Vikivojaĝo eowikivoyage https://eo.wikivoyage.org/wiki/Vikivoja%C4%9Do:%C4%88efpa%C4%9Do MediaWiki 1.47.0-wmf.2 first-letter Aŭdvidaĵo Specialaĵo Diskuto Uzanto Uzanto-Diskuto Vikivojaĝo Vikivojaĝo-Diskuto Dosiero Dosiero-Diskuto MediaWiki MediaWiki-Diskuto Ŝablono Ŝablono-Diskuto Helpo Helpo-Diskuto Kategorio Kategorio-Diskuto TimedText TimedText talk Modulo Modulo-Diskuto Event Event talk 0 4328 72422 72314 2026-05-16T12:52:13Z Tiguliano 53 /* Sekureco */ 72422 wikitext text/x-wiki {{Rubando|Bujumbura_(Burundi)_Coconut_beach.jpg}} {{Informkesto lando | bildo= File:Gitega Church.JPG | bildotitolo= Preĝejo Gitega | ĉefurbo = [[Gitega]] | monunuo= | areo= 27,830 | loĝantaro= 8 milionoj (2008) | elektro= | antaŭkodo= | horzono= UTC+2 }} {{Situo sur mapo celloko Burundo}} {{Vikinovpaĝ|Portalo:Burundo}} '''{{W|Burundo}}''' estas lando en [[Orientafriko]]. De januaro 2019 la ĉefurbo estas Gitega; Buĵumburo restas la ĉefa urbo kaj ekonomia ĉefurbo. Burundo estas la malgranda lando sur la limo de Orienta kaj Centra Afriko, kiu havas kulturajn kaj geografiajn trajtojn de ambaŭ regionoj. == Regionoj == {{Listo de regionoj | mapo= | titolomapo= | tekstomapo= | grandecomapo= | nomoregiono1= [[Buĵumburo]] | kolororegiono1= | elementojregiono1= | priskriboregiono1= Provinco, kiu estas samtempe la ĉefa urbo; (ĝi estis la ĉefurbo ĝis januaro 2019 | nomoregiono2= [[Provinco Bubanzo]] | kolororegiono2= | elementojregiono2= | priskriboregiono2= | nomoregiono3= [[Provinco Bururo]] | kolororegiono3= | elementojregiono3= | priskriboregiono3= | nomoregiono4= [[Provinco Cankuzo]] | kolororegiono4= | elementojregiono4= | priskriboregiono4= | nomoregiono5= [[Provinco Cibitoko]] | kolororegiono5= | elementojregiono5= | priskriboregiono5= | nomoregiono6= [[Provinco Gitego]] | kolororegiono6= | elementojregiono6= | priskriboregiono6= | nomoregiono7= [[Provinco Kajanzo]] | kolororegiono7= | elementojregiono7= | priskriboregiono7= | nomoregiono8= [[Provinco Kampara Buĵumburo]] | kolororegiono8= | elementojregiono8= | priskriboregiono8= | nomoregiono9= [[Provinco Karuzo]] | kolororegiono9= | elementojregiono9= | priskriboregiono9= | nomoregiono10= [[Provinco Kirundo]] | kolororegiono10= | elementojregiono10= | priskriboregiono10= | nomoregiono11= [[Provinco Makambo]] | kolororegiono11= | elementojregiono11= | priskriboregiono11= | nomoregiono12= [[Provinco Mujingo]] | kolororegiono12= | elementojregiono12= | priskriboregiono12= | nomoregiono13= [[Provinco Muramvjo]] | kolororegiono13= | elementojregiono13= | priskriboregiono13= | nomoregiono14= [[Provinco Mvaro]] | kolororegiono14= | elementojregiono14= | priskriboregiono14= | nomoregiono15= [[Provinco Ngozo]] | kolororegiono15= | elementojregiono15= | priskriboregiono15= | nomoregiono16= [[Provinco Rujigo]] | kolororegiono16= | elementojregiono16= | priskriboregiono16= | nomoregiono17= [[Provinco Rutano]] | kolororegiono17= | elementojregiono17= | priskriboregiono17= }} == Urboj == * [[Gitega]] * [[Buĵumburo]] * [[Bururo]] * [[Rumongo]] == Eniri == Dokumentoj kaj Vizoj :Pasporto: necesa. Pasporto devas havi minimuman restan validecon de proksimume 6 (ses) monatoj. Por informoj pri ŝanĝoj al la minimuma restanta valideco postulata por vojaĝi al Burundo, oni rekomendas kontroli anticipe ĉe la Ambasadejo aŭ Konsulejo de la lando aŭ ĉe via vojaĝagento. :Enirvizo: necesa. Vidu la sekcion "Enirpostuloj" por pliaj informoj. === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == == Fari == == Komuniki == == Aĉeti == :Valuto: Burunda Franko. Konsiderante la signifajn malfacilaĵojn en uzado de kredit-kartoj, kiuj ofte ne funkcias, eĉ ĉe gravaj vendejoj en la ĉefurbo, la uzo de kontanta mono estas preferata. === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == AVERTO: Multaj landoj malkonsilas ĉia vojaĝo al la provincoj Cibitoke kaj Bubanza en la nordokcidento de la lando pro la ĉeesto de ribela grupo en la Nacia Parko Kibira kaj eblaj armitaj entrudiĝoj el la Demokratia Respubliko Kongo. == Sano == :Vakcinadoj: Atesto pri Vakcinado kontraŭ Flava Febro estas necesa por vojaĝantoj pli ol unu-jaraj, alvenantaj el landoj kun risko de transdono de flava febro. Por pliaj informoj pri devigaj aŭ rekomenditaj vakcinadoj, oni rekomendas konsulti vian kuraciston. == Respekto == == Esperanto == Landa asocio de Esperanto: [https://uea.org/landoj/burundio Association Nationale d'Esperanto au Burundi (ANEB)] === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Skizo|Orientafriko}} {{Parto de|Orientafriko}} 4zh2zau57wsw18twuil8zprmyby50ox 0 4658 72414 72413 2026-05-16T12:06:36Z Tiguliano 53 72414 wikitext text/x-wiki {{Rubando|Climat de la ville de Rumonge.jpg}} {{Informkesto urbo | nomo = Rumongo | flago = | bildo = Dosiero:Avecom house in Rumonge.jpg | bildotitolo = Strato en Rumongo | lando = Burundo | regiono = [[Provinco Bururo]] | loĝantaro = 75.729 (2020) | alto = 809 m }} {{Situo sur mapo celloko Burundo|{{SUBPAGENAME}}}} {{Vikinovkat|Rumongo}} '''{{W|Rumonge|Rumongo}}''' estas urbo en [[Burundo]]. '''Rumongo''' (Rumonge), estas la ĉefurbo de la provinco Rumongo, en sudorienta [[Burundo]], kaj haveno ĉe la bordo de la lago Tanganiko. Ĝi estas grava transitpunkto ĉe la lago por komerco al Burundo kaj aliaj partoj de Orienta Afriko. Rumongo situas ĉe la limoj de Burundo, la Demokratia Respubliko Kongo (DRK) kaj Tanzanio, kio klarigas kial multaj el siaj loĝantoj enmigris el ĉi tiuj du landoj. Rumongo situas proksime al la Lago Tanganiko, norde de la [[Tanzanio|tanzania]] urbo [[Kigomo]], kaj oriente de [[Kongo (Kinŝasa)|DRK-a]] urbo Baraka. Ĝi estas la kvara plej granda urbo en Burundo post [[Buĵumburo]], [[Gitega]] kaj Ngozi. == Kompreni == En la urbo, la plimulto de la loĝantoj estas islamanoj, kiel pruvas la granda nombro da moskeoj konstruitaj en la urbocentraj kvartaloj. Kristanismo ankaŭ spertas rimarkindan kreskon pro el-kampara en-migrado, (multaj homoj forlasis kamparajn regionojn por ekloĝi en la urbo Rumongo, el kiuj multaj estas kristanoj (kaj katolikaj kaj protestantaj). La ekonomia graveco de la regiono Rumonge devenas de la lago Tanganiko kaj de la fekundeco de ĝia grundo. Fiŝkaptado estas praktikata, kaj la kaptaĵo estas vendita en diversaj partoj de Burundo. Manioko estas kultivata, la baza nutraĵo en Rumongo kaj tra la tuta regiono, kie oni parolas la svahilan. Palmoj ankaŭ estas kultivataj, kultivaĵo kiu signife kontribuas al la ekonomia stabileco de Rumongo. Koncerne brutaron, Rumongo havas grandan nombron da bestoj: oni bredas kokojn, anasojn, kaprojn, ŝafojn, bovojn kaj kolombojn. Porkojn kaj hundojn oni ne tenas tie, ĉar tiuj bestoj estas malaprobataj de islamanoj. === Historio === La censo de 2008 registris loĝantaron de 35.931 en Rumongo, kiu pliiĝis al 75.729 en la jaro 2020, igante ĝin la kvara plej granda urbo de Burundo. En majo 2024, la kampoj de rizo, manioko, banano kaj batato laŭlonge de la rivero estis inunditaj, kaj la palmarbaretoj difektiĝis. Multaj loĝantoj de la urbo devis forlasi siajn domojn. La milito en 2025 (la kongolandaj rebelgrupoj atakis centmilojn da civiluloj), nuliigis la komercon en la haveno de Rumongo. === Klimato === == Eniri == === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === === Transportiĝi aŭte === == Vidi == Rumongo estas turisma regiono. Ĝi famas pri multaj strandoj, bela pejzaĝo, impresaj montoj kaj hoteloj. "Saga Resha" (situanta ĉe la bordoj de la lago Tanganiko) estas la plej bona kaj plej bela strando en Burundo. Ĝi estis sub belga kolonia regado kaj, post sendependeco, estis prizorgata de burundanoj. Ĝi estas granda strando bordita de allogaj, respektindaj blankaj domoj. La akvo estas ĉiam pura, kaj turistoj, urbanoj el la urbo aŭ loĝantoj de aliaj partoj de Burundo svarmas tien dum semajnfinoj por ĝui la freŝan aeron de la lago Tanganiko, naĝi, sunbani aŭ simple aŭskulti muzikon. Aliaj, pli malgrandaj strandoj estas ne malpli agrablaj kaj estas aprezataj pro sia aerkvalito kaj belaj akvoj. Koncerne la pejzaĝon, Rumongo ofertas iujn el la plej belaj en Burundo. La abunda verdaĵo estas konstante impresa. Palmoj donas al ĝi belan aspekton. La ĉirkaŭaj montetoj kaj malgrandaj riveroj plue plifortigas la belecon de Rumongo. En Rumonge, estas la pli bela kaj granda hotelo en suda Burundo, en eŭropa stilo kun multaj ĉambroj; ĝi bonvenigas multajn internaciajn turistojn. Estas ankaŭ aliaj, pli malgrandaj hoteloj. == Fari == == Lerni == == Labori == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == == Trinki == == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la urbo) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Esperanto == '''Infanĝardeno "La Espero" aktivas en Rumongo''' ([https://www.esperantio.net/heko/infangxardeno-la-espero-aktivas-en-rumongo Laŭ artikolo de HeKo 807 1-B, 2 mar 23]) Interesa didaktika projekto disvolviĝis danke al esperantistoj en Burundio. Fondite en 2018 sub la nomo “La Espero”, infanĝardeno en Rumongo (69 km sude de [[Buĵumburo]], ankaŭ ĉe la lagobordo) gastigis sepdekon da infanoj tri- ĝis kvinjaraĝaj, prizorgataj de kvin geinstruistoj. La lernejeto apartenas al la [https://uea.org/landoj/burundio landa asocio de Esperanto], aliĝinta al UEA. Bedaŭrinde, almenaŭ je la dato de la artikolo, neniu infano tie parolis esperanton, sed la infanoj almenaŭ sukcesis bele kanti “Nigra kato, nigra kato / estas vi”, post panika momento pro la unuafoja renkonto kun blankuloj (el la redakcio de “Heroldo de Esperanto”). La infanĝardeno ekzistis danke al mecenatoj, plus la kotizoj pagitaj de la familioj. Akompaninte la redaktoron, s-ino Ada Florence Iracadukunda promesis verki pli detalan artikolon por HdE. === Lokaj esperantistoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references/> {{Skizo|Orientafriko}} {{Parto de|Provinco Bururo}} [[Kategorio:Esperanto-urboj]] s0o92ayhpobhb576wua2y5iot4go5r4 72420 72414 2026-05-16T12:47:07Z Tiguliano 53 72420 wikitext text/x-wiki {{Rubando|Climat de la ville de Rumonge.jpg}} {{Informkesto urbo | nomo = Rumongo | flago = | bildo = Dosiero:Avecom house in Rumonge.jpg | bildotitolo = Strato en Rumongo | lando = Burundo | regiono = [[Provinco Bururo]] | loĝantaro = 75.729 (2020) | alto = 809 m }} [[File:Alimentation à Rumonge.jpg|thumb|Manĝaĵ-vendejo en Rumongo]] {{Situo sur mapo celloko Burundo|{{SUBPAGENAME}}}} {{Vikinovkat|Rumongo}} '''{{W|Rumonge|Rumongo}}''' estas urbo en [[Burundo]]. '''Rumongo''' (Rumonge), estas la ĉefurbo de la provinco Rumongo, en sudorienta [[Burundo]], kaj haveno ĉe la bordo de la lago Tanganiko. Ĝi estas grava transitpunkto ĉe la lago por komerco al Burundo kaj aliaj partoj de Orienta Afriko. Rumongo situas ĉe la limoj de Burundo, la Demokratia Respubliko Kongo (DRK) kaj Tanzanio, kio klarigas kial multaj el siaj loĝantoj enmigris el ĉi tiuj du landoj. Rumongo situas proksime al la Lago Tanganiko, norde de la [[Tanzanio|tanzania]] urbo [[Kigomo]], kaj oriente de [[Kongo (Kinŝasa)|DRK-a]] urbo Baraka. Ĝi estas la kvara plej granda urbo en Burundo post [[Buĵumburo]], [[Gitega]] kaj Ngozi. == Kompreni == [[File:Artisanat intemporel de Rumonge.jpg|thumb|Sentempa metiisteco en Rumonge]] [[File:Atelier d'arts de Rumonge.jpg|thumb|Vendejoj eb Rumongo]] [[File:Bakery in Rumonge.jpg|thumb|Panvendejo en Rumongo]] [[File:Bank of Republic of Burundi.jpg|thumb|Banko de la Republiko de Burundo]] [[File:Family wellness pharmacy of Rumonge.jpg|thumb|Apoteko]] En la urbo, la plimulto de la loĝantoj estas islamanoj, kiel pruvas la granda nombro da moskeoj konstruitaj en la urbocentraj kvartaloj. Kristanismo ankaŭ spertas rimarkindan kreskon pro el-kampara en-migrado, (multaj homoj forlasis kamparajn regionojn por ekloĝi en la urbo Rumongo, el kiuj multaj estas kristanoj (kaj katolikaj kaj protestantaj). La ekonomia graveco de la regiono Rumonge devenas de la lago Tanganiko kaj de la fekundeco de ĝia grundo. Fiŝkaptado estas praktikata, kaj la kaptaĵo estas vendita en diversaj partoj de Burundo. Manioko estas kultivata, la baza nutraĵo en Rumongo kaj tra la tuta regiono, kie oni parolas la svahilan. Palmoj ankaŭ estas kultivataj, kultivaĵo kiu signife kontribuas al la ekonomia stabileco de Rumongo. Koncerne brutaron, Rumongo havas grandan nombron da bestoj: oni bredas kokojn, anasojn, kaprojn, ŝafojn, bovojn kaj kolombojn. Porkojn kaj hundojn oni ne tenas tie, ĉar tiuj bestoj estas malaprobataj de islamanoj. === Historio === La censo de 2008 registris loĝantaron de 35.931 en Rumongo, kiu pliiĝis al 75.729 en la jaro 2020, igante ĝin la kvara plej granda urbo de Burundo. En majo 2024, la kampoj de rizo, manioko, banano kaj batato laŭlonge de la rivero estis inunditaj, kaj la palmarbaretoj difektiĝis. Multaj loĝantoj de la urbo devis forlasi siajn domojn. La milito en 2025 (la kongolandaj rebelgrupoj atakis centmilojn da civiluloj), nuliigis la komercon en la haveno de Rumongo. === Klimato === == Eniri == === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === === Transportiĝi aŭte === == Vidi == Rumongo estas turisma regiono. Ĝi famas pri multaj strandoj, bela pejzaĝo, impresaj montoj kaj hoteloj. "Saga Resha" (situanta ĉe la bordoj de la lago Tanganiko) estas la plej bona kaj plej bela strando en Burundo. Ĝi estis sub belga kolonia regado kaj, post sendependeco, estis prizorgata de burundanoj. Ĝi estas granda strando bordita de allogaj, respektindaj blankaj domoj. La akvo estas ĉiam pura, kaj turistoj, urbanoj el la urbo aŭ loĝantoj de aliaj partoj de Burundo svarmas tien dum semajnfinoj por ĝui la freŝan aeron de la lago Tanganiko, naĝi, sunbani aŭ simple aŭskulti muzikon. Aliaj, pli malgrandaj strandoj estas ne malpli agrablaj kaj estas aprezataj pro sia aerkvalito kaj belaj akvoj. Koncerne la pejzaĝon, Rumongo ofertas iujn el la plej belaj en Burundo. La abunda verdaĵo estas konstante impresa. Palmoj donas al ĝi belan aspekton. La ĉirkaŭaj montetoj kaj malgrandaj riveroj plue plifortigas la belecon de Rumongo. En Rumonge, estas la pli bela kaj granda hotelo en suda Burundo, en eŭropa stilo kun multaj ĉambroj; ĝi bonvenigas multajn internaciajn turistojn. Estas ankaŭ aliaj, pli malgrandaj hoteloj. == Fari == == Lerni == == Labori == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == == Trinki == == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la urbo) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Esperanto == [[File:ANEB al Rumonge.jpg|thumb|Infanĝardeno "La Espero" en Rumongo, fare de ANEB]] '''Infanĝardeno "La Espero" aktivas en