Vikifontaro eowikisource https://eo.wikisource.org/wiki/Vikifontaro:%C4%88efpa%C4%9Do MediaWiki 1.47.0-wmf.4 first-letter Aŭdvidaĵo Specialaĵo Diskuto Uzanto Uzanto-Diskuto Vikifontaro Vikifontaro diskuto Dosiero Dosiero-Diskuto MediaWiki MediaWiki-Diskuto Ŝablono Ŝablono-Diskuto Helpo Helpo-Diskuto Kategorio Kategorio-Diskuto Aŭtoro Aŭtoro-Diskuto Paĝo Paĝo-Diskuto Indekso Indekso-Diskuto TimedText TimedText talk Modulo Modulo-Diskuto Event Event talk 104 25595 121749 119362 2026-05-28T19:15:37Z Castelobranco 7 *ligilo 121749 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Castelobranco" /></noinclude> <section begin="Litero T"/>{{f|'''T'''|c|g=150%}} <section end="Litero T"/> <section begin="Tabako"/>'''Tabako'''. Sekigitaj folioj de la samnoma vegetaĵo, el kiu oni faras cigarojn, cigaredojn. '''Tabakujo'''. Skatolo, saketo por tabako. <section end="Tabako"/> <section begin="Tabano"/>'''Tabano''' ({{VdE-ml|Zool}}.). Insekto el la vico de l’ duflugilaj; ĝi pikas la homojn kaj bestojn (''Tabanus bovinus''). <section end="Tabano"/> <section begin="Tabelo"/>'''Tabelo'''. Metode grupigilaj nombroj, nomoj, bildoj sur unu folio : ''kronologia tabelo, tabelo de enhavo, logaritmaj tabeloj''. Komparu : '''{{VdE|Listo}}, {{VdE|Registro|registro}}'''. <section end="Tabelo"/> <section begin="Tablo"/>'''Tablo'''. Meblo, konsistanta el plato sur unu aŭ sur kelke da piedoj (ordinare sur kvar'') : ''ligna tablo, marmora tablo''. '''Tablotuko'''. Tuko por kovri tablon. <section end="Tablo"/> <section begin="Tabulo"/>'''Tabulo'''. Peco de ligno, laŭlonge segita, plata kaj sufiĉe larga : ''La partoj de la ŝranko konsistas el tabuloj''. Damtabulo, ŝaktabulo, desegnotabulo. <section end="Tabulo"/> <section begin="Tabureto"/>'''Tabureto'''. Seĝo sen dorso kaj sen brakoj. <section end="Tabureto"/> <section begin="Taĉmento"/>'''Taĉmento'''. Aro de soldatoj, parto de regimento. <section end="Taĉmento"/> <section begin="Tafto"/>'''Tafto'''. Tre maldika silka ŝtofo, teksita kiel ia tolo. <section end="Tafto"/> <section begin="Tago"/>'''Tago'''. - 1. Tempo, dum kiu la tero plenumas sian turnon ĉirkaŭ la akso; tempo de leviĝo de la suno ĝis la plej proksima leviĝo : ''La semajno havas sep tagojn''. - 2. Tempo de la leviĝo ĝis la subiro de l’ suno : ''hela, kiel la tago''. '''Taga'''. Okazanta, farata dum la tago : ''taga laboro''. '''Tage'''. Dum la tago : ''Tage estas pli varme, ol nokte''. '''Ĉiutaga'''. Okazanta, aperanta ĉiutage : ''ĉiutaga gazeto''. <section end="Tago"/> <section begin="Tajloro"/>'''Tajloro'''. Metiisto, kiu kudras vestojn. <section end="Tajloro"/> <section begin="Taksi"/>'''Taksi'''. Diri, determini la valoron de objekto : ''La bieno estis taksita je 10,000 fr''. '''Takso'''. Determino, deklaro de la valoro de objekto. <section end="Taksi"/> <section begin="Taksuso"/>'''Taksuso''' ({{VdE-ml|Bot}}.). Arbo el la klaso de l’ koniferoj (''Taxus''). <section end="Taksuso"/> <section begin="Takto"/>'''Takto'''. – 1. ({{VdE-ml|Muz}}.). Divido de melodio en mallongajn, egaldaŭrajn partojn, konsistantajn el tonoj, regule sekvantaj unu alian. - 2. Arto konvene agi kaj paroli kun aliaj personoj, konforme al la cirkonstancoj. '''Takta'''. Posedanta takton, bazita sur takto. '''Takte'''. En takta maniero, kun takto. <section end="Takto"/> <section begin="Taktiko"/>'''Taktiko'''. - 1. Arto dismeti la armeon en la loko de la batalo. - 2. Maniero, metodo atingi la celon. <section end="Taktiko"/> <section begin="Talento"/>'''Talento'''. Eksterordinara spirita kapablo : ''talento por la muziko''. '''Talenta'''. Posedanta talenton, talentplena : ''talenta viro''. <section end="Talento"/> <section begin="Talero"/>'''Talero'''. Arĝenta germana monero, valoranta 3 markojn. <section end="Talero"/> <section begin="Talio"/>'''Talio'''. Zono de la homa korpo super la koksoj : ''virino kun bela talio''. Komparu : '''{{VdE|Brusto}}, {{VdE|Busto|busto}}, {{VdE|Torso|torso}}'''. <section end="Talio"/> <section begin="Talismano"/>'''Talismano'''. Objekto, posedanta miraklan povon alporti feliĉon, gardi de malbono la personon, ĝin portantan. <section end="Talismano"/> <section begin="Taliumo"/>'''Taliumo''' ({{VdE-ml|Ĥem}}.). Tl. Ĥemia elemento, griza, mola metalo, trovata en piritoj. <section end="Taliumo"/> <section begin="Talko"/>'''Talko''' ({{VdE-ml|Ĥem}}.). Verdete blanka mineralo, kun perla brilo, grasa ĉe la palpado, uzata kiel pudro, por ŝmiri maŝinojn k. t. p. <section end="Talko"/> <section begin="Talmudo"/>'''Talmudo'''. Kolekto de religiaj kaj juraj hebreaj libroj, verkitaj de la rabenoj en la tria jarcento. <section end="Talmudo"/> <section begin="Talpo"/>'''Talpo''' ({{VdE-ml|Zool}}.). Malgranda mambesto el la vico de l’ insektomanĝaj, kun velurosimila pelto (''Talpa europea''). <section end="Talpo"/> <section begin="Tamburo"/>'''Tamburo'''. Muzika instrumento, konsistanta el ligna cilindro, kies fundoj estas formitaj el streĉitaj ledoj, kiujn oni batas per bastonetoj. '''Tamburi'''. Ludi tamburon. '''Tamburisto'''. Homo, kies okupo estas ludi tamburon. <section end="Tamburo"/> <section begin="Tamburino"/>'''Tamburino'''. Malgranda tamburo kun sonoriletoj, kiun oni batas per la mano. <section end="Tamburino"/> <section begin="Tamen"/>'''Tamen'''. Konjunkcio por esprimi fortan kontraŭecon de du ideoj : ''Kvankam ĉiuj protestis per laŭtaj krioj, tamen la oratoro daŭrigis sian paroladon''. <section end="Tamen"/> <section begin="Tamtamo"/>'''Tamtamo'''. Ĥina instrumento muzika, konsistanta el metala disko, vertikale pendigita, kiun oni batas per bastoneto. <section end="Tamtamo"/> <section begin="Tani"/>'''Tani'''. Fari ledojn el feloj, banante ilin en solvaĵo de speciala substanco, produktata el la ŝelo de kverko, aŭ kastanarbo. '''Tanejo'''. Loko, fabriko, kie oni tanas la felojn. '''Tanisto'''. Homo, metio estas tani. <section end="Tani"/><noinclude><references/></noinclude> oi44yjixc7r2e6nrtj8bsxxuzv4kzm2 104 31224 121759 119425 2026-05-28T23:11:59Z HenriLeFoll 4277 /* Validigita */ 121759 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="HenriLeFoll" /></noinclude> <section begin="-Ist"/>{{vdf|profe|sio}}, metio, specialo estas tio, kion esprimas la radiko : ''forĝisto, telegrafisto, dentisto''. <section end="-Ist"/> <section begin="Istmo"/>'''Istmo'''. Mallarĝa tero, kuniganta du kontinentojn : ''Panamo''. <section end="Istmo"/> <section begin="-It"/>'''- It'''. Finiĝo de la pasiva participo de la pasinta tempo : ''skribita, kaŝite''. <section end="-It"/> <section begin="Iu"/>'''Iu'''. - 1. Pronomo persona nedifinita, uzata kiam oni parolas pri unu el multaj personoj sendepende de ĝia kvalito : ''Iu venis''. - 2. Adjektiva pronomo nedifinita kun la sama signifo : ''iuj personoj, iuj bestoj, iuj tabloj''. <section end="Iu"/> <section begin="Izoli"/>'''Izoli'''. Apartigi; malhelpi interrilatojn : ''izoli leprulon''. '''Izolilo'''. Aparato por izoli elektrigitajn objektojn. <section end="Izoli"/> <section begin="Litero J"/>{{f|'''J'''|c|g=150%}} <section end="Litero J"/> <section begin="J"/>'''J'''. Finiĝo de la multenombro : ''patroj, bonaj, kelkaj, ĉiuj''. <section end="J"/> <section begin="Ja"/>'''Ja'''. Jesanta konjunkcio : ''estas fakto, ekzistas neniu dubo : Vi ja scias''. <section end="Ja"/> <section begin="Jaguaro"/>'''Jaguaro''' ({{VdE-ml|Zool}}.). Raba mambesto el la familio de l’ katoj (''Felis onca''). <section end="Jaguaro"/> <section begin="Jaĥto"/>'''Jaĥto'''. Malpeza eleganta promenŝipo. <section end="Jaĥto"/> <section begin="Jako"/>'''Jako'''. Mallonga vesto, kovranta la supran parton de la korpo, sen baskoj. <section end="Jako"/> <section begin="Jam"/>'''Jam'''. Antaŭ la nuna momento; antaŭ pli aŭ malpli longa tempo; de pli aŭ malpli longa tempo : ''Mi jam diris tion al vi''. La verko jam estas preta. <section end="Jam"/> <section begin="Jambo"/>'''Jambo'''. Versmezuro, konsistanta el du silaboj : ''la unua mallonga, la dua longa, aŭ la unua neakcentita, la dua akcentita''. <section end="Jambo"/> <section begin="Janiĉaro"/>'''Janiĉaro'''. Soldato de la iama turka gvardio, konsistanta el junuloj, rabitaj en fremdaj landoj kaj perforte konvertitaj al la islamo. <section end="Janiĉaro"/> <section begin="Januaro"/>'''Januaro'''. Unua monato de la jaro. <section end="Januaro"/> <section begin="Jaro"/>'''Jaro'''. Tempo, dum kiu la tero faras sian rondiron ĉirkaŭ la suno — 365 kaj unu kvarono da tago. '''Centjaro, jarcento'''. - 1. Cento da jaroj. - 2. Numerita centjara periodo, kalkulita de la jaro de l’ naskiĝo de Jezuo Kristo : ''Esperanto estis kreita en la XIX jarcento''. '''Ĉiujare '''. En ĉiu jaro. '''Jarkolekto'''. Kolekto de ĉiuj numeroj de gazeto, aperintaj dum unu jaro. '''Jarlibro'''. Verko, enhavanta resumon de l’ faktoj, okazintaj dum unu jaro, statistikajn sciigojn, k. t. p. '''Superjaro'''. Jaro enhavanta 366 tagojn. <section end="Jaro"/> <section begin="Jasmeno"/>'''Jasmeno''' ({{VdE-ml|Bot}}.). Arbeto el la familio de l’ oleacoj, kun belaj bonodoraj floroj (''Jasminium''). <section end="Jasmeno"/> <section begin="Je"/>'''Je'''. Prepozicio, kun nedifinita signifo, uzata en la okazoj, kiam la senco de la frazo ne montras klare, kiun prepozicion oni devas uzi : ''preni iun per la mano, je la ŝultro, malsana je la stomako, je la tria horo, abunda je ornamaĵoj''. <section end="Je"/> <section begin="Jen"/>'''Jen'''. Vorto, uzata por montri ion proksiman en la spaco aŭ en la tempo : ''Jen la libro, kiun vi serĉas''. ''Jen kion mi diros al vi''. '''Jen... jen'''. Montras rapidan ŝanĝon de stato : ''unue''... tuj poste... : ''La infano jen ploras, jen ridas''. '''Jeno'''. Ĉi tio; tio, kio sekvas : ''Mi volas komuniki al vi la jenon''. <section end="Jen"/> <section begin="Jes"/>'''Jes'''. Partikulo, uzata por montri, ke oni konsentas, aŭ ke la parolanto esta prava : ''Ĉu vi venos hodiaŭ? Jes, mi venos''. '''Jesa'''. Konsentanta, aprobanta : ''jesa respondo''. '''Jesi'''. Respondi jese, konfirmi. <section end="Jes"/> <section begin="Jezuito"/>'''Jezuito'''. - 1. Membro de la religia societo, fondita de Lojola. - 2. Homo ruza, hipokrita. <section end="Jezuito"/> <section begin="Jodo"/>'''Jodo''' ({{VdE-ml|Ĥem}}.). 1. Ĥemia elemento, malhele griza solida substanco kun metala brilo; ĝi estas uzata en la medicino, fotografado. <section end="Jodo"/> <section begin="Ju...des"/>'''Ju...des'''. Konjunkcio, por esprimi ideon, paralele kun kies varioj alia ideo varias en sama grado : ''Ju pli multe la drinkulo trinkas, des pli forte li soifas''. <section end="Ju...des"/> <section begin="Jubileo"/>'''Jubileo'''. Datreveno de grava fakto (ordinare dudek kvina, kvindeka, centa) : ''La 25-jara jubileo de Esperanto''. <section end="Jubileo"/> <section begin="Judaismo"/>'''Judaismo'''. Religio de la Hebreoj. <section end="Judaismo"/> <section begin="Jufto"/>'''Jufto'''. Bova nepenetrebla ledo, ŝmirita de la interna flanko per gudro. <section end="Jufto"/> <section begin="Jugo"/>'''Jugo'''. - 1. Transversa ligna peco, metata sur la kolo de jungbovoj. - 2. Transversa lanco, ligita al du aliaj, vertikale fiksitaj en la tero, sub kiu la antikvaj Romanoj devigis trairi la venkitajn malamikojn. - 3. Sklava laboro, sklaveco. <section end="Jugo"/> <section begin="Juglando"/>'''Juglando''' ({{VdE-ml|Bot}}.). Nukso de l' juglandujo. '''Juglandujo'''. Arbo el la samnoma familio, kun multvalora ligno kaj oleoriĉaj manĝeblaj nuksoj (''Juglans regia'').