Pabst skribis multajn recenzojn por la fakgazeto ''Geographischer Anzeiger'', kiun eldonis la gotaa ejo Perthes, pri metologio, geologio kaj mineralogio. Pabst ankaŭ aktivis de 1880 ĉe ĺa Germana Geologia Societo, Germana Meteologia Societo (ĉ. 1886), ĉe Naturscienca Societo de Gotao (de 1892), ĉe la Gotaaj Bestoprotektantoj kaj en la redakcio de la regionhistoria foliaro ''Heimatblätter'' de la [[Duklando Saksio-Koburgo kaj Gotao]]. Post lia forpaso la esplorado tetrapodspuraj eklamis. Altvaloris dokumentade la multo da fotoj kiujn Pabst farigis inter 1895 kaj 1908. En 1882 estis edzigita lin Martha Hausswald naskonta filon Julius Oskar Kurt (* 1883) kaj filinon Emilie Marie Charlotte (* 1887). == Skribaĵoj (elekto) == * ''Untersuchung von chinesischen und japanischen, zur Porzellanfabrikation verwandten Gesteinsvorkommnissen'' (disertacio), Leipzig (1880) * ''Die Wetterstation der Landwirtschaftsschule zu Marggrabowa'', 1884, 1885, 1886, 1887, 1888, 1889 * ''Tierfährten aus dem Rothliegenden von'' ''Friedrichroda, Tambach und Cabarz in Thüringen''. – Z. dtsch. geol. Ges., 47, 570–576; Berlin. (1895) * ''Thierfährten aus dem Oberrotliegenden von Tambach in Thüringen.- Z. dtsch. geol. Ges., 48, 3, 638-643, 1 Taf.; Berlin. (1896)'' * ''Platten mit Thierfährten aus dem Oberrotliegenden von Tambach in Thüringen.- 3 S., 8 Fig.; Gotha. (1896)'' * ''Fossile Thierfährten aus dem ‚Rothliegenden’ Thüringens, nach den im Herzoglichen Museum in Gotha befindlichen Vorkommnissen (I-V)''.- Blätter f. Gothaische Heimatkunde, 14: pp. 57–58, 15: 61–62, 16: 65–66, 17: 69–70, 18: 73–74; Gotha. (1896) * ''Thierfährten aus dem Oberrothliegenden von Tambach in Thüringen''.- Naturwissenschaftl. Wochenschrift, XI, 48, p. 573–577, 6 Fig.; Berlin. (1896) * ''Die Thierfährten in dem Oberrothliegenden von Tambach in Thüringen (I)''.- Z. dtsch. geol. Ges., 48, 4, p. 808–829, 4 Taf.; Berlin. (1896) * ''Fährten von "Ichniotherium Cottae Pohlig" im Herzoglichen Museum zu Gotha.-''Naturwissenschaftliche Wochenschrift; Nr. 27, 313–317, Berlin (1897) * Weitere Beiträge zur Kenntnis der Thierfährten in dem Rotliegenden Thürings (I).- Naturwissenschaftl. Wochenschrift, XIII, 22, 249–263, 6 Fig.; Berlin. (1898) * Weitere Beiträge zur Kenntnis der Thierfährten in dem Rotliegenden Thürings (II).- Naturwissenschaftl. Wochenschrift, XIII, 29, 337–341, 8 Fig.; Berlin. (1898) * Die ''Spitzzehfährte von Tambach in Thüringen Ichnium acrodactylum, tambacense'', Sonderdruck aus Festschrift Albert von Bamberg, 8 S., Gotha (1900) * Die Fußspuren vorweltlicher Tiere in den Gesteinen der Umgegend von Friedrichroda, Tambach und Kabarz in Thüringen, Aus den Coburg-Gothaischen Landen - Heimatblätter, Sonderdruck, Gotha (1903) * Hilgers illustrierte Volksbücher, Band 6: ''Grundzüge der allgemeinen Witterungskunde: mit 26 Abbildungen'', Berlin (1904) * ''Abbildungen und kurze Beschreibungen der Tierfährten aus dem Rotliegenden Deutschlands,'' 1. Lieferung, 12 Taf., (1904) * ''Beiträge zur Kenntnis der Tierfährten in dem Rotliegenden ‚Deutschlands’ (III).''- Z. dtsch. geol. Ges., 57, p. 361–373, 4 Taf.; Berlin. (1905) * Hilgers illustrierte Volksbücher, Band 26: ''Grundzüge der Mineralogie und Gesteinskunde mit 40 Abbildungen'', Berlin (1905) * ''Die Regenverteilung in den deutschen Kolonien'', Geographischer Anzeiger: Blätter für den geographischen Unterricht, 8. Jahrg., Heft 10, 28ff., 2Kt., Gotha (Perthes 1907) * ''Die Tierfährten in dem Rotliegenden Deutschlands''. In: Nova Acta Leopoldina, Band 89, 1908, Nr. 2, Taf. I – IIIV, p. 315–481 ([https://archive.org/stream/novaactaacademia891908kais#page/n331/mode/2up interreta arkivo]) == Literaturo == * Thomas Martens: Prof. Dr. Wilhelm Pabst (1856–1908) – Mitbegründer der Fährtenkunde fossiler Wirbeltiere. Abh. Ber. Museums d. Natur Gotha, (18) 1994: S. 3–14 * David S. Berman, Amy C. Henrici, Richard A. Kissel, Stuart S. Sumida und Thomas Martens: A new diadectid (Diadectomorpha), ''Orobates pabsti'', from the Early Permian of Central Germany. In: Bulletin of Carnegie Museum of Natural History, Nr. 35, 2004, p. 1–36 == Eksteraj ligiloj == * [https://www.thueringen.de/imperia/md/content/tlug/geologie/geotope/08_5129_anlage.pdf la saŭraj trovitaĵoj je Bromacker] (PDF) *[https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/117678678 ligiloj ĉe DDB] == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Pabst, Wilhelm}} [[Kategorio:Germanaj paleontologoj]] [[Kategorio:Instruistoj]] [[Kategorio:Homoj rilataj al Gotha]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1856]] [[Kategorio:Mortintoj en 1908]] [[Kategorio:Kuratoroj]] pj2iym59wze8gre5veyx7h34gyai66f 9491045 9491030 2026-10-10T05:05:39Z Tirolischleioans 254019 9491045 wikitext text/x-wiki '''Wilhelm PABST''' (naskighinta la {{daton|30|8|1856}} en [[gotha|Gotao]], mortinta la {{Daton|22|9|1908}} en [[Jena]]) estis [[germanio|germana]] [[meteologio|meteologo]], paleontologo kaj unu el la fondintoj de la [[paliĥnologio]]. == Vivo kaj agado == Estante filo de la sekreta registara konsilisto Julius Pabst, li frekventis inter 1867-75 la [[Ernestinum (Gotha)|Gotaan gimnazion]]. Post la abiturienta ekzameno li estis armevolontulo dum unu jaro je [[Göttingen]].<ref>Thomas Martens: ''Prof. Dr. Wilhelm Pabst (1856-1908) - Mitbegründer der Fährtenkunde fossiler Wirbeltiere'' (=Abhandlungen und Berichte des Museums der Natur Gotha, 18_, Gotha 1994, p. 3-14</ref> Poste Pabst studis en Göttingen kaj, de 1876, je [[universitato de Lepsiko|Lepsiko]] natursciencojn, hhemion kaj matematikon.<ref>Herzogliches Gymnasium Ernestinum zu Gotha (eld.): ''Schulnachrichten für die Zeit von Ostern 1908 bis Ostern 1909,'' Gotao 1909, p. 25-26</ref> En 1879 li doktoriĝis Lepsike post defendo de la tezo ''Untersuchungen von chinesischen und japanischen zur Porzellanfabrikation verwandten Gesteinsvorkommnissen''.<ref>Hermann Haack (eld.): ''Geographen-Kalender,'' vol. 7, [[F. A. Perthes (eldonejo)|Perthes]], Gotao 1909, p. 348-349</ref> En novembro 1880 li trapasis ŝtatan ekzameniĝon. Dum 1881-82 li staĝis ĉe la Reĝa Gimnazio de [[Dresdeno]]. Inter 1882-89 li estis unua supera instruisto kaj vicrektoro ĉe la Agrikultura Lernejo de [[Olecko]]. Paske de 1889 li posteulis al [[Otto Burbach]], kuratoro de la natursciencaĵoj enmuzeaj je Gotao. Paralele li instruistis inter 1890-96 ĉe la Supera Komerca Lernejo. De 1891 li estis anstataŭisto pegadogia, de 1899 helpa instruisto kaj de 1901 supera insturisto pri natursciencaj objektoj ĉe la Ernesta Gimnazio (de Gotao).<ref>Akademie Leopoldina (eld.): ''Veränderung im Personalbestande der Akademie'' (=Amtliches Organ der leopoldisch-carolinischen deutschen Akademie der Naturforscher, 44), Halle 1908, p. 89</ref> En julio 1902 li nomumiĝis profesoro. Pri la unuaj trovoj de spuroj de iamaj landaj vertebruloj en [[Tambach-Dietharz]] estis informita la gotaa paleontologo [[Heinrich Friedrich Schäfer]] en 1886. Li akiris lin, helpite de Otto Burbach, por la Duka Muzeo. Pabst pligrandigis ĝin ankoraŭ per propraj trovitaĵoj. Okazde de jarkunvenoj de la Germana Geologia Societo estis prezentita de Pabst la tiam aktuala stato scienca. Per tio li volis ankaŭ havigi financajn rimedojn post vendo de duoblaj platoj. Erojn kelkajn oni ankaŭ vendis al aliaj muzeoj kaj kolektistoj.