Rumongo''' ([https://www.esperantio.net/heko/infangxardeno-la-espero-aktivas-en-rumongo Laŭ artikolo de HeKo 807 1-B, 2 mar 23]) Interesa didaktika projekto disvolviĝis danke al esperantistoj en Burundio. Fondite en 2018 sub la nomo “La Espero”, infanĝardeno en Rumongo (69 km sude de [[Buĵumburo]], ankaŭ ĉe la lagobordo) gastigis sepdekon da infanoj tri- ĝis kvinjaraĝaj, prizorgataj de kvin geinstruistoj. La lernejeto apartenas al la [https://uea.org/landoj/burundio landa asocio de Esperanto], ANEB, aliĝinta al UEA. Bedaŭrinde, almenaŭ je la dato de la artikolo, neniu infano tie parolis esperanton, sed la infanoj almenaŭ sukcesis bele kanti “Nigra kato, nigra kato / estas vi”, post panika momento pro la unuafoja renkonto kun blankuloj (el la redakcio de “Heroldo de Esperanto”). La infanĝardeno ekzistis danke al mecenatoj, plus la kotizoj pagitaj de la familioj. Akompaninte la redaktoron, s-ino Ada Florence Iracadukunda promesis verki pli detalan artikolon por HdE. === Lokaj esperantistoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references/> {{Skizo|Orientafriko}} {{Parto de|Provinco Bururo}} [[Kategorio:Esperanto-urboj]] t3hmrtc6q76m0hr7ixzfegaebvxrjtp 72421 72420 2026-05-16T12:48:08Z Tiguliano 53 /* Kompreni */ 72421 wikitext text/x-wiki {{Rubando|Climat de la ville de Rumonge.jpg}} {{Informkesto urbo | nomo = Rumongo | flago = | bildo = Dosiero:Avecom house in Rumonge.jpg | bildotitolo = Strato en Rumongo | lando = Burundo | regiono = [[Provinco Bururo]] | loĝantaro = 75.729 (2020) | alto = 809 m }} [[File:Alimentation à Rumonge.jpg|thumb|Manĝaĵ-vendejo en Rumongo]] {{Situo sur mapo celloko Burundo|{{SUBPAGENAME}}}} {{Vikinovkat|Rumongo}} '''{{W|Rumonge|Rumongo}}''' estas urbo en [[Burundo]]. '''Rumongo''' (Rumonge), estas la ĉefurbo de la provinco Rumongo, en sudorienta [[Burundo]], kaj haveno ĉe la bordo de la lago Tanganiko. Ĝi estas grava transitpunkto ĉe la lago por komerco al Burundo kaj aliaj partoj de Orienta Afriko. Rumongo situas ĉe la limoj de Burundo, la Demokratia Respubliko Kongo (DRK) kaj Tanzanio, kio klarigas kial multaj el siaj loĝantoj enmigris el ĉi tiuj du landoj. Rumongo situas proksime al la Lago Tanganiko, norde de la [[Tanzanio|tanzania]] urbo [[Kigomo]], kaj oriente de [[Kongo (Kinŝasa)|DRK-a]] urbo Baraka. Ĝi estas la kvara plej granda urbo en Burundo post [[Buĵumburo]], [[Gitega]] kaj Ngozi. == Kompreni == [[File:Artisanat intemporel de Rumonge.jpg|thumb|Sentempa metiisteco en Rumonge]] [[File:Atelier d'arts de Rumonge.jpg|thumb|Vendejoj eb Rumongo]] [[File:Bakery in Rumonge.jpg|thumb|Panvendejo en Rumongo]] [[File:Bank of Republic of Burundi.jpg|thumb|Banko de la Respubliko de Burundo]] [[File:Family wellness pharmacy of Rumonge.jpg|thumb|Apoteko]] En la urbo, la plimulto de la loĝantoj estas islamanoj, kiel pruvas la granda nombro da moskeoj konstruitaj en la urbocentraj kvartaloj. Kristanismo ankaŭ spertas rimarkindan kreskon pro el-kampara en-migrado, (multaj homoj forlasis kamparajn regionojn por ekloĝi en la urbo Rumongo, el kiuj multaj estas kristanoj (kaj katolikaj kaj protestantaj). La ekonomia graveco de la regiono Rumonge devenas de la lago Tanganiko kaj de la fekundeco de ĝia grundo. Fiŝkaptado estas praktikata, kaj la kaptaĵo estas vendita en diversaj partoj de Burundo. Manioko estas kultivata, la baza nutraĵo en Rumongo kaj tra la tuta regiono, kie oni parolas la svahilan. Palmoj ankaŭ estas kultivataj, kultivaĵo kiu signife kontribuas al la ekonomia stabileco de Rumongo. Koncerne brutaron, Rumongo havas grandan nombron da bestoj: oni bredas kokojn, anasojn, kaprojn, ŝafojn, bovojn kaj kolombojn. Porkojn kaj hundojn oni ne tenas tie, ĉar tiuj bestoj estas malaprobataj de islamanoj. === Historio === La censo de 2008 registris loĝantaron de 35.931 en Rumongo, kiu pliiĝis al 75.729 en la jaro 2020, igante ĝin la kvara plej granda urbo de Burundo. En majo 2024, la kampoj de rizo, manioko, banano kaj batato laŭlonge de la rivero estis inunditaj, kaj la palmarbaretoj difektiĝis. Multaj loĝantoj de la urbo devis forlasi siajn domojn. La milito en 2025 (la kongolandaj rebelgrupoj atakis centmilojn da civiluloj), nuliigis la komercon en la haveno de Rumongo. === Klimato === == Eniri == === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === === Transportiĝi aŭte === == Vidi == Rumongo estas turisma regiono. Ĝi famas pri multaj strandoj, bela pejzaĝo, impresaj montoj kaj hoteloj. "Saga Resha" (situanta ĉe la bordoj de la lago Tanganiko) estas la plej bona kaj plej bela strando en Burundo. Ĝi estis sub belga kolonia regado kaj, post sendependeco, estis prizorgata de burundanoj. Ĝi estas granda strando bordita de allogaj, respektindaj blankaj domoj. La akvo estas ĉiam pura, kaj turistoj, urbanoj el la urbo aŭ loĝantoj de aliaj partoj de Burundo svarmas tien dum semajnfinoj por ĝui la freŝan aeron de la lago Tanganiko, naĝi, sunbani aŭ simple aŭskulti muzikon. Aliaj, pli malgrandaj strandoj estas ne malpli agrablaj kaj estas aprezataj pro sia aerkvalito kaj belaj akvoj. Koncerne la pejzaĝon, Rumongo ofertas iujn el la plej belaj en Burundo. La abunda verdaĵo estas konstante impresa. Palmoj donas al ĝi belan aspekton. La ĉirkaŭaj montetoj kaj malgrandaj riveroj plue plifortigas la belecon de Rumongo. En Rumonge, estas la pli bela kaj granda hotelo en suda Burundo, en eŭropa stilo kun multaj ĉambroj; ĝi bonvenigas multajn internaciajn turistojn. Estas ankaŭ aliaj, pli malgrandaj hoteloj. == Fari == == Lerni == == Labori == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == == Trinki == == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la urbo) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Esperanto == [[File:ANEB al Rumonge.jpg|thumb|Infanĝardeno "La Espero" en Rumongo, fare de ANEB]] '''Infanĝardeno "La Espero" aktivas en Rumongo''' ([https://www.esperantio.net/heko/infangxardeno-la-espero-aktivas-en-rumongo Laŭ artikolo de HeKo 807 1-B, 2 mar 23]) Interesa didaktika projekto disvolviĝis danke al esperantistoj en Burundio. Fondite en 2018 sub la nomo “La Espero”, infanĝardeno en Rumongo (69 km sude de [[Buĵumburo]], ankaŭ ĉe la lagobordo) gastigis sepdekon da infanoj tri- ĝis kvinjaraĝaj, prizorgataj de kvin geinstruistoj. La lernejeto apartenas al la [https://uea.org/landoj/burundio landa asocio de Esperanto], ANEB, aliĝinta al UEA. Bedaŭrinde, almenaŭ je la dato de la artikolo, neniu infano tie parolis esperanton, sed la infanoj almenaŭ sukcesis bele kanti “Nigra kato, nigra kato / estas vi”, post panika momento pro la unuafoja renkonto kun blankuloj (el la redakcio de “Heroldo de Esperanto”). La infanĝardeno ekzistis danke al mecenatoj, plus la kotizoj pagitaj de la familioj. Akompaninte la redaktoron, s-ino Ada Florence Iracadukunda promesis verki pli detalan artikolon por HdE. === Lokaj esperantistoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references/> {{Skizo|Orientafriko}} {{Parto de|Provinco Bururo}} [[Kategorio:Esperanto-urboj]] 6uhfvai87p4c4fmcfg2bsaq7e5p3oo1 0 6311 72426 72404 2026-05-17T08:59:10Z Tiguliano 53 /* Loĝi */ 72426 wikitext text/x-wiki {{Rubando|1905-uk-eliro-el-la-kongresejo (cropped).jpg}} {{Informkesto lando | nomo= Esperantujo | bildo= Image:Landoj kie estas naciaj asocioj ligitaj al UEA.PNG | bildotitolo= Landoj kun landaj sekcioj de UEA | flago= Image:Flag of Esperanto.svg | situo= | ĉefurbo = | ĉeflingvo = Esperanto | areo = | loĝantaro = | monunuo = [[w:Stelo (monunuo)|Stelo]], [[w:Eŭro|eŭro]], [[w:Usona dolaro|usona dolaro]] kaj&nbsp;aliaj | elektro = | antaŭkodo = | horzono = }} '''{{W|Esperantujo}}''' estas neformala nomo de la komunumo de Esperanto-uzantoj kaj ties kulturo, de tiuj lokoj kaj institucioj kie la lingvo estas uzata, kvazaŭ temus pri lando. == Regionoj == [[Dosiero:Continenti con i confini degli stati.png|eta]] '''Landaj asocioj, laŭ kontinento''' Esperanto-organizoj ĉeestas en ĉiuj kvin kontinentoj de la mondo; jen la listo de landaj asocioj, laŭ kontinento: {{Listo de regionoj | mapo= | titolomapo= Mapo de la kvin kontinentoj de la mondo | tekstomapo= | grandecomapo= | nomoregiono1= [[Afriko]] | kolororegiono1= | elementojregiono1= | priskriboregiono1= [https://uea.org/landoj/afriko Estas 19 landaj asocioj de Esperanto] | nomoregiono2= [[Ameriko]] | kolororegiono2= | elementojregiono2= | priskriboregiono2= [https://uea.org/landoj/ameriko Estas 15 landaj asocioj de Esperanto] | nomoregiono3= [[Azio]] | kolororegiono3= | elementojregiono3= | priskriboregiono3= [https://uea.org/landoj/azio Estas 19 landaj asocioj de Esperanto] | nomoregiono4= [[Eŭropo]] | kolororegiono4= | elementojregiono4= | priskriboregiono4= [https://uea.org/landoj/europo Estas 39 landaj asocioj de Esperanto, plus la Eŭropa Esperanto-Unio] | nomoregiono5= [[Oceanio]] | kolororegiono5= | elementojregiono5= | priskriboregiono5= '''{{W|Aŭstralia Esperanto-Asocio|Aŭstralia Esperanto-Asocio}}''' - '''{{W|Nov-Kaledonia Esperanto-Asocio|Nov-Kaledonia Esperanto-Asocio}}''' - '''{{W|Nov-Zelanda Esperanto-Asocio|Nov-Zelanda Esperanto-Asocio}}'''. }} == Urboj == [[Dosiero:Centra Oficejo de UEA.jpg|eta|Centra Oficejo de UEA (2002)]] * [[Roterdamo]] – sidejo de {{W|Universala Esperanto-Asocio}} kaj {{W|Tutmonda Esperantista Junulara Organizo}} * [[Nová Dubnica]] – sidejo de {{W|E@I}} * [[Graz]] – urbo de {{W|UK 2026}} * [[Tiana (Katalunio)|Tiana]] – urbo de {{W|IJK 2026}} === Esperantaj urboj === [[Dosiero:Varsovio, tombo de Ludoviko Zamenhof, omaĝo 2017.jpg|eta|Varsovio, esperantistoj dum vizito al la tombo de Ludoviko Zamenhof, (2017)]] [[Dosiero:Zamenhof-1879.jpg|eta|Fotografio de Ludoviko Zamenhof je la aĝo de 20 jaroj (1879)]] * [[Varsovio]] – urbo, kie L. L. Zamenhof publikigis Esperanton kaj kie troviĝas lia tombo * [[Bjalistoko]] – naskiĝurbo de L. L. Zamenhof * [[Herzberg am Harz]] - tie estas la '''{{W|Interkultura Centro Herzberg|Interkultura Centro Herzberg}}''' (ICH) * [[Vieno]] - ĉe la Aŭstria Nacia Biblioteko estas la {{W|Esperantomuzeo de la Aŭstria Nacia Biblioteko|Esperantomuzeo kaj Kolekto pri Planlingvoj}} * [[Svitavy]] - tie estas '''[http://muzeum.esperanto.cz/eo/ Esperanto-Muzeo]''' * [[Baugé]] - la Esperanta kastelo Grésillon estas grava esperanta renkontiĝejo * [[Ĉaŭdefono|La Chaux-de-Fond]] - Ĉaŭdefono povas esti konsiderata kiel la Esperanta ĉefurbo de Svislando. Ĝi estas la sidejo de diversaj gravaj Esperanto-institucioj kun nacia kaj internacia signifo kaj renomo, ekzemple la Esperanta Civito. * [[Maso]] (Massa, en Italio) - tie estas la itala [https://eo.wikipedia.org/wiki/Nacia%20Biblioteko%20de%20Esperanto Nacia Biblioteko de Esperanto] == Aliaj cellokoj == * [[Halbe]] – urbeto apud [[Berlino]] kun {{W|Esperanto-Stacio}} == Kompreni == === Historio === [[File:Unua libro per russi - 1887 - 1a edizione - copertina fronte.jpg|eta|''Unua libro. Por Rusoj'', eldonita en Varsovio en 1887]] [[Dosiero:1905-uk-eliro-el-la-kongresejo.jpg|eta|Unua Universala kongreso de Esperanto en 1905 en Boulogne-sur-mer]] [[Dosiero:Group photo on IS 2005-2006 in Xanten.jpg|eta|Kelkaj el la partoprenantoj de la Internacia Semajno, kiu okazas ĉiujare dum la novjara semajno ekde 1957]] La historio de la Esperanto-movado, estas ankaŭ la historio de ĝia komunumo kaj de ĝiaj asocioj; La historio kompreneble komencas kun la publikigado de la "Unua Libro" en julio 1887 fare de Ludoviko Lazaro Zamenhof, en [[Varsovio]]. Fine de 1888 la volapukista klubo de Nurenbergo (Germanio) transiris al Esperanto. Kun ili Zamenhof eldonis la revuon La Esperantisto. Ĉar tamen la plej granda nombro de esperantistoj tiutempe estis en la Rusia Imperio, oni nomas tiun unuan periodon "rusa periodo" de la Esperanto-movado . Sed al la rusa censuro ne plaĉis ke la revuo venis el Germanio, do en 1895 ĝi por mallonga tempo malpermesis la revuon en Rusio. La taskon provizi gazeton al la movado transprenis do junaj svedoj en Upsalo, temis pri la revuo "Lingvo Internacia". Ekaperis kelkaj aliaj kluboj, ekzemple en Moskvo, Sankt-Peterburgo kaj Schalke (nun parto de Gelsenkirchen). Ĝenerale, la kreskado de la movado estis malrapida. En 1898 la franca esperantisto Louis de Beaufront fondis societon. Ĝi havis ankaŭ membrojn en nefranclingvaj landoj, sed ĝia organo L'espérantiste estis preskaŭ nur en la franca. Al Beaufront oni aljuĝas la varbadon de intelektuloj, ekzemple Théophile Cart, Carlo Bourlet kaj Hippolyte Sebert. Tiu estis la "franca periodo" de la movado. De proks. 