Vikivojaĝo eowikivoyage https://eo.wikivoyage.org/wiki/Vikivoja%C4%9Do:%C4%88efpa%C4%9Do MediaWiki 1.47.0-wmf.3 first-letter Aŭdvidaĵo Specialaĵo Diskuto Uzanto Uzanto-Diskuto Vikivojaĝo Vikivojaĝo-Diskuto Dosiero Dosiero-Diskuto MediaWiki MediaWiki-Diskuto Ŝablono Ŝablono-Diskuto Helpo Helpo-Diskuto Kategorio Kategorio-Diskuto TimedText TimedText talk Modulo Modulo-Diskuto Event Event talk 0 4453 72440 67664 2026-05-19T20:14:47Z Tiguliano 53 72440 wikitext text/x-wiki {{Rubando|Democratic_Republic_of_the_Congo_banner_Katopa_Camp_on_the_Lomami_river.jpg}} {{Informkesto lando | bildo=Kinshasa Matadi.jpg | bildotitolo=Trajno Kinshasa-Matadi | monunuo= | areo= | loĝantaro= | elektro= | antaŭkodo= | horzono= }} {{Vikipedkat|Demokratia Respubliko Kongo}} {{Vikinovkat|{{SUBPAGENAME}}}} '''{{W|Demokratia Respubliko Kongo|Kongo (Kinŝasa)}}''' (oficiale: Demokratia Respubliko Kongo), estas lando en [[Centra Afriko]], kiu limas okcidente kun la [[Respubliko Kongo]] (''Kongo-Brazzaville''). La lando antaŭe estis nomita ''Belga Kongo'' kaj, de 1971 ĝis 1997, ''Zaire''. == Regionoj == {{Listo de regionoj | mapo= | titolomapo= | tekstomapo= | grandecomapo= | nomoregiono1= | kolororegiono1= | elementojregiono1= | priskriboregiono1= | nomoregiono2= | kolororegiono2= | elementojregiono2= | priskriboregiono2= | nomoregiono3= | kolororegiono3= | elementojregiono3= | priskriboregiono3= | nomoregiono4= | kolororegiono4= | elementojregiono4= | priskriboregiono4= | nomoregiono5= | kolororegiono5= | elementojregiono5= | priskriboregiono5= | nomoregiono6= | kolororegiono6= | elementojregiono6= | priskriboregiono6= | nomoregiono7= | kolororegiono7= | elementojregiono7= | priskriboregiono7= | nomoregiono8= | kolororegiono8= | elementojregiono8= | priskriboregiono8= | nomoregiono9= | kolororegiono9= | elementojregiono9= | priskriboregiono9= | nomoregiono10= | kolororegiono10= | elementojregiono10= | priskriboregiono10= }} == Urboj == [[Dosiero:Kinshasa 2003.jpg|eta|Kinshasa]] [[Dosiero:Bukavu centre ville.png|eta|Bukavu - urbocentro]] * [[Kinshasa]] - la ĉefurbo * [[Boma]] - Haveno ĉe la Atlantikon sur la dekstra bordo de la Konga Rivero * [[Bukavu]] - Ĉefurbo de la provinco Suda Kivu * Butembo - nova komerca urbo en Nord-Kivuo * Beni - Urbo en la nordo de la Nord-Kivu-provinco * [[Goma]] - ĉefurbo de la provinco Nord-Kivu * [[Isiro]] - ĉefurbo de la provinco Alta-Uele * [[Kalemie]] - ĉefurbo de la provinco Tanganjiko. Ĉefa kongola haveno ĉe Tanganjiko * [[Kananga]] - ĉefurbo de la Kasai-Centra provinco * [[Kikwit]] * [[Kindu]] - ĉefurbo de la provinco Maniema * [[Kipushi]] * [[Kisangani]] - ĉefurbo de la provinco Tshopo (Orienta Provinco). Finstacio de riverkomerco venanta de Kinŝaso kaj foriro de voja komerco direkte al Kivu. * [[Lodja]] * [[Lubumbashi]] - ĉefurbo de la province du Katanga. * [[Matadi]] - ĉefurbo de la provinco Bas-Kongo. Ĉefa industria haveno ĉe la atlantika flanko. * [[Mbandaka]] - ĉefurbo de la provinco Équateur. La ekvatora linio pasas tra la antaŭurbo de Wangata. * Mbuji-Mayi - ĉefurbo de la provinco Kasaï-Orienta. * [[Tshikapa]] - ĉefurbo de la provinco Kasajo. === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == == Komprenu == === Tereno === La Demokratia Respubliko de Kongo estas ''grandega''. Ĝi enhavas la duan plej grandan pluvarbaron en la mondo. La ĉefa rivero (Kongo) estas unu el la plej grandaj kaj profundaj riveroj en la mondo. Multaj plimalgrandaj riveroj fluas preskaŭ ĉie tra la lando. Ĉar la tervojoj ĝenerale nesufiĉas, la riveroj restas ankaŭ nuntempe la ĉefa transporta vojo. En la orienta parto troviĝas vastaj lagoj kaj nekomunan loko - lafa lago. La Albertine-Rifto, branĉo de la Orienta Afrika Rifto, etendiĝas laŭ la orienta limo de la DRC. Ĝi respondecas pri Lagoj Tanganjiko, Kivu, Eduardo kaj Alberto. La rifta faŭlto estas laŭflankita per kelkaj neaktivaj vulkanoj kaj du vulkanoj daŭre aktivaj hodiaŭ. Montoj Rwenzori kaj Virunga, laŭ la limo kun Ruando, estas sufiĉe pitoreskaj, altiĝantaj inter densaj pluvarbaroj kaj foje terure kovritaj en nebulo. Pluraj pintoj superas 4,000 m). Monto Nyiragongo enhavas unu el kvar kontinuaj laflagoj en la mondo. La suda parto de la lando ne estas tiel kovrita per arbaroj kiel la aliaj partoj. === Historio === Dum pluraj jarmiloj, la teroj kiuj nun formas la DRC estis loĝataj de centoj da malgrandaj triboj de ĉasistoj-kolektistoj. Sekve, malmultaj restaĵoj de tiuj socioj restas hodiaŭ. La unua signifa politika potenco estis la Kongo-reĝolando, fondita ĉirkaŭ la 13-a kaj 14-a jarcentoj. La Kongo-regno, kiu enhavis kio nun estas norda Angolo, Cabinda, Kongo-Brazavilo kaj Bas-Kongo, iĝis tre riĉa kaj potenca per komerco kun aliaj afrikaj popoloj en eburo, kupro, ŝtofo, ceramiko kaj sklavoj (longe antaŭ la alveno de la eŭropanoj). La portugaloj alvenis en la Konga reĝolando en 1483 kaj baldaŭ konvertis la reĝon al kristanismo, kaj sekve komencis la kristaniĝo de granda parto de la popolo. Post atingado de sia pinto en la malfruaj 15-a kaj fruaj 16-a jarcentoj, la Kongo-regno spertis perfortan konkuradon pri sinsekvo al la trono, militojn kun orientaj triboj, kaj serion de militoj kun la portugaloj. La Regno de Kongo estis venkita fare de la portugaloj en 1665 kaj efike ĉesis ekzisti, kvankam la plejparte ceremonia pozicio de Reĝo de Kongo restis ĝis la 1880-aj jaroj kaj "Kongo" restis la nomo de kolekto de triboj ĉirkaŭ la Kongo-delto Kongolando estis la lasta regiono de Afriko esplorita de eŭropanoj. La portugaloj neniam sukcesis esplori la plej interna parto de la lando. Dekoj da provoj estis faritaj de esploristoj por vojaĝi supren laŭ la rivero Kongo, sed la nepenetrebla ĝangalo ĉirkaŭ ili, tropikaj malsanoj kaj malamikaj triboj malhelpis eĉ la plej bone ekipitajn grupojn vojaĝi preter la Unua Akvofalo, (160 km enlanden). La fama brita esploristo D-ro Livingstone komencis esplori la Lualaba Riveron, kiun li pensis ligita al Nilo sed fakte estas la supra parto de Kongo, meze de la 1860-aj jaroj. Post lia fama renkontiĝo kun Henry Morton Stanley en 1867, Livingstone vojaĝis laŭ la Konga Rivero al la Stanley Pool, kiu hodiaŭ limas Kinŝason kaj Brazavilon. De tie li vojaĝis transtere al Atlantiko. En Belgio, la fervora reĝo Leopoldo la 2-a urĝe deziris ke Belgio akiru kolonion por samrapidi kun aliaj eŭropaj potencoj, sed estis plurfoje malsukcesigita fare de la belga registaro (li estis konstitucia monarko). Poste, li decidis ke li ricevos kolonion mem kiel ordinara civitano kaj organizis "humanitaran" organizon por establi celon de prenado de Kongo, tiam kreis plurajn firmaojn por fari tion. Dume, Stanley serĉis financiston por sia revprojekto: fervojo trans la pli malaltaj akvofaloj de la rivero Kongo, kiu permesus al vaporŝipoj vojaĝi la suprajn 1,000 mejlojn de Kongo kaj malŝlosi la riĉaĵojn de la "koro de Afriko". Leopoldo trovis partneron en Stanley kaj taskigis lin per konstruado de serio de fortikaĵoj laŭ la supra Konga Rivero kaj aĉetado de suvereneco de tribaj gvidantoj (aŭ mortigado de tiuj kiuj ne deziris ĝin). Pluraj fortikaĵoj estis konstruitaj sur la supra Kongo, kun laboristoj kaj materialoj venantaj de Zanzibaro. En 1883, Stanley sian finan fortikaĵon ĵus sub Stanley Falls (loko de moderna Kisangani). ==== Libera Ŝtato Kongo ==== Kiam la eŭropaj potencoj disigis Afrikon inter ili ĉe la Berlina Konferenco en 1885, sub la egido de la "Internacia Kongo-Asocio", Leopoldo, la sola akciulo, oficiale prenis kontrolon de Kongo. La "Libera Ŝtato Kongo" estis kreita. Léopold kun grupo de amikoj kaj komercaj partneroj rapide komencis ekspluati la riĉaĵojn de Kongo. Ĉiu tero ne enhavanta kolonion estis konsiderita Kongo-posedaĵo, kaj la ŝtato estis dividita en privatan zonon (ekskluziva ŝtatposedaĵo) kaj liberkomercan zonon kie ĉiu eŭropano povis aĉeti 10 ĝis 15 jarojn ter-uzon. Timante ke la Brita Kabkolonio aneksus Katanga (asertante ke Kongo ne ekzercis tiun rajton), Leopoldo sendis ekspedicion al Katanga. Kiam intertraktadoj kun la loka Yeke-reĝolando malsukcesis, la belgoj batalis mallongan militon kiu finiĝis kun la senkapigo de la reĝo. Ĉe la fino de la militoj, la belgoj nun serĉis maksimumigi regionajn profitojn. La salajroj de administrantoj estis reduktitaj al la minimuma kun rekompencsistemo bazita sur la profitoj de ilia distrikto. Homoj vivantaj en la ŝtata "privata biendomo" estis malpermesitaj en komerco kun iu ajn krom la ŝtato kaj estis postulataj por disponigi precizigitajn kvotojn de kaŭĉuko kaj eburo ĉe malalta, fiksa prezo. La "Publika Forto" de la registaro devigis tiujn kvotojn tra malliberigo, torturo, vipado, same kiel seksperforto kaj forbruligo de malobeemaj/ribelemaj vilaĝoj. La puno por malsukceso renkonti kaŭĉukkvotojn estis morto. Tutaj vilaĝoj estus ĉirkaŭitaj kaj iliaj loĝantoj murditaj, kun korboj da distranĉitaj manoj resenditaj al komandantoj. Kaŭĉukoprezoj eksplodis en la 1890-aj jaroj, alportante grandan riĉaĵon al Leopoldo kaj la blankuloj de Kongo, ĝis malmultekosta kaŭĉuko de la Amerikoj kaj Azio movis prezojn malsupren. Ĉe la jarcentŝanĝo, raportoj pri tiuj abomenaĵoj atingis Eŭropon. Publikaĵoj de famaj ĵurnalistoj kaj verkoj (kiel ekzemple "Heart of Darkness" de Conrad kaj "The Crime of the Congo" de Doyle) alportis la temon al la atento de la eŭropa publiko. Embarasita, la belga registaro finfine aneksis la "Liberan Ŝtaton Kongo", reprenis la havaĵojn de Leopoldo kaj renomis la ŝtaton '''Belga Kongo''' (por diferencigi ĝin de la Franca Kongo, nun la Respubliko Kongo). Neniu censo iam estis farita, sed historiistoj taksas ke proksimume duono de la populacio de Kongo, ĝis 10 milionoj da homoj, estis mortigitaj inter 1885 kaj 1908. Sendependeco estis koncedita al Kongo la 30-an de junio 1960. Ene de semajnoj da sendependeco, la armeo ribelis kontraŭ blankaj oficiroj, kaj kreskanta perforto direktita ĉe ceteraj blankuloj devigis preskaŭ ĉiujn la 80,000 homoj de Belgio fuĝi de la lando. Post sendependiĝo komencis internaj militoj, ofte instigitaj de eksterlandaj potencoj, tio alportis novajn mortojn kaj malriĉeco. La DRC havas la dubindan distingon havi la plej malaltan aŭ duan plej malaltan MEP pokape en la mondo (nur Somalio vicas pli malalte) kaj ĝia ekonomio restas malriĉa. Ĉinio serĉis kelkajn minadkoncedojn, multaj el kiuj estas financitaj per la konstruado de infrastrukturo (fervojoj, vojoj) kaj instalaĵoj kiel lernejoj kaj hospitaloj. UN kaj multaj NRO-oj havas fortan ĉeeston en la Kivu-provincoj, sed malgraŭ grava financa helpo, multaj daŭre vivas en rifuĝejoj kaj pluvivas per eksterlanda/UN-helpo. Batalado en Kivu kaj Ituri malkreskis ĉe la fino de la jardeko, sed multaj iamaj milicsoldatoj restas batalemaj. Malmultaj estis juĝitaj pro militkrimoj, kvankam multaj iamaj ribelaj gvidantoj ja estas akuzitaj je krimoj kontraŭ la homaro kaj la uzo de infansoldatoj. Soldatoj (antaŭe membroj de milico kiu batalis en Kivu de 2006 ĝis packontrakto estis atingita en 2009) ribelis en aprilo 2012 kaj nova ondo de perforto sekvis kiam ili prenis kontrolon de granda areo laŭ la Ugando-Ruando-limoj. === Etnoj === Pli ol 200 etnoj loĝas en la Demokratia Respubliko Kongo, inkluzive de Kongo, Mongo, Mangbetu, Azande kaj Luba, kiuj konsistigas 45% de la loĝantaro de la Demokratia Respubliko Kongo. === Klimato === La lando situas ĉe la ekvatoro, kun unu triono en la nordo kaj du trionoj en la sudo. Pro sia ekvatora loko, Kongo spertas grandajn kvantojn da pluvo kaj spertas la plej altan ofteco de fulmotondroj en la mondo. Jarpluvo povas nombri pli ol 2,032 mm en kelkaj lokoj, kaj la regiono estas hejmo al la "dua plej granda pluvarbaro de la mondo" post Amazono. Ĉi tiu grandega vastaĵo de abunda ĝangalo kovras la plej grandan parton de la vasta, malalta centra baseno de la rivero, kiu deklivas direkte al Atlantiko okcidente. Tiu areo estas ĉirkaŭita de altebenaĵoj kunfalantaj en savanojn en la sudo kaj sudokcidento, mont-terasoj en la okcidento, kaj densaj prerioj etendiĝantaj preter la Konga Rivero en la nordon. Altaj glaciejaj montoj troviĝas en la malproksima orienta regiono. == Eniri == === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == == Fari == Artamikoj devus viziti la Kinŝasa Akademion de Belartoj kaj trovi artistojn kiel Lema Kusa – kun siaj “Virinoj de Lema Kusa” -, Roger Botembe kaj Henri Kalama Akulez – kun sia centra temo “Kosmaj Vibroj”. La privataj laborrenkontiĝoj de Kalama kaj Lema estas tre interese viziti kaj diskuto pri arto kun ili tre signifoplena. == Komuniki == Lingvoj: Franca (oficiela), Kikonga, Lingala, Svahila, Tĉiluba. == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == Atentu: La sekurecproblemo en DRK ne troviĝas en la tuta lando (nur en la nordoriento de la lando, ĝuste en 2 el la 26 provincoj de DRK). == Sano == == Respekto == == Esperanto == [https://uea.org/landoj/kongolando Demokrata Kongolanda Esperanto-Asocio] === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Ĝermo|Afriko}} {{Parto de|Centra Afriko}} p89wa31dhxiimo6ndf5907r1fulxcr6 72441 72440 2026-05-19T20:17:11Z Tiguliano 53 /* Urboj */ 72441 wikitext text/x-wiki {{Rubando|Democratic_Republic_of_the_Congo_banner_Katopa_Camp_on_the_Lomami_river.jpg}} {{Informkesto lando | bildo=Kinshasa Matadi.jpg | bildotitolo=Trajno Kinshasa-Matadi | monunuo= | areo= | loĝantaro= | elektro= | antaŭkodo= | horzono= }} {{Vikipedkat|Demokratia Respubliko Kongo}} {{Vikinovkat|{{SUBPAGENAME}}}} '''{{W|Demokratia Respubliko Kongo|Kongo (Kinŝasa)}}''' (oficiale: Demokratia Respubliko Kongo), estas lando en [[Centra Afriko]], kiu limas okcidente kun la [[Respubliko Kongo]] (''Kongo-Brazzaville''). La lando antaŭe estis nomita ''Belga Kongo'' kaj, de 1971 ĝis 1997, ''Zaire''. == Regionoj == {{Listo de regionoj | mapo= | titolomapo= | tekstomapo= | grandecomapo= | nomoregiono1= | kolororegiono1= | elementojregiono1= | priskriboregiono1= | nomoregiono2= | kolororegiono2= | elementojregiono2= | priskriboregiono2= | nomoregiono3= | kolororegiono3= | elementojregiono3= | priskriboregiono3= | nomoregiono4= | kolororegiono4= | elementojregiono4= | priskriboregiono4= | nomoregiono5= | kolororegiono5= | elementojregiono5= | priskriboregiono5= | nomoregiono6= | kolororegiono6= | elementojregiono6= | priskriboregiono6= | nomoregiono7= | kolororegiono7= | elementojregiono7= | priskriboregiono7= | nomoregiono8= | kolororegiono8= | elementojregiono8= | priskriboregiono8= | nomoregiono9= | kolororegiono9= | elementojregiono9= | priskriboregiono9= | nomoregiono10= | kolororegiono10= | elementojregiono10= | priskriboregiono10= }} == Urboj == [[Dosiero:Kinshasa 2003.jpg|eta|Kinshasa]] [[Dosiero:Bukavu centre ville.png|eta|Bukavu - urbocentro]] * [[Kinŝaso]] (Kinshasa) - la ĉefurbo * [[Boma]] - Haveno ĉe la Atlantikon sur la dekstra bordo de la Konga Rivero * [[Bukavu]] - Ĉefurbo de la provinco Suda Kivu * Butembo - nova komerca urbo en Nord-Kivuo * Beni - Urbo en la nordo de la Nord-Kivu-provinco * [[Goma]] - ĉefurbo de la provinco Nord-Kivu * [[Isiro]] - ĉefurbo de la provinco Alta-Uele * [[Kalemie]] - ĉefurbo de la provinco Tanganjiko. Ĉefa kongola haveno ĉe Tanganjiko * [[Kananga]] - ĉefurbo de la Kasai-Centra provinco * [[Kikwit]] * [[Kindu]] - ĉefurbo de la provinco Maniema * [[Kipushi]] * [[Kisangani]] - ĉefurbo de la provinco Tshopo (Orienta Provinco). Finstacio de riverkomerco venanta de Kinŝaso kaj foriro de voja komerco direkte al Kivu. * [[Lodja]] * [[Lubumbashi]] - ĉefurbo de la province du Katanga. * [[Matadi]] - ĉefurbo de la provinco Bas-Kongo. Ĉefa industria haveno ĉe la atlantika flanko. * [[Mbandaka]] - ĉefurbo de la provinco Équateur. La ekvatora linio pasas tra la antaŭurbo de Wangata. * Mbuji-Mayi - ĉefurbo de la provinco Kasaï-Orienta. * [[Tshikapa]] - ĉefurbo de la provinco Kasajo. === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == == Komprenu == === Tereno === La Demokratia Respubliko de Kongo estas ''grandega''. Ĝi enhavas la duan plej grandan pluvarbaron en la mondo. La ĉefa rivero (Kongo) estas unu el la plej grandaj kaj profundaj riveroj en la mondo. Multaj plimalgrandaj riveroj fluas preskaŭ ĉie tra la lando. Ĉar la tervojoj ĝenerale nesufiĉas, la riveroj restas ankaŭ nuntempe la ĉefa transporta vojo. En la orienta parto troviĝas vastaj lagoj kaj nekomunan loko - lafa lago. La Albertine-Rifto, branĉo de la Orienta Afrika Rifto, etendiĝas laŭ la orienta limo de la DRC. Ĝi respondecas pri Lagoj Tanganjiko, Kivu, Eduardo kaj Alberto. La rifta faŭlto estas laŭflankita per kelkaj neaktivaj vulkanoj kaj du vulkanoj daŭre aktivaj hodiaŭ. Montoj Rwenzori kaj Virunga, laŭ la limo kun Ruando, estas sufiĉe pitoreskaj, altiĝantaj inter densaj pluvarbaroj kaj foje terure kovritaj en nebulo. Pluraj pintoj superas 4,000 m). Monto Nyiragongo enhavas unu el kvar kontinuaj laflagoj en la mondo. La suda parto de la lando ne estas tiel kovrita per arbaroj kiel la aliaj partoj. === Historio === Dum pluraj jarmiloj, la teroj kiuj nun formas la DRC estis loĝataj de centoj da malgrandaj triboj de ĉasistoj-kolektistoj. Sekve, malmultaj restaĵoj de tiuj socioj restas hodiaŭ. La unua signifa politika potenco estis la Kongo-reĝolando, fondita ĉirkaŭ la 13-a kaj 14-a jarcentoj. La Kongo-regno, kiu enhavis kio nun estas norda Angolo, Cabinda, Kongo-Brazavilo kaj Bas-Kongo, iĝis tre riĉa kaj potenca per komerco kun aliaj afrikaj popoloj en eburo, kupro, ŝtofo, ceramiko kaj sklavoj (longe antaŭ la alveno de la eŭropanoj). La portugaloj alvenis en la Konga reĝolando en 1483 kaj baldaŭ konvertis la reĝon al kristanismo, kaj sekve komencis la kristaniĝo de granda parto de la popolo. Post atingado de sia pinto en la malfruaj 15-a kaj fruaj 16-a jarcentoj, la Kongo-regno spertis perfortan konkuradon pri sinsekvo al la trono, militojn kun orientaj triboj, kaj serion de militoj kun la portugaloj. La Regno de Kongo estis venkita fare de la portugaloj en 1665 kaj efike ĉesis ekzisti, kvankam la plejparte ceremonia pozicio de Reĝo de Kongo restis ĝis la 1880-aj jaroj kaj "Kongo" restis la nomo de kolekto de triboj ĉirkaŭ la Kongo-delto Kongolando estis la lasta regiono de Afriko esplorita de eŭropanoj. La portugaloj neniam sukcesis esplori la plej interna parto de la lando. Dekoj da provoj estis faritaj de esploristoj por vojaĝi supren laŭ la rivero Kongo, sed la nepenetrebla ĝangalo ĉirkaŭ ili, tropikaj malsanoj kaj malamikaj triboj malhelpis eĉ la plej bone ekipitajn grupojn vojaĝi preter la Unua Akvofalo, (160 km enlanden). La fama brita esploristo D-ro Livingstone komencis esplori la Lualaba Riveron, kiun li pensis ligita al Nilo sed fakte estas la supra parto de Kongo, meze de la 1860-aj jaroj. Post lia fama renkontiĝo kun Henry Morton Stanley en 1867, Livingstone vojaĝis laŭ la Konga Rivero al la Stanley Pool, kiu hodiaŭ limas Kinŝason kaj Brazavilon. De tie li vojaĝis transtere al Atlantiko. En Belgio, la fervora reĝo Leopoldo la 2-a urĝe deziris ke Belgio akiru kolonion por samrapidi kun aliaj eŭropaj potencoj, sed estis plurfoje malsukcesigita fare de la belga registaro (li estis konstitucia monarko). Poste, li decidis ke li ricevos kolonion mem kiel ordinara civitano kaj organizis "humanitaran" organizon por establi celon de prenado de Kongo, tiam kreis plurajn firmaojn por fari tion. Dume, Stanley serĉis financiston por sia revprojekto: fervojo trans la pli malaltaj akvofaloj de la rivero Kongo, kiu permesus al vaporŝipoj vojaĝi la suprajn 1,000 mejlojn de Kongo kaj malŝlosi la riĉaĵojn de la "koro de Afriko". Leopoldo trovis partneron en Stanley kaj taskigis lin per konstruado de serio de fortikaĵoj laŭ la supra Konga Rivero kaj aĉetado de suvereneco de tribaj gvidantoj (aŭ mortigado de tiuj kiuj ne deziris ĝin). Pluraj fortikaĵoj estis konstruitaj sur la supra Kongo, kun laboristoj kaj materialoj venantaj de Zanzibaro. En 1883, Stanley sian finan fortikaĵon ĵus sub Stanley Falls (loko de moderna Kisangani). ==== Libera Ŝtato Kongo ==== Kiam la eŭropaj potencoj disigis Afrikon inter ili ĉe la Berlina Konferenco en 1885, sub la egido de la "Internacia Kongo-Asocio", Leopoldo, la sola akciulo, oficiale prenis kontrolon de Kongo. La "Libera Ŝtato Kongo" estis kreita. Léopold kun grupo de amikoj kaj komercaj partneroj rapide komencis ekspluati la riĉaĵojn de Kongo. Ĉiu tero ne enhavanta kolonion estis konsiderita Kongo-posedaĵo, kaj la ŝtato estis dividita en privatan zonon (ekskluziva ŝtatposedaĵo) kaj liberkomercan zonon kie ĉiu eŭropano povis aĉeti 10 ĝis 15 jarojn ter-uzon. Timante ke la Brita Kabkolonio aneksus Katanga (asertante ke Kongo ne ekzercis tiun rajton), Leopoldo sendis ekspedicion al Katanga. Kiam intertraktadoj kun la loka Yeke-reĝolando malsukcesis, la belgoj batalis mallongan militon kiu finiĝis kun la senkapigo de la reĝo. Ĉe la fino de la militoj, la belgoj nun serĉis maksimumigi regionajn profitojn. La salajroj de administrantoj estis reduktitaj al la minimuma kun rekompencsistemo bazita sur la profitoj de ilia distrikto. Homoj vivantaj en la ŝtata "privata biendomo" estis malpermesitaj en komerco kun iu ajn krom la ŝtato kaj estis postulataj por disponigi precizigitajn kvotojn de kaŭĉuko kaj eburo ĉe malalta, fiksa prezo. La "Publika Forto" de la registaro devigis tiujn kvotojn tra malliberigo, torturo, vipado, same kiel seksperforto kaj forbruligo de malobeemaj/ribelemaj vilaĝoj. La puno por malsukceso renkonti kaŭĉukkvotojn estis morto. Tutaj vilaĝoj estus ĉirkaŭitaj kaj iliaj loĝantoj murditaj, kun korboj da distranĉitaj manoj resenditaj al komandantoj. Kaŭĉukoprezoj eksplodis en la 1890-aj jaroj, alportante grandan riĉaĵon al Leopoldo kaj la blankuloj de Kongo, ĝis malmultekosta kaŭĉuko de la Amerikoj kaj Azio movis prezojn malsupren. Ĉe la jarcentŝanĝo, raportoj pri tiuj abomenaĵoj atingis Eŭropon. Publikaĵoj de famaj ĵurnalistoj kaj verkoj (kiel ekzemple "Heart of Darkness" de Conrad kaj "The Crime of the Congo" de Doyle) alportis la temon al la atento de la eŭropa publiko. Embarasita, la belga registaro finfine aneksis la "Liberan Ŝtaton Kongo", reprenis la havaĵojn de Leopoldo kaj renomis la ŝtaton '''Belga Kongo''' (por diferencigi ĝin de la Franca Kongo, nun la Respubliko Kongo). Neniu censo iam estis farita, sed historiistoj taksas ke proksimume duono de la populacio de Kongo, ĝis 10 milionoj da homoj, estis mortigitaj inter 1885 kaj 1908. Sendependeco estis koncedita al Kongo la 30-an de junio 1960. Ene de semajnoj da sendependeco, la armeo ribelis kontraŭ blankaj oficiroj, kaj kreskanta perforto direktita ĉe ceteraj blankuloj devigis preskaŭ ĉiujn la 80,000 homoj de Belgio fuĝi de la lando. Post sendependiĝo komencis internaj militoj, ofte instigitaj de eksterlandaj potencoj, tio alportis novajn mortojn kaj malriĉeco. La DRC havas la dubindan distingon havi la plej malaltan aŭ duan plej malaltan MEP pokape en la mondo (nur Somalio vicas pli malalte) kaj ĝia ekonomio restas malriĉa. Ĉinio serĉis kelkajn minadkoncedojn, multaj el kiuj estas financitaj per la konstruado de infrastrukturo (fervojoj, vojoj) kaj instalaĵoj kiel lernejoj kaj hospitaloj. UN kaj multaj NRO-oj havas fortan ĉeeston en la Kivu-provincoj, sed malgraŭ grava financa helpo, multaj daŭre vivas en rifuĝejoj kaj pluvivas per eksterlanda/UN-helpo. Batalado en Kivu kaj Ituri malkreskis ĉe la fino de la jardeko, sed multaj iamaj milicsoldatoj restas batalemaj. Malmultaj estis juĝitaj pro militkrimoj, kvankam multaj iamaj ribelaj gvidantoj ja estas akuzitaj je krimoj kontraŭ la homaro kaj la uzo de infansoldatoj. Soldatoj (antaŭe membroj de milico kiu batalis en Kivu de 2006 ĝis packontrakto estis atingita en 2009) ribelis en aprilo 2012 kaj nova ondo de perforto sekvis kiam ili prenis kontrolon de granda areo laŭ la Ugando-Ruando-limoj. === Etnoj === Pli ol 200 etnoj loĝas en la Demokratia Respubliko Kongo, inkluzive de Kongo, Mongo, Mangbetu, Azande kaj Luba, kiuj konsistigas 45% de la loĝantaro de la Demokratia Respubliko Kongo. === Klimato === La lando situas ĉe la ekvatoro, kun unu triono en la nordo kaj du trionoj en la sudo. Pro sia ekvatora loko, Kongo spertas grandajn kvantojn da pluvo kaj spertas la plej altan ofteco de fulmotondroj en la mondo. Jarpluvo povas nombri pli ol 2,032 mm en kelkaj lokoj, kaj la regiono estas hejmo al la "dua plej granda pluvarbaro de la mondo" post Amazono. Ĉi tiu grandega vastaĵo de abunda ĝangalo kovras la plej grandan parton de la vasta, malalta centra baseno de la rivero, kiu deklivas direkte al Atlantiko okcidente. Tiu areo estas ĉirkaŭita de altebenaĵoj kunfalantaj en savanojn en la sudo kaj sudokcidento, mont-terasoj en la okcidento, kaj densaj prerioj etendiĝantaj preter la Konga Rivero en la nordon. Altaj glaciejaj montoj troviĝas en la malproksima orienta regiono. == Eniri == === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == == Fari == Artamikoj devus viziti la Kinŝasa Akademion de Belartoj kaj trovi artistojn kiel Lema Kusa – kun siaj “Virinoj de Lema Kusa” -, Roger Botembe kaj Henri Kalama Akulez – kun sia centra temo “Kosmaj Vibroj”. La privataj laborrenkontiĝoj de Kalama kaj Lema estas tre interese viziti kaj diskuto pri arto kun ili tre signifoplena. == Komuniki == Lingvoj: Franca (oficiela), Kikonga, Lingala, Svahila, Tĉiluba. == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == Atentu: La sekurecproblemo en DRK ne troviĝas en la tuta lando (nur en la nordoriento de la lando, ĝuste en 2 el la 26 provincoj de DRK). == Sano == == Respekto == == Esperanto == [https://uea.org/landoj/kongolando Demokrata Kongolanda Esperanto-Asocio] === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Ĝermo|Afriko}} {{Parto de|Centra Afriko}} 0s7g25bw4sj9t5l1cxp88idm4i1q2db 72442 72441 2026-05-20T06:34:17Z Tiguliano 53 /* Sekureco */ 72442 wikitext text/x-wiki {{Rubando|Democratic_Republic_of_the_Congo_banner_Katopa_Camp_on_the_Lomami_river.jpg}} {{Informkesto lando | bildo=Kinshasa Matadi.jpg | bildotitolo=Trajno Kinshasa-Matadi | monunuo= | areo= | loĝantaro= | elektro= | antaŭkodo= | horzono= }} {{Vikipedkat|Demokratia Respubliko Kongo}} {{Vikinovkat|{{SUBPAGENAME}}}} '''{{W|Demokratia Respubliko Kongo|Kongo (Kinŝasa)}}''' (oficiale: Demokratia Respubliko Kongo), estas lando en [[Centra Afriko]], kiu limas okcidente kun la [[Respubliko Kongo]] (''Kongo-Brazzaville''). La lando antaŭe estis nomita ''Belga Kongo'' kaj, de 1971 ĝis 1997, ''Zaire''. == Regionoj == {{Listo de regionoj | mapo= | titolomapo= | tekstomapo= | grandecomapo= | nomoregiono1= | kolororegiono1= | elementojregiono1= | priskriboregiono1= | nomoregiono2= | kolororegiono2= | elementojregiono2= | priskriboregiono2= | nomoregiono3= | kolororegiono3= | elementojregiono3= | priskriboregiono3= | nomoregiono4= | kolororegiono4= | elementojregiono4= | priskriboregiono4= | nomoregiono5= | kolororegiono5= | elementojregiono5= | priskriboregiono5= | nomoregiono6= | kolororegiono6= | elementojregiono6= | priskriboregiono6= | nomoregiono7= | kolororegiono7= | elementojregiono7= | priskriboregiono7= | nomoregiono8= | kolororegiono8= | elementojregiono8= | priskriboregiono8= | nomoregiono9= | kolororegiono9= | elementojregiono9= | priskriboregiono9= | nomoregiono10= | kolororegiono10= | elementojregiono10= | priskriboregiono10= }} == Urboj == [[Dosiero:Kinshasa 2003.jpg|eta|Kinshasa]] [[Dosiero:Bukavu centre ville.png|eta|Bukavu - urbocentro]] * [[Kinŝaso]] (Kinshasa) - la ĉefurbo * [[Boma]] - Haveno ĉe la Atlantikon sur la dekstra bordo de la Konga Rivero * [[Bukavu]] - Ĉefurbo de la provinco Suda Kivu * Butembo - nova komerca urbo en Nord-Kivuo * Beni - Urbo en la nordo de la Nord-Kivu-provinco * [[Goma]] - ĉefurbo de la provinco Nord-Kivu * [[Isiro]] - ĉefurbo de la provinco Alta-Uele * [[Kalemie]] - ĉefurbo de la provinco Tanganjiko. Ĉefa kongola haveno ĉe Tanganjiko * [[Kananga]] - ĉefurbo de la Kasai-Centra provinco * [[Kikwit]] * [[Kindu]] - ĉefurbo de la provinco Maniema * [[Kipushi]] * [[Kisangani]] - ĉefurbo de la provinco Tshopo (Orienta Provinco). Finstacio de riverkomerco venanta de Kinŝaso kaj foriro de voja komerco direkte al Kivu. * [[Lodja]] * [[Lubumbashi]] - ĉefurbo de la province du Katanga. * [[Matadi]] - ĉefurbo de la provinco Bas-Kongo. Ĉefa industria haveno ĉe la atlantika flanko. * [[Mbandaka]] - ĉefurbo de la provinco Équateur. La ekvatora linio pasas tra la antaŭurbo de Wangata. * Mbuji-Mayi - ĉefurbo de la provinco Kasaï-Orienta. * [[Tshikapa]] - ĉefurbo de la provinco Kasajo. === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == == Komprenu == === Tereno === La Demokratia Respubliko de Kongo estas ''grandega''. Ĝi enhavas la duan plej grandan pluvarbaron en la mondo. La ĉefa rivero (Kongo) estas unu el la plej grandaj kaj profundaj riveroj en la mondo. Multaj plimalgrandaj riveroj fluas preskaŭ ĉie tra la lando. Ĉar la tervojoj ĝenerale nesufiĉas, la riveroj restas ankaŭ nuntempe la ĉefa transporta vojo. En la orienta parto troviĝas vastaj lagoj kaj nekomunan loko - lafa lago. La Albertine-Rifto, branĉo de la Orienta Afrika Rifto, etendiĝas laŭ la orienta limo de la DRC. Ĝi respondecas pri Lagoj Tanganjiko, Kivu, Eduardo kaj Alberto. La rifta faŭlto estas laŭflankita per kelkaj neaktivaj vulkanoj kaj du vulkanoj daŭre aktivaj hodiaŭ. Montoj Rwenzori kaj Virunga, laŭ la limo kun Ruando, estas sufiĉe pitoreskaj, altiĝantaj inter densaj pluvarbaroj kaj foje terure kovritaj en nebulo. Pluraj pintoj superas 4,000 m). Monto Nyiragongo enhavas unu el kvar kontinuaj laflagoj en la mondo. La suda parto de la lando ne estas tiel kovrita per arbaroj kiel la aliaj partoj. === Historio === Dum pluraj jarmiloj, la teroj kiuj nun formas la DRC estis loĝataj de centoj da malgrandaj triboj de ĉasistoj-kolektistoj. Sekve, malmultaj restaĵoj de tiuj socioj restas hodiaŭ. La unua signifa politika potenco estis la Kongo-reĝolando, fondita ĉirkaŭ la 13-a kaj 14-a jarcentoj. La Kongo-regno, kiu enhavis kio nun estas norda Angolo, Cabinda, Kongo-Brazavilo kaj Bas-Kongo, iĝis tre riĉa kaj potenca per komerco kun aliaj afrikaj popoloj en eburo, kupro, ŝtofo, ceramiko kaj sklavoj (longe antaŭ la alveno de la eŭropanoj). La portugaloj alvenis en la Konga reĝolando en 1483 kaj baldaŭ konvertis la reĝon al kristanismo, kaj sekve komencis la