<section end="Juglando"/><noinclude><references/></noinclude> adi3glld0r9kzxesi00lc9hj99roxn4 104 31226 121760 121657 2026-05-28T23:56:45Z HenriLeFoll 4277 /* Validigita */ 121760 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="HenriLeFoll" /></noinclude> <section begin="Juĝi"/>'''Juĝi'''. Esplori, ĉu iu estas kulpa aŭ senkulpa, prava aŭ malprava : ''juĝi krimulon''. '''Juĝo'''. Ago de tiu, kiu juĝas : ''juĝo de Dio, la lasta juĝo''. '''Juĝisto'''. Homo, oficisto, kies okupo estas juĝi. '''Juĝejo'''. Domo, ĉambro, kie oni juĝas. <section end="Juĝi"/> <section begin="Juki"/>'''Juki'''. Kaŭzi malagrablan senton en la haŭto, kvazaŭ de multenombraj delikataj pikoj : ''grati la jukantan vangon''. <section end="Juki"/> <section begin="Julio"/>'''Julio'''. Sepa monato de la jaro. <section end="Julio"/> <section begin="Juna"/>'''Juna'''. Kiu ankoraŭ nelonge vivas : ''juna virino''. '''Juneco'''. - 1. Eco, stato de tiu, kiu estas juna. - 2. Tempo, dum kiu oni estas juna : ''La juneco ne longe daŭras''. '''Junulo'''. Juna homo. '''Junulino'''. Juna virino. '''Junigi'''. Fari iun juna : ''La amo junigas''. '''Maljuna'''. Kiu jam longe vivas : ''maljuna avo''. '''Maljuneco'''. - 1. Stato de tiu, kiu estas maljuna. - 2. Tempo, dum kiu oni estas maljuna : ''En la maljuneco oni estas singardema''. '''Maljunulo'''. Maljuna homo : ''griza maljunulo''. '''Maljunulino'''. Maljuna virino. '''Maljunigi'''. Fari iun maljuna : ''La ĉagrenoj maljunigas''. '''Maljuniĝi'''. Fariĝi maljuna : ''Post la morto de sia edzino li tute maljuniĝis''. Komparu : '''{{VdE|Nova}}'''. <section end="Juna"/> <section begin="Jungi"/>'''Jungi'''. Alligi bruton al la tirola, veturigota objekto : ''jungi ĉevalon al veturilo''. <section end="Jungi"/> <section begin="Junio"/>'''Junio'''. Sesa monato de l’ jaro. <section end="Junio"/> <section begin="Junipero"/>'''Junipero''' ({{VdE-ml|Bot}}.). Arbeto aŭ arbo el la familio de l’ koniferoj, ĉiam verda; ĝiaj beroj estas uzataj por brando, en la popola medicino (''Juniperus''). <section end="Junipero"/> <section begin="Junko"/>'''Junko''' ({{VdE-ml|Bot}}.). Unukotiledona vegetaĵo, uzata por matoj, korboj (''Spartium junceum''). <section end="Junko"/> <section begin="Jupo"/>'''Jupo'''. Virina vesto, kovranta la malsupran parton de la korpo, de la zono ĝis la piedoj. '''Subjupo'''. Jupo, portata sub la ekstera jupo. <section end="Jupo"/> <section begin="Juro"/>'''Juro'''. Leĝoscienco. '''Juristo'''. Specialisto en la leĝaj kaj juĝaj aferoj. <section end="Juro"/> <section begin="Justa"/>'''Justa'''. Kiu kondamnas la kulpan kaj proklamas prava la senkulpan :justa juĝo. '''Juste'''. En justa maniero. '''Justeco'''. Eco de tio, kio estas justa. '''Maljusta'''. Kiu kondamnas la senkulpan kaj senkulpigas la kulpan. '''Maljuste'''. En maljusta maniero. '''Maljustaĵo'''. Maljusta ago. Komparu : '''{{VdE|Ĝusta}}, {{VdE|Prava|prava}}'''. <section end="Justa"/> <section begin="Juto"/>'''Juto'''. Ŝtofo el hinda kanabo. <section end="Juto"/> <section begin="Juvelo"/>'''Juvelo'''. Malgranda, luksa objekto kun multekostaj ŝtonoj, portata por ornamo : ''broĉo''. '''Juvelisto'''. Homo, kies profesio estas fari juvelojn. '''Juvelujo'''. Skatolo por juveloj. <section end="Juvelo"/> <section begin="Litero Ĵ"/>{{f|'''Ĵ'''|c|g=150%}} <section end="Litero Ĵ"/> <section begin="Ĵaketo"/>'''Ĵaketo'''. - 1. Surtuto kun unu vico de butonoj. - 2. Mallonga ekstera virina vesto, malvaste ĉirkaŭanta la talion. <section end="Ĵaketo"/> <section begin="Ĵaluza"/>'''Ĵaluza'''. Sentanta malamon, malĝojon pro timo, ke oni senigos lin de lia bono, sukceso; amanta kun maltrankvilo, ke la amata persono preferas iun alian : ''ĵaluza pri sia gloro; ĵaluza, kiel Otelo''. '''Ĵaluze'''. En ĵaluza maniero. '''Ĵaluzo'''. Sento de tiu, kiu estas ĵaluza : ''La ĵaluzo estas vera turmento''. Komparu : '''{{VdE|Envii|Envio}}'''. <section end="Ĵaluza"/> <section begin="Ĵargono"/>'''Ĵargono'''. Kripligita lingvo, konsistanta el aliigitaj vortoj de unu aŭ de kelke da lingvoj, <section end="Ĵargono"/> <section begin="Ĵaŭdo"/>'''Ĵaŭdo'''. Kvina tago de la semajno (se la dimanĉo estas la unua). <section end="Ĵaŭdo"/> <section begin="Ĵeti"/>'''Ĵeti'''. Vivege formovi de si tra la aero : ''ĵeti ŝtonon sur tegmenton''. '''Ĵetkubo'''. Malgranda kubo, kies ĉiu flanko havas 1 gis 6 punktojn, por ĵetadi en ludo. <section end="Ĵeti"/> <section begin="Ĵokeo"/>'''Ĵokeo'''. Homo, kies profesio estas rajdi en la ĉevalaj vetkuroj. <section end="Ĵokeo"/> <section begin="Ĵongli"/>'''Ĵongli'''. Lerte ĵeti en la aeron diversajn objektojn, kiujn oni reĵetas kaptinte ilin. '''Ĵonglisto'''. Cirka artisto, kiu ĵonglas. <section end="Ĵongli"/> <section begin="Ĵuri"/>'''Ĵuri'''. Alvoki dion aŭ ion sanktan, kiel atestanton, ke oni diras la veron : ''ĵuri per la nomo de l’ patrino''. '''Ĵuro'''. Vortoj de tiu, kiu ĵuras. '''Ĵurpromeso'''. Solena promeso kun ĵuro, ke oni faros ion aŭ ne faros : ''ĵurpromeso de monaĥo; ĵurpromeso ne drinki plu''. '''Ĵurrompo'''. Neplenumo de ĵuro. <section end="Ĵuri"/> <section begin="Ĵurnalo"/>'''Ĵurnalo'''. Ĉiutaga gazeto. '''Ĵurnalisto'''. Kunlaboranto de ĵurnalo. <section end="Ĵurnalo"/> <section begin="Ĵus"/>'''Ĵus'''. Antaŭ tre mallonga tempo : ''Mi ĵus legis''.<section end="Ĵus"/><noinclude><references/></noinclude> 6i3sf1zgflml8r0mhbxpfpexl3y3ujg 104 31228 121761 119337 2026-05-29T00:17:58Z HenriLeFoll 4277 /* Validigita */ 121761 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="HenriLeFoll" /></noinclude> <section begin="Litero K"/>{{f|'''K'''|c|g=150%}} <section end="Litero K"/> <section begin="Kabalo"/>'''Kabalo'''. Mistera instruo de la antikvaj Hebreoj, miksaĵo de religio, filozofio kaj magio. <section end="Kabalo"/> <section begin="Kabano"/>'''Kabano'''. Simpla dometo (de l' kamparanoj, sur la montoj). <section end="Kabano"/> <section begin="Kabineto"/>'''Kabineto'''. Ĉambro, destinita al spirita laboro : ''kabineto de direktoro, de ministro, de kuracisto''. <section end="Kabineto"/> <section begin="Kablo"/>'''Kablo'''. Fasko de metalaj fadenoj, kovritaj per izoliloj : ''telegrafa, telefona kablo''. <section end="Kablo"/> <section begin="Kabrioleto"/>'''Kabrioleto'''. Malpeza unuĉevala kaleŝo. <section end="Kabrioleto"/> <section begin="Kaĉo"/>'''Kaĉo'''. Kuirita grio. <section end="Kaĉo"/> <section begin="Kadavro"/>'''Kadavro'''. Korpo de mortinta homo aŭ besto : ''La kadavroj kovris la tutan kampon de la batalo''. <section end="Kadavro"/> <section begin="Kadenco"/>'''Kadenco'''. Takto, ritmo en la muziko, en la versoj. <section end="Kadenco"/> <section begin="Kadeto"/>'''Kadeto'''. Junulo, studanta en oficira lernejo. <section end="Kadeto"/> <section begin="Kadmio"/>'''Kadmio''' ({{VdE-ml|Ĥem}}.). Cd. Ĥemia elemento, blanka metalo, trovata en mineraloj kun zinko. <section end="Kadmio"/> <section begin="Kadro"/>'''Kadro'''. Lignaj, metalaj pecoj, ĉirkaŭantaj pentraĵon, fenestron : ''Ofte la kadro valoras pli multe, ol la pentraĵo''. '''Enkadrigi'''. Meti en kadron, ĉirkaŭi per kadro : ''enkadrigi portreton''. <section end="Kadro"/> <section begin="Kaduka"/>'''Kaduka'''. Malforta, malsanema de la maljuneco : ''kaduka maljunulo''. '''Kadukeco'''. Eco, stato de tio, kio estas kaduka. '''Kadukulo'''. Kaduka homo. '''Kadukulejo'''. Domo por kadukuloj. <section end="Kaduka"/> <section begin="Kafo"/>'''Kafo'''. Grajnoj de l’ kafarbo kaj trinkaĵo, preparita el tiaj grajnoj. '''Kafarbo ({{VdE-ml|Bot}}'''.). Araba arbo el la familio de l’ rubiacoj, transplantita Brazilujon, Cejlonon k. t. p., kies fruktoj enhavas po du grajnoj (''Coffea arabica''). '''Kafejo'''. Loko, kie oni trinkas kafon, teon, bieron, k. t. p., legas gazetojn. <section end="Kafo"/> <section begin="Kaftano"/>'''Kaftano'''. Longa turka vesto. <section end="Kaftano"/> <section begin="K"/>'''Kaĝo'''. Skatolo, kesto el metala reto, el kradoj, por enfermi birdojn, sovaĝajn bestojn : ''leono en kaĝo''. <section end="K"/> <section begin="Kahelo"/>'''Kahelo'''. Plato el bakita kaj. glazurita argilo, uzata por kamenoj. <section end="Kahelo"/> <section begin="Kaj"/>'''Kaj'''. Konjunkcio, liganta aŭ kontraŭmetanta du vortojn aŭ frazojn : ''Muelisto, lia filo kaj azeno''. Mi laboras, kaj li dormas. <section end="Kaj"/> <section begin="Kajo"/>'''Kajo'''. Apudborda strato, trotuaro; vojo inter la akvo kaj domoj. <section end="Kajo"/> <section begin="Kajero"/>'''Kajero'''. Kelke da falditaj kaj kunkudritaj paperaj folioj : ''kajeroj de lernanto; eldonaĵo, aperanta en kajeroj''. <section end="Kajero"/> <section begin="Kajuto"/>'''Kajuto'''. Ĉambreto de ŝipo : ''kajuto de la kapitano, de pasaĝero''. <section end="Kajuto"/> <section begin="Kakao"/>'''Kakao'''. Grajnoj de la kakaujo, el kiuj oni faras la ĉokoladon. '''Kakaujo ({{VdE-ml|Bot}}'''.). Arbo el la familio de l’ malvacoj, kreskanta en la Centra Ameriko (''{{sic|Theobroma Cacao|Theobroma cacao}}''). <section end="Kakao"/> <section begin="Kakatuo"/>'''Kakatuo''' ({{VdE-ml|Zool}}.). Speco de papago (''Cacatua''). <section end="Kakatuo"/> <section begin="Kakto"/>'''Kakto''' ({{VdE-ml|Bot}}.). Amerika vegetaĵo el la samnoma familio kun neregule dikiĝintaj verdaj trunketoj kaj dornosimilaj folioj, kun belaj floroj (''Cactus''). <section end="Kakto"/> <section begin="Kalo"/>'''Kalo'''. Dikiĝinta kaj malmoliĝinta haŭto : ''kaloj sur la manfingroj de la laboristoj; kaloj sur la piedfingroj''. <section end="Kalo"/> <section begin="Kalandri"/>'''Kalandri'''. Glatigi lavitan kaj sekigitan tolaĵon, premante ĝin per rulcilindroj. '''Kalandrilo'''. Maŝino por kalandri. <section end="Kalandri"/> <section begin="Kalcio"/>'''Kalcio''' ({{VdE-ml|Ĥem}}). Ca. Ĥemia elemento, flava metalo; ĝia kombinaĵo kun oksigeno — kalko estas uzata kiel mortero. <section end="Kalcio"/> <section begin="Kaldrono"/>'''Kaldrono'''. Granda metala vazo, en kiu oni boligas, kuiras. <section end="Kaldrono"/> <section begin="Kalejdoskopo"/>'''Kalejdoskopo'''. Optika ludaparato, donanta simetriajn bildojn, senĉese ŝanĝiĝantajn. <section end="Kalejdoskopo"/> <section begin="Kalendaro"/>'''Kalendaro'''. Sistemo de l’ tempkalkulado : ''Ĉiuj civilizitaj popoloj akceptis jam de longe la Gregorian kalendaron, per kiu la papo Gregorio XIII anstataŭigis en la jaro 1582 la Julian kalendaron''. <section end="Kalendaro"/> <section begin="Kalendulo"/>'''Kalendulo''' ({{VdE-ml|Bot}}.). Vegetaĵo el la familio de l’ kompozitoj, kun belaj floroj (''Calendula''). <section end="Kalendulo"/> <section begin="Kaleŝo"/>'''Kaleŝo'''. Kovrita luksa veturilo por personoj.<section end="Kaleŝo"/><noinclude><references/></noinclude> f0zd3uufttvoeq86gfqr87x0rl7fv48 104 37721 121745 121655 2026-05-28T17:49:03Z HenriLeFoll 4277 /* Validigita */ 121745 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="HenriLeFoll" /></noinclude> <section begin="Imperialismo"/>'''Imperialismo'''. Emo al la fondo de imperio kaj al la regado de la mondo. '''Imperialisto'''. Adepto de la imperialismo. <section end="Imperialismo"/> <section begin="Impertinenta"/>'''Impertinenta'''. Parolanta aŭ kondutanta malrespekte, malĝentile : ''impertinenta persono, impertinenta tono''. '''Impertinente'''. En impertinenta maniero. '''Impertinenteco'''. Eco de tio, kio estas impertinenta. <section end="Impertinenta"/> <section begin="Impliki"/>'''Impliki'''. - 1. Malliberigi, malhelpi la movojn de io, senorde volvante ĉirkaŭ ĝi fadenojn : ''La kato implikis siajn piedojn en volvaĵo de kotono''.- 2. Malfaciligi, kompliki ia solvon per senordaj procedoj : ''impliki la kalkulojn; impliki iun en malagrablan aferon''. <section end="Impliki"/> <section begin="Imponi"/>'''Imponi'''. Kaŭzi respekton, admiron : ''Lia persisto imponas al ĉiuj''. <section end="Imponi"/> <section begin="Importi"/>'''Importi'''. Venigi komercaĵojn de eksterlando : ''Anglujo importas la grenon de diversaj landoj''. <section end="Importi"/> <section begin="Imposto"/>'''Imposto'''. Pago de la regnanoj por la bezonoj de l’ regno aŭ urbo : ''direktaj kaj nedirektaj impostoj''. '''Limimposto'''. Pago por eksterlandaj komercaĵoj ĉe la trapaso de la landlimo. '''Limimpostejo'''. Ejo kie oni revizas la pakaĵojn de la vojaĝantoj kaj la importatajn komercaĵojn kaj akceptas la pagon por ili. <section end="Imposto"/> <section begin="Impotenta"/>'''Impotenta'''. Perdinta la viran seksan forton. <section end="Impotenta"/> <section begin="Impreso"/>'''Impreso'''. Influo je la sentoj, je la koro, je la spirito : ''La parolado faris grandan impreson''. '''Impresi'''. Fari impreson. Komparu : '''{{VdE|Efekto}}'''. <section end="Impreso"/> <section begin="Impresario"/>'''Impresario'''. Entreprenisto de cirkaj, teatraj spektakloj, de koncertoj. <section end="Impresario"/> <section begin="Improvizi"/>'''Improvizi'''. - 1. Deklami versaĵon ĵus senprepare verkitan; diri senprepare paroladon. - 2. Fari ion senprepare : ''improvizi tagmanĝon por neatenditaj gastoj''. <section end="Improvizi"/> <section begin="Impulso"/>'''Impulso'''. Forto, motivo, kiu igas nin ion fari. <section end="Impulso"/> <section begin="Imputi"/>'''Imputi'''. Atribui ion mallaŭdindan : ''imputi al iu anonimon''. <section end="Imputi"/> <section begin="Imuna"/>'''Imuna'''. Ŝirmita kontraŭ infekta malsano. '''Imuneco'''. Eco de tiu, kiu estas imuna. '''Imunigi'''. Fari iun imuna : ''imunigi kontraŭ la variolo per vakcino''. <section end="Imuna"/> <section begin="-In"/>'''- In'''. Sufikso por derivi de la viraj nomoj tiujn de la alia sekso : ''patro, patrino; kolombo, kolombino''. <section end="-In"/> <section begin="Inaŭguracio"/>'''Inaŭguracio'''. Solena malfermo, solena komenco : ''inaŭguracio de establaĵo''. <section end="Inaŭguracio"/> <section begin="Incenso"/>'''Incenso'''. Aroma rezino, bruligata dum religiaj ceremonioj. '''Incensi'''. Honori per incenso : ''incensi altaron''. <section end="Incenso"/> <section begin="Inciti"/>'''Inciti'''. Eksciti ies koleron per agoj, malagrablaj al li : ''inciti hundon, forprenante de ĝi oston''. <section end="Inciti"/> <section begin="-Ind"/>'''-Ind'''. Sufikso por derivi vortojn kun la senco : ''kiu meritas, meritanta : leginda, konfidinda, mirinda''. <section end="-Ind"/> <section begin="Indekso"/>'''Indekso'''. Tabelo, redaktita en alfabeta ordo. <section end="Indekso"/> <section begin="Indieno"/>'''Indieno'''. Delikata multkolora katuno. <section end="Indieno"/> <section begin="Indiferenta"/>'''Indiferenta'''. - 1. Kiu prezentas neniun motivon por prefero, pri kiu oni ne zorgas : ''Kion vi faros, tio estas por mi indiferenta''. - 2. Por kiu io estas indiferenta; kiu ne interesiĝas pri io : ''homo indiferenta por la belartoj''. '''Indiferenteco'''. Eco de tiu, kiu estas indiferenta. Komparu : '''{{VdE|Apatio|Apatia}}'''. <section end="Indiferenta"/> <section begin="Indigo"/>'''Indigo'''. Blua farbo, produktata el samnoma arbo. <section end="Indigo"/> <section begin="Indigni"/>'''Indigni'''. Senti koleron kaj malestimon pro nejusta, nenobla ago. '''Indigno'''. Sento de tiu, kiu indignas : ''esprimi indignon''. '''Indignigi'''. Kaŭzi ies indignon. <section end="Indigni"/> <section begin="Indiĝeno"/>'''Indiĝeno'''. Kies antaŭuloj loĝas la landon de tempo nememorebla : ''La Eŭropanoj ekstermis multajn indiĝenojn de Ameriko''. <section end="Indiĝeno"/> <section begin="Indikativo"/>'''Indikativo''' ({{VdE-ml|Gram}}.). Modo de la verboj, per kiu oni esprimas agon aŭ staton en maniero certa, absoluta. <section end="Indikativo"/> <section