1903 ĝis la unua mondmilito fondiĝis multaj landaj asocioj, ekzemple en 1903 la svisa, en 1906 la germana kaj en 1910 la usona. En tiu ĉi periodo komenciĝis ankaŭ la vico de la Universalaj Kongresoj. La unua grandeta internacia renkontiĝo de esperantistoj okazis en 1904 en la franca urbo Calais kaj la brita Dover. La unua Universala Kongreso de Esperanto okazis en 1905 en Bulonjo-ĉe-maro ĉe la nordfranca marbordo. Dum tiu kongreso oni akceptis interalie Lingvan Komitaton kaj la Fundamenton de Esperanto, por servi al la stabileco kaj evoluo de la lingvo. Universala Esperanto-Asocio fondiĝis en 1908. Malgraŭ la komenca intenco, ĝi ne sukcesis tiri ĉiun Esperanto-agadon sub sian ombrelon. La momento estis favora al Esperanto, kiu havis la ŝancon esti elektita kiel laborlingvo de la Ligo de la Nacioj, sed tiam okazis la Ido-krizo de 1907/1908 kaj la sekvaj jaroj. Ankaŭ se la esperantistoj kiuj transiris al tiu nova lingva projekto (IDO), estis tre limigita, tamen tio sufiĉis por perdi la ŝancon. Dum la unua mondmilito ne eblis multe agadi, krom ke diverslandaj esperantistoj uzis Esperanton por la militpropagando, donacis ruĝkrucan ambulancon aŭ instruis Esperanton al militkaptitoj aŭ aliaj internigitoj. La Deka UK en Parizo en 1914 okazis dum la komenco de la unua mondmilito. Je la 14a de aprilo 1917 L.L. Zamenhof mortis. Post la milito oni provis atingi akordon inter UEA kaj la landaj asocioj serve al komunaj celoj de la movado. Oni volis internacian lobiadon por la lingvo, propagandon kaj instruadon en landoj sen propra movado, atentigon pri radio-elsendaĵoj en Esperanto ktp., kaj por tio oni bezonis strukturon kaj financadon. En 1922 UEA kaj la landaj asocioj interkonsentis kunlabori laŭ la "kontrakto de Helsinki". En tiu Helsinko-sistemo, UEA unuflanke kaj la landaj asocioj aliflanke komune elektis kaj financis Internacian Centran Komitaton. Tiu ICK poste havis oficejon kaj direktoron (Robert Kreuz). Pro malkontentoj pri la helsinka organizo la naciaj societoj serĉis novan solvon. Ili minacis fondi novan internacian asocion, tiel ke UEA devis konsenti al kompromiso. En la UK de Kolonjo en 1933 oni subskribis interkonsenton, laŭ kiu la naciaj societoj aliĝas al UEA, pagas por siaj aligitaj membroj, kaj sendas anojn en la Komitaton. (La Interkonsento de Kolonjo estas la bazo ankaŭ por la nuntempa UEA, kun kelkaj intertempaj modifoj). Dum la 1930-aj jaroj en pluraj eŭropaj landoj kun ekstrem-dekstraj registaroj okazis malhelpoj al la libera disvolviĝo de la agado de de la asocioj kaj movadoj; tio frapis la laboristan Esperanto-movadon, sed ankaŭ neŭtralaj Esperanto-asocioj suferis malpermeson. Ankaŭ en Sovetunio esperantistoj ne plu povis havi organizan strukturon. La Dua mondmilito estis plia bato por la movado, precipe dum 1940-1944. Ankaŭ en la neŭtralaj aŭ nemilitantaj landoj la milito havis sekvojn, ekz. per rekrutigo de junaj viroj. Nur dum mallonga fazo post la milito, en orienta Eŭropo la esperantistoj rajtis reorganizi la landajn movadojn. Jam en 1949, kiam la komunismaj diktaturoj estis firme establitaj, multaj el tiuj landaj movadoj devis ĉesi labori. Nur post la morto de Stalin en 1953 la situacio fariĝis pli bona, sed en unuopaj landoj refondiĝo de landa asocio estis permesita nur post multaj jaroj. Daŭris sufiĉe longe ĝis tiuj landaj asocioj povis aliĝi al UEA, ekz. la soveta nur en 1989. uzo de Esperanto en Tajvano dum regado de Ĉiang Kai-ŝek estis ankaŭ tabua. Post la reveno de la orienteŭropaj asocioj (ĉ. aŭ post 1955) la movado penis laŭeble kunlabori kaj havi rilatojn malgraŭ problemoj en komunismaj diktaturoj. Okazis ekzemple, ke Universalaj Kongresoj kelkfoje estis aranĝataj en komunismaj landoj. La unua kazo estis en Zagrebo, Jugoslavio, en 1953. La unua UK aranĝita en lando de la sovetia bloko estis tiu de Varsovio en 1959. Poste proks. ĉiun kvaran fojon UK estis en orienteŭropa lando. Dum tiu ĉi periodo plifortiĝis Esperanto ankaŭ en Ĉinio kaj ankaŭ en la suda duono de la tero. Tio vidiĝis en la 1970aj jaroj ekzemple en la aliĝo de pluraj sudamerikaj landaj asocioj al UEA. En 1981 okazis la unua UK en la suda terduono, nome en Brasília. Teknika evoluo favoris Esperanto-muzikon, ĉar produktado de sondiskoj iĝis malpli multekosta. En la 1970aj jaroj ekaperis la kompaktkasedo (sonkasedo), kaj en la 1980aj jaroj la kompaktdisko (lumdisko). La orienteŭropa eksigo de komunismo en la komenco de la 1990-aj jaroj signifis novan epokon por la orienteŭropaj Esperanto-asocioj. La disfalo de burokrataj socialistaj reĝimoj en Sovetunio kaj la orienta Eǔropo forprenis per unu bato signifajn materiajn rimedojn, kiel subvenciitajn propraĵojn kaj eldonaĵojn, salajratajn funkciulojn kaj instruistojn. Esperantistaj organizaĵoj estis dekumitaj kaj kluboj fermitaj. Aliflanke, oni liberiĝis el oficialaj propagandaj politikoj. La interreto ekstaris kiel komunikilo por la ĝenerala publiko, kio profitigis la internacian Esperanto-komunumon. Konsidera parto de la Esperantaj komunikado kaj publikigado okazis de tiam nur interrete. En 2007 la Pola Radio havis sian lastan aeran elsendon kaj estis transigita al la interreto. == Eniri == === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == === Spekti === * '''''[https://www.youtube.com/watch?v=FAu6vWQbdqg June kaj kune]''''' (2022) estas satira muzikalo pri IJK kaj internaciaj Esperanto-renkontiĝoj ĝenerale * '''''[https://www.youtube.com/watch?v=kFK5C2khdug&t=308 Petveturaj Aventuroj]''''' (2023) estas komedia muzikalo pri petvetura vojaĝo el la IJK al la oficejo de TEJO * '''''[https://www.youtube.com/watch?v=C4SUrL_3C3M La sorto gvidos vin]''''' (2023) === Zamenhof/Esperanto-objektoj === {{W|Zamenhof/Esperanto-objekto|Zamenhof/Esperanto-objektoj}} estas memoraĵoj kreitaj omaĝe al Esperanto aŭ al ĝia kreinto – {{W|L. L. Zamenhof}}. Ili troviĝas sur ĉiuj kontinentoj de la Tero kaj kelkaj eĉ [[Kosmo|ekstertere]]. Ilia listo troviĝas en {{W|Listo de Zamenhof/Esperanto-objektoj|Esperanto-Vikipedio}}. == Fari == === Esperanto-renkontiĝoj === '''{{W|Universala Kongreso de Esperanto}}''' estas la plej granda kaj signifa Esperanto-renkontiĝo. Ĝi okazas ĉiujare en alia loko ekde 1905. Por vojaĝantoj kun infanoj ĝi estas ofte akompanata de {{W|Internacia Infana Kongreseto}}. '''{{W|Internacia Junulara Kongreso}}''' estas la plej granda junulara Esperanto-renkontiĝo. Simile al UK ĝi okazas ĉiujare en alia loko. Krom UEA kaj la Landaj Asocioj, estas [https://uea.org/fakoj Fakaj Esperanto-asocioj] kiuj estas specialigitaj esperantistaj organizaĵoj, kiuj kunigas homojn laŭ specifaj profesioj, ŝatokupoj, mondkonceptoj aŭ interesoj. Ili funkcias kiel internaciaj retoj, ofte kunlaborantaj kun UEA (Universala Esperanto-Asocio) por pligrandigi la uzon de Esperanto en diversaj sferoj. Ili kompreneble ankaŭ organizas multajn eventoj. '''[https://eventaservo.org/ eventaservo.org]''' estas retejo, kiu listigas Esperanto-renkontiĝojn tutmonde – ekde la plej malgrandaj ĝis la plej grandaj. == Komuniki == La ĉefa lingvo de Esperantujo kompreneble estas Esperanto. Estas ankaŭ homoj kiuj parolas ĝin denaske, kiel filoj de diversnaciaj esperantistoj. {{W|Ido}} estas grandparte interkomprenebla kun Esperanto. Krom la denaskan lingvon, la E-parolantoj ofte parolas ankaŭ aliajn naciajn lingvojn, ja estas pruvite ke Esperanto faciligas la lernadon de aliajn lingvojn. == Aĉeti == "Esperantaĵoj" signifas "aĵojn rilatajn al Esperanto". Ĉi tiu termino ofte kovras kulturaĵojn, varojn, kantojn, aŭ kuriozaĵojn en la Esperanto-mondo, ekzemple tra UEA aŭ la Landaj Asocioj. Ili ofte estas aĉeteblajn Rete, aŭ estas aĉeteblaj dum la kongresoj. Estas ankaŭ privataj retaj vendejojn, ekzemple: : [https://esperantoworld.odoo.com/shop Vendejo de Lulu] – === Vendejaroj === == Manĝi == Jen kelkaj fontoj kaj informoj pri receptoj en Esperanto: === Tradiciaj manĝaĵoj === : Ekzistas kuirlibroj en Esperanto, kiel ekzemple '''Kuirado kun koro''': familiaj receptoj kaj memoroj. === Vegetarismo kaj veganismo === '''[https://eo.wikipedia.org/wiki/Kiel_kuiri_sen_viando Kiel Kuiri Sen Viando]''' de Clara de Hess, enhavas pli ol mil receptojn. ankaŭ interesa la retejo: :[https://apetito.ikso.net/ Bonan Apetiton] - por vegetaraj kaj veganaj receptoj en Esperanto. == Trinki == === Drinkejo === [[Dosiero:Teoj en la gufujo (3167193668).jpg|eta|dekstre|240px|Teoj en gufujo dum la 52-a Internacia Seminario.]] '''Drinkejo''' estas dum pluraj Esperanto-aranĝoj loko por trinki alkoholajn kaj senalkoholajn trinkaĵojn. Ĝi povas esti proksime aŭ eĉ tute kunigita kun diskejo. === Gufujo === '''{{W|Gufujo}}''' estas loko dum Esperanto-aranĝoj, kie oni povas nokte trinki teon kaj eventuale manĝeti dolĉaĵojn. La loko estas kutime trankvila kun kandeloj anstataŭ normala lumo de lampoj. Foje en gufujo ankaŭ okazas koncertoj de kelkaj muzikistoj, kies ĝenro de muziko taŭgas por etoso de gufujo. == Loĝi == === Kampadejoj === [[Dosiero:Feliĉigaj Ferioj.jpg|eta|Libro pri la Primoŝtena esperanta kampadejo (1961-1980)]] En Esperantujo, kampadejoj ofte rilatas al la tendaraj ejoj uzataj dum Esperanto-renkontiĝoj aŭ al organizitaj tendaroj de junularaj Esperanto-grupoj. Jen kelkaj aspektoj de kampadejoj kaj tendaroj en Esperantujo: :Esperanto-renkontiĝoj: Multaj aranĝoj, precipe somere, okazas en lokoj kiuj ofertas kampadejojn por partoprenantoj, permesante pli malmultekostan loĝadon. :Junularaj tendaroj: Iuj Esperanto-asocioj organizas tendarojn, kie junuloj lernas kaj praktikas la lingvon en natura medio. :Lokoj: Kampadejoj ofte situas proksime de turismaj lokoj, kiel en la ĉirkaŭaĵo de Poreč, Kroatio, kiu ofertas belajn kampadejojn. :Kuba Esperanto-Asocio: La asocio ofte organizis sian nacian renkontiĝon, nomatan "Zamenhofa Metiejo", en diversaj kampadejoj kaj regionoj de la provinco Guantánamo. Tendaroj kaj kampadejoj estas grava parto de la Esperanto-kulturo, provizante lokon por komunuma vivo kaj lingva enmergiĝo. === Hosteloj === === Hoteloj === Esperanto estas la nomo de diversaj restoracioj kaj hoteloj en la mondo. Estas rimarkinde, ke plej multaj servistoj kaj eĉ estroj de la restoracioj apenaŭ scias, ke Esperanto estas neŭtrala internacia lingvo. Ofte la posedantoj de restoracioj kun la nomo "Esperanto" tute ne estas konataj kiel esperantistoj, sed ŝajne elektis la nomon pro ĝia ekzoteco. Hoteloj kun la nomo "Esperanto" troviĝas en Slovaklando, Germanio, Pollando kaj Senegalo == Sekureco == == Sano == == Respekto == == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Vikipedio}} * [https://eventaservo.org/ Eventa Servo] * [[b:Esperantuja gvidlibro por komencantoj|Esperantuja gvidlibro por komencantoj]] – libro ĉe [[w:Vikilibroj|Vikilibroj]] {{Skizo}} [[Kategorio:Esperanto-veturceloj|Esperantujo]] my38e3wwan5gn7ovubaj9d8xxf62kq2 72427 72426 2026-05-17T09:37:38Z Tiguliano 53 /* Eniri */ 72427 wikitext text/x-wiki {{Rubando|1905-uk-eliro-el-la-kongresejo (cropped).jpg}} {{Informkesto lando | nomo= Esperantujo | bildo= Image:Landoj kie estas naciaj asocioj ligitaj al UEA.PNG | bildotitolo= Landoj kun landaj sekcioj de UEA | flago= Image:Flag of Esperanto.svg | situo= | ĉefurbo = | ĉeflingvo = Esperanto | areo = | loĝantaro = | monunuo = [[w:Stelo (monunuo)|Stelo]], [[w:Eŭro|eŭro]], [[w:Usona dolaro|usona dolaro]] kaj&nbsp;aliaj | elektro = | antaŭkodo = | horzono = }} '''{{W|Esperantujo}}''' estas neformala nomo de la komunumo de Esperanto-uzantoj kaj ties kulturo, de tiuj lokoj kaj institucioj kie la lingvo estas uzata, kvazaŭ temus pri lando. == Regionoj == [[Dosiero:Continenti con i confini degli stati.png|eta]] '''Landaj asocioj, laŭ kontinento''' Esperanto-organizoj ĉeestas en ĉiuj kvin kontinentoj de la mondo; jen la listo de landaj asocioj, laŭ kontinento: {{Listo de regionoj | mapo= | titolomapo= Mapo de la kvin kontinentoj de la mondo | tekstomapo= | grandecomapo= | nomoregiono1= [[Afriko]] | kolororegiono1= | elementojregiono1= | priskriboregiono1= [https://uea.org/landoj/afriko Estas 19 landaj asocioj de Esperanto] | nomoregiono2= [[Ameriko]] | kolororegiono2= | elementojregiono2= | priskriboregiono2= [https://uea.org/landoj/ameriko Estas 15 landaj asocioj de Esperanto] | nomoregiono3= [[Azio]] | kolororegiono3= | elementojregiono3= | priskriboregiono3= [https://uea.org/landoj/azio Estas 19 landaj asocioj de Esperanto] | nomoregiono4= [[Eŭropo]] | kolororegiono4= | elementojregiono4= | priskriboregiono4= [https://uea.org/landoj/europo Estas 39 landaj asocioj de Esperanto, plus la Eŭropa Esperanto-Unio] | nomoregiono5= [[Oceanio]] | kolororegiono5= | elementojregiono5= | priskriboregiono5= '''{{W|Aŭstralia Esperanto-Asocio|Aŭstralia Esperanto-Asocio}}''' - '''{{W|Nov-Kaledonia Esperanto-Asocio|Nov-Kaledonia Esperanto-Asocio}}''' - '''{{W|Nov-Zelanda Esperanto-Asocio|Nov-Zelanda Esperanto-Asocio}}'''. }} == Urboj == [[Dosiero:Centra Oficejo de UEA.jpg|eta|Centra Oficejo de UEA (2002)]] * [[Roterdamo]] – sidejo de {{W|Universala Esperanto-Asocio}} kaj {{W|Tutmonda Esperantista Junulara Organizo}} * [[Nová Dubnica]] – sidejo de {{W|E@I}} * [[Graz]] – urbo de {{W|UK 2026}} * [[Tiana (Katalunio)|Tiana]] – urbo de {{W|IJK 2026}} === Esperantaj urboj === [[Dosiero:Varsovio, tombo de Ludoviko Zamenhof, omaĝo 2017.jpg|eta|Varsovio, esperantistoj dum vizito al la tombo de Ludoviko Zamenhof, (2017)]] [[Dosiero:Zamenhof-1879.jpg|eta|Fotografio de Ludoviko Zamenhof je la aĝo de 20 jaroj (1879)]] * [[Varsovio]] – urbo, kie L. L. Zamenhof publikigis Esperanton kaj kie troviĝas lia tombo * [[Bjalistoko]] – naskiĝurbo de L. L. Zamenhof * [[Herzberg am Harz]] - tie estas la '''{{W|Interkultura Centro Herzberg|Interkultura Centro Herzberg}}''' (ICH) * [[Vieno]] - ĉe la Aŭstria Nacia Biblioteko estas la {{W|Esperantomuzeo de la Aŭstria Nacia Biblioteko|Esperantomuzeo kaj Kolekto pri Planlingvoj}} * [[Svitavy]] - tie estas '''[http://muzeum.esperanto.cz/eo/ Esperanto-Muzeo]''' * [[Baugé]] - la Esperanta kastelo Grésillon estas grava esperanta renkontiĝejo * [[Ĉaŭdefono|La Chaux-de-Fond]] - Ĉaŭdefono povas esti konsiderata kiel la Esperanta ĉefurbo de Svislando. Ĝi estas la sidejo de diversaj gravaj Esperanto-institucioj kun nacia kaj internacia signifo kaj renomo, ekzemple la Esperanta Civito. * [[Maso]] (Massa, en Italio) - tie estas la itala [https://eo.wikipedia.org/wiki/Nacia%20Biblioteko%20de%20Esperanto Nacia Biblioteko de Esperanto] == Aliaj cellokoj == * [[Halbe]] – urbeto apud [[Berlino]] kun {{W|Esperanto-Stacio}} == Kompreni == === Historio === [[File:Unua libro per russi - 1887 - 1a edizione - copertina fronte.jpg|eta|''Unua libro. Por Rusoj'', eldonita en Varsovio en 1887]] [[Dosiero:1905-uk-eliro-el-la-kongresejo.jpg|eta|Unua Universala kongreso de Esperanto en 1905 en Boulogne-sur-mer]] [[Dosiero:Group photo on IS 2005-2006 in Xanten.jpg|eta|Kelkaj el la partoprenantoj de la Internacia Semajno, kiu okazas ĉiujare dum la novjara semajno ekde 1957]] La historio de la Esperanto-movado, estas ankaŭ la historio de ĝia komunumo kaj de ĝiaj asocioj; La historio kompreneble komencas kun la publikigado de la "Unua Libro" en julio 1887 fare de Ludoviko Lazaro Zamenhof, en [[Varsovio]]. Fine de 1888 la volapukista klubo de Nurenbergo (Germanio) transiris al Esperanto. Kun ili Zamenhof eldonis la revuon La Esperantisto. Ĉar tamen la plej granda nombro de esperantistoj tiutempe estis en la Rusia Imperio, oni nomas tiun unuan periodon "rusa periodo" de la Esperanto-movado . Sed al la rusa censuro ne plaĉis ke la revuo venis el Germanio, do en 1895 ĝi por mallonga tempo malpermesis la revuon en Rusio. La taskon provizi gazeton al la movado transprenis do junaj svedoj en Upsalo, temis pri la revuo "Lingvo Internacia". Ekaperis kelkaj aliaj kluboj, ekzemple en Moskvo, Sankt-Peterburgo kaj Schalke (nun parto de Gelsenkirchen). Ĝenerale, la kreskado de la movado estis malrapida. En 1898 la franca esperantisto Louis de Beaufront fondis societon. Ĝi havis ankaŭ membrojn en nefranclingvaj landoj, sed ĝia organo L'espérantiste estis preskaŭ nur en la franca. Al Beaufront oni aljuĝas la varbadon de intelektuloj, ekzemple Théophile Cart, Carlo Bourlet kaj Hippolyte Sebert. Tiu estis la "franca periodo" de la movado. De proks. 