kristaniĝo de granda parto de la popolo. Post atingado de sia pinto en la malfruaj 15-a kaj fruaj 16-a jarcentoj, la Kongo-regno spertis perfortan konkuradon pri sinsekvo al la trono, militojn kun orientaj triboj, kaj serion de militoj kun la portugaloj. La Regno de Kongo estis venkita fare de la portugaloj en 1665 kaj efike ĉesis ekzisti, kvankam la plejparte ceremonia pozicio de Reĝo de Kongo restis ĝis la 1880-aj jaroj kaj "Kongo" restis la nomo de kolekto de triboj ĉirkaŭ la Kongo-delto Kongolando estis la lasta regiono de Afriko esplorita de eŭropanoj. La portugaloj neniam sukcesis esplori la plej interna parto de la lando. Dekoj da provoj estis faritaj de esploristoj por vojaĝi supren laŭ la rivero Kongo, sed la nepenetrebla ĝangalo ĉirkaŭ ili, tropikaj malsanoj kaj malamikaj triboj malhelpis eĉ la plej bone ekipitajn grupojn vojaĝi preter la Unua Akvofalo, (160 km enlanden). La fama brita esploristo D-ro Livingstone komencis esplori la Lualaba Riveron, kiun li pensis ligita al Nilo sed fakte estas la supra parto de Kongo, meze de la 1860-aj jaroj. Post lia fama renkontiĝo kun Henry Morton Stanley en 1867, Livingstone vojaĝis laŭ la Konga Rivero al la Stanley Pool, kiu hodiaŭ limas Kinŝason kaj Brazavilon. De tie li vojaĝis transtere al Atlantiko. En Belgio, la fervora reĝo Leopoldo la 2-a urĝe deziris ke Belgio akiru kolonion por samrapidi kun aliaj eŭropaj potencoj, sed estis plurfoje malsukcesigita fare de la belga registaro (li estis konstitucia monarko). Poste, li decidis ke li ricevos kolonion mem kiel ordinara civitano kaj organizis "humanitaran" organizon por establi celon de prenado de Kongo, tiam kreis plurajn firmaojn por fari tion. Dume, Stanley serĉis financiston por sia revprojekto: fervojo trans la pli malaltaj akvofaloj de la rivero Kongo, kiu permesus al vaporŝipoj vojaĝi la suprajn 1,000 mejlojn de Kongo kaj malŝlosi la riĉaĵojn de la "koro de Afriko". Leopoldo trovis partneron en Stanley kaj taskigis lin per konstruado de serio de fortikaĵoj laŭ la supra Konga Rivero kaj aĉetado de suvereneco de tribaj gvidantoj (aŭ mortigado de tiuj kiuj ne deziris ĝin). Pluraj fortikaĵoj estis konstruitaj sur la supra Kongo, kun laboristoj kaj materialoj venantaj de Zanzibaro. En 1883, Stanley sian finan fortikaĵon ĵus sub Stanley Falls (loko de moderna Kisangani). ==== Libera Ŝtato Kongo ==== Kiam la eŭropaj potencoj disigis Afrikon inter ili ĉe la Berlina Konferenco en 1885, sub la egido de la "Internacia Kongo-Asocio", Leopoldo, la sola akciulo, oficiale prenis kontrolon de Kongo. La "Libera Ŝtato Kongo" estis kreita. Léopold kun grupo de amikoj kaj komercaj partneroj rapide komencis ekspluati la riĉaĵojn de Kongo. Ĉiu tero ne enhavanta kolonion estis konsiderita Kongo-posedaĵo, kaj la ŝtato estis dividita en privatan zonon (ekskluziva ŝtatposedaĵo) kaj liberkomercan zonon kie ĉiu eŭropano povis aĉeti 10 ĝis 15 jarojn ter-uzon. Timante ke la Brita Kabkolonio aneksus Katanga (asertante ke Kongo ne ekzercis tiun rajton), Leopoldo sendis ekspedicion al Katanga. Kiam intertraktadoj kun la loka Yeke-reĝolando malsukcesis, la belgoj batalis mallongan militon kiu finiĝis kun la senkapigo de la reĝo. Ĉe la fino de la militoj, la belgoj nun serĉis maksimumigi regionajn profitojn. La salajroj de administrantoj estis reduktitaj al la minimuma kun rekompencsistemo bazita sur la profitoj de ilia distrikto. Homoj vivantaj en la ŝtata "privata biendomo" estis malpermesitaj en komerco kun iu ajn krom la ŝtato kaj estis postulataj por disponigi precizigitajn kvotojn de kaŭĉuko kaj eburo ĉe malalta, fiksa prezo. La "Publika Forto" de la registaro devigis tiujn kvotojn tra malliberigo, torturo, vipado, same kiel seksperforto kaj forbruligo de malobeemaj/ribelemaj vilaĝoj. La puno por malsukceso renkonti kaŭĉukkvotojn estis morto. Tutaj vilaĝoj estus ĉirkaŭitaj kaj iliaj loĝantoj murditaj, kun korboj da distranĉitaj manoj resenditaj al komandantoj. Kaŭĉukoprezoj eksplodis en la 1890-aj jaroj, alportante grandan riĉaĵon al Leopoldo kaj la blankuloj de Kongo, ĝis malmultekosta kaŭĉuko de la Amerikoj kaj Azio movis prezojn malsupren. Ĉe la jarcentŝanĝo, raportoj pri tiuj abomenaĵoj atingis Eŭropon. Publikaĵoj de famaj ĵurnalistoj kaj verkoj (kiel ekzemple "Heart of Darkness" de Conrad kaj "The Crime of the Congo" de Doyle) alportis la temon al la atento de la eŭropa publiko. Embarasita, la belga registaro finfine aneksis la "Liberan Ŝtaton Kongo", reprenis la havaĵojn de Leopoldo kaj renomis la ŝtaton '''Belga Kongo''' (por diferencigi ĝin de la Franca Kongo, nun la Respubliko Kongo). Neniu censo iam estis farita, sed historiistoj taksas ke proksimume duono de la populacio de Kongo, ĝis 10 milionoj da homoj, estis mortigitaj inter 1885 kaj 1908. Sendependeco estis koncedita al Kongo la 30-an de junio 1960. Ene de semajnoj da sendependeco, la armeo ribelis kontraŭ blankaj oficiroj, kaj kreskanta perforto direktita ĉe ceteraj blankuloj devigis preskaŭ ĉiujn la 80,000 homoj de Belgio fuĝi de la lando. Post sendependiĝo komencis internaj militoj, ofte instigitaj de eksterlandaj potencoj, tio alportis novajn mortojn kaj malriĉeco. La DRC havas la dubindan distingon havi la plej malaltan aŭ duan plej malaltan MEP pokape en la mondo (nur Somalio vicas pli malalte) kaj ĝia ekonomio restas malriĉa. Ĉinio serĉis kelkajn minadkoncedojn, multaj el kiuj estas financitaj per la konstruado de infrastrukturo (fervojoj, vojoj) kaj instalaĵoj kiel lernejoj kaj hospitaloj. UN kaj multaj NRO-oj havas fortan ĉeeston en la Kivu-provincoj, sed malgraŭ grava financa helpo, multaj daŭre vivas en rifuĝejoj kaj pluvivas per eksterlanda/UN-helpo. Batalado en Kivu kaj Ituri malkreskis ĉe la fino de la jardeko, sed multaj iamaj milicsoldatoj restas batalemaj. Malmultaj estis juĝitaj pro militkrimoj, kvankam multaj iamaj ribelaj gvidantoj ja estas akuzitaj je krimoj kontraŭ la homaro kaj la uzo de infansoldatoj. Soldatoj (antaŭe membroj de milico kiu batalis en Kivu de 2006 ĝis packontrakto estis atingita en 2009) ribelis en aprilo 2012 kaj nova ondo de perforto sekvis kiam ili prenis kontrolon de granda areo laŭ la Ugando-Ruando-limoj. === Etnoj === Pli ol 200 etnoj loĝas en la Demokratia Respubliko Kongo, inkluzive de Kongo, Mongo, Mangbetu, Azande kaj Luba, kiuj konsistigas 45% de la loĝantaro de la Demokratia Respubliko Kongo. === Klimato === La lando situas ĉe la ekvatoro, kun unu triono en la nordo kaj du trionoj en la sudo. Pro sia ekvatora loko, Kongo spertas grandajn kvantojn da pluvo kaj spertas la plej altan ofteco de fulmotondroj en la mondo. Jarpluvo povas nombri pli ol 2,032 mm en kelkaj lokoj, kaj la regiono estas hejmo al la "dua plej granda pluvarbaro de la mondo" post Amazono. Ĉi tiu grandega vastaĵo de abunda ĝangalo kovras la plej grandan parton de la vasta, malalta centra baseno de la rivero, kiu deklivas direkte al Atlantiko okcidente. Tiu areo estas ĉirkaŭita de altebenaĵoj kunfalantaj en savanojn en la sudo kaj sudokcidento, mont-terasoj en la okcidento, kaj densaj prerioj etendiĝantaj preter la Konga Rivero en la nordon. Altaj glaciejaj montoj troviĝas en la malproksima orienta regiono. == Eniri == === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == == Fari == Artamikoj devus viziti la Kinŝasa Akademion de Belartoj kaj trovi artistojn kiel Lema Kusa – kun siaj “Virinoj de Lema Kusa” -, Roger Botembe kaj Henri Kalama Akulez – kun sia centra temo “Kosmaj Vibroj”. La privataj laborrenkontiĝoj de Kalama kaj Lema estas tre interese viziti kaj diskuto pri arto kun ili tre signifoplena. == Komuniki == Lingvoj: Franca (oficiela), Kikonga, Lingala, Svahila, Tĉiluba. == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == AVERTO: Vojaĝado en granda parto de la Demokratia Respubliko Kongo estas nesekura pro altaj krimfrekvencoj kaj politika malstabileco. Turismaj instalaĵoj en la lando estas limigitaj kaj malbone evoluigitaj. Vi devas eviti ĉian vojaĝon al Kasaï Oriental, Haut-Uele, Haut Lomami, Ituri, Norda kaj Suda Kivu, Maniema kaj Tanganjiko en orienta DRK, partoj de la provinco Mai N'dombe, aŭ ene de 50 km de la limo kun la Centr-Afrika Respubliko kaj Suda Sudano. Pro la politika situacio, publikaj kunvenoj en multaj urboj fariĝis ĉiam pli danĝeraj, kaj kelkaj fariĝis perfortaj. == Sano == == Respekto == == Esperanto == [https://uea.org/landoj/kongolando Demokrata Kongolanda Esperanto-Asocio] === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Ĝermo|Afriko}} {{Parto de|Centra Afriko}} i56nijwjb2jgoh00b5tdlubrrpg5c8z 72443 72442 2026-05-20T08:24:11Z Tiguliano 53 72443 wikitext text/x-wiki {{Rubando|Democratic_Republic_of_the_Congo_banner_Katopa_Camp_on_the_Lomami_river.jpg}} {{Informkesto lando | bildo=Kinshasa Matadi.jpg | bildotitolo=Trajno Kinshasa-Matadi | monunuo= | areo= | loĝantaro= | elektro= | antaŭkodo= | horzono= }} {{Vikipedkat|Demokratia Respubliko Kongo}} {{Vikinovkat|{{SUBPAGENAME}}}} '''{{W|Demokratia Respubliko Kongo|Kongo (Kinŝasa)}}''' (oficiale: Demokratia Respubliko Kongo; ofte mallongigita al DRK aŭ D.R. Kongo), (france: République Démocratique du Congo (aŭ RDC), estas lando en [[Centra Afriko]]. Ĝi estas la plej granda kaj plej loĝata lando en Centra Afriko, kaj ankaŭ la plej granda franclingva lando en la mondo. Ĉi tiu lando ankaŭ estas nomata Kongo-Kinŝaso por distingi ĝin de sia nordokcidenta najbaro, la Respubliko Kongo (ankaŭ konata kiel "Kongo-Brazavilo"). Kvankam la lando havas netuŝitajn sovaĝejojn, mirindan faŭnon, vulkanajn pintojn, amikajn homojn, mineralan riĉecon kaj pluvarbarojn, ĝi estas en ŝanceliĝanta stato ekde la 1960-aj jaroj kaj grandaj partoj de la lando estas nesekuraj por vojaĝado. La lando antaŭe estis nomita ''Belga Kongo'' kaj poste, de 1971 ĝis 1997, ''Zaire''. == Regionoj == {{Listo de regionoj | mapo= Congo Dem Rep Regions Map.png | titolomapo= Regionoj de Demokratia Respubliko Kongo | tekstomapo= | grandecomapo= 475px | nomoregiono1= [[Okcidenta DRK]] | kolororegiono1= #6D926D | elementojregiono1= [[Kinŝaso]] | priskriboregiono1= hejmo de la ĉefurbo [[Kinŝaso]] kaj la sola haveno de la nacio. Plejparte tropikaj arbaroj kaj paŝtejoj. | nomoregiono2= [[Katanga]] | kolororegiono2= #578E86 | elementojregiono2= | priskriboregiono2= plejparte fekundaj altebenaĵoj por agrikulturo kaj bienumado, hejmo al multaj el la reakireblaj mineraloj de la lando; fakte sendependaj de 1960-1966 dum la "Katanga Krizo" | nomoregiono3= [[Kasai]] | kolororegiono3= #B0CC9A | elementojregiono3= | priskriboregiono3= signifa diamantminado, ne multe alia. | nomoregiono4= [[Kivu]] | kolororegiono4= #55693B | elementojregiono4= [[Bukavu]], [[Goma]], [[Nacia parko Kahuzi-Biega]], [[Nacia parko Virunga]] | priskriboregiono4= influita de najbaraj [[Burundo]], [[Ruando]], kaj [[Ugando]], ĉi tiu regiono estas konata pro siaj vulkanoj, montgoriloj, kaj, tragedie, siaj nekompreneblaj konfliktoj. | nomoregiono5= [[Konga Baseno]] | kolororegiono5= #71B37B | elementojregiono5= [[Garamba Nacia Parko]], [[Nacia Parko Maiko]], [[Natura Reservejo Okapi]], [[Salonga Nacia Parko]] | priskriboregiono5= la parto de la DRK (la plejmulto) de la dua plej granda ĝangalo de la mondo post Amazonio. }} == Urboj == [[Dosiero:Kinshasa 2003.jpg|eta|Kinshasa]] [[Dosiero:Bukavu centre ville.png|eta|Bukavu - urbocentro]] * [[Kinŝaso]] (Kinshasa) - la ĉefurbo * [[Boma]] - Haveno ĉe la Atlantikon sur la dekstra bordo de la Konga Rivero * [[Bukavu]] - Ĉefurbo de la provinco Suda Kivu * Butembo - nova komerca urbo en Nord-Kivuo * Beni - Urbo en la nordo de la Nord-Kivu-provinco * [[Goma]] - ĉefurbo de la provinco Nord-Kivu * [[Isiro]] - ĉefurbo de la provinco Alta-Uele * [[Kalemie]] - ĉefurbo de la provinco Tanganjiko. Ĉefa kongola haveno ĉe Tanganjiko * [[Kananga]] - ĉefurbo de la Kasai-Centra provinco * [[Kikwit]] * [[Kindu]] - ĉefurbo de la provinco Maniema * [[Kipushi]] * [[Kisangani]] - ĉefurbo de la provinco Tshopo (Orienta Provinco). Finstacio de riverkomerco venanta de Kinŝaso kaj foriro de voja komerco direkte al Kivu. * [[Lodja]] * [[Lubumbashi]] - ĉefurbo de la province du Katanga. * [[Matadi]] - ĉefurbo de la provinco Bas-Kongo. Ĉefa industria haveno ĉe la atlantika flanko. * [[Mbandaka]] - ĉefurbo de la provinco Équateur. La ekvatora linio pasas tra la antaŭurbo de Wangata. * Mbuji-Mayi - ĉefurbo de la provinco Kasaï-Orienta. * [[Tshikapa]] - ĉefurbo de la provinco Kasajo. === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == Pluraj parkoj estas en la [[Monda Heredaĵo de UNESKO]]. *[[Nacia Parko Virunga]] *[[Nacia Parko Kahuzi-Biega]] *[[Nacia Parko Garamba]] *[[Nacia Parko Salonga]] *[[Natura Rezervejo Okapio]] *[[Nacia Parko Maiko]] == Komprenu == [[Image:Sunrise near Mossaka (Congo).JPG|thumb|300px|La rivero Kongo]] === Tereno === La Demokratia Respubliko de Kongo estas ''grandega''. Ĝi enhavas la duan plej grandan pluvarbaron en la mondo. La ĉefa rivero (Kongo) estas unu el la plej grandaj kaj profundaj riveroj en la mondo. Multaj plimalgrandaj riveroj fluas preskaŭ ĉie tra la lando. Ĉar la tervojoj ĝenerale nesufiĉas, la riveroj restas ankaŭ nuntempe la ĉefa transporta vojo. En la orienta parto troviĝas vastaj lagoj kaj nekomunan loko - lafa lago. La Albertine-Rifto, branĉo de la Orienta Afrika Rifto, etendiĝas laŭ la orienta limo de la DRC. Ĝi respondecas pri Lagoj Tanganjiko, Kivu, Eduardo kaj Alberto. La rifta faŭlto estas laŭflankita per kelkaj neaktivaj vulkanoj kaj du vulkanoj daŭre aktivaj hodiaŭ. Montoj Rwenzori kaj Virunga, laŭ la limo kun Ruando, estas sufiĉe pitoreskaj, altiĝantaj inter densaj pluvarbaroj kaj foje terure kovritaj en nebulo. Pluraj pintoj superas 4,000 m). Monto Nyiragongo enhavas unu el kvar kontinuaj laflagoj en la mondo. La suda parto de la lando ne estas tiel kovrita per arbaroj kiel la aliaj partoj. === Historio === Dum pluraj jarmiloj, la teroj kiuj nun formas la DRC estis loĝataj de centoj da malgrandaj triboj de ĉasistoj-kolektistoj. Sekve, malmultaj restaĵoj de tiuj socioj restas hodiaŭ. La unua signifa politika potenco estis la Kongo-reĝolando, fondita ĉirkaŭ la 13-a kaj 14-a jarcentoj. La Kongo-regno, kiu enhavis kio nun estas norda Angolo, Cabinda, Kongo-Brazavilo kaj Bas-Kongo, iĝis tre riĉa kaj potenca per komerco kun aliaj afrikaj popoloj en eburo, kupro, ŝtofo, ceramiko kaj sklavoj (longe antaŭ la alveno de la eŭropanoj). La portugaloj alvenis en la Konga reĝolando en 1483 kaj baldaŭ konvertis la reĝon al kristanismo, kaj sekve komencis la kristaniĝo de granda parto de la popolo. Post atingado de sia pinto en la malfruaj 15-a kaj fruaj 16-a jarcentoj, la Kongo-regno spertis perfortan konkuradon pri sinsekvo al la trono, militojn kun orientaj triboj, kaj serion de militoj kun la portugaloj. La Regno de Kongo estis venkita fare de la portugaloj en 1665 kaj efike ĉesis ekzisti, kvankam la plejparte ceremonia pozicio de Reĝo de Kongo restis ĝis la 1880-aj jaroj kaj "Kongo" restis la nomo de kolekto de triboj ĉirkaŭ la Kongo-delto Kongolando estis la lasta regiono de Afriko esplorita de eŭropanoj. La portugaloj neniam sukcesis esplori la plej interna parto de la lando. Dekoj da provoj estis faritaj de esploristoj por vojaĝi supren laŭ la rivero Kongo, sed la nepenetrebla ĝangalo ĉirkaŭ ili, tropikaj malsanoj kaj malamikaj triboj malhelpis eĉ la plej bone ekipitajn grupojn vojaĝi preter la Unua Akvofalo, (160 km enlanden). La fama brita esploristo D-ro Livingstone komencis esplori la Lualaba Riveron, kiun li pensis ligita al Nilo sed fakte estas la supra parto de Kongo, meze de la 1860-aj jaroj. Post lia fama renkontiĝo kun Henry Morton Stanley en 1867, Livingstone vojaĝis laŭ la Konga Rivero al la Stanley Pool, kiu hodiaŭ limas Kinŝason kaj Brazavilon. De tie li vojaĝis transtere al Atlantiko. En Belgio, la fervora reĝo Leopoldo la 2-a urĝe deziris ke Belgio akiru kolonion por samrapidi kun aliaj eŭropaj potencoj, sed estis plurfoje malsukcesigita fare de la belga registaro (li estis konstitucia monarko). Poste, li decidis ke li ricevos kolonion mem kiel ordinara civitano kaj organizis "humanitaran" organizon por establi celon de prenado de Kongo, tiam kreis plurajn firmaojn por fari tion. Dume, Stanley serĉis financiston por sia revprojekto: fervojo trans la pli malaltaj akvofaloj de la rivero Kongo, kiu permesus al vaporŝipoj vojaĝi la suprajn 1,000 mejlojn de Kongo kaj malŝlosi la riĉaĵojn de la "koro de Afriko". Leopoldo trovis partneron en Stanley kaj taskigis lin per konstruado de serio de fortikaĵoj laŭ la supra Konga Rivero kaj aĉetado de suvereneco de tribaj gvidantoj (aŭ mortigado de tiuj kiuj ne deziris ĝin). Pluraj fortikaĵoj estis konstruitaj sur la supra Kongo, kun laboristoj kaj materialoj venantaj de Zanzibaro. En 1883, Stanley sian finan fortikaĵon ĵus sub Stanley Falls (loko de moderna Kisangani). ==== Libera Ŝtato Kongo ==== [[File:1974 market Kinshasa 4335217020.jpg|thumbnail|Granda bazaro en Kinŝaso en 1974]] [[Dosiero:CongoDemonstrants2006.jpg|eta|Kongolaj civitanoj manifestaciantaj en Kinŝaso]] Kiam la eŭropaj potencoj disigis Afrikon inter ili ĉe la Berlina Konferenco en 1885, sub la egido de la "Internacia Kongo-Asocio", Leopoldo, la sola akciulo, oficiale prenis kontrolon de Kongo. La "Libera Ŝtato Kongo" estis kreita. Léopold kun grupo de amikoj kaj komercaj partneroj rapide komencis ekspluati la riĉaĵojn de Kongo. Ĉiu tero ne enhavanta kolonion estis konsiderita Kongo-posedaĵo, kaj la ŝtato estis dividita en privatan zonon (ekskluziva ŝtatposedaĵo) kaj liberkomercan zonon kie ĉiu eŭropano povis aĉeti 10 ĝis 15 jarojn ter-uzon. Timante ke la Brita Kabkolonio aneksus Katanga (asertante ke Kongo ne ekzercis tiun rajton), Leopoldo sendis ekspedicion al Katanga. Kiam intertraktadoj kun la loka Yeke-reĝolando malsukcesis, la belgoj batalis mallongan militon kiu finiĝis kun la senkapigo de la reĝo. Ĉe la fino de la militoj, la belgoj nun serĉis maksimumigi regionajn profitojn. La salajroj de administrantoj estis reduktitaj al la minimuma kun rekompencsistemo bazita sur la profitoj de ilia distrikto. Homoj vivantaj en la ŝtata "privata biendomo" estis malpermesitaj en komerco kun iu ajn krom la ŝtato kaj estis postulataj por disponigi precizigitajn kvotojn de kaŭĉuko kaj eburo ĉe malalta, fiksa prezo. La "Publika Forto" de la registaro devigis tiujn kvotojn tra malliberigo, torturo, vipado, same kiel seksperforto kaj forbruligo de malobeemaj/ribelemaj vilaĝoj. La puno por malsukceso renkonti kaŭĉukkvotojn estis morto. Tutaj vilaĝoj estus ĉirkaŭitaj kaj iliaj loĝantoj murditaj, kun korboj da distranĉitaj manoj resenditaj al komandantoj. Kaŭĉukoprezoj eksplodis en la 1890-aj jaroj, alportante grandan riĉaĵon al Leopoldo kaj la blankuloj de Kongo, ĝis malmultekosta kaŭĉuko de la Amerikoj kaj Azio movis prezojn malsupren. Ĉe la jarcentŝanĝo, raportoj pri tiuj abomenaĵoj atingis Eŭropon. Publikaĵoj de famaj ĵurnalistoj kaj verkoj (kiel ekzemple "Heart of Darkness" de Conrad kaj "The Crime of the Congo" de Doyle) alportis la temon al la atento de la eŭropa publiko. Embarasita, la belga registaro finfine aneksis la "Liberan Ŝtaton Kongo", reprenis la havaĵojn de Leopoldo kaj renomis la ŝtaton '''Belga Kongo''' (por diferencigi ĝin de la Franca Kongo, nun la Respubliko Kongo). Neniu censo iam estis farita, sed historiistoj taksas ke proksimume duono de la populacio de Kongo, ĝis 10 milionoj da homoj, estis mortigitaj inter 1885 kaj 1908. Sendependeco estis koncedita al Kongo la 30-an de junio 1960. Ene de semajnoj da sendependeco, la armeo ribelis kontraŭ blankaj oficiroj, kaj kreskanta perforto direktita ĉe ceteraj blankuloj devigis preskaŭ ĉiujn la 80,000 homoj de Belgio fuĝi de la lando. Post sendependiĝo komencis internaj militoj, ofte instigitaj de eksterlandaj potencoj, tio alportis novajn mortojn kaj malriĉeco. La DRC havas la dubindan distingon havi la plej malaltan aŭ duan plej malaltan MEP pokape en la mondo (nur Somalio vicas pli malalte) kaj ĝia ekonomio restas malriĉa. Ĉinio serĉis kelkajn minadkoncedojn, multaj el kiuj estas financitaj per la konstruado de infrastrukturo (fervojoj, vojoj) kaj instalaĵoj kiel lernejoj kaj hospitaloj. UN kaj multaj NRO-oj havas fortan ĉeeston en la Kivu-provincoj, sed malgraŭ grava financa helpo, multaj daŭre vivas en rifuĝejoj kaj pluvivas per eksterlanda/UN-helpo. Batalado en Kivu kaj Ituri malkreskis ĉe la fino de la jardeko, sed multaj iamaj milicsoldatoj restas batalemaj. Malmultaj estis juĝitaj pro militkrimoj, kvankam multaj iamaj ribelaj gvidantoj ja estas akuzitaj je krimoj kontraŭ la homaro kaj la uzo de infansoldatoj. Soldatoj (antaŭe membroj de milico kiu batalis en Kivu de 2006 ĝis packontrakto estis atingita en 2009) ribelis en aprilo 2012 kaj nova ondo de perforto sekvis kiam ili prenis kontrolon de granda areo laŭ la Ugando-Ruando-limoj. === Etnoj === Pli ol 200 etnoj loĝas en la Demokratia Respubliko Kongo, inkluzive de Kongo, Mongo, Mangbetu, Azande kaj Luba, kiuj konsistigas 45% de la loĝantaro de la Demokratia Respubliko Kongo. === Klimato === La lando situas ĉe la ekvatoro, kun unu triono en la nordo kaj du trionoj en la sudo. Pro sia ekvatora loko, Kongo spertas grandajn kvantojn da pluvo kaj spertas la plej altan ofteco de fulmotondroj en la mondo. Jarpluvo povas nombri pli ol 2,032 mm en kelkaj lokoj, kaj la regiono estas hejmo al la "dua plej granda pluvarbaro de la mondo" post Amazono. Ĉi tiu grandega vastaĵo de abunda ĝangalo kovras la plej grandan parton de la vasta, malalta centra baseno de la rivero, kiu deklivas direkte al Atlantiko okcidente. Tiu areo estas ĉirkaŭita de altebenaĵoj kunfalantaj en savanojn en la sudo kaj sudokcidento, mont-terasoj en la okcidento, kaj densaj prerioj etendiĝantaj preter la Konga Rivero en la nordon. Altaj glaciejaj montoj troviĝas en la malproksima orienta regiono. == Eniri == [[File:Visa policy of the Democratic Republic of the Congo.png|thumb|375px|Mapo montranta la vizpostulojn de la Demokratia Respubliko Kongo]] [[Image:Kinshasa Matadi.jpg|thumb|Fervojo inter [[Kinŝaso]] kaj [[Matadi]]]] ===Enirkondiĉoj=== La Demokratia Respubliko Kongo ne estas unu el la plej facile enireblaj landoj, eĉ por civitanoj de diversaj afrikaj landoj. DRK havas tre malmultajn senvizajn aranĝojn, kaj tial '''vizoj estas necesaj por preskaŭ ĉiuj.''' Civitanoj de '''[[Burundo]]''', '''[[Ruando]]''', '''[[Respubliko Kongo]]''', kaj '''[[Zimbabvo]]''' povas eniri DRK-on senpage ĝis 90 tagoj. Civitanoj de '''[[Kenjo]]''', '''[[Maŭricio]]''' kaj '''[[Tanzanio]]''' povas akiri vizon ĉe alveno, validan nur dum 7 tagoj. ==== Kondiĉoj por vizpeto ==== '''Vizoj por DRK estas multekostaj''' (La ambasadejo de DRK en Usono fakturas '''100 USD''' por unuopa enira vizo). Kvankam la postuloj varias de lando al lando, vi devas sendi la jenon por akiri vizon por DRK: * Kompletigitan vizpeton * Pasportan foton * Invitleteron de via gastiganto aŭ turisma gvidanto (hotelrezervoj sufiĉos) * Kopion de via flug-itinero * Kopion de via pasporto. ===== Pliaj postuloj ===== * Se vi jam vizitis la DRK-on, vi devas '''submeti kopiojn de la DRK-vizoj, kiujn vi antaŭe akiris. * Se vi estas de konga deveno, vi ne devas ricevi invitleteron. * Vakcina karto kontraŭ flava febro estas '''deviga''. ====E-vizo==== En 2025, la DRK enkondukis sistemon por elektronikaj vizoj (e-vizo), haveblan per la '''[https://evisa.gouv.cd/ oficiala retejo pri elektronikaj vizoj por DRK]'''. Kvankam la sistemo laŭdire funkcias, kaj la vizoj kutime estas ricevataj ene de 3-5 labortagoj, la kotizo estas ekstreme alta, je 300 usonaj dolaroj. Krome, vojaĝantoj raportis, ke oni petis plian pagon de ĉirkaŭ 90 usonaj dolaroj ĉe landlimaj transirejoj (kvankam ne estas klare, ĉu tio estas oficiala kotizo), kio alportas la totalan koston al preskaŭ 400 usonaj dolaroj. === Eniri avie === [[File:Aéroport International de N'djili Kinshasa.JPG|thumb|Kinŝasa flughaveno]] La ĉefa enirejo al DRK estas la flughaveno Kinŝasa-N'djili (IATA: FIH). Konstruita en 1953, ĝi ne havis multajn ĝisdatigoj kaj certe ne rangas inter la pli bonaj flughavenoj de la kontinento. El Afriko: South African Airways, Kenyan Airways, Ethiopian Airlines, & Royal Air Maroc servas Kinshasa-N'djili plurfoje semajne de Johanesburgo, Najrobo, Adis-Abebo kaj Kazablanko (tra Douala), respektive. Aliaj afrikaj aviadkompanioj servantaj Kinŝasa-N'Djili estas: Afriqiyah Airways (Tripolo); Air Mali (Douala, Bamako); Benin Gulf Air (Kotonuo, Pointe-Noire); Camair-co (Douala); CAA (Entebe); Etiopo/ASKY (Brazavilo, Kotonuo, Douala, Lagoso, Lomeo); RwandAir (Kigali); TAAG Angola Airways (Luando). El [[Eŭropo]]: Air France kaj Brussels Airlines havas regulajn rektajn flugojn. Turkish Airlines komencos servon el Istanbulo en aŭgusto 2012. Vi ankaŭ povas provi mendi vojaĝon per unu el la ĉefaj afrikaj aviadkompanioj kiel Ethiopian Airlines, South African, Kenyan, aŭ Royal Air Maroc. La dua urbo de la DRK, Lubumbashi (IATA:FBM), havas internacian flughavenon servatan de Ethiopian Airlines (Lilongvo, Adis-Abebo), Kenya Airways (Harareo, Najrobo), Korongo (Johanesburgo), Precision Air (Dar es Salaam, Lusaka), kaj South African Express (Johanesburgo). Aliaj flughavenoj kun internacia servo estas Goma (IATA:GOM) kun servo de CAA al Entebbe (Kampalo) kaj Kisangani (IATA:FKI), kiu estas servata de Kenya Airways el Najrobo. === Eniri trajne === Ne ekzistas internaciaj pasaĝertrajnoj el najbaraj landoj, kaj limigita vartrafiko, malgraŭ du internaciaj fervojaj linioj, unu el Angolo kaj unu el Zambio al la regiono Katanga. La linioj estas en diversaj statoj de kadukiĝo kaj aliaj estas simple forlasitaj. Kvankam kelkaj riparoj, ĉefe kun ĉina helpo, okazis, estas neverŝajne, ke novaj translimaj servoj realiĝos en la venontaj jaroj. Tamen, por la sentima vojaĝanto eblas kapti trajnon al la limurbo Luao, en orienta Angolo, kaj transiri la limon per aliaj rimedoj. Ankaŭ ekzistas trajnoj al Kitwe kaj Ndola en la Kuprozono de norda Zambio, de kie eblas transiri la limon. ===Eniri aŭte=== La vojoj ĝenerale estas tro ŝtonaj aŭ ŝlimaj por aŭtoj sen kvarrada transmisio. Decaj pavimitaj vojoj ligas la regionon Katanga kun Zambio kaj Kinŝaso ĝis Matadi kaj Angolo. Vojoj eniras la DRK-on el Ugando, Ruando kaj Burundo, kvankam vojaĝi malproksimen preter la limo estas tre malfacile kaj partoj de la orienta DRK restas nesekuraj. Ekzistas pramoj por transporti veturilojn trans la riveron Kongo el Kongo-Brazavilo kaj eble eblas trovi pramon de la KA al la malproksimaj, nepavimitaj vojoj de la norda DRK. Ne tute fidu vian mapon. Multaj montras malfeliĉan reveman pensadon. Vojoj ofte estas forlavitaj de pluvoj, aŭ simple neniam estis konstruitaj. Demandu lokanon aŭ gvidiston ĉu itinero estas irebla aŭ ne. === Eniri buse === De Ugando al Kongo tra la landlimo Bunagana Kisoro. Multaj busoj veturas ĉiutage inter Bunagana/Ugando kaj Goma de la 7a ĝis la 13a horo. La prezo por la buso estas 5 usonaj dolaroj. Valida vizo por ambaŭ landoj estas necesa en ambaŭ direktoj. La eniraj kaj eliraj proceduroj ĉe la landlimo Bunagana estas "facilaj" kaj simplaj, kaj homoj estas tre helpemaj por helpi vizitantojn trairi sen problemoj. === Eniri boate === Pasaĝeraj kaj VIP-pramoj, ankaŭ loke konataj kiel "Canot Rapide", funkcias ĉiutage inter Brazavilo kaj Kinŝaso proksimume ĉiujn du horojn de la 8a ĝis la 15a horo. Prezoj por la pramoj estas: 15 USD por pasaĝero kaj 25 USD por la VIP-pramo (Carnot Rapide). Ĉi-lasta estas rekomendinda, ĉar ĉi tiuj estas tute novaj boatoj kaj ne tro plenaj. Valida vizo por ambaŭ landoj estas necesa en ambaŭ direktoj, same kiel (almenaŭ "oficiale") speciala permesilo. La burokratio ĉe ambaŭ finoj postulas iom da tempo. La eniraj kaj eliraj proceduroj en Brazavilo estas "facilaj" kaj simplaj, kaj homoj estas tre helpemaj por helpi trairi sen problemoj. Kontraste, ĉi tiuj proceduroj estas iom malfacilaj en Kinŝaso kaj multe dependas de ĉu vi estas individua vojaĝanto aŭ helpata de organizo aŭ oficiala registara reprezentanto. En 2025, vojaĝantoj raportis, ke 7-taga transitvizo ĉe alveno ĉe La Strando kostas 100 USD. Plua flugbileto de la flughaveno de Kinŝaso estas necesa. Ankaŭ ekzistas rapidboatoj lueblaj, ĉu grupe ĉu sole (prezo!), tamen ne estas konsilinde mendi ilin, ĉar ili vere rapidas trans la riveron laŭlonge de la rapidfluoj. Tamen, vojaĝantoj raportas, ke preni privatan boaton (200 USD) permesas eviti multajn atendovicojn kaj pagi subaĉetaĵojn. == Transportiĝi == [[Image:Congo Transport Map.PNG|thumb|400px|Mapo de surtera kaj akva transporto.]] Kun areo kovranta 2,345,409 km² kaj neadekvate evoluinta infrastrukturo, DR Kongo povas esti "tre malfacila" lando por moviĝi. Pro la grandega grandeco de la lando, la terura stato de la vojoj kaj la malbona sekureca situacio, la sola maniero rapide moviĝi tra la lando estas per aviadilo. Tio ne signifas, ke ĝi estas sekura. La parto de DR Kongo en la monda aertrafiko estas malpli ol 0.1%, sed ĝi respondecis pri preskaŭ 4% de la totalaj aerakcidentoj de 2010 ĝis 2019. Sed flugado estas ankoraŭ pli bona alternativo al vojaĝado surtere aŭ per ŝipo. La plej granda kaj plej longe funkcianta aviadkompanio estas '''[http://www.caacongo.com/ Compagnie Africain d'Aviation]''', kun servo al Goma, Kananga, Kindu, Kinshasa-N'djili, Kisangani, Lubumbashi, Mbandaka, Mbuji-Maya, kaj Entebbe (Kampalo), Ugando. '''[http://www.airkasai.cd/ Air Kasaï]''' funkciigas de Kinshasa-N'Dolo ĝis Beni, Bunia, Goma, & Lubumbashi. === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== [[Image:Matadi train station (21236934082).jpg|thumb|Enŝipiĝante ĉe la fervoja stacio en [[Matadi]] al la ĉefurbo [[Kinŝaso]], ĉi tiu estas la plej bona fervoja servo en la Demokratia Respubliko Kongo.]] La malmultaj trajnoj, kiuj ankoraŭ funkcias en la DRK, estas en tre malbona stato kaj veturas sur reloj konstruitaj de la belga kolonia registaro antaŭ pli ol duonjarcento. La rulmaterialo estas tre malnova kaj kaduka. Vi estas bonŝanca se vi ricevas malmolan sidlokon kaj eĉ pli bonŝanca se via trajno havas restoracivagonon (kiu verŝajne havos limigitajn eblojn, kiuj elĉerpiĝos duonvoje dum la vojaĝo). Atendu, ke la vagono estos troplena kun multaj sidantaj sur la tegmento. Trajnoj en la DRK funkcias