begin="Indiumo"/>'''Indiumo''' ({{VdE-ml|Ĥem}}.). In. Arĝente blanka metalo. <section end="Indiumo"/> <section begin="Individuo"/>'''Individuo'''. - 1. Unuopa estaĵo, persono rilate al la speco, aro, al kiu ĝi apartenas. - 2. Persono nekonata, pri kiu oni parolas senrespekte : ''Kiu venis? Iu suspektinda individuo''. '''Individua'''. Persona, apartenanta al individuo, karakterizanta individuon : ''individua opinio''. '''Individue'''. En individua maniero. '''Individueco'''. Eco, karakterizanta individuon. <section end="Individuo"/> <section begin="Indukcio"/>'''Indukcio'''. - 1. Filozofia maniero de rezonado, faranta ĝeneralajn konkludojn el apartaj faktoj. - 2. Produkto de elektra fluo per magneto aŭ per alia elektra fluo. '''Indukcia'''. Bazita sur indukcio, devenanta de indukcio. <section end="Indukcio"/> <section begin="Indulgenco"/>'''Indulgenco'''. Absolvo kompleta aŭ parta de la pekoj per la katolika eklezio. <section end="Indulgenco"/> <section begin="Indulgi"/>'''Indulgi'''. Agi nesevere kontraŭ ies pekoj, eraroj : ''La gepatroj ofte tro indulgas siajn infanojn.'' '''Indulgo'''. Agmaniero de tiu, kiu indulgas. '''Indulge'''. En indulga maniero. '''Indulgema'''. Kiu havas la inklinon indulgi. <section end="Indulgi"/><noinclude><references/></noinclude> bgr8aecoc1jp34m5zmrx9637chfd778 104 37722 121752 118224 2026-05-28T21:59:38Z HenriLeFoll 4277 /* Validigita */ 121752 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="HenriLeFoll" /></noinclude> <section begin="Industrio"/>'''Industrio'''. Produktado de riĉaĵoj per ferkulturo, per fabrikado de komercaĵoj el krudaj substancoj. Industria. - 1. Kiu rilatas la industrion, de la industrio : ''industria ekspozicio''. - 2. Kun floranta industrio : ''Anglujo estas industria lando''. <section end="Industrio"/> <section begin="Inerta"/>'''Inerta'''. Senmova, neagema : ''inerta kadavro, inerta homo''. '''Inerte'''. En inerta maniero. '''Inerteco'''. - 1. Eco de tio, kio estas inerta. – 2. ({{VdE-ml|Fiz}}.). Ĝenerala eco de la korpoj konservi sian staton de la senmoveco aŭ movo. <section end="Inerta"/> <section begin="Infano"/>'''Infano'''. - 1. Homa estaĵo rilate al siaj gepatroj. - 2. Homa estaĵo de juna aĝo (ĝis la deka, dek kvina jaro). '''Infana'''. - 1. De infano : ''infana preĝo''. - 2. Por infano : ''infana ĉapelo''. - 3. Karakterizanta infanon : ''infana ago''. '''Infane'''. En infana maniero. '''Infaneco'''. Infana aĝo : ''en la plej frua infaneco''. '''Infanaĵo'''. Infana ago. <section end="Infano"/> <section begin="Infanterio"/>'''Infanterio'''. Pieda militistaro. <section end="Infanterio"/> <section begin="Infekti"/>'''Infekti'''. Transdoni la ĝermon de malsano : ''infekti per la tuŝo, infekti per la puso''. '''Infekta'''. Kiu transdonas la infektantan ĝermon : ''infekta malsano''. <section end="Infekti"/> <section begin="Infero"/>'''Infero'''. - 1. Loko, kie la pekuloj suferas eternan punon post la morto. - 2. Loko de granda sufero, de granda senordo : ''Ĉi tiu domo estas infero!'' '''Infera'''. - 1. Kiu apartenas al la infero : ''La inferaj pordoj''. - 2. Karakterizata de malamo, malico : ''infera ruzo''. <section end="Infero"/> <section begin="Infinitivo"/>'''Infinitivo''' ({{VdE-ml|Gram}}.). Modo, esprimanta verban ideon en ĝenerala, nedifinita maniero : ''bati, dormi''. Agrable estas ripozi post la laboro. Li promesis silenti. <section end="Infinitivo"/> <section begin="Inflamo"/>'''Inflamo'''. Malsana fenomeno, okazanta en la homa kaj besta organismo kaj karakterizata de ŝvelo, ruĝeco, doloro kaj altiĝo de la temperaturo. <section end="Inflamo"/> <section begin="Influi"/>'''Influi'''. Havi efikon je la volo de alia persono : ''Bona ekzemplo influas pli forte ol admono''. '''Influo'''. Efiko je la volo. <section end="Influi"/> <section begin="Influenco"/>'''Influenco'''. Epidemia malsano, karakterizata de febro, de doloroj en ĉiuj membroj, de nazkataro kaj tuso; gripo. <section end="Influenco"/> <section begin="Informi"/>'''Informi'''. Doni sciigojn, klarigojn : ''informi pri la kondiĉoj de la ekzameno''. '''Informo'''. Sciigo, klarigo. '''Informiĝi'''. Peti, postuli informojn. <section end="Informi"/> <section begin="Infuzi"/>'''Infuzi'''. Meti substancon en varman fluidaĵon por ekstrakti el ĝi sukon : ''infuzi teon''. '''Infuzaĵo'''. Solvaĵo, medikamento, preparita per la infuzado. <section end="Infuzi"/> <section begin="-Ing"/>'''-Ing'''. Sufikso por derivi vortojn, esprimantajn objekton, en kiun oni enigas, fiksas ekstremon de alia objekto : ''En plumingo oni fiksas plumon por skribi, en cigaringo cigaron por fumi''. <section end="-Ing"/> <section begin="Ingveno"/>'''Ingveno''' ({{VdE-ml|Anat}}.). Parto de la korpo inter la supro de la femuro kaj la malsupro de la ventro. <section end="Ingveno"/> <section begin="Inĝeniero"/>'''Inĝeniero'''. Homo, kiu kun la helpo de la aplikita matematiko kondukas kaj direktas la konstruon de la pontoj, vojoj, maŝinoj, fortikaĵoj k. t. p. <section end="Inĝeniero"/> <section begin="Iniciati"/>'''Iniciati'''. Unua proponi kaj fari ion. <section end="Iniciati"/> <section begin="Iniciativo"/>'''Iniciativo'''. Iniciato, iniciatkapablo : ''homo sen iniciativo''. <section end="Iniciativo"/> <section begin="Iniciatoro"/>'''Iniciatoro'''. Iniciatinto. <section end="Iniciatoro"/> <section begin="Injekti"/>'''Injekti'''. Enkonduki per speciala instrumento fiuidaĵon sub la haŭton aŭ en kavon de la korpo : ''injekti morfinon''. '''Injektilo'''. Instrumento kun akrepinta, tre maldika fintubo, por injekti. <section end="Injekti"/> <section begin="Inko"/>'''Inko'''. Kolora fluidaĵo por skribi : ''nigra inko, ruĝa inko, kopia inko''. '''Inkujo'''. Malgranda vazo por la inko. <section end="Inko"/> <section begin="Inklino"/>'''Inklino'''. Emo, natura celado de la karaktero al io : ''inklino al la krimo''. '''Inklina'''. Kiu havas inklinon. '''Inklinigi'''. Fari iun inklina. '''Inkliniĝi'''. Fariĝi inklina. <section end="Inklino"/> <section begin="Inkluzive"/>'''Inkluzive'''. Kalkulante ankaŭ : ''de la lundo ĝis la merkredo inkluzive = lunde, marde kaj merkrede''. <section end="Inkluzive"/> <section begin="Inkognito"/>'''Inkognito'''. Konservo de sekreto pri sia nomo kaj situacio : ''Inkognito dum la vojaĝoj liberigas la reĝojn de lacigaj kaj enuigaj festenoj''. '''Inkognite'''. Konservante sekreton pri sia nomo kaj situacio : ''vojaĝi inkognite''. <section end="Inkognito"/> <section begin="Inkubo"/>'''Inkubo'''. Teruranta fantomo de la sonĝo. <section end="Inkubo"/> <section begin="Inkvizicio"/>'''Inkvizicio'''. Pastra tribunalo de la mezaj jarcentoj por juĝi kaj puni la herezulojn. <section end="Inkvizicio"/> <section begin="Inkvizitoro"/>'''Inkvizitoro'''. Membro de la inkvizicio. <section end="Inkvizitoro"/> <section begin="Inokuli"/>'''Inokuli'''. Enkonduki en la organismon ĝermon de infekta malsano per tranĉo aŭ piko, por imunigi : ''inokuti variolon, inokuli rabion''. <section end="Inokuli"/> <section begin="Insekto"/>'''Insekto''' ({{VdE-ml|Zool}}.). Granda klaso de artropodoj sespiedaj (pli ol 200,000 specoj) : ''muŝo, abelo''. <section end="Insekto"/> <section begin="Insidi"/>'''Insidi'''. Per ruzo kaj trompo sekrete malutili, peni malutili ; insidi kontraŭ la virto de virino. '''Insido'''. Ago de tiu, kiu<section end="Insidi"/><noinclude><references/></noinclude> nc1hwv2lpxgki973icq3ymzd64h01cr 104 37723 121757 121656 2026-05-28T22:23:02Z HenriLeFoll 4277 /* Validigita */ 121757 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="HenriLeFoll" /></noinclude><section begin="Insidi"/>insidas. '''Insida'''. Bazita sur insido. '''Inside'''. En insida maniero. '''Insidema'''. Havanta inklinon al insido. <section end="Insidi"/> <section begin="Insigno"/>'''Insigno'''. Blazono; signo de povo, de ofico : ''reĝa krono''. <section end="Insigno"/> <section begin="Insisti"/>'''Insisti'''. Firme resti ĉe sia opinio kaj postuli de aliaj agojn konformajn al ĝi; ne cedi al la opinio de aliaj : ''insisti pri la graveco de la unueco en la internacia lingvo''. Komparu : '''{{VdE|Obstina|Obstini}}''', '''{{VdE|Persisti|persisti}}'''. <section end="Insisti"/> <section begin="Inspekti"/>'''Inspekti'''. Kontroli la laboron de oficistoj, laboristoj. Komparu : '''{{VdE|Kontroli}}''', '''{{VdE|Revizi|revizi}}'''. <section end="Inspekti"/> <section begin="Inspektoro"/>'''Inspektoro'''. Supera oficisto, kies funkcio estas kontroli. <section end="Inspektoro"/> <section begin="Inspiri"/>'''Inspiri'''. Naskigi penson, planon : ''inspiri al iu temon por literatura verko''. Komparu : '''{{VdE|Sugesto|Sugesti}}'''. <section end="Inspiri"/> <section begin="Instali"/>'''Instali'''. - 1. Solene enkonduki en oficon, okupon : ''instali direktoron''. - 2. Meti en la ĝusta loko kaj definitive aranĝi por la agado : ''instali maŝinon''. '''Instalo'''. Ago de tiu, kiu instalas. <section end="Instali"/> <section begin="Instalo"/>'''Instanco'''. Grado de la juĝa povo : ''apelacio al supera instanco''. <section end="Instalo"/> <section begin="Instigi"/>'''Instigi'''. Morale puŝi al ago : ''La flama deziro proksimigi la momenton de la fina venko instigas ĉiujn Esperantistojn al la laboro por nia ideo''. '''Instigo'''. Ago de tiu, kiu instigas. Komparu : '''{{VdE|Eksciti}}''', '''{{VdE|Stimuli|stimuli}}'''. <section end="Instigi"/> <section begin="Instinkto"/>'''Instinkto'''. Interna, senkonsidera impulso por ago : ''la instinkto de l' bestoj''. '''Instinkte'''. Per instinkto. <section end="Instinkto"/> <section begin="Institucio"/>'''Institucio'''. Publika aŭ privata fondaĵo, organizaĵo : ''juraj institucioj''. <section end="Institucio"/> <section begin="Instituto"/>'''Instituto'''. Nomo de diversaj institucioj, precipe lernejaj : ''instituto de inĝenieroj; franca instituto = franca akademiaro''. <section end="Instituto"/> <section begin="Instrui"/>'''Instrui'''. Konigi al iu sciencon, doni lecionojn : ''instrui infanon; instrui matematikon; instrui al infano la gramatikon''. '''Instrua'''. Kiu instruas : ''La eraroj de atiaj personoj malofte estas instruaj por ni''. '''Instruado'''. Agoj de tiu, kiu instruas. <section end="Instrui"/> <section begin="Instrukcio"/>'''Instrukcio'''. Ordonoj kaj informoj, laŭ kiuj io devas esti farita : ''doni instrukcion al ambasadoro, al sendito''. <section end="Instrukcio"/> <section begin="Instrumento"/>'''Instrumento'''. Ilo, servanta kiel helpo la artoj, sciencoj, metioj : ''muzika instrumento, matematika, serurista''{{SIC|. |. Komparu :}} '''{{VdE|Aparato}}''', '''{{VdE|Maŝino}}'''. <section end="Instrumento"/> <section begin="Insulo"/>'''Insulo'''. Tero, de ĉiuj flankoj ĉirkaŭita de la akvo. ''Korsiko estas insulo''. '''Insulano'''. Loĝanto de insulo : ''La Angloj estas insulanoj''. '''Insularo'''. Kolekto de najbaraj insuloj; arĥipelago : ''La Filipina insularo''. '''Duoninsulo'''. Tero, de kelke da flankoj ĉirkaŭita de la akvo, kaj de unu kunigita kun la kontinento : ''la Balkana duoninsulo''. <section end="Insulo"/> <section begin="Insulti"/>'''Insulti'''. Diri al iu ofendajn, maldecajn vortojn : ''For de ĉi tie fripono, porko! '''Insulto'''''. Vortoj de tiu, kiu insultas. <section end="Insulti"/> <section begin="-Int"/>'''-Int'''. Finiĝo de l' aktiva participo de la pasinta tempo : ''farinta, fininte''. <section end="-Int"/> <section begin="Integrala"/>'''Integrala'''. Ne apartigebla, nedividebla, tuta, kompleta : ''integrala parto de tuto''. <section end="Integrala"/> <section begin="Intelekto"/>'''Intelekto'''. Kapablo pensi : ''La bestoj ne posedas intelekton''. '''Intelekta'''. Kiu rilatas la intelekton. <section end="Intelekto"/> <section begin="Inteligenta"/>'''Inteligenta'''. Posedanta spiritajn kapablojn. '''Inteligenteco'''. Eco de tiu, kiu estas inteligenta. <section end="Inteligenta"/> <section begin="Intenci"/>'''Intenci'''. Fiksi siajn pensojn sur io, por ĝin fari. '''Intenco'''. Stato de l' animo de tiu, kiu intencas : ''Ne sufiĉas bonaj intencoj''. Komparu : '''{{VdE|Plano}}, {{VdE|Projekto|projekto}}'''. <section end="Intenci"/> <section begin="Intendanto"/>'''Intendanto'''. Persono administranta domon, bienon : ''intendanto de princa palaco''. <section end="Intendanto"/> <section begin="Intensa"/>'''Intensa'''. Kondukata kun streĉitaj fortoj : ''intensa laboro, intensa terkulturado''. '''Intense'''. En intensa maniero. '''Intenseco'''. Eco de tio, kio estas intensa. <section end="Intensa"/> <section begin="Inter"/>'''Inter'''. - 1. Prepozicio por esprimi : ''havante de unu flanko unu objekton kaj de alia alian, sed restante ekster ĉiu aparte; en la nombro de : La tablo staras inter la pordo kaj fenestro''. Venis cent personoj, inter ili dek infanoj. - 2. Prefikso por esprimi : ''reciproke, unu je alia : interparoli, interkonsenti''. <section end="Inter"/> <section begin="Interdikto"/>'''Interdikto'''. Papa malpermeso al pastro plenumi liajn funkciojn. <section end="Interdikto"/> <section begin="Interesi"/>'''Interesi'''. Veki la scivolon; esti grava por iu : ''La lingvistikaj demandoj interesas multajn Esperantistojn''. '''Intereso'''. Efiko de tio, kio interesas : ''intereso de libro; intereso de leganto''. '''Interesa'''. Kiu interesas ; interesa romano. '''Interesiĝri'''. Havi scivolon por io : ''interesiĝi je la botaniko''. <section end="Interesi"/> <section begin="Interjekcio"/>'''Interjekcio'''. Vorto, uzata kiel ekkrio kaj esprimanta sentojn : ''ah! ho ve! <section