1903 ĝis la unua mondmilito fondiĝis multaj landaj asocioj, ekzemple en 1903 la svisa, en 1906 la germana kaj en 1910 la usona. En tiu ĉi periodo komenciĝis ankaŭ la vico de la Universalaj Kongresoj. La unua grandeta internacia renkontiĝo de esperantistoj okazis en 1904 en la franca urbo Calais kaj la brita Dover. La unua Universala Kongreso de Esperanto okazis en 1905 en Bulonjo-ĉe-maro ĉe la nordfranca marbordo. Dum tiu kongreso oni akceptis interalie Lingvan Komitaton kaj la Fundamenton de Esperanto, por servi al la stabileco kaj evoluo de la lingvo. Universala Esperanto-Asocio fondiĝis en 1908. Malgraŭ la komenca intenco, ĝi ne sukcesis tiri ĉiun Esperanto-agadon sub sian ombrelon. La momento estis favora al Esperanto, kiu havis la ŝancon esti elektita kiel laborlingvo de la Ligo de la Nacioj, sed tiam okazis la Ido-krizo de 1907/1908 kaj la sekvaj jaroj. Ankaŭ se la esperantistoj kiuj transiris al tiu nova lingva projekto (IDO), estis tre limigita, tamen tio sufiĉis por perdi la ŝancon. Dum la unua mondmilito ne eblis multe agadi, krom ke diverslandaj esperantistoj uzis Esperanton por la militpropagando, donacis ruĝkrucan ambulancon aŭ instruis Esperanton al militkaptitoj aŭ aliaj internigitoj. La Deka UK en Parizo en 1914 okazis dum la komenco de la unua mondmilito. Je la 14a de aprilo 1917 L.L. Zamenhof mortis. Post la milito oni provis atingi akordon inter UEA kaj la landaj asocioj serve al komunaj celoj de la movado. Oni volis internacian lobiadon por la lingvo, propagandon kaj instruadon en landoj sen propra movado, atentigon pri radio-elsendaĵoj en Esperanto ktp., kaj por tio oni bezonis strukturon kaj financadon. En 1922 UEA kaj la landaj asocioj interkonsentis kunlabori laŭ la "kontrakto de Helsinki". En tiu Helsinko-sistemo, UEA unuflanke kaj la landaj asocioj aliflanke komune elektis kaj financis Internacian Centran Komitaton. Tiu ICK poste havis oficejon kaj direktoron (Robert Kreuz). Pro malkontentoj pri la helsinka organizo la naciaj societoj serĉis novan solvon. Ili minacis fondi novan internacian asocion, tiel ke UEA devis konsenti al kompromiso. En la UK de Kolonjo en 1933 oni subskribis interkonsenton, laŭ kiu la naciaj societoj aliĝas al UEA, pagas por siaj aligitaj membroj, kaj sendas anojn en la Komitaton. (La Interkonsento de Kolonjo estas la bazo ankaŭ por la nuntempa UEA, kun kelkaj intertempaj modifoj). Dum la 1930-aj jaroj en pluraj eŭropaj landoj kun ekstrem-dekstraj registaroj okazis malhelpoj al la libera disvolviĝo de la agado de de la asocioj kaj movadoj; tio frapis la laboristan Esperanto-movadon, sed ankaŭ neŭtralaj Esperanto-asocioj suferis malpermeson. Ankaŭ en Sovetunio esperantistoj ne plu povis havi organizan strukturon. La Dua mondmilito estis plia bato por la movado, precipe dum 1940-1944. Ankaŭ en la neŭtralaj aŭ nemilitantaj landoj la milito havis sekvojn, ekz. per rekrutigo de junaj viroj. Nur dum mallonga fazo post la milito, en orienta Eŭropo la esperantistoj rajtis reorganizi la landajn movadojn. Jam en 1949, kiam la komunismaj diktaturoj estis firme establitaj, multaj el tiuj landaj movadoj devis ĉesi labori. Nur post la morto de Stalin en 1953 la situacio fariĝis pli bona, sed en unuopaj landoj refondiĝo de landa asocio estis permesita nur post multaj jaroj. Daŭris sufiĉe longe ĝis tiuj landaj asocioj povis aliĝi al UEA, ekz. la soveta nur en 1989. uzo de Esperanto en Tajvano dum regado de Ĉiang Kai-ŝek estis ankaŭ tabua. Post la reveno de la orienteŭropaj asocioj (ĉ. aŭ post 1955) la movado penis laŭeble kunlabori kaj havi rilatojn malgraŭ problemoj en komunismaj diktaturoj. Okazis ekzemple, ke Universalaj Kongresoj kelkfoje estis aranĝataj en komunismaj landoj. La unua kazo estis en Zagrebo, Jugoslavio, en 1953. La unua UK aranĝita en lando de la sovetia bloko estis tiu de Varsovio en 1959. Poste proks. ĉiun kvaran fojon UK estis en orienteŭropa lando. Dum tiu ĉi periodo plifortiĝis Esperanto ankaŭ en Ĉinio kaj ankaŭ en la suda duono de la tero. Tio vidiĝis en la 1970aj jaroj ekzemple en la aliĝo de pluraj sudamerikaj landaj asocioj al UEA. En 1981 okazis la unua UK en la suda terduono, nome en Brasília. Teknika evoluo favoris Esperanto-muzikon, ĉar produktado de sondiskoj iĝis malpli multekosta. En la 1970aj jaroj ekaperis la kompaktkasedo (sonkasedo), kaj en la 1980aj jaroj la kompaktdisko (lumdisko). La orienteŭropa eksigo de komunismo en la komenco de la 1990-aj jaroj signifis novan epokon por la orienteŭropaj Esperanto-asocioj. La disfalo de burokrataj socialistaj reĝimoj en Sovetunio kaj la orienta Eǔropo forprenis per unu bato signifajn materiajn rimedojn, kiel subvenciitajn propraĵojn kaj eldonaĵojn, salajratajn funkciulojn kaj instruistojn. Esperantistaj organizaĵoj estis dekumitaj kaj kluboj fermitaj. Aliflanke, oni liberiĝis el oficialaj propagandaj politikoj. La interreto ekstaris kiel komunikilo por la ĝenerala publiko, kio profitigis la internacian Esperanto-komunumon. Konsidera parto de la Esperantaj komunikado kaj publikigado okazis de tiam nur interrete. En 2007 la Pola Radio havis sian lastan aeran elsendon kaj estis transigita al la interreto. == Eniri == La ĝenerala regulo por internacia vojaĝado estas, ke oni bezonos pasporton kaj vizon eldonitan de la cellando, ambaŭ validaj almenaŭ kiam vi transiras la limon (kvankam en multaj kazoj la postuloj estas multe pli striktaj). Kelkaj landoj donas al iulandaj civitanoj vizan escepton, do en tiu kazo, simple prezenti pasporton ĉe la landlimo povas esti sufiĉa, aŭ oni eble bezonos peti antaŭan vojaĝpermeson, kiu estas multe pli facile akirebla ol vizo. Krome, kelkaj landoj, kiuj estas tre allogaj por turistoj, permesas al turism-vojaĝantoj de eniri kaj resti por turismaj celoj nur per identigilo (nur se ĝi validas por vojaĝi eksterlanden). === Pasporto === [[Dosiero:Passaportoitaliano2006.jpg|eta|Ekzemplo de itala pasporto]] Pasporto estas ĉefe identeca dokumento, donita al civitanoj dezirantaj vojaĝi eksterlanden. Formale, ĝi reprezentas peton de la Ministerio pri Eksterlandaj Aferoj al la aŭtoritatoj de la fremda lando por permesi al la vojaĝanto transiri la limon kaj resti en la fremda lando. Kelkaj gravaj rekomendoj: * Ĉiam kontrolu, ke via pasporto ne eksvalidiĝis aŭ baldaŭ eksvalidiĝos: multaj landoj postulas kelkajn monatojn da valideco antaŭ ol eldoni enirpermeson aŭ permesi al vi transiri la limon. Inter la landoj kun la plej striktaj regularoj estas Ĉinio: por akiri vizon, krom plenumi aliajn postulojn, via pasporto devas esti valida dum ses monatoj de via planita forirdato el Ĉinio (tial, via pasporto devas eksvalidiĝi almenaŭ ses monatojn post la dato de via planita revena flugo). * Kelkaj landoj povas rifuzi al vi eniron se vi havas vizojn aŭ stampojn de specifaj landoj en via pasporto. Tipa ekzemplo estas stampo de Israelo, kiu malhelpos vin eniri en multajn arabajn landojn (male, limstampo de araba lando ofte kaŭzas prokrastojn dum eniro en Israelon). Por tio, vi povas peti duan pasporton ĉe la policejo, por ke vi povu uzi unu por eniri kaj eliri Israelon kaj la alian por najbaraj arabaj landoj. * Certigu, ke vi havas sufiĉe da liberaj paĝoj en via pasporto por alglui ĉiujn necesajn stampojn kaj glumarkojn: vizoj por multaj landoj ofte okupas plenan paĝon, kaj vi bezonas almenaŭ unu plian liberan paĝon por eniraj kaj eliraj stampoj, por ĉiu lando, kiun vi vizitas. * Konservu vian pasporton tiel, ke ĝi ne fleksiĝu, trapikiĝu, varmiĝiĝu aŭ malsekiĝi: vi riskas difekti la elektronikan peceton interne de la kovrilo, kio povus malhelpi (aŭ malrapidigi) vian trairon tra la sekva landlimo. Ne necesas esti tro maltrankvila: ĝi estas desegnita por vojaĝado, do ĝi normale daŭros sian dekjaran validecon. * Kiam vi estas eksterlande kaj simple vagas tra la urbo, eble estas saĝe lasi vian pasporton en la hotela monŝranko kaj kunporti Fotokopio kaj alia dokumento pruvanta vian identecon: kvankam ili ne havas juran valoron, ili estos pli ol sufiĉaj en kazo de hazardaj kontroloj (se necese, vi estos akompanata al via hotelo por repreni la originalan dokumenton). Kompreneble, se vi vojaĝas ene de la lando, vi devas havi la originalojn kun vi. ====Eŭropa Unio==== Ĉiuj pasportoj el landoj de la Eŭropa Unio havas kelkajn komunajn trajtojn: ruĝa ("burgonj-vina") kovril-koloro, la surskribo "Eŭropa Unio" sur la kovrilo, teksto en la nacia lingvo kaj almenaŭ la angla, plus legendo tradukanta ĉiujn vortojn en la 24 oficialajn lingvojn de la Unio). Novaj pasportoj estas konataj kiel "elektronikaj" aŭ "biometriaj", kio signifas, ke ili inkluzivas elektronikan RFID (radiofrekvenca identigo) peceton sur la kovrilo, kiu povas esti legita sen rekta kontakto kun la metala surfaco de la peceto. La peceto enhavas alt-rezolucian version de la foto de la pasporto, ĉiujn informojn enhavitajn sur la ĉefa paĝo de la pasporto (tiu, kiu enhavas la foton), kaj la fingrospurojn de la posedanto. La tuta afero estas ĉifrita tiel ke la datumoj konservitaj sur la ĉipo povas esti legitaj nur per enigo de iuj informoj en la pasporto mem (tio estas, ĝi certigas, ke nur tiuj, kiuj povas fizike legi la ĉefan paĝon, ankaŭ povas legi la elektronikan ĉipon, teorie malhelpante malicajn individuojn ŝteli la informojn malproksime) kaj ke la informoj origine enigitaj ne estis ŝanĝitaj (tio estas, ĝi malhelpas, ke la cifereca foto en ŝtelita pasporto estu ŝanĝita por kongrui kun la aspekto de la ŝtelisto). La ĉefa paĝo de la pasporto ankaŭ enhavas sekcion enhavantan iujn personajn datumojn en maŝinlegebla formato, kiu, kombinita kun la biometria ĉipo, ebligas pli rapidajn limtransirojn: ekzemple, vojaĝante per aviadilo kun biometria pasporto (nun la plimulto), plenkreskaj eŭropaj civitanoj povas transiri la limon de la Schengen-areo (kaj enirante kaj elirante) uzante aŭtomatajn turnkrucojn. Biometria pasporto estas necesa por uzi la Programon pri Vizo-Senigo por Usono kaj tial peti ESTA. Pli detalaj informoj estas provizitaj Rete kaj ĉe ambasadejo de la loĝlando. === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == === Spekti === * '''''[https://www.youtube.com/watch?v=FAu6vWQbdqg June kaj kune]''''' (2022) estas satira muzikalo pri IJK kaj internaciaj Esperanto-renkontiĝoj ĝenerale * '''''[https://www.youtube.com/watch?v=kFK5C2khdug&t=308 Petveturaj Aventuroj]''''' (2023) estas komedia muzikalo pri petvetura vojaĝo el la IJK al la oficejo de TEJO * '''''[https://www.youtube.com/watch?v=C4SUrL_3C3M La sorto gvidos vin]''''' (2023) === Zamenhof/Esperanto-objektoj === {{W|Zamenhof/Esperanto-objekto|Zamenhof/Esperanto-objektoj}} estas memoraĵoj kreitaj omaĝe al Esperanto aŭ al ĝia kreinto – {{W|L. L. Zamenhof}}. Ili troviĝas sur ĉiuj kontinentoj de la Tero kaj kelkaj eĉ [[Kosmo|ekstertere]]. Ilia listo troviĝas en {{W|Listo de Zamenhof/Esperanto-objektoj|Esperanto-Vikipedio}}. == Fari == === Esperanto-renkontiĝoj === '''{{W|Universala Kongreso de Esperanto}}''' estas la plej granda kaj signifa Esperanto-renkontiĝo. Ĝi okazas ĉiujare en alia loko ekde 1905. Por vojaĝantoj kun infanoj ĝi estas ofte akompanata de {{W|Internacia Infana Kongreseto}}. '''{{W|Internacia Junulara Kongreso}}''' estas la plej granda junulara Esperanto-renkontiĝo. Simile al UK ĝi okazas ĉiujare en alia loko. Krom UEA kaj la Landaj Asocioj, estas [https://uea.org/fakoj Fakaj Esperanto-asocioj] kiuj estas specialigitaj esperantistaj organizaĵoj, kiuj kunigas homojn laŭ specifaj profesioj, ŝatokupoj, mondkonceptoj aŭ interesoj. Ili funkcias kiel internaciaj retoj, ofte kunlaborantaj kun UEA (Universala Esperanto-Asocio) por pligrandigi la uzon de Esperanto en diversaj sferoj. Ili kompreneble ankaŭ organizas multajn eventoj. '''[https://eventaservo.org/ eventaservo.org]''' estas retejo, kiu listigas Esperanto-renkontiĝojn tutmonde – ekde la plej malgrandaj ĝis la plej grandaj. == Komuniki == La ĉefa lingvo de Esperantujo kompreneble estas Esperanto. Estas ankaŭ homoj kiuj parolas ĝin denaske, kiel filoj de diversnaciaj esperantistoj. {{W|Ido}} estas grandparte interkomprenebla kun Esperanto. Krom la denaskan lingvon, la E-parolantoj ofte parolas ankaŭ aliajn naciajn lingvojn, ja estas pruvite ke Esperanto faciligas la lernadon de aliajn lingvojn. == Aĉeti == "Esperantaĵoj" signifas "aĵojn rilatajn al Esperanto". Ĉi tiu termino ofte kovras kulturaĵojn, varojn, kantojn, aŭ kuriozaĵojn en la Esperanto-mondo, ekzemple tra UEA aŭ la Landaj Asocioj. Ili ofte estas aĉeteblajn Rete, aŭ estas aĉeteblaj dum la kongresoj. Estas ankaŭ privataj retaj vendejojn, ekzemple: : [https://esperantoworld.odoo.com/shop Vendejo de Lulu] – === Vendejaroj === == Manĝi == Jen kelkaj fontoj kaj informoj pri receptoj en Esperanto: === Tradiciaj manĝaĵoj === : Ekzistas kuirlibroj en Esperanto, kiel ekzemple '''Kuirado kun koro''': familiaj receptoj kaj memoroj. === Vegetarismo kaj veganismo === '''[https://eo.wikipedia.org/wiki/Kiel_kuiri_sen_viando Kiel Kuiri Sen Viando]''' de Clara de Hess, enhavas pli ol mil receptojn. ankaŭ interesa la retejo: :[https://apetito.ikso.net/ Bonan Apetiton] - por vegetaraj kaj veganaj receptoj en Esperanto. == Trinki == === Drinkejo === [[Dosiero:Teoj en la gufujo (3167193668).jpg|eta|dekstre|240px|Teoj en gufujo dum la 52-a Internacia Seminario.]] '''Drinkejo''' estas dum pluraj Esperanto-aranĝoj loko por trinki alkoholajn kaj senalkoholajn trinkaĵojn. Ĝi povas esti proksime aŭ eĉ tute kunigita kun diskejo. === Gufujo === '''{{W|Gufujo}}''' estas loko dum Esperanto-aranĝoj, kie oni povas nokte trinki teon kaj eventuale manĝeti dolĉaĵojn. La loko estas kutime trankvila kun kandeloj anstataŭ normala lumo de lampoj. Foje en gufujo ankaŭ okazas koncertoj de kelkaj muzikistoj, kies ĝenro de muziko taŭgas por etoso de gufujo. == Loĝi == === Kampadejoj === [[Dosiero:Feliĉigaj Ferioj.jpg|eta|Libro pri la Primoŝtena esperanta kampadejo (1961-1980)]] En Esperantujo, kampadejoj ofte rilatas al la tendaraj ejoj uzataj dum Esperanto-renkontiĝoj aŭ al organizitaj tendaroj de junularaj Esperanto-grupoj. Jen kelkaj aspektoj de kampadejoj kaj tendaroj en Esperantujo: :Esperanto-renkontiĝoj: Multaj aranĝoj, precipe somere, okazas en lokoj kiuj ofertas kampadejojn por partoprenantoj, permesante pli malmultekostan loĝadon. :Junularaj tendaroj: Iuj Esperanto-asocioj organizas tendarojn, kie junuloj lernas kaj praktikas la lingvon en natura medio. :Lokoj: Kampadejoj ofte situas proksime de turismaj lokoj, kiel en la ĉirkaŭaĵo de Poreč, Kroatio, kiu ofertas belajn kampadejojn. :Kuba Esperanto-Asocio: La asocio ofte organizis sian nacian renkontiĝon, nomatan "Zamenhofa Metiejo", en diversaj kampadejoj kaj regionoj de la provinco Guantánamo. Tendaroj kaj kampadejoj estas grava parto de la Esperanto-kulturo, provizante lokon por komunuma vivo kaj lingva enmergiĝo. === Hosteloj === === Hoteloj === Esperanto estas la nomo de diversaj restoracioj