laŭ nekonstanta horaro pro manko de financoj aŭ fuelo kaj riparoj/paneoj, kiuj estas oftaj. Sur multaj linioj, povas esti 2-3 semajnoj inter trajnoj. Se estas ia avantaĝo, ne estis tro multaj mortoj pro dereligoj (verŝajne malpli ol mortis en aviadilakcidentoj en la DRK). Vere ne eblas mendi trajnan veturon anticipe; simple aperu ĉe la stacio kaj demandu la staciestro kiam la sekva trajno veturos kaj aĉetu bileton en la tago, kiam ĝi foriras. La ĉina registaro kontraŭ minrajtoj konsentis konstrui 9 miliardojn da usonaj dolaroj en fervojoj kaj aŭtovojoj. Rezulte de tio, la fervojo Kinŝaso-Matadi estis renovigita. Ekde 2023, la jenaj linioj eble funkcias, sed vi devus duoble kontroli tion post alveno, ĉar informoj estas tre malfacile troveblaj ekster la lando. * [[Kinŝaso]]-[[Matadi]] — La plej trafikata kaj plej bone ekipita itinero en la tuta lando. Ekde 2019 ekzistas unu "ekspresa" servo semajne en ĉiu direkto. La trajnoj estas duonmodernaj kaj havas kaj unuaklasajn vagonojn kaj restoracivagonon. La fervoja linio estis unue konstruita en la 1890-aj jaroj kaj estas fifama pro la grandega homa kosto, kie miloj da la punlaboristoj pereis. * [[Lubumbashi]]-[[Ilebo]] — Ĉi tiu itinero estis iom plibonigita kaj novaj trajnoj kun kuŝseĝoj kaj restoracio veturas plurajn fojojn semajne. La vojaĝtempo por la plena longo estas ĉirkaŭ du tagoj. Ilebo situas ĉe la fino de la navigebla parto de la rivero Kasai, permesante al vojaĝantoj translokiĝi al pramo por atingi okcidentan DRK. * '''Kamina-Kindu''' — Neuzebla post la milito, ĉi tiu linio estis riparita. La linio konektiĝas kun la linio Lubumbashi-Ilebo, do eble estos trajnoj veturantaj de Lubumbashi-Kindu. * '''Kisangani-Ubundu''' — Transporta linio por preteriri la Stanley-akvofalojn ĉe Kongo, servo funkcias nur kiam estas ŝarĝo por transporti kiam ŝipo alvenas ĉe ambaŭ finoj, kio povas esti unufoje ĉiujn 1-2 monatojn. Ne estas pasaĝerpramoj de Ubundu al Kindu, sed eble vi povos veturi per kargoŝipo. Linioj kiuj plej verŝajne nefunkcias aŭ estas tre difektitaj/forlasitaj estas: * Branĉo de la linio Lubumbashi-Ilebo, kiu iras al la angola limo. Ĝi iam konektiĝis kun la fervojo Benguela de Angolo kaj kuris al Atlantiko ĝis la 1970-aj jaroj, kiam la angola flanko estis detruita de interna milito. La okcidenta duono de la fervojo Benguela, en [[Angolo]], estis riparita kaj trajnoj veturas ĝis la limo kun DRK. * La linio Kabalo-Kalemie iras de la linio Kamina-Kindu ĉe Kabalo al Kalemie ĉe la lago Tanganjiko. La plej orienta sekcio estas forlasita. Kvankam neverŝajne, eble estos servo sur la okcidenta duono de la linio. * '''Bumba-Isiro''' — Ankaŭ konata kiel la Vicicongo-linio, ĉi tiu estas izolita, mallarĝŝpura linio en la nordaj ĝangaloj. Estis raportoj, ke trajnoj veturis sur malgranda okcidenta sekcio de Bumba-Aketi (kaj eble Buta) ĉirkaŭ 2008, sed ekde 2023 oni kredas, ke ĉi tiu linio estas tute forlasita. ==== Transportiĝi buse ==== Bus Express Kinshasa, Transco Express, RVA kaj VIP Congo ofertas longdistancan bustransporton en DRK. === Transportiĝi aŭte === [[File:Torday Congo Expedition 03.jpg|thumb|La freneza stato de kongolaj vojoj]] La vojoj de DRK estas plej bone priskribitaj kiel "ege subevoluintaj". La tuta vojreto de la lando estas fifama pro malfacila veturado kaj malbone prizorgata, ĉefe pro la neglekto de la konga registaro. DRK havas malmultajn pavimitajn vojojn por sia loĝantaro kaj geografio — najbaraj Zambio kaj Bocvano havas multe pli. Dum la pluvsezono, la vojoj fariĝas ŝlimaj, igante la plej multajn longdistancajn vojaĝojn preskaŭ neeblajn. Iri de unu urbo al alia povas daŭri "plurajn semajnojn". Veturado en gravaj urboj kiel [[Kinŝaso]] estas bona. ===Per kamiono=== Ĉar pli malgrandaj veturiloj ne povas trairi kion restas de la vojoj, multe da vojaĝado en Kongo estas farata per kamiono. Se vi iras al kamionparkejo, kutime proksime al la merkato, vi devus povi trovi kamioniston, kiu prenos vin kien ajn vi volas, krom konfliktaj zonoj. Vi vojaĝas sur la ŝarĝo kun granda nombro da aliaj. Se vi elektas kamionon portantan sakojn da io mola kiel arakidoj, ĝi povas esti sufiĉe komforta. Bierkamionoj ne estas. Se la vojaĝo daŭras tagojn, tiam komforto povas esti esenca, precipe se la kamiono veturas la tutan nokton. Helpas sidi malantaŭe, ĉar la ŝoforo ne haltos nur ĉar vi volas iri al la necesejo. La kosto devas esti negocita, do unue demandu la hotelan personaron kaj provu ne pagi pli ol duoble la lokan tarifon. Foje la interna sidloko estas havebla. Manĝaĵoj aĉeteblas de la ŝoforo, kvankam ili kutime haltas ĉe vojflankaj budoj ĉiujn 5/6 horojn. Forirtempoj kutime estas komence aŭ fine de la tago, kvankam la tempo estas tre fleksebla. Helpas fari aranĝojn la antaŭan tagon. Estas plej bone vojaĝi kun kelkaj aliaj. Virinoj neniam devas vojaĝi solaj. Kelkaj vojoj havas gravajn banditajn problemojn, do kontrolu zorge antaŭ ol iri. Ĉe armeaj kontrolpunktoj, lokanoj ofte estas ĉikanitaj pro subaĉetoj. Fremduloj kutime estas lasitaj solaj, sed pretigu ian subaĉeton por ĉiuokaze. Antaŭ posttagmezo la soldatoj povas esti ebriaj, do estu tre singarda kaj tre ĝentila. Neniam koleriĝu. ==Per pramo=== Pramo sur la rivero Kongo veturas, se sekureco permesas, de Kinŝaso al Kisangani, ĉiun aŭ duan semajnon. Vi povas preni ĝin ĉe kelkaj haltejoj survoje, kvankam vi devas rapidi ĉar ĝi ne atendas. Taŭga subaĉeto al la pramestro certigas kvar-litan kabanon kaj manĝaĵojn en la kafeterio. La pramo konsistas el ĉirkaŭ kvar barĝoj ligitaj ĉirkaŭ centra pramo, kaj la barĝoj estas uzataj kiel flosanta merkato. Dum la pramo antaŭeniras, lignaj kanuoj pagajitaj de lokulanoj aperas el la ĉirkaŭa ĝangalo kun lokaj produktoj - legomoj, porkoj, simioj, ktp. - kiuj estas interŝanĝitaj kontraŭ industriaj varoj kiel medikamentoj aŭ vestaĵoj. Vi sidas sur la tegmento rigardante mirindan afrikan muzikon tondri. Kompreneble, ĝi ne estas pura, komforta aŭ sekura. Tamen, ĝi estas unu el la grandaj aventuroj de la mondo. == Vidi == == Fari == Artamikoj devus viziti la Kinŝasa Akademion de Belartoj kaj trovi artistojn kiel Lema Kusa – kun siaj “Virinoj de Lema Kusa” -, Roger Botembe kaj Henri Kalama Akulez – kun sia centra temo “Kosmaj Vibroj”. La privataj laborrenkontiĝoj de Kalama kaj Lema estas tre interese viziti kaj diskuto pri arto kun ili tre signifoplena. == Komuniki == Lingvoj: Franca (oficiela), Kikonga, Lingala, Svahila, Tĉiluba. == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == AVERTO: Vojaĝado en granda parto de la Demokratia Respubliko Kongo estas nesekura pro altaj krimfrekvencoj kaj politika malstabileco. Turismaj instalaĵoj en la lando estas limigitaj kaj malbone evoluigitaj. Vi devas eviti ĉian vojaĝon al Kasaï Oriental, Haut-Uele, Haut Lomami, Ituri, Norda kaj Suda Kivu, Maniema kaj Tanganjiko en orienta DRK, partoj de la provinco Mai N'dombe, aŭ ene de 50 km de la limo kun la Centr-Afrika Respubliko kaj Suda Sudano. Pro la politika situacio, publikaj kunvenoj en multaj urboj fariĝis ĉiam pli danĝeraj, kaj kelkaj fariĝis perfortaj. == Sano == == Respekto == == Esperanto == [https://uea.org/landoj/kongolando Demokrata Kongolanda Esperanto-Asocio] === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Ĝermo|Afriko}} {{Parto de|Centra Afriko}} 122448c5hkdqqogzayh1zvla6ri4vze 72444 72443 2026-05-20T08:44:04Z Tiguliano 53 /* Aĉeti */ 72444 wikitext text/x-wiki {{Rubando|Democratic_Republic_of_the_Congo_banner_Katopa_Camp_on_the_Lomami_river.jpg}} {{Informkesto lando | bildo=Kinshasa Matadi.jpg | bildotitolo=Trajno Kinshasa-Matadi | monunuo= | areo= | loĝantaro= | elektro= | antaŭkodo= | horzono= }} {{Vikipedkat|Demokratia Respubliko Kongo}} {{Vikinovkat|{{SUBPAGENAME}}}} '''{{W|Demokratia Respubliko Kongo|Kongo (Kinŝasa)}}''' (oficiale: Demokratia Respubliko Kongo; ofte mallongigita al DRK aŭ D.R. Kongo), (france: République Démocratique du Congo (aŭ RDC), estas lando en [[Centra Afriko]]. Ĝi estas la plej granda kaj plej loĝata lando en Centra Afriko, kaj ankaŭ la plej granda franclingva lando en la mondo. Ĉi tiu lando ankaŭ estas nomata Kongo-Kinŝaso por distingi ĝin de sia nordokcidenta najbaro, la Respubliko Kongo (ankaŭ konata kiel "Kongo-Brazavilo"). Kvankam la lando havas netuŝitajn sovaĝejojn, mirindan faŭnon, vulkanajn pintojn, amikajn homojn, mineralan riĉecon kaj pluvarbarojn, ĝi estas en ŝanceliĝanta stato ekde la 1960-aj jaroj kaj grandaj partoj de la lando estas nesekuraj por vojaĝado. La lando antaŭe estis nomita ''Belga Kongo'' kaj poste, de 1971 ĝis 1997, ''Zaire''. == Regionoj == {{Listo de regionoj | mapo= Congo Dem Rep Regions Map.png | titolomapo= Regionoj de Demokratia Respubliko Kongo | tekstomapo= | grandecomapo= 475px | nomoregiono1= [[Okcidenta DRK]] | kolororegiono1= #6D926D | elementojregiono1= [[Kinŝaso]] | priskriboregiono1= hejmo de la ĉefurbo [[Kinŝaso]] kaj la sola haveno de la nacio. Plejparte tropikaj arbaroj kaj paŝtejoj. | nomoregiono2= [[Katanga]] | kolororegiono2= #578E86 | elementojregiono2= | priskriboregiono2= plejparte fekundaj altebenaĵoj por agrikulturo kaj bienumado, hejmo al multaj el la reakireblaj mineraloj de la lando; fakte sendependaj de 1960-1966 dum la "Katanga Krizo" | nomoregiono3= [[Kasai]] | kolororegiono3= #B0CC9A | elementojregiono3= | priskriboregiono3= signifa diamantminado, ne multe alia. | nomoregiono4= [[Kivu]] | kolororegiono4= #55693B | elementojregiono4= [[Bukavu]], [[Goma]], [[Nacia parko Kahuzi-Biega]], [[Nacia parko Virunga]] | priskriboregiono4= influita de najbaraj [[Burundo]], [[Ruando]], kaj [[Ugando]], ĉi tiu regiono estas konata pro siaj vulkanoj, montgoriloj, kaj, tragedie, siaj nekompreneblaj konfliktoj. | nomoregiono5= [[Konga Baseno]] | kolororegiono5= #71B37B | elementojregiono5= [[Garamba Nacia Parko]], [[Nacia Parko Maiko]], [[Natura Reservejo Okapi]], [[Salonga Nacia Parko]] | priskriboregiono5= la parto de la DRK (la plejmulto) de la dua plej granda ĝangalo de la mondo post Amazonio. }} == Urboj == [[Dosiero:Kinshasa 2003.jpg|eta|Kinshasa]] [[Dosiero:Bukavu centre ville.png|eta|Bukavu - urbocentro]] * [[Kinŝaso]] (Kinshasa) - la ĉefurbo * [[Boma]] - Haveno ĉe la Atlantikon sur la dekstra bordo de la Konga Rivero * [[Bukavu]] - Ĉefurbo de la provinco Suda Kivu * Butembo - nova komerca urbo en Nord-Kivuo * Beni - Urbo en la nordo de la Nord-Kivu-provinco * [[Goma]] - ĉefurbo de la provinco Nord-Kivu * [[Isiro]] - ĉefurbo de la provinco Alta-Uele * [[Kalemie]] - ĉefurbo de la provinco Tanganjiko. Ĉefa kongola haveno ĉe Tanganjiko * [[Kananga]] - ĉefurbo de la Kasai-Centra provinco * [[Kikwit]] * [[Kindu]] - ĉefurbo de la provinco Maniema * [[Kipushi]] * [[Kisangani]] - ĉefurbo de la provinco Tshopo (Orienta Provinco). Finstacio de riverkomerco venanta de Kinŝaso kaj foriro de voja komerco direkte al Kivu. * [[Lodja]] * [[Lubumbashi]] - ĉefurbo de la province du Katanga. * [[Matadi]] - ĉefurbo de la provinco Bas-Kongo. Ĉefa industria haveno ĉe la atlantika flanko. * [[Mbandaka]] - ĉefurbo de la provinco Équateur. La ekvatora linio pasas tra la antaŭurbo de Wangata. * Mbuji-Mayi - ĉefurbo de la provinco Kasaï-Orienta. * [[Tshikapa]] - ĉefurbo de la provinco Kasajo. === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == Pluraj parkoj estas en la [[Monda Heredaĵo de UNESKO]]. *[[Nacia Parko Virunga]] *[[Nacia Parko Kahuzi-Biega]] *[[Nacia Parko Garamba]] *[[Nacia Parko Salonga]] *[[Natura Rezervejo Okapio]] *[[Nacia Parko Maiko]] == Komprenu == [[Image:Sunrise near Mossaka (Congo).JPG|thumb|300px|La rivero Kongo]] === Tereno === La Demokratia Respubliko de Kongo estas ''grandega''. Ĝi enhavas la duan plej grandan pluvarbaron en la mondo. La ĉefa rivero (Kongo) estas unu el la plej grandaj kaj profundaj riveroj en la mondo. Multaj plimalgrandaj riveroj fluas preskaŭ ĉie tra la lando. Ĉar la tervojoj ĝenerale nesufiĉas, la riveroj restas ankaŭ nuntempe la ĉefa transporta vojo. En la orienta parto troviĝas vastaj lagoj kaj nekomunan loko - lafa lago. La Albertine-Rifto, branĉo de la Orienta Afrika Rifto, etendiĝas laŭ la orienta limo de la DRC. Ĝi respondecas pri Lagoj Tanganjiko, Kivu, Eduardo kaj Alberto. La rifta faŭlto estas laŭflankita per kelkaj neaktivaj vulkanoj kaj du vulkanoj daŭre aktivaj hodiaŭ. Montoj Rwenzori kaj Virunga, laŭ la limo kun Ruando, estas sufiĉe pitoreskaj, altiĝantaj inter densaj pluvarbaroj kaj foje terure kovritaj en nebulo. Pluraj pintoj superas 4,000 m). Monto Nyiragongo enhavas unu el kvar kontinuaj laflagoj en la mondo. La suda parto de la lando ne estas tiel kovrita per arbaroj kiel la aliaj partoj. === Historio === Dum pluraj jarmiloj, la teroj kiuj nun formas la DRC estis loĝataj de centoj da malgrandaj triboj de ĉasistoj-kolektistoj. Sekve, malmultaj restaĵoj de tiuj socioj restas hodiaŭ. La unua signifa politika potenco estis la Kongo-reĝolando, fondita ĉirkaŭ la 13-a kaj 14-a jarcentoj. La Kongo-regno, kiu enhavis kio nun estas norda Angolo, Cabinda, Kongo-Brazavilo kaj Bas-Kongo, iĝis tre riĉa kaj potenca per komerco kun aliaj afrikaj popoloj en eburo, kupro, ŝtofo, ceramiko kaj sklavoj (longe antaŭ la alveno de la eŭropanoj). La portugaloj alvenis en la Konga reĝolando en 1483 kaj baldaŭ konvertis la reĝon al kristanismo, kaj sekve komencis la kristaniĝo de granda parto de la popolo. Post atingado de sia pinto en la malfruaj 15-a kaj fruaj 16-a jarcentoj, la Kongo-regno spertis perfortan konkuradon pri sinsekvo al la trono, militojn kun orientaj triboj, kaj serion de militoj kun la portugaloj. La Regno de Kongo estis venkita fare de la portugaloj en 1665 kaj efike ĉesis ekzisti, kvankam la plejparte ceremonia pozicio de Reĝo de Kongo restis ĝis la 1880-aj jaroj kaj "Kongo" restis la nomo de kolekto de triboj ĉirkaŭ la Kongo-delto Kongolando estis la lasta regiono de Afriko esplorita de eŭropanoj. La portugaloj neniam sukcesis esplori la plej interna parto de la lando. Dekoj da provoj estis faritaj de esploristoj por vojaĝi supren laŭ la rivero Kongo, sed la nepenetrebla ĝangalo ĉirkaŭ ili, tropikaj malsanoj kaj malamikaj triboj malhelpis eĉ la plej bone ekipitajn grupojn vojaĝi preter la Unua Akvofalo, (160 km enlanden). La fama brita esploristo D-ro Livingstone komencis esplori la Lualaba Riveron, kiun li pensis ligita al Nilo sed fakte estas la supra parto de Kongo, meze de la 1860-aj jaroj. Post lia fama renkontiĝo kun Henry Morton Stanley en 1867, Livingstone vojaĝis laŭ la Konga Rivero al la Stanley Pool, kiu hodiaŭ limas Kinŝason kaj Brazavilon. De tie li vojaĝis transtere al Atlantiko. En Belgio, la fervora reĝo Leopoldo la 2-a urĝe deziris ke Belgio akiru kolonion por samrapidi kun aliaj eŭropaj potencoj, sed estis plurfoje malsukcesigita fare de la belga registaro (li estis konstitucia monarko). Poste, li decidis ke li ricevos kolonion mem kiel ordinara civitano kaj organizis "humanitaran" organizon por establi celon de prenado de Kongo, tiam kreis plurajn firmaojn por fari tion. Dume, Stanley serĉis financiston por sia revprojekto: fervojo trans la pli malaltaj akvofaloj de la rivero Kongo, kiu permesus al vaporŝipoj vojaĝi la suprajn 1,000 mejlojn de Kongo kaj malŝlosi la riĉaĵojn de la "koro de Afriko". Leopoldo trovis partneron en Stanley kaj taskigis lin per konstruado de serio de fortikaĵoj laŭ la supra Konga Rivero kaj aĉetado de suvereneco de tribaj gvidantoj (aŭ mortigado de tiuj kiuj ne deziris ĝin). Pluraj fortikaĵoj estis konstruitaj sur la supra Kongo, kun laboristoj kaj materialoj venantaj de Zanzibaro. En 1883, Stanley sian finan fortikaĵon ĵus sub Stanley Falls (loko de moderna Kisangani). ==== Libera Ŝtato Kongo ==== [[File:1974 market Kinshasa 4335217020.jpg|thumbnail|Granda bazaro en Kinŝaso en 1974]] [[Dosiero:CongoDemonstrants2006.jpg|eta|Kongolaj civitanoj manifestaciantaj en Kinŝaso]] Kiam la eŭropaj potencoj disigis Afrikon inter ili ĉe la Berlina Konferenco en 1885, sub la egido de la "Internacia Kongo-Asocio", Leopoldo, la sola akciulo, oficiale prenis kontrolon de Kongo. La "Libera Ŝtato Kongo" estis kreita. Léopold kun grupo de amikoj kaj komercaj partneroj rapide komencis ekspluati la riĉaĵojn de Kongo. Ĉiu tero ne enhavanta kolonion estis konsiderita Kongo-posedaĵo, kaj la ŝtato estis dividita en privatan zonon (ekskluziva ŝtatposedaĵo) kaj liberkomercan zonon kie ĉiu eŭropano povis aĉeti 10 ĝis 15 jarojn ter-uzon. Timante ke la Brita Kabkolonio aneksus Katanga (asertante ke Kongo ne ekzercis tiun rajton), Leopoldo sendis ekspedicion al Katanga. Kiam intertraktadoj kun la loka Yeke-reĝolando malsukcesis, la belgoj batalis mallongan militon kiu finiĝis kun la senkapigo de la reĝo. Ĉe la fino de la militoj, la belgoj nun serĉis maksimumigi regionajn profitojn. La salajroj de administrantoj estis reduktitaj al la minimuma kun rekompencsistemo bazita sur la profitoj de ilia distrikto. Homoj vivantaj en la ŝtata "privata biendomo" estis malpermesitaj en komerco kun iu ajn krom la ŝtato kaj estis postulataj por disponigi precizigitajn kvotojn de kaŭĉuko kaj eburo ĉe malalta, fiksa prezo. La "Publika Forto" de la registaro devigis tiujn kvotojn tra malliberigo, torturo, vipado, same kiel seksperforto kaj forbruligo de malobeemaj/ribelemaj vilaĝoj. La puno por malsukceso renkonti kaŭĉukkvotojn estis morto. Tutaj vilaĝoj estus ĉirkaŭitaj kaj iliaj loĝantoj murditaj, kun korboj da distranĉitaj manoj resenditaj al komandantoj. Kaŭĉukoprezoj eksplodis en la 1890-aj jaroj, alportante grandan riĉaĵon al Leopoldo kaj la blankuloj de Kongo, ĝis malmultekosta kaŭĉuko de la Amerikoj kaj Azio movis prezojn malsupren. Ĉe la jarcentŝanĝo, raportoj pri tiuj abomenaĵoj atingis Eŭropon. Publikaĵoj de famaj ĵurnalistoj kaj verkoj (kiel ekzemple "Heart of Darkness" de Conrad kaj "The Crime of the Congo" de Doyle) alportis la temon al la atento de la eŭropa publiko. Embarasita, la belga registaro finfine aneksis la "Liberan Ŝtaton Kongo", reprenis la havaĵojn de Leopoldo kaj renomis la ŝtaton '''Belga Kongo''' (por diferencigi ĝin de la Franca Kongo, nun la Respubliko Kongo). Neniu censo iam estis farita, sed historiistoj taksas ke proksimume duono de la populacio de Kongo, ĝis 10 milionoj da homoj, estis mortigitaj inter 1885 kaj 1908. Sendependeco estis koncedita al Kongo la 30-an de junio 1960. Ene de semajnoj da sendependeco, la armeo ribelis kontraŭ blankaj oficiroj, kaj kreskanta perforto direktita ĉe ceteraj blankuloj devigis preskaŭ ĉiujn la 80,000 homoj de Belgio fuĝi de la lando. Post sendependiĝo komencis internaj militoj, ofte instigitaj de eksterlandaj potencoj, tio alportis novajn mortojn kaj malriĉeco. La DRC havas la dubindan distingon havi la plej malaltan aŭ duan plej malaltan MEP pokape en la mondo (nur Somalio vicas pli malalte) kaj ĝia ekonomio restas malriĉa. Ĉinio serĉis kelkajn minadkoncedojn, multaj el kiuj estas financitaj per la konstruado de infrastrukturo (fervojoj, vojoj) kaj instalaĵoj kiel lernejoj kaj hospitaloj. UN kaj multaj NRO-oj havas fortan ĉeeston en la Kivu-provincoj, sed malgraŭ grava financa helpo, multaj daŭre vivas en rifuĝejoj kaj pluvivas per eksterlanda/UN-helpo. Batalado en Kivu kaj Ituri malkreskis ĉe la fino de la jardeko, sed multaj iamaj milicsoldatoj restas batalemaj. Malmultaj estis juĝitaj pro militkrimoj, kvankam multaj iamaj ribelaj gvidantoj ja estas akuzitaj je krimoj kontraŭ la homaro kaj la uzo de infansoldatoj. Soldatoj (antaŭe membroj de milico kiu batalis en Kivu de 2006 ĝis packontrakto estis atingita en 2009) ribelis en aprilo 2012 kaj nova ondo de perforto sekvis kiam ili prenis kontrolon de granda areo laŭ la Ugando-Ruando-limoj. === Etnoj === Pli ol 200 etnoj loĝas en la Demokratia Respubliko Kongo, inkluzive de Kongo, Mongo, Mangbetu, Azande kaj Luba, kiuj konsistigas 45% de la loĝantaro de la Demokratia Respubliko Kongo. === Klimato === La lando situas ĉe la ekvatoro, kun unu triono en la nordo kaj du trionoj en la sudo. Pro sia ekvatora loko, Kongo spertas grandajn kvantojn da pluvo kaj spertas la plej altan ofteco de fulmotondroj en la mondo. Jarpluvo povas nombri pli ol 2,032 mm en kelkaj lokoj, kaj la regiono estas hejmo al la "dua plej granda pluvarbaro de la mondo" post Amazono. Ĉi tiu grandega vastaĵo de abunda ĝangalo kovras la plej grandan parton de la vasta, malalta centra baseno de la rivero, kiu deklivas direkte al Atlantiko okcidente. Tiu areo estas ĉirkaŭita de altebenaĵoj kunfalantaj en savanojn en la sudo kaj sudokcidento, mont-terasoj en la okcidento, kaj densaj prerioj etendiĝantaj preter la Konga Rivero en la nordon. Altaj glaciejaj montoj troviĝas en la malproksima orienta regiono. == Eniri == [[File:Visa policy of the Democratic Republic of the Congo.png|thumb|375px|Mapo montranta la vizpostulojn de la Demokratia Respubliko Kongo]] [[Image:Kinshasa Matadi.jpg|thumb|Fervojo inter [[Kinŝaso]] kaj [[Matadi]]]] ===Enirkondiĉoj=== La Demokratia Respubliko Kongo ne estas unu el la plej facile enireblaj landoj, eĉ por civitanoj de diversaj afrikaj landoj. DRK havas tre malmultajn senvizajn aranĝojn, kaj tial '''vizoj estas necesaj por preskaŭ ĉiuj.''' Civitanoj de '''[[Burundo]]''', '''[[Ruando]]''', '''[[Respubliko Kongo]]''', kaj '''[[Zimbabvo]]''' povas eniri DRK-on senpage ĝis 90 tagoj. Civitanoj de '''[[Kenjo]]''', '''[[Maŭricio]]''' kaj '''[[Tanzanio]]''' povas akiri vizon ĉe alveno, validan nur dum 7 tagoj. ==== Kondiĉoj por vizpeto ==== '''Vizoj por DRK estas multekostaj''' (La ambasadejo de DRK en Usono fakturas '''100 USD''' por unuopa enira vizo). Kvankam la postuloj varias de lando al lando, vi devas sendi la jenon por akiri vizon por DRK: * Kompletigitan vizpeton * Pasportan foton * Invitleteron de via gastiganto aŭ turisma gvidanto (hotelrezervoj sufiĉos) * Kopion de via flug-itinero * Kopion de via pasporto. ===== Pliaj postuloj ===== * Se vi jam vizitis la DRK-on, vi devas '''submeti kopiojn de la DRK-vizoj, kiujn vi antaŭe akiris. * Se vi estas de konga deveno, vi ne devas ricevi invitleteron. * Vakcina karto kontraŭ flava febro estas '''deviga''. ====E-vizo==== En 2025, la DRK enkondukis sistemon por elektronikaj vizoj (e-vizo), haveblan per la '''[https://evisa.gouv.cd/ oficiala retejo pri elektronikaj vizoj por DRK]'''. Kvankam la sistemo laŭdire funkcias, kaj la vizoj kutime estas ricevataj ene de 3-5 labortagoj, la kotizo estas ekstreme alta, je 300 usonaj dolaroj. Krome, vojaĝantoj raportis, ke oni petis plian pagon de ĉirkaŭ 90 usonaj dolaroj ĉe landlimaj transirejoj (kvankam ne estas klare, ĉu tio estas oficiala kotizo), kio alportas la totalan koston al preskaŭ 400 usonaj dolaroj. === Eniri avie === [[File:Aéroport International de N'djili Kinshasa.JPG|thumb|Kinŝasa flughaveno]] La ĉefa enirejo al DRK estas la flughaveno Kinŝasa-N'djili (IATA: FIH). Konstruita en 1953, ĝi ne havis multajn ĝisdatigoj kaj certe ne rangas inter la pli bonaj flughavenoj de la kontinento. El Afriko: South African Airways, Kenyan Airways, Ethiopian Airlines, & Royal Air Maroc servas Kinshasa-N'djili plurfoje semajne de Johanesburgo, Najrobo, Adis-Abebo kaj Kazablanko (tra Douala), respektive. Aliaj afrikaj aviadkompanioj servantaj Kinŝasa-N'Djili estas: Afriqiyah Airways (Tripolo); Air Mali (Douala, Bamako); Benin Gulf Air (Kotonuo, Pointe-Noire); Camair-co (Douala); CAA (Entebe); Etiopo/ASKY (Brazavilo, Kotonuo, Douala, Lagoso, Lomeo); RwandAir (Kigali); TAAG Angola Airways (Luando). El [[Eŭropo]]: Air France kaj Brussels Airlines havas regulajn rektajn flugojn. Turkish Airlines komencos servon el Istanbulo en aŭgusto 2012. Vi ankaŭ povas provi mendi vojaĝon per unu el la ĉefaj afrikaj aviadkompanioj kiel Ethiopian Airlines, South African, Kenyan, aŭ Royal Air Maroc. La dua urbo de la DRK, Lubumbashi (IATA:FBM), havas internacian flughavenon servatan de Ethiopian Airlines (Lilongvo, Adis-Abebo), Kenya Airways (Harareo, Najrobo), Korongo (Johanesburgo), Precision Air (Dar es Salaam, Lusaka), kaj South African Express (Johanesburgo). Aliaj flughavenoj kun internacia servo estas Goma (IATA:GOM) kun servo de CAA al Entebbe (Kampalo) kaj Kisangani (IATA:FKI), kiu estas servata de Kenya Airways el Najrobo. === Eniri trajne === Ne ekzistas internaciaj pasaĝertrajnoj el najbaraj landoj, kaj limigita vartrafiko, malgraŭ du internaciaj fervojaj linioj, unu el Angolo kaj unu el Zambio al la regiono Katanga. La linioj estas en diversaj statoj de kadukiĝo kaj aliaj estas simple forlasitaj. Kvankam kelkaj riparoj, ĉefe kun ĉina helpo, okazis, estas neverŝajne, ke novaj translimaj servoj realiĝos en la venontaj jaroj. Tamen, por la sentima vojaĝanto eblas kapti trajnon al la limurbo Luao, en orienta Angolo, kaj transiri la limon per aliaj rimedoj. Ankaŭ ekzistas trajnoj al Kitwe kaj Ndola en la Kuprozono de norda Zambio, de kie eblas transiri la limon. ===Eniri aŭte=== La vojoj ĝenerale estas tro ŝtonaj aŭ ŝlimaj por aŭtoj sen kvarrada transmisio. Decaj pavimitaj vojoj ligas la regionon Katanga kun Zambio kaj Kinŝaso ĝis Matadi kaj Angolo. Vojoj eniras la DRK-on el Ugando, Ruando kaj Burundo, kvankam vojaĝi malproksimen preter la limo estas tre malfacile kaj partoj de la orienta DRK restas nesekuraj. Ekzistas pramoj por transporti veturilojn trans la riveron Kongo el Kongo-Brazavilo kaj eble eblas trovi pramon de la KA al la malproksimaj, nepavimitaj vojoj de la norda DRK. Ne tute fidu vian mapon. Multaj montras malfeliĉan reveman pensadon. Vojoj ofte estas forlavitaj de pluvoj, aŭ simple neniam estis konstruitaj. Demandu lokanon aŭ gvidiston ĉu itinero estas irebla aŭ ne. === Eniri buse === De Ugando al Kongo tra la landlimo Bunagana Kisoro. Multaj busoj veturas ĉiutage inter Bunagana/Ugando kaj Goma de la 7a ĝis la 13a horo. La prezo por la buso estas 5 usonaj dolaroj. Valida vizo por ambaŭ landoj estas necesa en ambaŭ direktoj. La eniraj kaj eliraj proceduroj ĉe la landlimo Bunagana estas "facilaj" kaj simplaj, kaj homoj estas tre helpemaj por helpi vizitantojn trairi sen problemoj. === Eniri boate === Pasaĝeraj kaj VIP-pramoj, ankaŭ loke konataj kiel "Canot Rapide", funkcias ĉiutage inter Brazavilo kaj Kinŝaso proksimume ĉiujn du horojn de la 8a ĝis la 15a horo. Prezoj por la pramoj estas: 15 USD por pasaĝero kaj 25 USD por la VIP-pramo (Carnot Rapide). Ĉi-lasta estas rekomendinda, ĉar ĉi tiuj estas tute novaj boatoj kaj ne tro plenaj. Valida vizo por ambaŭ landoj estas necesa en ambaŭ direktoj, same kiel (almenaŭ "oficiale") speciala permesilo. La burokratio ĉe ambaŭ finoj postulas iom da tempo. La eniraj kaj eliraj proceduroj en Brazavilo estas "facilaj" kaj simplaj, kaj homoj estas tre helpemaj por helpi trairi sen problemoj. Kontraste, ĉi tiuj proceduroj estas iom malfacilaj en Kinŝaso kaj multe dependas de ĉu vi estas individua vojaĝanto aŭ helpata de organizo aŭ oficiala registara reprezentanto. En 2025, vojaĝantoj raportis, ke 7-taga transitvizo ĉe alveno ĉe La Strando kostas 100 USD. Plua flugbileto de la flughaveno de Kinŝaso estas necesa. Ankaŭ ekzistas rapidboatoj lueblaj, ĉu grupe ĉu sole (prezo!), tamen ne estas konsilinde mendi ilin, ĉar ili vere rapidas trans la riveron laŭlonge de la rapidfluoj. Tamen, vojaĝantoj raportas, ke preni privatan boaton (200 USD) permesas eviti multajn atendovicojn kaj pagi subaĉetaĵojn. == Transportiĝi == [[Image:Congo Transport Map.PNG|thumb|400px|Mapo de surtera kaj akva transporto.]] Kun areo kovranta 2,345,409 km² kaj neadekvate evoluinta infrastrukturo, DR Kongo povas esti "tre malfacila" lando por moviĝi. Pro la grandega grandeco de la lando, la terura stato de la vojoj kaj la malbona sekureca situacio, la sola maniero rapide moviĝi tra la lando estas per aviadilo. Tio ne signifas, ke ĝi estas sekura. La parto de DR Kongo en la monda aertrafiko estas malpli ol 0.1%, sed ĝi respondecis pri preskaŭ 4% de la totalaj aerakcidentoj de 2010 ĝis 2019. Sed flugado estas ankoraŭ pli bona alternativo al vojaĝado surtere aŭ per ŝipo. La plej granda kaj plej longe funkcianta aviadkompanio estas '''[http://www.caacongo.com/ Compagnie Africain d'Aviation]''', kun servo al Goma, Kananga, Kindu, Kinshasa-N'djili, Kisangani, Lubumbashi, Mbandaka, Mbuji-Maya, kaj Entebbe (Kampalo), Ugando. '''[http://www.airkasai.cd/ Air Kasaï]''' funkciigas de Kinshasa-N'Dolo ĝis Beni, Bunia, Goma, & Lubumbashi. === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== [[Image:Matadi train station (21236934082).jpg|thumb|Enŝipiĝante ĉe la fervoja stacio en [[Matadi]] al la ĉefurbo [[Kinŝaso]], ĉi tiu estas la plej bona fervoja servo en la Demokratia Respubliko Kongo.]] La malmultaj trajnoj, kiuj ankoraŭ funkcias en la DRK, estas en tre malbona stato kaj veturas sur reloj konstruitaj de la belga kolonia registaro antaŭ pli ol duonjarcento. La rulmaterialo estas tre malnova kaj kaduka. Vi estas bonŝanca se vi ricevas malmolan sidlokon kaj eĉ pli bonŝanca se via trajno havas restoracivagonon (kiu verŝajne havos limigitajn eblojn, kiuj elĉerpiĝos duonvoje dum la vojaĝo). Atendu, ke la vagono estos troplena kun multaj sidantaj sur la tegmento. Trajnoj en la DRK funkcias laŭ nekonstanta horaro pro manko de financoj aŭ fuelo kaj riparoj/paneoj, kiuj estas oftaj. Sur multaj linioj, povas esti 2-3 semajnoj inter trajnoj. Se estas ia avantaĝo, ne estis tro multaj mortoj pro dereligoj (verŝajne malpli ol mortis en aviadilakcidentoj en la DRK). Vere ne eblas mendi trajnan veturon anticipe; simple aperu ĉe la stacio kaj demandu la staciestro kiam la sekva trajno veturos kaj aĉetu bileton en la tago, kiam ĝi foriras. La ĉina registaro kontraŭ minrajtoj konsentis konstrui 9 miliardojn da usonaj dolaroj en fervojoj kaj aŭtovojoj. Rezulte de tio, la fervojo Kinŝaso-Matadi estis renovigita. Ekde 2023, la jenaj linioj eble funkcias, sed vi devus duoble kontroli tion post alveno, ĉar informoj estas tre malfacile troveblaj ekster la lando. * [[Kinŝaso]]-[[Matadi]] — La plej trafikata kaj plej bone ekipita itinero en la tuta lando. Ekde 2019 ekzistas unu "ekspresa" servo semajne en ĉiu direkto. La trajnoj estas duonmodernaj kaj havas kaj unuaklasajn vagonojn kaj restoracivagonon. La fervoja linio estis unue konstruita en la 1890-aj jaroj kaj estas fifama pro la grandega homa kosto, kie miloj da la punlaboristoj pereis. * [[Lubumbashi]]-[[Ilebo]] — Ĉi tiu