<ref>Maria Schulz (k.a.): ''Bromacker: Fenster in die Vergangenheit. Blick in die Zukunft'', Gotao 2023, p. 5</ref> La vendadon asekurigis ankaŭ helpo fare de la [[Technische Universität Bergakademie Freiberg|Minakademio de Freiberg]].<ref>Muzeoj aĉetantaj estis i.a. ''[[Museum für Naturkunde]]'' (Berlino), ''Königliches Mineralogische Museum'' (Dresdeno), [[Muzeo Senckenberg]] (Frankfurto ĉe Majno), ''Preußische Geologische Landesanstalt'', ''[[Naturhistoria Muzeo (Vieno)|Naturhistorisches Museum]]'' ([[Vieno]]), [[Universala Muzeo Joanneum]] ([[Graz]]), kaj [[Brita Muzeo]].</ref> Pabst mem estis akirinta de [[Saŭropado (Georgenthal)|Bromacker]] 180 plat(et)ojn kun fosiliaj spuroj kaj tuj prestis surloke ekspertulumi.<ref>[https://thue.museum-digital.de/object/712 "Ursaurier-Fährte (Diadectide), MNG 1840"] - ĉe: ''thue.museum-digital.de''</ref> Je Bromacker pli malfrue oni trovis ankaŭ skeletojn familiarajn al faŭno tetrapodaj [[permio|permiaj]] je [[Teksaso]] kaj la Usona suduesto. Skeleto trovita en la jaro 1998-a estis nomita ses jarojn pli malfrue laŭ Pabst ''Orobates pabsti'' (el la tetrapoda familio ''diadectidae'').<ref>[http://www.museen.thueringen.de/Objekt/DE-MUS-871416/lido/714 Orobates pabsti, Museen Thüringen]</ref> En oktobro 1902 Pabst estis ricevita ĉe la [[Leopoldina (akademio)|Leopolda Akademio]].<ref>[https://www.leopoldina.org/mitglieder/mitgliederverzeichnis/detail/wilhelm-pabst/ listo de akademianoj]</ref> Pabst skribis multajn recenzojn por la fakgazeto ''Geographischer Anzeiger'', kiun eldonis la gotaa ejo Perthes, pri metologio, geologio kaj mineralogio. Pabst ankaŭ aktivis de 1880 ĉe ĺa Germana Geologia Societo, Germana Meteologia Societo (ĉ. 1886), ĉe Naturscienca Societo de Gotao (de 1892), ĉe la Gotaaj Bestoprotektantoj kaj en la redakcio de la regionhistoria foliaro ''Heimatblätter'' de la [[Duklando Saksio-Koburgo kaj Gotao]]. Post lia forpaso la esplorado tetrapodspuraj eklamis. Altvaloris dokumentade la multo da fotoj kiujn Pabst farigis inter 1895 kaj 1908. En 1882 estis edzigita lin Martha Hausswald naskonta filon Julius Oskar Kurt (* 1883) kaj filinon Emilie Marie Charlotte (* 1887). == Skribaĵoj (elekto) == * ''Untersuchung von chinesischen und japanischen, zur Porzellanfabrikation verwandten Gesteinsvorkommnissen'' (disertacio), Leipzig (1880) * ''Die Wetterstation der Landwirtschaftsschule zu Marggrabowa'', 1884, 1885, 1886, 1887, 1888, 1889 * ''Tierfährten aus dem Rothliegenden von'' ''Friedrichroda, Tambach und Cabarz in Thüringen''. – Z. dtsch. geol. Ges., 47, 570–576; Berlin. (1895) * ''Thierfährten aus dem Oberrotliegenden von Tambach in Thüringen.- Z. dtsch. geol. Ges., 48, 3, 638-643, 1 Taf.; Berlin. (1896)'' * ''Platten mit Thierfährten aus dem Oberrotliegenden von Tambach in Thüringen.- 3 S., 8 Fig.; Gotha. (1896)'' * ''Fossile Thierfährten aus dem ‚Rothliegenden’ Thüringens, nach den im Herzoglichen Museum in Gotha befindlichen Vorkommnissen (I-V)''.- Blätter f. Gothaische Heimatkunde, 14: pp. 57–58, 15: 61–62, 16: 65–66, 17: 69–70, 18: 73–74; Gotha. (1896) * ''Thierfährten aus dem Oberrothliegenden von Tambach in Thüringen''.- Naturwissenschaftl. Wochenschrift, XI, 48, p. 573–577, 6 Fig.; Berlin. (1896) * ''Die Thierfährten in dem Oberrothliegenden von Tambach in Thüringen (I)''.- Z. dtsch. geol. Ges., 48, 4, p. 808–829, 4 Taf.; Berlin. (1896) * ''Fährten von "Ichniotherium Cottae Pohlig" im Herzoglichen Museum zu Gotha.-''Naturwissenschaftliche Wochenschrift; Nr. 27, 313–317, Berlin (1897) * Weitere Beiträge zur Kenntnis der Thierfährten in dem Rotliegenden Thürings (I).- Naturwissenschaftl. Wochenschrift, XIII, 22, 249–263, 6 Fig.; Berlin. (1898) * Weitere Beiträge zur Kenntnis der Thierfährten in dem Rotliegenden Thürings (II).- Naturwissenschaftl. Wochenschrift, XIII, 29, 337–341, 8 Fig.; Berlin. (1898) * Die ''Spitzzehfährte von Tambach in Thüringen Ichnium acrodactylum, tambacense'', Sonderdruck aus Festschrift Albert von Bamberg, 8 S., Gotha (1900) * Die Fußspuren vorweltlicher Tiere in den Gesteinen der Umgegend von Friedrichroda, Tambach und Kabarz in Thüringen, Aus den Coburg-Gothaischen Landen - Heimatblätter, Sonderdruck, Gotha (1903) * Hilgers illustrierte Volksbücher, Band 6: ''Grundzüge der allgemeinen Witterungskunde: mit 26 Abbildungen'', Berlin (1904) * ''Abbildungen und kurze Beschreibungen der Tierfährten aus dem Rotliegenden Deutschlands,'' 1. Lieferung, 12 Taf., (1904) * ''Beiträge zur Kenntnis der Tierfährten in dem Rotliegenden ‚Deutschlands’ (III).''- Z. dtsch. geol. Ges., 57, p. 361–373, 4 Taf.; Berlin. (1905) * Hilgers illustrierte Volksbücher, Band 26: ''Grundzüge der Mineralogie und Gesteinskunde mit 40 Abbildungen'', Berlin (1905) * ''Die Regenverteilung in den deutschen Kolonien'', Geographischer Anzeiger: Blätter für den geographischen Unterricht, 8. Jahrg., Heft 10, 28ff., 2Kt., Gotha (Perthes 1907) * ''Die Tierfährten in dem Rotliegenden Deutschlands''. In: Nova Acta Leopoldina, Band 89, 1908, Nr. 2, Taf. I – IIIV, p. 315–481 ([https://archive.org/stream/novaactaacademia891908kais#page/n331/mode/2up interreta arkivo]) == Literaturo == * Thomas Martens: Prof. Dr. Wilhelm Pabst (1856–1908) – Mitbegründer der Fährtenkunde fossiler Wirbeltiere. Abh. Ber. Museums d. Natur Gotha, (18) 1994: S. 3–14 * David S. Berman, Amy C. Henrici, Richard A. Kissel, Stuart S. Sumida und Thomas Martens: A new diadectid (Diadectomorpha), ''Orobates pabsti'', from the Early Permian of Central Germany. In: Bulletin of Carnegie Museum of Natural History, Nr. 35, 2004, p. 1–36 == Eksteraj ligiloj == * [https://www.thueringen.de/imperia/md/content/tlug/geologie/geotope/08_5129_anlage.pdf la saŭraj trovitaĵoj je Bromacker] (PDF) *[https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/117678678 ligiloj ĉe DDB] == Notoj == <references /> {{Bibliotekoj}} {{DEFAULTSORT:Pabst, Wilhelm}} [[Kategorio:Germanaj paleontologoj]] [[Kategorio:Instruistoj]] [[Kategorio:Homoj rilataj al Gotha]] [[Kategorio:Naskiĝintoj en 1856]] [[Kategorio:Mortintoj en 1908]] [[Kategorio:Kuratoroj]] kyd4m4p9ulf2gxpscxn7fkg3thss16i 0 954731 9491037 2026-10-10T05:01:50Z Tirolischleioans 254019 Kreis novan paĝon kun "'''Friedrich Andreas Perthes''' (ankaŭ ''F. A. Perthes'') estis [[germanio|germana]] eldonejo je [[Gotha|Gotao]]. La nomo fontas ne el unuopuloj sed el kunfando de eldonejoj de [[Friedrich Christoph Perthes]] (1772–1843) kaj Andreas Perthes (1813–1890). == Historio == La entrepreno postantis al eldonejo fondita en 1822 fare de Friedrich Christoph Perthes, dume la ankaŭ de Friedrich Christoph fondita librofarejo [[hamburgo|hamburga]] ''Buchhandlung Perthes & B..." 9491037 wikitext text/x-wiki '''Friedrich Andreas Perthes''' (ankaŭ ''F. A. Perthes'') estis [[germanio|germana]] eldonejo