kaj hoteloj en la mondo. Estas rimarkinde, ke plej multaj servistoj kaj eĉ estroj de la restoracioj apenaŭ scias, ke Esperanto estas neŭtrala internacia lingvo. Ofte la posedantoj de restoracioj kun la nomo "Esperanto" tute ne estas konataj kiel esperantistoj, sed ŝajne elektis la nomon pro ĝia ekzoteco. Hoteloj kun la nomo "Esperanto" troviĝas en Slovaklando, Germanio, Pollando kaj Senegalo == Sekureco == == Sano == == Respekto == == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Vikipedio}} * [https://eventaservo.org/ Eventa Servo] * [[b:Esperantuja gvidlibro por komencantoj|Esperantuja gvidlibro por komencantoj]] – libro ĉe [[w:Vikilibroj|Vikilibroj]] {{Skizo}} [[Kategorio:Esperanto-veturceloj|Esperantujo]] 7kogwb3uacvfw6m88rq2tjh3ec0t65c 72428 72427 2026-05-17T10:12:52Z Tiguliano 53 72428 wikitext text/x-wiki {{Rubando|1905-uk-eliro-el-la-kongresejo (cropped).jpg}} {{Informkesto lando | nomo= Esperantujo | bildo= Image:Landoj kie estas naciaj asocioj ligitaj al UEA.PNG | bildotitolo= Landoj kun landaj sekcioj de UEA | flago= Image:Flag of Esperanto.svg | situo= | ĉefurbo = | ĉeflingvo = Esperanto | areo = | loĝantaro = | monunuo = [[w:Stelo (monunuo)|Stelo]], [[w:Eŭro|eŭro]], [[w:Usona dolaro|usona dolaro]] kaj&nbsp;aliaj | elektro = | antaŭkodo = | horzono = }} '''{{W|Esperantujo}}''' estas neformala nomo de la komunumo de Esperanto-uzantoj kaj ties kulturo, de tiuj lokoj kaj institucioj kie la lingvo estas uzata, kvazaŭ temus pri lando. == Regionoj == [[Dosiero:Continenti con i confini degli stati.png|eta]] '''Landaj asocioj, laŭ kontinento''' Esperanto-organizoj ĉeestas en ĉiuj kvin kontinentoj de la mondo; jen la listo de landaj asocioj, laŭ kontinento: {{Listo de regionoj | mapo= | titolomapo= Mapo de la kvin kontinentoj de la mondo | tekstomapo= | grandecomapo= | nomoregiono1= [[Afriko]] | kolororegiono1= | elementojregiono1= | priskriboregiono1= [https://uea.org/landoj/afriko Estas 19 landaj asocioj de Esperanto] | nomoregiono2= [[Ameriko]] | kolororegiono2= | elementojregiono2= | priskriboregiono2= [https://uea.org/landoj/ameriko Estas 15 landaj asocioj de Esperanto] | nomoregiono3= [[Azio]] | kolororegiono3= | elementojregiono3= | priskriboregiono3= [https://uea.org/landoj/azio Estas 19 landaj asocioj de Esperanto] | nomoregiono4= [[Eŭropo]] | kolororegiono4= | elementojregiono4= | priskriboregiono4= [https://uea.org/landoj/europo Estas 39 landaj asocioj de Esperanto, plus la Eŭropa Esperanto-Unio] | nomoregiono5= [[Oceanio]] | kolororegiono5= | elementojregiono5= | priskriboregiono5= '''{{W|Aŭstralia Esperanto-Asocio|Aŭstralia Esperanto-Asocio}}''' - '''{{W|Nov-Kaledonia Esperanto-Asocio|Nov-Kaledonia Esperanto-Asocio}}''' - '''{{W|Nov-Zelanda Esperanto-Asocio|Nov-Zelanda Esperanto-Asocio}}'''. }} == Urboj == [[Dosiero:Centra Oficejo de UEA.jpg|eta|Centra Oficejo de UEA (2002)]] * [[Roterdamo]] – sidejo de {{W|Universala Esperanto-Asocio}} kaj {{W|Tutmonda Esperantista Junulara Organizo}} * [[Nová Dubnica]] – sidejo de {{W|E@I}} * [[Graz]] – urbo de {{W|UK 2026}} * [[Tiana (Katalunio)|Tiana]] – urbo de {{W|IJK 2026}} === Esperantaj urboj === [[Dosiero:Varsovio, tombo de Ludoviko Zamenhof, omaĝo 2017.jpg|eta|Varsovio, esperantistoj dum vizito al la tombo de Ludoviko Zamenhof, (2017)]] [[Dosiero:Zamenhof-1879.jpg|eta|Fotografio de Ludoviko Zamenhof je la aĝo de 20 jaroj (1879)]] * [[Varsovio]] – urbo, kie L. L. Zamenhof publikigis Esperanton kaj kie troviĝas lia tombo * [[Bjalistoko]] – naskiĝurbo de L. L. Zamenhof * [[Herzberg am Harz]] - tie estas la '''{{W|Interkultura Centro Herzberg|Interkultura Centro Herzberg}}''' (ICH) * [[Vieno]] - ĉe la Aŭstria Nacia Biblioteko estas la {{W|Esperantomuzeo de la Aŭstria Nacia Biblioteko|Esperantomuzeo kaj Kolekto pri Planlingvoj}} * [[Svitavy]] - tie estas '''[http://muzeum.esperanto.cz/eo/ Esperanto-Muzeo]''' * [[Baugé]] - la Esperanta kastelo Grésillon estas grava esperanta renkontiĝejo * [[Ĉaŭdefono|La Chaux-de-Fond]] - Ĉaŭdefono povas esti konsiderata kiel la Esperanta ĉefurbo de Svislando. Ĝi estas la sidejo de diversaj gravaj Esperanto-institucioj kun nacia kaj internacia signifo kaj renomo, ekzemple la Esperanta Civito. * [[Maso]] (Massa, en Italio) - tie estas la itala [https://eo.wikipedia.org/wiki/Nacia%20Biblioteko%20de%20Esperanto Nacia Biblioteko de Esperanto] == Aliaj cellokoj == * [[Halbe]] – urbeto apud [[Berlino]] kun {{W|Esperanto-Stacio}} == Kompreni == === Historio === [[File:Unua libro per russi - 1887 - 1a edizione - copertina fronte.jpg|eta|''Unua libro. Por Rusoj'', eldonita en Varsovio en 1887]] [[Dosiero:1905-uk-eliro-el-la-kongresejo.jpg|eta|Unua Universala kongreso de Esperanto en 1905 en Boulogne-sur-mer]] [[Dosiero:Group photo on IS 2005-2006 in Xanten.jpg|eta|Kelkaj el la partoprenantoj de la Internacia Semajno, kiu okazas ĉiujare dum la novjara semajno ekde 1957]] La historio de la Esperanto-movado, estas ankaŭ la historio de ĝia komunumo kaj de ĝiaj asocioj; La historio kompreneble komencas kun la publikigado de la "Unua Libro" en julio 1887 fare de Ludoviko Lazaro Zamenhof, en [[Varsovio]]. Fine de 1888 la volapukista klubo de Nurenbergo (Germanio) transiris al Esperanto. Kun ili Zamenhof eldonis la revuon La Esperantisto. Ĉar tamen la plej granda nombro de esperantistoj tiutempe estis en la Rusia Imperio, oni nomas tiun unuan periodon "rusa periodo" de la Esperanto-movado . Sed al la rusa censuro ne plaĉis ke la revuo venis el Germanio, do en 1895 ĝi por mallonga tempo malpermesis la revuon en Rusio. La taskon provizi gazeton al la movado transprenis do junaj svedoj en Upsalo, temis pri la revuo "Lingvo Internacia". Ekaperis kelkaj aliaj kluboj, ekzemple en Moskvo, Sankt-Peterburgo kaj Schalke (nun parto de Gelsenkirchen). Ĝenerale, la kreskado de la movado estis malrapida. En 1898 la franca esperantisto Louis de Beaufront fondis societon. Ĝi havis ankaŭ membrojn en nefranclingvaj landoj, sed ĝia organo L'espérantiste estis preskaŭ nur en la franca. Al Beaufront oni aljuĝas la varbadon de intelektuloj, ekzemple Théophile Cart, Carlo Bourlet kaj Hippolyte Sebert. Tiu estis la "franca periodo" de la movado. De proks. 1903 ĝis la unua mondmilito fondiĝis multaj landaj asocioj, ekzemple en 1903 la svisa, en 1906 la germana kaj en 1910 la usona. En tiu ĉi periodo komenciĝis ankaŭ la vico de la Universalaj Kongresoj. La unua grandeta internacia renkontiĝo de esperantistoj okazis en 1904 en la franca urbo Calais kaj la brita Dover. La unua Universala Kongreso de Esperanto okazis en 1905 en Bulonjo-ĉe-maro ĉe la nordfranca marbordo. Dum tiu kongreso oni akceptis interalie Lingvan Komitaton kaj la Fundamenton de Esperanto, por servi al la stabileco kaj evoluo de la lingvo. Universala Esperanto-Asocio fondiĝis en 1908. Malgraŭ la komenca intenco, ĝi ne sukcesis tiri ĉiun Esperanto-agadon sub sian ombrelon. La momento estis favora al Esperanto, kiu havis la ŝancon esti elektita kiel laborlingvo de la Ligo de la Nacioj, sed tiam okazis la Ido-krizo de 1907/1908 kaj la sekvaj jaroj. Ankaŭ se la esperantistoj kiuj transiris al tiu nova lingva projekto (IDO), estis tre limigita, tamen tio sufiĉis por perdi la ŝancon. Dum la unua mondmilito ne eblis multe agadi, krom ke diverslandaj esperantistoj uzis Esperanton por la militpropagando, donacis ruĝkrucan ambulancon aŭ instruis Esperanton al militkaptitoj aŭ aliaj internigitoj. La Deka UK en Parizo en 1914 okazis dum la komenco de la unua mondmilito. Je la 14a de aprilo 1917 L.L. Zamenhof mortis. Post la milito oni provis atingi akordon inter UEA kaj la landaj asocioj serve al komunaj celoj de la movado. Oni volis internacian lobiadon por la lingvo, propagandon kaj instruadon en landoj sen propra movado, atentigon pri radio-elsendaĵoj en Esperanto ktp., kaj por tio oni bezonis strukturon kaj financadon. En 1922 UEA kaj la landaj asocioj interkonsentis kunlabori laŭ la "kontrakto de Helsinki". En tiu Helsinko-sistemo, UEA unuflanke kaj la landaj asocioj aliflanke komune elektis kaj financis Internacian Centran Komitaton. Tiu ICK poste havis oficejon kaj direktoron (Robert Kreuz). Pro malkontentoj pri la helsinka organizo la naciaj societoj serĉis novan solvon. Ili minacis fondi novan internacian asocion, tiel ke UEA devis konsenti al kompromiso. En la UK de Kolonjo en 1933 oni subskribis interkonsenton, laŭ kiu la naciaj societoj aliĝas al UEA, pagas por siaj aligitaj membroj, kaj sendas anojn en la Komitaton. (La Interkonsento de Kolonjo estas la bazo ankaŭ por la nuntempa UEA, kun kelkaj intertempaj modifoj). Dum la 1930-aj jaroj en pluraj eŭropaj landoj kun ekstrem-dekstraj registaroj okazis malhelpoj al la libera disvolviĝo de la agado de de la asocioj kaj movadoj; tio frapis la laboristan Esperanto-movadon, sed ankaŭ neŭtralaj Esperanto-asocioj suferis malpermeson. Ankaŭ en Sovetunio esperantistoj ne plu povis havi organizan strukturon. La Dua mondmilito estis plia bato por la movado, precipe dum 1940-1944. Ankaŭ en la neŭtralaj aŭ nemilitantaj landoj la milito havis sekvojn, ekz. per rekrutigo de junaj viroj. Nur dum mallonga fazo post la milito, en orienta Eŭropo la esperantistoj rajtis reorganizi la landajn movadojn. Jam en 1949, kiam la komunismaj diktaturoj estis firme establitaj, multaj el tiuj landaj movadoj devis ĉesi labori. Nur post la morto de Stalin en 1953 la situacio fariĝis pli bona, sed en unuopaj landoj refondiĝo de landa asocio estis permesita nur post multaj jaroj. Daŭris sufiĉe longe ĝis tiuj landaj asocioj povis aliĝi al UEA, ekz. la soveta nur en 1989. uzo de Esperanto en Tajvano dum regado de Ĉiang Kai-ŝek estis ankaŭ tabua. Post la reveno de la orienteŭropaj asocioj (ĉ. aŭ post 1955) la movado penis laŭeble kunlabori kaj havi rilatojn malgraŭ problemoj en komunismaj diktaturoj. Okazis ekzemple, ke Universalaj Kongresoj kelkfoje estis aranĝataj en komunismaj landoj. La unua kazo estis en Zagrebo, Jugoslavio, en 1953. La unua UK aranĝita en lando de la sovetia bloko estis tiu de Varsovio en 1959. Poste proks. ĉiun kvaran fojon UK estis en orienteŭropa lando. Dum tiu ĉi periodo plifortiĝis Esperanto ankaŭ en Ĉinio kaj ankaŭ en la suda duono de la tero. Tio vidiĝis en la 1970aj jaroj ekzemple en la aliĝo de pluraj sudamerikaj landaj asocioj al UEA. En 1981 okazis la unua UK en la suda terduono, nome en Brasília. Teknika evoluo favoris Esperanto-muzikon, ĉar produktado de sondiskoj iĝis malpli multekosta. En la 1970aj jaroj ekaperis la kompaktkasedo (sonkasedo), kaj en la 1980aj jaroj la kompaktdisko (lumdisko). La orienteŭropa eksigo de komunismo en la komenco de la 1990-aj jaroj signifis novan epokon por la orienteŭropaj Esperanto-asocioj. La disfalo de burokrataj socialistaj reĝimoj en Sovetunio kaj la orienta Eǔropo forprenis per unu bato signifajn materiajn rimedojn, kiel subvenciitajn propraĵojn kaj eldonaĵojn, salajratajn funkciulojn kaj instruistojn. Esperantistaj organizaĵoj estis dekumitaj kaj kluboj fermitaj. Aliflanke, oni liberiĝis el oficialaj propagandaj politikoj. La interreto ekstaris kiel komunikilo por la ĝenerala publiko, kio profitigis la internacian Esperanto-komunumon. Konsidera parto de la Esperantaj komunikado kaj publikigado okazis de tiam nur interrete. En 2007 la Pola Radio havis sian lastan aeran elsendon kaj estis transigita al la interreto. == Eniri == La ĝenerala regulo por internacia vojaĝado estas, ke oni bezonos pasporton kaj vizon eldonitan de la cellando, ambaŭ validaj almenaŭ kiam vi transiras la limon (kvankam en multaj kazoj la postuloj estas multe pli striktaj). Kelkaj landoj donas al iulandaj civitanoj vizan escepton, do en tiu kazo, simple prezenti pasporton ĉe la landlimo povas esti sufiĉa, aŭ oni eble bezonos peti antaŭan vojaĝpermeson, kiu estas multe pli facile akirebla ol vizo. Krome, kelkaj landoj, kiuj estas tre allogaj por turistoj, permesas al turism-vojaĝantoj de eniri kaj resti por turismaj celoj nur per identigilo (nur se ĝi validas por vojaĝi eksterlanden). === Pasporto === [[Dosiero:Passaportoitaliano2006.jpg|eta|Ekzemplo de itala pasporto]] Pasporto estas ĉefe identeca dokumento, donita al civitanoj dezirantaj vojaĝi eksterlanden. Formale, ĝi reprezentas peton de la Ministerio pri Eksterlandaj Aferoj al la aŭtoritatoj de la fremda lando por permesi al la vojaĝanto transiri la limon kaj resti en la fremda lando. Kelkaj gravaj rekomendoj: * Ĉiam kontrolu, ke via pasporto ne eksvalidiĝis aŭ baldaŭ eksvalidiĝos: multaj landoj postulas kelkajn monatojn da valideco antaŭ ol eldoni enirpermeson aŭ permesi al vi transiri la limon. Inter la landoj kun la plej striktaj regularoj estas Ĉinio: por akiri vizon, krom plenumi aliajn postulojn, via pasporto devas esti valida dum ses monatoj de via planita forirdato el Ĉinio (tial, via pasporto devas eksvalidiĝi almenaŭ ses monatojn post la dato de via planita revena flugo). * Kelkaj landoj povas rifuzi al vi eniron se vi havas vizojn aŭ stampojn de specifaj landoj en via pasporto. Tipa ekzemplo estas stampo de Israelo, kiu malhelpos vin eniri en multajn arabajn landojn (male, limstampo de araba lando ofte kaŭzas prokrastojn dum eniro en Israelon). Por tio, vi povas peti duan pasporton ĉe la policejo, por ke vi povu uzi unu por eniri kaj eliri Israelon kaj la alian por najbaraj arabaj landoj. * Certigu, ke vi havas sufiĉe da liberaj paĝoj en via pasporto por alglui ĉiujn necesajn stampojn kaj glumarkojn: vizoj por multaj landoj ofte okupas plenan paĝon, kaj vi bezonas almenaŭ unu plian liberan paĝon por eniraj kaj eliraj stampoj, por ĉiu lando, kiun vi vizitas. * Konservu vian pasporton tiel, ke ĝi ne fleksiĝu, trapikiĝu, varmiĝiĝu aŭ malsekiĝi: vi riskas difekti la elektronikan peceton interne de la kovrilo, kio povus malhelpi (aŭ malrapidigi) vian trairon tra la sekva landlimo. Ne necesas esti tro maltrankvila: ĝi estas desegnita por vojaĝado, do ĝi normale daŭros sian dekjaran validecon. * Kiam vi estas eksterlande kaj simple vagas tra la urbo, eble estas saĝe lasi vian pasporton en la hotela monŝranko kaj kunporti Fotokopio kaj alia dokumento pruvanta vian identecon: kvankam ili ne havas juran valoron, ili estos pli ol sufiĉaj en kazo de hazardaj kontroloj (se necese, vi estos akompanata al via hotelo por repreni la originalan dokumenton). Kompreneble, se vi vojaĝas ene de la lando, vi devas havi la originalojn kun vi. ====Eŭropa Unio==== Ĉiuj pasportoj el landoj de la Eŭropa Unio havas kelkajn komunajn trajtojn: ruĝa ("burgonj-vina") kovril-koloro, la surskribo "Eŭropa