itinero estis iom plibonigita kaj novaj trajnoj kun kuŝseĝoj kaj restoracio veturas plurajn fojojn semajne. La vojaĝtempo por la plena longo estas ĉirkaŭ du tagoj. Ilebo situas ĉe la fino de la navigebla parto de la rivero Kasai, permesante al vojaĝantoj translokiĝi al pramo por atingi okcidentan DRK. * '''Kamina-Kindu''' — Neuzebla post la milito, ĉi tiu linio estis riparita. La linio konektiĝas kun la linio Lubumbashi-Ilebo, do eble estos trajnoj veturantaj de Lubumbashi-Kindu. * '''Kisangani-Ubundu''' — Transporta linio por preteriri la Stanley-akvofalojn ĉe Kongo, servo funkcias nur kiam estas ŝarĝo por transporti kiam ŝipo alvenas ĉe ambaŭ finoj, kio povas esti unufoje ĉiujn 1-2 monatojn. Ne estas pasaĝerpramoj de Ubundu al Kindu, sed eble vi povos veturi per kargoŝipo. Linioj kiuj plej verŝajne nefunkcias aŭ estas tre difektitaj/forlasitaj estas: * Branĉo de la linio Lubumbashi-Ilebo, kiu iras al la angola limo. Ĝi iam konektiĝis kun la fervojo Benguela de Angolo kaj kuris al Atlantiko ĝis la 1970-aj jaroj, kiam la angola flanko estis detruita de interna milito. La okcidenta duono de la fervojo Benguela, en [[Angolo]], estis riparita kaj trajnoj veturas ĝis la limo kun DRK. * La linio Kabalo-Kalemie iras de la linio Kamina-Kindu ĉe Kabalo al Kalemie ĉe la lago Tanganjiko. La plej orienta sekcio estas forlasita. Kvankam neverŝajne, eble estos servo sur la okcidenta duono de la linio. * '''Bumba-Isiro''' — Ankaŭ konata kiel la Vicicongo-linio, ĉi tiu estas izolita, mallarĝŝpura linio en la nordaj ĝangaloj. Estis raportoj, ke trajnoj veturis sur malgranda okcidenta sekcio de Bumba-Aketi (kaj eble Buta) ĉirkaŭ 2008, sed ekde 2023 oni kredas, ke ĉi tiu linio estas tute forlasita. ==== Transportiĝi buse ==== Bus Express Kinshasa, Transco Express, RVA kaj VIP Congo ofertas longdistancan bustransporton en DRK. === Transportiĝi aŭte === [[File:Torday Congo Expedition 03.jpg|thumb|La freneza stato de kongolaj vojoj]] La vojoj de DRK estas plej bone priskribitaj kiel "ege subevoluintaj". La tuta vojreto de la lando estas fifama pro malfacila veturado kaj malbone prizorgata, ĉefe pro la neglekto de la konga registaro. DRK havas malmultajn pavimitajn vojojn por sia loĝantaro kaj geografio — najbaraj Zambio kaj Bocvano havas multe pli. Dum la pluvsezono, la vojoj fariĝas ŝlimaj, igante la plej multajn longdistancajn vojaĝojn preskaŭ neeblajn. Iri de unu urbo al alia povas daŭri "plurajn semajnojn". Veturado en gravaj urboj kiel [[Kinŝaso]] estas bona. ===Per kamiono=== Ĉar pli malgrandaj veturiloj ne povas trairi kion restas de la vojoj, multe da vojaĝado en Kongo estas farata per kamiono. Se vi iras al kamionparkejo, kutime proksime al la merkato, vi devus povi trovi kamioniston, kiu prenos vin kien ajn vi volas, krom konfliktaj zonoj. Vi vojaĝas sur la ŝarĝo kun granda nombro da aliaj. Se vi elektas kamionon portantan sakojn da io mola kiel arakidoj, ĝi povas esti sufiĉe komforta. Bierkamionoj ne estas. Se la vojaĝo daŭras tagojn, tiam komforto povas esti esenca, precipe se la kamiono veturas la tutan nokton. Helpas sidi malantaŭe, ĉar la ŝoforo ne haltos nur ĉar vi volas iri al la necesejo. La kosto devas esti negocita, do unue demandu la hotelan personaron kaj provu ne pagi pli ol duoble la lokan tarifon. Foje la interna sidloko estas havebla. Manĝaĵoj aĉeteblas de la ŝoforo, kvankam ili kutime haltas ĉe vojflankaj budoj ĉiujn 5/6 horojn. Forirtempoj kutime estas komence aŭ fine de la tago, kvankam la tempo estas tre fleksebla. Helpas fari aranĝojn la antaŭan tagon. Estas plej bone vojaĝi kun kelkaj aliaj. Virinoj neniam devas vojaĝi solaj. Kelkaj vojoj havas gravajn banditajn problemojn, do kontrolu zorge antaŭ ol iri. Ĉe armeaj kontrolpunktoj, lokanoj ofte estas ĉikanitaj pro subaĉetoj. Fremduloj kutime estas lasitaj solaj, sed pretigu ian subaĉeton por ĉiuokaze. Antaŭ posttagmezo la soldatoj povas esti ebriaj, do estu tre singarda kaj tre ĝentila. Neniam koleriĝu. ==Per pramo=== Pramo sur la rivero Kongo veturas, se sekureco permesas, de Kinŝaso al Kisangani, ĉiun aŭ duan semajnon. Vi povas preni ĝin ĉe kelkaj haltejoj survoje, kvankam vi devas rapidi ĉar ĝi ne atendas. Taŭga subaĉeto al la pramestro certigas kvar-litan kabanon kaj manĝaĵojn en la kafeterio. La pramo konsistas el ĉirkaŭ kvar barĝoj ligitaj ĉirkaŭ centra pramo, kaj la barĝoj estas uzataj kiel flosanta merkato. Dum la pramo antaŭeniras, lignaj kanuoj pagajitaj de lokulanoj aperas el la ĉirkaŭa ĝangalo kun lokaj produktoj - legomoj, porkoj, simioj, ktp. - kiuj estas interŝanĝitaj kontraŭ industriaj varoj kiel medikamentoj aŭ vestaĵoj. Vi sidas sur la tegmento rigardante mirindan afrikan muzikon tondri. Kompreneble, ĝi ne estas pura, komforta aŭ sekura. Tamen, ĝi estas unu el la grandaj aventuroj de la mondo. == Vidi == == Fari == Artamikoj devus viziti la Kinŝasa Akademion de Belartoj kaj trovi artistojn kiel Lema Kusa – kun siaj “Virinoj de Lema Kusa” -, Roger Botembe kaj Henri Kalama Akulez – kun sia centra temo “Kosmaj Vibroj”. La privataj laborrenkontiĝoj de Kalama kaj Lema estas tre interese viziti kaj diskuto pri arto kun ili tre signifoplena. == Komuniki == Lingvoj: Franca (oficiela), Kikonga, Lingala, Svahila, Tĉiluba. == Aĉeti == ===Mono=== :valuto: kongola franko (FC) :je januaro 2026: : 1 USD = 2.200 : 1 EUR = 2.600 : 1 GBP = 3.000 :fonto: [https://www.xe.com/currency/cdf-congolese-franc XE.com] La loka valuto estas la '''Konga franko''', kelkfoje mallongigita '''FC''' kaj kelkfoje nur kun majuskla F post la sumo (ISO internacia valutkodo: '''CDF'''). La valuto estas libere konvertebla (sed neeble seniĝi de ĝi ekster la lando). Monbiletoj estas eldonitaj en nominalaj valoroj de FC50, 100, 200, 500, 1.000, 5.000, 10.000 kaj 20.000. La solaj kongaj monbiletoj cirkulantaj en la plej multaj lokoj estas la 50, 100, 200 kaj 500 frankaj biletoj. Ili estas preskaŭ senvaloraj, ĉar la plej valora monbileto (la 500-franka bileto) valoras malpli ol 0,20 usonajn dolarojn. Usonaj dolaroj en nominalaj valoroj super 2 usonaj dolaroj estas multe preferataj al frankoj. Kontraste, usonaj moneroj kaj unu- kaj du-usonaj dolarbiletoj estas konsiderataj senvaloraj. Usonaj dolarbiletoj devas esti kruspaj (malpli ol 3 faldoj) kaj esti presitaj en aŭ post 2003, alie ili ne estos akceptitaj. En iuj butikoj, la simbolo FF estas uzata por signifi 1000 frankojn. MasterCard/Maestro-bankomatoj nun haveblas en Kinŝaso ĉe la "Rawbank" sur bulvardo 30-a de Junio ​​(distrikto Gombe), kaj en Grand Hotel. Ĝi liveras usonajn dolarojn. Visa-karto ankaŭ uzeblas ĉe bankomatoj de "Procredit" banko en Kinŝaso, avenuo des Aviateurs, aŭ ekstere antaŭ Grand Hotel (nur biletoj de 20 kaj 100 usonaj dolaroj). Vi povas elpreni monon per Mastercard aŭ Visa-karto ĉe ĉiuj bankomatoj de Ecobank aŭ Equity bankoj en DRK. === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == AVERTO: Vojaĝado en granda parto de la Demokratia Respubliko Kongo estas nesekura pro altaj krimfrekvencoj kaj politika malstabileco. Turismaj instalaĵoj en la lando estas limigitaj kaj malbone evoluigitaj. Vi devas eviti ĉian vojaĝon al Kasaï Oriental, Haut-Uele, Haut Lomami, Ituri, Norda kaj Suda Kivu, Maniema kaj Tanganjiko en orienta DRK, partoj de la provinco Mai N'dombe, aŭ ene de 50 km de la limo kun la Centr-Afrika Respubliko kaj Suda Sudano. Pro la politika situacio, publikaj kunvenoj en multaj urboj fariĝis ĉiam pli danĝeraj, kaj kelkaj fariĝis perfortaj. == Sano == == Respekto == == Esperanto == [https://uea.org/landoj/kongolando Demokrata Kongolanda Esperanto-Asocio] === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Ĝermo|Afriko}} {{Parto de|Centra Afriko}} ipffsjaao4ey6vwbtba1jjwgs1lpzfw 72445 72444 2026-05-20T08:46:32Z Tiguliano 53 /* Manĝi */ 72445 wikitext text/x-wiki {{Rubando|Democratic_Republic_of_the_Congo_banner_Katopa_Camp_on_the_Lomami_river.jpg}} {{Informkesto lando | bildo=Kinshasa Matadi.jpg | bildotitolo=Trajno Kinshasa-Matadi | monunuo= | areo= | loĝantaro= | elektro= | antaŭkodo= | horzono= }} {{Vikipedkat|Demokratia Respubliko Kongo}} {{Vikinovkat|{{SUBPAGENAME}}}} '''{{W|Demokratia Respubliko Kongo|Kongo (Kinŝasa)}}''' (oficiale: Demokratia Respubliko Kongo; ofte mallongigita al DRK aŭ D.R. Kongo), (france: République Démocratique du Congo (aŭ RDC), estas lando en [[Centra Afriko]]. Ĝi estas la plej granda kaj plej loĝata lando en Centra Afriko, kaj ankaŭ la plej granda franclingva lando en la mondo. Ĉi tiu lando ankaŭ estas nomata Kongo-Kinŝaso por distingi ĝin de sia nordokcidenta najbaro, la Respubliko Kongo (ankaŭ konata kiel "Kongo-Brazavilo"). Kvankam la lando havas netuŝitajn sovaĝejojn, mirindan faŭnon, vulkanajn pintojn, amikajn homojn, mineralan riĉecon kaj pluvarbarojn, ĝi estas en ŝanceliĝanta stato ekde la 1960-aj jaroj kaj grandaj partoj de la lando estas nesekuraj por vojaĝado. La lando antaŭe estis nomita ''Belga Kongo'' kaj poste, de 1971 ĝis 1997, ''Zaire''. == Regionoj == {{Listo de regionoj | mapo= Congo Dem Rep Regions Map.png | titolomapo= Regionoj de Demokratia Respubliko Kongo | tekstomapo= | grandecomapo= 475px | nomoregiono1= [[Okcidenta DRK]] | kolororegiono1= #6D926D | elementojregiono1= [[Kinŝaso]] | priskriboregiono1= hejmo de la ĉefurbo [[Kinŝaso]] kaj la sola haveno de la nacio. Plejparte tropikaj arbaroj kaj paŝtejoj. | nomoregiono2= [[Katanga]] | kolororegiono2= #578E86 | elementojregiono2= | priskriboregiono2= plejparte fekundaj altebenaĵoj por agrikulturo kaj bienumado, hejmo al multaj el la reakireblaj mineraloj de la lando; fakte sendependaj de 1960-1966 dum la "Katanga Krizo" | nomoregiono3= [[Kasai]] | kolororegiono3= #B0CC9A | elementojregiono3= | priskriboregiono3= signifa diamantminado, ne multe alia. | nomoregiono4= [[Kivu]] | kolororegiono4= #55693B | elementojregiono4= [[Bukavu]], [[Goma]], [[Nacia parko Kahuzi-Biega]], [[Nacia parko Virunga]] | priskriboregiono4= influita de najbaraj [[Burundo]], [[Ruando]], kaj [[Ugando]], ĉi tiu regiono estas konata pro siaj vulkanoj, montgoriloj, kaj, tragedie, siaj nekompreneblaj konfliktoj. | nomoregiono5= [[Konga Baseno]] | kolororegiono5= #71B37B | elementojregiono5= [[Garamba Nacia Parko]], [[Nacia Parko Maiko]], [[Natura Reservejo Okapi]], [[Salonga Nacia Parko]] | priskriboregiono5= la parto de la DRK (la plejmulto) de la dua plej granda ĝangalo de la mondo post Amazonio. }} == Urboj == [[Dosiero:Kinshasa 2003.jpg|eta|Kinshasa]] [[Dosiero:Bukavu centre ville.png|eta|Bukavu - urbocentro]] * [[Kinŝaso]] (Kinshasa) - la ĉefurbo * [[Boma]] - Haveno ĉe la Atlantikon sur la dekstra bordo de la Konga Rivero * [[Bukavu]] - Ĉefurbo de la provinco Suda Kivu * Butembo - nova komerca urbo en Nord-Kivuo * Beni - Urbo en la nordo de la Nord-Kivu-provinco * [[Goma]] - ĉefurbo de la provinco Nord-Kivu * [[Isiro]] - ĉefurbo de la provinco Alta-Uele * [[Kalemie]] - ĉefurbo de la provinco Tanganjiko. Ĉefa kongola haveno ĉe Tanganjiko * [[Kananga]] - ĉefurbo de la Kasai-Centra provinco * [[Kikwit]] * [[Kindu]] - ĉefurbo de la provinco Maniema * [[Kipushi]] * [[Kisangani]] - ĉefurbo de la provinco Tshopo (Orienta Provinco). Finstacio de riverkomerco venanta de Kinŝaso kaj foriro de voja komerco direkte al Kivu. * [[Lodja]] * [[Lubumbashi]] - ĉefurbo de la province du Katanga. * [[Matadi]] - ĉefurbo de la provinco Bas-Kongo. Ĉefa industria haveno ĉe la atlantika flanko. * [[Mbandaka]] - ĉefurbo de la provinco Équateur. La ekvatora linio pasas tra la antaŭurbo de Wangata. * Mbuji-Mayi - ĉefurbo de la provinco Kasaï-Orienta. * [[Tshikapa]] - ĉefurbo de la provinco Kasajo. === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == Pluraj parkoj estas en la [[Monda Heredaĵo de UNESKO]]. *[[Nacia Parko Virunga]] *[[Nacia Parko Kahuzi-Biega]] *[[Nacia Parko Garamba]] *[[Nacia Parko Salonga]] *[[Natura Rezervejo Okapio]] *[[Nacia Parko Maiko]] == Komprenu == [[Image:Sunrise near Mossaka (Congo).JPG|thumb|300px|La rivero Kongo]] === Tereno === La Demokratia Respubliko de Kongo estas ''grandega''. Ĝi enhavas la duan plej grandan pluvarbaron en la mondo. La ĉefa rivero (Kongo) estas unu el la plej grandaj kaj profundaj riveroj en la mondo. Multaj plimalgrandaj riveroj fluas preskaŭ ĉie tra la lando. Ĉar la tervojoj ĝenerale nesufiĉas, la riveroj restas ankaŭ nuntempe la ĉefa transporta vojo. En la orienta parto troviĝas vastaj lagoj kaj nekomunan loko - lafa lago. La Albertine-Rifto, branĉo de la Orienta Afrika Rifto, etendiĝas laŭ la orienta limo de la DRC. Ĝi respondecas pri Lagoj Tanganjiko, Kivu, Eduardo kaj Alberto. La rifta faŭlto estas laŭflankita per kelkaj neaktivaj vulkanoj kaj du vulkanoj daŭre aktivaj hodiaŭ. Montoj Rwenzori kaj Virunga, laŭ la limo kun Ruando, estas sufiĉe pitoreskaj, altiĝantaj inter densaj pluvarbaroj kaj foje terure kovritaj en nebulo. Pluraj pintoj superas 4,000 m). Monto Nyiragongo enhavas unu el kvar kontinuaj laflagoj en la mondo. La suda parto de la lando ne estas tiel kovrita per arbaroj kiel la aliaj partoj. === Historio === Dum pluraj jarmiloj, la teroj kiuj nun formas la DRC estis loĝataj de centoj da malgrandaj triboj de ĉasistoj-kolektistoj. Sekve, malmultaj restaĵoj de tiuj socioj restas hodiaŭ. La unua signifa politika potenco estis la Kongo-reĝolando, fondita ĉirkaŭ la 13-a kaj 14-a jarcentoj. La Kongo-regno, kiu enhavis kio nun estas norda Angolo, Cabinda, Kongo-Brazavilo kaj Bas-Kongo, iĝis tre riĉa kaj potenca per komerco kun aliaj afrikaj popoloj en eburo, kupro, ŝtofo, ceramiko kaj sklavoj (longe antaŭ la alveno de la eŭropanoj). La portugaloj alvenis en la Konga reĝolando en 1483 kaj baldaŭ konvertis la reĝon al kristanismo, kaj sekve komencis la kristaniĝo de granda parto de la popolo. Post atingado de sia pinto en la malfruaj 15-a kaj fruaj 16-a jarcentoj, la Kongo-regno spertis perfortan konkuradon pri sinsekvo al la trono, militojn kun orientaj triboj, kaj serion de militoj kun la portugaloj. La Regno de Kongo estis venkita fare de la portugaloj en 1665 kaj efike ĉesis ekzisti, kvankam la plejparte ceremonia pozicio de Reĝo de Kongo restis ĝis la 1880-aj jaroj kaj "Kongo" restis la nomo de kolekto de triboj ĉirkaŭ la Kongo-delto Kongolando estis la lasta regiono de Afriko esplorita de eŭropanoj. La portugaloj neniam sukcesis esplori la plej interna parto de la lando. Dekoj da provoj estis faritaj de esploristoj por vojaĝi supren laŭ la rivero Kongo, sed la nepenetrebla ĝangalo ĉirkaŭ ili, tropikaj malsanoj kaj malamikaj triboj malhelpis eĉ la plej bone ekipitajn grupojn vojaĝi preter la Unua Akvofalo, (160 km enlanden). La fama brita esploristo D-ro Livingstone komencis esplori la Lualaba Riveron, kiun li pensis ligita al Nilo sed fakte estas la supra parto de Kongo, meze de la 1860-aj jaroj. Post lia fama renkontiĝo kun Henry Morton Stanley en 1867, Livingstone vojaĝis laŭ la Konga Rivero al la Stanley Pool, kiu hodiaŭ limas Kinŝason kaj Brazavilon. De tie li vojaĝis transtere al Atlantiko. En Belgio, la fervora reĝo Leopoldo la 2-a urĝe deziris ke Belgio akiru kolonion por samrapidi kun aliaj eŭropaj potencoj, sed estis plurfoje malsukcesigita fare de la belga registaro (li estis konstitucia monarko). Poste, li decidis ke li ricevos kolonion mem kiel ordinara civitano kaj organizis "humanitaran" organizon por establi celon de prenado de Kongo, tiam kreis plurajn firmaojn por fari tion. Dume, Stanley serĉis financiston por sia revprojekto: fervojo trans la pli malaltaj akvofaloj de la rivero Kongo, kiu permesus al vaporŝipoj vojaĝi la suprajn 1,000 mejlojn de Kongo kaj malŝlosi la riĉaĵojn de la "koro de Afriko". Leopoldo trovis partneron en Stanley kaj taskigis lin per konstruado de serio de fortikaĵoj laŭ la supra Konga Rivero kaj aĉetado de suvereneco de tribaj gvidantoj (aŭ mortigado de tiuj kiuj ne deziris ĝin). Pluraj fortikaĵoj estis konstruitaj sur la supra Kongo, kun laboristoj kaj materialoj venantaj de Zanzibaro. En 1883, Stanley sian finan fortikaĵon ĵus sub Stanley Falls (loko de moderna Kisangani). ==== Libera Ŝtato Kongo ==== [[File:1974 market Kinshasa 4335217020.jpg|thumbnail|Granda bazaro en Kinŝaso en 1974]] [[Dosiero:CongoDemonstrants2006.jpg|eta|Kongolaj civitanoj manifestaciantaj en Kinŝaso]] Kiam la eŭropaj potencoj disigis Afrikon inter ili ĉe la Berlina Konferenco en 1885, sub la egido de la "Internacia Kongo-Asocio", Leopoldo, la sola akciulo, oficiale prenis kontrolon de Kongo. La "Libera Ŝtato Kongo" estis kreita. Léopold kun grupo de amikoj kaj komercaj partneroj rapide komencis ekspluati la riĉaĵojn de Kongo. Ĉiu tero ne enhavanta kolonion estis konsiderita Kongo-posedaĵo, kaj la ŝtato estis dividita en privatan zonon (ekskluziva ŝtatposedaĵo) kaj liberkomercan zonon kie ĉiu eŭropano povis aĉeti 10 ĝis 15 jarojn ter-uzon. Timante ke la Brita Kabkolonio aneksus Katanga (asertante ke Kongo ne ekzercis tiun rajton), Leopoldo sendis ekspedicion al Katanga. Kiam intertraktadoj kun la loka Yeke-reĝolando malsukcesis, la belgoj batalis mallongan militon kiu finiĝis kun la senkapigo de la reĝo. Ĉe la fino de la militoj, la belgoj nun serĉis maksimumigi regionajn profitojn. La salajroj de administrantoj estis reduktitaj al la minimuma kun rekompencsistemo bazita sur la profitoj de ilia distrikto. Homoj vivantaj en la ŝtata "privata biendomo" estis malpermesitaj en komerco kun iu ajn krom la ŝtato kaj estis postulataj por disponigi precizigitajn kvotojn de kaŭĉuko kaj eburo ĉe malalta, fiksa prezo. La "Publika Forto" de la registaro devigis tiujn kvotojn tra malliberigo, torturo, vipado, same kiel seksperforto kaj forbruligo de malobeemaj/ribelemaj vilaĝoj. La puno por malsukceso renkonti kaŭĉukkvotojn estis morto. Tutaj vilaĝoj estus ĉirkaŭitaj kaj iliaj loĝantoj murditaj, kun korboj da distranĉitaj manoj resenditaj al komandantoj. Kaŭĉukoprezoj eksplodis en la 1890-aj jaroj, alportante grandan riĉaĵon al Leopoldo kaj la blankuloj de Kongo, ĝis malmultekosta kaŭĉuko de la Amerikoj kaj Azio movis prezojn malsupren. Ĉe la jarcentŝanĝo, raportoj pri tiuj abomenaĵoj atingis Eŭropon. Publikaĵoj de famaj ĵurnalistoj kaj verkoj (kiel ekzemple "Heart of Darkness" de Conrad kaj "The Crime of the Congo" de Doyle) alportis la temon al la atento de la eŭropa publiko. Embarasita, la belga registaro finfine aneksis la "Liberan Ŝtaton Kongo", reprenis la havaĵojn de Leopoldo kaj renomis la ŝtaton '''Belga Kongo''' (por diferencigi ĝin de la Franca Kongo, nun la Respubliko Kongo). Neniu censo iam estis farita, sed historiistoj taksas ke proksimume duono de la populacio de Kongo, ĝis 10 milionoj da homoj, estis mortigitaj inter 1885 kaj 1908. Sendependeco estis koncedita al Kongo la 30-an de junio 1960. Ene de semajnoj da sendependeco, la armeo ribelis kontraŭ blankaj oficiroj, kaj kreskanta perforto direktita ĉe ceteraj blankuloj devigis preskaŭ ĉiujn la 80,000 homoj de Belgio fuĝi de la lando. Post sendependiĝo komencis internaj militoj, ofte instigitaj de eksterlandaj potencoj, tio alportis novajn mortojn kaj malriĉeco. La DRC havas la dubindan distingon havi la plej malaltan aŭ duan plej malaltan MEP pokape en la mondo (nur Somalio vicas pli malalte) kaj ĝia ekonomio restas malriĉa. Ĉinio serĉis kelkajn minadkoncedojn, multaj el kiuj estas financitaj per la konstruado de infrastrukturo (fervojoj, vojoj) kaj instalaĵoj kiel lernejoj kaj hospitaloj. UN kaj multaj NRO-oj havas fortan ĉeeston en la Kivu-provincoj, sed malgraŭ grava financa helpo, multaj daŭre vivas en rifuĝejoj kaj pluvivas per eksterlanda/UN-helpo. Batalado en Kivu kaj Ituri malkreskis ĉe la fino de la jardeko, sed multaj iamaj milicsoldatoj restas batalemaj. Malmultaj estis juĝitaj pro militkrimoj, kvankam multaj iamaj ribelaj gvidantoj ja estas akuzitaj je krimoj kontraŭ la homaro kaj la uzo de infansoldatoj. Soldatoj (antaŭe membroj de milico kiu batalis en Kivu de 2006 ĝis packontrakto estis atingita en 2009) ribelis en aprilo 2012 kaj nova ondo de perforto sekvis kiam ili prenis kontrolon de granda areo laŭ la Ugando-Ruando-limoj. === Etnoj === Pli ol 200 etnoj loĝas en la Demokratia Respubliko Kongo, inkluzive de Kongo, Mongo, Mangbetu, Azande kaj Luba, kiuj konsistigas 45% de la loĝantaro de la Demokratia Respubliko Kongo. === Klimato === La lando situas ĉe la ekvatoro, kun unu triono en la nordo kaj du trionoj en la sudo. Pro sia ekvatora loko, Kongo spertas grandajn kvantojn da pluvo kaj spertas la plej altan ofteco de fulmotondroj en la mondo. Jarpluvo povas nombri pli ol 2,032 mm en kelkaj lokoj, kaj la regiono estas hejmo al la "dua plej granda pluvarbaro de la mondo" post Amazono. Ĉi tiu grandega vastaĵo de abunda ĝangalo kovras la plej grandan parton de la vasta, malalta centra baseno de la rivero, kiu deklivas direkte al Atlantiko okcidente. Tiu areo estas ĉirkaŭita de altebenaĵoj kunfalantaj en savanojn en la sudo kaj sudokcidento, mont-terasoj en la okcidento, kaj densaj prerioj etendiĝantaj preter la Konga Rivero en la nordon. Altaj glaciejaj montoj troviĝas en la malproksima orienta regiono. == Eniri == [[File:Visa policy of the Democratic Republic of the Congo.png|thumb|375px|Mapo montranta la vizpostulojn de la Demokratia Respubliko Kongo]] [[Image:Kinshasa Matadi.jpg|thumb|Fervojo inter [[Kinŝaso]] kaj [[Matadi]]]] ===Enirkondiĉoj=== La Demokratia Respubliko Kongo ne estas unu el la plej facile enireblaj landoj, eĉ por civitanoj de diversaj afrikaj landoj. DRK havas tre malmultajn senvizajn aranĝojn, kaj tial '''vizoj estas necesaj por preskaŭ ĉiuj.''' Civitanoj de '''[[Burundo]]''', '''[[Ruando]]''', '''[[Respubliko Kongo]]''', kaj '''[[Zimbabvo]]''' povas eniri DRK-on senpage ĝis 90 tagoj. Civitanoj de '''[[Kenjo]]''', '''[[Maŭricio]]''' kaj '''[[Tanzanio]]''' povas akiri vizon ĉe alveno, validan nur dum 7 tagoj. ==== Kondiĉoj por vizpeto ==== '''Vizoj por DRK estas multekostaj''' (La ambasadejo de DRK en Usono fakturas '''100 USD''' por unuopa enira vizo). Kvankam la postuloj varias de lando al lando, vi devas sendi la jenon por akiri vizon por DRK: * Kompletigitan vizpeton * Pasportan foton * Invitleteron de via gastiganto aŭ turisma gvidanto (hotelrezervoj sufiĉos) * Kopion de via flug-itinero * Kopion de via pasporto. ===== Pliaj postuloj ===== * Se vi jam vizitis la DRK-on, vi devas '''submeti kopiojn de la DRK-vizoj, kiujn vi antaŭe akiris. * Se vi estas de konga deveno, vi ne devas ricevi invitleteron. * Vakcina karto kontraŭ flava febro estas '''deviga''. ====E-vizo==== En 2025, la DRK enkondukis sistemon por elektronikaj vizoj (e-vizo), haveblan per la '''[https://evisa.gouv.cd/ oficiala retejo pri elektronikaj vizoj por DRK]'''. Kvankam la sistemo laŭdire funkcias, kaj la vizoj kutime estas ricevataj ene de 3-5 labortagoj, la kotizo estas ekstreme alta, je 300 usonaj dolaroj. Krome, vojaĝantoj raportis, ke oni petis plian pagon de ĉirkaŭ 90 usonaj dolaroj ĉe landlimaj transirejoj (kvankam ne estas klare, ĉu tio estas oficiala kotizo), kio alportas la totalan koston al preskaŭ 400 usonaj dolaroj. === Eniri avie === [[File:Aéroport International de N'djili Kinshasa.JPG|thumb|Kinŝasa flughaveno]] La ĉefa enirejo al DRK estas la flughaveno Kinŝasa-N'djili (IATA: FIH). Konstruita en 1953, ĝi ne havis multajn ĝisdatigoj kaj certe ne rangas inter la pli bonaj flughavenoj de la kontinento. El Afriko: South African Airways, Kenyan Airways, Ethiopian Airlines, & Royal Air Maroc servas Kinshasa-N'djili plurfoje semajne de Johanesburgo, Najrobo, Adis-Abebo kaj Kazablanko (tra Douala), respektive. Aliaj afrikaj aviadkompanioj servantaj Kinŝasa-N'Djili estas: Afriqiyah Airways (Tripolo); Air Mali (Douala, Bamako); Benin Gulf Air (Kotonuo, Pointe-Noire); Camair-co (Douala); CAA (Entebe); Etiopo/ASKY (Brazavilo, Kotonuo, Douala, Lagoso, Lomeo); RwandAir (Kigali); TAAG Angola Airways (Luando). El [[Eŭropo]]: Air France kaj Brussels Airlines havas regulajn rektajn flugojn. Turkish Airlines komencos servon el Istanbulo en aŭgusto 2012. Vi ankaŭ povas provi mendi vojaĝon per unu el la ĉefaj afrikaj aviadkompanioj kiel Ethiopian Airlines, South African, Kenyan, aŭ Royal Air Maroc. La dua urbo de la DRK, Lubumbashi (IATA:FBM), havas internacian flughavenon servatan de Ethiopian Airlines (Lilongvo, Adis-Abebo), Kenya Airways (Harareo, Najrobo), Korongo (Johanesburgo), Precision Air (Dar es Salaam, Lusaka), kaj South African Express (Johanesburgo). Aliaj flughavenoj kun internacia servo estas Goma (IATA:GOM) kun servo de CAA al Entebbe (Kampalo) kaj Kisangani (IATA:FKI), kiu estas servata de Kenya Airways el Najrobo. === Eniri trajne === Ne ekzistas internaciaj pasaĝertrajnoj el najbaraj landoj, kaj limigita vartrafiko, malgraŭ du internaciaj fervojaj linioj, unu el Angolo kaj unu el Zambio al la regiono Katanga. La linioj estas en diversaj statoj de kadukiĝo kaj aliaj estas simple forlasitaj. Kvankam kelkaj riparoj, ĉefe kun ĉina helpo, okazis, estas neverŝajne, ke novaj translimaj servoj realiĝos en la venontaj jaroj. Tamen, por la sentima vojaĝanto eblas kapti trajnon al la limurbo Luao, en orienta Angolo, kaj transiri la limon per aliaj rimedoj. Ankaŭ ekzistas trajnoj al Kitwe kaj Ndola en la Kuprozono de norda Zambio, de kie eblas transiri la limon. ===Eniri aŭte=== La vojoj ĝenerale estas tro ŝtonaj aŭ ŝlimaj por aŭtoj sen kvarrada transmisio. Decaj pavimitaj vojoj ligas la regionon Katanga kun Zambio kaj Kinŝaso ĝis Matadi kaj Angolo. Vojoj eniras la DRK-on el Ugando, Ruando kaj Burundo, kvankam vojaĝi malproksimen preter la limo estas tre malfacile kaj partoj de la orienta DRK restas nesekuraj. Ekzistas pramoj por transporti veturilojn trans la riveron Kongo el Kongo-Brazavilo kaj eble eblas trovi pramon de la KA al la malproksimaj, nepavimitaj vojoj de la norda DRK. Ne tute fidu vian mapon. Multaj montras malfeliĉan reveman pensadon. Vojoj ofte estas forlavitaj de pluvoj, aŭ simple neniam estis konstruitaj. Demandu lokanon aŭ gvidiston ĉu itinero estas irebla aŭ ne. === Eniri buse === De Ugando al Kongo tra la landlimo Bunagana Kisoro. Multaj busoj veturas ĉiutage inter Bunagana/Ugando kaj Goma de la 7a ĝis la 13a horo. La prezo por la buso estas 5 usonaj dolaroj. Valida vizo por ambaŭ landoj estas necesa en ambaŭ direktoj. La eniraj kaj eliraj proceduroj ĉe la landlimo Bunagana estas "facilaj" kaj simplaj, kaj homoj estas tre helpemaj por helpi vizitantojn trairi sen problemoj. === Eniri boate === Pasaĝeraj kaj VIP-pramoj, ankaŭ loke konataj kiel "Canot Rapide", funkcias ĉiutage inter Brazavilo kaj Kinŝaso proksimume ĉiujn du horojn de la 8a ĝis la 15a horo. Prezoj por la pramoj estas: 15 USD por pasaĝero kaj 25 USD por la VIP-pramo (Carnot Rapide). Ĉi-lasta estas rekomendinda, ĉar ĉi tiuj estas tute novaj boatoj kaj ne tro plenaj. Valida vizo por ambaŭ landoj estas necesa en ambaŭ direktoj, same kiel (almenaŭ "oficiale") speciala permesilo. La burokratio ĉe ambaŭ finoj postulas iom da tempo. La eniraj kaj eliraj proceduroj en Brazavilo estas "facilaj" kaj simplaj, kaj homoj estas tre helpemaj por helpi trairi sen problemoj. Kontraste, ĉi tiuj proceduroj estas iom malfacilaj en Kinŝaso kaj multe dependas de ĉu vi estas individua vojaĝanto aŭ helpata de organizo aŭ oficiala registara reprezentanto. En 2025, vojaĝantoj raportis, ke 7-taga transitvizo ĉe alveno ĉe La Strando kostas 100 USD. Plua flugbileto de la flughaveno de Kinŝaso estas necesa. Ankaŭ ekzistas rapidboatoj lueblaj, ĉu grupe ĉu sole (prezo!), tamen ne estas konsilinde mendi ilin, ĉar ili vere rapidas trans la riveron laŭlonge de la rapidfluoj. Tamen, vojaĝantoj raportas, ke preni privatan boaton (200 USD) permesas eviti multajn atendovicojn kaj pagi subaĉetaĵojn. == Transportiĝi == [[Image:Congo Transport Map.PNG|thumb|400px|Mapo de surtera kaj akva transporto.]] Kun areo kovranta 2,345,409 km² kaj neadekvate evoluinta infrastrukturo, DR Kongo povas esti "tre malfacila" lando por moviĝi. Pro la grandega grandeco de la lando, la terura stato de la vojoj kaj la malbona sekureca situacio, la sola maniero rapide moviĝi tra la lando estas per aviadilo. Tio ne signifas, ke ĝi estas sekura. La parto de DR Kongo en la monda aertrafiko estas malpli ol 0.1%, sed ĝi respondecis pri preskaŭ 4% de la totalaj aerakcidentoj de 2010 ĝis 2019. Sed flugado estas ankoraŭ pli bona alternativo al vojaĝado surtere aŭ per ŝipo. La plej granda kaj plej longe funkcianta aviadkompanio estas '''[http://www.caacongo.com/ Compagnie Africain d'Aviation]''', kun servo al Goma, Kananga, Kindu, Kinshasa-N'djili, Kisangani, Lubumbashi, Mbandaka, Mbuji-Maya, kaj Entebbe (Kampalo), Ugando. '''[http://www.airkasai.cd/ Air Kasaï]''' funkciigas de Kinshasa-N'Dolo ĝis Beni, Bunia, Goma, & Lubumbashi. === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== [[Image:Matadi train station (21236934082).jpg|thumb|Enŝipiĝante ĉe la fervoja stacio en [[Matadi]] al la ĉefurbo [[Kinŝaso]], ĉi tiu estas la plej bona fervoja servo en la Demokratia Respubliko Kongo.]] La malmultaj trajnoj, kiuj ankoraŭ funkcias en la DRK, estas en tre malbona stato kaj veturas sur reloj konstruitaj de la belga kolonia registaro antaŭ pli ol duonjarcento. La rulmaterialo estas tre malnova kaj kaduka. Vi estas bonŝanca se vi ricevas malmolan sidlokon kaj eĉ pli bonŝanca se via trajno havas restoracivagonon (kiu verŝajne havos limigitajn eblojn, kiuj elĉerpiĝos duonvoje dum la vojaĝo). Atendu, ke la vagono estos troplena kun multaj sidantaj sur la tegmento. Trajnoj en la DRK funkcias laŭ nekonstanta horaro pro manko de financoj aŭ fuelo kaj riparoj/paneoj, kiuj estas oftaj. Sur multaj linioj, povas esti 2-3 semajnoj inter trajnoj. Se estas ia avantaĝo, ne estis tro multaj mortoj pro dereligoj (verŝajne malpli ol mortis en aviadilakcidentoj en la DRK). Vere ne eblas mendi trajnan veturon anticipe; simple aperu ĉe la stacio kaj demandu la staciestro kiam la sekva trajno veturos kaj aĉetu bileton en la tago, kiam ĝi foriras. La ĉina registaro kontraŭ minrajtoj konsentis konstrui 9 miliardojn da usonaj dolaroj en fervojoj kaj aŭtovojoj. Rezulte de tio, la fervojo Kinŝaso-Matadi estis renovigita. Ekde 2023, la jenaj linioj eble funkcias, sed vi devus duoble kontroli tion post alveno, ĉar informoj estas tre malfacile troveblaj ekster la lando. * [[Kinŝaso]]-[[Matadi]] — La plej