end="Interjekcio"/> <section begin="Intermiti"/>'''Intermiti'''''. Halti kaj rekomenciĝi en egalaj intertempoj. '''Intermita'''. Kiu intermitas : ''intermita febro, intermita fontano''. '''Intermite'''. En intermitanta maniero. <section end="Intermiti"/> <section begin="Interna"/>'''Interna'''. - 1. Ĉirkaŭita de la limoj, de la surfacoj de fermita spaco; estanta en fermita spaco : ''interna korto, interna malsano''. - 2. Morala, spirita, idea : ''la interna senco de la esperantismo''. - 3. Koncernanta la landon mem, ne ĝiajn rilatojn<section end="Interna"/><noinclude><references/></noinclude> r4awx3jqsqp3lpb6je87634svsg7062 104 37724 121758 118226 2026-05-28T22:51:31Z HenriLeFoll 4277 /* Validigita */ 121758 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="HenriLeFoll" /></noinclude><section begin="Interna"/>kun aliaj landoj : ''ministro de la internaj aferoj''. '''Interno'''. lnterna spaco : ''interno de la ŝipo''. '''Internaĵo'''. Objekto, estanta en la interno : ''La koro, pulmoj, intestoj estas internaĵoj de la homa korpo''. <section end="Interna"/> <section begin="Interpelacio"/>'''Interpelacio'''. Demando, farita de deputato en parlamento al ministro, por ricevi klarigon pri agoj de la registaro. <section end="Interpelacio"/> <section begin="Interpreti"/>'''Interpreti'''. Traduki al fremdulo ion el lingvo, kiun li ne komprenas : ''La Esperantistoj ĉie bonege interpretas al la samideanoj''. '''Interpretisto'''. Homo, kies profesio estas interpreti. <section end="Interpreti"/> <section begin="Interpunkcio"/>'''Interpunkcio'''. Signo, por kiu oni apartigas du frazojn aŭ du vortojn de frazo : ''punkto, komo''. <section end="Interpunkcio"/> <section begin="Intervjuo"/>'''Intervjuo'''. Interparolo de ĵurnalisto kun eminenta persono, por ekscii la detalojn de ĝia vivo, ĝiajn opiniojn. <section end="Intervjuo"/> <section begin="Intesto"/>'''Intesto'''. Digesta kanalo de la homa kaj besta organismo : ''maldika kaj dika intesto''. <section end="Intesto"/> <section begin="Intima"/>'''Intima'''. - 1. Al kiu oni povas ĉion konfidi, por kiu oni ne havas sekretojn : ''intima amiko''. - 2. Kiun oni povas konfidi nur al bona amiko, sekreta : ''intima interparolo''. '''Intime'''. En intima maniero. '''Intimeco'''. Eco de tio, kio estas intima. <section end="Intima"/> <section begin="Intrigi"/>'''Intrigi'''. Ruze, sekrete agi por utili al si kaj malutili al aliaj. Intrigo. - 1. Ago de tiu, kiu intrigas : ''Dum la parlamentaj elektoj ĉie regas intrigoj kaj kalumnioj''. - 2. Impliko de la cirkonstancoj, prezentanta la bazon de dramo, de romano. '''Intrigema'''. Havanta inklinon al intrigoj. '''Intriganto'''. Homo, kiu intrigas. <section end="Intrigi"/> <section begin="Invadi"/>'''Invadi'''. Eniri en fremdan landon kun armiloj por ĝin konkiri. '''Invado'''. Ago de tiu, kiu invadas : ''La invadoj de l’ barbaroj detruis la Roman Imperion''. <section end="Invadi"/> <section begin="Invalido"/>'''Invalido'''. Soldato, homo, ne kapabla plu servi pro la maljuna aĝo aŭ kripleco. '''Invalida'''. Ne kapabla plu servi pro la maljuna aĝo aŭ kripleco. '''Invalideco'''. Stato de tiu, kiu estas invalida. <section end="Invalido"/> <section begin="Inventaro"/>'''Inventaro'''. Tabelo de objektoj, apartenantaj al persono, al institucio : ''inventaro de bieno, de fabriko''. <section end="Inventaro"/> <section begin="Inversa"/>'''Inversa'''. Kontraŭa al la ordinara, al la reala direkto de l' objektoj : ''La spegulo donas inversan bildon de la objektoj''. <section end="Inversa"/> <section begin="Investi"/>'''Investi'''. Solene enkonduki en plenumotan oficon. <section end="Investi"/> <section begin="Investituro"/>'''Investituro'''. Rajto de la reĝoj en la mezaj jarcentoj elekti kaj investi la episkopojn : ''La papo Gregoro VII kaj la imperiestro Henriko IV akre batalis pro la investituro''. <section end="Investituro"/> <section begin="Inviti"/>'''Inviti'''. Ĝentile peti iun veni : ''inviti al tagmanĝo, al edziĝa festeno''. '''Invito'''. Ago, vortoj de tiu, kiu invitas, <section end="Inviti"/> <section begin="Io"/>'''Io'''. Objekto, afero, ideo nedifinita : ''Io falis de la tegmento''. Io malhelpas min dormi. <section end="Io"/> <section begin="Iom"/>'''Iom'''. Ia nombro, ia kvanto; ian nombron, kvanton : ''Trinki iom da teo''. <section end="Iom"/> <section begin="Iri"/>'''Iri'''. - 1. Sin movi per la piedoj : ''iri sur la strato''. - 2. Moviĝi : ''horloĝo, maŝino iras''. - 3. Progresi, esti en stato : ''La afero iras bone''. '''Antaŭiri'''. Iri antaŭ io, esti sekvata de io : ''La avangardo antaŭiras la armeon''. '''Deiri'''. Iri de io kaj flankiĝi de ĝi : ''Deiri de la vojo''. '''Foriri'''. Iri for de io kaj ĝin forlasi : ''Foriri de la urbo''. '''Ekiri'''. Komenci la iradon : ''Post trihora ripozo la taĉmento ekiris''. '''Eliri'''. Iri el io kaj veni eksteren : ''Eliri el la ĉambro''. '''Eniri'''. Iri en ion kaj veni internen : ''Eniri en la preĝejon''. '''Eniro'''. - 1. Ago de tiu, kiu eniras. - 2. Loko, tra kiu oni eniras : ''La kavo havas du enirojn''. '''Rondiri'''. Iri ĉirkaŭ io, farante rondon, cirklon, regulan fermitan linion : ''La tera globo turniĝas ĉirkaŭ sia akso kaj rondiras ĉirkaŭ la suno''. '''Subiri'''. Iri kaj veni sub ion; iri kaj veni sub la horizonton : ''Subiri tegmenton''. La suno ĉiutage leviĝas kaj subiras. '''Suriri'''. Iri kaj veni sur ion : ''Suriri tegmenton''. '''Trairi'''. Iri tra io kaj atingi ĝian ekstremon : ''trairi ĝardenon''. '''Transiri'''. Iri trans ion kaj atingi ĝian alian flankon : ''transiri riveron''. '''Irilo'''. Longa bastono kun flanka breteto (piedingo), por marŝi super la tero. <section end="Iri"/> <section begin="Irido"/>'''Irido''' ({{VdE-ml|Bot}}.). Unukotiledona vegetaĵo (''Iris''). <section end="Irido"/> <section begin="Iridio"/>'''Iridio''' ({{VdE-ml|Ĥem}}.). Ir. Griza, tre malmola kaj fortika metalo, trovata kun plateno en kelkaj mineraloj, uzata por produktado de modelaj mezuriloj, por pintoj de ŝtalaj instrumentoj, k. t. p. <section end="Iridio"/> <section begin="Iriso"/>'''Iriso'''. Ronda membrano de la okulo, kun truo en la centro : ''Oni nomas la koloron de la okuloj laŭ la koloro de ilia iriso''. <section end="Iriso"/> <section begin="Ironio"/>'''Ironio'''. Moka parolmaniero, kies esprimoj havas kontraŭan sencon al tio, kion oni volas diri. '''Ironia'''. Bazita sur ironio. '''Ironie'''. En ironia maniero. <section end="Ironio"/> <section begin="-Is"/>'''- Is'''. Finiĝo de la pasinta tempo de l’ aktivo. <section end="-Is"/> <section begin="Islamo"/>'''Islamo'''. Mahometana religio. <section end="Islamo"/> <section begin="-Ist"/>'''- Ist'''. Sufikso por derivi nomojn de la personoj, kies konstanta okupo, {{vdk|profe|sio}}<section end="-Ist"/><noinclude><references/></noinclude> 4ha4e7q7eydojy7idqm3c6yt3f6sj1g 104 37728 121762 121658 2026-05-29T01:12:16Z HenriLeFoll 4277 /* Validigita */ 121762 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="HenriLeFoll" /></noinclude> <section begin="Kalio"/>'''Kalio''' ({{VdE-ml|Ĥem}}). K. Ĥemia elemento, alkalia mineralo; ĝiaj saloj : ''kalinitrato (salpetro); kalibromido uzata en la medicino k. t. p.'' <section end="Kalio"/> <section begin="Kalfatri"/>'''Kalfatri'''. Ŝtopi fendojn de ŝipo per stupo kaj gudro. <section end="Kalfatri"/> <section begin="Kalibro"/>'''Kalibro'''. Diametro de cilindra, de sfera objekto : ''kalibro de pafilo, de kuglo, kanono de granda kalibro''. <section end="Kalibro"/> <section begin="Kalifo"/>'''Kalifo'''. Regnestro de Arabujo post la morto de Mahometo. <section end="Kalifo"/> <section begin="Kaliko"/>'''Kaliko'''. Trinkvazo pli larĝa supre, sur piedo. <section end="Kaliko"/> <section begin="Kalikoto"/>'''Kalikoto'''. Glata, densa kotona teksaĵo, similanta la tolon. <section end="Kalikoto"/> <section begin="Kalko"/>'''Kalko''' ({{VdE-ml|Ĥem}}.). Kalcioksido, substanco uzata kiel mortero. Komparu : '''{{VdE|Cemento}}''', '''{{VdE|Mortero|mortero}}''', '''{{VdE|Stuki|stuko}}'''. <section end="Kalko"/> <section begin="Kalkano"/>'''Kalkano'''. Posta parto de la homa piedo : ''la kalkano de Aĥilo''. '''Kalkanumo'''. Posta parto de la ŝuo sub la plando. <section end="Kalkano"/> <section begin="Kalkuli"/>'''Kalkuli'''. - 1. Serĉi la nombron de objektoj : ''kalkuli sian monon; kalkuli la voĉojn por kaj kontraŭ la propono''. - 2. Fari matematikan operacion : ''kalkuli la jaran profiton, konante la sumon kaj la procenton''. '''Kalkulo'''. Procedo, operacio, per kiu oni kalkulas. '''Kalkulema'''. Kiu havas inklinon al la kalkuloj; ne malavara. '''Alkalkuli'''. Aldoni per la kalkulo : ''alkalkuli la poŝtajn spezojn''. '''Dekalkuli'''. Depreni per la kalkulo : ''dekalkuli la rabaton''. '''Kalkulebla'''. Kiu povas esti kalkulita : ''La steloj de la serena ĉielo ŝajnas nekalkuleblaj''. <section end="Kalkuli"/> <section begin="Kalomelo"/>'''Kalomelo''' ({{VdE-ml|Ĥem}}.). Hg₂Cl₂. Hidrargoklorido, blanka pulvoro, uzata kiel laksiga rimedo, kontraŭ la sifiliso. <section end="Kalomelo"/> <section begin="Kalsono"/>'''Kalsono'''. Tola, kalikota pantalono, portata sub la jupo, sub la pantalono. <section end="Kalsono"/> <section begin="Kalumnii"/>'''Kalumnii'''. Komuniki mensogajn sciigojn, malutilajn por ies honoro aŭ reputacio. '''Kalumnio'''. Vortoj de tiu, kiu kalumnias. '''Kalumniulo'''. Homo, kiu kalumnias. <section end="Kalumnii"/> <section begin="Kamarado"/>'''Kamarado'''. Kunulo, kolego, samideano. <section end="Kamarado"/> <section begin="Kambio"/>'''Kambio'''. Dokumento pri prunto, skribita sur speciala stampita papero. <section end="Kambio"/> <section begin="Kameo"/>'''Kameo'''. Juvela ŝtono kun konveksa skulptaĵo. <section end="Kameo"/> <section begin="Kamelo"/>'''Kamelo''' ({{VdE-ml|Zool}}.). Remaĉanta mambesto kun unu aŭ du ĝiboj de la dorso (Camelus). <section end="Kamelo"/> <section begin="Kamelio"/>'''Kamelio''' ({{VdE-ml|Bot}}.). Arbeto el la familio de la ternostremiacoj, kun belaj floroj (''Camellia''). <section end="Kamelio"/> <section begin="Kameno"/>'''Kameno'''. Masonita aŭ metala fajrujo por hejti. '''Kamentubo'''. Tubo, tra kiu eliĝas la fumo de la kameno. '''Kamentubisto'''. Homo, kies okupo estas purigi la kamentubojn. Komparu : '''{{VdE|Forno}}'''. <section end="Kameno"/> <section begin="Kamero"/>'''Kamero'''. Senfenestra ĉambro. <section end="Kamero"/> <section begin="Kamerlingo"/>'''Kamerlingo'''. Kardinalo, administranta la katolikan eklezion dum la elektado de nova papo. <section end="Kamerlingo"/> <section begin="Kamforo"/>'''Kamforo'''. Blanka aroma substanco, tre facile vaporiĝanta, ekstraktata el samnoma arbo kaj uzata en la medicino, pirotekniko, kontraŭ tineoj. <section end="Kamforo"/> <section begin="Kamizolo"/>'''Kamizolo'''. Vesto de la supra parto de la korpo, ordinare trikita el lano, kun manikoj, portata sur aŭ sub la ĉemizo. Komparu : '''{{VdE|Veŝto}}'''. <section end="Kamizolo"/> <section begin="Kamloto"/>'''Kamloto'''. Vulgara lana teksaĵo. <section end="Kamloto"/> <section begin="Kamomilo"/>'''Kamomilo '''({{VdE-ml|Bot}}.). Herbo el la familio de l’ kompozitoj, kies floroj estas uzataj en la medicino (''Chamomilla''). <section end="Kamomilo"/> <section begin="Kampo"/>'''Kampo'''. Ebena tera areo, precipe kulturebla tera areo : ''tritika kampo, kampo de batalo''. '''Kamparo'''. Aro de kultureblaj kampoj (kiel la malo de la urbo). '''Kamparano'''. Loĝanto de kamparo, neinstruita terkulturisto. <section end="Kampo"/> <section begin="Kano"/>'''Kano''' ({{VdE-ml|Bot}}.). Alta herbo el la familio de la graminacoj, kies sekigitaj trunketoj estas tre fortikaj, flekseblaj kaj uzataj, kiel bastonoj, por mebloj (''Phragmites''). <section end="Kano"/> <section begin="Kanabo"/>'''Kanabo''' ({{VdE-ml|Bot}}.). Herbo el la familio de la kanabacoj, el kies fadenoj oni faras teksaĵojn. (''Cannabis sativa''). <section end="Kanabo"/> <section begin="Kanabacoj"/>'''Kanabacoj''' ({{VdE-ml|Bot}}.). Familio de dukotiledonaj senpetalaj vegetajoj : ''kanabo''. <section end="Kanabacoj"/> <section begin="Kanabeno"/>'''Kanabeno''' ({{VdE-ml|Zool}}.). Birdo el la vico de l’ paseroj (''Fringilla linota''). <section end="Kanabeno"/> <section begin="Kanajlo"/>'''Kanajlo'''. Senhonora, senhonesta homo. <section end="Kanajlo"/> <section begin="Kanalo"/>'''Kanalo'''. Artefarita akva defluejo : ''urbaj kanaloj por la malpuraĵoj; la Sueza kanalo''. <section end="Kanalo"/> <section begin="Kanalizi"/>'''Kanalizi'''. Konstrui kanalojn, provizi per kanaloj : ''kanalizi urbon''. <section end="Kanalizi"/> <section begin="Kanapo"/>'''Kanapo'''. Longa apogseĝo por kelke da personoj. <section end="Kanapo"/> <section begin="Kanario"/>'''Kanario''' ({{VdE-ml|Zool}}.). Kantanta birdo el la vico de l’ paseroj (''Passer canarius''). <section end="Kanario"/> <section begin="Kanastro"/>'''Kanastro'''. Speco de forta tabako. <section end="Kanastro"/> <section begin="Kancelario"/>'''Kancelario'''. Oficeja ĉambro, en kiu oni akceptas la klientojn, donas kaj prenas dokumentojn k. t. p. <section end="Kancelario"/> <section begin="Kanceliero"/>'''Kanceliero'''. Plej alta ŝtata oficisto : ''kanceliero de la Germana imperio''.