Unio" sur la kovrilo, teksto en la nacia lingvo kaj almenaŭ la angla, plus legendo tradukanta ĉiujn vortojn en la 24 oficialajn lingvojn de la Unio). Novaj pasportoj estas konataj kiel "elektronikaj" aŭ "biometriaj", kio signifas, ke ili inkluzivas elektronikan RFID (radiofrekvenca identigo) peceton sur la kovrilo, kiu povas esti legita sen rekta kontakto kun la metala surfaco de la peceto. La peceto enhavas alt-rezolucian version de la foto de la pasporto, ĉiujn informojn enhavitajn sur la ĉefa paĝo de la pasporto (tiu, kiu enhavas la foton), kaj la fingrospurojn de la posedanto. La tuta afero estas ĉifrita tiel ke la datumoj konservitaj sur la ĉipo povas esti legitaj nur per enigo de iuj informoj en la pasporto mem (tio estas, ĝi certigas, ke nur tiuj, kiuj povas fizike legi la ĉefan paĝon, ankaŭ povas legi la elektronikan ĉipon, teorie malhelpante malicajn individuojn ŝteli la informojn malproksime) kaj ke la informoj origine enigitaj ne estis ŝanĝitaj (tio estas, ĝi malhelpas, ke la cifereca foto en ŝtelita pasporto estu ŝanĝita por kongrui kun la aspekto de la ŝtelisto). La ĉefa paĝo de la pasporto ankaŭ enhavas sekcion enhavantan iujn personajn datumojn en maŝinlegebla formato, kiu, kombinita kun la biometria ĉipo, ebligas pli rapidajn limtransirojn: ekzemple, vojaĝante per aviadilo kun biometria pasporto (nun la plimulto), plenkreskaj eŭropaj civitanoj povas transiri la limon de la Schengen-areo (kaj enirante kaj elirante) uzante aŭtomatajn turnkrucojn. Biometria pasporto estas necesa por uzi la Programon pri Vizo-Senigo por Usono kaj tial peti ESTA. Pli detalaj informoj estas provizitaj Rete kaj ĉe ambasadejo de la loĝlando. == Vidi == === Spekti === * '''''[https://www.youtube.com/watch?v=FAu6vWQbdqg June kaj kune]''''' (2022) estas satira muzikalo pri IJK kaj internaciaj Esperanto-renkontiĝoj ĝenerale * '''''[https://www.youtube.com/watch?v=kFK5C2khdug&t=308 Petveturaj Aventuroj]''''' (2023) estas komedia muzikalo pri petvetura vojaĝo el la IJK al la oficejo de TEJO * '''''[https://www.youtube.com/watch?v=C4SUrL_3C3M La sorto gvidos vin]''''' (2023) === Zamenhof/Esperanto-objektoj === {{W|Zamenhof/Esperanto-objekto|Zamenhof/Esperanto-objektoj}} estas memoraĵoj kreitaj omaĝe al Esperanto aŭ al ĝia kreinto – {{W|L. L. Zamenhof}}. Ili troviĝas sur ĉiuj kontinentoj de la Tero kaj kelkaj eĉ [[Kosmo|ekstertere]]. Ilia listo troviĝas en {{W|Listo de Zamenhof/Esperanto-objektoj|Esperanto-Vikipedio}}. == Fari == === Esperanto-renkontiĝoj === '''{{W|Universala Kongreso de Esperanto}}''' estas la plej granda kaj signifa Esperanto-renkontiĝo. Ĝi okazas ĉiujare en alia loko ekde 1905. Por vojaĝantoj kun infanoj ĝi estas ofte akompanata de {{W|Internacia Infana Kongreseto}}. '''{{W|Internacia Junulara Kongreso}}''' estas la plej granda junulara Esperanto-renkontiĝo. Simile al UK ĝi okazas ĉiujare en alia loko. Krom UEA kaj la Landaj Asocioj, estas [https://uea.org/fakoj Fakaj Esperanto-asocioj] kiuj estas specialigitaj esperantistaj organizaĵoj, kiuj kunigas homojn laŭ specifaj profesioj, ŝatokupoj, mondkonceptoj aŭ interesoj. Ili funkcias kiel internaciaj retoj, ofte kunlaborantaj kun UEA (Universala Esperanto-Asocio) por pligrandigi la uzon de Esperanto en diversaj sferoj. Ili kompreneble ankaŭ organizas multajn eventoj. '''[https://eventaservo.org/ eventaservo.org]''' estas retejo, kiu listigas Esperanto-renkontiĝojn tutmonde – ekde la plej malgrandaj ĝis la plej grandaj. == Komuniki == La ĉefa lingvo de Esperantujo kompreneble estas Esperanto. Estas ankaŭ homoj kiuj parolas ĝin denaske, kiel filoj de diversnaciaj esperantistoj. {{W|Ido}} estas grandparte interkomprenebla kun Esperanto. Krom la denaskan lingvon, la E-parolantoj ofte parolas ankaŭ aliajn naciajn lingvojn, ja estas pruvite ke Esperanto faciligas la lernadon de aliajn lingvojn. == Aĉeti == "Esperantaĵoj" signifas "aĵojn rilatajn al Esperanto". Ĉi tiu termino ofte kovras kulturaĵojn, varojn, kantojn, aŭ kuriozaĵojn en la Esperanto-mondo, ekzemple tra UEA aŭ la Landaj Asocioj. Ili ofte estas aĉeteblajn Rete, aŭ estas aĉeteblaj dum la kongresoj. Estas ankaŭ privataj retaj vendejojn, ekzemple: : [https://esperantoworld.odoo.com/shop Vendejo de Lulu] – == Manĝi == Jen kelkaj fontoj kaj informoj pri receptoj en Esperanto: === Tradiciaj manĝaĵoj === : Ekzistas kuirlibroj en Esperanto, kiel ekzemple '''Kuirado kun koro''': familiaj receptoj kaj memoroj. === Vegetarismo kaj veganismo === '''[https://eo.wikipedia.org/wiki/Kiel_kuiri_sen_viando Kiel Kuiri Sen Viando]''' de Clara de Hess, enhavas pli ol mil receptojn. ankaŭ interesa la retejo: :[https://apetito.ikso.net/ Bonan Apetiton] - por vegetaraj kaj veganaj receptoj en Esperanto. == Trinki == === Drinkejo === [[Dosiero:Teoj en la gufujo (3167193668).jpg|eta|dekstre|240px|Teoj en gufujo dum la 52-a Internacia Seminario.]] '''Drinkejo''' estas dum pluraj Esperanto-aranĝoj loko por trinki alkoholajn kaj senalkoholajn trinkaĵojn. Ĝi povas esti proksime aŭ eĉ tute kunigita kun diskejo. === Gufujo === '''{{W|Gufujo}}''' estas loko dum Esperanto-aranĝoj, kie oni povas nokte trinki teon kaj eventuale manĝeti dolĉaĵojn. La loko estas kutime trankvila kun kandeloj anstataŭ normala lumo de lampoj. Foje en gufujo ankaŭ okazas koncertoj de kelkaj muzikistoj, kies ĝenro de muziko taŭgas por etoso de gufujo. == Loĝi == === Kampadejoj === [[Dosiero:Feliĉigaj Ferioj.jpg|eta|Libro pri la Primoŝtena esperanta kampadejo (1961-1980)]] En Esperantujo, kampadejoj ofte rilatas al la tendaraj ejoj uzataj dum Esperanto-renkontiĝoj aŭ al organizitaj tendaroj de junularaj Esperanto-grupoj. Jen kelkaj aspektoj de kampadejoj kaj tendaroj en Esperantujo: :Esperanto-renkontiĝoj: Multaj aranĝoj, precipe somere, okazas en lokoj kiuj ofertas kampadejojn por partoprenantoj, permesante pli malmultekostan loĝadon. :Junularaj tendaroj: Iuj Esperanto-asocioj organizas tendarojn, kie junuloj lernas kaj praktikas la lingvon en natura medio. :Lokoj: Kampadejoj ofte situas proksime de turismaj lokoj, kiel en la ĉirkaŭaĵo de Poreč, Kroatio, kiu ofertas belajn kampadejojn. :Kuba Esperanto-Asocio: La asocio ofte organizis sian nacian renkontiĝon, nomatan "Zamenhofa Metiejo", en diversaj kampadejoj kaj regionoj de la provinco Guantánamo. Tendaroj kaj kampadejoj estas grava parto de la Esperanto-kulturo, provizante lokon por komunuma vivo kaj lingva enmergiĝo. === Hosteloj === === Hoteloj === Esperanto estas la nomo de diversaj restoracioj kaj hoteloj en la mondo. Estas rimarkinde, ke plej multaj servistoj kaj eĉ estroj de la restoracioj apenaŭ scias, ke Esperanto estas neŭtrala internacia lingvo. Ofte la posedantoj de restoracioj kun la nomo "Esperanto" tute ne estas konataj kiel esperantistoj, sed ŝajne elektis la nomon pro ĝia ekzoteco. Hoteloj kun la nomo "Esperanto" troviĝas en Slovaklando, Germanio, Pollando kaj Senegalo == Sekureco == [[Dosiero:Ĉu vi mortu tra-fike.jpg|eta|220px|Kovrilpaĝo de Ĉu ŝi mortu tra-fike, 1982]] Esperantujo estas sekura komunumo, ja esperantistoj estas pacemaj homoj, kaj pri krimoj en Esperantujo oni povas nur legi en la fantaziaj krimromanoj de esperantaj verkistoj kiel la fama [http://claudepiron.free.fr/ Claude Piron]. Tion dirite, ankaŭ esperantistoj estas homoj, kompreneble, do la minimumaj normalaj atentigoj estas memorindaj. == Sano == == Respekto == == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Vikipedio}} * [https://eventaservo.org/ Eventa Servo] * [[b:Esperantuja gvidlibro por komencantoj|Esperantuja gvidlibro por komencantoj]] – libro ĉe [[w:Vikilibroj|Vikilibroj]] {{Skizo}} [[Kategorio:Esperanto-veturceloj|Esperantujo]] pg7lg1sev971bzw1xu4wwm9pdymtggs 72429 72428 2026-05-17T10:25:39Z Tiguliano 53 /* Sekureco */ 72429 wikitext text/x-wiki {{Rubando|1905-uk-eliro-el-la-kongresejo (cropped).jpg}} {{Informkesto lando | nomo= Esperantujo | bildo= Image:Landoj kie estas naciaj asocioj ligitaj al UEA.PNG | bildotitolo= Landoj kun landaj sekcioj de UEA | flago= Image:Flag of Esperanto.svg | situo= | ĉefurbo = | ĉeflingvo = Esperanto | areo = | loĝantaro = | monunuo = [[w:Stelo (monunuo)|Stelo]], [[w:Eŭro|eŭro]], [[w:Usona dolaro|usona dolaro]] kaj&nbsp;aliaj | elektro = | antaŭkodo = | horzono = }} '''{{W|Esperantujo}}''' estas neformala nomo de la komunumo de Esperanto-uzantoj kaj ties kulturo, de tiuj lokoj kaj institucioj kie la lingvo estas uzata, kvazaŭ temus pri lando. == Regionoj == [[Dosiero:Continenti con i confini degli stati.png|eta]] '''Landaj asocioj, laŭ kontinento''' Esperanto-organizoj ĉeestas en ĉiuj kvin kontinentoj de la mondo; jen la listo de landaj asocioj, laŭ kontinento: {{Listo de regionoj | mapo= | titolomapo= Mapo de la kvin kontinentoj de la mondo | tekstomapo= | grandecomapo= | nomoregiono1= [[Afriko]] | kolororegiono1= | elementojregiono1= | priskriboregiono1= [https://uea.org/landoj/afriko Estas 19 landaj asocioj de Esperanto] | nomoregiono2= [[Ameriko]] | kolororegiono2= | elementojregiono2= | priskriboregiono2= [https://uea.org/landoj/ameriko Estas 15 landaj asocioj de Esperanto] | nomoregiono3= [[Azio]] | kolororegiono3= | elementojregiono3= | priskriboregiono3= [https://uea.org/landoj/azio Estas 19 landaj asocioj de Esperanto] | nomoregiono4= [[Eŭropo]] | kolororegiono4= | elementojregiono4= | priskriboregiono4= [https://uea.org/landoj/europo Estas 39 landaj asocioj de Esperanto, plus la Eŭropa Esperanto-Unio] | nomoregiono5= [[Oceanio]] | kolororegiono5= | elementojregiono5= | priskriboregiono5= '''{{W|Aŭstralia Esperanto-Asocio|Aŭstralia Esperanto-Asocio}}''' - '''{{W|Nov-Kaledonia Esperanto-Asocio|Nov-Kaledonia Esperanto-Asocio}}''' - '''{{W|Nov-Zelanda Esperanto-Asocio|Nov-Zelanda Esperanto-Asocio}}'''. }} == Urboj == [[Dosiero:Centra Oficejo de UEA.jpg|eta|Centra Oficejo de UEA (2002)]] * [[Roterdamo]] – sidejo de {{W|Universala Esperanto-Asocio}} kaj {{W|Tutmonda Esperantista Junulara Organizo}} * [[Nová Dubnica]] – sidejo de {{W|E@I}} * [[Graz]] – urbo de {{W|UK 2026}} * [[Tiana (Katalunio)|Tiana]] – urbo de {{W|IJK 2026}} === Esperantaj urboj === [[Dosiero:Varsovio, tombo de Ludoviko Zamenhof, omaĝo 2017.jpg|eta|Varsovio, esperantistoj dum vizito al la tombo de Ludoviko Zamenhof, (2017)]] [[Dosiero:Zamenhof-1879.jpg|eta|Fotografio de Ludoviko Zamenhof je la aĝo de 20 jaroj (1879)]] * [[Varsovio]] – urbo, kie L. L. Zamenhof publikigis Esperanton kaj kie troviĝas lia tombo * [[Bjalistoko]] – naskiĝurbo de L. L. Zamenhof * [[Herzberg am Harz]] - tie estas la '''{{W|Interkultura Centro Herzberg|Interkultura Centro Herzberg}}''' (ICH) * [[Vieno]] - ĉe la Aŭstria Nacia Biblioteko estas la {{W|Esperantomuzeo de la Aŭstria Nacia Biblioteko|Esperantomuzeo kaj Kolekto pri Planlingvoj}} * [[Svitavy]] - tie estas '''[http://muzeum.esperanto.cz/eo/ Esperanto-Muzeo]''' * [[Baugé]] - la Esperanta kastelo Grésillon estas grava esperanta renkontiĝejo * [[Ĉaŭdefono|La Chaux-de-Fond]] - Ĉaŭdefono povas esti konsiderata kiel la Esperanta ĉefurbo de Svislando. Ĝi estas la sidejo de diversaj gravaj Esperanto-institucioj kun nacia kaj internacia signifo kaj renomo, ekzemple la Esperanta Civito. * [[Maso]] (Massa, en Italio) - tie estas la itala [https://eo.wikipedia.org/wiki/Nacia%20Biblioteko%20de%20Esperanto Nacia Biblioteko de Esperanto] == Aliaj cellokoj == * [[Halbe]] – urbeto apud [[Berlino]] kun {{W|Esperanto-Stacio}} == Kompreni == === Historio === [[File:Unua libro per russi - 1887 - 1a edizione - copertina fronte.jpg|eta|''Unua libro. Por Rusoj'', eldonita en Varsovio en 1887]] [[Dosiero:1905-uk-eliro-el-la-kongresejo.jpg|eta|Unua Universala kongreso de Esperanto en 1905 en Boulogne-sur-mer]] [[Dosiero:Group photo on IS 2005-2006 in Xanten.jpg|eta|Kelkaj el la partoprenantoj de la Internacia Semajno, kiu okazas ĉiujare dum la novjara semajno ekde 1957]] La historio de la Esperanto-movado, estas ankaŭ la historio de ĝia komunumo kaj de ĝiaj asocioj; La historio kompreneble komencas kun la publikigado de la "Unua Libro" en julio 1887 fare de Ludoviko Lazaro Zamenhof, en [[Varsovio]]. Fine de 1888 la volapukista klubo de Nurenbergo (Germanio) transiris al Esperanto. Kun ili Zamenhof eldonis la revuon La Esperantisto. Ĉar tamen la plej granda nombro de esperantistoj tiutempe estis en la Rusia Imperio, oni nomas tiun unuan periodon "rusa periodo" de la Esperanto-movado . Sed al la rusa censuro ne plaĉis ke la revuo venis el Germanio, do en 1895 ĝi por mallonga tempo malpermesis la revuon en Rusio. La taskon provizi gazeton al la movado transprenis do junaj svedoj en Upsalo, temis pri la revuo "Lingvo Internacia". Ekaperis kelkaj aliaj kluboj, ekzemple en Moskvo, Sankt-Peterburgo kaj Schalke (nun parto de Gelsenkirchen). Ĝenerale, la kreskado de la movado estis malrapida. En 1898 la franca esperantisto Louis de Beaufront fondis societon. Ĝi havis ankaŭ membrojn en nefranclingvaj landoj, sed ĝia organo L'espérantiste estis preskaŭ nur en la franca. Al Beaufront oni aljuĝas la varbadon de intelektuloj, ekzemple Théophile Cart, Carlo Bourlet kaj Hippolyte Sebert. Tiu estis la "franca periodo" de la movado. De proks. 