je [[Gotha|Gotao]]. La nomo fontas ne el unuopuloj sed el kunfando de eldonejoj de [[Friedrich Christoph Perthes]] (1772–1843) kaj Andreas Perthes (1813–1890). == Historio == La entrepreno postantis al eldonejo fondita en 1822 fare de Friedrich Christoph Perthes, dume la ankaŭ de Friedrich Christoph fondita librofarejo [[hamburgo|hamburga]] ''Buchhandlung Perthes & Besser'' ekmemstaris sub la gvidado de la Perthes-kompaniano [[Johann Heinrich Besser]]. Malgraŭ jura sidejo en Gotao ĝi nomiĝis ''Friedrich Perthes in Hamburg''. Por plifaciligo de entreprenista transpreno, la plej juna filo Andreas fondis Gotae novan eldonejon ''Friedrich & Andreas Perthes - Hamburg und Gotha''. Post la morto de la patro Friedrich Christoph Perthes (1843) li transprenis ambaŭ eldonejojn ĝis kunfando en januaro 1854 en Gotao sub la nomo ''Friedrich Andreas Perthes''. En julio 1874 Andreas transdonis la tuton al la filo Emil Perthes. Emil modernigis la entreprenon per kvin presiloj, stereotipi-tekniko kaj ŝtala kaj kupra [[konkava preso|konkavpres-metodoj]]. Dungataj estis tiutempe pli ol 60 personoj. En julio 1889 (aŭ junio 1890) ĉi entrepreno iĝis akcia kompanio kaj Emil Perthes retiriĝis en la jaro 1890. De 1903 la eldonejo nomiĝis ''Friedrich Andreas Perthes AG - Gotha und Stuttgart'' antaŭ finfina neniiĝo en 1937. == Eldonprogramo == Ĝiaj fokusoj estis pri historio, teologio, lernolibroj, porinfana kaj poradoleska literaturoj, edifaj aĵoj, beletro. Jenas listo de gravaj periodaĵoj respektive kolektoj: * ''Geschichte der europäischen Staaten'' kaj ''Allgemeine Staatengeschichte'': eldonis Arnold Heeren, Friedrich August Ukert, Wilhelm von Giesebrecht kaj Karl Lamprecht (de 1829 kun pli ol 100 volumoj) * ''Encyklopädie der neuern Geschichte'', de Wilhelm Herbst (3 volumoj) * ''Handbücher der alten Geschichte'' (tri serioj pri malnova historio) * ''Neue Philologische Rundschau'' (filologia gazeto) * ''Deutsche Geschichtsblätter'', eldonis Armin Tille (de 1899) * ''Deutsche Reichstagsakten'' (parlamentaj aktoj) * ''Theologische Studien und Kritiken'', eldonis Carl Christian Ullmann kaj Friedrich Wilhelm Carl Umbreit (de 1828), * ''Zeitschrift für Kirchenrecht'', kunfondis kaj eldonis Richard Wilhelm Dove (ĉe F.A. Perthes depost 1877; pri kanona juro) * ''Bibliothek theologischer Klassiker'' (54 volumoj; 1890-94) * ''Handbibliothek der praktischen Theologie'', eldonis Karl Friedrich Zimmer (lernolibra serio; teologiaj fontoj) * ''Perthes' Handlexikon für evangelische Theologie'' (3 volumoj) * ''Handlexikon für evangelische Theologen'' (teologileksikono) * ''Theologisches Hilfslexikon'' (teologia manleksikono) * ''Nuntiaturberichte aus Deutschland'' (nunciaj raportoj) * ''Bibliotheca Gothana'' (helenaj kaj romiaj klasikuloj; por lernantoj) * ''Perthes' Schulausgaben englischer und französischer Schriftsteller'' (anglaj kaj francaj verkistoj; por lernantoj) * ''Klassische deutsche Dichtungen'' (klasika germanlingva literaturo; por lerneja utiligo) Krome sur la kampoj de historio, filologio kaj filozofio menciindas skribaĵoj de [[Wilhelm Arnold]] (Deutsche Geschichte), [[Johann Baumann]] (pri filozofio), [[Heinrich Düntzer]], [[Joseph Hillebrand]] (Deutsche Nationalliteratur), [[Friedrich Max Müller]], [[Theodor Kolde]] kaj [[Gneomar Ernst von Natzmer]]. Teologie haveblis verkoj de [[Hermann Cremer]] (Biblisch-theologisches Wörterbuch der Neutestamentlichen Gräcität), [[Albert Friedrich Wilhelm Fischer]] (Kirchenliederlexikon k.a.), [[Gustav Warneck]], [[Clemens Theodor Perthes]], [[Theodor Weber]]. Beletre, lirike, infanliterure oni estu atentigata pri: [[Johanna Spyri]] (Heidi k.a.), [[Johann Friedrich Starck]], [[Gerhard von Amyntor]], [[Victor Blüthgen]], Ida Schmidt, [[Matthias Claudius]], [[Georg Christian Dieffenbach]], [[Adda von Liliencron]], [[Anton Ohorn]], [[Maria Rebe]], [[Otto Ritschl]], [[Adelheid von Rothenburg]], [[Bernhardine Schulze-Schmidt]], [[Lilly Willigerod]], [[Emma Wuttke-Biller]] kaj pri la fabeloj de [[Wilhelm Hey]] kaj [[Otto Speckter]]. == Literaturo == * Verlagskatalog von Friedrich Andreas Perthes Aktiengesellschaft in Gotha (katalogo eldoneja, 1887-1906). * Clemens Theodor Perthes: ''Friedrich Perthes Leben nach dessen schriftlichen und mündlichen Mittheilungen''. Tri volumoj, F. A. Perthes, Gotao 1848–1855 (disponigo de Guglolibroj ekz. [https://books.google.de/books?id=McoFAAAAQAAJ tie ĉi]) * Dirk Moldenhauer: ''Geschichte als Ware. Der Verleger F.C. Perthes (1772-1843) als Wegbereiter der modernen Geschichtsschreibung''. Böhlau, Kolonjo kaj Vajmaro 2008, ISBN 3-412-12706-X (disertaĵo) ==Eksteraj ligiloj== *[http://www.zeno.org/nid/2001143743X "Perthes, Justus"] - ĉe: Rudolf Schmidt: ''Deutsche Buchhändler. Deutsche Buchdrucker,'' vol. 4, Berlin/Eberswalde 1907, p. 755-760 (malsupraj alineoj) {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Germanaj eldonejoj|Perthes]] [[Kategorio:Gotha|Perthes]] [[Kategorio:Iamaj entreprenoj en Germanio|Perthes]] [[Kategorio:Malaperis en 1937]] 3sfqaidiv5znj37uklz0l4ozbq3nigs 9491076 9491037 2026-10-10T06:42:53Z Tirolischleioans 254019 /* Eksteraj ligiloj */ 9491076 wikitext text/x-wiki '''Friedrich Andreas Perthes''' (ankaŭ ''F. A. Perthes'') estis [[germanio|germana]] eldonejo je [[Gotha|Gotao]]. La nomo fontas ne el unuopuloj sed el kunfando de eldonejoj de [[Friedrich Christoph Perthes]] (1772–1843) kaj Andreas Perthes (1813–1890). == Historio == La entrepreno postantis al eldonejo fondita en 1822 fare de Friedrich Christoph Perthes, dume la ankaŭ de Friedrich Christoph fondita librofarejo [[hamburgo|hamburga]] ''Buchhandlung Perthes & Besser'' ekmemstaris sub la gvidado de la Perthes-kompaniano [[Johann Heinrich Besser]]. Malgraŭ jura sidejo en Gotao ĝi nomiĝis ''Friedrich Perthes in Hamburg''. Por plifaciligo de entreprenista transpreno, la plej juna filo Andreas fondis Gotae novan eldonejon ''Friedrich & Andreas Perthes - Hamburg und Gotha''. Post la morto de la patro Friedrich Christoph Perthes (1843) li transprenis ambaŭ eldonejojn ĝis kunfando en januaro 1854 en Gotao sub la nomo ''Friedrich Andreas Perthes''. En julio 1874 Andreas transdonis la tuton al la filo Emil Perthes. Emil modernigis la entreprenon per kvin presiloj, stereotipi-tekniko kaj ŝtala kaj kupra [[konkava preso|konkavpres-metodoj]]. Dungataj estis tiutempe pli ol 60 personoj. En julio 1889 (aŭ junio 1890) ĉi entrepreno iĝis akcia kompanio kaj Emil Perthes retiriĝis en la jaro 1890. De 1903 la eldonejo nomiĝis ''Friedrich Andreas Perthes AG - Gotha und Stuttgart'' antaŭ finfina neniiĝo en 1937. == Eldonprogramo == Ĝiaj fokusoj estis pri historio, teologio, lernolibroj, porinfana kaj poradoleska literaturoj, edifaj aĵoj, beletro. Jenas listo de gravaj periodaĵoj respektive kolektoj: * ''Geschichte der europäischen Staaten'' kaj ''Allgemeine Staatengeschichte'': eldonis Arnold Heeren, Friedrich August Ukert, Wilhelm von Giesebrecht kaj Karl Lamprecht (de 1829 kun pli ol 100 volumoj) * ''Encyklopädie der neuern Geschichte'', de Wilhelm Herbst (3 