<section end="Kanceliero"/><noinclude><references/></noinclude> s1nusa8ec3ehfbsd9k3lbulnvxb265b 104 40846 121746 119202 2026-05-28T19:06:14Z Castelobranco 7 *ligilo 121746 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Castelobranco" /></noinclude><section begin="Ŝanceli"/>'''Ŝanceliĝema'''. Ĉiam ŝanceliĝanta antaŭ decido, ne decidema. Komparu : '''{{VdE|Balanci}}, {{VdE|Skui|skui}}, {{VdE|Svingi|svingi}}'''. <section end="Ŝanceli"/> <section begin="Ŝanĝi"/>'''Ŝanĝi'''. Anstataŭ unu objekto preni alian, aliigi : ''ŝanĝi veston, ŝanĝi loĝejon''. ''La uniformo tute ŝanĝis la aspekton de la junulo''. '''Interŝanĝi'''. Preni objekton de iu kaj doni por ĝi alian egalvaloran kaj reciproke : ''La vilaĝano interŝanĝis kun amiko ĉapelon je ĉapo''. '''Ŝanĝebla'''. Kiu povas esti ŝanĝata : ''skribmaŝino kun ŝanĝebla alfabeto''. <section end="Ŝanĝi"/> <section begin="Ŝankro"/>'''Ŝankro''' ({{VdE-ml|Med}}.). Infekta ulcero de la seksaj organoj. <section end="Ŝankro"/> <section begin="Ŝarado"/>'''Ŝarado'''. Enigmo, en kiu oni devas diveni vorton, posedante difinon de ĉiu ĝia silabo aŭ de grupoj de ĝiaj silaboj, prezentantaj plenan vorton. <section end="Ŝarado"/> <section begin="Ŝargi"/>'''Ŝargi'''. Ŝarĝi pafilon. <section end="Ŝargi"/> <section begin="Ŝarĝi"/>'''Ŝarĝi'''. - 1. Meti sur io pezajn korpojn portotajn : ''ŝarĝi ĉevalon, veturilon, ŝipon''. - 2. Meti en pafilon pulvon, kuglojn. '''Ŝarĝo'''. Objekto per kiu oni ŝarĝas. <section end="Ŝarĝi"/> <section begin="Ŝarko"/>'''Ŝarko''' ({{VdE-ml|Zool}}.). Raba mara fiŝo el la vico de la transversobuŝaj (''Squalus''). <section end="Ŝarko"/> <section begin="Ŝati"/>'''Ŝati'''. Havi altan opinion pri ies kapabloj, valoro : ''ŝati ies talenton''. '''Ŝato'''. Opinio de tiu, kiu ŝatas. '''Malŝati'''. Havi malaltan opinion pri ies kapabloj. valoro. '''Malŝato'''. Opinio de tiu, kiu malŝatas. <section end="Ŝati"/> <section begin="Ŝaŭmo"/>'''Ŝaŭmo'''. Blanka substanco. konsistanta el kuniĝintaj veziketoj de fluidaĵo, forte skuata : ''la ŝaŭmo de la ondoj''. '''Ŝaumi'''. Eligi ŝaŭmon : ''ŝaŭmanta biero''. <section end="Ŝaŭmo"/> <section begin="Ŝelo"/>'''Ŝelo'''. Natura kovraĵo de arboj, ovoj, fruktoj. '''Senŝeligi'''. Senigi ion de la ŝelo : ''senŝeligi pomon''. <section end="Ŝelo"/> <section begin="Ŝelko"/>'''Ŝelko'''. Duobla elasta rubando, metata sur la ŝultroj por porti la pantalonojn. <section end="Ŝelko"/> <section begin="Ŝerci"/>'''Ŝerci'''. Diri ion por ridigi; paroli ne serioze. '''Ŝerco'''. Vortoj de tiu, kiu ŝercas. '''Ŝerca'''. Kiu ŝercas : ''ŝerca vorto''. '''Ŝerce'''. En ŝerca maniero, kun ŝerco. <section end="Ŝerci"/> <section begin="Ŝi"/>'''Ŝi'''. Virina pronomo de la tria persono de l' ununombro : ''La patrino venis - ŝi venis''. <section end="Ŝi"/> <section begin="Ŝildo"/>'''Ŝildo'''. Ŝirmilo kontraŭ la glavoj, lancoj, kugloj. <section end="Ŝildo"/> <section begin="Ŝilingo"/>'''Ŝilingo'''. Angla monero, valoranta 1,2 fr. <section end="Ŝilingo"/> <section begin="Ŝimo"/>'''Ŝimo'''. Fungoj, kovrantaj la supraĵon de putrantaj organikaj substancoj. '''Ŝimi'''. Kovriĝi de ŝimo. <section end="Ŝimo"/> <section begin="Ŝindo"/>'''Ŝindo'''. Ligna tabuleto, uzata por kovri la tegmentojn. <section end="Ŝindo"/> <section begin="Ŝinko"/>'''Ŝinko'''. Salita porka femuro. '''Ŝinka'''. De ŝinko, el ŝinko. <section end="Ŝinko"/> <section begin="Ŝipo"/>'''Ŝipo'''. Akvoveturilo : ''velŝipo, vaporŝipo, komerca ŝipo, batalŝipo, kirasa ŝipo''. '''Ŝiparo'''. - 1. Aro de ŝipoj, kolektiĝintaj por kune navigi. - 2. Tutaĵo de la ŝipoj de lando : ''Anglujo posedas la plej grandan ŝiparon''. '''Ŝipano'''. Homo, servanta sur ŝipo. '''Ŝipestro'''. Ĉefo de la ŝipanoj. <section end="Ŝipo"/> <section begin="Ŝiri"/>'''Ŝiri'''. Perforte apartigi partojn de malmola korpo per tirado : ''ŝiri paperon, ŝiri fadenon''. Deŝiri, disŝiri, forŝiri, elŝiri. Komparu : '''{{VdE|Rompi}}'''. <section end="Ŝiri"/> <section begin="Ŝirmi"/>'''Ŝirmi'''. Kovri, defendi de io malbona : ''La ombrelo ŝirmas nin de la pluvo''. La remparo ŝirmas la soldatojn de la kugloj. La patrino ŝirmas la etulon de la danĝero. '''Ŝirmilo'''. Objekto por ŝirmi : ''lampo-ŝirmilo''. <section end="Ŝirmi"/> <section begin="Ŝlimo"/>'''Ŝlimo'''. Tera substanco, kovranta la fundon de la senfluaj akvujoj. <section end="Ŝlimo"/> <section begin="Ŝlosi"/>'''Ŝlosi'''. Fermi per seruro : ''ŝlosi pordon, ŝlosi ĉambron, ŝlosi iun en ĉambro''. '''Ŝlosilo'''. Fera peco por ŝlosi kaj malŝlosi seruron. '''Malŝlosi'''. Malfermi seruron. <section end="Ŝlosi"/> <section begin="Ŝmaci"/>'''Ŝmaci'''. Manĝi aŭ kisi kun bruo. <section end="Ŝmaci"/> <section begin="Ŝmiri"/>'''Ŝmiri'''. Kovri per maldika tavolo de grasa substanco : ''ŝmiri panon per butero, ŝmiri akson de rado''. '''Ŝmiraĵo'''. Graso, per kiu oni ŝmiras. <section end="Ŝmiri"/> <section begin="Ŝnuro"/>'''Ŝnuro'''. Kunplektitaj linaj, kotonaj fadenoj, uzataj por ligi diversajn objektojn, pakaĵojn. <section end="Ŝnuro"/> <section begin="Ŝovi"/>'''Ŝovi'''. Puŝi objekton, glitigante ĝin sur la surfaco, sur kiu ĝi kuŝas : ''ŝovi pakaĵon sur la planko''. Komparu : '''{{VdE|Puŝi}}, {{VdE|Tiri|tiri}}'''. <section end="Ŝovi"/> <section begin="Ŝoveli"/>'''Ŝoveli'''. Forigi, transŝuti grenon, karbon de unu loko en alian per speciala ilo. '''Ŝovelilo'''. Ilo por ŝoveli, konsistanta el larĝa plata aŭ iom kava ekstremo kaj longa tenilo. <section end="Ŝoveli"/> <section begin="Ŝovinismo"/>'''Ŝovinismo'''. Troigita patriotismo. <section end="Ŝovinismo"/> <section begin="Ŝpari"/>'''Ŝpari'''. - 1. Elspezi, uzi nur tiom, kiom estas nepre necese kaj tiamaniere kolekti provizon : ''Ŝpari monon por la maljuneco''. - 2. Konservi, malmulte uzante : ''Ŝparu viajn fortojn!'' '''Ŝparema'''. Kiu amas ŝpari. '''Ŝparkaso'''. Kaso, kie oni lasas la ŝparitan monon, por ricevi procentojn. '''Malŝpari'''. Elspezi multe kaj senkonsidere. Komparu : '''{{VdE|Avara}}, {{VdE|Avida|avida}}'''. <section end="Ŝpari"/> <section begin="Ŝpico"/>'''Ŝpico''' ({{VdE-ml|Zool}}.). Speco de malgranda ĉambra hundo. <section end="Ŝpico"/> <section begin="Ŝpini"/>'''Ŝpini'''. Tiri fibrojn el fibra amaso kaj tordi ilin en fadenojn. '''Ŝpinaĵo'''. Fibra amaso, el kiu oni tiras fibrojn kaj tordas ilin en fadenojn. <section end="Ŝpini"/><noinclude><references/></noinclude> p6xb75oplnjslcf7tsvyecz59uojfs4 121748 121746 2026-05-28T19:12:45Z Castelobranco 7 121748 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Castelobranco" /></noinclude><section begin="Ŝanceli"/>'''Ŝanceliĝema'''. Ĉiam ŝanceliĝanta antaŭ decido, ne decidema. Komparu : '''{{VdE|Balanci}}, {{VdE|Skui|skui}}, {{VdE|Svingi|svingi}}'''. <section end="Ŝanceli"/> <section begin="Ŝanĝi"/>'''Ŝanĝi'''. Anstataŭ unu objekto preni alian, aliigi : ''ŝanĝi veston, ŝanĝi loĝejon''. ''La uniformo tute ŝanĝis la aspekton de la junulo''. '''Interŝanĝi'''. Preni objekton de iu kaj doni por ĝi alian egalvaloran kaj reciproke : ''La vilaĝano interŝanĝis kun amiko ĉapelon je ĉapo''. '''Ŝanĝebla'''. Kiu povas esti ŝanĝata : ''skribmaŝino kun ŝanĝebla alfabeto''. <section end="Ŝanĝi"/> <section begin="Ŝankro"/>'''Ŝankro''' ({{VdE-ml|Med}}.). Infekta ulcero de la seksaj organoj. <section end="Ŝankro"/> <section begin="Ŝarado"/>'''Ŝarado'''. Enigmo, en kiu oni devas diveni vorton, posedante difinon de ĉiu ĝia silabo aŭ de grupoj de ĝiaj silaboj, prezentantaj plenan vorton. <section end="Ŝarado"/> <section begin="Ŝargi"/>'''Ŝargi'''. Ŝarĝi pafilon. <section end="Ŝargi"/> <section begin="Ŝarĝi"/>'''Ŝarĝi'''. - 1. Meti sur io pezajn korpojn portotajn : ''ŝarĝi ĉevalon, veturilon, ŝipon''. - 2. Meti en pafilon pulvon, kuglojn. '''Ŝarĝo'''. Objekto per kiu oni ŝarĝas. <section end="Ŝarĝi"/> <section begin="Ŝarko"/>'''Ŝarko''' ({{VdE-ml|Zool}}.). Raba mara fiŝo el la vico de la transversobuŝaj (''Squalus''). <section end="Ŝarko"/> <section begin="Ŝati"/>'''Ŝati'''. Havi altan opinion pri ies kapabloj, valoro : ''ŝati ies talenton''. '''Ŝato'''. Opinio de tiu, kiu ŝatas. '''Malŝati'''. Havi malaltan opinion pri ies kapabloj. valoro. '''Malŝato'''. Opinio de tiu, kiu malŝatas. <section end="Ŝati"/> <section begin="Ŝaŭmo"/>'''Ŝaŭmo'''. Blanka substanco. konsistanta el kuniĝintaj veziketoj de fluidaĵo, forte skuata : ''la ŝaŭmo de la ondoj''. '''Ŝaumi'''. Eligi ŝaŭmon : ''ŝaŭmanta biero''. <section end="Ŝaŭmo"/> <section begin="Ŝelo"/>'''Ŝelo'''. Natura kovraĵo de arboj, ovoj, fruktoj. '''Senŝeligi'''. Senigi ion de la ŝelo : ''senŝeligi pomon''. <section end="Ŝelo"/> <section begin="Ŝelko"/>'''Ŝelko'''. Duobla elasta rubando, metata sur la ŝultroj por porti la pantalonojn. <section end="Ŝelko"/> <section begin="Ŝerci"/>'''Ŝerci'''. Diri ion por ridigi; paroli ne serioze. '''Ŝerco'''. Vortoj de tiu, kiu ŝercas. '''Ŝerca'''. Kiu ŝercas : ''ŝerca vorto''. '''Ŝerce'''. En ŝerca maniero, kun ŝerco. <section end="Ŝerci"/> <section begin="Ŝi"/>'''Ŝi'''. Virina pronomo de la tria persono de l' ununombro : ''La patrino venis - ŝi venis''. <section end="Ŝi"/> <section begin="Ŝildo"/>'''Ŝildo'''. Ŝirmilo kontraŭ la glavoj, lancoj, kugloj. <section end="Ŝildo"/> <section begin="Ŝilingo"/>'''Ŝilingo'''. Angla monero, valoranta 1,2 fr. <section end="Ŝilingo"/> <section begin="Ŝimo"/>'''Ŝimo'''. Fungoj, kovrantaj la supraĵon de putrantaj organikaj substancoj. '''Ŝimi'''. Kovriĝi de ŝimo. <section end="Ŝimo"/> <section begin="Ŝindo"/>'''Ŝindo'''. Ligna tabuleto, uzata por kovri la tegmentojn. <section end="Ŝindo"/> <section begin="Ŝinko"/>'''Ŝinko'''. Salita porka femuro. '''Ŝinka'''. De ŝinko, el ŝinko. <section end="Ŝinko"/> <section begin="Ŝipo"/>'''Ŝipo'''. Akvoveturilo : ''velŝipo, vaporŝipo, komerca ŝipo, batalŝipo, kirasa ŝipo''. '''Ŝiparo'''. - 1. Aro de ŝipoj, kolektiĝintaj por kune navigi. - 2. Tutaĵo de la ŝipoj de lando : ''Anglujo posedas la plej grandan ŝiparon''. '''Ŝipano'''. Homo, servanta sur ŝipo. '''Ŝipestro'''. Ĉefo de la ŝipanoj. <section end="Ŝipo"/> <section begin="Ŝiri"/>'''Ŝiri'''. Perforte apartigi partojn de malmola korpo per tirado : ''ŝiri paperon, ŝiri fadenon''. Deŝiri, disŝiri, forŝiri, elŝiri. Komparu : '''{{VdE|Rompi}}'''. <section end="Ŝiri"/> <section begin="Ŝirmi"/>'''Ŝirmi'''. Kovri, defendi de io malbona : ''La ombrelo ŝirmas nin de la pluvo''. La remparo ŝirmas la soldatojn de la kugloj. La patrino ŝirmas la etulon de la danĝero. '''Ŝirmilo'''. Objekto por ŝirmi : ''lampo-ŝirmilo''. <section end="Ŝirmi"/> <section begin="Ŝlimo"/>'''Ŝlimo'''. Tera substanco, kovranta la fundon de la senfluaj akvujoj. <section end="Ŝlimo"/> <section begin="Ŝlosi"/>'''Ŝlosi'''. Fermi per seruro : ''ŝlosi pordon, ŝlosi ĉambron, ŝlosi iun en ĉambro''. '''Ŝlosilo'''. Fera peco por ŝlosi kaj malŝlosi seruron. '''Malŝlosi'''. Malfermi seruron. <section end="Ŝlosi"/> <section begin="Ŝmaci"/>'''Ŝmaci'''. Manĝi aŭ kisi kun bruo. <section end="Ŝmaci"/> <section begin="Ŝmiri"/>'''Ŝmiri'''. Kovri per maldika tavolo de grasa substanco : ''ŝmiri panon per butero, ŝmiri akson de rado''. '''Ŝmiraĵo'''. Graso, per kiu oni ŝmiras. <section end="Ŝmiri"/> <section begin="Ŝnuro"/>'''Ŝnuro'''. Kunplektitaj linaj, kotonaj fadenoj, uzataj por ligi diversajn objektojn, pakaĵojn. <section end="Ŝnuro"/> <section begin="Ŝovi"/>'''Ŝovi'''. Puŝi objekton, glitigante ĝin sur la surfaco, sur kiu ĝi kuŝas : ''ŝovi pakaĵon sur la planko''. Komparu : '''{{VdE|Puŝi}}, {{VdE|Tiri|tiri}}'''. <section end="Ŝovi"/> <section begin="Ŝoveli"/>'''Ŝoveli'''. Forigi, transŝuti grenon, karbon de unu loko en alian per speciala ilo. '''Ŝovelilo'''. Ilo por ŝoveli, konsistanta el larĝa plata aŭ iom kava ekstremo kaj longa tenilo. <section end="Ŝoveli"/> <section begin="Ŝovinismo"/>'''Ŝovinismo'''. Troigita patriotismo. <section end="Ŝovinismo"/> <section begin="Ŝpari"/>'''Ŝpari'''. - 1. Elspezi, uzi nur tiom, kiom estas nepre necese kaj tiamaniere kolekti provizon : ''Ŝpari monon por la maljuneco''. - 2. Konservi, malmulte uzante : ''Ŝparu viajn fortojn!'' '''Ŝparema'''. Kiu amas ŝpari. '''Ŝparkaso'''. Kaso, kie oni lasas la ŝparitan monon, por ricevi procentojn. '''Malŝpari'''. Elspezi multe kaj senkonsidere. Komparu : '''{{VdE|Avara}}, {{VdE|Avida|avida}}'''. <section end="Ŝpari"/> <section begin="Ŝpico"/>'''Ŝpico''' ({{VdE-ml|Zool}}.). Speco de malgranda ĉambra hundo. <section end="Ŝpico"/> <section begin="Ŝpini"/>'''Ŝpini'''. Tiri fibrojn el fibra amaso kaj tordi ilin en fadenojn. '''Ŝpinaĵo'''. Fibra <section end="Ŝpini"/><noinclude><references/></noinclude> 088j5vao2484j5r1x2fwafcq5c08k1j 104 40847 121747 119203 2026-05-28T19:12:15Z Castelobranco 7 *ligiloj 121747 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Castelobranco" /></noinclude><section begin="Ŝpinilo"/>amaso, el kiu oni tiras fibrojn kaj tordas ilin fadenojn. '''Ŝpinilo'''. Ligna bastoneto kun '''Ŝpinisto'''. Homo, kies metio estas ŝpini. Komparu : '''{{VdE|Plekti}}, {{VdE|Teksi|teksi}}, {{VdE|Triki|triki}}'''. <section end="Ŝpinilo"/> <section begin="Ŝpruci"/>'''Ŝpruci'''. Vivege eliĝi en fluo aŭ en gutoj : ''La sango ŝprucas el la vundo''. '''Ŝprucigi'''. Vivege eligi fluidaĵon en fluo aŭ en gutoj : ''ŝprucigi akvon sur florojn''. '''Ŝprucigilo'''. Instrumento por ŝprucigi : ''ĝardena ŝprucigilo''. <section end="Ŝpruci"/> <section begin="Ŝranko"/>'''Ŝranko'''. Alta meblo kun unu aŭ du pordoj, kun bretoj, hokoj kaj tirkestoj por la tolaĵo, vestoj. <section end="Ŝranko"/> <section begin="Ŝrapnelo"/>'''Ŝrapnelo'''. Kanona pafaĵo, plenigita per malgrandaj kugloj kaj eksplodanta post la pafo. <section end="Ŝrapnelo"/> <section begin="Ŝraŭbo"/>'''Ŝraŭbo'''. Metala, ligna peco, cilindra aŭ konusa, spirale kanelita por kunigi, fiksi. '''Ŝraŭbi'''. Turni ŝraŭbon. '''Ŝraŭbilo'''. Instrumento por turni la ŝraŭbojn. <section end="Ŝraŭbo"/> <section begin="Ŝtalo"/>'''Ŝtalo'''. Purigita