1903 ĝis la unua mondmilito fondiĝis multaj landaj asocioj, ekzemple en 1903 la svisa, en 1906 la germana kaj en 1910 la usona. En tiu ĉi periodo komenciĝis ankaŭ la vico de la Universalaj Kongresoj. La unua grandeta internacia renkontiĝo de esperantistoj okazis en 1904 en la franca urbo Calais kaj la brita Dover. La unua Universala Kongreso de Esperanto okazis en 1905 en Bulonjo-ĉe-maro ĉe la nordfranca marbordo. Dum tiu kongreso oni akceptis interalie Lingvan Komitaton kaj la Fundamenton de Esperanto, por servi al la stabileco kaj evoluo de la lingvo. Universala Esperanto-Asocio fondiĝis en 1908. Malgraŭ la komenca intenco, ĝi ne sukcesis tiri ĉiun Esperanto-agadon sub sian ombrelon. La momento estis favora al Esperanto, kiu havis la ŝancon esti elektita kiel laborlingvo de la Ligo de la Nacioj, sed tiam okazis la Ido-krizo de 1907/1908 kaj la sekvaj jaroj. Ankaŭ se la esperantistoj kiuj transiris al tiu nova lingva projekto (IDO), estis tre limigita, tamen tio sufiĉis por perdi la ŝancon. Dum la unua mondmilito ne eblis multe agadi, krom ke diverslandaj esperantistoj uzis Esperanton por la militpropagando, donacis ruĝkrucan ambulancon aŭ instruis Esperanton al militkaptitoj aŭ aliaj internigitoj. La Deka UK en Parizo en 1914 okazis dum la komenco de la unua mondmilito. Je la 14a de aprilo 1917 L.L. Zamenhof mortis. Post la milito oni provis atingi akordon inter UEA kaj la landaj asocioj serve al komunaj celoj de la movado. Oni volis internacian lobiadon por la lingvo, propagandon kaj instruadon en landoj sen propra movado, atentigon pri radio-elsendaĵoj en Esperanto ktp., kaj por tio oni bezonis strukturon kaj financadon. En 1922 UEA kaj la landaj asocioj interkonsentis kunlabori laŭ la "kontrakto de Helsinki". En tiu Helsinko-sistemo, UEA unuflanke kaj la landaj asocioj aliflanke komune elektis kaj financis Internacian Centran Komitaton. Tiu ICK poste havis oficejon kaj direktoron (Robert Kreuz). Pro malkontentoj pri la helsinka organizo la naciaj societoj serĉis novan solvon. Ili minacis fondi novan internacian asocion, tiel ke UEA devis konsenti al kompromiso. En la UK de Kolonjo en 1933 oni subskribis interkonsenton, laŭ kiu la naciaj societoj aliĝas al UEA, pagas por siaj aligitaj membroj, kaj sendas anojn en la Komitaton. (La Interkonsento de Kolonjo estas la bazo ankaŭ por la nuntempa UEA, kun kelkaj intertempaj modifoj). Dum la 1930-aj jaroj en pluraj eŭropaj landoj kun ekstrem-dekstraj registaroj okazis malhelpoj al la libera disvolviĝo de la agado de de la asocioj kaj movadoj; tio frapis la laboristan Esperanto-movadon, sed ankaŭ neŭtralaj Esperanto-asocioj suferis malpermeson. Ankaŭ en Sovetunio esperantistoj ne plu povis havi organizan strukturon. La Dua mondmilito estis plia bato por la movado, precipe dum 1940-1944. Ankaŭ en la neŭtralaj aŭ nemilitantaj landoj la milito havis sekvojn, ekz. per rekrutigo de junaj viroj. Nur dum mallonga fazo post la milito, en orienta Eŭropo la esperantistoj rajtis reorganizi la landajn movadojn. Jam en 1949, kiam la komunismaj diktaturoj estis firme establitaj, multaj el tiuj landaj movadoj devis ĉesi labori. Nur post la morto de Stalin en 1953 la situacio fariĝis pli bona, sed en unuopaj landoj refondiĝo de landa asocio estis permesita nur post multaj jaroj. Daŭris sufiĉe longe ĝis tiuj landaj asocioj povis aliĝi al UEA, ekz. la soveta nur en 1989. uzo de Esperanto en Tajvano dum regado de Ĉiang Kai-ŝek estis ankaŭ tabua. Post la reveno de la orienteŭropaj asocioj (ĉ. aŭ post 1955) la movado penis laŭeble kunlabori kaj havi rilatojn malgraŭ problemoj en komunismaj diktaturoj. Okazis ekzemple, ke Universalaj Kongresoj kelkfoje estis aranĝataj en komunismaj landoj. La unua kazo estis en Zagrebo, Jugoslavio, en 1953. La unua UK aranĝita en lando de la sovetia bloko estis tiu de Varsovio en 1959. Poste proks. ĉiun kvaran fojon UK estis en orienteŭropa lando. Dum tiu ĉi periodo plifortiĝis Esperanto ankaŭ en Ĉinio kaj ankaŭ en la suda duono de la tero. Tio vidiĝis en la 1970aj jaroj ekzemple en la aliĝo de pluraj sudamerikaj landaj asocioj al UEA. En 1981 okazis la unua UK en la suda terduono, nome en Brasília. Teknika evoluo favoris Esperanto-muzikon, ĉar produktado de sondiskoj iĝis malpli multekosta. En la 1970aj jaroj ekaperis la kompaktkasedo (sonkasedo), kaj en la 1980aj jaroj la kompaktdisko (lumdisko). La orienteŭropa eksigo de komunismo en la komenco de la 1990-aj jaroj signifis novan epokon por la orienteŭropaj Esperanto-asocioj. La disfalo de burokrataj socialistaj reĝimoj en Sovetunio kaj la orienta Eǔropo forprenis per unu bato signifajn materiajn rimedojn, kiel subvenciitajn propraĵojn kaj eldonaĵojn, salajratajn funkciulojn kaj instruistojn. Esperantistaj organizaĵoj estis dekumitaj kaj kluboj fermitaj. Aliflanke, oni liberiĝis el oficialaj propagandaj politikoj. La interreto ekstaris kiel komunikilo por la ĝenerala publiko, kio profitigis la internacian Esperanto-komunumon. Konsidera parto de la Esperantaj komunikado kaj publikigado okazis de tiam nur interrete. En 2007 la Pola Radio havis sian lastan aeran elsendon kaj estis transigita al la interreto. == Eniri == La ĝenerala regulo por internacia vojaĝado estas, ke oni bezonos pasporton kaj vizon eldonitan de la cellando, ambaŭ validaj almenaŭ kiam vi transiras la limon (kvankam en multaj kazoj la postuloj estas multe pli striktaj). Kelkaj landoj donas al iulandaj civitanoj vizan escepton, do en tiu kazo, simple prezenti pasporton ĉe la landlimo povas esti sufiĉa, aŭ oni eble bezonos peti antaŭan vojaĝpermeson, kiu estas multe pli facile akirebla ol vizo. Krome, kelkaj landoj, kiuj estas tre allogaj por turistoj, permesas al turism-vojaĝantoj de eniri kaj resti por turismaj celoj nur per identigilo (nur se ĝi validas por vojaĝi eksterlanden). === Pasporto === [[Dosiero:Passaportoitaliano2006.jpg|eta|Ekzemplo de itala pasporto]] Pasporto estas ĉefe identeca dokumento, donita al civitanoj dezirantaj vojaĝi eksterlanden. Formale, ĝi reprezentas peton de la Ministerio pri Eksterlandaj Aferoj al la aŭtoritatoj de la fremda lando por permesi al la vojaĝanto transiri la limon kaj resti en la fremda lando. Kelkaj gravaj rekomendoj: * Ĉiam kontrolu, ke via pasporto ne eksvalidiĝis aŭ baldaŭ eksvalidiĝos: multaj landoj postulas kelkajn monatojn da valideco antaŭ ol eldoni enirpermeson aŭ permesi al vi transiri la limon. Inter la landoj kun la plej striktaj regularoj estas Ĉinio: por akiri vizon, krom plenumi aliajn postulojn, via pasporto devas esti valida dum ses monatoj de via planita forirdato el Ĉinio (tial, via pasporto devas eksvalidiĝi almenaŭ ses monatojn post la dato de via planita revena flugo). * Kelkaj landoj povas rifuzi al vi eniron se vi havas vizojn aŭ stampojn de specifaj landoj en via pasporto. Tipa ekzemplo estas stampo de Israelo, kiu malhelpos vin eniri en multajn arabajn landojn (male, limstampo de araba lando ofte kaŭzas prokrastojn dum eniro en Israelon). Por tio, vi povas peti duan pasporton ĉe la policejo, por ke vi povu uzi unu por eniri kaj eliri Israelon kaj la alian por najbaraj arabaj landoj. * Certigu, ke vi havas sufiĉe da liberaj paĝoj en via pasporto por alglui ĉiujn necesajn stampojn kaj glumarkojn: vizoj por multaj landoj ofte okupas plenan paĝon, kaj vi bezonas almenaŭ unu plian liberan paĝon por eniraj kaj eliraj stampoj, por ĉiu lando, kiun vi vizitas. * Konservu vian pasporton tiel, ke ĝi ne fleksiĝu, trapikiĝu, varmiĝiĝu aŭ malsekiĝi: vi riskas difekti la elektronikan peceton interne de la kovrilo, kio povus malhelpi (aŭ malrapidigi) vian trairon tra la sekva landlimo. Ne necesas esti tro maltrankvila: ĝi estas desegnita por vojaĝado, do ĝi normale daŭros sian dekjaran validecon. * Kiam vi estas eksterlande kaj simple vagas tra la urbo, eble estas saĝe lasi vian pasporton en la hotela monŝranko kaj kunporti Fotokopio kaj alia dokumento pruvanta vian identecon: kvankam ili ne havas juran valoron, ili estos pli ol sufiĉaj en kazo de hazardaj kontroloj (se necese, vi estos akompanata al via hotelo por repreni la originalan dokumenton). Kompreneble, se vi vojaĝas ene de la lando, vi devas havi la originalojn kun vi. ====Eŭropa Unio==== Ĉiuj pasportoj el landoj de la Eŭropa Unio havas kelkajn komunajn trajtojn: ruĝa ("burgonj-vina") kovril-koloro, la surskribo "Eŭropa Unio" sur la kovrilo, teksto en la nacia lingvo kaj almenaŭ la angla, plus legendo tradukanta ĉiujn vortojn en la 24 oficialajn lingvojn de la Unio). Novaj pasportoj estas konataj kiel "elektronikaj" aŭ "biometriaj", kio signifas, ke ili inkluzivas elektronikan RFID (radiofrekvenca identigo) peceton sur la kovrilo, kiu povas esti legita sen rekta kontakto kun la metala surfaco de la peceto. La peceto enhavas alt-rezolucian version de la foto de la pasporto, ĉiujn informojn enhavitajn sur la ĉefa paĝo de la pasporto (tiu, kiu enhavas la foton), kaj la fingrospurojn de la posedanto. La tuta afero estas ĉifrita tiel ke la datumoj konservitaj sur la ĉipo povas esti legitaj nur per enigo de iuj informoj en la pasporto mem (tio estas, ĝi certigas, ke nur tiuj, kiuj povas fizike legi la ĉefan paĝon, ankaŭ povas legi la elektronikan ĉipon, teorie malhelpante malicajn individuojn ŝteli la informojn malproksime) kaj ke la informoj origine enigitaj ne estis ŝanĝitaj (tio estas, ĝi malhelpas, ke la cifereca foto en ŝtelita pasporto estu ŝanĝita por kongrui kun la aspekto de la ŝtelisto). La ĉefa paĝo de la pasporto ankaŭ enhavas sekcion enhavantan iujn personajn datumojn en maŝinlegebla formato, kiu, kombinita kun la biometria ĉipo, ebligas pli rapidajn limtransirojn: ekzemple, vojaĝante per aviadilo kun biometria pasporto (nun la plimulto), plenkreskaj eŭropaj civitanoj povas transiri la limon de la Schengen-areo (kaj enirante kaj elirante) uzante aŭtomatajn turnkrucojn. Biometria pasporto estas necesa por uzi la Programon pri Vizo-Senigo por Usono kaj tial peti ESTA. Pli detalaj informoj estas provizitaj Rete kaj ĉe ambasadejo de la loĝlando. == Vidi == === Spekti === * '''''[https://www.youtube.com/watch?v=FAu6vWQbdqg June kaj kune]''''' (2022) estas satira muzikalo pri IJK kaj internaciaj Esperanto-renkontiĝoj ĝenerale * '''''[https://www.youtube.com/watch?v=kFK5C2khdug&t=308 Petveturaj Aventuroj]''''' (2023) estas komedia muzikalo pri petvetura vojaĝo el la IJK al la oficejo de TEJO * '''''[https://www.youtube.com/watch?v=C4SUrL_3C3M La sorto gvidos vin]''''' (2023) === Zamenhof/Esperanto-objektoj === {{W|Zamenhof/Esperanto-objekto|Zamenhof/Esperanto-objektoj}} estas memoraĵoj kreitaj omaĝe al Esperanto aŭ al ĝia kreinto – {{W|L. L. Zamenhof}}. Ili troviĝas sur ĉiuj kontinentoj de la Tero kaj kelkaj eĉ [[Kosmo|ekstertere]]. Ilia listo troviĝas en {{W|Listo de Zamenhof/Esperanto-objektoj|Esperanto-Vikipedio}}. == Fari == === Esperanto-renkontiĝoj === '''{{W|Universala Kongreso de Esperanto}}''' estas la plej granda kaj signifa Esperanto-renkontiĝo. Ĝi okazas ĉiujare en alia loko ekde 1905. Por vojaĝantoj kun infanoj ĝi estas ofte akompanata de {{W|Internacia Infana Kongreseto}}. '''{{W|Internacia Junulara Kongreso}}''' estas la plej granda junulara Esperanto-renkontiĝo. Simile al UK ĝi okazas ĉiujare en alia loko. Krom UEA kaj la Landaj Asocioj, estas [https://uea.org/fakoj Fakaj Esperanto-asocioj] kiuj estas specialigitaj esperantistaj organizaĵoj, kiuj kunigas homojn laŭ specifaj profesioj, ŝatokupoj, mondkonceptoj aŭ interesoj. Ili funkcias kiel internaciaj retoj, ofte kunlaborantaj kun UEA (Universala Esperanto-Asocio) por pligrandigi la uzon de Esperanto en diversaj sferoj. Ili kompreneble ankaŭ organizas multajn eventoj. '''[https://eventaservo.org/ eventaservo.org]''' estas retejo, kiu listigas Esperanto-renkontiĝojn tutmonde – ekde la plej malgrandaj ĝis la plej grandaj. == Komuniki == La ĉefa lingvo de Esperantujo kompreneble estas Esperanto. Estas ankaŭ homoj kiuj parolas ĝin denaske, kiel filoj de diversnaciaj esperantistoj. {{W|Ido}} estas grandparte interkomprenebla kun Esperanto. Krom la denaskan lingvon, la E-parolantoj ofte parolas ankaŭ aliajn naciajn lingvojn, ja estas pruvite ke Esperanto faciligas la lernadon de aliajn lingvojn. == Aĉeti == "Esperantaĵoj" signifas "aĵojn rilatajn al Esperanto". Ĉi tiu termino ofte kovras kulturaĵojn, varojn, kantojn, aŭ kuriozaĵojn en la Esperanto-mondo, ekzemple tra UEA aŭ la Landaj Asocioj. Ili ofte estas aĉeteblajn Rete, aŭ estas aĉeteblaj dum la kongresoj. Estas ankaŭ privataj retaj vendejojn, ekzemple: : [https://esperantoworld.odoo.com/shop Vendejo de Lulu] – == Manĝi == Jen kelkaj fontoj kaj informoj pri receptoj en Esperanto: === Tradiciaj manĝaĵoj === : Ekzistas kuirlibroj en Esperanto, kiel ekzemple '''Kuirado kun koro''': familiaj receptoj kaj memoroj. === Vegetarismo kaj veganismo === '''[https://eo.wikipedia.org/wiki/Kiel_kuiri_sen_viando Kiel Kuiri Sen Viando]''' de Clara de Hess, enhavas pli ol mil receptojn. ankaŭ interesa la retejo: :[https://apetito.ikso.net/ Bonan Apetiton] - por vegetaraj kaj veganaj receptoj en Esperanto. == Trinki == === Drinkejo === [[Dosiero:Teoj en la gufujo (3167193668).jpg|eta|dekstre|240px|Teoj en gufujo dum la 52-a Internacia Seminario.]] '''Drinkejo''' estas dum pluraj Esperanto-aranĝoj loko por trinki alkoholajn kaj senalkoholajn trinkaĵojn. Ĝi povas esti proksime aŭ eĉ tute kunigita kun diskejo. === Gufujo === '''{{W|Gufujo}}''' estas loko dum Esperanto-aranĝoj, kie oni povas nokte trinki teon kaj eventuale manĝeti dolĉaĵojn. La loko estas kutime trankvila kun kandeloj anstataŭ normala lumo de lampoj. Foje en gufujo ankaŭ okazas koncertoj de kelkaj muzikistoj, kies ĝenro de muziko taŭgas por etoso de gufujo. == Loĝi == === Kampadejoj === [[Dosiero:Feliĉigaj Ferioj.jpg|eta|Libro pri la Primoŝtena esperanta kampadejo (1961-1980)]] En Esperantujo, kampadejoj ofte rilatas al la tendaraj ejoj uzataj dum Esperanto-renkontiĝoj aŭ al organizitaj tendaroj de junularaj Esperanto-grupoj. Jen kelkaj aspektoj de kampadejoj kaj tendaroj en Esperantujo: :Esperanto-renkontiĝoj: Multaj aranĝoj, precipe somere, okazas en lokoj kiuj ofertas kampadejojn por partoprenantoj, permesante pli malmultekostan loĝadon. :Junularaj tendaroj: Iuj Esperanto-asocioj organizas tendarojn, kie junuloj lernas kaj praktikas la lingvon en natura medio. :Lokoj: Kampadejoj ofte situas proksime de turismaj lokoj, kiel en la ĉirkaŭaĵo de Poreč, Kroatio, kiu ofertas belajn kampadejojn. :Kuba Esperanto-Asocio: La asocio ofte organizis sian nacian renkontiĝon, nomatan "Zamenhofa Metiejo", en diversaj kampadejoj kaj regionoj de la provinco Guantánamo. Tendaroj kaj kampadejoj estas grava parto de la Esperanto-kulturo, provizante lokon por komunuma vivo kaj lingva enmergiĝo. === Hosteloj === === Hoteloj === Esperanto estas la nomo de diversaj restoracioj kaj hoteloj en la mondo. Estas rimarkinde, ke plej multaj servistoj kaj eĉ estroj de la restoracioj apenaŭ scias, ke Esperanto estas neŭtrala internacia lingvo. Ofte la posedantoj de restoracioj kun la nomo "Esperanto" tute ne estas konataj kiel esperantistoj, sed ŝajne elektis la nomon pro ĝia ekzoteco. Hoteloj kun la nomo "Esperanto" troviĝas en Slovaklando, Germanio, Pollando kaj Senegalo == Sekureco == [[File:1987 Gerda Malaperis!.jpeg|thumb|Gerda Malaperis!]] Esperantujo estas sekura komunumo, ja esperantistoj estas pacemaj homoj, kaj pri krimoj en Esperantujo oni povas nur legi en la fantaziaj krimromanoj de esperantaj verkistoj kiel la fama [http://claudepiron.free.fr/ Claude Piron]. Tion dirite, ankaŭ esperantistoj estas homoj, kompreneble, do la minimumaj normalaj atentigoj estas memorindaj. == Sano == == Respekto == == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Vikipedio}} * [https://eventaservo.org/ Eventa Servo] * [[b:Esperantuja gvidlibro por komencantoj|Esperantuja gvidlibro por komencantoj]] – libro ĉe [[w:Vikilibroj|Vikilibroj]] {{Skizo}} [[Kategorio:Esperanto-veturceloj|Esperantujo]] nm4yta217s1lahk2vxuvgfxltuikddb 