trafikata kaj plej bone ekipita itinero en la tuta lando. Ekde 2019 ekzistas unu "ekspresa" servo semajne en ĉiu direkto. La trajnoj estas duonmodernaj kaj havas kaj unuaklasajn vagonojn kaj restoracivagonon. La fervoja linio estis unue konstruita en la 1890-aj jaroj kaj estas fifama pro la grandega homa kosto, kie miloj da la punlaboristoj pereis. * [[Lubumbashi]]-[[Ilebo]] — Ĉi tiu itinero estis iom plibonigita kaj novaj trajnoj kun kuŝseĝoj kaj restoracio veturas plurajn fojojn semajne. La vojaĝtempo por la plena longo estas ĉirkaŭ du tagoj. Ilebo situas ĉe la fino de la navigebla parto de la rivero Kasai, permesante al vojaĝantoj translokiĝi al pramo por atingi okcidentan DRK. * '''Kamina-Kindu''' — Neuzebla post la milito, ĉi tiu linio estis riparita. La linio konektiĝas kun la linio Lubumbashi-Ilebo, do eble estos trajnoj veturantaj de Lubumbashi-Kindu. * '''Kisangani-Ubundu''' — Transporta linio por preteriri la Stanley-akvofalojn ĉe Kongo, servo funkcias nur kiam estas ŝarĝo por transporti kiam ŝipo alvenas ĉe ambaŭ finoj, kio povas esti unufoje ĉiujn 1-2 monatojn. Ne estas pasaĝerpramoj de Ubundu al Kindu, sed eble vi povos veturi per kargoŝipo. Linioj kiuj plej verŝajne nefunkcias aŭ estas tre difektitaj/forlasitaj estas: * Branĉo de la linio Lubumbashi-Ilebo, kiu iras al la angola limo. Ĝi iam konektiĝis kun la fervojo Benguela de Angolo kaj kuris al Atlantiko ĝis la 1970-aj jaroj, kiam la angola flanko estis detruita de interna milito. La okcidenta duono de la fervojo Benguela, en [[Angolo]], estis riparita kaj trajnoj veturas ĝis la limo kun DRK. * La linio Kabalo-Kalemie iras de la linio Kamina-Kindu ĉe Kabalo al Kalemie ĉe la lago Tanganjiko. La plej orienta sekcio estas forlasita. Kvankam neverŝajne, eble estos servo sur la okcidenta duono de la linio. * '''Bumba-Isiro''' — Ankaŭ konata kiel la Vicicongo-linio, ĉi tiu estas izolita, mallarĝŝpura linio en la nordaj ĝangaloj. Estis raportoj, ke trajnoj veturis sur malgranda okcidenta sekcio de Bumba-Aketi (kaj eble Buta) ĉirkaŭ 2008, sed ekde 2023 oni kredas, ke ĉi tiu linio estas tute forlasita. ==== Transportiĝi buse ==== Bus Express Kinshasa, Transco Express, RVA kaj VIP Congo ofertas longdistancan bustransporton en DRK. === Transportiĝi aŭte === [[File:Torday Congo Expedition 03.jpg|thumb|La freneza stato de kongolaj vojoj]] La vojoj de DRK estas plej bone priskribitaj kiel "ege subevoluintaj". La tuta vojreto de la lando estas fifama pro malfacila veturado kaj malbone prizorgata, ĉefe pro la neglekto de la konga registaro. DRK havas malmultajn pavimitajn vojojn por sia loĝantaro kaj geografio — najbaraj Zambio kaj Bocvano havas multe pli. Dum la pluvsezono, la vojoj fariĝas ŝlimaj, igante la plej multajn longdistancajn vojaĝojn preskaŭ neeblajn. Iri de unu urbo al alia povas daŭri "plurajn semajnojn". Veturado en gravaj urboj kiel [[Kinŝaso]] estas bona. ===Per kamiono=== Ĉar pli malgrandaj veturiloj ne povas trairi kion restas de la vojoj, multe da vojaĝado en Kongo estas farata per kamiono. Se vi iras al kamionparkejo, kutime proksime al la merkato, vi devus povi trovi kamioniston, kiu prenos vin kien ajn vi volas, krom konfliktaj zonoj. Vi vojaĝas sur la ŝarĝo kun granda nombro da aliaj. Se vi elektas kamionon portantan sakojn da io mola kiel arakidoj, ĝi povas esti sufiĉe komforta. Bierkamionoj ne estas. Se la vojaĝo daŭras tagojn, tiam komforto povas esti esenca, precipe se la kamiono veturas la tutan nokton. Helpas sidi malantaŭe, ĉar la ŝoforo ne haltos nur ĉar vi volas iri al la necesejo. La kosto devas esti negocita, do unue demandu la hotelan personaron kaj provu ne pagi pli ol duoble la lokan tarifon. Foje la interna sidloko estas havebla. Manĝaĵoj aĉeteblas de la ŝoforo, kvankam ili kutime haltas ĉe vojflankaj budoj ĉiujn 5/6 horojn. Forirtempoj kutime estas komence aŭ fine de la tago, kvankam la tempo estas tre fleksebla. Helpas fari aranĝojn la antaŭan tagon. Estas plej bone vojaĝi kun kelkaj aliaj. Virinoj neniam devas vojaĝi solaj. Kelkaj vojoj havas gravajn banditajn problemojn, do kontrolu zorge antaŭ ol iri. Ĉe armeaj kontrolpunktoj, lokanoj ofte estas ĉikanitaj pro subaĉetoj. Fremduloj kutime estas lasitaj solaj, sed pretigu ian subaĉeton por ĉiuokaze. Antaŭ posttagmezo la soldatoj povas esti ebriaj, do estu tre singarda kaj tre ĝentila. Neniam koleriĝu. ==Per pramo=== Pramo sur la rivero Kongo veturas, se sekureco permesas, de Kinŝaso al Kisangani, ĉiun aŭ duan semajnon. Vi povas preni ĝin ĉe kelkaj haltejoj survoje, kvankam vi devas rapidi ĉar ĝi ne atendas. Taŭga subaĉeto al la pramestro certigas kvar-litan kabanon kaj manĝaĵojn en la kafeterio. La pramo konsistas el ĉirkaŭ kvar barĝoj ligitaj ĉirkaŭ centra pramo, kaj la barĝoj estas uzataj kiel flosanta merkato. Dum la pramo antaŭeniras, lignaj kanuoj pagajitaj de lokulanoj aperas el la ĉirkaŭa ĝangalo kun lokaj produktoj - legomoj, porkoj, simioj, ktp. - kiuj estas interŝanĝitaj kontraŭ industriaj varoj kiel medikamentoj aŭ vestaĵoj. Vi sidas sur la tegmento rigardante mirindan afrikan muzikon tondri. Kompreneble, ĝi ne estas pura, komforta aŭ sekura. Tamen, ĝi estas unu el la grandaj aventuroj de la mondo. == Vidi == == Fari == Artamikoj devus viziti la Kinŝasa Akademion de Belartoj kaj trovi artistojn kiel Lema Kusa – kun siaj “Virinoj de Lema Kusa” -, Roger Botembe kaj Henri Kalama Akulez – kun sia centra temo “Kosmaj Vibroj”. La privataj laborrenkontiĝoj de Kalama kaj Lema estas tre interese viziti kaj diskuto pri arto kun ili tre signifoplena. == Komuniki == Lingvoj: Franca (oficiela), Kikonga, Lingala, Svahila, Tĉiluba. == Aĉeti == ===Mono=== :valuto: kongola franko (FC) :je januaro 2026: : 1 USD = 2.200 : 1 EUR = 2.600 : 1 GBP = 3.000 :fonto: [https://www.xe.com/currency/cdf-congolese-franc XE.com] La loka valuto estas la '''Konga franko''', kelkfoje mallongigita '''FC''' kaj kelkfoje nur kun majuskla F post la sumo (ISO internacia valutkodo: '''CDF'''). La valuto estas libere konvertebla (sed neeble seniĝi de ĝi ekster la lando). Monbiletoj estas eldonitaj en nominalaj valoroj de FC50, 100, 200, 500, 1.000, 5.000, 10.000 kaj 20.000. La solaj kongaj monbiletoj cirkulantaj en la plej multaj lokoj estas la 50, 100, 200 kaj 500 frankaj biletoj. Ili estas preskaŭ senvaloraj, ĉar la plej valora monbileto (la 500-franka bileto) valoras malpli ol 0,20 usonajn dolarojn. Usonaj dolaroj en nominalaj valoroj super 2 usonaj dolaroj estas multe preferataj al frankoj. Kontraste, usonaj moneroj kaj unu- kaj du-usonaj dolarbiletoj estas konsiderataj senvaloraj. Usonaj dolarbiletoj devas esti kruspaj (malpli ol 3 faldoj) kaj esti presitaj en aŭ post 2003, alie ili ne estos akceptitaj. En iuj butikoj, la simbolo FF estas uzata por signifi 1000 frankojn. MasterCard/Maestro-bankomatoj nun haveblas en Kinŝaso ĉe la "Rawbank" sur bulvardo 30-a de Junio ​​(distrikto Gombe), kaj en Grand Hotel. Ĝi liveras usonajn dolarojn. Visa-karto ankaŭ uzeblas ĉe bankomatoj de "Procredit" banko en Kinŝaso, avenuo des Aviateurs, aŭ ekstere antaŭ Grand Hotel (nur biletoj de 20 kaj 100 usonaj dolaroj). Vi povas elpreni monon per Mastercard aŭ Visa-karto ĉe ĉiuj bankomatoj de Ecobank aŭ Equity bankoj en DRK. === Vendejaroj === == Manĝi == [[File:Breadbike.jpg|thumb|"Pan-biciklo"]] === Tradiciaj manĝaĵoj === Kongo havas unu nacian pladon: "moambe". Ĝi konsistas el ok ingrediencoj ("moambe" estas la lingala vorto por "ok"): palmnuksoj, kokido, fiŝo, arakidoj, rizo, maniokaj folioj, bananoj kaj piprosaŭco. === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == AVERTO: Vojaĝado en granda parto de la Demokratia Respubliko Kongo estas nesekura pro altaj krimfrekvencoj kaj politika malstabileco. Turismaj instalaĵoj en la lando estas limigitaj kaj malbone evoluigitaj. Vi devas eviti ĉian vojaĝon al Kasaï Oriental, Haut-Uele, Haut Lomami, Ituri, Norda kaj Suda Kivu, Maniema kaj Tanganjiko en orienta DRK, partoj de la provinco Mai N'dombe, aŭ ene de 50 km de la limo kun la Centr-Afrika Respubliko kaj Suda Sudano. Pro la politika situacio, publikaj kunvenoj en multaj urboj fariĝis ĉiam pli danĝeraj, kaj kelkaj fariĝis perfortaj. == Sano == == Respekto == == Esperanto == [https://uea.org/landoj/kongolando Demokrata Kongolanda Esperanto-Asocio] === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Ĝermo|Afriko}} {{Parto de|Centra Afriko}} 58o5xiy8ehpwii0q6z8aann52yydkgn 72446 72445 2026-05-20T08:50:35Z Tiguliano 53 /* Trinki */ 72446 wikitext text/x-wiki {{Rubando|Democratic_Republic_of_the_Congo_banner_Katopa_Camp_on_the_Lomami_river.jpg}} {{Informkesto lando | bildo=Kinshasa Matadi.jpg | bildotitolo=Trajno Kinshasa-Matadi | monunuo= | areo= | loĝantaro= | elektro= | antaŭkodo= | horzono= }} {{Vikipedkat|Demokratia Respubliko Kongo}} {{Vikinovkat|{{SUBPAGENAME}}}} '''{{W|Demokratia Respubliko Kongo|Kongo (Kinŝasa)}}''' (oficiale: Demokratia Respubliko Kongo; ofte mallongigita al DRK aŭ D.R. Kongo), (france: République Démocratique du Congo (aŭ RDC), estas lando en [[Centra Afriko]]. Ĝi estas la plej granda kaj plej loĝata lando en Centra Afriko, kaj ankaŭ la plej granda franclingva lando en la mondo. Ĉi tiu lando ankaŭ estas nomata Kongo-Kinŝaso por distingi ĝin de sia nordokcidenta najbaro, la Respubliko Kongo (ankaŭ konata kiel "Kongo-Brazavilo"). Kvankam la lando havas netuŝitajn sovaĝejojn, mirindan faŭnon, vulkanajn pintojn, amikajn homojn, mineralan riĉecon kaj pluvarbarojn, ĝi estas en ŝanceliĝanta stato ekde la 1960-aj jaroj kaj grandaj partoj de la lando estas nesekuraj por vojaĝado. La lando antaŭe estis nomita ''Belga Kongo'' kaj poste, de 1971 ĝis 1997, ''Zaire''. == Regionoj == {{Listo de regionoj | mapo= Congo Dem Rep Regions Map.png | titolomapo= Regionoj de Demokratia Respubliko Kongo | tekstomapo= | grandecomapo= 475px | nomoregiono1= [[Okcidenta DRK]] | kolororegiono1= #6D926D | elementojregiono1= [[Kinŝaso]] | priskriboregiono1= hejmo de la ĉefurbo [[Kinŝaso]] kaj la sola haveno de la nacio. Plejparte tropikaj arbaroj kaj paŝtejoj. | nomoregiono2= [[Katanga]] | kolororegiono2= #578E86 | elementojregiono2= | priskriboregiono2= plejparte fekundaj altebenaĵoj por agrikulturo kaj bienumado, hejmo al multaj el la reakireblaj mineraloj de la lando; fakte sendependaj de 1960-1966 dum la "Katanga Krizo" | nomoregiono3= [[Kasai]] | kolororegiono3= #B0CC9A | elementojregiono3= | priskriboregiono3= signifa diamantminado, ne multe alia. | nomoregiono4= [[Kivu]] | kolororegiono4= #55693B | elementojregiono4= [[Bukavu]], [[Goma]], [[Nacia parko Kahuzi-Biega]], [[Nacia parko Virunga]] | priskriboregiono4= influita de najbaraj [[Burundo]], [[Ruando]], kaj [[Ugando]], ĉi tiu regiono estas konata pro siaj vulkanoj, montgoriloj, kaj, tragedie, siaj nekompreneblaj konfliktoj. | nomoregiono5= [[Konga Baseno]] | kolororegiono5= #71B37B | elementojregiono5= [[Garamba Nacia Parko]], [[Nacia Parko Maiko]], [[Natura Reservejo Okapi]], [[Salonga Nacia Parko]] | priskriboregiono5= la parto de la DRK (la plejmulto) de la dua plej granda ĝangalo de la mondo post Amazonio. }} == Urboj == [[Dosiero:Kinshasa 2003.jpg|eta|Kinshasa]] [[Dosiero:Bukavu centre ville.png|eta|Bukavu - urbocentro]] * [[Kinŝaso]] (Kinshasa) - la ĉefurbo * [[Boma]] - Haveno ĉe la Atlantikon sur la dekstra bordo de la Konga Rivero * [[Bukavu]] - Ĉefurbo de la provinco Suda Kivu * Butembo - nova komerca urbo en Nord-Kivuo * Beni - Urbo en la nordo de la Nord-Kivu-provinco * [[Goma]] - ĉefurbo de la provinco Nord-Kivu * [[Isiro]] - ĉefurbo de la provinco Alta-Uele * [[Kalemie]] - ĉefurbo de la provinco Tanganjiko. Ĉefa kongola haveno ĉe Tanganjiko * [[Kananga]] - ĉefurbo de la Kasai-Centra provinco * [[Kikwit]] * [[Kindu]] - ĉefurbo de la provinco Maniema * [[Kipushi]] * [[Kisangani]] - ĉefurbo de la provinco Tshopo (Orienta Provinco). Finstacio de riverkomerco venanta de Kinŝaso kaj foriro de voja komerco direkte al Kivu. * [[Lodja]] * [[Lubumbashi]] - ĉefurbo de la province du Katanga. * [[Matadi]] - ĉefurbo de la provinco Bas-Kongo. Ĉefa industria haveno ĉe la atlantika flanko. * [[Mbandaka]] - ĉefurbo de la provinco Équateur. La ekvatora linio pasas tra la antaŭurbo de Wangata. * Mbuji-Mayi - ĉefurbo de la provinco Kasaï-Orienta. * [[Tshikapa]] - ĉefurbo de la provinco Kasajo. === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == Pluraj parkoj estas en la [[Monda Heredaĵo de UNESKO]]. *[[Nacia Parko Virunga]] *[[Nacia Parko Kahuzi-Biega]] *[[Nacia Parko Garamba]] *[[Nacia Parko Salonga]] *[[Natura Rezervejo Okapio]] *[[Nacia Parko Maiko]] == Komprenu == [[Image:Sunrise near Mossaka (Congo).JPG|thumb|300px|La rivero Kongo]] === Tereno === La Demokratia Respubliko de Kongo estas ''grandega''. Ĝi enhavas la duan plej grandan pluvarbaron en la mondo. La ĉefa rivero (Kongo) estas unu el la plej grandaj kaj profundaj riveroj en la mondo. Multaj plimalgrandaj riveroj fluas preskaŭ ĉie tra la lando. Ĉar la tervojoj ĝenerale nesufiĉas, la riveroj restas ankaŭ nuntempe la ĉefa transporta vojo. En la orienta parto troviĝas vastaj lagoj kaj nekomunan loko - lafa lago. La Albertine-Rifto, branĉo de la Orienta Afrika Rifto, etendiĝas laŭ la orienta limo de la DRC. Ĝi respondecas pri Lagoj Tanganjiko, Kivu, Eduardo kaj Alberto. La rifta faŭlto estas laŭflankita per kelkaj neaktivaj vulkanoj kaj du vulkanoj daŭre aktivaj hodiaŭ. Montoj Rwenzori kaj Virunga, laŭ la limo kun Ruando, estas sufiĉe pitoreskaj, altiĝantaj inter densaj pluvarbaroj kaj foje terure kovritaj en nebulo. Pluraj pintoj superas 4,000 m). Monto Nyiragongo enhavas unu el kvar kontinuaj laflagoj en la mondo. La suda parto de la lando ne estas tiel kovrita per arbaroj kiel la aliaj partoj. === Historio === Dum pluraj jarmiloj, la teroj kiuj nun formas la DRC estis loĝataj de centoj da malgrandaj triboj de ĉasistoj-kolektistoj. Sekve, malmultaj restaĵoj de tiuj socioj restas hodiaŭ. La unua signifa politika potenco estis la Kongo-reĝolando, fondita ĉirkaŭ la 13-a kaj 14-a jarcentoj. La Kongo-regno, kiu enhavis kio nun estas norda Angolo, Cabinda, Kongo-Brazavilo kaj Bas-Kongo, iĝis tre riĉa kaj potenca per komerco kun aliaj afrikaj popoloj en eburo, kupro, ŝtofo, ceramiko kaj sklavoj (longe antaŭ la alveno de la eŭropanoj). La portugaloj alvenis en la Konga reĝolando en 1483 kaj baldaŭ konvertis la reĝon al kristanismo, kaj sekve komencis la kristaniĝo de granda parto de la popolo. Post atingado de sia pinto en la malfruaj 15-a kaj fruaj 16-a jarcentoj, la Kongo-regno spertis perfortan konkuradon pri sinsekvo al la trono, militojn kun orientaj triboj, kaj serion de militoj kun la portugaloj. La Regno de Kongo estis venkita fare de la portugaloj en 1665 kaj efike ĉesis ekzisti, kvankam la plejparte ceremonia pozicio de Reĝo de Kongo restis ĝis la 1880-aj jaroj kaj "Kongo" restis la nomo de kolekto de triboj ĉirkaŭ la Kongo-delto Kongolando estis la lasta regiono de Afriko esplorita de eŭropanoj. La portugaloj neniam sukcesis esplori la plej interna parto de la lando. Dekoj da provoj estis faritaj de esploristoj por vojaĝi supren laŭ la rivero Kongo, sed la nepenetrebla ĝangalo ĉirkaŭ ili, tropikaj malsanoj kaj malamikaj triboj malhelpis eĉ la plej bone ekipitajn grupojn vojaĝi preter la Unua Akvofalo, (160 km enlanden). La fama brita esploristo D-ro Livingstone komencis esplori la Lualaba Riveron, kiun li pensis ligita al Nilo sed fakte estas la supra parto de Kongo, meze de la 1860-aj jaroj. Post lia fama renkontiĝo kun Henry Morton Stanley en 1867, Livingstone vojaĝis laŭ la Konga Rivero al la Stanley Pool, kiu hodiaŭ limas Kinŝason kaj Brazavilon. De tie li vojaĝis transtere al Atlantiko. En Belgio, la fervora reĝo Leopoldo la 2-a urĝe deziris ke Belgio akiru kolonion por samrapidi kun aliaj eŭropaj potencoj, sed estis plurfoje malsukcesigita fare de la belga registaro (li estis konstitucia monarko). Poste, li decidis ke li ricevos kolonion mem kiel ordinara civitano kaj organizis "humanitaran" organizon por establi celon de prenado de Kongo, tiam kreis plurajn firmaojn por fari tion. Dume, Stanley serĉis financiston por sia revprojekto: fervojo trans la pli malaltaj akvofaloj de la rivero Kongo, kiu permesus al vaporŝipoj vojaĝi la suprajn 1,000 mejlojn de Kongo kaj malŝlosi la riĉaĵojn de la "koro de Afriko". Leopoldo trovis partneron en Stanley kaj taskigis lin per konstruado de serio de fortikaĵoj laŭ la supra Konga Rivero kaj aĉetado de suvereneco de tribaj gvidantoj (aŭ mortigado de tiuj kiuj ne deziris ĝin). Pluraj fortikaĵoj estis konstruitaj sur la supra Kongo, kun laboristoj kaj materialoj venantaj de Zanzibaro. En 1883, Stanley sian finan fortikaĵon ĵus sub Stanley Falls (loko de moderna Kisangani). ==== Libera Ŝtato Kongo ==== [[File:1974 market Kinshasa 4335217020.jpg|thumbnail|Granda bazaro en Kinŝaso en 1974]] [[Dosiero:CongoDemonstrants2006.jpg|eta|Kongolaj civitanoj manifestaciantaj en Kinŝaso]] Kiam la eŭropaj potencoj disigis Afrikon inter ili ĉe la Berlina Konferenco en 1885, sub la egido de la "Internacia Kongo-Asocio", Leopoldo, la sola akciulo, oficiale prenis kontrolon de Kongo. La "Libera Ŝtato Kongo" estis kreita. Léopold kun grupo de amikoj kaj komercaj partneroj rapide komencis ekspluati la riĉaĵojn de Kongo. Ĉiu tero ne enhavanta kolonion estis konsiderita Kongo-posedaĵo, kaj la ŝtato estis dividita en privatan zonon (ekskluziva ŝtatposedaĵo) kaj liberkomercan zonon kie ĉiu eŭropano povis aĉeti 10 ĝis 15 jarojn ter-uzon. Timante ke la Brita Kabkolonio aneksus Katanga (asertante ke Kongo ne ekzercis tiun rajton), Leopoldo sendis ekspedicion al Katanga. Kiam intertraktadoj kun la loka Yeke-reĝolando malsukcesis, la belgoj batalis mallongan militon kiu finiĝis kun la senkapigo de la reĝo. Ĉe la fino de la militoj, la belgoj nun serĉis maksimumigi regionajn profitojn. La salajroj de administrantoj estis reduktitaj al la minimuma kun rekompencsistemo bazita sur la profitoj de ilia distrikto. Homoj vivantaj en la ŝtata "privata biendomo" estis malpermesitaj en komerco kun iu ajn krom la ŝtato kaj estis postulataj por disponigi precizigitajn kvotojn de kaŭĉuko kaj eburo ĉe malalta, fiksa prezo. La "Publika Forto" de la registaro devigis tiujn kvotojn tra malliberigo, torturo, vipado, same kiel seksperforto kaj forbruligo de malobeemaj/ribelemaj vilaĝoj. La puno por malsukceso renkonti kaŭĉukkvotojn estis morto. Tutaj vilaĝoj estus ĉirkaŭitaj kaj iliaj loĝantoj murditaj, kun korboj da distranĉitaj manoj resenditaj al komandantoj. Kaŭĉukoprezoj eksplodis en la 1890-aj jaroj, alportante grandan riĉaĵon al Leopoldo kaj la blankuloj de Kongo, ĝis malmultekosta kaŭĉuko de la Amerikoj kaj Azio movis prezojn malsupren. Ĉe la jarcentŝanĝo, raportoj pri tiuj abomenaĵoj atingis Eŭropon. Publikaĵoj de famaj ĵurnalistoj kaj verkoj (kiel ekzemple "Heart of Darkness" de Conrad kaj "The Crime of the Congo" de Doyle) alportis la temon al la atento de la eŭropa publiko. Embarasita, la belga registaro finfine aneksis la "Liberan Ŝtaton Kongo", reprenis la havaĵojn de Leopoldo kaj renomis la ŝtaton '''Belga Kongo''' (por diferencigi ĝin de la Franca Kongo, nun la Respubliko Kongo). Neniu censo iam estis farita, sed historiistoj taksas ke proksimume duono de la populacio de Kongo, ĝis 10 milionoj da homoj, estis mortigitaj inter 1885 kaj 1908. Sendependeco estis koncedita al Kongo la 30-an de junio 1960. Ene de semajnoj da sendependeco, la armeo ribelis kontraŭ blankaj oficiroj, kaj kreskanta perforto direktita ĉe ceteraj blankuloj devigis preskaŭ ĉiujn la 80,000 homoj de Belgio fuĝi de la lando. Post sendependiĝo komencis internaj militoj, ofte instigitaj de eksterlandaj potencoj, tio alportis novajn mortojn kaj malriĉeco. La DRC havas la dubindan distingon havi la plej malaltan aŭ duan plej malaltan MEP pokape en la mondo (nur Somalio vicas pli malalte) kaj ĝia ekonomio restas malriĉa. Ĉinio serĉis kelkajn minadkoncedojn, multaj el kiuj estas financitaj per la konstruado de infrastrukturo (fervojoj, vojoj) kaj instalaĵoj kiel lernejoj kaj hospitaloj. UN kaj multaj NRO-oj havas fortan ĉeeston en la Kivu-provincoj, sed malgraŭ grava financa helpo, multaj daŭre vivas en rifuĝejoj kaj pluvivas per eksterlanda/UN-helpo. Batalado en Kivu kaj Ituri malkreskis ĉe la fino de la jardeko, sed multaj iamaj milicsoldatoj restas batalemaj. Malmultaj estis juĝitaj pro militkrimoj, kvankam multaj iamaj ribelaj gvidantoj ja estas akuzitaj je krimoj kontraŭ la homaro kaj la uzo de infansoldatoj. Soldatoj (antaŭe membroj de milico kiu batalis en Kivu de 2006 ĝis packontrakto estis atingita en 2009) ribelis en aprilo 2012 kaj nova ondo de perforto sekvis kiam ili prenis kontrolon de granda areo laŭ la Ugando-Ruando-limoj. === Etnoj === Pli ol 200 etnoj loĝas en la Demokratia Respubliko Kongo, inkluzive de Kongo, Mongo, Mangbetu, Azande kaj Luba, kiuj konsistigas 45% de la loĝantaro de la Demokratia Respubliko Kongo. === Klimato === La lando situas ĉe la ekvatoro, kun unu triono en la nordo kaj du trionoj en la sudo. Pro sia ekvatora loko, Kongo spertas grandajn kvantojn da pluvo kaj spertas la plej altan ofteco de fulmotondroj en la mondo. Jarpluvo povas nombri pli ol 2,032 mm en kelkaj lokoj, kaj la regiono estas hejmo al la "dua plej granda pluvarbaro de la mondo" post Amazono. Ĉi tiu grandega vastaĵo de abunda ĝangalo kovras la plej grandan parton de la vasta, malalta centra baseno de la rivero, kiu deklivas direkte al Atlantiko okcidente. Tiu areo estas ĉirkaŭita de altebenaĵoj kunfalantaj en savanojn en la sudo kaj sudokcidento, mont-terasoj en la okcidento, kaj densaj prerioj etendiĝantaj preter la Konga Rivero en la nordon. Altaj glaciejaj montoj troviĝas en la malproksima orienta regiono. == Eniri == [[File:Visa policy of the Democratic Republic of the Congo.png|thumb|375px|Mapo montranta la vizpostulojn de la Demokratia Respubliko Kongo]] [[Image:Kinshasa Matadi.jpg|thumb|Fervojo inter [[Kinŝaso]] kaj [[Matadi]]]] ===Enirkondiĉoj=== La Demokratia Respubliko Kongo ne estas unu el la plej facile enireblaj landoj, eĉ por civitanoj de diversaj afrikaj landoj. DRK havas tre malmultajn senvizajn aranĝojn, kaj tial '''vizoj estas necesaj por preskaŭ ĉiuj.''' Civitanoj de '''[[Burundo]]''', '''[[Ruando]]''', '''[[Respubliko Kongo]]''', kaj '''[[Zimbabvo]]''' povas eniri DRK-on senpage ĝis 90 tagoj. Civitanoj de '''[[Kenjo]]''', '''[[Maŭricio]]''' kaj '''[[Tanzanio]]''' povas akiri vizon ĉe alveno, validan nur dum 7 tagoj. ==== Kondiĉoj por vizpeto ==== '''Vizoj por DRK estas multekostaj''' (La ambasadejo de DRK en Usono fakturas '''100 USD''' por unuopa enira vizo). Kvankam la postuloj varias de lando al lando, vi devas sendi la jenon por akiri vizon por DRK: * Kompletigitan vizpeton * Pasportan foton * Invitleteron de via gastiganto aŭ turisma gvidanto (hotelrezervoj sufiĉos) * Kopion de via flug-itinero * Kopion de via pasporto. ===== Pliaj postuloj ===== * Se vi jam vizitis la DRK-on, vi devas '''submeti kopiojn de la DRK-vizoj, kiujn vi antaŭe akiris. * Se vi estas de konga deveno, vi ne devas ricevi invitleteron. * Vakcina karto kontraŭ flava febro estas '''deviga''. ====E-vizo==== En 2025, la DRK enkondukis sistemon por elektronikaj vizoj (e-vizo), haveblan per la '''[https://evisa.gouv.cd/ oficiala retejo pri elektronikaj vizoj por DRK]'''. Kvankam la sistemo laŭdire funkcias, kaj la vizoj kutime estas ricevataj ene de 3-5 labortagoj, la kotizo estas ekstreme alta, je 300 usonaj dolaroj. Krome, vojaĝantoj raportis, ke oni petis plian pagon de ĉirkaŭ 90 usonaj dolaroj ĉe landlimaj transirejoj (kvankam ne estas klare, ĉu tio estas oficiala kotizo), kio alportas la totalan koston al preskaŭ 400 usonaj dolaroj. === Eniri avie === [[File:Aéroport International de N'djili Kinshasa.JPG|thumb|Kinŝasa flughaveno]] La ĉefa enirejo al DRK estas la flughaveno Kinŝasa-N'djili (IATA: FIH). Konstruita en 1953, ĝi ne havis multajn ĝisdatigoj kaj certe ne rangas inter la pli bonaj flughavenoj de la kontinento. El Afriko: South African Airways, Kenyan Airways, Ethiopian Airlines, & Royal Air Maroc servas Kinshasa-N'djili plurfoje semajne de Johanesburgo, Najrobo, Adis-Abebo kaj Kazablanko (tra Douala), respektive. Aliaj afrikaj aviadkompanioj servantaj Kinŝasa-N'Djili estas: Afriqiyah Airways (Tripolo); Air Mali (Douala, Bamako); Benin Gulf Air (Kotonuo, Pointe-Noire); Camair-co (Douala); CAA (Entebe); Etiopo/ASKY (Brazavilo, Kotonuo, Douala, Lagoso, Lomeo); RwandAir (Kigali); TAAG Angola Airways (Luando). El [[Eŭropo]]: Air France kaj Brussels Airlines havas regulajn rektajn flugojn. Turkish Airlines komencos servon el Istanbulo en aŭgusto 2012. Vi ankaŭ povas provi mendi vojaĝon per unu el la ĉefaj afrikaj aviadkompanioj kiel Ethiopian Airlines, South African, Kenyan, aŭ Royal Air Maroc. La dua urbo de la DRK, Lubumbashi (IATA:FBM), havas internacian flughavenon servatan de Ethiopian Airlines (Lilongvo, Adis-Abebo), Kenya Airways (Harareo, Najrobo), Korongo (Johanesburgo), Precision Air (Dar es Salaam, Lusaka), kaj South African Express (Johanesburgo). Aliaj flughavenoj kun internacia servo estas Goma (IATA:GOM) kun servo de CAA al Entebbe (Kampalo) kaj Kisangani (IATA:FKI), kiu estas servata de Kenya Airways el Najrobo. === Eniri trajne === Ne ekzistas internaciaj pasaĝertrajnoj el najbaraj landoj, kaj limigita vartrafiko, malgraŭ du internaciaj fervojaj linioj, unu el Angolo kaj unu el Zambio al la regiono Katanga. La linioj estas en diversaj statoj de kadukiĝo kaj aliaj estas simple forlasitaj. Kvankam kelkaj riparoj, ĉefe kun ĉina helpo, okazis, estas neverŝajne, ke novaj translimaj servoj realiĝos en la venontaj jaroj. Tamen, por la sentima vojaĝanto eblas kapti trajnon al la limurbo Luao, en orienta Angolo, kaj transiri la limon per aliaj rimedoj. Ankaŭ ekzistas trajnoj al Kitwe kaj Ndola en la Kuprozono de norda Zambio, de kie eblas transiri la limon. ===Eniri aŭte=== La vojoj ĝenerale estas tro ŝtonaj aŭ ŝlimaj por aŭtoj sen kvarrada transmisio. Decaj pavimitaj vojoj ligas la regionon Katanga kun Zambio kaj Kinŝaso ĝis Matadi kaj Angolo. Vojoj eniras la DRK-on el Ugando, Ruando kaj Burundo, kvankam vojaĝi malproksimen preter la limo estas tre malfacile kaj partoj de la orienta DRK restas nesekuraj. Ekzistas pramoj por transporti veturilojn trans la riveron Kongo el Kongo-Brazavilo kaj eble eblas trovi pramon de la KA al la malproksimaj, nepavimitaj vojoj de la norda DRK. Ne tute fidu vian mapon. Multaj montras malfeliĉan reveman pensadon. Vojoj ofte estas forlavitaj de pluvoj, aŭ simple neniam estis konstruitaj. Demandu lokanon aŭ gvidiston ĉu itinero estas irebla aŭ ne. === Eniri buse === De Ugando al Kongo tra la landlimo Bunagana Kisoro. Multaj busoj veturas ĉiutage inter Bunagana/Ugando kaj Goma de la 7a ĝis la 13a horo. La prezo por la buso estas 5 usonaj dolaroj. Valida vizo por ambaŭ landoj estas necesa en ambaŭ direktoj. La eniraj kaj eliraj proceduroj ĉe la landlimo Bunagana estas "facilaj" kaj simplaj, kaj homoj estas tre helpemaj por helpi vizitantojn trairi sen problemoj. === Eniri boate === Pasaĝeraj kaj VIP-pramoj, ankaŭ loke konataj kiel "Canot Rapide", funkcias ĉiutage inter Brazavilo kaj Kinŝaso proksimume ĉiujn du horojn de la 8a ĝis la 15a horo. Prezoj por la pramoj estas: 15 USD por pasaĝero kaj 25 USD por la VIP-pramo (Carnot Rapide). Ĉi-lasta estas rekomendinda, ĉar ĉi tiuj estas tute novaj boatoj kaj ne tro plenaj. Valida vizo por ambaŭ landoj estas necesa en ambaŭ direktoj, same kiel (almenaŭ "oficiale") speciala permesilo. La burokratio ĉe ambaŭ finoj postulas iom da tempo. La eniraj kaj eliraj proceduroj en Brazavilo estas "facilaj" kaj simplaj, kaj homoj estas tre helpemaj por helpi trairi sen problemoj. Kontraste, ĉi tiuj proceduroj estas iom malfacilaj en Kinŝaso kaj multe dependas de ĉu vi estas individua vojaĝanto aŭ helpata de organizo aŭ oficiala registara reprezentanto. En 2025, vojaĝantoj raportis, ke 7-taga transitvizo ĉe alveno ĉe La Strando kostas 100 USD. Plua flugbileto de la flughaveno de Kinŝaso estas necesa. Ankaŭ ekzistas rapidboatoj lueblaj, ĉu grupe ĉu sole (prezo!), tamen ne estas konsilinde mendi ilin, ĉar ili vere rapidas trans la riveron laŭlonge de la rapidfluoj. Tamen, vojaĝantoj raportas, ke preni privatan boaton (200 USD) permesas eviti multajn atendovicojn kaj pagi subaĉetaĵojn. == Transportiĝi == [[Image:Congo Transport Map.PNG|thumb|400px|Mapo de surtera kaj akva transporto.]] Kun areo kovranta 2,345,409 km² kaj neadekvate evoluinta infrastrukturo, DR Kongo povas esti "tre malfacila" lando por moviĝi. Pro la grandega grandeco de la lando, la terura stato de la vojoj kaj la malbona sekureca situacio, la sola maniero rapide moviĝi tra la lando estas per aviadilo. Tio ne signifas, ke ĝi estas sekura. La parto de DR Kongo en la monda aertrafiko estas malpli ol 0.1%, sed ĝi respondecis pri preskaŭ 4% de la totalaj aerakcidentoj de 2010 ĝis 2019. Sed flugado estas ankoraŭ pli bona alternativo al vojaĝado surtere aŭ per ŝipo. La plej granda kaj plej longe funkcianta aviadkompanio estas '''[http://www.caacongo.com/ Compagnie Africain d'Aviation]''', kun servo al Goma, Kananga, Kindu, Kinshasa-N'djili, Kisangani, Lubumbashi, Mbandaka, Mbuji-Maya, kaj Entebbe (Kampalo), Ugando. '''[http://www.airkasai.cd/ Air Kasaï]''' funkciigas de Kinshasa-N'Dolo ĝis Beni, Bunia, Goma, & Lubumbashi. === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== [[Image:Matadi train station (21236934082).jpg|thumb|Enŝipiĝante ĉe la fervoja stacio en [[Matadi]] al la ĉefurbo [[Kinŝaso]], ĉi tiu estas la plej bona fervoja servo en la Demokratia Respubliko Kongo.]] La malmultaj trajnoj, kiuj ankoraŭ funkcias en la DRK, estas en tre malbona stato kaj veturas sur reloj konstruitaj de la belga kolonia registaro antaŭ pli ol duonjarcento. La rulmaterialo estas tre malnova kaj kaduka. Vi estas bonŝanca se vi ricevas malmolan sidlokon kaj eĉ pli bonŝanca se via trajno havas restoracivagonon (kiu verŝajne havos limigitajn eblojn, kiuj elĉerpiĝos duonvoje dum la vojaĝo). Atendu, ke la vagono estos troplena kun multaj sidantaj sur la tegmento. Trajnoj en la DRK funkcias laŭ nekonstanta horaro pro manko de financoj aŭ fuelo kaj riparoj/paneoj, kiuj estas oftaj. Sur multaj linioj, povas esti 