volumoj) * ''Handbücher der alten Geschichte'' (tri serioj pri malnova historio) * ''Neue Philologische Rundschau'' (filologia gazeto) * ''Deutsche Geschichtsblätter'', eldonis Armin Tille (de 1899) * ''Deutsche Reichstagsakten'' (parlamentaj aktoj) * ''Theologische Studien und Kritiken'', eldonis Carl Christian Ullmann kaj Friedrich Wilhelm Carl Umbreit (de 1828), * ''Zeitschrift für Kirchenrecht'', kunfondis kaj eldonis Richard Wilhelm Dove (ĉe F.A. Perthes depost 1877; pri kanona juro) * ''Bibliothek theologischer Klassiker'' (54 volumoj; 1890-94) * ''Handbibliothek der praktischen Theologie'', eldonis Karl Friedrich Zimmer (lernolibra serio; teologiaj fontoj) * ''Perthes' Handlexikon für evangelische Theologie'' (3 volumoj) * ''Handlexikon für evangelische Theologen'' (teologileksikono) * ''Theologisches Hilfslexikon'' (teologia manleksikono) * ''Nuntiaturberichte aus Deutschland'' (nunciaj raportoj) * ''Bibliotheca Gothana'' (helenaj kaj romiaj klasikuloj; por lernantoj) * ''Perthes' Schulausgaben englischer und französischer Schriftsteller'' (anglaj kaj francaj verkistoj; por lernantoj) * ''Klassische deutsche Dichtungen'' (klasika germanlingva literaturo; por lerneja utiligo) Krome sur la kampoj de historio, filologio kaj filozofio menciindas skribaĵoj de [[Wilhelm Arnold]] (Deutsche Geschichte), [[Johann Baumann]] (pri filozofio), [[Heinrich Düntzer]], [[Joseph Hillebrand]] (Deutsche Nationalliteratur), [[Friedrich Max Müller]], [[Theodor Kolde]] kaj [[Gneomar Ernst von Natzmer]]. Teologie haveblis verkoj de [[Hermann Cremer]] (Biblisch-theologisches Wörterbuch der Neutestamentlichen Gräcität), [[Albert Friedrich Wilhelm Fischer]] (Kirchenliederlexikon k.a.), [[Gustav Warneck]], [[Clemens Theodor Perthes]], [[Theodor Weber]]. Beletre, lirike, infanliterure oni estu atentigata pri: [[Johanna Spyri]] (Heidi k.a.), [[Johann Friedrich Starck]], [[Gerhard von Amyntor]], [[Victor Blüthgen]], Ida Schmidt, [[Matthias Claudius]], [[Georg Christian Dieffenbach]], [[Adda von Liliencron]], [[Anton Ohorn]], [[Maria Rebe]], [[Otto Ritschl]], [[Adelheid von Rothenburg]], [[Bernhardine Schulze-Schmidt]], [[Lilly Willigerod]], [[Emma Wuttke-Biller]] kaj pri la fabeloj de [[Wilhelm Hey]] kaj [[Otto Speckter]]. == Literaturo == * Verlagskatalog von Friedrich Andreas Perthes Aktiengesellschaft in Gotha (katalogo eldoneja, 1887-1906). * Clemens Theodor Perthes: ''Friedrich Perthes Leben nach dessen schriftlichen und mündlichen Mittheilungen''. Tri volumoj, F. A. Perthes, Gotao 1848–1855 (disponigo de Guglolibroj ekz. [https://books.google.de/books?id=McoFAAAAQAAJ tie ĉi]) * Dirk Moldenhauer: ''Geschichte als Ware. Der Verleger F.C. Perthes (1772-1843) als Wegbereiter der modernen Geschichtsschreibung''. Böhlau, Kolonjo kaj Vajmaro 2008, ISBN 3-412-12706-X (disertaĵo) ==Eksteraj ligiloj== {{Commonscat}} *[http://www.zeno.org/nid/2001143743X "Perthes, Justus"] - ĉe: Rudolf Schmidt: ''Deutsche Buchhändler. Deutsche Buchdrucker,'' vol. 4, Berlin/Eberswalde 1907, p. 755-760 (malsupraj alineoj) {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Germanaj eldonejoj|Perthes]] [[Kategorio:Gotha|Perthes]] [[Kategorio:Iamaj entreprenoj en Germanio|Perthes]] [[Kategorio:Malaperis en 1937]] fywlflyayydw9jjxch09zmx9nd6b1cg 9491077 9491076 2026-10-10T06:43:56Z Tirolischleioans 254019 9491077 wikitext text/x-wiki '''Friedrich Andreas Perthes''' (ankaŭ ''F. A. Perthes'') estis [[germanio|germana]] eldonejo je [[Gotha|Gotao]]. La nomo fontas ne el unuopuloj sed el kunfando de eldonejoj de [[Friedrich Christoph Perthes]] (1772–1843) kaj Andreas Perthes (1813–1890). [[File:Wilhelm Hey - Fünfzig Fabeln für Kinder. In Bildern nach Otto Speckter. Pracht-Ausgabe 1888.jpg|thumb|fabeloj de Hey, eldono 1888 ĉe F. A. Perthes]] == Historio == La entrepreno postantis al eldonejo fondita en 1822 fare de Friedrich Christoph Perthes, dume la ankaŭ de Friedrich Christoph fondita librofarejo [[hamburgo|hamburga]] ''Buchhandlung Perthes & Besser'' ekmemstaris sub la gvidado de la Perthes-kompaniano [[Johann Heinrich Besser]]. Malgraŭ jura sidejo en Gotao ĝi nomiĝis ''Friedrich Perthes in Hamburg''. Por plifaciligo de entreprenista transpreno, la plej juna filo Andreas fondis Gotae novan eldonejon ''Friedrich & Andreas Perthes - Hamburg und Gotha''. Post la morto de la patro Friedrich Christoph Perthes (1843) li transprenis ambaŭ eldonejojn ĝis kunfando en januaro 1854 en Gotao sub la nomo ''Friedrich Andreas Perthes''. En julio 1874 Andreas transdonis la tuton al la filo Emil Perthes. Emil modernigis la entreprenon per kvin presiloj, stereotipi-tekniko kaj ŝtala kaj kupra [[konkava preso|konkavpres-metodoj]]. Dungataj estis tiutempe pli ol 60 personoj. En julio 1889 (aŭ junio 1890) ĉi entrepreno iĝis akcia kompanio kaj Emil Perthes retiriĝis en la jaro 1890. De 1903 la eldonejo nomiĝis ''Friedrich Andreas Perthes AG - Gotha und Stuttgart'' antaŭ finfina neniiĝo en 1937. == Eldonprogramo == Ĝiaj fokusoj estis pri historio, teologio, lernolibroj, porinfana kaj poradoleska literaturoj, edifaj aĵoj, beletro. Jenas listo de gravaj periodaĵoj respektive kolektoj: * ''Geschichte der europäischen Staaten'' kaj ''Allgemeine Staatengeschichte'': eldonis Arnold Heeren, Friedrich August Ukert, Wilhelm von Giesebrecht kaj Karl Lamprecht (de 1829 kun pli ol 100 volumoj) * ''Encyklopädie der neuern Geschichte'', de Wilhelm Herbst (3 volumoj) * ''Handbücher der alten Geschichte'' (tri serioj pri malnova historio) * ''Neue Philologische Rundschau'' (filologia gazeto) * ''Deutsche Geschichtsblätter'', eldonis Armin Tille (de 1899) * ''Deutsche Reichstagsakten'' (parlamentaj aktoj) * ''Theologische Studien und Kritiken'', eldonis Carl Christian Ullmann kaj Friedrich Wilhelm Carl Umbreit (de 1828), * ''Zeitschrift für Kirchenrecht'', kunfondis kaj eldonis Richard Wilhelm Dove (ĉe F.A. Perthes depost 1877; pri kanona juro) * ''Bibliothek theologischer Klassiker'' (54 volumoj; 1890-94) * ''Handbibliothek der praktischen Theologie'', eldonis Karl Friedrich Zimmer (lernolibra serio; teologiaj fontoj) * ''Perthes' Handlexikon für evangelische Theologie'' (3 volumoj) * ''Handlexikon für evangelische Theologen'' (teologileksikono) * ''Theologisches Hilfslexikon'' (teologia manleksikono) * ''Nuntiaturberichte aus Deutschland'' (nunciaj raportoj) * ''Bibliotheca Gothana'' (helenaj kaj romiaj klasikuloj; por lernantoj) * ''Perthes' Schulausgaben englischer und französischer Schriftsteller'' (anglaj kaj francaj verkistoj; por lernantoj) * ''Klassische deutsche Dichtungen'' (klasika germanlingva literaturo; por lerneja utiligo) Krome sur la kampoj de historio, filologio kaj filozofio menciindas skribaĵoj de [[Wilhelm Arnold]] (Deutsche Geschichte), [[Johann Baumann]] (pri filozofio), [[Heinrich Düntzer]], [[Joseph Hillebrand]] (Deutsche Nationalliteratur), [[Friedrich Max Müller]], [[Theodor Kolde]] kaj [[Gneomar Ernst von Natzmer]]. Teologie haveblis verkoj de [[Hermann Cremer]] (Biblisch-theologisches Wörterbuch der Neutestamentlichen Gräcität), [[Albert