fero, fandita kun malgranda kvanto de karbo : ''fleksebla, kiel la ŝtalo''. '''Ŝtala'''. El ŝtalo : ''ŝtala tondilo''. <section end="Ŝtalo"/> <section begin="Ŝtato"/>'''Ŝtato'''. Unuiĝo de popolo sub la sama sistemo de regado. '''Ŝtata'''. De ŝtato, koncernanta ŝtaton : ''ŝtata revolucio''. Komparu : '''{{VdE|Regno}}'''. <section end="Ŝtato"/> <section begin="Ŝteli"/>'''Ŝteli'''. Preni sekrete aŭ superforte ies propraĵon. '''Ŝtelo'''. Ago de tiu, kiu ŝtelas. '''Ŝtelisto'''. Homo, kiu profesie ŝtelas. '''Ŝteldiri, ŝteliri'''. Diri, iri tiel, ke oni restu nerimarkita : ''La atakantoj ŝteliris al la remparo''. <section end="Ŝteli"/> <section begin="Ŝtipo"/>'''Ŝtipo'''. Mallonga, larĝa peco de dehakita arbo. Komparu : '''{{VdE|Trabo}}'''. <section end="Ŝtipo"/> <section begin="Ŝtofo"/>'''Ŝtofo'''. Teksaĵo, el kiu oni faras vestojn : ''drapo, silka ŝtofo; eleganta kaj fortika ŝtofo''. '''Subŝtofo'''. Teksaĵo, kiun oni alkudras sub la ŝtofo de vesto : ''somera jako sen subŝtofo''. <section end="Ŝtofo"/> <section begin="Ŝtono"/>'''Ŝtono'''. Malmola minerala maso, ordinare negranda kaj movebla. '''Ŝtona'''. El ŝtono, el ŝtonoj : ''ŝtona muro''. '''Ŝtonego'''. Granda nemovebla ŝtono : ''la ŝtonegoj de monto''. '''Ŝtonmortigi'''. Mortigi per ŝtonoj. <section end="Ŝtono"/> <section begin="Ŝtopi"/>'''Ŝtopi'''. Fermi truon, plenigante ĝin per ia substanco : ''ŝtopi fendon en barelo''. '''Ŝtopilo'''. Objekto, per kiu oni ŝtopas. <section end="Ŝtopi"/> <section begin="Ŝtrumpo"/>'''Ŝtrumpo'''. Sakforma vesto, kovranta la piedon ĝis la genuo aŭ eĉ pli alte. '''Ŝtrumpeto'''. Mallonga ŝtrumpo, ne atinganta la genuon. <section end="Ŝtrumpo"/> <section begin="Ŝtupo"/>'''Ŝtupo'''. Ĉiu el la transversaj ŝtonoj aŭ traboj, melitaj unu post kaj super alia por supreniri, kaj malsupreniri. '''Ŝtuparo'''. Suprenirejo el ŝtupoj. <section end="Ŝtupo"/> <section begin="Ŝuo"/>'''Ŝuo'''. Malalta leda piedvesto ĝis super la maleoloj. '''Ŝuisto'''. Homo, kies metio estas fari ŝuojn. <section end="Ŝuo"/> <section begin="Ŝuldi"/>'''Ŝuldi'''. Havi la devon pagi la pruntitan monon : ''Li ŝuldas al mi 100 fr''. '''Ŝuldo'''. Mono, kiun oni ŝuldas. '''Ŝuldanto'''. Kiu ŝuldas. <section end="Ŝuldi"/> <section begin="Ŝultro"/>'''Ŝultro''' ({{VdE-ml|Anat}}.). Parto de la homa korpo inter la kolo kaj la supro de la brako. <section end="Ŝultro"/> <section begin="Ŝuti"/>'''Ŝuti'''. Ĵeti substancon, konsistantan el malmolaj, nekunigitaj eroj : ''ŝuti grenon en sakon, ŝuti sablon sur teron, ŝuti salon en supon''. '''Disŝuti'''. Ŝuti en diversajn flankojn : ''semante, disŝuti grenon sur kampo''. '''Superŝuti'''. - 1. Tre abunde ŝuti, kovri per ŝutado : ''superŝuti kadavron per tero''. - 2. Tre abunde doni : ''superŝuti per donacoj, superŝuti per riproĉoj''. <section end="Ŝuti"/> <section begin="Ŝveli"/>'''Ŝveli'''. Plivastiĝi, pligrandiĝi koncerne la volumenon : ''La vundita membro ŝvelis de la inflamo''. '''Ŝvelo'''. Stato de tio, kio ŝvelas. <section end="Ŝveli"/> <section begin="Ŝvito"/>'''Ŝvito'''. Akvosimila fluidaĵo, eliĝanta tra la poroj de l’ haŭto. '''Ŝviti'''. Eligi ŝviton, kovriĝi de ŝvito : ''ŝviti de la varmego''. <section end="Ŝvito"/><noinclude><references/></noinclude> m98husnwb0zql6afdzknlciv7m2h2gj 104 40848 121750 119205 2026-05-28T21:57:11Z Castelobranco 7 *ligilo 121750 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Castelobranco" /></noinclude> <section begin="Tandemo"/>'''Tandemo'''. - 1. Kabrioleto kun du ĉevaloj, jungitaj unu antaŭ la alia. - 2. Durada velocipedo por du personoj. <section end="Tandemo"/> <section begin="Tanino"/>'''Tanino''' ({{VdE-ml|Ĥem}}.). Ekstrakto el pulvorigita ŝelo de l’ kverko, de l’ kastanarbo; kristala pulvoro uzata en la medicino, en la ledfabrikado. <section end="Tanino"/> <section begin="Tantalo"/>'''Tantalo''' ({{VdE-ml|Ĥem}}.). Ta. Ĥemia elemento, malofte trovata griza metalo, uzata por elektraj lampoj. <section end="Tantalo"/> <section begin="Tantiemo"/>'''Tantiemo'''. Difinita procento de la profito, kiel rekompenco por la kunlaborantoj de industria aŭ komerca entrepreno. <section end="Tantiemo"/> <section begin="Tapeto"/>'''Tapeto'''. Papero, teksaĵo, ledo, per kiu oni kovras la murojn de ĉambroj. '''Tapeti'''. Kovri per tapeto. <section end="Tapeto"/> <section begin="Tapiŝo"/>'''Tapiŝo'''. Teksita, brodita tuko por kovri la plankon. <section end="Tapiŝo"/> <section begin="Taro"/>'''Taro'''. Pezo de la kesto, sako k. t. p., en kiu estas enpakita komercaĵo. <section end="Taro"/> <section begin="Tarantelo"/>'''Tarantelo'''. Rapida itala danco. <section end="Tarantelo"/> <section begin="Tarantulo"/>'''Tarantulo''' ({{VdE-ml|Zool}}.). Artropodo el la familio de l’ dupulmaj araneoj; ĝiaj pikoj estas iafoje mortigaj (''Tarantula''). <section end="Tarantulo"/> <section begin="Tarifo"/>'''Tarifo'''. Tabelo de pagoj impostaj, fervojaj. <section end="Tarifo"/> <section begin="Taroko"/>'''Taroko'''. Kartludo kun 78 kartoj inter tri personoj. <section end="Taroko"/> <section begin="Tartaro"/>'''Tartaro''' ({{VdE-ml|Ĥem}}.). Kalia salo de la samnoma acido; malmola ŝelo formiĝanta sur la partoj de l' vazoj, enhavantaj junan vinon, sur la dentoj. <section end="Tartaro"/> <section begin="Tasko"/>'''Tasko'''. Laboro, ordonita, donita de alia persono; laboro farota : ''Dum akraj diskutoj ne facila estas la tasko de la prezidanto''. Komparu : '''{{VdE|Devo}}, {{VdE|Funkcio|funkcio}}, {{VdE|Komisio|komisio}}'''. <section end="Tasko"/> <section begin="Taso"/>'''Taso'''. - 1. Malalta larĝa malgranda vazo por trinki, ordinare porcelana aŭ fajenca. - 2. Ĝia enhavo : ''trinki tason da kafo''. <section end="Taso"/> <section begin="Tatui"/>'''Tatui'''. Fari sur la haŭto neforigeblajn kolorajn desegnaĵojn : ''Nur sovaĝaj popoloj tatuas sian korpon''. '''Tatuo, tatuado'''. Ago, agoj de tiu, kiu tatuas. '''Tatuaĵo'''. Desegnaĵo, farita per la tatuado. <section end="Tatui"/> <section begin="Taŭgi"/>'''Taŭgi'''. Esti uzebla, esti bona por io : ''Ne ĉiuj fruktoj taŭgas por la manĝado''. '''Taŭgeco'''. Eco de tio, kio taŭgas. '''Taŭga'''. Kiu taŭgas. '''Sentaŭga'''. Kiu ne taŭgas. '''Sentaŭgulo'''. Homo, kiu taŭgas por nenio. <section end="Taŭgi"/> <section begin="Tavolo"/>'''Tavolo'''. Tutaĵo de eroj de substanco, kuŝantaj unu apud alia en la sama alteco, rilate al la aliaj eroj, kuŝantaj supre kaj sube : ''La profundaj tavoloj de la tero''. ''Sur la strato kuŝas dika tavolo de neĝo''. <section end="Tavolo"/> <section begin="Teo"/>'''Teo''' ({{VdE-ml|Bot}}.). Sekigitaj folioj de l’ tearbo kaj la trinkaĵo, preparata el ili. '''Tearbo'''. Arbo aŭ arbeto el la familio de l’ ternostremiacoj (''Tea chinensis''). <section end="Teo"/> <section begin="Teatro"/>'''Teatro'''. Loko, konstruaĵo, kie oni donas dramajn, operajn spektaklojn. '''Teatra'''. De teatro, koncernanta teatron. '''Teatraĵo'''. Teatra spektaklo. <section end="Teatro"/> <section begin="Tedi"/>'''Tedi'''. Fariĝi malagrabla, kaŭzi nekontentecon per sia ofteco aŭ longedaŭreco : ''La senĉesaj pluvoj tedis la vojaĝantojn''. '''Teda'''. Kiu tedas. Komparu : '''{{VdE|Enuigi}}'''. <section end="Tedi"/> <section begin="Tegi"/>'''Tegi'''. Kovri de ĉiuj flankoj per sakforma tuko : ''tegi kusenon''. <section end="Tegi"/> <section begin="Tegmento"/>'''Tegmento'''. Supra parto de la konstruaĵo, ĝin kovranta. '''Subtegmento'''. Loko, loĝejo sub la tegmento. <section end="Tegmento"/> <section begin="Tegolo"/>'''Tegolo'''. Plata, maldika briko, uzata por kovri la tegmentojn. <section end="Tegolo"/> <section begin="Teismo"/>'''Teismo'''. Religia doktrino, bazita sur la kredo je unu persona Dio. Komparu : '''{{VdE|Diismo}}'''. <section end="Teismo"/> <section begin="Teisto"/>'''Teisto'''. Adepto de la teismo. <section end="Teisto"/> <section begin="Tekniko"/>'''Tekniko'''. Tutaĵo de la metodoj kaj procedoj por plenumi verkon de arto, industrio aŭ metio. '''Teknika'''. De tekniko, koncernanta teknikon. '''Teknikisto'''. Specialisto en tekniko. <section end="Tekniko"/> <section begin="Teknologio"/>'''Teknologio'''. Scienco pri la metodoj fari produktaĵojn el krudaj substancoj : ''ĥemia teknologio''. <section end="Teknologio"/> <section begin="Teksi"/>'''Teksi'''. Rektangule kruci fadenojn, seninterrompe unu apud alia : ''teksi tukon el lanaj fadenoj''. '''Teksisto'''. Homo, kies metio estas teksi. '''Teksaĵo'''. Objekto, farita per la teksado : ''silka teksaĵo''. Komparu : '''{{VdE|Plekti}}, {{VdE|Ŝpini|ŝpini}}, {{VdE|Triki|triki}}'''. <section end="Teksi"/> <section begin="Teksto"/>'''Teksto'''. - 1. Propraj vortoj de aŭtoro, de akto, rilate al la komentarioj, tradukoj, ilustraĵoj : ''citi tekston de Demosteno''. - 2. Fragmento de la Biblio, kiel temo de prediko. <section end="Teksto"/> <section begin="Telefono"/>'''Telefono'''. Aparato por transporti je granda interspaco la sonojn de la homa voĉo, tonojn k. t. p. per la elektra fluo. '''Telefoni'''. – 1. Uzi telefonon : ''En Varsovio la abonantoj telefonas dudek fojojn ĉiutage''. - 2. Komuniki per la telefono : ''telefoni novaĵon''. <section end="Telefono"/> <section begin="Telegrafo"/>'''Telegrafo'''. Aparato optika aŭ elektromagneta por sendi per interkonsentitaj signoj sciigojn je granda interspaco. '''Telegrafi'''. - 1. Uzi la telegrafon. - 2. Komuniki per telegrafo. <section end="Telegrafo"/><noinclude><references/></noinclude> 9gfykzlxsspjx76n0st4uug252o1l93 121751 121750 2026-05-28T21:58:40Z Castelobranco 7 *ligilo 121751 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Castelobranco" /></noinclude> <section begin="Tandemo"/>'''Tandemo'''. - 1. Kabrioleto kun du ĉevaloj, jungitaj unu antaŭ la alia. - 2. Durada velocipedo por du personoj. <section end="Tandemo"/> <section begin="Tanino"/>'''Tanino''' ({{VdE-ml|Ĥem}}.). Ekstrakto el pulvorigita ŝelo de l’ kverko, de l’ kastanarbo; kristala pulvoro uzata en la medicino, en la ledfabrikado. <section end="Tanino"/> <section begin="Tantalo"/>'''Tantalo''' ({{VdE-ml|Ĥem}}.). Ta. Ĥemia elemento, malofte trovata griza metalo, uzata por elektraj lampoj. <section end="Tantalo"/> <section begin="Tantiemo"/>'''Tantiemo'''. Difinita procento de la profito, kiel rekompenco por la kunlaborantoj de industria aŭ komerca entrepreno. <section end="Tantiemo"/> <section begin="Tapeto"/>'''Tapeto'''. Papero, teksaĵo, ledo, per kiu oni kovras la murojn de ĉambroj. '''Tapeti'''. Kovri per tapeto. <section end="Tapeto"/> <section begin="Tapiŝo"/>'''Tapiŝo'''. Teksita, brodita tuko por kovri la plankon. <section end="Tapiŝo"/> <section begin="Taro"/>'''Taro'''. Pezo de la kesto, sako k. t. p., en kiu estas enpakita komercaĵo. <section end="Taro"/> <section begin="Tarantelo"/>'''Tarantelo'''. Rapida itala danco. <section end="Tarantelo"/> <section begin="Tarantulo"/>'''Tarantulo''' ({{VdE-ml|Zool}}.). Artropodo el la familio de l’ dupulmaj araneoj; ĝiaj pikoj estas iafoje mortigaj (''Tarantula''). <section end="Tarantulo"/> <section begin="Tarifo"/>'''Tarifo'''. Tabelo de pagoj impostaj, fervojaj. <section end="Tarifo"/> <section begin="Taroko"/>'''Taroko'''. Kartludo kun 78 kartoj inter tri personoj. <section end="Taroko"/> <section begin="Tartaro"/>'''Tartaro''' ({{VdE-ml|Ĥem}}.). Kalia salo de la samnoma acido; malmola ŝelo formiĝanta sur la partoj de l' vazoj, enhavantaj junan vinon, sur la dentoj. <section end="Tartaro"/> <section begin="Tasko"/>'''Tasko'''. Laboro, ordonita, donita de alia persono; laboro farota : ''Dum akraj diskutoj ne facila estas la tasko de la prezidanto''. Komparu : '''{{VdE|Devi|Devo}}, {{VdE|Funkcio|funkcio}}, {{VdE|Komisio|komisio}}'''. <section end="Tasko"/> <section begin="Taso"/>'''Taso'''. - 1. Malalta larĝa malgranda vazo por trinki, ordinare porcelana aŭ fajenca. - 2. Ĝia enhavo : ''trinki tason da kafo''. <section end="Taso"/> <section begin="Tatui"/>'''Tatui'''. Fari sur la haŭto neforigeblajn kolorajn desegnaĵojn : ''Nur sovaĝaj popoloj tatuas sian korpon''. '''Tatuo, tatuado'''. Ago, agoj de tiu, kiu tatuas. '''Tatuaĵo'''. Desegnaĵo, farita per la tatuado. <section end="Tatui"/> <section begin="Taŭgi"/>'''Taŭgi'''. Esti uzebla, esti bona por io : ''Ne ĉiuj fruktoj taŭgas por la manĝado''. '''Taŭgeco'''. Eco de tio, kio taŭgas. '''Taŭga'''. Kiu taŭgas. '''Sentaŭga'''. Kiu ne taŭgas. '''Sentaŭgulo'''. Homo, kiu taŭgas por nenio. <section end="Taŭgi"/> <section begin="Tavolo"/>'''Tavolo'''. Tutaĵo de eroj de substanco, kuŝantaj unu apud alia en la sama alteco, rilate al la aliaj eroj, kuŝantaj supre kaj sube : ''La profundaj tavoloj de la tero''. ''Sur la strato kuŝas dika tavolo de neĝo''. <section end="Tavolo"/> <section begin="Teo"/>'''Teo''' ({{VdE-ml|Bot}}.). Sekigitaj folioj de l’ tearbo kaj la trinkaĵo, preparata el ili. '''Tearbo'''. Arbo aŭ arbeto el la familio de l’ ternostremiacoj (''Tea chinensis''). <section end="Teo"/> <section begin="Teatro"/>'''Teatro'''. Loko, konstruaĵo, kie oni donas dramajn, operajn spektaklojn. '''Teatra'''. De teatro, koncernanta teatron. '''Teatraĵo'''. Teatra spektaklo. <section end="Teatro"/> <section begin="Tedi"/>'''Tedi'''. Fariĝi malagrabla, kaŭzi nekontentecon per sia ofteco aŭ longedaŭreco : ''La senĉesaj pluvoj tedis la vojaĝantojn''. '''Teda'''. Kiu tedas. Komparu : '''{{VdE|Enuo|Enuigi}}'''. <section end="Tedi"/> <section begin="Tegi"/>'''Tegi'''. Kovri de ĉiuj flankoj per sakforma tuko : ''tegi kusenon''. <section end="Tegi"/> <section begin="Tegmento"/>'''Tegmento'''. Supra parto de la