2-3 semajnoj inter trajnoj. Se estas ia avantaĝo, ne estis tro multaj mortoj pro dereligoj (verŝajne malpli ol mortis en aviadilakcidentoj en la DRK). Vere ne eblas mendi trajnan veturon anticipe; simple aperu ĉe la stacio kaj demandu la staciestro kiam la sekva trajno veturos kaj aĉetu bileton en la tago, kiam ĝi foriras. La ĉina registaro kontraŭ minrajtoj konsentis konstrui 9 miliardojn da usonaj dolaroj en fervojoj kaj aŭtovojoj. Rezulte de tio, la fervojo Kinŝaso-Matadi estis renovigita. Ekde 2023, la jenaj linioj eble funkcias, sed vi devus duoble kontroli tion post alveno, ĉar informoj estas tre malfacile troveblaj ekster la lando. * [[Kinŝaso]]-[[Matadi]] — La plej trafikata kaj plej bone ekipita itinero en la tuta lando. Ekde 2019 ekzistas unu "ekspresa" servo semajne en ĉiu direkto. La trajnoj estas duonmodernaj kaj havas kaj unuaklasajn vagonojn kaj restoracivagonon. La fervoja linio estis unue konstruita en la 1890-aj jaroj kaj estas fifama pro la grandega homa kosto, kie miloj da la punlaboristoj pereis. * [[Lubumbashi]]-[[Ilebo]] — Ĉi tiu itinero estis iom plibonigita kaj novaj trajnoj kun kuŝseĝoj kaj restoracio veturas plurajn fojojn semajne. La vojaĝtempo por la plena longo estas ĉirkaŭ du tagoj. Ilebo situas ĉe la fino de la navigebla parto de la rivero Kasai, permesante al vojaĝantoj translokiĝi al pramo por atingi okcidentan DRK. * '''Kamina-Kindu''' — Neuzebla post la milito, ĉi tiu linio estis riparita. La linio konektiĝas kun la linio Lubumbashi-Ilebo, do eble estos trajnoj veturantaj de Lubumbashi-Kindu. * '''Kisangani-Ubundu''' — Transporta linio por preteriri la Stanley-akvofalojn ĉe Kongo, servo funkcias nur kiam estas ŝarĝo por transporti kiam ŝipo alvenas ĉe ambaŭ finoj, kio povas esti unufoje ĉiujn 1-2 monatojn. Ne estas pasaĝerpramoj de Ubundu al Kindu, sed eble vi povos veturi per kargoŝipo. Linioj kiuj plej verŝajne nefunkcias aŭ estas tre difektitaj/forlasitaj estas: * Branĉo de la linio Lubumbashi-Ilebo, kiu iras al la angola limo. Ĝi iam konektiĝis kun la fervojo Benguela de Angolo kaj kuris al Atlantiko ĝis la 1970-aj jaroj, kiam la angola flanko estis detruita de interna milito. La okcidenta duono de la fervojo Benguela, en [[Angolo]], estis riparita kaj trajnoj veturas ĝis la limo kun DRK. * La linio Kabalo-Kalemie iras de la linio Kamina-Kindu ĉe Kabalo al Kalemie ĉe la lago Tanganjiko. La plej orienta sekcio estas forlasita. Kvankam neverŝajne, eble estos servo sur la okcidenta duono de la linio. * '''Bumba-Isiro''' — Ankaŭ konata kiel la Vicicongo-linio, ĉi tiu estas izolita, mallarĝŝpura linio en la nordaj ĝangaloj. Estis raportoj, ke trajnoj veturis sur malgranda okcidenta sekcio de Bumba-Aketi (kaj eble Buta) ĉirkaŭ 2008, sed ekde 2023 oni kredas, ke ĉi tiu linio estas tute forlasita. ==== Transportiĝi buse ==== Bus Express Kinshasa, Transco Express, RVA kaj VIP Congo ofertas longdistancan bustransporton en DRK. === Transportiĝi aŭte === [[File:Torday Congo Expedition 03.jpg|thumb|La freneza stato de kongolaj vojoj]] La vojoj de DRK estas plej bone priskribitaj kiel "ege subevoluintaj". La tuta vojreto de la lando estas fifama pro malfacila veturado kaj malbone prizorgata, ĉefe pro la neglekto de la konga registaro. DRK havas malmultajn pavimitajn vojojn por sia loĝantaro kaj geografio — najbaraj Zambio kaj Bocvano havas multe pli. Dum la pluvsezono, la vojoj fariĝas ŝlimaj, igante la plej multajn longdistancajn vojaĝojn preskaŭ neeblajn. Iri de unu urbo al alia povas daŭri "plurajn semajnojn". Veturado en gravaj urboj kiel [[Kinŝaso]] estas bona. ===Per kamiono=== Ĉar pli malgrandaj veturiloj ne povas trairi kion restas de la vojoj, multe da vojaĝado en Kongo estas farata per kamiono. Se vi iras al kamionparkejo, kutime proksime al la merkato, vi devus povi trovi kamioniston, kiu prenos vin kien ajn vi volas, krom konfliktaj zonoj. Vi vojaĝas sur la ŝarĝo kun granda nombro da aliaj. Se vi elektas kamionon portantan sakojn da io mola kiel arakidoj, ĝi povas esti sufiĉe komforta. Bierkamionoj ne estas. Se la vojaĝo daŭras tagojn, tiam komforto povas esti esenca, precipe se la kamiono veturas la tutan nokton. Helpas sidi malantaŭe, ĉar la ŝoforo ne haltos nur ĉar vi volas iri al la necesejo. La kosto devas esti negocita, do unue demandu la hotelan personaron kaj provu ne pagi pli ol duoble la lokan tarifon. Foje la interna sidloko estas havebla. Manĝaĵoj aĉeteblas de la ŝoforo, kvankam ili kutime haltas ĉe vojflankaj budoj ĉiujn 5/6 horojn. Forirtempoj kutime estas komence aŭ fine de la tago, kvankam la tempo estas tre fleksebla. Helpas fari aranĝojn la antaŭan tagon. Estas plej bone vojaĝi kun kelkaj aliaj. Virinoj neniam devas vojaĝi solaj. Kelkaj vojoj havas gravajn banditajn problemojn, do kontrolu zorge antaŭ ol iri. Ĉe armeaj kontrolpunktoj, lokanoj ofte estas ĉikanitaj pro subaĉetoj. Fremduloj kutime estas lasitaj solaj, sed pretigu ian subaĉeton por ĉiuokaze. Antaŭ posttagmezo la soldatoj povas esti ebriaj, do estu tre singarda kaj tre ĝentila. Neniam koleriĝu. ==Per pramo=== Pramo sur la rivero Kongo veturas, se sekureco permesas, de Kinŝaso al Kisangani, ĉiun aŭ duan semajnon. Vi povas preni ĝin ĉe kelkaj haltejoj survoje, kvankam vi devas rapidi ĉar ĝi ne atendas. Taŭga subaĉeto al la pramestro certigas kvar-litan kabanon kaj manĝaĵojn en la kafeterio. La pramo konsistas el ĉirkaŭ kvar barĝoj ligitaj ĉirkaŭ centra pramo, kaj la barĝoj estas uzataj kiel flosanta merkato. Dum la pramo antaŭeniras, lignaj kanuoj pagajitaj de lokulanoj aperas el la ĉirkaŭa ĝangalo kun lokaj produktoj - legomoj, porkoj, simioj, ktp. - kiuj estas interŝanĝitaj kontraŭ industriaj varoj kiel medikamentoj aŭ vestaĵoj. Vi sidas sur la tegmento rigardante mirindan afrikan muzikon tondri. Kompreneble, ĝi ne estas pura, komforta aŭ sekura. Tamen, ĝi estas unu el la grandaj aventuroj de la mondo. == Vidi == == Fari == Artamikoj devus viziti la Kinŝasa Akademion de Belartoj kaj trovi artistojn kiel Lema Kusa – kun siaj “Virinoj de Lema Kusa” -, Roger Botembe kaj Henri Kalama Akulez – kun sia centra temo “Kosmaj Vibroj”. La privataj laborrenkontiĝoj de Kalama kaj Lema estas tre interese viziti kaj diskuto pri arto kun ili tre signifoplena. == Komuniki == Lingvoj: Franca (oficiela), Kikonga, Lingala, Svahila, Tĉiluba. == Aĉeti == ===Mono=== :valuto: kongola franko (FC) :je januaro 2026: : 1 USD = 2.200 : 1 EUR = 2.600 : 1 GBP = 3.000 :fonto: [https://www.xe.com/currency/cdf-congolese-franc XE.com] La loka valuto estas la '''Konga franko''', kelkfoje mallongigita '''FC''' kaj kelkfoje nur kun majuskla F post la sumo (ISO internacia valutkodo: '''CDF'''). La valuto estas libere konvertebla (sed neeble seniĝi de ĝi ekster la lando). Monbiletoj estas eldonitaj en nominalaj valoroj de FC50, 100, 200, 500, 1.000, 5.000, 10.000 kaj 20.000. La solaj kongaj monbiletoj cirkulantaj en la plej multaj lokoj estas la 50, 100, 200 kaj 500 frankaj biletoj. Ili estas preskaŭ senvaloraj, ĉar la plej valora monbileto (la 500-franka bileto) valoras malpli ol 0,20 usonajn dolarojn. Usonaj dolaroj en nominalaj valoroj super 2 usonaj dolaroj estas multe preferataj al frankoj. Kontraste, usonaj moneroj kaj unu- kaj du-usonaj dolarbiletoj estas konsiderataj senvaloraj. Usonaj dolarbiletoj devas esti kruspaj (malpli ol 3 faldoj) kaj esti presitaj en aŭ post 2003, alie ili ne estos akceptitaj. En iuj butikoj, la simbolo FF estas uzata por signifi 1000 frankojn. MasterCard/Maestro-bankomatoj nun haveblas en Kinŝaso ĉe la "Rawbank" sur bulvardo 30-a de Junio ​​(distrikto Gombe), kaj en Grand Hotel. Ĝi liveras usonajn dolarojn. Visa-karto ankaŭ uzeblas ĉe bankomatoj de "Procredit" banko en Kinŝaso, avenuo des Aviateurs, aŭ ekstere antaŭ Grand Hotel (nur biletoj de 20 kaj 100 usonaj dolaroj). Vi povas elpreni monon per Mastercard aŭ Visa-karto ĉe ĉiuj bankomatoj de Ecobank aŭ Equity bankoj en DRK. === Vendejaroj === == Manĝi == [[File:Breadbike.jpg|thumb|"Pan-biciklo"]] === Tradiciaj manĝaĵoj === Kongo havas unu nacian pladon: "moambe". Ĝi konsistas el ok ingrediencoj ("moambe" estas la lingala vorto por "ok"): palmnuksoj, kokido, fiŝo, arakidoj, rizo, maniokaj folioj, bananoj kaj piprosaŭco. === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == La kutimaj nealkoholaĵoj (nomataj "sucré" en Kongo) kiel ekzemple Kolao, Pepsi kaj Mirinda estas haveblaj en la plej multaj lokoj kaj estas sekuraj por trinki. Lokaj trinkaĵoj kiel Vitalo estas mirindaj. Tradiciaj trinkaĵoj kiel zingibra biero ankaŭ estas oftaj. === Alkoholaĵoj === La loka biero baziĝas sur rizo kaj gustas sufiĉe bone. Ĝi venas en 75-cl boteloj. Primus, Skol, Castel estas la plej oftaj markoj. Tembo kaj Doppel estas la lokaj malhelaj bieroj. En kamparaj regionoj, vi povas provi la lokan palmovinon, alkoholaĵon el la suko de la palmarbo. Ĝi estas elpremita de la arbo kaj komencas fermenti tuj post kolektado. Post du horoj, fermentado donas aroman vinon kun ĝis 4% alkoholenhavo, milde ebriiga kaj dolĉa. La vino povas esti lasita fermenti pli longe, ĝis unu tagon, por doni pli fortan, pli acidan kaj acidan guston, kiun iuj homoj preferas. Atentu la lokan ĝinon. Foje senskrupulaj vendistoj miksas metanolon, kiu estas toksa kaj povas kaŭzi blindecon. Kelkaj homoj kredas, ke metanolo estas kromprodukto de regula fermentado. Tio ne estas la kazo, ĉar regula fermentado ne povas produkti metanolon en toksaj kvantoj. == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == AVERTO: Vojaĝado en granda parto de la Demokratia Respubliko Kongo estas nesekura pro altaj krimfrekvencoj kaj politika malstabileco. Turismaj instalaĵoj en la lando estas limigitaj kaj malbone evoluigitaj. Vi devas eviti ĉian vojaĝon al Kasaï Oriental, Haut-Uele, Haut Lomami, Ituri, Norda kaj Suda Kivu, Maniema kaj Tanganjiko en orienta DRK, partoj de la provinco Mai N'dombe, aŭ ene de 50 km de la limo kun la Centr-Afrika Respubliko kaj Suda Sudano. Pro la politika situacio, publikaj kunvenoj en multaj urboj fariĝis ĉiam pli danĝeraj, kaj kelkaj fariĝis perfortaj. == Sano == == Respekto == == Esperanto == [https://uea.org/landoj/kongolando Demokrata Kongolanda Esperanto-Asocio] === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Ĝermo|Afriko}} {{Parto de|Centra Afriko}} ffci1hvbfmmaiucy4x70jmrn8iulrvn 72447 72446 2026-05-20T08:52:13Z Tiguliano 53 /* Loĝi */ 72447 wikitext text/x-wiki {{Rubando|Democratic_Republic_of_the_Congo_banner_Katopa_Camp_on_the_Lomami_river.jpg}} {{Informkesto lando | bildo=Kinshasa Matadi.jpg | bildotitolo=Trajno Kinshasa-Matadi | monunuo= | areo= | loĝantaro= | elektro= | antaŭkodo= | horzono= }} {{Vikipedkat|Demokratia Respubliko Kongo}} {{Vikinovkat|{{SUBPAGENAME}}}} '''{{W|Demokratia Respubliko Kongo|Kongo (Kinŝasa)}}''' (oficiale: Demokratia Respubliko Kongo; ofte mallongigita al DRK aŭ D.R. Kongo), (france: République Démocratique du Congo (aŭ RDC), estas lando en [[Centra Afriko]]. Ĝi estas la plej granda kaj plej loĝata lando en Centra Afriko, kaj ankaŭ la plej granda franclingva lando en la mondo. Ĉi tiu lando ankaŭ estas nomata Kongo-Kinŝaso por distingi ĝin de sia nordokcidenta najbaro, la Respubliko Kongo (ankaŭ konata kiel "Kongo-Brazavilo"). Kvankam la lando havas netuŝitajn sovaĝejojn, mirindan faŭnon, vulkanajn pintojn, amikajn homojn, mineralan riĉecon kaj pluvarbarojn, ĝi estas en ŝanceliĝanta stato ekde la 1960-aj jaroj kaj grandaj partoj de la lando estas nesekuraj por vojaĝado. La lando antaŭe estis nomita ''Belga Kongo'' kaj poste, de 1971 ĝis 1997, ''Zaire''. == Regionoj == {{Listo de regionoj | mapo= Congo Dem Rep Regions Map.png | titolomapo= Regionoj de Demokratia Respubliko Kongo | tekstomapo= | grandecomapo= 475px | nomoregiono1= [[Okcidenta DRK]] | kolororegiono1= #6D926D | elementojregiono1= [[Kinŝaso]] | priskriboregiono1= hejmo de la ĉefurbo [[Kinŝaso]] kaj la sola haveno de la nacio. Plejparte tropikaj arbaroj kaj paŝtejoj. | nomoregiono2= [[Katanga]] | kolororegiono2= #578E86 | elementojregiono2= | priskriboregiono2= plejparte fekundaj altebenaĵoj por agrikulturo kaj bienumado, hejmo al multaj el la reakireblaj mineraloj de la lando; fakte sendependaj de 1960-1966 dum la "Katanga Krizo" | nomoregiono3= [[Kasai]] | kolororegiono3= #B0CC9A | elementojregiono3= | priskriboregiono3= signifa diamantminado, ne multe alia. | nomoregiono4= [[Kivu]] | kolororegiono4= #55693B | elementojregiono4= [[Bukavu]], [[Goma]], [[Nacia parko Kahuzi-Biega]], [[Nacia parko Virunga]] | priskriboregiono4= influita de najbaraj [[Burundo]], [[Ruando]], kaj [[Ugando]], ĉi tiu regiono estas konata pro siaj vulkanoj, montgoriloj, kaj, tragedie, siaj nekompreneblaj konfliktoj. | nomoregiono5= [[Konga Baseno]] | kolororegiono5= #71B37B | elementojregiono5= [[Garamba Nacia Parko]], [[Nacia Parko Maiko]], [[Natura Reservejo Okapi]], [[Salonga Nacia Parko]] | priskriboregiono5= la parto de la DRK (la plejmulto) de la dua plej granda ĝangalo de la mondo post Amazonio. }} == Urboj == [[Dosiero:Kinshasa 2003.jpg|eta|Kinshasa]] [[Dosiero:Bukavu centre ville.png|eta|Bukavu - urbocentro]] * [[Kinŝaso]] (Kinshasa) - la ĉefurbo * [[Boma]] - Haveno ĉe la Atlantikon sur la dekstra bordo de la Konga Rivero * [[Bukavu]] - Ĉefurbo de la provinco Suda Kivu * Butembo - nova komerca urbo en Nord-Kivuo * Beni - Urbo en la nordo de la Nord-Kivu-provinco * [[Goma]] - ĉefurbo de la provinco Nord-Kivu * [[Isiro]] - ĉefurbo de la provinco Alta-Uele * [[Kalemie]] - ĉefurbo de la provinco Tanganjiko. Ĉefa kongola haveno ĉe Tanganjiko * [[Kananga]] - ĉefurbo de la Kasai-Centra provinco * [[Kikwit]] * [[Kindu]] - ĉefurbo de la provinco Maniema * [[Kipushi]] * [[Kisangani]] - ĉefurbo de la provinco Tshopo (Orienta Provinco). Finstacio de riverkomerco venanta de Kinŝaso kaj foriro de voja komerco direkte al Kivu. * [[Lodja]] * [[Lubumbashi]] - ĉefurbo de la province du Katanga. * [[Matadi]] - ĉefurbo de la provinco Bas-Kongo. Ĉefa industria haveno ĉe la atlantika flanko. * [[Mbandaka]] - ĉefurbo de la provinco Équateur. La ekvatora linio pasas tra la antaŭurbo de Wangata. * Mbuji-Mayi - ĉefurbo de la provinco Kasaï-Orienta. * [[Tshikapa]] - ĉefurbo de la provinco Kasajo. === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == Pluraj parkoj estas en la [[Monda Heredaĵo de UNESKO]]. *[[Nacia Parko Virunga]] *[[Nacia Parko Kahuzi-Biega]] *[[Nacia Parko Garamba]] *[[Nacia Parko Salonga]] *[[Natura Rezervejo Okapio]] *[[Nacia Parko Maiko]] == Komprenu == [[Image:Sunrise near Mossaka (Congo).JPG|thumb|300px|La rivero Kongo]] === Tereno === La Demokratia Respubliko de Kongo estas ''grandega''. Ĝi enhavas la duan plej grandan pluvarbaron en la mondo. La ĉefa rivero (Kongo) estas unu el la plej grandaj kaj profundaj riveroj en la mondo. Multaj plimalgrandaj riveroj fluas preskaŭ ĉie tra la lando. Ĉar la tervojoj ĝenerale nesufiĉas, la riveroj restas ankaŭ nuntempe la ĉefa transporta vojo. En la orienta parto troviĝas vastaj lagoj kaj nekomunan loko - lafa lago. La Albertine-Rifto, branĉo de la Orienta Afrika Rifto, etendiĝas laŭ la orienta limo de la DRC. Ĝi respondecas pri Lagoj Tanganjiko, Kivu, Eduardo kaj Alberto. La rifta faŭlto estas laŭflankita per kelkaj neaktivaj vulkanoj kaj du vulkanoj daŭre aktivaj hodiaŭ. Montoj Rwenzori kaj Virunga, laŭ la limo kun Ruando, estas sufiĉe pitoreskaj, altiĝantaj inter densaj pluvarbaroj kaj foje terure kovritaj en nebulo. Pluraj pintoj superas 4,000 m). Monto Nyiragongo enhavas unu el kvar kontinuaj laflagoj en la mondo. La suda parto de la lando ne estas tiel kovrita per arbaroj kiel la aliaj partoj. === Historio === Dum pluraj jarmiloj, la teroj kiuj nun formas la DRC estis loĝataj de centoj da malgrandaj triboj de ĉasistoj-kolektistoj. Sekve, malmultaj restaĵoj de tiuj socioj restas hodiaŭ. La unua signifa politika potenco estis la Kongo-reĝolando, fondita ĉirkaŭ la 13-a kaj 14-a jarcentoj. La Kongo-regno, kiu enhavis kio nun estas norda Angolo, Cabinda, Kongo-Brazavilo kaj Bas-Kongo, iĝis tre riĉa kaj potenca per komerco kun aliaj afrikaj popoloj en eburo, kupro, ŝtofo, ceramiko kaj sklavoj (longe antaŭ la alveno de la eŭropanoj). La portugaloj alvenis en la Konga reĝolando en 1483 kaj baldaŭ konvertis la reĝon al kristanismo, kaj sekve komencis la kristaniĝo de granda parto de la popolo. Post atingado de sia pinto en la malfruaj 15-a kaj fruaj 16-a jarcentoj, la Kongo-regno spertis perfortan konkuradon pri sinsekvo al la trono, militojn kun orientaj triboj, kaj serion de militoj kun la portugaloj. La Regno de Kongo estis venkita fare de la portugaloj en 1665 kaj efike ĉesis ekzisti, kvankam la plejparte ceremonia pozicio de Reĝo de Kongo restis ĝis la 1880-aj jaroj kaj "Kongo" restis la nomo de kolekto de triboj ĉirkaŭ la Kongo-delto Kongolando estis la lasta regiono de Afriko esplorita de eŭropanoj. La portugaloj neniam sukcesis esplori la plej interna parto de la lando. Dekoj da provoj estis faritaj de esploristoj por vojaĝi supren laŭ la rivero Kongo, sed la nepenetrebla ĝangalo ĉirkaŭ ili, tropikaj malsanoj kaj malamikaj triboj malhelpis eĉ la plej bone ekipitajn grupojn vojaĝi preter la Unua Akvofalo, (160 km enlanden). La fama brita esploristo D-ro Livingstone komencis esplori la Lualaba Riveron, kiun li pensis ligita al Nilo sed fakte estas la supra parto de Kongo, meze de la 1860-aj jaroj. Post lia fama renkontiĝo kun Henry Morton Stanley en 1867, Livingstone vojaĝis laŭ la Konga Rivero al la Stanley Pool, kiu hodiaŭ limas Kinŝason kaj Brazavilon. De tie li vojaĝis transtere al Atlantiko. En Belgio, la fervora reĝo Leopoldo la 2-a urĝe deziris ke Belgio akiru kolonion por samrapidi kun aliaj eŭropaj potencoj, sed estis plurfoje malsukcesigita fare de la belga registaro (li estis konstitucia monarko). Poste, li decidis ke li ricevos kolonion mem kiel ordinara civitano kaj organizis "humanitaran" organizon por establi celon de prenado de Kongo, tiam kreis plurajn firmaojn por fari tion. Dume, Stanley serĉis financiston por sia revprojekto: fervojo trans la pli malaltaj akvofaloj de la rivero Kongo, kiu permesus al vaporŝipoj vojaĝi la suprajn 1,000 mejlojn de Kongo kaj malŝlosi la riĉaĵojn de la "koro de Afriko". Leopoldo trovis partneron en Stanley kaj taskigis lin per konstruado de serio de fortikaĵoj laŭ la supra Konga Rivero kaj aĉetado de suvereneco de tribaj gvidantoj (aŭ mortigado de tiuj kiuj ne deziris ĝin). Pluraj fortikaĵoj estis konstruitaj sur la supra Kongo, kun laboristoj kaj materialoj venantaj de Zanzibaro. En 1883, Stanley sian finan fortikaĵon ĵus sub Stanley Falls (loko de moderna Kisangani). ==== Libera Ŝtato Kongo ==== [[File:1974 market Kinshasa 4335217020.jpg|thumbnail|Granda bazaro en Kinŝaso en 1974]] [[Dosiero:CongoDemonstrants2006.jpg|eta|Kongolaj civitanoj manifestaciantaj en Kinŝaso]] Kiam la eŭropaj potencoj disigis Afrikon inter ili ĉe la Berlina Konferenco en 1885, sub la egido de la "Internacia Kongo-Asocio", Leopoldo, la sola akciulo, oficiale prenis kontrolon de Kongo. La "Libera Ŝtato Kongo" estis kreita. Léopold kun grupo de amikoj kaj komercaj partneroj rapide komencis ekspluati la riĉaĵojn de Kongo. Ĉiu tero ne enhavanta kolonion estis konsiderita Kongo-posedaĵo, kaj la ŝtato estis dividita en privatan zonon (ekskluziva ŝtatposedaĵo) kaj liberkomercan zonon kie ĉiu eŭropano povis aĉeti 10 ĝis 15 jarojn ter-uzon. Timante ke la Brita Kabkolonio aneksus Katanga (asertante ke Kongo ne ekzercis tiun rajton), Leopoldo sendis ekspedicion al Katanga. Kiam intertraktadoj kun la loka Yeke-reĝolando malsukcesis, la belgoj batalis mallongan militon kiu finiĝis kun la senkapigo de la reĝo. Ĉe la fino de la militoj, la belgoj nun serĉis maksimumigi regionajn profitojn. La salajroj de administrantoj estis reduktitaj al la minimuma kun rekompencsistemo bazita sur la profitoj de ilia distrikto. Homoj vivantaj en la ŝtata "privata biendomo" estis malpermesitaj en komerco kun iu ajn krom la ŝtato kaj estis postulataj por disponigi precizigitajn kvotojn de kaŭĉuko kaj eburo ĉe malalta, fiksa prezo. La "Publika Forto" de la registaro devigis tiujn kvotojn tra malliberigo, torturo, vipado, same kiel seksperforto kaj forbruligo de malobeemaj/ribelemaj vilaĝoj. La puno por malsukceso renkonti kaŭĉukkvotojn estis morto. Tutaj vilaĝoj estus ĉirkaŭitaj kaj iliaj loĝantoj murditaj, kun korboj da distranĉitaj manoj resenditaj al komandantoj. Kaŭĉukoprezoj eksplodis en la 1890-aj jaroj, alportante grandan riĉaĵon al Leopoldo kaj la blankuloj de Kongo, ĝis malmultekosta kaŭĉuko de la Amerikoj kaj Azio movis prezojn malsupren. Ĉe la jarcentŝanĝo, raportoj pri tiuj abomenaĵoj atingis Eŭropon. Publikaĵoj de famaj ĵurnalistoj kaj verkoj (kiel ekzemple "Heart of Darkness" de Conrad kaj "The Crime of the Congo" de Doyle) alportis la temon al la atento de la eŭropa publiko. Embarasita, la belga registaro finfine aneksis la "Liberan Ŝtaton Kongo", reprenis la havaĵojn de Leopoldo kaj renomis la ŝtaton '''Belga Kongo''' (por diferencigi ĝin de la Franca Kongo, nun la Respubliko Kongo). Neniu censo iam estis farita, sed historiistoj taksas ke proksimume duono de la populacio de Kongo, ĝis 10 milionoj da homoj, estis mortigitaj inter 1885 kaj 1908. Sendependeco estis koncedita al Kongo la 30-an de junio 1960. Ene de semajnoj da sendependeco, la armeo ribelis kontraŭ blankaj oficiroj, kaj kreskanta perforto direktita ĉe ceteraj blankuloj devigis preskaŭ ĉiujn la 80,000 homoj de Belgio fuĝi de la lando. Post sendependiĝo komencis internaj militoj, ofte instigitaj de eksterlandaj potencoj, tio alportis novajn mortojn kaj malriĉeco. La DRC havas la dubindan distingon havi la plej malaltan aŭ duan plej malaltan MEP pokape en la mondo (nur Somalio vicas pli malalte) kaj ĝia ekonomio restas malriĉa. Ĉinio serĉis kelkajn minadkoncedojn, multaj el kiuj estas financitaj per la konstruado de infrastrukturo (fervojoj, vojoj) kaj instalaĵoj kiel lernejoj kaj hospitaloj. UN kaj multaj NRO-oj havas fortan ĉeeston en la Kivu-provincoj, sed malgraŭ grava financa helpo, multaj daŭre vivas en rifuĝejoj kaj pluvivas per eksterlanda/UN-helpo. Batalado en Kivu kaj Ituri malkreskis ĉe la fino de la jardeko, sed multaj iamaj milicsoldatoj restas batalemaj. Malmultaj estis juĝitaj pro militkrimoj, kvankam multaj iamaj ribelaj gvidantoj ja estas akuzitaj je krimoj kontraŭ la homaro kaj la uzo de infansoldatoj. Soldatoj (antaŭe membroj de milico kiu batalis en Kivu de 2006 ĝis packontrakto estis atingita en 2009) ribelis en aprilo 2012 kaj nova ondo de perforto sekvis kiam ili prenis kontrolon de granda areo laŭ la Ugando-Ruando-limoj. === Etnoj === Pli ol 200 etnoj loĝas en la Demokratia Respubliko Kongo, inkluzive de Kongo, Mongo, Mangbetu, Azande kaj Luba, kiuj konsistigas 45% de la loĝantaro de la Demokratia Respubliko Kongo. === Klimato === La lando situas ĉe la ekvatoro, kun unu triono en la nordo kaj du trionoj en la sudo. Pro sia ekvatora loko, Kongo spertas grandajn kvantojn da pluvo kaj spertas la plej altan ofteco de fulmotondroj en la mondo. Jarpluvo povas nombri pli ol 2,032 mm en kelkaj lokoj, kaj la regiono estas hejmo al la "dua plej granda pluvarbaro de la mondo" post Amazono. Ĉi tiu grandega vastaĵo de abunda ĝangalo kovras la plej grandan parton de la vasta, malalta centra baseno de la rivero, kiu deklivas direkte al Atlantiko okcidente. Tiu areo estas ĉirkaŭita de altebenaĵoj kunfalantaj en savanojn en la sudo kaj sudokcidento, mont-terasoj en la okcidento, kaj densaj prerioj etendiĝantaj preter la Konga Rivero en la nordon. Altaj glaciejaj montoj troviĝas en la malproksima orienta regiono. == Eniri == [[File:Visa policy of the Democratic Republic of the Congo.png|thumb|375px|Mapo montranta la vizpostulojn de la Demokratia Respubliko Kongo]] [[Image:Kinshasa Matadi.jpg|thumb|Fervojo inter [[Kinŝaso]] kaj [[Matadi]]]] ===Enirkondiĉoj=== La Demokratia Respubliko Kongo ne estas unu el la plej facile enireblaj landoj, eĉ por civitanoj de diversaj afrikaj landoj. DRK havas tre malmultajn senvizajn aranĝojn, kaj tial '''vizoj estas necesaj por preskaŭ ĉiuj.''' Civitanoj de '''[[Burundo]]''', '''[[Ruando]]''', '''[[Respubliko Kongo]]''', kaj '''[[Zimbabvo]]''' povas eniri DRK-on senpage ĝis 90 tagoj. Civitanoj de '''[[Kenjo]]''', '''[[Maŭricio]]''' kaj '''[[Tanzanio]]''' povas akiri vizon ĉe alveno, validan nur dum 7 tagoj. ==== Kondiĉoj por vizpeto ==== '''Vizoj por DRK estas multekostaj''' (La ambasadejo de DRK en Usono fakturas '''100 USD''' por unuopa enira vizo). Kvankam la postuloj varias de lando al lando, vi devas sendi la jenon por akiri vizon por DRK: * Kompletigitan vizpeton * Pasportan foton * Invitleteron de via gastiganto aŭ turisma gvidanto (hotelrezervoj sufiĉos) * Kopion de via flug-itinero * Kopion de via pasporto. ===== Pliaj postuloj ===== * Se vi jam vizitis la DRK-on, vi devas '''submeti kopiojn de la DRK-vizoj, kiujn vi antaŭe akiris. * Se vi estas de konga deveno, vi ne devas ricevi invitleteron. * Vakcina karto kontraŭ flava febro estas '''deviga''. ====E-vizo==== En 2025, la DRK enkondukis sistemon por elektronikaj vizoj (e-vizo), haveblan per la '''[https://evisa.gouv.cd/ oficiala retejo pri elektronikaj vizoj por DRK]'''. Kvankam la sistemo laŭdire funkcias, kaj la vizoj kutime estas ricevataj ene de 3-5 labortagoj, la kotizo estas ekstreme alta, je 300 usonaj dolaroj. Krome, vojaĝantoj raportis, ke oni petis plian pagon de ĉirkaŭ 90 usonaj dolaroj ĉe landlimaj transirejoj (kvankam ne estas klare, ĉu tio estas oficiala kotizo), kio alportas la totalan koston al preskaŭ 400 usonaj dolaroj. === Eniri avie === [[File:Aéroport International de N'djili Kinshasa.JPG|thumb|Kinŝasa flughaveno]] La ĉefa enirejo al DRK estas la flughaveno Kinŝasa-N'djili (IATA: FIH). Konstruita en 1953, ĝi ne havis multajn ĝisdatigoj kaj certe ne rangas inter la pli bonaj flughavenoj de la kontinento. El Afriko: South African Airways, Kenyan Airways, Ethiopian Airlines, & Royal Air Maroc servas Kinshasa-N'djili plurfoje semajne de Johanesburgo, Najrobo, Adis-Abebo kaj Kazablanko (tra Douala), respektive. Aliaj afrikaj aviadkompanioj servantaj Kinŝasa-N'Djili estas: Afriqiyah Airways (Tripolo); Air Mali (Douala, Bamako); Benin Gulf Air (Kotonuo, Pointe-Noire); Camair-co (Douala); CAA (Entebe); Etiopo/ASKY (Brazavilo, Kotonuo, Douala, Lagoso, Lomeo); RwandAir (Kigali); TAAG Angola Airways (Luando). El [[Eŭropo]]: Air France kaj Brussels Airlines havas regulajn rektajn flugojn. Turkish Airlines komencos servon el Istanbulo en aŭgusto 2012. Vi ankaŭ povas provi mendi vojaĝon per unu el la ĉefaj afrikaj aviadkompanioj kiel Ethiopian Airlines, South African, Kenyan, aŭ Royal Air Maroc. La dua urbo de la DRK, Lubumbashi (IATA:FBM), havas internacian flughavenon servatan de Ethiopian Airlines (Lilongvo, Adis-Abebo), Kenya Airways (Harareo, Najrobo), Korongo (Johanesburgo), Precision Air (Dar es Salaam, Lusaka), kaj South African Express (Johanesburgo). Aliaj flughavenoj kun internacia servo estas Goma (IATA:GOM) kun servo de CAA al Entebbe (Kampalo) kaj Kisangani (IATA:FKI), kiu estas servata de Kenya Airways el Najrobo. === Eniri trajne === Ne ekzistas internaciaj pasaĝertrajnoj el najbaraj landoj, kaj limigita vartrafiko, malgraŭ du internaciaj fervojaj linioj, unu el Angolo kaj unu el Zambio al la regiono Katanga. La linioj estas en diversaj statoj de kadukiĝo kaj aliaj estas simple forlasitaj. Kvankam kelkaj riparoj, ĉefe kun ĉina helpo, okazis, estas neverŝajne, ke novaj translimaj servoj realiĝos en la venontaj jaroj. Tamen, por la sentima vojaĝanto eblas kapti trajnon al la limurbo Luao, en orienta Angolo, kaj transiri la limon per aliaj rimedoj. Ankaŭ ekzistas trajnoj al Kitwe kaj Ndola en la Kuprozono de norda Zambio, de kie eblas transiri la limon. ===Eniri aŭte=== La vojoj ĝenerale estas tro ŝtonaj aŭ ŝlimaj por aŭtoj sen kvarrada transmisio. Decaj pavimitaj vojoj ligas la regionon Katanga kun Zambio kaj Kinŝaso ĝis Matadi kaj Angolo. Vojoj eniras la DRK-on el Ugando, Ruando kaj Burundo, kvankam vojaĝi malproksimen preter la limo estas tre malfacile kaj partoj de la orienta DRK restas nesekuraj. Ekzistas pramoj por transporti veturilojn trans la riveron Kongo el Kongo-Brazavilo kaj eble eblas trovi pramon de la KA al la malproksimaj, nepavimitaj vojoj de la norda DRK. Ne tute fidu vian mapon. Multaj montras malfeliĉan reveman pensadon. Vojoj ofte estas forlavitaj de pluvoj, aŭ simple neniam estis konstruitaj. Demandu lokanon aŭ gvidiston ĉu itinero estas irebla aŭ ne. === Eniri buse === De Ugando al Kongo tra la landlimo Bunagana Kisoro. Multaj busoj veturas ĉiutage inter Bunagana/Ugando kaj Goma de la 7a ĝis la 13a horo. La prezo por la buso estas 5 usonaj dolaroj. Valida vizo por ambaŭ landoj estas necesa en ambaŭ direktoj. La eniraj kaj eliraj proceduroj ĉe la landlimo Bunagana estas "facilaj" kaj simplaj, kaj homoj estas tre helpemaj por helpi vizitantojn trairi sen problemoj. === Eniri boate === Pasaĝeraj kaj VIP-pramoj, ankaŭ loke konataj kiel "Canot Rapide", funkcias ĉiutage inter Brazavilo kaj Kinŝaso proksimume ĉiujn du horojn de la 8a ĝis la 15a horo. Prezoj por la pramoj estas: 15 USD por pasaĝero kaj 25 USD por la VIP-pramo (Carnot Rapide). Ĉi-lasta estas rekomendinda, ĉar ĉi tiuj estas tute novaj boatoj kaj ne tro plenaj. Valida vizo por ambaŭ landoj estas necesa en ambaŭ direktoj, same kiel (almenaŭ "oficiale") speciala permesilo. La burokratio ĉe ambaŭ finoj postulas iom da tempo. La eniraj kaj eliraj proceduroj en Brazavilo estas "facilaj" kaj simplaj, kaj homoj estas tre helpemaj por helpi trairi sen problemoj. Kontraste, ĉi tiuj proceduroj estas iom malfacilaj en Kinŝaso kaj multe dependas de ĉu vi estas individua vojaĝanto aŭ helpata de organizo aŭ oficiala registara reprezentanto. En 2025, vojaĝantoj raportis, ke 7-taga transitvizo ĉe alveno ĉe La Strando kostas 100 USD. Plua flugbileto de la flughaveno de Kinŝaso estas necesa. Ankaŭ ekzistas rapidboatoj lueblaj, ĉu grupe ĉu sole (prezo!), tamen ne estas konsilinde mendi ilin, ĉar ili vere rapidas trans la riveron laŭlonge de la rapidfluoj. Tamen, vojaĝantoj raportas, ke preni privatan boaton (200 USD) permesas eviti multajn atendovicojn kaj pagi subaĉetaĵojn. == Transportiĝi == [[Image:Congo Transport Map.PNG|thumb|400px|Mapo de surtera kaj akva transporto.]] Kun areo kovranta 2,345,409 km² kaj neadekvate evoluinta infrastrukturo, DR Kongo povas esti "tre malfacila" lando por moviĝi. Pro la grandega grandeco de la lando, la terura stato de la vojoj kaj la malbona sekureca situacio, la sola maniero rapide moviĝi tra la lando estas per aviadilo. Tio ne signifas, ke ĝi estas sekura. La parto de DR Kongo en la monda aertrafiko estas malpli ol 0.1%, sed ĝi respondecis pri preskaŭ 4% de la totalaj aerakcidentoj de 2010 ĝis 2019. Sed flugado estas ankoraŭ pli bona alternativo al vojaĝado surtere aŭ per ŝipo. La plej granda kaj plej longe funkcianta aviadkompanio estas '''[http://www.caacongo.com/ Compagnie Africain d'Aviation]''', kun servo al Goma, Kananga, Kindu, Kinshasa-N'djili, Kisangani, Lubumbashi, Mbandaka, Mbuji-Maya, kaj Entebbe (Kampalo), Ugando. '''[http://www.airkasai.cd/ Air Kasaï]''' funkciigas de Kinshasa-N'Dolo ĝis Beni, Bunia, Goma, & Lubumbashi. === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== [[Image:Matadi train station (21236934082).jpg|thumb|Enŝipiĝante ĉe la fervoja stacio en [[Matadi]] al la ĉefurbo [[Kinŝaso]], ĉi tiu estas la plej bona fervoja servo en la Demokratia Respubliko Kongo.]] La malmultaj trajnoj, kiuj ankoraŭ funkcias en la DRK, estas en tre malbona stato kaj veturas sur reloj konstruitaj de la belga kolonia registaro antaŭ pli ol duonjarcento. La rulmaterialo estas tre malnova kaj kaduka. Vi estas bonŝanca se vi ricevas malmolan sidlokon kaj eĉ pli bonŝanca se via trajno havas restoracivagonon (kiu verŝajne havos limigitajn eblojn, kiuj elĉerpiĝos duonvoje dum la vojaĝo). Atendu, ke la vagono estos troplena kun multaj sidantaj sur la tegmento. Trajnoj en la DRK funkcias laŭ nekonstanta horaro pro manko de financoj aŭ fuelo kaj riparoj/paneoj, kiuj estas oftaj. Sur multaj linioj, povas esti 2-3 semajnoj inter trajnoj. Se estas ia avantaĝo, ne estis tro multaj mortoj pro dereligoj (verŝajne malpli ol mortis en aviadilakcidentoj en la DRK). Vere ne eblas mendi trajnan veturon anticipe; simple aperu ĉe la stacio kaj demandu la staciestro kiam la sekva trajno veturos kaj aĉetu bileton en la tago, kiam ĝi foriras. La ĉina registaro kontraŭ minrajtoj konsentis konstrui 9 miliardojn da usonaj dolaroj en fervojoj kaj aŭtovojoj. Rezulte de tio, la fervojo Kinŝaso-Matadi estis renovigita. Ekde 2023, la jenaj linioj eble funkcias, sed vi devus duoble kontroli tion post alveno, ĉar informoj estas tre malfacile troveblaj ekster la lando. * [[Kinŝaso]]-[[Matadi]] — La plej trafikata kaj plej bone ekipita itinero en la tuta lando. Ekde 2019 ekzistas unu "ekspresa" servo semajne en ĉiu direkto. La trajnoj estas duonmodernaj kaj havas kaj unuaklasajn vagonojn kaj restoracivagonon. La fervoja linio estis unue konstruita en la 1890-aj jaroj kaj estas fifama pro la grandega homa kosto, kie miloj da la punlaboristoj pereis. * [[Lubumbashi]]-[[Ilebo]] — Ĉi tiu itinero estis iom plibonigita kaj novaj trajnoj kun kuŝseĝoj kaj restoracio veturas plurajn fojojn semajne. La vojaĝtempo por la plena longo estas ĉirkaŭ du tagoj. Ilebo situas ĉe la fino de la navigebla parto de la rivero Kasai, permesante al vojaĝantoj translokiĝi al pramo por atingi okcidentan DRK. * '''Kamina-Kindu''' — Neuzebla post la milito, ĉi tiu linio estis riparita. La linio konektiĝas kun la linio Lubumbashi-Ilebo, do eble estos trajnoj veturantaj de Lubumbashi-Kindu. * '''Kisangani-Ubundu''' — Transporta linio por preteriri la Stanley-akvofalojn ĉe Kongo, servo funkcias nur kiam estas ŝarĝo por transporti kiam ŝipo alvenas ĉe ambaŭ finoj, kio povas esti unufoje ĉiujn 1-2 monatojn. Ne estas pasaĝerpramoj de Ubundu al Kindu, sed eble vi povos veturi per kargoŝipo. Linioj kiuj plej verŝajne nefunkcias aŭ estas tre difektitaj/forlasitaj estas: * Branĉo de la linio Lubumbashi-Ilebo, kiu iras al la angola limo. Ĝi iam konektiĝis kun la fervojo Benguela de Angolo kaj kuris al Atlantiko ĝis la 1970-aj jaroj, kiam la angola flanko estis detruita de interna milito. La okcidenta duono de la fervojo Benguela, en [[Angolo]], estis riparita kaj trajnoj veturas ĝis la limo kun DRK. * La linio Kabalo-Kalemie iras de la linio Kamina-Kindu ĉe Kabalo al Kalemie ĉe la lago Tanganjiko. La plej orienta sekcio estas forlasita. Kvankam neverŝajne, eble estos servo sur la okcidenta duono de la linio. * '''Bumba-Isiro''' — Ankaŭ konata kiel la Vicicongo-linio, ĉi tiu estas izolita, mallarĝŝpura linio en la nordaj ĝangaloj. Estis raportoj, ke trajnoj veturis sur malgranda okcidenta sekcio de Bumba-Aketi (kaj eble Buta) ĉirkaŭ 2008, sed ekde 2023 oni kredas, ke ĉi tiu linio estas tute forlasita. ==== Transportiĝi buse ==== Bus Express Kinshasa, Transco Express, RVA kaj VIP Congo ofertas longdistancan bustransporton en DRK. === Transportiĝi aŭte === [[File:Torday Congo Expedition 03.jpg|thumb|La freneza stato de kongolaj vojoj]] La vojoj de DRK estas plej bone priskribitaj kiel "ege subevoluintaj". La tuta vojreto de la lando estas fifama pro malfacila veturado kaj malbone prizorgata, ĉefe pro la neglekto de la konga registaro. DRK havas malmultajn pavimitajn vojojn por sia loĝantaro kaj geografio — najbaraj Zambio kaj Bocvano havas multe pli. Dum la pluvsezono, la vojoj fariĝas ŝlimaj, igante la plej multajn longdistancajn vojaĝojn preskaŭ neeblajn. Iri de unu urbo al alia povas daŭri "plurajn semajnojn". Veturado en gravaj urboj kiel [[Kinŝaso]] estas bona. ===Per kamiono=== Ĉar pli malgrandaj veturiloj ne povas trairi kion restas de la vojoj, multe da vojaĝado en Kongo estas farata per kamiono. Se vi iras al kamionparkejo, kutime proksime al la merkato, vi devus povi trovi kamioniston, kiu prenos vin kien ajn vi volas, krom konfliktaj zonoj. Vi vojaĝas sur la ŝarĝo kun granda nombro da aliaj. Se vi elektas kamionon portantan sakojn da io mola kiel arakidoj, ĝi povas esti sufiĉe komforta. Bierkamionoj ne estas. Se la vojaĝo daŭras tagojn, tiam komforto povas esti esenca, precipe se la kamiono veturas la tutan nokton. Helpas sidi malantaŭe, ĉar la ŝoforo ne haltos nur ĉar vi volas iri al la necesejo. La kosto devas esti negocita, do unue demandu la hotelan personaron kaj provu ne pagi pli ol duoble la lokan tarifon. Foje la interna sidloko estas havebla. Manĝaĵoj aĉeteblas de la ŝoforo, kvankam ili kutime haltas ĉe vojflankaj budoj ĉiujn 5/6 horojn. Forirtempoj kutime estas komence aŭ fine de la tago, kvankam la tempo estas tre fleksebla. Helpas fari aranĝojn la antaŭan tagon. Estas plej bone vojaĝi kun kelkaj aliaj. Virinoj neniam devas vojaĝi solaj. Kelkaj vojoj havas gravajn banditajn problemojn, do kontrolu zorge antaŭ ol iri. Ĉe armeaj kontrolpunktoj, lokanoj ofte estas ĉikanitaj pro subaĉetoj. Fremduloj kutime estas lasitaj solaj, sed pretigu ian subaĉeton por ĉiuokaze. Antaŭ posttagmezo la soldatoj povas esti ebriaj, do estu tre singarda kaj tre ĝentila. Neniam koleriĝu. ==Per pramo=== Pramo sur la rivero Kongo veturas, se sekureco permesas, de Kinŝaso al Kisangani, ĉiun aŭ duan semajnon. Vi povas preni ĝin ĉe kelkaj haltejoj survoje, kvankam vi devas rapidi ĉar ĝi ne atendas. Taŭga subaĉeto al la pramestro certigas kvar-litan kabanon kaj manĝaĵojn en la kafeterio. La pramo konsistas el ĉirkaŭ kvar barĝoj ligitaj ĉirkaŭ centra pramo, kaj la barĝoj estas uzataj kiel flosanta merkato. Dum la pramo antaŭeniras, lignaj kanuoj pagajitaj de lokulanoj aperas el la ĉirkaŭa ĝangalo kun lokaj produktoj - legomoj, porkoj, simioj, ktp. - kiuj estas interŝanĝitaj kontraŭ industriaj varoj kiel medikamentoj aŭ vestaĵoj. Vi sidas sur la tegmento rigardante mirindan afrikan muzikon tondri. Kompreneble, ĝi ne estas pura, komforta aŭ sekura. Tamen, ĝi estas unu el la grandaj aventuroj de la mondo. == Vidi == == Fari == Artamikoj devus viziti la Kinŝasa Akademion de Belartoj kaj trovi artistojn kiel Lema Kusa – kun siaj “Virinoj de Lema Kusa” -, Roger Botembe kaj Henri Kalama Akulez – kun sia centra temo “Kosmaj Vibroj”. La privataj laborrenkontiĝoj de Kalama kaj Lema estas tre interese viziti kaj diskuto pri arto kun ili tre signifoplena. == Komuniki == Lingvoj: Franca (oficiela), Kikonga, Lingala, Svahila, Tĉiluba. == Aĉeti == ===Mono=== :valuto: kongola franko (FC) :je januaro 2026: : 1 USD = 2.200 : 1 EUR = 2.600 : 1 GBP = 3.000 :fonto: [https://www.xe.com/currency/cdf-congolese-franc XE.com] La loka valuto estas la '''Konga franko''', kelkfoje mallongigita '''FC''' kaj kelkfoje nur kun majuskla F post la sumo (ISO internacia valutkodo: '''CDF'''). La valuto estas libere konvertebla (sed neeble seniĝi de ĝi ekster la lando). Monbiletoj estas eldonitaj en nominalaj valoroj de FC50, 100, 200, 500, 1.000, 5.000, 10.000 kaj 20.000. La solaj kongaj monbiletoj cirkulantaj en la plej multaj lokoj estas la 50, 100, 200 kaj 500 frankaj biletoj. Ili estas preskaŭ senvaloraj, ĉar la plej valora monbileto (la 500-franka bileto) valoras malpli ol 0,20 usonajn dolarojn. Usonaj dolaroj en nominalaj valoroj super 2 usonaj dolaroj estas multe preferataj al frankoj. Kontraste, usonaj moneroj kaj unu- kaj du-usonaj dolarbiletoj estas konsiderataj senvaloraj. Usonaj dolarbiletoj devas esti kruspaj (malpli ol 3 faldoj) kaj esti presitaj en aŭ post 2003, alie ili ne estos akceptitaj. En iuj butikoj, la simbolo FF estas uzata por signifi 1000 frankojn. MasterCard/Maestro-bankomatoj nun haveblas en Kinŝaso ĉe la "Rawbank" sur bulvardo 30-a de Junio ​​(distrikto Gombe), kaj en Grand Hotel. Ĝi liveras usonajn dolarojn. Visa-karto ankaŭ uzeblas ĉe bankomatoj de "Procredit" banko en Kinŝaso, avenuo des Aviateurs, aŭ ekstere antaŭ Grand Hotel (nur biletoj de 20 kaj 100 usonaj dolaroj). Vi povas elpreni monon per Mastercard aŭ Visa-karto ĉe ĉiuj bankomatoj de Ecobank aŭ Equity bankoj en DRK. === Vendejaroj === == Manĝi == [[File:Breadbike.jpg|thumb|"Pan-biciklo"]] === Tradiciaj manĝaĵoj === Kongo havas unu nacian pladon: "moambe". Ĝi konsistas el ok ingrediencoj ("moambe" estas la lingala vorto por "ok"): palmnuksoj, kokido, fiŝo, arakidoj, rizo, maniokaj folioj, bananoj kaj piprosaŭco. === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == La kutimaj nealkoholaĵoj (nomataj "sucré" en Kongo) kiel ekzemple Kolao, Pepsi kaj Mirinda estas haveblaj en la plej multaj lokoj kaj estas sekuraj por trinki. Lokaj trinkaĵoj kiel Vitalo estas mirindaj. Tradiciaj trinkaĵoj kiel zingibra biero ankaŭ estas oftaj. === Alkoholaĵoj === La loka biero baziĝas sur rizo kaj gustas sufiĉe bone. Ĝi venas en 75-cl boteloj. Primus, Skol, Castel estas la plej oftaj markoj. Tembo kaj Doppel estas la lokaj malhelaj bieroj. En kamparaj regionoj, vi povas provi la lokan palmovinon, alkoholaĵon el la suko de la palmarbo. Ĝi estas elpremita de la arbo kaj komencas fermenti tuj post kolektado. Post du horoj, fermentado donas aroman vinon kun ĝis 4% alkoholenhavo, milde ebriiga kaj dolĉa. La vino povas esti lasita fermenti pli longe, ĝis unu tagon, por doni pli fortan, pli acidan kaj acidan guston, kiun iuj homoj preferas. Atentu la lokan ĝinon. Foje senskrupulaj vendistoj miksas metanolon, kiu estas toksa kaj povas kaŭzi blindecon. Kelkaj homoj kredas, ke metanolo estas kromprodukto de regula fermentado. Tio ne estas la kazo, ĉar regula fermentado ne povas produkti metanolon en toksaj kvantoj. == Loĝi == Kreskas la nombro da hoteloj en Kinŝaso, kun pli malgranda elekto en la regionoj de Gombe kaj Ngaliema. En multaj malgrandaj urboj, la loka preĝejo aŭ monaĥejo eble havas litojn. Vi ankaŭ povas renkonti fojan kadukiĝantan kolonian hotelon. Ne ĉiuj estas sekuraj. === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == AVERTO: Vojaĝado en granda parto de la Demokratia Respubliko Kongo estas nesekura pro altaj krimfrekvencoj kaj politika malstabileco. Turismaj instalaĵoj en la lando estas limigitaj kaj malbone evoluigitaj. Vi devas eviti ĉian vojaĝon al Kasaï Oriental, Haut-Uele, Haut Lomami, Ituri, Norda kaj Suda Kivu, Maniema kaj Tanganjiko en orienta DRK, partoj de la provinco Mai N'dombe, aŭ ene de 50 km de la limo kun la Centr-Afrika Respubliko kaj Suda Sudano. Pro la politika situacio, publikaj kunvenoj en multaj urboj fariĝis ĉiam pli danĝeraj, kaj kelkaj fariĝis perfortaj. == Sano == == Respekto == == Esperanto == [https://uea.org/landoj/kongolando Demokrata Kongolanda Esperanto-Asocio] === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Ĝermo|Afriko}} {{Parto de|Centra Afriko}} by9nmmvdg52ukgo7d60bqbptcksdw0d 72448 72447 2026-05-20T08:56:47Z Tiguliano 53 /* Sekureco */ 72448 wikitext text/x-wiki {{Rubando|Democratic_Republic_of_the_Congo_banner_Katopa_Camp_on_the_Lomami_river.jpg}} {{Informkesto lando | bildo=Kinshasa Matadi.jpg | bildotitolo=Trajno Kinshasa-Matadi | monunuo= | areo= | loĝantaro= | elektro= | antaŭkodo= | horzono= }} {{Vikipedkat|Demokratia Respubliko Kongo}} {{Vikinovkat|{{SUBPAGENAME}}}} '''{{W|Demokratia Respubliko Kongo|Kongo (Kinŝasa)}}''' (oficiale: Demokratia Respubliko Kongo; ofte mallongigita al DRK aŭ D.R. Kongo), (france: République Démocratique du Congo (aŭ RDC), estas lando en [[Centra Afriko]]. Ĝi estas la plej granda kaj plej loĝata lando en Centra Afriko, kaj ankaŭ la plej granda franclingva lando en la mondo. Ĉi tiu lando ankaŭ estas nomata Kongo-Kinŝaso por distingi ĝin de sia nordokcidenta najbaro, la Respubliko Kongo (ankaŭ konata kiel "Kongo-Brazavilo"). Kvankam la lando havas netuŝitajn sovaĝejojn, mirindan faŭnon, vulkanajn pintojn, amikajn homojn, mineralan riĉecon kaj pluvarbarojn, ĝi estas en ŝanceliĝanta stato ekde la 1960-aj jaroj kaj grandaj partoj de la lando estas nesekuraj por vojaĝado. La lando antaŭe estis nomita ''Belga Kongo'' kaj poste, de 1971 ĝis 1997, ''Zaire''. == Regionoj == {{Listo de regionoj | mapo= Congo Dem Rep Regions Map.png | titolomapo= Regionoj de Demokratia Respubliko Kongo | tekstomapo= | grandecomapo= 475px | nomoregiono1= [[Okcidenta DRK]] | kolororegiono1= #6D926D | elementojregiono1= [[Kinŝaso]] | priskriboregiono1= hejmo de la ĉefurbo [[Kinŝaso]] kaj la sola haveno de la nacio. Plejparte tropikaj arbaroj kaj paŝtejoj. | nomoregiono2= [[Katanga]] | kolororegiono2= #578E86 | elementojregiono2= | priskriboregiono2= plejparte fekundaj altebenaĵoj por agrikulturo kaj bienumado, hejmo al multaj el la reakireblaj mineraloj de la lando; fakte sendependaj de 1960-1966 dum la "Katanga Krizo" | nomoregiono3= [[Kasai]] | kolororegiono3= #B0CC9A | elementojregiono3= | priskriboregiono3= signifa diamantminado, ne multe alia. | nomoregiono4= [[Kivu]] | kolororegiono4= #55693B | elementojregiono4= [[Bukavu]], [[Goma]], [[Nacia parko Kahuzi-Biega]], [[Nacia parko Virunga]] | priskriboregiono4= influita de najbaraj [[Burundo]], [[Ruando]], kaj [[Ugando]], ĉi tiu regiono estas konata pro siaj vulkanoj, montgoriloj, kaj, tragedie, siaj nekompreneblaj konfliktoj. | nomoregiono5= [[Konga Baseno]] | kolororegiono5= #71B37B | elementojregiono5= [[Garamba Nacia Parko]], [[Nacia Parko Maiko]], [[Natura Reservejo Okapi]], [[Salonga Nacia Parko]] | priskriboregiono5= la parto de la DRK (la plejmulto) de la dua plej granda ĝangalo de la mondo post Amazonio. }} == Urboj == [[Dosiero:Kinshasa 2003.jpg|eta|Kinshasa]] [[Dosiero:Bukavu centre ville.png|eta|Bukavu - urbocentro]] * [[Kinŝaso]] (Kinshasa) - la ĉefurbo * [[Boma]] - Haveno ĉe la Atlantikon sur la dekstra bordo de la Konga Rivero * [[Bukavu]] - Ĉefurbo de la provinco Suda Kivu * Butembo - nova komerca urbo en Nord-Kivuo * Beni - Urbo en la nordo de la Nord-Kivu-provinco * [[Goma]] - ĉefurbo de la provinco Nord-Kivu * [[Isiro]] - ĉefurbo de la provinco Alta-Uele * [[Kalemie]] - ĉefurbo de la provinco Tanganjiko. Ĉefa kongola haveno ĉe Tanganjiko * [[Kananga]] - ĉefurbo de la Kasai-Centra provinco * [[Kikwit]] * [[Kindu]] - ĉefurbo de la provinco Maniema * [[Kipushi]] * [[Kisangani]] - ĉefurbo de la provinco Tshopo (Orienta Provinco). Finstacio de riverkomerco venanta de Kinŝaso kaj foriro de voja komerco direkte al Kivu. * [[Lodja]] * [[Lubumbashi]] - ĉefurbo de la province du Katanga. * [[Matadi]] - ĉefurbo de la provinco Bas-Kongo. Ĉefa industria haveno ĉe la atlantika flanko. * [[Mbandaka]] - ĉefurbo de la provinco Équateur. La ekvatora linio pasas tra la antaŭurbo de Wangata. * Mbuji-Mayi - ĉefurbo de la provinco Kasaï-Orienta. * [[Tshikapa]] - ĉefurbo de la provinco Kasajo. === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == Pluraj parkoj estas en la [[Monda Heredaĵo de UNESKO]]. *[[Nacia Parko Virunga]] *[[Nacia Parko Kahuzi-Biega]] *[[Nacia Parko Garamba]] *[[Nacia Parko Salonga]] *[[Natura Rezervejo Okapio]] *[[Nacia Parko Maiko]] == Komprenu == [[Image:Sunrise near Mossaka (Congo).JPG|thumb|300px|La rivero Kongo]] === Tereno === La Demokratia Respubliko de Kongo estas ''grandega''. Ĝi enhavas la duan plej grandan pluvarbaron en la mondo. La ĉefa rivero (Kongo) estas unu el la plej grandaj kaj profundaj riveroj en la mondo. Multaj plimalgrandaj riveroj fluas preskaŭ ĉie tra la lando. Ĉar la tervojoj ĝenerale nesufiĉas, la riveroj restas ankaŭ nuntempe la ĉefa transporta vojo. En la orienta parto troviĝas vastaj lagoj kaj nekomunan loko - lafa lago. La Albertine-Rifto, branĉo de la Orienta Afrika Rifto, etendiĝas laŭ la orienta limo de la DRC. Ĝi respondecas pri Lagoj Tanganjiko, Kivu, Eduardo kaj Alberto. La rifta faŭlto estas laŭflankita per kelkaj neaktivaj vulkanoj kaj du vulkanoj daŭre aktivaj hodiaŭ. Montoj Rwenzori kaj Virunga, laŭ la limo kun Ruando, estas sufiĉe pitoreskaj, altiĝantaj inter densaj pluvarbaroj kaj foje terure kovritaj en nebulo. Pluraj pintoj superas 4,000 m). Monto Nyiragongo enhavas unu el kvar kontinuaj laflagoj en la mondo. La suda parto de la lando ne estas tiel kovrita per arbaroj kiel la aliaj partoj. === Historio === Dum pluraj jarmiloj, la teroj kiuj nun formas la DRC estis loĝataj de centoj da malgrandaj triboj de ĉasistoj-kolektistoj. Sekve, malmultaj restaĵoj de tiuj socioj restas hodiaŭ. La unua signifa politika potenco estis la Kongo-reĝolando, fondita ĉirkaŭ la 13-a kaj 14-a jarcentoj. La Kongo-regno, kiu enhavis kio nun estas norda Angolo, Cabinda, Kongo-Brazavilo kaj Bas-Kongo, iĝis tre riĉa kaj potenca per komerco kun aliaj afrikaj popoloj en eburo, kupro, ŝtofo, ceramiko kaj sklavoj (longe antaŭ la alveno de la eŭropanoj). La portugaloj alvenis en la Konga reĝolando en 1483 kaj baldaŭ konvertis la reĝon al kristanismo, kaj sekve komencis la kristaniĝo de granda parto de la popolo. Post atingado de sia pinto en la malfruaj 15-a kaj fruaj 16-a jarcentoj, la Kongo-regno spertis perfortan konkuradon pri sinsekvo al la trono, militojn kun orientaj triboj, kaj serion de militoj kun la portugaloj. La Regno de Kongo estis venkita fare de la portugaloj en 1665 kaj efike ĉesis ekzisti, kvankam la plejparte ceremonia pozicio de Reĝo de Kongo restis ĝis la 1880-aj jaroj kaj "Kongo" restis la nomo de kolekto de triboj ĉirkaŭ la Kongo-delto Kongolando estis la lasta regiono de Afriko esplorita de eŭropanoj. La portugaloj neniam sukcesis esplori la plej interna parto de la lando. Dekoj da provoj estis faritaj de esploristoj por vojaĝi supren laŭ la rivero Kongo, sed la nepenetrebla ĝangalo ĉirkaŭ ili, tropikaj malsanoj kaj malamikaj triboj malhelpis eĉ la plej bone ekipitajn grupojn vojaĝi preter la Unua Akvofalo, (160 km enlanden). La fama brita esploristo D-ro Livingstone komencis esplori la Lualaba Riveron, kiun li pensis ligita al Nilo sed fakte estas la supra parto de Kongo, meze de la 1860-aj jaroj. Post lia fama renkontiĝo kun Henry Morton Stanley en 1867, Livingstone vojaĝis laŭ la Konga Rivero al la Stanley Pool, kiu hodiaŭ limas Kinŝason kaj Brazavilon. De tie li vojaĝis transtere al Atlantiko. En Belgio, la fervora reĝo Leopoldo la 2-a urĝe deziris ke Belgio akiru kolonion por samrapidi kun aliaj eŭropaj potencoj, sed estis plurfoje malsukcesigita fare de la belga registaro (li estis konstitucia monarko). Poste, li decidis ke li ricevos kolonion mem kiel ordinara civitano kaj organizis "humanitaran" organizon por establi celon de prenado de Kongo, tiam kreis plurajn firmaojn por fari tion. Dume, Stanley serĉis financiston por sia revprojekto: fervojo trans la pli malaltaj akvofaloj de la rivero Kongo, kiu permesus al vaporŝipoj vojaĝi la suprajn 1,000 mejlojn de Kongo kaj malŝlosi la riĉaĵojn de la "koro de Afriko". Leopoldo trovis partneron en Stanley kaj taskigis lin per konstruado de serio de fortikaĵoj laŭ la supra Konga Rivero kaj aĉetado de suvereneco de tribaj gvidantoj (aŭ mortigado de tiuj kiuj ne deziris ĝin). Pluraj fortikaĵoj estis konstruitaj sur la supra Kongo, kun laboristoj kaj materialoj venantaj de Zanzibaro. En 1883, Stanley sian finan fortikaĵon ĵus sub Stanley Falls (loko de moderna Kisangani). ==== Libera Ŝtato Kongo ==== [[File:1974 market Kinshasa 4335217020.jpg|thumbnail|Granda bazaro en Kinŝaso en 1974]] [[Dosiero:CongoDemonstrants2006.jpg|eta|Kongolaj civitanoj manifestaciantaj en Kinŝaso]] Kiam la eŭropaj potencoj disigis Afrikon inter ili ĉe la Berlina Konferenco en 1885, sub la egido de la "Internacia Kongo-Asocio", Leopoldo, la sola akciulo, oficiale prenis kontrolon de Kongo. La "Libera Ŝtato Kongo" estis kreita. Léopold kun grupo de amikoj kaj komercaj partneroj rapide komencis ekspluati la riĉaĵojn de Kongo. Ĉiu tero ne enhavanta kolonion estis konsiderita Kongo-posedaĵo, kaj la ŝtato estis dividita en privatan zonon (ekskluziva ŝtatposedaĵo) kaj liberkomercan zonon kie ĉiu eŭropano povis aĉeti 10 ĝis 15 jarojn ter-uzon. Timante ke la Brita Kabkolonio aneksus Katanga (asertante ke Kongo ne ekzercis tiun rajton), Leopoldo sendis ekspedicion al Katanga. Kiam intertraktadoj kun la loka Yeke-reĝolando malsukcesis, la belgoj batalis mallongan militon kiu finiĝis kun la senkapigo de la reĝo. Ĉe la fino de la militoj, la belgoj nun serĉis maksimumigi regionajn profitojn. La salajroj de administrantoj estis reduktitaj al la minimuma kun rekompencsistemo bazita sur la profitoj de ilia distrikto. Homoj vivantaj en la ŝtata "privata biendomo" estis malpermesitaj en komerco kun iu ajn krom la ŝtato kaj estis postulataj por disponigi precizigitajn kvotojn de kaŭĉuko kaj eburo ĉe malalta, fiksa prezo. La "Publika Forto" de la registaro devigis tiujn kvotojn tra malliberigo, torturo, vipado, same kiel seksperforto kaj forbruligo de malobeemaj/ribelemaj vilaĝoj. La puno por malsukceso renkonti kaŭĉukkvotojn estis morto. Tutaj vilaĝoj estus ĉirkaŭitaj kaj iliaj loĝantoj murditaj, kun korboj da distranĉitaj manoj resenditaj al komandantoj. Kaŭĉukoprezoj eksplodis en la 1890-aj jaroj, alportante grandan riĉaĵon al Leopoldo kaj la blankuloj de Kongo, ĝis malmultekosta kaŭĉuko de la Amerikoj kaj Azio movis prezojn malsupren. Ĉe la jarcentŝanĝo, raportoj pri tiuj abomenaĵoj atingis Eŭropon. Publikaĵoj de famaj ĵurnalistoj kaj verkoj (kiel ekzemple "Heart of Darkness" de Conrad kaj "The Crime of the Congo" de Doyle) alportis la temon al la atento de la eŭropa publiko. Embarasita, la belga registaro finfine aneksis la "Liberan Ŝtaton Kongo", reprenis la havaĵojn de Leopoldo kaj renomis la ŝtaton '''Belga Kongo''' (por diferencigi ĝin de la Franca Kongo, nun la Respubliko Kongo). Neniu censo iam estis farita, sed historiistoj taksas ke proksimume duono de la populacio de Kongo, ĝis 10 milionoj da homoj, estis mortigitaj inter 1885 kaj 1908. Sendependeco estis koncedita al Kongo la 30-an de junio 1960. Ene de semajnoj da sendependeco, la armeo ribelis kontraŭ blankaj oficiroj, kaj kreskanta perforto direktita ĉe ceteraj blankuloj devigis preskaŭ ĉiujn la 80,000 homoj de Belgio fuĝi de la lando. Post sendependiĝo komencis internaj militoj, ofte instigitaj de eksterlandaj potencoj, tio alportis novajn mortojn kaj malriĉeco. La DRC havas la dubindan distingon havi la plej malaltan aŭ duan plej malaltan MEP pokape en la mondo (nur Somalio vicas pli malalte) kaj ĝia ekonomio restas malriĉa. Ĉinio serĉis kelkajn minadkoncedojn, multaj el kiuj estas financitaj per la konstruado de infrastrukturo (fervojoj, vojoj) kaj instalaĵoj kiel lernejoj kaj hospitaloj. UN kaj multaj NRO-oj havas fortan ĉeeston en la Kivu-provincoj, sed malgraŭ grava financa helpo, multaj daŭre vivas en rifuĝejoj kaj pluvivas per eksterlanda/UN-helpo. Batalado en Kivu kaj Ituri malkreskis ĉe la fino de la jardeko, sed multaj iamaj milicsoldatoj restas batalemaj. Malmultaj estis juĝitaj pro militkrimoj, kvankam multaj iamaj ribelaj gvidantoj ja estas akuzitaj je krimoj kontraŭ la homaro kaj la uzo de infansoldatoj. Soldatoj (antaŭe membroj de milico kiu batalis en Kivu de 2006 ĝis packontrakto estis atingita en 2009) ribelis en aprilo 2012 kaj nova ondo de perforto sekvis kiam ili prenis kontrolon de granda areo laŭ la Ugando-Ruando-limoj. === Etnoj === Pli ol 200 etnoj loĝas en la Demokratia Respubliko Kongo, inkluzive de Kongo, Mongo, Mangbetu, Azande kaj Luba, kiuj konsistigas 45% de la loĝantaro de la Demokratia Respubliko Kongo. === Klimato === La lando situas ĉe la ekvatoro, kun unu triono en la nordo kaj du trionoj en la sudo. Pro sia ekvatora loko, Kongo spertas grandajn kvantojn da pluvo kaj spertas la plej altan ofteco de fulmotondroj en la mondo. Jarpluvo povas nombri pli ol 2,032 mm en kelkaj lokoj, kaj la regiono estas hejmo al la "dua plej granda pluvarbaro de la mondo" post Amazono. Ĉi tiu grandega vastaĵo de abunda ĝangalo kovras la plej grandan parton de la vasta, malalta centra baseno de la rivero, kiu deklivas direkte al Atlantiko okcidente. Tiu areo estas ĉirkaŭita de altebenaĵoj kunfalantaj en savanojn en la sudo kaj sudokcidento, mont-terasoj en la okcidento, kaj densaj prerioj etendiĝantaj preter la Konga Rivero en la nordon. Altaj glaciejaj montoj troviĝas en la malproksima orienta regiono. == Eniri == [[File:Visa policy of the Democratic Republic of the Congo.png|thumb|375px|Mapo montranta la vizpostulojn de la Demokratia Respubliko Kongo]] [[Image:Kinshasa Matadi.jpg|thumb|Fervojo inter [[Kinŝaso]] kaj [[Matadi]]]] ===Enirkondiĉoj=== La Demokratia Respubliko Kongo ne estas unu el la plej facile enireblaj landoj, eĉ por civitanoj de diversaj afrikaj landoj. DRK havas tre malmultajn senvizajn aranĝojn, kaj tial '''vizoj estas necesaj por preskaŭ ĉiuj.''' Civitanoj de '''[[Burundo]]''', '''[[Ruando]]''', '''[[Respubliko Kongo]]''', kaj '''[[Zimbabvo]]''' povas eniri DRK-on senpage ĝis 90 tagoj. Civitanoj de '''[[Kenjo]]''', '''[[Maŭricio]]''' kaj '''[[Tanzanio]]''' povas akiri vizon ĉe alveno, validan nur dum 7 tagoj. ==== Kondiĉoj por vizpeto ==== '''Vizoj por DRK estas multekostaj''' (La ambasadejo de DRK en Usono fakturas '''100 USD''' por unuopa enira vizo). Kvankam la postuloj varias de lando al lando, vi devas sendi la jenon por akiri vizon por DRK: * Kompletigitan vizpeton * Pasportan foton * Invitleteron de via gastiganto aŭ turisma gvidanto (hotelrezervoj sufiĉos) * Kopion de via flug-itinero * Kopion de via pasporto. ===== Pliaj postuloj ===== * Se vi jam vizitis la DRK-on, vi devas '''submeti kopiojn de la DRK-vizoj, kiujn vi antaŭe akiris. * Se vi estas de konga deveno, vi ne devas ricevi invitleteron. * Vakcina karto kontraŭ flava febro estas '''deviga''. ====E-vizo==== En 2025, la DRK enkondukis sistemon por elektronikaj vizoj (e-vizo), haveblan per la '''[https://evisa.gouv.cd/ oficiala retejo pri elektronikaj vizoj por DRK]'''. Kvankam la sistemo laŭdire funkcias, kaj la vizoj kutime estas ricevataj ene de 3-5 labortagoj, la kotizo estas ekstreme alta, je 300 usonaj dolaroj. Krome, vojaĝantoj raportis, ke oni petis plian pagon de ĉirkaŭ 90 usonaj dolaroj ĉe landlimaj transirejoj (kvankam ne estas klare, ĉu tio estas oficiala kotizo), kio alportas la totalan koston al preskaŭ 400 usonaj dolaroj. === Eniri avie === [[File:Aéroport International de N'djili Kinshasa.JPG|thumb|Kinŝasa flughaveno]] La ĉefa enirejo al DRK estas la flughaveno Kinŝasa-N'djili (IATA: FIH). Konstruita en 1953, ĝi ne havis multajn ĝisdatigoj kaj certe ne rangas inter la pli bonaj flughavenoj de la kontinento. El Afriko: South African Airways, Kenyan Airways, Ethiopian Airlines, & Royal Air Maroc servas Kinshasa-N'djili plurfoje semajne de Johanesburgo, Najrobo, Adis-Abebo kaj Kazablanko (tra Douala), respektive. Aliaj afrikaj aviadkompanioj servantaj Kinŝasa-N'Djili estas: Afriqiyah Airways (Tripolo); Air Mali (Douala, Bamako); Benin Gulf Air (Kotonuo, Pointe-Noire); Camair-co (Douala); CAA (Entebe); Etiopo/ASKY (Brazavilo, Kotonuo, Douala, Lagoso, Lomeo); RwandAir (Kigali); TAAG Angola Airways (Luando). El [[Eŭropo]]: Air France kaj Brussels Airlines havas regulajn rektajn flugojn. Turkish Airlines komencos servon el Istanbulo en aŭgusto 2012. Vi ankaŭ povas provi mendi vojaĝon per unu el la ĉefaj afrikaj aviadkompanioj kiel Ethiopian Airlines, South African, Kenyan, aŭ Royal Air Maroc. La dua urbo de la DRK, Lubumbashi (IATA:FBM), havas internacian flughavenon servatan de Ethiopian Airlines (Lilongvo, Adis-Abebo), Kenya Airways (Harareo, Najrobo), Korongo (Johanesburgo), Precision Air (Dar es Salaam, Lusaka), kaj South African Express (Johanesburgo). Aliaj flughavenoj kun internacia servo estas Goma (IATA:GOM) kun servo de CAA al Entebbe (Kampalo) kaj Kisangani (IATA:FKI), kiu estas servata de Kenya Airways el Najrobo. === Eniri trajne === Ne ekzistas internaciaj pasaĝertrajnoj el najbaraj landoj, kaj limigita vartrafiko, malgraŭ du internaciaj fervojaj linioj, unu el Angolo kaj unu el Zambio al la regiono Katanga. La linioj estas en diversaj statoj de kadukiĝo kaj aliaj estas simple forlasitaj. Kvankam kelkaj riparoj, ĉefe kun ĉina helpo, okazis, estas neverŝajne, ke novaj translimaj servoj realiĝos en la venontaj jaroj. Tamen, por la sentima vojaĝanto eblas kapti trajnon al la limurbo Luao, en orienta Angolo, kaj transiri la limon per aliaj rimedoj. Ankaŭ ekzistas trajnoj al Kitwe kaj Ndola en la Kuprozono de norda Zambio, de kie eblas transiri la limon. ===Eniri aŭte=== La vojoj ĝenerale estas tro ŝtonaj aŭ ŝlimaj por aŭtoj sen kvarrada transmisio. Decaj pavimitaj vojoj ligas la regionon Katanga kun Zambio kaj Kinŝaso ĝis Matadi kaj Angolo. Vojoj eniras la DRK-on el Ugando, Ruando kaj Burundo, kvankam vojaĝi malproksimen preter la limo