Friedrich Wilhelm Fischer]] (Kirchenliederlexikon k.a.), [[Gustav Warneck]], [[Clemens Theodor Perthes]], [[Theodor Weber]]. Beletre, lirike, infanliterure oni estu atentigata pri: [[Johanna Spyri]] (Heidi k.a.), [[Johann Friedrich Starck]], [[Gerhard von Amyntor]], [[Victor Blüthgen]], Ida Schmidt, [[Matthias Claudius]], [[Georg Christian Dieffenbach]], [[Adda von Liliencron]], [[Anton Ohorn]], [[Maria Rebe]], [[Otto Ritschl]], [[Adelheid von Rothenburg]], [[Bernhardine Schulze-Schmidt]], [[Lilly Willigerod]], [[Emma Wuttke-Biller]] kaj pri la fabeloj de [[Wilhelm Hey]] kaj [[Otto Speckter]]. == Literaturo == * Verlagskatalog von Friedrich Andreas Perthes Aktiengesellschaft in Gotha (katalogo eldoneja, 1887-1906). * Clemens Theodor Perthes: ''Friedrich Perthes Leben nach dessen schriftlichen und mündlichen Mittheilungen''. Tri volumoj, F. A. Perthes, Gotao 1848–1855 (disponigo de Guglolibroj ekz. [https://books.google.de/books?id=McoFAAAAQAAJ tie ĉi]) * Dirk Moldenhauer: ''Geschichte als Ware. Der Verleger F.C. Perthes (1772-1843) als Wegbereiter der modernen Geschichtsschreibung''. Böhlau, Kolonjo kaj Vajmaro 2008, ISBN 3-412-12706-X (disertaĵo) ==Eksteraj ligiloj== {{Commonscat}} *[http://www.zeno.org/nid/2001143743X "Perthes, Justus"] - ĉe: Rudolf Schmidt: ''Deutsche Buchhändler. Deutsche Buchdrucker,'' vol. 4, Berlin/Eberswalde 1907, p. 755-760 (malsupraj alineoj) {{Bibliotekoj}} [[Kategorio:Germanaj eldonejoj|Perthes]] [[Kategorio:Gotha|Perthes]] [[Kategorio:Iamaj entreprenoj en Germanio|Perthes]] [[Kategorio:Malaperis en 1937]] 35jzbplenlfz3mir7eg7ccvfn7q8bho 0 954732 9491057 2026-10-10T05:49:49Z Crosstor 3176 historiisto 9491057 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = {{Paĝonomo}} |naskonomo = }} '''[[Stefano|István]] Szijártó''' [iŝtvAn sijArto], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Szijártó István''' estis [[Hungario|hungara]] [[historiisto]], altlerneja [[instruisto]]. {{Paĝonomo}}<ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/display/manifestation/PIM1988254/e35b7225-651b-4e4a-bc49-8f3193f28695/solr/0/24/4/5/authorOrder/ASC hungarlingva datenaro de muzeo</ref><ref>https://magyarnemzetinevter.hu/szemelyi-nevter/?id=964656&date=2026-10-10 nemzeti névtér</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1965|6|15}} en [[Kaposvár]]<!--, li mortis {{mortotago|20||}} en [[]]-->. == Biografio == {{Paĝonomo}} akiris diplomon en [[Universitato Corvinus de Budapeŝto|Ekonomika Universitato Károly Marx]] en [[1989]], jaron poste li doktoriĝis, samtempe akiris historian diplomon en [[Scienca Universitato Loránd Eötvös]]. Inter 1990–1994 li ricevis [[stipendio]]n en Universitato Loránd Eötvös, inter 1995–1997 en [[Mez-Eŭropa Universitato]], poste li estis [[lektoro]] en Universitato Loránd Eötvös (1999–2001 kaj 2005–2009), [[docento]] (2009–2019), poste [[profesoro]]. Intertempe li kandidatiĝis (CSc) en 1998, li doktoriĝis en 2018 antaŭ la [[Hungara Scienca Akademio]], lia [[habilitiĝo]] okazis en 2007. Li ricevis universitatan [[premio]]n en 2020. == Elektitaj kontribuoj == * ''A diéta. A magyar rendek és az országgyűlés, 1708-1792''. (2005, korektita en 2010) * ''A 18. századi Magyarország rendi országgyűlése.'' (2016) * ''Parliamentarism in Northern and East-Central Europe in the Long Eighteenth Century. Volume I: Representative Institutions and Political Motivation.'' (2023) == Fontoj == * [https://gtt.elte.hu/munkatarsaink biografio hungare] * [https://szijarto.web.elte.hu/cv-m.htm biografio hungare] * [https://elte.academia.edu/IstvanSzijarto/CurriculumVitae biografio hungare] * [https://mta.hu/koztestuleti_tagok?PersonId=24016 akademia paĝo] * [https://doktori.hu/doktori-kepzes/szemelyek/5175/ datenoj] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Szijarto Istvan}} [[Kategorio:Hungaraj historiistoj]] [[Kategorio:Hungaraj altlernejaj instruistoj]] {{Portalstrio|Biografio}} arnv8184jy3f1esipltylbi4iz2e2oa 1 954733 9491058 2026-10-10T05:51:09Z Alexanderitpb 264711 /* می‌توانید اینکه چگونه درون یک رده نمایش داده شود را با تنظیم شاخص متفاوتی برای مرتب‌سازی تغییر دهید. این معمولاً هنگام ساختن صفحه‌ها دربارهٔ اشخاص ولی مرتب‌سازی با نام خانوادگی‌شان ولی نگه‌داشتن نام‌شان در اول هنگام نمایش کاربرد دارد. */ nova sekcio 9491058 wikitext text/x-wiki == می‌توانید اینکه چگونه درون یک رده نمایش داده شود را با تنظیم شاخص متفاوتی برای مرتب‌سازی تغییر دهید. این معمولاً هنگام ساختن صفحه‌ها دربارهٔ اشخاص ولی مرتب‌سازی با نام خانوادگی‌شان ولی نگه‌داشتن نام‌شان در اول هنگام نمایش کاربرد دارد. == می‌توانید اینکه چگونه درون یک رده نمایش داده شود را با تنظیم شاخص متفاوتی برای مرتب‌سازی تغییر دهید. این معمولاً هنگام ساختن صفحه‌ها دربارهٔ اشخاص ولی مرتب‌سازی با نام خانوادگی‌شان ولی نگه‌داشتن نام‌شان در اول هنگام نمایش کاربرد دارد. [[Uzanto:Alexanderitpb|Alexanderitpb]] ([[Uzanto-Diskuto:Alexanderitpb|diskuto]]) 05:51, 10 okt. 2026 (UTC) gkkie763ewg0svkx89914qtvly6cl2k 0 954734 9491064 2026-10-10T06:00:59Z Tirolischleioans 254019 Kreis novan paĝon kun " '''Andreas WILKE''' (naskiĝinta la {{daton|5|7|1562}} en [[rhönblick|Rhönblick-Helmershausen]], mortinta la {{Daton|19|6|1631}} en [[gotha|Gotao]]) estis [[germanio|germana]] lernejestro kaj [[klasika filologio|klasika filologo]]. ==Vivo== Unue li estis en lernejo de Helmershausen, kie ĉefis Wolfgang Kremer. Poste li eklernantis je [[Henfling-gimnazio|la gimnazio]] de [[Meiningen]] kie rektoris Ambrosius Stegmann. Jam en somero 1579 Wilke troviĝis en la lat..." 9491064 wikitext text/x-wiki '''Andreas WILKE''' (naskiĝinta la {{daton|5|7|1562}} en [[rhönblick|Rhönblick-Helmershausen]], mortinta la {{Daton|19|6|1631}} en [[gotha|Gotao]]) estis [[germanio|germana]] lernejestro kaj [[klasika filologio|klasika filologo]]. ==Vivo== Unue li estis en lernejo de Helmershausen, kie ĉefis Wolfgang Kremer. Poste li eklernantis je [[Henfling-gimnazio|la gimnazio]] de [[Meiningen]] kie rektoris Ambrosius Stegmann. Jam en somero 1579 Wilke troviĝis en la [[latina lernejo]] de [[Halberstadt]] kie estris Paulus Laurentius kun Theophil Canngießer: ĉar tiutempe Halberstadt malavare akceptis ankaŭ neriĉajn lernantojn. De oktobro 1583 li studis ĉe la [[friedrich-Schiller-Universitato Jena|universitato de Jena]] kie li jam en decembro 1585 atingis la unuan filozofian gradon. Sub la dekaneco de Ortholph Foman li magistriĝis en julio 1589 kaj private ekdocentis ĝis 1592. Kiam promociiĝis la [[ernestinum (Gotha)|gotaa gimnazia]] lernejestro [[Johann Helder]] je superintendanto de [[Waltershausen]] en 1592 oni vokis lin Gotaon. Rekomendoj por Wilke faris la [[coburg|koburga]] ekleziulo [[Johann Dinckel]]. Post publika adiaŭa ceremonio en Jena (kun deklamo de latinlingvaj heksametraĵoj fare de la profesoroj [[Wolfgang Heider]], [[Elias Reusner]] kaj [[Zacharias Brendel]]) ekis lia kariero en Gotao. En februaro 1612 oni vokis lin iĝi rektoro de la Urba lernejo de [[mühlhausen (Turingio)|Mühlhausen]]. Ĝi daŭris de oktobro 1592 dum ne tute 39 jaroj kaj helpis la plibonigon de la Gotaa gimnazio. La salajroj de la lernantaro pligrandiĝis kaj la [[hebrea lingvo]] enlerneje ekhejmis. Ĉi tion volegis ankaŭ duko [[Johano Kazimiro (Saksio-Koburgo)]]. Wilke ankaŭ ellaborigis novan lernejan statutaron kaj varbis multajn lernantojn el fremdaj landoj. Dum la lastaj jaroj Wilke suferis pri okula malsano kaj podagro; pro tio helpadis lin tiutempe [[Johann Weih]], iama lernanto de li. Wilke edzigis en oktobro 1592 Sabina Ferber (el [[Ohrdruf]]; de naŭ infanoj postvivis la patron nur unu filino). ====Wilke kiel verkisto==== Wilke krome ankaŭ literatoris (ofte latinlingve): en 1597 li publikigis memorparoladon por duko [[Johano Frederiko la 2-a (Saksio)]] kaj la pripedagogian aĵon ''Quando utiliter adolescentes et possint et debeant in Academias transmitti?''