0 6673 72415 72298 2026-05-16T12:09:09Z Tmv 290 /* Gubernioj */ 72415 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto regiono | nomo=Kanto | lando=Japanio | bildo= | bildotitolo= | ĉefurbo= | areo= | loĝantaro= | horzono= }} '''Kanto''' (関東地方) estas regiono de [[Japanio]]. == Gubernioj == {{ListoRegionoj | mapo=Japan Kanto Map.png | titolomapo=Mapo de Kanto | nomoregiono1=[[Tokio (prefecture)|Tokio]] | kolororegiono1=#d69942 | elementojregiono1= | priskriboregiono1=unu el la plej grandaj urboj en la mondo. | nomoregiono2=[[Kanagavo]] | kolororegiono2=#d0d673 | elementojregiono2= | priskriboregiono2=la granda urbo [[Jokohamo]] kaj kelkaj marbordaj urboj | nomoregiono3=[[Ĉiba (gubernio)|Ĉiba]] | kolororegiono3=#7399c3 | elementojregiono3= | priskriboregiono3=kien la Internacia Flughaveno Narita, kie estas dua enirejo al Japanio por fremduloj, ekzistas. | nomoregiono4=[[Saitama (gubernio)|Saitama]] | kolororegiono4=#71b37b | elementojregiono4= | priskriboregiono4=havas hejmurbon proksime al Tokio kaj belan naturan pejzaĝon facile atingeblan el la urbo. | nomoregiono5=[[Toĉigi (gubernio)|Toĉigi]] | kolororegiono5=#d6a182 | elementojregiono5= | priskriboregiono5=konata pro historia urbo [[Nikko]] | nomoregiono6=[[Gunma]] | kolororegiono6=#d7e2a4 | elementojregiono6= | priskriboregiono6=montoj kaj ''onsen'' | nomoregiono7=[[Ibaraki]] | kolororegiono7=#c3be73 | elementojregiono7= | priskriboregiono7=marborda prefektejo. }} == Urboj == == Kompreni == Kanto estas la plej dense loĝata areo en Japanio kaj inkludas Grandtokia Areo, kie estas unu el la plej grandaj metropolaj areoj de la mondo. == Aliri == == Moviĝi == == Vidi == == Fari == == Aĉeti == == Trinki == == Manĝi == == Loĝi == == Esperanto == {{Parto de|Japanio}} {{Ĝermo|Japanio}} eq97sg50c9p2gp7tudculcoqgi782pc 0 6676 72417 72408 2026-05-16T12:33:57Z Rdelre 27 /* Vidi */ 72417 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto urbo | nomo = Ilerdo<br><small>''Lleida / Lérida''</small> | flago = | flagograndeco = | bildo = Dosiero:Lleida_(40262867523).jpg | bildotitolo = | lando = Hispanio | regiono = [[Katalunio]] | loĝantaro = 146 266 (2025) | alto = 160 m }} '''{{W|Ilerdo}}''' (katalune: ''Lleida'', hispane: ''Lérida'') estas urbo en [[Katalunio]] en nordorienta [[Hispanio]], kun preskaŭ 150mil loĝantoj. Ĝi estas ĉefurbo de la samnoma provinco. == Kompreni == === Historio === === Klimato === == Aliri == === Aviadile === Apud Ilerdo estas malgrava urba flughaveno (IATA-kodo: ILD), kun malmultaj regulaj kunligoj al malmultaj celoj en Hispanio. Por la plimulto de la vojaĝantoj, konvenas uzi la flughavenojn de [[Reus]] apud [[Taragono]] (95&nbsp;km), de [[Barcelono]] (150&nbsp;km) aŭ de [[Zaragozo]] (160&nbsp;km). Inter ili, la flughaveno de Barcelono havas grandan kvanton da kunligoj. De la flughaveno de Barcelono al Ilerdo eblas vojaĝi trajne: loka trajno de la flughaveno al Barcelono-Sants kaj altrapida trajno de tie al Ilerdo. De la flughaveno de Reus atingu la stacidomon ''Camp de Taragono'' (plej simple taksie), de tie eblas vojaĝi per altrapidaj trajnoj (malpli ol 30min). De la flughaveno de Zaragozo necesas atingi la centran stacidomon, de tie eblas vojaĝi per altrapidaj trajnoj (ĉ.45min). Altrapidaj trajnoj plej ofte bezonas antaŭmendon! === Trajne === === Buse === === Ŝipe === === Aŭte === == Moviĝi == === Piede === === Per publika transporto === === Bicikle === === Aŭte === == Vidi == <mapframe text="Mapo de Ilerdo" zoom="15" latitude="41.6187" longitude="0.6274" width="450" height="450"> { "type": "FeatureCollection", "features": [ { "type": "Feature", "properties": { "title": "Fervoja stacidomo ''Pirineus''", "marker-symbol": "rail", "marker-size": "medium", "marker-color": "cfc050" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[0.63304, 41.62079] } }, { "type": "Feature", "properties": { "title": "Kastelo ''Suda''", "marker-symbol": "10", "marker-size": "medium", "marker-color": "5000d0" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[0.62594, 41.61869] } }, { "type": "Feature", "properties": { "title": "Malnova Katedralo (''Seu Vella'')", "marker-symbol": "20", "marker-size": "medium", "marker-color": "f03000" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[0.62629, 41.61807] } }, { "type": "Feature", "properties": { "title": "Nova Katedralo", "marker-symbol": "21", "marker-size": "small", "marker-color": "f03000" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[0.62274, 41.61330] } }, { "type": "Feature", "properties": { "title": "", "marker-symbol": "40", "marker-size": "small", "marker-color": "d000d0" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[11.54556, 45.54846] } }, { "type": "Feature", "properties": { "title": "", "marker-symbol": "50", "marker-size": "small", "marker-color": "30f000" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[11.53946, 45.54631] } }, { "type": "Feature", "properties": { "title": "Romia banejo", "marker-symbol": "60", "marker-size": "small", "marker-color": "00d0d0" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[0.63077, 41.61975] } }, ] } </mapframe> [[Dosiero:082_Lleida_des_de_la_seu,_la_Suda.jpg|maldekstre|100px]]<maplink text="10" zoom="17" latitude="41.61869" longitude="0.62594" >{ "type": "Feature", "properties": { "title": "Kastelo ''Suda''", "marker-symbol": "10", "marker-size": "medium", "marker-color": "5000d0" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[0.62594, 41.61869] } }</maplink> - Kastelo '''Suda''' de Ilerdo (''Suda de Lleida''), fondita de la Islamanoj, grandparte ruinigita dum la militoj, parte riparigita dum la fino de la 20-a jarcento. <br style="clear:left;" /> <br style="clear:both;" /> == Fari == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == == Trinki == == Loĝi == === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references/> {{Skizo}} {{Parto de|Katalunio}} fno9ym4c5itbevprla3fbb5spxker8l 0 6680 72416 2026-05-16T12:20:32Z Tmv 290 nova paĝo 72416 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto regiono | nomo=Kansajo | lando=Japanio | bildo= | bildotitolo= | ĉefurbo= | areo= | loĝantaro= | horzono= }} '''Kansajo''' (関西地方) estas mezokcidenta regiono de [[Japanio]]. == Gubernioj == {{ListoRegionoj | mapo=Japan Kanto Map.png | titolomapo=Mapo de Kanto | nomoregiono1=[[Ŝiga]] | kolororegiono1=#d69942 | elementojregiono1= | priskriboregiono1=havas la plej granda lago en Japanio—Lago Biŭa. | nomoregiono2=[[Mie]] | kolororegiono2=#d0d673 | elementojregiono2= | priskriboregiono2=Rio kaj Ise-Sanktejo kiu estas unu el la plej famaj ŝintoaj sanktejoj. | nomoregiono3=[[Kioto (gubernio)|Kioto]] | kolororegiono3=#7399c3 | elementojregiono3= | priskriboregiono3=Antikva kaj tradicia ĉefurbo de Japanio | nomoregiono4=[[Osako (gubernio)|Osako]] | kolororegiono4=#71b37b | elementojregiono4= | priskriboregiono4=Unu el la plej popularaj turismaj cellokoj por fremduloj en Japanio | nomoregiono5=[[Nara (gubernio)|Nara]] | kolororegiono5=#d6a182 | elementojregiono5= | priskriboregiono5=Antikva ĉefurbo kiu havas tre multaj japanaj budhismaj temploj. | nomoregiono6=[[Vakajamo (gubernio)|Vakajamo]] | kolororegiono6=#d7e2a4 | elementojregiono6= | priskriboregiono6=fama pro Kumano Kodō | nomoregiono7=[[Hiogo]] | kolororegiono7=#c3be73 | elementojregiono7= | priskriboregiono7=havas la Kastelon Himeji, bonegan simbolo de bela japana kastelo. }} == Urboj == == Kompreni == == Aliri == == Moviĝi == == Vidi == == Fari == == Aĉeti == == Trinki == == Manĝi == == Loĝi == == Esperanto == {{Parto de|Japanio}} {{Ĝermo|Japanio}} tjaumtsxxtpopvj6on74x4pv6pxb0qz 72419 72416 2026-05-16T12:41:16Z Tmv 290 /* Gubernioj */ 72419 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto regiono | nomo=Kansajo | lando=Japanio | bildo= | bildotitolo= | ĉefurbo= | areo= | loĝantaro= | horzono= }} '''Kansajo''' (関西地方) estas mezokcidenta regiono de [[Japanio]]. == Gubernioj == {{ListoRegionoj | mapo=Japan Kansai Map.png | titolomapo=Mapo de Kansajo | nomoregiono1=[[Ŝiga]] | kolororegiono1=#C3BE73 | elementojregiono1= | priskriboregiono1=havas la plej granda lago en Japanio—Lago Biŭa. | nomoregiono2=[[Mie]] | kolororegiono2=#D6B282 | elementojregiono2= | priskriboregiono2=Rio kaj Ise-Sanktejo kiu estas unu el la plej famaj ŝintoaj sanktejoj. | nomoregiono3=[[Kioto (gubernio)|Kioto]] | kolororegiono3=#73BEC3 | elementojregiono3= | priskriboregiono3=Antikva kaj tradicia ĉefurbo de Japanio | nomoregiono4=[[Osako (gubernio)|Osako]] | kolororegiono4=#D69942 | elementojregiono4= | priskriboregiono4=Unu el la plej popularaj turismaj cellokoj por fremduloj en Japanio | nomoregiono5=[[Nara (gubernio)|Nara]] | kolororegiono5=#71B37B | elementojregiono5= | priskriboregiono5=Antikva ĉefurbo kiu havas tre multaj japanaj budhismaj temploj. | nomoregiono6=[[Vakajamo (gubernio)|Vakajamo]] | kolororegiono6=#D56D77 | elementojregiono6= | priskriboregiono6=fama pro Kumano Kodō | nomoregiono7=[[Hiogo]] | kolororegiono7=#D0D673 | elementojregiono7= | priskriboregiono7=havas la Kastelon Himeji, bonegan simbolo de bela japana kastelo. }} == Urboj == == Kompreni == == Aliri == == Moviĝi == == Vidi == == Fari == == Aĉeti == == Trinki == == Manĝi == == Loĝi == == Esperanto == {{Parto de|Japanio}} {{Ĝermo|Japanio}} hlobmpdcbw8nc89gthv049qzkqhkkrc 0 6681 72418 2026-05-16T12:35:18Z Tmv 290 nova pagho 72418 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto subregiono | nomo = Nagano gubernio | flago = Flag_of_Nagano_Prefecture.svg | flagograndeco = | lando = Japanio | regiono = Ĉubu | bildo = Dosiero:Map of Japan with highlight on 20 Nagano prefecture.svg | bildotitolo = | situo = | ĉefurbo = Nagano | areo = | loĝantaro = | horzono = }} En la '''Nagano gubernio''' estas superkreskitaj arbaroj kaj montoj. == Urboj == * {{vCard|nomo=[[Nagano]]|wikidata=Q128849}} * {{vCard|nomo=[[Macumoto]]|wikidata=Q213324}} * {{vCard|nomo=[[Ŝioĵiro]]|wikidata=Q857272}} * {{vCard|nomo=[[Suwo]]|wikidata=Q846338}} * {{vCard|nomo=[[Uedo]]|wikidata=Q844852}} * {{vCard|nomo=[[Karuizavo]]|wikidata=Q1012064}} == Kompreni == == Aliri == == Moviĝi == == Vidi == == Fari == == Aĉeti == == Trinki == == Manĝi == == Loĝi == == Esperanto == {{Parto de|Ĉubu}} {{Ĝermo|Japanio}} dsdtxfk0w88xlbadh8e02oe58mxt6y8 0 6682 72423 2026-05-16T14:02:33Z Rdelre 27 Nova urbo en Katalunio 72423 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto urbo | nomo = Terrassa | flago = | flagograndeco = | bildo = | bildotitolo = | lando = Hispanio | regiono = [[Katalunio]] | loĝantaro = 233 270 (2025) | alto = 277 m }} '''{{W|Terrassa}}''' (kataluna kaj oficiala nomo; hispane: ''Tarrasa'') estas urbo en [[Katalunio]] en nordorienta [[Hispanio]] kun pli ol 200mil loĝantoj. Kvankam proksima al Barcelono (ĉ.35&nbsp;km) kaj parto de ĝia metropola areo, Terrassa havas sian propran historion kaj plurajn vidindaĵojn. Ĝi estas, kune kun [[Sabadell]], ĉefurbo de la komarko (distrikto) ''{{W|Vallès Occidental}}'', disigita disde Barcelono kaj la marbordo de malalta ĉeno de montetoj (plej alta: monto {{W|Tibidabo}}, 512&nbsp;m). == Kompreni == === Historio === === Klimato === == Aliri == === Aviadile === === Trajne === === Buse === === Ŝipe === === Aŭte === == Moviĝi == === Piede === === Per publika transporto === === Bicikle === === Aŭte === == Vidi == == Fari == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == == Trinki == == Loĝi == === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references/> {{Skizo}} {{Parto de|Katalunio}} t01qgx3fwprtvimbze6egmtfxvx0k2z 72424 72423 2026-05-16T14:16:52Z Rdelre 27 Bildo 72424 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto urbo | nomo = Terrassa | flago = | flagograndeco = | bildo = Dosiero:Egara._Conjunt_episcopal.jpg | bildotitolo = Mezepoka preĝejo en la monumentaro ''Seu de Egara'' | lando = Hispanio | regiono = [[Katalunio]] | loĝantaro = 233 270 (2025) | alto = 277 m }} '''{{W|Terrassa}}''' (kataluna kaj oficiala nomo; hispane: ''Tarrasa'') estas urbo en [[Katalunio]] en nordorienta [[Hispanio]] kun pli ol 200mil loĝantoj. Kvankam proksima al Barcelono (ĉ.35&nbsp;km) kaj parto de ĝia metropola areo, Terrassa havas sian propran historion kaj plurajn vidindaĵojn. Ĝi estas, kune kun [[Sabadell]], ĉefurbo de la komarko (distrikto) ''{{W|Vallès Occidental}}'', disigita disde Barcelono kaj la marbordo de malalta ĉeno de montetoj (plej alta: monto {{W|Tibidabo}}, 512&nbsp;m). == Kompreni == === Historio === === Klimato === == Aliri == === Aviadile === === Trajne === === Buse === === Ŝipe === === Aŭte === == Moviĝi == === Piede === === Per publika transporto === === Bicikle === === Aŭte === == Vidi == == Fari == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == == Trinki == == Loĝi == === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references/> {{Skizo}} {{Parto de|Katalunio}} swscd7isdm2jt9l55s8wptg18bi5u33 72425 72424 2026-05-16T14:23:54Z Rdelre 27 /* Kompreni */ 72425 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto urbo | nomo = Terrassa | flago = | flagograndeco = | bildo = Dosiero:Egara._Conjunt_episcopal.jpg | bildotitolo = Mezepoka preĝejo en la monumentaro ''Seu de Egara'' | lando = Hispanio | regiono = [[Katalunio]] | loĝantaro = 233 270 (2025) | alto = 277 m }} '''{{W|Terrassa}}''' (kataluna kaj oficiala nomo; hispane: ''Tarrasa'') estas urbo en [[Katalunio]] en nordorienta [[Hispanio]] kun pli ol 200mil loĝantoj. Kvankam proksima al Barcelono (ĉ.35&nbsp;km) kaj parto de ĝia metropola areo, Terrassa havas sian propran historion kaj plurajn vidindaĵojn. Ĝi estas, kune kun [[Sabadell]], ĉefurbo de la komarko (distrikto) ''{{W|Vallès Occidental}}'', disigita disde Barcelono kaj la marbordo de malalta ĉeno de montetoj (plej alta: monto {{W|Tibidabo}}, 512&nbsp;m). == Kompreni == === Tereno === La distrikto ''Vallès Occidental'' meze de kiu Terrassa kuŝas situas en speco de valo inter la ĉenoj de montetoj paralelaj al la mediteranea marbordo (la ''Serralades Costaneres Catalanes'') kaj la antaŭpireneaj montoj. === Historio === === Klimato === == Aliri == === Aviadile === === Trajne === === Buse === === Ŝipe === === Aŭte === == Moviĝi == === Piede === === Per publika transporto === === Bicikle === === Aŭte === == Vidi == == Fari == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == == Trinki == == Loĝi == === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references/> {{Skizo}} {{Parto de|Katalunio}} hdeharijymh0j62xminxn0y7t7888i4