konstruaĵo, ĝin kovranta. '''Subtegmento'''. Loko, loĝejo sub la tegmento. <section end="Tegmento"/> <section begin="Tegolo"/>'''Tegolo'''. Plata, maldika briko, uzata por kovri la tegmentojn. <section end="Tegolo"/> <section begin="Teismo"/>'''Teismo'''. Religia doktrino, bazita sur la kredo je unu persona Dio. Komparu : '''{{VdE|Diismo}}'''. <section end="Teismo"/> <section begin="Teisto"/>'''Teisto'''. Adepto de la teismo. <section end="Teisto"/> <section begin="Tekniko"/>'''Tekniko'''. Tutaĵo de la metodoj kaj procedoj por plenumi verkon de arto, industrio aŭ metio. '''Teknika'''. De tekniko, koncernanta teknikon. '''Teknikisto'''. Specialisto en tekniko. <section end="Tekniko"/> <section begin="Teknologio"/>'''Teknologio'''. Scienco pri la metodoj fari produktaĵojn el krudaj substancoj : ''ĥemia teknologio''. <section end="Teknologio"/> <section begin="Teksi"/>'''Teksi'''. Rektangule kruci fadenojn, seninterrompe unu apud alia : ''teksi tukon el lanaj fadenoj''. '''Teksisto'''. Homo, kies metio estas teksi. '''Teksaĵo'''. Objekto, farita per la teksado : ''silka teksaĵo''. Komparu : '''{{VdE|Plekti}}, {{VdE|Ŝpini|ŝpini}}, {{VdE|Triki|triki}}'''. <section end="Teksi"/> <section begin="Teksto"/>'''Teksto'''. - 1. Propraj vortoj de aŭtoro, de akto, rilate al la komentarioj, tradukoj, ilustraĵoj : ''citi tekston de Demosteno''. - 2. Fragmento de la Biblio, kiel temo de prediko. <section end="Teksto"/> <section begin="Telefono"/>'''Telefono'''. Aparato por transporti je granda interspaco la sonojn de la homa voĉo, tonojn k. t. p. per la elektra fluo. '''Telefoni'''. – 1. Uzi telefonon : ''En Varsovio la abonantoj telefonas dudek fojojn ĉiutage''. - 2. Komuniki per la telefono : ''telefoni novaĵon''. <section end="Telefono"/> <section begin="Telegrafo"/>'''Telegrafo'''. Aparato optika aŭ elektromagneta por sendi per interkonsentitaj signoj sciigojn je granda interspaco. '''Telegrafi'''. - 1. Uzi la telegrafon. - 2. Komuniki per telegrafo. <section end="Telegrafo"/><noinclude><references/></noinclude> 84bokaz8sw85ftud12r9qpejy5upptj 121755 121751 2026-05-28T22:06:00Z Castelobranco 7 * 121755 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Castelobranco" /></noinclude> <section begin="Tandemo"/>'''Tandemo'''. - 1. Kabrioleto kun du ĉevaloj, jungitaj unu antaŭ la alia. - 2. Durada velocipedo por du personoj. <section end="Tandemo"/> <section begin="Tanino"/>'''Tanino''' ({{VdE-ml|Ĥem}}.). Ekstrakto el pulvorigita ŝelo de l’ kverko, de l’ kastanarbo; kristala pulvoro uzata en la medicino, en la ledfabrikado. <section end="Tanino"/> <section begin="Tantalo"/>'''Tantalo''' ({{VdE-ml|Ĥem}}.). Ta. Ĥemia elemento, malofte trovata griza metalo, uzata por elektraj lampoj. <section end="Tantalo"/> <section begin="Tantiemo"/>'''Tantiemo'''. Difinita procento de la profito, kiel rekompenco por la kunlaborantoj de industria aŭ komerca entrepreno. <section end="Tantiemo"/> <section begin="Tapeto"/>'''Tapeto'''. Papero, teksaĵo, ledo, per kiu oni kovras la murojn de ĉambroj. '''Tapeti'''. Kovri per tapeto. <section end="Tapeto"/> <section begin="Tapiŝo"/>'''Tapiŝo'''. Teksita, brodita tuko por kovri la plankon. <section end="Tapiŝo"/> <section begin="Taro"/>'''Taro'''. Pezo de la kesto, sako k. t. p., en kiu estas enpakita komercaĵo. <section end="Taro"/> <section begin="Tarantelo"/>'''Tarantelo'''. Rapida itala danco. <section end="Tarantelo"/> <section begin="Tarantulo"/>'''Tarantulo''' ({{VdE-ml|Zool}}.). Artropodo el la familio de l’ dupulmaj araneoj; ĝiaj pikoj estas iafoje mortigaj (''Tarantula''). <section end="Tarantulo"/> <section begin="Tarifo"/>'''Tarifo'''. Tabelo de pagoj impostaj, fervojaj. <section end="Tarifo"/> <section begin="Taroko"/>'''Taroko'''. Kartludo kun 78 kartoj inter tri personoj. <section end="Taroko"/> <section begin="Tartaro"/>'''Tartaro''' ({{VdE-ml|Ĥem}}.). Kalia salo de la samnoma acido; malmola ŝelo formiĝanta sur la partoj de l' vazoj, enhavantaj junan vinon, sur la dentoj. <section end="Tartaro"/> <section begin="Tasko"/>'''Tasko'''. Laboro, ordonita, donita de alia persono; laboro farota : ''Dum akraj diskutoj ne facila estas la tasko de la prezidanto''. Komparu : '''{{VdE|Devi|Devo}}, {{VdE|Funkcio|funkcio}}, {{VdE|Komisio|komisio}}'''. <section end="Tasko"/> <section begin="Taso"/>'''Taso'''. - 1. Malalta larĝa malgranda vazo por trinki, ordinare porcelana aŭ fajenca. - 2. Ĝia enhavo : ''trinki tason da kafo''. <section end="Taso"/> <section begin="Tatui"/>'''Tatui'''. Fari sur la haŭto neforigeblajn kolorajn desegnaĵojn : ''Nur sovaĝaj popoloj tatuas sian korpon''. '''Tatuo, tatuado'''. Ago, agoj de tiu, kiu tatuas. '''Tatuaĵo'''. Desegnaĵo, farita per la tatuado. <section end="Tatui"/> <section begin="Taŭgi"/>'''Taŭgi'''. Esti uzebla, esti bona por io : ''Ne ĉiuj fruktoj taŭgas por la manĝado''. '''Taŭgeco'''. Eco de tio, kio taŭgas. '''Taŭga'''. Kiu taŭgas. '''Sentaŭga'''. Kiu ne taŭgas. '''Sentaŭgulo'''. Homo, kiu taŭgas por nenio. <section end="Taŭgi"/> <section begin="Tavolo"/>'''Tavolo'''. Tutaĵo de eroj de substanco, kuŝantaj unu apud alia en la sama alteco, rilate al la aliaj eroj, kuŝantaj supre kaj sube : ''La profundaj tavoloj de la tero''. ''Sur la strato kuŝas dika tavolo de neĝo''. <section end="Tavolo"/> <section begin="Teo"/>'''Teo''' ({{VdE-ml|Bot}}.). Sekigitaj folioj de l’ tearbo kaj la trinkaĵo, preparata el ili. '''Tearbo'''. Arbo aŭ arbeto el la familio de l’ ternostremiacoj (''Tea chinensis''). <section end="Teo"/> <section begin="Teatro"/>'''Teatro'''. Loko, konstruaĵo, kie oni donas dramajn, operajn spektaklojn. '''Teatra'''. De teatro, koncernanta teatron. '''Teatraĵo'''. Teatra spektaklo. <section end="Teatro"/> <section begin="Tedi"/>'''Tedi'''. Fariĝi malagrabla, kaŭzi nekontentecon per sia ofteco aŭ longedaŭreco : ''La senĉesaj pluvoj tedis la vojaĝantojn''. '''Teda'''. Kiu tedas. Komparu : '''{{VdE|Enuo|Enuigi}}'''. <section end="Tedi"/> <section begin="Tegi"/>'''Tegi'''. Kovri de ĉiuj flankoj per sakforma tuko : ''tegi kusenon''. <section end="Tegi"/> <section begin="Tegmento"/>'''Tegmento'''. Supra parto de la konstruaĵo, ĝin kovranta. '''Subtegmento'''. Loko, loĝejo sub la tegmento. <section end="Tegmento"/> <section begin="Tegolo"/>'''Tegolo'''. Plata, maldika briko, uzata por kovri la tegmentojn. <section end="Tegolo"/> <section begin="Teismo"/>'''Teismo'''. Religia doktrino, bazita sur la kredo je unu persona Dio. Komparu : '''{{VdE|Diismo}}'''. <section end="Teismo"/> <section begin="Teisto"/>'''Teisto'''. Adepto de la teismo. <section end="Teisto"/> <section begin="Tekniko"/>'''Tekniko'''. Tutaĵo de la metodoj kaj procedoj por plenumi verkon de arto, industrio aŭ metio. '''Teknika'''. De tekniko, koncernanta teknikon. '''Teknikisto'''. Specialisto en tekniko. <section end="Tekniko"/> <section begin="Teknologio"/>'''Teknologio'''. Scienco pri la metodoj fari produktaĵojn el krudaj substancoj : ''ĥemia teknologio''. <section end="Teknologio"/> <section begin="Teksi"/>'''Teksi'''. Rektangule kruci fadenojn, seninterrompe unu apud alia : ''teksi tukon el lanaj fadenoj''. '''Teksisto'''. Homo, kies metio estas teksi. '''Teksaĵo'''. Objekto, farita per la teksado : ''silka teksaĵo''. Komparu : '''{{VdE|Plekti}}, {{VdE|Ŝpini|ŝpini}}, {{VdE|Triki|triki}}'''. <section end="Teksi"/> <section begin="Teksto"/>'''Teksto'''. - 1. Propraj vortoj de aŭtoro, de akto, rilate al la komentarioj, tradukoj, ilustraĵoj : ''citi tekston de Demosteno''. - 2. Fragmento de la Biblio, kiel temo de prediko. <section end="Teksto"/> <section begin="Telefono"/>'''Telefono'''. Aparato por transporti je granda interspaco la sonojn de la homa voĉo, tonojn k. t. p. per la elektra fluo. '''Telefoni'''. – 1. Uzi telefonon : ''En Varsovio la abonantoj telefonas dudek fojojn ĉiutage''. - 2. Komuniki per la telefono : ''telefoni novaĵon''. <section end="Telefono"/> <section begin="Telegrafo"/>'''Telegrafo'''. Aparato optika aŭ elektromagneta por sendi per interkonsentitaj signoj sciigojn je granda interspaco. '''Telegrafi'''. - 1. Uzi la telegrafon. - 2. <section end="Telegrafo"/><noinclude><references/></noinclude> r45dw1z78ctfa8hhf7oe9gud5vc1c41 104 40849 121753 119206 2026-05-28T22:01:04Z Castelobranco 7 *ligilo 121753 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Castelobranco" /></noinclude> <section begin="Telegrafe"/>'''Telegrafe'''. Per la telegrafo. '''Telegrafisto'''. Oficisto de telegrafo. <section end="Telegrafe"/> <section begin="Telegramo"/>'''Telegramo'''. Komunikaĵo, sendata per telegrafo. <section end="Telegramo"/> <section begin="Telepatio"/>'''Telepatio'''. Kapablo vidi personojn, ricevi impresojn je interspaco supernatura, materie neebla. <section end="Telepatio"/> <section begin="Telero"/>'''Telero'''. Plata, malprofunda vazo, ordinare porcelana aŭ fajenca, el kiuj oni manĝas : ''suptelero''. <section end="Telero"/> <section begin="Teleskopo"/>'''Teleskopo'''. Optika instrumento por observi la astrojn. <section end="Teleskopo"/> <section begin="Teluro"/>'''Teluro''' ({{VdE-ml|Ĥem}}.). Te. Ĥemia elemento, bluete blanka metalo, trovata kun la oro, arĝento kaj plumbo. <section end="Teluro"/> <section begin="Temo"/>'''Temo'''. Tio, pri kio oni parolas, skribas : ''temo de parolado, temo de disertacio''. <section end="Temo"/> <section begin="Tempo"/>'''Tempo'''. - 1. Daŭro kaj sinsekvo de okazoj : ''Ĉio okazas en la tempo kaj spaco''. - 2. Difinita. mezurita daŭro : ''Kiom da tempo vi restos en la urbo? - 3''. Epoko, periodo, sezono : ''en la tempo de la franca revolucio, en la tempo de la rikolto''. - 4. Disponebla tempo : ''Mi ne havas tempon hodiaŭ''. – 5. Konvena, ĝusta tempo : ''Jam venis la tempo komenci la laboron''. '''Intertempo'''. Tempo inter du okazoj. '''Libertempo'''. Serio da tagoj, destinitaj por la ripozo de lernantoj, oficistoj. '''Samtempa'''. Okazanta en la sama tempo, en la sama momento : ''du samtempaj pafoj''. '''Samtempe'''. En la sama tempo. '''Antaŭtempa'''. Okazanta, farata antaŭ la konvena tempo, tio frua : ''antaŭtempa akuŝo''. '''Antaŭtempe'''. Antaŭ la konvena tempo, tro frue. <section end="Tempo"/> <section begin="Temperamento"/>'''Temperamento'''. Tutaĵo de la psikologiaj kaj fiziologiaj ecoj de individuo, de kiuj dependas ĝia reago je la impulsoj : ''pasia temperamento''. <section end="Temperamento"/> <section begin="Temperaturo"/>'''Temperaturo'''. Grado de la varmo : ''alta temperaturo''. <section end="Temperaturo"/> <section begin="Tempio"/>'''Tempio''' ({{VdE-ml|Anat}}.). Flanka parto de la kapo, inter la frunto, okulo, orelo kaj vango. <section end="Tempio"/> <section begin="Templo"/>'''Templo'''. Loko, konstruaĵo, kie oni adoras Dion, diojn. <section end="Templo"/> <section begin="Teni"/>'''Teni'''. - 1. Havi en la mano, en la manoj kaj ne ellasi : ''teni bastonon, teni bovon je la kornoj''. - 2. Havi en sia povo, ne ellasi : ''teni krimulon en malliberejo''. - 3. Konservi en senŝanĝa situacio : ''teni rekte la kapon''. '''Tenilo'''. Parto de instrumento, de vazo, je kiu oni ilin tenas : ''tenilo de glavo tenilo de korbo''. '''Deteni'''. Teni flanke de io, ne allasi, ne permesi fari ion : ''deteni iun de krimo''. '''Subteni'''. - 1. Teni de sube por ke io ne falu : ''subteni lamantan maljunulon''. - 2. Helpi : ''subteni ies agadon''. <section end="Teni"/> <section begin="Tendo"/>'''Tendo'''. Ŝirmilo kontraŭ la pluvo, nego, malvarmo, konsistanta el partoj el dika tolo, fiksitaj sur stangoj. '''Tendaro'''. Aro de tendoj, en kiuj loĝas la soldatoj dum militiro. <section end="Tendo"/> <section begin="Tendeno"/>'''Tendeno'''. - 1. Ekstremo de muskolo, kuniganta ĝin kun osto. - 2. Ŝnuro, kuniganta la ekstremojn de la pafarko. <section end="Tendeno"/> <section begin="Tendenco"/>'''Tendenco'''. Emo al difinita celo, precipe emo popularigi iun ideon en literatura verko : ''morala tendenco''. '''Tendenca'''. Havanta tendencon : ''tendenca romano''. <section end="Tendenco"/> <section begin="Tendro"/>'''Tendro'''. Vagono, sekvanta la lokomotivon kaj portanta hejtaĵon kaj akvon. <section end="Tendro"/> <section begin="Tenio"/>'''Tenio''' ({{VdE-ml|Zool}}.). Rubanda vermo (''Taenia''). <section end="Tenio"/> <section begin="Tenoro"/>'''Tenoro'''. Plej alta vira voĉo. '''Tenoristo'''. Kantisto, posedanta la tenoron. <section end="Tenoro"/> <section begin="Tenti"/>'''Tenti'''. Instigi, altiri al malbona faro : ''la diablo tentanto''. '''Tento'''. Instigo al malbona faro. Komparu : '''{{VdE|Logi}}'''. <section end="Tenti"/> <section begin="Teokratio"/>'''Teokratio'''. Politika regado en la nomo de Dio, plenumata de pastroj. <section end="Teokratio"/> <section begin="Teologio"/>'''Teologio'''. Scienco pri Dio kaj pri la religio. '''Teologia'''. De teologio, koncernanta teologion. <section end="Teologio"/> <section begin="Teologo"/>'''Teologo'''. Specialisto en la teologio. <section end="Teologo"/> <section begin="Teoremo"/>'''Teoremo'''. Scienca aserto, kiu devas esti pruvita : ''geometria teoremo''. <section end="Teoremo"/> <section begin="Teorio"/>'''Teorio'''. - 1. Konoj spekulativaj, ne bazitaj sur la efektiva plenumo : ''la teorio de la medicino''. - 2. Tutaĵo de konoj, klarigantaj komplete grupon de fenomenoj, de faktoj : ''la teorio de la magnetismo''. '''Teoria'''. De teorio, bazita sur teorio. '''Teorie'''. En teoria maniero. '''Teoriulo'''. Specialisto en teorio. <section end="Teorio"/> <section begin="Tero"/>'''Tero'''. - 