. En 1603 aperis ''Epistola de Anagrammatismis'' kaj en 1604 la satiro ''Feriae caniculares in Gothano Gymnasio, hoc est, Plautinae Epidici Philologica recensio''. Menciindas krome (de 1613) la verko ''Miseriarum vitae humanae speculum'' dume ''Festa christianorum ex poetis qua veteribus, qua recentibus celebrata'' aperis ne antaŭ 1676 (danke al [[Georg Heß]]). Heß presigis en 1657 ''Suada Gothana Latialis'' kun enlernantaj paroladoj de Wilke kiuj ankaŭ regionhistorie interesantas. Kun multaj gravaj samtempuloj havis Wilke leterinterŝangon. ==Eksteraj ligiloj== *[https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/128565071 ligiloj ĉe DDB] *Berbig, Max: [https://www.deutsche-biographie.de/gnd128565071.html#adbcontent "Wilke, Andreas"] - ĉe: ''Allgemeine Deutsche Biographie,'' 43 (1898), p. 234-235 {{DEFAULTSORT:Wilke, Andreas}} [[kategorio:Latinlingvaj verkistoj]] [[kategorio:Lernejestroj]] [[kategorio:Naskiĝintoj en 1562]] [[kategorio:Mortintoj en 1631]] [[kategorio:Homoj rilataj al Gotha]] [[kategorio:Germanaj klasikaj filologoj]] [[kategorio:Germanaj verkistoj]] {{Unua}} c6zwcy6lb90dqib9nxs5m0bx7wf1ybs 9491065 9491064 2026-10-10T06:01:10Z Tirolischleioans 254019 9491065 wikitext text/x-wiki '''Andreas WILKE''' (naskiĝinta la {{daton|5|7|1562}} en [[rhönblick|Rhönblick-Helmershausen]], mortinta la {{Daton|19|6|1631}} en [[gotha|Gotao]]) estis [[germanio|germana]] lernejestro kaj [[klasika filologio|klasika filologo]]. ==Vivo== Unue li estis en lernejo de Helmershausen, kie ĉefis Wolfgang Kremer. Poste li eklernantis je [[Henfling-gimnazio|la gimnazio]] de [[Meiningen]] kie rektoris Ambrosius Stegmann. Jam en somero 1579 Wilke troviĝis en la [[latina lernejo]] de [[Halberstadt]] kie estris Paulus Laurentius kun Theophil Canngießer: ĉar tiutempe Halberstadt malavare akceptis ankaŭ neriĉajn lernantojn. De oktobro 1583 li studis ĉe la [[friedrich-Schiller-Universitato Jena|universitato de Jena]] kie li jam en decembro 1585 atingis la unuan filozofian gradon. Sub la dekaneco de Ortholph Foman li magistriĝis en julio 1589 kaj private ekdocentis ĝis 1592. Kiam promociiĝis la [[ernestinum (Gotha)|gotaa gimnazia]] lernejestro [[Johann Helder]] je superintendanto de [[Waltershausen]] en 1592 oni vokis lin Gotaon. Rekomendoj por Wilke faris la [[coburg|koburga]] ekleziulo [[Johann Dinckel]]. Post publika adiaŭa ceremonio en Jena (kun deklamo de latinlingvaj heksametraĵoj fare de la profesoroj [[Wolfgang Heider]], [[Elias Reusner]] kaj [[Zacharias Brendel]]) ekis lia kariero en Gotao. En februaro 1612 oni vokis lin iĝi rektoro de la Urba lernejo de [[mühlhausen (Turingio)|Mühlhausen]]. Ĝi daŭris de oktobro 1592 dum ne tute 39 jaroj kaj helpis la plibonigon de la Gotaa gimnazio. La salajroj de la lernantaro pligrandiĝis kaj la [[hebrea lingvo]] enlerneje ekhejmis. Ĉi tion volegis ankaŭ duko [[Johano Kazimiro (Saksio-Koburgo)]]. Wilke ankaŭ ellaborigis novan lernejan statutaron kaj varbis multajn lernantojn el fremdaj landoj. Dum la lastaj jaroj Wilke suferis pri okula malsano kaj podagro; pro tio helpadis lin tiutempe [[Johann Weih]], iama lernanto de li. Wilke edzigis en oktobro 1592 Sabina Ferber (el [[Ohrdruf]]; de naŭ infanoj postvivis la patron nur unu filino). ====Wilke kiel verkisto==== Wilke krome ankaŭ literatoris (ofte latinlingve): en 1597 li publikigis memorparoladon por duko [[Johano Frederiko la 2-a (Saksio)]] kaj la pripedagogian aĵon ''Quando utiliter adolescentes et possint et debeant in Academias transmitti?''. En 1603 aperis ''Epistola de Anagrammatismis'' kaj en 1604 la satiro ''Feriae caniculares in Gothano Gymnasio, hoc est, Plautinae Epidici Philologica recensio''. Menciindas krome (de 1613) la verko ''Miseriarum vitae humanae speculum'' dume ''Festa christianorum ex poetis qua veteribus, qua recentibus celebrata'' aperis ne antaŭ 1676 (danke al [[Georg Heß]]). Heß presigis en 1657 ''Suada Gothana Latialis'' kun enlernantaj paroladoj de Wilke kiuj ankaŭ regionhistorie interesantas. Kun multaj gravaj samtempuloj havis Wilke leterinterŝangon. ==Eksteraj ligiloj== *[https://www.deutsche-digitale-bibliothek.de/person/gnd/128565071 ligiloj ĉe DDB] *Berbig, Max: [https://www.deutsche-biographie.de/gnd128565071.html#adbcontent "Wilke, Andreas"] - ĉe: ''Allgemeine Deutsche Biographie,'' 43 (1898), p. 234-235 {{DEFAULTSORT:Wilke, Andreas}} [[kategorio:Latinlingvaj verkistoj]] [[kategorio:Lernejestroj]] [[kategorio:Naskiĝintoj en 1562]] [[kategorio:Mortintoj en 1631]] [[kategorio:Homoj rilataj al Gotha]] [[kategorio:Germanaj klasikaj filologoj]] [[kategorio:Germanaj verkistoj]] {{Unua}} 9vf0usnqher8qnflbtypts9sxi9v2em 0 954735 9491070 2026-10-10T06:06:01Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1371348455|Jan Kjærstad]]" 9491070 wikitext text/x-wiki [[File:Jan_Kjærstad_Oslo_bokfestival_2011.jpg|eta| Jan Kjærstad (2011)]] '''Jan Kjærstad''' (naskita 6 marton 1953 en [[Oslo]]) estas [[Norvegio|norvega]] verkinto.<ref>[http://www.snl.no/Jan_Kj%C3%A6rstad Jan Kjærstad] in [[Store norske leksikon]] {{in lang|no}}</ref><ref name="snl22">[http://www.snl.no/.nbl_biografi/Jan_Kj%C3%A6rstad/utdypning Jan Kjærstad – utdypning] in [[Store norske leksikon]] {{in lang|no}}</ref> Kjærstad estas teologia diplomiĝinto de MF Norvega Teologia Lernejo kaj la [[Universitato de Oslo]] (cand. teol.). Li verkis serion da romanoj, noveloj kaj eseoj kaj estis redaktoro de la literatura revuo ''Vinduet'' ("La Fenestro"). Li ricevis kelkajn premiojn, la plej grava estante la Literaturpremio [[Nordia Konsilantaro|de la Nordia Konsilio]], kiun li ricevis pro la perspektivisma trilogio pri la televida personulo Jonas Wergeland (''La Deloganto'', ''La Konkerinto'' kaj ''La Malkovristo''). Per serio da inĝeniaj romanoj Kjærstad establiĝas kiel unu el la plej elstaraj kaj plej originalaj verkistoj en nuntempa norvega literaturo. Lia verkado en la 1980-aj jaroj estis [[Postmoderna literaturo|postmodernaj]] verkoj, kiuj aparte emfazis la gravecon de la [[informa socio]]. Kjærstad ofte estis nomita [[Enciklopedio|enciklopedieca]] verkisto. Lia ĉefa verko, la trilogio pri Jonas Wergeland, fikcia biografio kiu rakontas tri malsamajn versiojn pri la vivo de la protagonistoj, kombinas plurajn malsamajn ĝenrojn. <ref name="snl22" /> Liaj verkoj estis tradukitaj interalie en la anglan, francan, germanan, danan, svedan kaj hungaran. [[Kategorio:Postmodernaj verkistoj]] [[Kategorio:Norvegaj verkistoj]] 2d6qr2v06ag5edcer27vu9314bq99o6 9491071 9491070 2026-10-10T06:06:40Z Sj1mor 12103 9491071 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} [[File:Jan_Kjærstad_Oslo_bokfestival_2011.jpg|eta| Jan Kjærstad (2011)]] '''Jan Kjærstad''' (naskita 6 marton 1953 en [[Oslo]]) estas [[Norvegio|norvega]] verkinto.<ref>[http://www.snl.no/Jan_Kj%C3%A6rstad Jan Kjærstad] in [[Store norske leksikon]] {{in lang|no}}</ref><ref name="snl22">[http://www.snl.no/.nbl_biografi/Jan_Kj%C3%A6rstad/utdypning Jan Kjærstad – utdypning] in [[Store norske leksikon]] {{in lang|no}}</ref> Kjærstad estas teologia diplomiĝinto de MF Norvega Teologia Lernejo kaj la [[Universitato de Oslo]] (cand. teol.). Li verkis serion da romanoj, noveloj kaj eseoj kaj estis redaktoro de la literatura revuo ''Vinduet'' ("La Fenestro"). Li ricevis kelkajn premiojn, la plej grava estante la Literaturpremio [[Nordia Konsilantaro|de la Nordia Konsilio]], kiun li ricevis pro la perspektivisma trilogio pri la televida personulo Jonas Wergeland (''La Deloganto'', ''La Konkerinto'' kaj ''La Malkovristo''). Per serio da inĝeniaj romanoj Kjærstad establiĝas kiel unu el la plej elstaraj kaj plej originalaj verkistoj en nuntempa norvega literaturo. Lia verkado en la 1980-aj jaroj estis [[Postmoderna literaturo|postmodernaj]] verkoj, kiuj aparte emfazis la gravecon de la [[informa socio]]. Kjærstad ofte estis nomita [[Enciklopedio|enciklopedieca]] verkisto. Lia ĉefa verko, la trilogio pri Jonas Wergeland, fikcia biografio kiu rakontas tri malsamajn versiojn pri la vivo de la protagonistoj, kombinas plurajn malsamajn ĝenrojn. <ref name="snl22" /> Liaj verkoj estis tradukitaj interalie en la anglan, francan, germanan, danan, svedan kaj hungaran. == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Kjaerstad, Jan}} [[Kategorio:Postmodernaj verkistoj]] [[Kategorio:Norvegaj verkistoj]] hd54f3bbw4jm8x86i48mowghj7pxe7t 9491073 9491071 2026-10-10T06:11:11Z Sj1mor 12103 9491073 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} [[File:Jan_Kjærstad_Oslo_bokfestival_2011.jpg|eta| Jan Kjærstad (2011)]] '''Jan Kjærstad''' (naskita 6 marton 1953 en [[Oslo]]) estas [[Norvegio|norvega]] verkinto.<ref>[http://www.snl.no/Jan_Kj%C3%A6rstad Jan Kjærstad] in [[Store norske leksikon]] {{in lang|no}}</ref><ref name="snl22">[http://www.snl.no/.nbl_biografi/Jan_Kj%C3%A6rstad/utdypning Jan Kjærstad – utdypning] in [[Store norske leksikon]] {{in lang|no}}</ref> Kjærstad estas teologia diplomiĝinto de MF Norvega Teologia Lernejo kaj la [[Universitato de Oslo]] (cand. teol.). Li verkis serion da romanoj, noveloj kaj eseoj kaj estis redaktoro de la literatura revuo ''Vinduet'' ("La Fenestro"). Li ricevis kelkajn premiojn, la plej grava estante la Literaturpremio [[Nordia Konsilantaro|de la Nordia Konsilio]], kiun li ricevis pro la perspektivisma trilogio pri la televida personulo Jonas Wergeland (''La Deloganto'', ''La Konkerinto'' kaj ''La Malkovristo''). Per serio da inĝeniaj romanoj Kjærstad establiĝas kiel unu el la plej elstaraj kaj plej originalaj verkistoj en nuntempa norvega literaturo. Lia verkado en la 1980-aj jaroj estis [[Postmoderna literaturo|postmodernaj]] verkoj, kiuj aparte emfazis la gravecon de la [[informa socio]]. Kjærstad ofte estis nomita [[Enciklopedio|enciklopedieca]] verkisto. Lia ĉefa verko, la trilogio pri Jonas Wergeland, fikcia biografio kiu rakontas tri malsamajn versiojn pri la vivo de la protagonistoj, kombinas plurajn malsamajn ĝenrojn. <ref name="snl22" /> Liaj verkoj estis tradukitaj interalie en la anglan, francan, germanan, danan, svedan kaj hungaran. == Verkaro == * ''Kloden dreier stille rundt'' (1980, novelaro) * ''Speil'' (1982, romano) * ''Homo falsus eller det perfekte mord'' (1984, romano) * ''Det store eventyret'' (1987, romano) * ''Menneskets matrise'' (1989, kolekto de eseoj) * ''Jakten på de skjulte vaffelhjertene'' (1989) * ''Rand'' (1990, romano) * ''Forføreren'' (1993, romano) estas la unua parto de la Jonas Wergeland trilogio * ''Hos Sheherasad'' (1995) * ''Erobreren'' (1996, romano) estas la dua parto de la Jonas Wergeland trilogio. * ''Menneskets'' ''felt'' (1997, kolekto de eseoj) * ''Oppdageren'' (1999, romano) estas la tria parto de la Jonas Wergeland trilogio. * ''Tegn til Kjærlighet'' (2002, romano) * ''Kongen av Europa'' (2005, romano) * ''Jeg er brødrene Walker'' (2008, romano) * ''Normans område'' (2011, romano) * ''Slekters-gang'' (2015, romano) * ''Berge'' (2017, romano) * ''Mr. Woolf'' (2019, romano) * ''En tid for å leve'' (2021, romano) == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Kjaerstad, Jan}} [[Kategorio:Postmodernaj verkistoj]] [[Kategorio:Norvegaj verkistoj]] 1c45yj7fa5v1x2blzkxfjnyl3c2jz3g 0 954736 9491074 2026-10-10T06:14:49Z Sj1mor 12103 Kreita per traduko de la paĝo "[[:en:Special:Redirect/revision/1372445326|Ryszard Krynicki]]" 9491074 wikitext text/x-wiki '''Ryszard Krynicki''' (<small>pole</small>: [ˈrɨʂard krɨˈɲit͡skʲi]; naskita la 28-an de junio 1943 en la Windberg-tendaro, [[Sankt Valentin (Malsupra Aŭstrio)|Sankt Valentin]], [[Germana Regno]]) estas [[Poloj|pola]] [[poeto]] kaj [[Traduko|tradukisto]], membro de la pola "Nova Ondo" movado. Li estas rigardata kiel unu el la plej eminentaj nuntempaj [[Postmilito|postmilitaj]] polaj poetoj . En 2015, li ricevis la Internacian Literaturan Premion Zbigniew Herbert kiel rekonon pro siaj poeziaj verkoj. Liaj fruaj poemoj enhavas abundon da [[Vortfiguro|poeziaj rimedoj]] kaj elvokas pesimisman figuraĵon, kiu prezentas la realecon kiel "koŝmaron de kaoso, malpleneco kaj nenieco". La sento de subpremo kaj malamikeco karakteriza por liaj verkoj en ĉi tiu periodo povas esti interpretita laŭ politikaj, etikaj kaj metafizikaj aspektoj. La aliro de Krynicki al poezio tiutempe "koncentriĝis pri lingvo por distingi la malverojn elfaritajn en lingvo fare de la [[Totalismo|totalisma]] ideologio. La celo estis eskapi de la mensogoj de komunista novparolo". Liaj pli postaj verkoj reprezentas radikalan ŝanĝon de kompleksaj, barokaj poemoj al mallongaj, simplaj, miniaturaj poemoj, kiuj evoluis el "imperativo de interna memperfekteco, purigante la mondon de malvero, kaj rifuzante submetiĝi al diversaj konceptoj de nenieco". Ilia celo estis inspiri la leganton kontempli la mondon kaj instigi empation.