1. ({{VdE-ml|Astr}}.). Planedo, sur kiu ni loĝas : ''La tero rondiras cirkaŭ la suno'' - 2. Solida ekstera tavolo de ĉi tiu planedo : ''kuŝi sur la tero; la tero kaj la maro''. – 3. Substanco, el kiu konsistas ĉi tiu tavolo : ''sabla argila tero''. '''Tera'''. De tero, el tero, koncernanta teron : ''tera globo tera polo''. '''Enterigi'''. Ĵeti en la teron; meti kadavron, ĉerkon en la teron, entombigi. '''Elterigi'''. Eligi el la tero. '''Teretaĝo'''. Etaĝo sur la nivelo de la tero. '''Terkolo'''. Tera strio inter du maroj, kuniganta du kontinentojn :''La Panama terkolo kunigas la du Amerikojn''. '''Terpomo'''. ({{VdE-ml|Bot}}.). Manĝebla tubero sur radikoj de vegetaĵo de la familio de l' solanacoj (''Sotanum tuberosum''). <section end="Tero"/><noinclude><references/></noinclude> rtbdbku2btgwhewd60ymgyrnyni9zy3 121754 121753 2026-05-28T22:01:50Z Castelobranco 7 * 121754 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Castelobranco" /></noinclude><section begin="Telegrafe"/>Komuniki per telegrafo. '''Telegrafe'''. Per la telegrafo. '''Telegrafisto'''. Oficisto de telegrafo. <section end="Telegrafe"/> <section begin="Telegramo"/>'''Telegramo'''. Komunikaĵo, sendata per telegrafo. <section end="Telegramo"/> <section begin="Telepatio"/>'''Telepatio'''. Kapablo vidi personojn, ricevi impresojn je interspaco supernatura, materie neebla. <section end="Telepatio"/> <section begin="Telero"/>'''Telero'''. Plata, malprofunda vazo, ordinare porcelana aŭ fajenca, el kiuj oni manĝas : ''suptelero''. <section end="Telero"/> <section begin="Teleskopo"/>'''Teleskopo'''. Optika instrumento por observi la astrojn. <section end="Teleskopo"/> <section begin="Teluro"/>'''Teluro''' ({{VdE-ml|Ĥem}}.). Te. Ĥemia elemento, bluete blanka metalo, trovata kun la oro, arĝento kaj plumbo. <section end="Teluro"/> <section begin="Temo"/>'''Temo'''. Tio, pri kio oni parolas, skribas : ''temo de parolado, temo de disertacio''. <section end="Temo"/> <section begin="Tempo"/>'''Tempo'''. - 1. Daŭro kaj sinsekvo de okazoj : ''Ĉio okazas en la tempo kaj spaco''. - 2. Difinita. mezurita daŭro : ''Kiom da tempo vi restos en la urbo? - 3''. Epoko, periodo, sezono : ''en la tempo de la franca revolucio, en la tempo de la rikolto''. - 4. Disponebla tempo : ''Mi ne havas tempon hodiaŭ''. – 5. Konvena, ĝusta tempo : ''Jam venis la tempo komenci la laboron''. '''Intertempo'''. Tempo inter du okazoj. '''Libertempo'''. Serio da tagoj, destinitaj por la ripozo de lernantoj, oficistoj. '''Samtempa'''. Okazanta en la sama tempo, en la sama momento : ''du samtempaj pafoj''. '''Samtempe'''. En la sama tempo. '''Antaŭtempa'''. Okazanta, farata antaŭ la konvena tempo, tio frua : ''antaŭtempa akuŝo''. '''Antaŭtempe'''. Antaŭ la konvena tempo, tro frue. <section end="Tempo"/> <section begin="Temperamento"/>'''Temperamento'''. Tutaĵo de la psikologiaj kaj fiziologiaj ecoj de individuo, de kiuj dependas ĝia reago je la impulsoj : ''pasia temperamento''. <section end="Temperamento"/> <section begin="Temperaturo"/>'''Temperaturo'''. Grado de la varmo : ''alta temperaturo''. <section end="Temperaturo"/> <section begin="Tempio"/>'''Tempio''' ({{VdE-ml|Anat}}.). Flanka parto de la kapo, inter la frunto, okulo, orelo kaj vango. <section end="Tempio"/> <section begin="Templo"/>'''Templo'''. Loko, konstruaĵo, kie oni adoras Dion, diojn. <section end="Templo"/> <section begin="Teni"/>'''Teni'''. - 1. Havi en la mano, en la manoj kaj ne ellasi : ''teni bastonon, teni bovon je la kornoj''. - 2. Havi en sia povo, ne ellasi : ''teni krimulon en malliberejo''. - 3. Konservi en senŝanĝa situacio : ''teni rekte la kapon''. '''Tenilo'''. Parto de instrumento, de vazo, je kiu oni ilin tenas : ''tenilo de glavo tenilo de korbo''. '''Deteni'''. Teni flanke de io, ne allasi, ne permesi fari ion : ''deteni iun de krimo''. '''Subteni'''. - 1. Teni de sube por ke io ne falu : ''subteni lamantan maljunulon''. - 2. Helpi : ''subteni ies agadon''. <section end="Teni"/> <section begin="Tendo"/>'''Tendo'''. Ŝirmilo kontraŭ la pluvo, nego, malvarmo, konsistanta el partoj el dika tolo, fiksitaj sur stangoj. '''Tendaro'''. Aro de tendoj, en kiuj loĝas la soldatoj dum militiro. <section end="Tendo"/> <section begin="Tendeno"/>'''Tendeno'''. - 1. Ekstremo de muskolo, kuniganta ĝin kun osto. - 2. Ŝnuro, kuniganta la ekstremojn de la pafarko. <section end="Tendeno"/> <section begin="Tendenco"/>'''Tendenco'''. Emo al difinita celo, precipe emo popularigi iun ideon en literatura verko : ''morala tendenco''. '''Tendenca'''. Havanta tendencon : ''tendenca romano''. <section end="Tendenco"/> <section begin="Tendro"/>'''Tendro'''. Vagono, sekvanta la lokomotivon kaj portanta hejtaĵon kaj akvon. <section end="Tendro"/> <section begin="Tenio"/>'''Tenio''' ({{VdE-ml|Zool}}.). Rubanda vermo (''Taenia''). <section end="Tenio"/> <section begin="Tenoro"/>'''Tenoro'''. Plej alta vira voĉo. '''Tenoristo'''. Kantisto, posedanta la tenoron. <section end="Tenoro"/> <section begin="Tenti"/>'''Tenti'''. Instigi, altiri al malbona faro : ''la diablo tentanto''. '''Tento'''. Instigo al malbona faro. Komparu : '''{{VdE|Logi}}'''. <section end="Tenti"/> <section begin="Teokratio"/>'''Teokratio'''. Politika regado en la nomo de Dio, plenumata de pastroj. <section end="Teokratio"/> <section begin="Teologio"/>'''Teologio'''. Scienco pri Dio kaj pri la religio. '''Teologia'''. De teologio, koncernanta teologion. <section end="Teologio"/> <section begin="Teologo"/>'''Teologo'''. Specialisto en la teologio. <section end="Teologo"/> <section begin="Teoremo"/>'''Teoremo'''. Scienca aserto, kiu devas esti pruvita : ''geometria teoremo''. <section end="Teoremo"/> <section begin="Teorio"/>'''Teorio'''. - 1. Konoj spekulativaj, ne bazitaj sur la efektiva plenumo : ''la teorio de la medicino''. - 2. Tutaĵo de konoj, klarigantaj komplete grupon de fenomenoj, de faktoj : ''la teorio de la magnetismo''. '''Teoria'''. De teorio, bazita sur teorio. '''Teorie'''. En teoria maniero. '''Teoriulo'''. Specialisto en teorio. <section end="Teorio"/> <section begin="Tero"/>'''Tero'''. - 1. ({{VdE-ml|Astr}}.). Planedo, sur kiu ni loĝas : ''La tero rondiras cirkaŭ la suno'' - 2. Solida ekstera tavolo de ĉi tiu planedo : ''kuŝi sur la tero; la tero kaj la maro''. – 3. Substanco, el kiu konsistas ĉi tiu tavolo : ''sabla argila tero''. '''Tera'''. De tero, el tero, koncernanta teron : ''tera globo tera polo''. '''Enterigi'''. Ĵeti en la teron; meti kadavron, ĉerkon en la teron, entombigi. '''Elterigi'''. Eligi el la tero. '''Teretaĝo'''. Etaĝo sur la nivelo de la tero. '''Terkolo'''. Tera strio inter du maroj, kuniganta du kontinentojn :''La Panama terkolo kunigas la du Amerikojn''. '''Terpomo'''. ({{VdE-ml|Bot}}.). Manĝebla tubero sur radikoj de vegetaĵo de la familio de l' solanacoj (''Sotanum tuberosum''). <section end="Tero"/><noinclude><references/></noinclude> ng03pd0mxskzmh2d0z1q3uyyq6c5542 104 40850 121756 119207 2026-05-28T22:09:48Z Castelobranco 7 *ligilo 121756 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Castelobranco" /></noinclude> <section begin="Terapeŭtiko"/>'''Terapeŭtiko''' ({{VdE-ml|Med}}.). Parto de la medicino pri la kuracado de la malsanoj. <section end="Terapeŭtiko"/> <section begin="Terapio"/>'''Terapio'''. Kuracado. <section end="Terapio"/> <section begin="Teraso"/>'''Teraso'''. - 1. Ebena altaĵo, abrupte limigita kvazaŭ ŝtupo. - 2. Vasta balkono sur masonaĵo aŭ sur kolonoj; ebena tegmento kun balustrado. Komparu : '''{{VdE|Balkono}}, {{VdE|Verando|verando}}'''. <section end="Teraso"/> <section begin="Terceto"/>'''Terceto'''. Muzika verko por tri voĉoj aŭ tri instrumentoj. <section end="Terceto"/> <section begin="Tercio"/>'''Tercio'''. Muzika tono en interspaco de du tonoj. <section end="Tercio"/> <section begin="Terebinto"/>'''Terebinto''' ({{VdE-ml|Ĥem}}.). Flaveta, diafana rezino de pinglarboj. Distilita terebinto estas uzata en la medicino, en la fabrikado de lakoj k. t. p. <section end="Terebinto"/> <section begin="Teritorio"/>'''Teritorio'''. Parto de lando, regiono, dependanta de ŝtato, de urbo. <section end="Teritorio"/> <section begin="Termino"/>'''Termino'''. Vorto, esprimo, speciala al scienco, arto, metio : ''teknika termino''. '''Terminaro'''. Tutaĵo de la terminoj de scienco, arto, metio. <section end="Termino"/> <section begin="Termito"/>'''Termito''' ({{VdE-ml|Zool}}.). Tropika insekto, vivanta en societoj simile al la formikoj (''Termes''). <section end="Termito"/> <section begin="Termometro"/>'''Termometro'''. Instrumento por mezuri la temperaturon. <section end="Termometro"/> <section begin="Terni"/>'''Terni'''. Ĉe ekscito de la flarnervoj rapide kaj brue elspiri aeron. '''Terno'''. Ago de tiu, kiu ternas. <section end="Terni"/> <section begin="Ternostremiacoj"/>'''Ternostremiacoj''' ({{VdE-ml|Bot}}.). Familio de dukotiledonaj vegetaĵoj : ''kamelio, tearbo''. <section end="Ternostremiacoj"/> <section begin="Teruro"/>'''Teruro'''. Tre forta timo. '''Teruri'''. Tre forte timigi. '''Terura'''. Kiu teruras. '''Teruraĵo'''. Teruranta okazo, vidaĵo. <section end="Teruro"/> <section begin="Testamento"/>'''Testamento'''. Akto, en kiu oni deklaras sian volon pri la divido de sia posedaĵo post la morto. <section end="Testamento"/> <section begin="Testiko"/>'''Testiko''' ({{VdE-ml|Anat}}.). Sperma glando de la viroj kaj bestviroj. <section end="Testiko"/> <section begin="Testudo"/>'''Testudo''' ({{VdE-ml|Zool}}.). Rampulo, kies korpo estas enfermita en korna kiraso kun truoj por la kapo, piedoj kaj vosto (''Testudo''). <section end="Testudo"/> <section begin="Tetano"/>'''Tetano''' ({{VdE-ml|Med}}.). Tre forta spasmo de muskoloj. Komparu : '''{{VdE|Konvulsio}}'''. <section end="Tetano"/> <section begin="Tetro"/>'''Tetro''' ({{VdE-ml|Zool}}.). Birdo (nomo de l’ familio'') el la vico de l’ kokoj (''Tetrao''). <section end="Tetro"/> <section begin="Tetrao"/>'''Tetrao''' ({{VdE-ml|Zool}}.). Birdo el la familio de l’ tetroj (''Tetrao bonasia''). <section end="Tetrao"/> <section begin="Tezo"/>'''Tezo'''. Scienca aserto, publike diskutata kaj defendata. <section end="Tezo"/> <section begin="Tia"/>'''Tia'''. - 1. Montra adjektiva pronomo de la kvalito : ''Tia viro mortis! - 2''. Relativa adjektiva pronomo de l’ kvalito : ''Ĉu vi deziras ruĝan aŭ blankan vinon? Donu tian, kian vi mem trinkas''. <section end="Tia"/> <section begin="Tial"/>'''Tial'''. Pro tia kaŭzo. <section end="Tial"/> <section begin="Tiam"/>'''Tiam'''. En tiu tempo, en tiu okazo. <section end="Tiam"/> <section begin="Tiaro"/>'''Tiaro'''. Papa mitro, konsistanta el tri kronoj. <section end="Tiaro"/> <section begin="Tibio"/>'''Tibio''' ({{VdE-ml|Anat}}.). Longa dika osto inter la genuo kaj piedo. <section end="Tibio"/> <section begin="Tie"/>'''Tie'''. En tiu loko : ''La tutan vesperon li pasigas en ia drinkejo, tie vi trovos lin''. Rikolti tie, kie oni ne semis. <section end="Tie"/> <section begin="Tiel"/>'''Tiel'''. - 1. Tiamaniere : ''Tiel vi kontentigos ĉiujn''. - 2. En tia grado : ''La patro estas tiel alta, kiel la filo''. <section end="Tiel"/> <section begin="Ties"/>'''Ties'''. De tiu, apartenanta al tiu : ''Kies panon oni manĝas, ties agojn oni laŭdas''. <section end="Ties"/> <section begin="Tifo"/>'''Tifo''' ({{VdE-ml|Med}}.). Nomo de tri infektaj febraj malsanoj : ''ekzantema tifo''. <section end="Tifo"/> <section begin="Tigro"/>'''Tigro''' ({{VdE-ml|Zool}}.). Raba besto el la familio de l’ katoj, kun nigraj transversaj strioj (''Felis tigris''). <section end="Tigro"/> <section begin="Tikli"/>'''Tikli'''. Eksciti al rido per delikataj kaj ripetataj tuŝoj de la haŭto, precipe de la akselo. '''Tiklo'''. Ago de tiu, kiu tiklas. <section end="Tikli"/> <section begin="Tilio"/>'''Tilio''' ({{VdE-ml|Bot}}.). Arbo el la samnoma familio; ĝia ligno estas uzata por mebloj, tirkestoj (''Tilia parvifolia''). <section end="Tilio"/> <section begin="Tiliacoj"/>'''Tiliacoj''' ({{VdE-ml|Bot}}.). Familio de dukotitedonaj multepetalaj vegetaĵoj : ''tilio''. <section end="Tiliacoj"/> <section begin="Timo"/>'''Timo'''. Malagrabla sento, kaŭzita de efektiva aŭ imagata minacanta danĝero aŭ malfeliĉo kun senkonscia emo ĝin eviti. '''Timi'''. Havi timon : ''timi la maron, timi malsanon''. '''Timema'''. Kiu facile timas. '''Timigi'''. Fari iun timanta, kaŭzi ies timon. '''Timiga'''. Kiu timigas. '''Timinda'''. Meritanta timon : ''timinda malsano''. '''Timigilo'''. Objekto por timigi : ''timigilo por birdoj''. '''Fortimigi'''. Forpeli per timigo : ''fortimigi paseron''. '''Sentima'''. Kiu ne timas. Komparu : '''{{VdE|Trankvila|Maltrankvila}}'''. <section end="Timo"/> <section begin="Timiano"/>'''Timiano''' ({{VdE-ml|Bot}}.). Vegetaĵo el la familio de la labiatoj, uzata kiel incenso (''Thymus''). <section end="Timiano"/> <section begin="Timono"/>'''Timono'''. Longa ligna peco, ĉe kies ambaŭ flankoj oni jungas la ĉevalojn al veturilo. <section end="Timono"/> <section begin="Tino"/>'''Tino'''. Granda nekovrita cilindroforma ligna vazo por fluidaĵoj. Komparu : '''{{VdE|Barelo}}'''. <section end="Tino"/> <section begin="Tindro"/>'''Tindro'''. Spongosimila, facile ekflamanta substanco. <section end="Tindro"/> <section begin="Tineo"/>'''Tineo''' ({{VdE-ml|Zool}}.). Insekto el la vico de l’ papilioj : ''ĝiaj larvoj detruas peltojn, drapojn, grajnojn (''Tinea'')''. <section end="Tineo"/><noinclude><references/></noinclude> h12ab87hduycrylb2oddx4e6ias6olz