<ref>{{cite news|url=https://culture.pl/en/artist/ryszard-krynicki|title=Ryszard Krynicki|access-date=2017-11-25}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bookinstitute.pl/autorzy-detal,literatura-polska,3076,krynicki-ryszard.html|title=Ryszard Krynicki|access-date=2017-11-25}}</ref> [[Kategorio:Polaj eldonistoj]] [[Kategorio:Polaj tradukistoj]] [[Kategorio:Polaj poetoj]] 5yyp7erfp0d1748z0qwwb61826k7g5w 9491075 9491074 2026-10-10T06:15:51Z Sj1mor 12103 9491075 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''Ryszard KRYNICKI''' (pola prononco: [ˈrɨʂard krɨˈɲit͡skʲi]; naskita la 28-an de junio 1943 en la Windberg-tendaro, [[Sankt Valentin (Malsupra Aŭstrio)|Sankt Valentin]], [[Germana Regno]]) estas [[Poloj|pola]] [[poeto]] kaj [[Traduko|tradukisto]], membro de la pola "Nova Ondo" movado. Li estas rigardata kiel unu el la plej eminentaj nuntempaj [[Postmilito|postmilitaj]] polaj poetoj . En 2015, li ricevis la Internacian Literaturan Premion Zbigniew Herbert kiel rekonon pro siaj poeziaj verkoj. Liaj fruaj poemoj enhavas abundon da [[Vortfiguro|poeziaj rimedoj]] kaj elvokas pesimisman figuraĵon, kiu prezentas la realecon kiel "koŝmaron de kaoso, malpleneco kaj nenieco". La sento de subpremo kaj malamikeco karakteriza por liaj verkoj en ĉi tiu periodo povas esti interpretita laŭ politikaj, etikaj kaj metafizikaj aspektoj. La aliro de Krynicki al poezio tiutempe "koncentriĝis pri lingvo por distingi la malverojn elfaritajn en lingvo fare de la [[Totalismo|totalisma]] ideologio. La celo estis eskapi de la mensogoj de komunista novparolo". Liaj pli postaj verkoj reprezentas radikalan ŝanĝon de kompleksaj, barokaj poemoj al mallongaj, simplaj, miniaturaj poemoj, kiuj evoluis el "imperativo de interna memperfekteco, purigante la mondon de malvero, kaj rifuzante submetiĝi al diversaj konceptoj de nenieco". Ilia celo estis inspiri la leganton kontempli la mondon kaj instigi empation.<ref>{{cite news|url=https://culture.pl/en/artist/ryszard-krynicki|title=Ryszard Krynicki|access-date=2017-11-25}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bookinstitute.pl/autorzy-detal,literatura-polska,3076,krynicki-ryszard.html|title=Ryszard Krynicki|access-date=2017-11-25}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Krynicki, Ryszard}} [[Kategorio:Polaj eldonistoj]] [[Kategorio:Polaj tradukistoj]] [[Kategorio:Polaj poetoj]] ieu68osvmnhxiedqi34iviico38ify8 9491086 9491075 2026-10-10T09:16:31Z Sj1mor 12103 9491086 wikitext text/x-wiki {{Informkesto verkisto}} '''Ryszard KRYNICKI''' (pola prononco: [ˈrɨʂard krɨˈɲit͡skʲi]; naskita la 28-an de junio 1943 en la Windberg-tendaro, [[Sankt Valentin (Malsupra Aŭstrio)|Sankt Valentin]], [[Germana Regno]]) estas [[Poloj|pola]] [[poeto]] kaj [[Traduko|tradukisto]], membro de la pola "Nova Ondo" movado. Li estas rigardata kiel unu el la plej eminentaj nuntempaj [[Postmilito|postmilitaj]] polaj poetoj . En 2015, li ricevis la Internacian Literaturan Premion Zbigniew Herbert kiel rekonon pro siaj poeziaj verkoj. Liaj poemoj unue aperis prese en 1968, kaj jaron poste lia unua kolekto, ''Naskiĝatesto'', estis publikigita. Li estis unu el la gvidantoj de la "nova ondo" de pola poezio (generacio forte influita de la protestaj sentoj en la pola socio fine de la 1960-aj jaroj).<ref>[https://magazines.gorky.media/arion/2017/4/poeziya-interesnogo-vremeni.html Poezio de Interesa Tempo // I. Belov, Ariono, numero 4, 2017] ({{Ru}})</ref> Inter la poetoj, kiuj influis Krynicki-n, estis Tadeusz Peiper, [[Zbigniew Herbert]] kaj [[Rainer Maria Rilke]].<ref>[http://www.dompolski-journal.ru/articles/article/287/ Renkontiĝo kun Ryszard Krynicki kaj liaj poemoj // E. Garaeva, Pola Domo, Numero 15]. Alirita&#x20;[https://web.archive.org/web/20190919170142/http://www.dompolski-journal.ru/articles/article/287/ el la originalo]: 14-a de septembro 2019. Arkivita la 19-an de septembro 2019.</ref> Li ankaŭ estas konata kiel tradukisto de germana poezio (li tradukis [[Bertolt Brecht]], [[Nelly Sachs]], [[Paul Celan]], [[Reiner Kunze]], kaj aliajn). Liaj fruaj poemoj enhavas abundon da [[Vortfiguro|poeziaj rimedoj]] kaj elvokas pesimisman figuraĵon, kiu prezentas la realecon kiel "koŝmaron de kaoso, malpleneco kaj nenieco". La sento de subpremo kaj malamikeco karakteriza por liaj verkoj en ĉi tiu periodo povas esti interpretita laŭ politikaj, etikaj kaj metafizikaj aspektoj. La aliro de Krynicki al poezio tiutempe "koncentriĝis pri lingvo por distingi la malverojn elfaritajn en lingvo fare de la [[Totalismo|totalisma]] ideologio. La celo estis eskapi de la mensogoj de komunista novparolo". Liaj pli postaj verkoj reprezentas radikalan ŝanĝon de kompleksaj, barokaj poemoj al mallongaj, simplaj, miniaturaj poemoj, kiuj evoluis el "imperativo de interna memperfekteco, purigante la mondon de malvero, kaj rifuzante submetiĝi al diversaj konceptoj de nenieco". Ilia celo estis inspiri la leganton kontempli la mondon kaj instigi empation.<ref>{{cite news|url=https://culture.pl/en/artist/ryszard-krynicki|title=Ryszard Krynicki|access-date=2017-11-25}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bookinstitute.pl/autorzy-detal,literatura-polska,3076,krynicki-ryszard.html|title=Ryszard Krynicki|access-date=2017-11-25}}</ref> == Referencoj == {{Referencoj}} {{projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Krynicki, Ryszard}} [[Kategorio:Polaj eldonistoj]] [[Kategorio:Polaj tradukistoj]] [[Kategorio:Polaj poetoj]] c2in0nfhrqwqlf2owie48bj0hk3yf4m 0 954737 9491087 2026-10-10T09:17:19Z Crosstor 3176 kuracisto 9491087 wikitext text/x-wiki {{Informkesto homo |nomo = {{Paĝonomo}} |dosiero = {{#invoke:Wikidata|claim|P18}} |grandeco de dosiero = |priskribo = {{Paĝonomo}} |naskonomo = }} '''[[Ludoviko|Lajos]] Széll''' [lajoŝ sEl], laŭ la hungarlingve kutima nomordo '''Széll Lajos''' estis [[Hungario|hungara]] magistrata [[kuracisto]], [[ĝenerala kuracisto]]. Liaj [[nobelo|nobelaj]] antaŭnomoj estis ''dukai kaj szentgyörgyvölgyi'' [sentdjordjvoldji], liaj fratoj estis [[Farkas Széll]] kaj [[Ákos Széll]]. Lajos Széll<ref>https://www.wikidata.org/wiki/Q1302747 [[Vikidatumoj]]</ref><ref>https://opac-nevter.pim.hu/ro/record/-/record/PIM92327 hungarlingva datenaro de muzeo</ref> naskiĝis {{naskiĝtago|1850|4|2}} en [[Hódmezővásárhely]], li mortis {{mortotago|1881|11|20}} en [[Gyomaendrőd|Gyoma]]. == Biografio == Lajos Széll akiris medicinan diplomon en [[ELTE|Reĝa Universitato de Budapeŝto]]. Post la diplomo li estis magistrata kuracisto en la ĵus establita [[Budapeŝto]]. Inter 1877-1881 li estis ĝenerala kuracisto en [[Mezőtelegd]], poste denove magistrata kuracisto en Gyoma. Li edziĝis en 1875. Jaron poste la reĝo de [[Belgio]] donacis al li medalon okaze de la ekspozicio pri publika sano en [[Bruselo]]. == Elektitaj kontribuoj == * ''A vér vegyelemzéséről'' (1875) * ''Utmutató a hugyvizsgálatra különös tekintettel a húgykészülék bántalmaira.'' (tradukaĵo, 1875) * ''Életmentés és egészségtan.'' (premiita lernilo, 1884; tralaborite plurfoje eldonita ĝis 1907) == Fontoj == * [https://www.arcanum.com/ro/online-kiadvanyok/Lexikonok-magyar-irok-elete-es-munkai-szinnyei-jozsef-7891B/s-A6233/szell-lajos-AD225/ biografio hungare] == Referencoj == {{Referencoj}} {{Projektoj}} {{Bibliotekoj}} {{Vivtempo|Szell Lajos}} [[Kategorio:Hungaraj kuracistoj]] [[Kategorio:Hungaraj magistrataj kuracistoj]] [[Kategorio:Hungaraj ĝeneralaj kuracistoj]] {{Portalstrio|Biografio}} gq55qrfskwjn4jav9okcjkqtt6k32ct 0 954738 9491107 2026-10-10T10:53:21Z Kani 670 Alidirektigis al [[Narkotaĵŝakrado]] 9491107 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTI [[Narkotaĵŝakrado]] cmqjol4gwbtz8og6xu71noq6ze316fv