estas tre malfacile kaj partoj de la orienta DRK restas nesekuraj. Ekzistas pramoj por transporti veturilojn trans la riveron Kongo el Kongo-Brazavilo kaj eble eblas trovi pramon de la KA al la malproksimaj, nepavimitaj vojoj de la norda DRK. Ne tute fidu vian mapon. Multaj montras malfeliĉan reveman pensadon. Vojoj ofte estas forlavitaj de pluvoj, aŭ simple neniam estis konstruitaj. Demandu lokanon aŭ gvidiston ĉu itinero estas irebla aŭ ne. === Eniri buse === De Ugando al Kongo tra la landlimo Bunagana Kisoro. Multaj busoj veturas ĉiutage inter Bunagana/Ugando kaj Goma de la 7a ĝis la 13a horo. La prezo por la buso estas 5 usonaj dolaroj. Valida vizo por ambaŭ landoj estas necesa en ambaŭ direktoj. La eniraj kaj eliraj proceduroj ĉe la landlimo Bunagana estas "facilaj" kaj simplaj, kaj homoj estas tre helpemaj por helpi vizitantojn trairi sen problemoj. === Eniri boate === Pasaĝeraj kaj VIP-pramoj, ankaŭ loke konataj kiel "Canot Rapide", funkcias ĉiutage inter Brazavilo kaj Kinŝaso proksimume ĉiujn du horojn de la 8a ĝis la 15a horo. Prezoj por la pramoj estas: 15 USD por pasaĝero kaj 25 USD por la VIP-pramo (Carnot Rapide). Ĉi-lasta estas rekomendinda, ĉar ĉi tiuj estas tute novaj boatoj kaj ne tro plenaj. Valida vizo por ambaŭ landoj estas necesa en ambaŭ direktoj, same kiel (almenaŭ "oficiale") speciala permesilo. La burokratio ĉe ambaŭ finoj postulas iom da tempo. La eniraj kaj eliraj proceduroj en Brazavilo estas "facilaj" kaj simplaj, kaj homoj estas tre helpemaj por helpi trairi sen problemoj. Kontraste, ĉi tiuj proceduroj estas iom malfacilaj en Kinŝaso kaj multe dependas de ĉu vi estas individua vojaĝanto aŭ helpata de organizo aŭ oficiala registara reprezentanto. En 2025, vojaĝantoj raportis, ke 7-taga transitvizo ĉe alveno ĉe La Strando kostas 100 USD. Plua flugbileto de la flughaveno de Kinŝaso estas necesa. Ankaŭ ekzistas rapidboatoj lueblaj, ĉu grupe ĉu sole (prezo!), tamen ne estas konsilinde mendi ilin, ĉar ili vere rapidas trans la riveron laŭlonge de la rapidfluoj. Tamen, vojaĝantoj raportas, ke preni privatan boaton (200 USD) permesas eviti multajn atendovicojn kaj pagi subaĉetaĵojn. == Transportiĝi == [[Image:Congo Transport Map.PNG|thumb|400px|Mapo de surtera kaj akva transporto.]] Kun areo kovranta 2,345,409 km² kaj neadekvate evoluinta infrastrukturo, DR Kongo povas esti "tre malfacila" lando por moviĝi. Pro la grandega grandeco de la lando, la terura stato de la vojoj kaj la malbona sekureca situacio, la sola maniero rapide moviĝi tra la lando estas per aviadilo. Tio ne signifas, ke ĝi estas sekura. La parto de DR Kongo en la monda aertrafiko estas malpli ol 0.1%, sed ĝi respondecis pri preskaŭ 4% de la totalaj aerakcidentoj de 2010 ĝis 2019. Sed flugado estas ankoraŭ pli bona alternativo al vojaĝado surtere aŭ per ŝipo. La plej granda kaj plej longe funkcianta aviadkompanio estas '''[http://www.caacongo.com/ Compagnie Africain d'Aviation]''', kun servo al Goma, Kananga, Kindu, Kinshasa-N'djili, Kisangani, Lubumbashi, Mbandaka, Mbuji-Maya, kaj Entebbe (Kampalo), Ugando. '''[http://www.airkasai.cd/ Air Kasaï]''' funkciigas de Kinshasa-N'Dolo ĝis Beni, Bunia, Goma, & Lubumbashi. === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== [[Image:Matadi train station (21236934082).jpg|thumb|Enŝipiĝante ĉe la fervoja stacio en [[Matadi]] al la ĉefurbo [[Kinŝaso]], ĉi tiu estas la plej bona fervoja servo en la Demokratia Respubliko Kongo.]] La malmultaj trajnoj, kiuj ankoraŭ funkcias en la DRK, estas en tre malbona stato kaj veturas sur reloj konstruitaj de la belga kolonia registaro antaŭ pli ol duonjarcento. La rulmaterialo estas tre malnova kaj kaduka. Vi estas bonŝanca se vi ricevas malmolan sidlokon kaj eĉ pli bonŝanca se via trajno havas restoracivagonon (kiu verŝajne havos limigitajn eblojn, kiuj elĉerpiĝos duonvoje dum la vojaĝo). Atendu, ke la vagono estos troplena kun multaj sidantaj sur la tegmento. Trajnoj en la DRK funkcias laŭ nekonstanta horaro pro manko de financoj aŭ fuelo kaj riparoj/paneoj, kiuj estas oftaj. Sur multaj linioj, povas esti 2-3 semajnoj inter trajnoj. Se estas ia avantaĝo, ne estis tro multaj mortoj pro dereligoj (verŝajne malpli ol mortis en aviadilakcidentoj en la DRK). Vere ne eblas mendi trajnan veturon anticipe; simple aperu ĉe la stacio kaj demandu la staciestro kiam la sekva trajno veturos kaj aĉetu bileton en la tago, kiam ĝi foriras. La ĉina registaro kontraŭ minrajtoj konsentis konstrui 9 miliardojn da usonaj dolaroj en fervojoj kaj aŭtovojoj. Rezulte de tio, la fervojo Kinŝaso-Matadi estis renovigita. Ekde 2023, la jenaj linioj eble funkcias, sed vi devus duoble kontroli tion post alveno, ĉar informoj estas tre malfacile troveblaj ekster la lando. * [[Kinŝaso]]-[[Matadi]] — La plej trafikata kaj plej bone ekipita itinero en la tuta lando. Ekde 2019 ekzistas unu "ekspresa" servo semajne en ĉiu direkto. La trajnoj estas duonmodernaj kaj havas kaj unuaklasajn vagonojn kaj restoracivagonon. La fervoja linio estis unue konstruita en la 1890-aj jaroj kaj estas fifama pro la grandega homa kosto, kie miloj da la punlaboristoj pereis. * [[Lubumbashi]]-[[Ilebo]] — Ĉi tiu itinero estis iom plibonigita kaj novaj trajnoj kun kuŝseĝoj kaj restoracio veturas plurajn fojojn semajne. La vojaĝtempo por la plena longo estas ĉirkaŭ du tagoj. Ilebo situas ĉe la fino de la navigebla parto de la rivero Kasai, permesante al vojaĝantoj translokiĝi al pramo por atingi okcidentan DRK. * '''Kamina-Kindu''' — Neuzebla post la milito, ĉi tiu linio estis riparita. La linio konektiĝas kun la linio Lubumbashi-Ilebo, do eble estos trajnoj veturantaj de Lubumbashi-Kindu. * '''Kisangani-Ubundu''' — Transporta linio por preteriri la Stanley-akvofalojn ĉe Kongo, servo funkcias nur kiam estas ŝarĝo por transporti kiam ŝipo alvenas ĉe ambaŭ finoj, kio povas esti unufoje ĉiujn 1-2 monatojn. Ne estas pasaĝerpramoj de Ubundu al Kindu, sed eble vi povos veturi per kargoŝipo. Linioj kiuj plej verŝajne nefunkcias aŭ estas tre difektitaj/forlasitaj estas: * Branĉo de la linio Lubumbashi-Ilebo, kiu iras al la angola limo. Ĝi iam konektiĝis kun la fervojo Benguela de Angolo kaj kuris al Atlantiko ĝis la 1970-aj jaroj, kiam la angola flanko estis detruita de interna milito. La okcidenta duono de la fervojo Benguela, en [[Angolo]], estis riparita kaj trajnoj veturas ĝis la limo kun DRK. * La linio Kabalo-Kalemie iras de la linio Kamina-Kindu ĉe Kabalo al Kalemie ĉe la lago Tanganjiko. La plej orienta sekcio estas forlasita. Kvankam neverŝajne, eble estos servo sur la okcidenta duono de la linio. * '''Bumba-Isiro''' — Ankaŭ konata kiel la Vicicongo-linio, ĉi tiu estas izolita, mallarĝŝpura linio en la nordaj ĝangaloj. Estis raportoj, ke trajnoj veturis sur malgranda okcidenta sekcio de Bumba-Aketi (kaj eble Buta) ĉirkaŭ 2008, sed ekde 2023 oni kredas, ke ĉi tiu linio estas tute forlasita. ==== Transportiĝi buse ==== Bus Express Kinshasa, Transco Express, RVA kaj VIP Congo ofertas longdistancan bustransporton en DRK. === Transportiĝi aŭte === [[File:Torday Congo Expedition 03.jpg|thumb|La freneza stato de kongolaj vojoj]] La vojoj de DRK estas plej bone priskribitaj kiel "ege subevoluintaj". La tuta vojreto de la lando estas fifama pro malfacila veturado kaj malbone prizorgata, ĉefe pro la neglekto de la konga registaro. DRK havas malmultajn pavimitajn vojojn por sia loĝantaro kaj geografio — najbaraj Zambio kaj Bocvano havas multe pli. Dum la pluvsezono, la vojoj fariĝas ŝlimaj, igante la plej multajn longdistancajn vojaĝojn preskaŭ neeblajn. Iri de unu urbo al alia povas daŭri "plurajn semajnojn". Veturado en gravaj urboj kiel [[Kinŝaso]] estas bona. ===Per kamiono=== Ĉar pli malgrandaj veturiloj ne povas trairi kion restas de la vojoj, multe da vojaĝado en Kongo estas farata per kamiono. Se vi iras al kamionparkejo, kutime proksime al la merkato, vi devus povi trovi kamioniston, kiu prenos vin kien ajn vi volas, krom konfliktaj zonoj. Vi vojaĝas sur la ŝarĝo kun granda nombro da aliaj. Se vi elektas kamionon portantan sakojn da io mola kiel arakidoj, ĝi povas esti sufiĉe komforta. Bierkamionoj ne estas. Se la vojaĝo daŭras tagojn, tiam komforto povas esti esenca, precipe se la kamiono veturas la tutan nokton. Helpas sidi malantaŭe, ĉar la ŝoforo ne haltos nur ĉar vi volas iri al la necesejo. La kosto devas esti negocita, do unue demandu la hotelan personaron kaj provu ne pagi pli ol duoble la lokan tarifon. Foje la interna sidloko estas havebla. Manĝaĵoj aĉeteblas de la ŝoforo, kvankam ili kutime haltas ĉe vojflankaj budoj ĉiujn 5/6 horojn. Forirtempoj kutime estas komence aŭ fine de la tago, kvankam la tempo estas tre fleksebla. Helpas fari aranĝojn la antaŭan tagon. Estas plej bone vojaĝi kun kelkaj aliaj. Virinoj neniam devas vojaĝi solaj. Kelkaj vojoj havas gravajn banditajn problemojn, do kontrolu zorge antaŭ ol iri. Ĉe armeaj kontrolpunktoj, lokanoj ofte estas ĉikanitaj pro subaĉetoj. Fremduloj kutime estas lasitaj solaj, sed pretigu ian subaĉeton por ĉiuokaze. Antaŭ posttagmezo la soldatoj povas esti ebriaj, do estu tre singarda kaj tre ĝentila. Neniam koleriĝu. ==Per pramo=== Pramo sur la rivero Kongo veturas, se sekureco permesas, de Kinŝaso al Kisangani, ĉiun aŭ duan semajnon. Vi povas preni ĝin ĉe kelkaj haltejoj survoje, kvankam vi devas rapidi ĉar ĝi ne atendas. Taŭga subaĉeto al la pramestro certigas kvar-litan kabanon kaj manĝaĵojn en la kafeterio. La pramo konsistas el ĉirkaŭ kvar barĝoj ligitaj ĉirkaŭ centra pramo, kaj la barĝoj estas uzataj kiel flosanta merkato. Dum la pramo antaŭeniras, lignaj kanuoj pagajitaj de lokulanoj aperas el la ĉirkaŭa ĝangalo kun lokaj produktoj - legomoj, porkoj, simioj, ktp. - kiuj estas interŝanĝitaj kontraŭ industriaj varoj kiel medikamentoj aŭ vestaĵoj. Vi sidas sur la tegmento rigardante mirindan afrikan muzikon tondri. Kompreneble, ĝi ne estas pura, komforta aŭ sekura. Tamen, ĝi estas unu el la grandaj aventuroj de la mondo. == Vidi == == Fari == Artamikoj devus viziti la Kinŝasa Akademion de Belartoj kaj trovi artistojn kiel Lema Kusa – kun siaj “Virinoj de Lema Kusa” -, Roger Botembe kaj Henri Kalama Akulez – kun sia centra temo “Kosmaj Vibroj”. La privataj laborrenkontiĝoj de Kalama kaj Lema estas tre interese viziti kaj diskuto pri arto kun ili tre signifoplena. == Komuniki == Lingvoj: Franca (oficiela), Kikonga, Lingala, Svahila, Tĉiluba. == Aĉeti == ===Mono=== :valuto: kongola franko (FC) :je januaro 2026: : 1 USD = 2.200 : 1 EUR = 2.600 : 1 GBP = 3.000 :fonto: [https://www.xe.com/currency/cdf-congolese-franc XE.com] La loka valuto estas la '''Konga franko''', kelkfoje mallongigita '''FC''' kaj kelkfoje nur kun majuskla F post la sumo (ISO internacia valutkodo: '''CDF'''). La valuto estas libere konvertebla (sed neeble seniĝi de ĝi ekster la lando). Monbiletoj estas eldonitaj en nominalaj valoroj de FC50, 100, 200, 500, 1.000, 5.000, 10.000 kaj 20.000. La solaj kongaj monbiletoj cirkulantaj en la plej multaj lokoj estas la 50, 100, 200 kaj 500 frankaj biletoj. Ili estas preskaŭ senvaloraj, ĉar la plej valora monbileto (la 500-franka bileto) valoras malpli ol 0,20 usonajn dolarojn. Usonaj dolaroj en nominalaj valoroj super 2 usonaj dolaroj estas multe preferataj al frankoj. Kontraste, usonaj moneroj kaj unu- kaj du-usonaj dolarbiletoj estas konsiderataj senvaloraj. Usonaj dolarbiletoj devas esti kruspaj (malpli ol 3 faldoj) kaj esti presitaj en aŭ post 2003, alie ili ne estos akceptitaj. En iuj butikoj, la simbolo FF estas uzata por signifi 1000 frankojn. MasterCard/Maestro-bankomatoj nun haveblas en Kinŝaso ĉe la "Rawbank" sur bulvardo 30-a de Junio ​​(distrikto Gombe), kaj en Grand Hotel. Ĝi liveras usonajn dolarojn. Visa-karto ankaŭ uzeblas ĉe bankomatoj de "Procredit" banko en Kinŝaso, avenuo des Aviateurs, aŭ ekstere antaŭ Grand Hotel (nur biletoj de 20 kaj 100 usonaj dolaroj). Vi povas elpreni monon per Mastercard aŭ Visa-karto ĉe ĉiuj bankomatoj de Ecobank aŭ Equity bankoj en DRK. === Vendejaroj === == Manĝi == [[File:Breadbike.jpg|thumb|"Pan-biciklo"]] === Tradiciaj manĝaĵoj === Kongo havas unu nacian pladon: "moambe". Ĝi konsistas el ok ingrediencoj ("moambe" estas la lingala vorto por "ok"): palmnuksoj, kokido, fiŝo, arakidoj, rizo, maniokaj folioj, bananoj kaj piprosaŭco. === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == La kutimaj nealkoholaĵoj (nomataj "sucré" en Kongo) kiel ekzemple Kolao, Pepsi kaj Mirinda estas haveblaj en la plej multaj lokoj kaj estas sekuraj por trinki. Lokaj trinkaĵoj kiel Vitalo estas mirindaj. Tradiciaj trinkaĵoj kiel zingibra biero ankaŭ estas oftaj. === Alkoholaĵoj === La loka biero baziĝas sur rizo kaj gustas sufiĉe bone. Ĝi venas en 75-cl boteloj. Primus, Skol, Castel estas la plej oftaj markoj. Tembo kaj Doppel estas la lokaj malhelaj bieroj. En kamparaj regionoj, vi povas provi la lokan palmovinon, alkoholaĵon el la suko de la palmarbo. Ĝi estas elpremita de la arbo kaj komencas fermenti tuj post kolektado. Post du horoj, fermentado donas aroman vinon kun ĝis 4% alkoholenhavo, milde ebriiga kaj dolĉa. La vino povas esti lasita fermenti pli longe, ĝis unu tagon, por doni pli fortan, pli acidan kaj acidan guston, kiun iuj homoj preferas. Atentu la lokan ĝinon. Foje senskrupulaj vendistoj miksas metanolon, kiu estas toksa kaj povas kaŭzi blindecon. Kelkaj homoj kredas, ke metanolo estas kromprodukto de regula fermentado. Tio ne estas la kazo, ĉar regula fermentado ne povas produkti metanolon en toksaj kvantoj. == Loĝi == Kreskas la nombro da hoteloj en Kinŝaso, kun pli malgranda elekto en la regionoj de Gombe kaj Ngaliema. En multaj malgrandaj urboj, la loka preĝejo aŭ monaĥejo eble havas litojn. Vi ankaŭ povas renkonti fojan kadukiĝantan kolonian hotelon. Ne ĉiuj estas sekuraj. === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == [[File:MONUSCO peacekeepers - Last line of defense near Goma. Photo MONUSCO (8229506972).jpg|thumb|UN-pacistoj proksime de [[Goma]]]] AVERTO: Vojaĝado en granda parto de la Demokratia Respubliko Kongo estas nesekura pro altaj krimfrekvencoj kaj politika malstabileco. Turismaj instalaĵoj en la lando estas limigitaj kaj malbone evoluigitaj. Vi devas eviti ĉian vojaĝon al Kasaï Oriental, Haut-Uele, Haut Lomami, Ituri, Norda kaj Suda Kivu, Maniema kaj Tanganjiko en orienta DRK, partoj de la provinco Mai N'dombe, aŭ ene de 50 km de la limo kun la Centr-Afrika Respubliko kaj Suda Sudano. Pro la politika situacio, publikaj kunvenoj en multaj urboj fariĝis ĉiam pli danĝeraj, kaj kelkaj fariĝis perfortaj. === Korupto === Korupto en DRK estas sistema kaj endemia, influante ĉion, kion ĝi tuŝas en la lando, de la registaro ĝis la komerca mondo. Ĝi bedaŭrinde fariĝis akceptita kaj tolerata praktiko. La polico estas rutine konsiderata kiel unu el la plej koruptaj institucioj en DRK. Pro iliaj malaltaj salajroj − la tipa policisto gajnas {{USD|50-100}} monate, kio ne sufiĉas por permesi decan vivnivelon en multaj mondopartoj − ili ofte celas kaj ĉantaĝas homojn por subaĉetoj. Laŭ unu fonto, ĉiu policejo (supozeble kaj laŭdire) en [[Kinŝaso]] kolektis averaĝe {{USD|12,100}} en subaĉetoj monate en 2015, ŝokiga kvanto en lando kie la plej multaj homoj vivas en malriĉeco. Oni konsilas vin tute ne fidi la policon. === Fotografado === Foti strategie gravajn strukturojn − registarajn konstruaĵojn aŭ strukturojn, policejojn, limtransirejojn, armeajn instalaĵojn, elektrocentralojn kaj flughavenojn − estas kontraŭleĝa. Fari tion povas igi la aŭtoritatojn (malĝuste) supozi, ke vi estas spiono, membro de armita grupo, kiu malakordas kun la kongola registaro, aŭ teroristo. Konsiderante la historion de DR Kongo de eltenaj jaroj da konflikto, ĉio perceptita kiel minacanta la nacian sekurecon de la lando estas prenita tre serioze. Vi estos detenita de la polico se kaptita kaj nekapabla subaĉeti ilin pro via malobeo. == Sano == == Respekto == == Esperanto == [https://uea.org/landoj/kongolando Demokrata Kongolanda Esperanto-Asocio] === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Ĝermo|Afriko}} {{Parto de|Centra Afriko}} c4gok5zq82gmwil8f6jz220vh743bdp 72449 72448 2026-05-20T08:58:21Z Tiguliano 53 /* Korupto */ 72449 wikitext text/x-wiki {{Rubando|Democratic_Republic_of_the_Congo_banner_Katopa_Camp_on_the_Lomami_river.jpg}} {{Informkesto lando | bildo=Kinshasa Matadi.jpg | bildotitolo=Trajno Kinshasa-Matadi | monunuo= | areo= | loĝantaro= | elektro= | antaŭkodo= | horzono= }} {{Vikipedkat|Demokratia Respubliko Kongo}} {{Vikinovkat|{{SUBPAGENAME}}}} '''{{W|Demokratia Respubliko Kongo|Kongo (Kinŝasa)}}''' (oficiale: Demokratia Respubliko Kongo; ofte mallongigita al DRK aŭ D.R. Kongo), (france: République Démocratique du Congo (aŭ RDC), estas lando en [[Centra Afriko]]. Ĝi estas la plej granda kaj plej loĝata lando en Centra Afriko, kaj ankaŭ la plej granda franclingva lando en la mondo. Ĉi tiu lando ankaŭ estas nomata Kongo-Kinŝaso por distingi ĝin de sia nordokcidenta najbaro, la Respubliko Kongo (ankaŭ konata kiel "Kongo-Brazavilo"). Kvankam la lando havas netuŝitajn sovaĝejojn, mirindan faŭnon, vulkanajn pintojn, amikajn homojn, mineralan riĉecon kaj pluvarbarojn, ĝi estas en ŝanceliĝanta stato ekde la 1960-aj jaroj kaj grandaj partoj de la lando estas nesekuraj por vojaĝado. La lando antaŭe estis nomita ''Belga Kongo'' kaj poste, de 1971 ĝis 1997, ''Zaire''. == Regionoj == {{Listo de regionoj | mapo= Congo Dem Rep Regions Map.png | titolomapo= Regionoj de Demokratia Respubliko Kongo | tekstomapo= | grandecomapo= 475px | nomoregiono1= [[Okcidenta DRK]] | kolororegiono1= #6D926D | elementojregiono1= [[Kinŝaso]] | priskriboregiono1= hejmo de la ĉefurbo [[Kinŝaso]] kaj la sola haveno de la nacio. Plejparte tropikaj arbaroj kaj paŝtejoj. | nomoregiono2= [[Katanga]] | kolororegiono2= #578E86 | elementojregiono2= | priskriboregiono2= plejparte fekundaj altebenaĵoj por agrikulturo kaj bienumado, hejmo al multaj el la reakireblaj mineraloj de la lando; fakte sendependaj de 1960-1966 dum la "Katanga Krizo" | nomoregiono3= [[Kasai]] | kolororegiono3= #B0CC9A | elementojregiono3= | priskriboregiono3= signifa diamantminado, ne multe alia. | nomoregiono4= [[Kivu]] | kolororegiono4= #55693B | elementojregiono4= [[Bukavu]], [[Goma]], [[Nacia parko Kahuzi-Biega]], [[Nacia parko Virunga]] | priskriboregiono4= influita de najbaraj [[Burundo]], [[Ruando]], kaj [[Ugando]], ĉi tiu regiono estas konata pro siaj vulkanoj, montgoriloj, kaj, tragedie, siaj nekompreneblaj konfliktoj. | nomoregiono5= [[Konga Baseno]] | kolororegiono5= #71B37B | elementojregiono5= [[Garamba Nacia Parko]], [[Nacia Parko Maiko]], [[Natura Reservejo Okapi]], [[Salonga Nacia Parko]] | priskriboregiono5= la parto de la DRK (la plejmulto) de la dua plej granda ĝangalo de la mondo post Amazonio. }} == Urboj == [[Dosiero:Kinshasa 2003.jpg|eta|Kinshasa]] [[Dosiero:Bukavu centre ville.png|eta|Bukavu - urbocentro]] * [[Kinŝaso]] (Kinshasa) - la ĉefurbo * [[Boma]] - Haveno ĉe la Atlantikon sur la dekstra bordo de la Konga Rivero * [[Bukavu]] - Ĉefurbo de la provinco Suda Kivu * Butembo - nova komerca urbo en Nord-Kivuo * Beni - Urbo en la nordo de la Nord-Kivu-provinco * [[Goma]] - ĉefurbo de la provinco Nord-Kivu * [[Isiro]] - ĉefurbo de la provinco Alta-Uele * [[Kalemie]] - ĉefurbo de la provinco Tanganjiko. Ĉefa kongola haveno ĉe Tanganjiko * [[Kananga]] - ĉefurbo de la Kasai-Centra provinco * [[Kikwit]] * [[Kindu]] - ĉefurbo de la provinco Maniema * [[Kipushi]] * [[Kisangani]] - ĉefurbo de la provinco Tshopo (Orienta Provinco). Finstacio de riverkomerco venanta de Kinŝaso kaj foriro de voja komerco direkte al Kivu. * [[Lodja]] * [[Lubumbashi]] - ĉefurbo de la province du Katanga. * [[Matadi]] - ĉefurbo de la provinco Bas-Kongo. Ĉefa industria haveno ĉe la atlantika flanko. * [[Mbandaka]] - ĉefurbo de la provinco Équateur. La ekvatora linio pasas tra la antaŭurbo de Wangata. * Mbuji-Mayi - ĉefurbo de la provinco Kasaï-Orienta. * [[Tshikapa]] - ĉefurbo de la provinco Kasajo. === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == Pluraj parkoj estas en la [[Monda Heredaĵo de UNESKO]]. *[[Nacia Parko Virunga]] *[[Nacia Parko Kahuzi-Biega]] *[[Nacia Parko Garamba]] *[[Nacia Parko Salonga]] *[[Natura Rezervejo Okapio]] *[[Nacia Parko Maiko]] == Komprenu == [[Image:Sunrise near Mossaka (Congo).JPG|thumb|300px|La rivero Kongo]] === Tereno === La Demokratia Respubliko de Kongo estas ''grandega''. Ĝi enhavas la duan plej grandan pluvarbaron en la mondo. La ĉefa rivero (Kongo) estas unu el la plej grandaj kaj profundaj riveroj en la mondo. Multaj plimalgrandaj riveroj fluas preskaŭ ĉie tra la lando. Ĉar la tervojoj ĝenerale nesufiĉas, la riveroj restas ankaŭ nuntempe la ĉefa transporta vojo. En la orienta parto troviĝas vastaj lagoj kaj nekomunan loko - lafa lago. La Albertine-Rifto, branĉo de la Orienta Afrika Rifto, etendiĝas laŭ la orienta limo de la DRC. Ĝi respondecas pri Lagoj Tanganjiko, Kivu, Eduardo kaj Alberto. La rifta faŭlto estas laŭflankita per kelkaj neaktivaj vulkanoj kaj du vulkanoj daŭre aktivaj hodiaŭ. Montoj Rwenzori kaj Virunga, laŭ la limo kun Ruando, estas sufiĉe pitoreskaj, altiĝantaj inter densaj pluvarbaroj kaj foje terure kovritaj en nebulo. Pluraj pintoj superas 4,000 m). Monto Nyiragongo enhavas unu el kvar kontinuaj laflagoj en la mondo. La suda parto de la lando ne estas tiel kovrita per arbaroj kiel la aliaj partoj. === Historio === Dum pluraj jarmiloj, la teroj kiuj nun formas la DRC estis loĝataj de centoj da malgrandaj triboj de ĉasistoj-kolektistoj. Sekve, malmultaj restaĵoj de tiuj socioj restas hodiaŭ. La unua signifa politika potenco estis la Kongo-reĝolando, fondita ĉirkaŭ la 13-a kaj 14-a jarcentoj. La Kongo-regno, kiu enhavis kio nun estas norda Angolo, Cabinda, Kongo-Brazavilo kaj Bas-Kongo, iĝis tre riĉa kaj potenca per komerco kun aliaj afrikaj popoloj en eburo, kupro, ŝtofo, ceramiko kaj sklavoj (longe antaŭ la alveno de la eŭropanoj). La portugaloj alvenis en la Konga reĝolando en 1483 kaj baldaŭ konvertis la reĝon al kristanismo, kaj sekve komencis la kristaniĝo de granda parto de la popolo. Post atingado de sia pinto en la malfruaj 15-a kaj fruaj 16-a jarcentoj, la Kongo-regno spertis perfortan konkuradon pri sinsekvo al la trono, militojn kun orientaj triboj, kaj serion de militoj kun la portugaloj. La Regno de Kongo estis venkita fare de la portugaloj en 1665 kaj efike ĉesis ekzisti, kvankam la plejparte ceremonia pozicio de Reĝo de Kongo restis ĝis la 1880-aj jaroj kaj "Kongo" restis la nomo de kolekto de triboj ĉirkaŭ la Kongo-delto Kongolando estis la lasta regiono de Afriko esplorita de eŭropanoj. La portugaloj neniam sukcesis esplori la plej interna parto de la lando. Dekoj da provoj estis faritaj de esploristoj por vojaĝi supren laŭ la rivero Kongo, sed la nepenetrebla ĝangalo ĉirkaŭ ili, tropikaj malsanoj kaj malamikaj triboj malhelpis eĉ la plej bone ekipitajn grupojn vojaĝi preter la Unua Akvofalo, (160 km enlanden). La fama brita esploristo D-ro Livingstone komencis esplori la Lualaba Riveron, kiun li pensis ligita al Nilo sed fakte estas la supra parto de Kongo, meze de la 1860-aj jaroj. Post lia fama renkontiĝo kun Henry Morton Stanley en 1867, Livingstone vojaĝis laŭ la Konga Rivero al la Stanley Pool, kiu hodiaŭ limas Kinŝason kaj Brazavilon. De tie li vojaĝis transtere al Atlantiko. En Belgio, la fervora reĝo Leopoldo la 2-a urĝe deziris ke Belgio akiru kolonion por samrapidi kun aliaj eŭropaj potencoj, sed estis plurfoje malsukcesigita fare de la belga registaro (li estis konstitucia monarko). Poste, li decidis ke li ricevos kolonion mem kiel ordinara civitano kaj organizis "humanitaran" organizon por establi celon de prenado de Kongo, tiam kreis plurajn firmaojn por fari tion. Dume, Stanley serĉis financiston por sia revprojekto: fervojo trans la pli malaltaj akvofaloj de la rivero Kongo, kiu permesus al vaporŝipoj vojaĝi la suprajn 1,000 mejlojn de Kongo kaj malŝlosi la riĉaĵojn de la "koro de Afriko". Leopoldo trovis partneron en Stanley kaj taskigis lin per konstruado de serio de fortikaĵoj laŭ la supra Konga Rivero kaj aĉetado de suvereneco de tribaj gvidantoj (aŭ mortigado de tiuj kiuj ne deziris ĝin). Pluraj fortikaĵoj estis konstruitaj sur la supra Kongo, kun laboristoj kaj materialoj venantaj de Zanzibaro. En 1883, Stanley sian finan fortikaĵon ĵus sub Stanley Falls (loko de moderna Kisangani). ==== Libera Ŝtato Kongo ==== [[File:1974 market Kinshasa 4335217020.jpg|thumbnail|Granda bazaro en Kinŝaso en 1974]] [[Dosiero:CongoDemonstrants2006.jpg|eta|Kongolaj civitanoj manifestaciantaj en Kinŝaso]] Kiam la eŭropaj potencoj disigis Afrikon inter ili ĉe la Berlina Konferenco en 1885, sub la egido de la "Internacia Kongo-Asocio", Leopoldo, la sola akciulo, oficiale prenis kontrolon de Kongo. La "Libera Ŝtato Kongo" estis kreita. Léopold kun grupo de amikoj kaj komercaj partneroj rapide komencis ekspluati la riĉaĵojn de Kongo. Ĉiu tero ne enhavanta kolonion estis konsiderita Kongo-posedaĵo, kaj la ŝtato estis dividita en privatan zonon (ekskluziva ŝtatposedaĵo) kaj liberkomercan zonon kie ĉiu eŭropano povis aĉeti 10 ĝis 15 jarojn ter-uzon. Timante ke la Brita Kabkolonio aneksus Katanga (asertante ke Kongo ne ekzercis tiun rajton), Leopoldo sendis ekspedicion al Katanga. Kiam intertraktadoj kun la loka Yeke-reĝolando malsukcesis, la belgoj batalis mallongan militon kiu finiĝis kun la senkapigo de la reĝo. Ĉe la fino de la militoj, la belgoj nun serĉis maksimumigi regionajn profitojn. La salajroj de administrantoj estis reduktitaj al la minimuma kun rekompencsistemo bazita sur la profitoj de ilia distrikto. Homoj vivantaj en la ŝtata "privata biendomo" estis malpermesitaj en komerco kun iu ajn krom la ŝtato kaj estis postulataj por disponigi precizigitajn kvotojn de kaŭĉuko kaj eburo ĉe malalta, fiksa prezo. La "Publika Forto" de la registaro devigis tiujn kvotojn tra malliberigo, torturo, vipado, same kiel seksperforto kaj forbruligo de malobeemaj/ribelemaj vilaĝoj. La puno por malsukceso renkonti kaŭĉukkvotojn estis morto. Tutaj vilaĝoj estus ĉirkaŭitaj kaj iliaj loĝantoj murditaj, kun korboj da distranĉitaj manoj resenditaj al komandantoj. Kaŭĉukoprezoj eksplodis en la 1890-aj jaroj, alportante grandan riĉaĵon al Leopoldo kaj la blankuloj de Kongo, ĝis malmultekosta kaŭĉuko de la Amerikoj kaj Azio movis prezojn malsupren. Ĉe la jarcentŝanĝo, raportoj pri tiuj abomenaĵoj atingis Eŭropon. Publikaĵoj de famaj ĵurnalistoj kaj verkoj (kiel ekzemple "Heart of Darkness" de Conrad kaj "The Crime of the Congo" de Doyle) alportis la temon al la atento de la eŭropa publiko. Embarasita, la belga registaro finfine aneksis la "Liberan Ŝtaton Kongo", reprenis la havaĵojn de Leopoldo kaj renomis la ŝtaton '''Belga Kongo''' (por diferencigi ĝin de la Franca Kongo, nun la Respubliko Kongo). Neniu censo iam estis farita, sed historiistoj taksas ke proksimume duono de la populacio de Kongo, ĝis 10 milionoj da homoj, estis mortigitaj inter 1885 kaj 1908. Sendependeco estis koncedita al Kongo la 30-an de junio 1960. Ene de semajnoj da sendependeco, la armeo ribelis kontraŭ blankaj oficiroj, kaj kreskanta perforto direktita ĉe ceteraj blankuloj devigis preskaŭ ĉiujn la 80,000 homoj de Belgio fuĝi de la lando. Post sendependiĝo komencis internaj militoj, ofte instigitaj de eksterlandaj potencoj, tio alportis novajn mortojn kaj malriĉeco. La DRC havas la dubindan distingon havi la plej malaltan aŭ duan plej malaltan MEP pokape en la mondo (nur Somalio vicas pli malalte) kaj ĝia ekonomio restas malriĉa. Ĉinio serĉis kelkajn minadkoncedojn, multaj el kiuj estas financitaj per la konstruado de infrastrukturo (fervojoj, vojoj) kaj instalaĵoj kiel lernejoj kaj hospitaloj. UN kaj multaj NRO-oj havas fortan ĉeeston en la Kivu-provincoj, sed malgraŭ grava financa helpo, multaj daŭre vivas en rifuĝejoj kaj pluvivas per eksterlanda/UN-helpo. Batalado en Kivu kaj Ituri malkreskis ĉe la fino de la jardeko, sed multaj iamaj milicsoldatoj restas batalemaj. Malmultaj estis juĝitaj pro militkrimoj, kvankam multaj iamaj ribelaj gvidantoj ja estas akuzitaj je krimoj kontraŭ la homaro kaj la uzo de infansoldatoj. Soldatoj (antaŭe membroj de milico kiu batalis en Kivu de 2006 ĝis packontrakto estis atingita en 2009) ribelis en aprilo 2012 kaj nova ondo de perforto sekvis kiam ili prenis kontrolon de granda areo laŭ la Ugando-Ruando-limoj. === Etnoj === Pli ol 200 etnoj loĝas en la Demokratia Respubliko Kongo, inkluzive de Kongo, Mongo, Mangbetu, Azande kaj Luba, kiuj konsistigas 45% de la loĝantaro de la Demokratia Respubliko Kongo. === Klimato === La lando situas ĉe la ekvatoro, kun unu triono en la nordo kaj du trionoj en la sudo. Pro sia ekvatora loko, Kongo spertas grandajn kvantojn da pluvo kaj spertas la plej altan ofteco de fulmotondroj en la mondo. Jarpluvo povas nombri pli ol 2,032 mm en kelkaj lokoj, kaj la regiono estas hejmo al la "dua plej granda pluvarbaro de la mondo" post Amazono. Ĉi tiu grandega vastaĵo de abunda ĝangalo kovras la plej grandan parton de la vasta, malalta centra baseno de la rivero, kiu deklivas direkte al Atlantiko okcidente. Tiu areo estas ĉirkaŭita de altebenaĵoj kunfalantaj en savanojn en la sudo kaj sudokcidento, mont-terasoj en la okcidento, kaj densaj prerioj etendiĝantaj preter la Konga Rivero en la nordon. Altaj glaciejaj montoj troviĝas en la malproksima orienta regiono. == Eniri == [[File:Visa policy of the Democratic Republic of the Congo.png|thumb|375px|Mapo montranta la vizpostulojn de la Demokratia Respubliko Kongo]] [[Image:Kinshasa Matadi.jpg|thumb|Fervojo inter [[Kinŝaso]] kaj [[Matadi]]]] ===Enirkondiĉoj=== La Demokratia Respubliko Kongo ne estas unu el la plej facile enireblaj landoj, eĉ por civitanoj de diversaj afrikaj landoj. DRK havas tre malmultajn senvizajn aranĝojn, kaj tial '''vizoj estas necesaj por preskaŭ ĉiuj.''' Civitanoj de '''[[Burundo]]''', '''[[Ruando]]''', '''[[Respubliko Kongo]]''', kaj '''[[Zimbabvo]]''' povas eniri DRK-on senpage ĝis 90 tagoj. Civitanoj de '''[[Kenjo]]''', '''[[Maŭricio]]''' kaj '''[[Tanzanio]]''' povas akiri vizon ĉe alveno, validan nur dum 7 tagoj. ==== Kondiĉoj por vizpeto ==== '''Vizoj por DRK estas multekostaj''' (La ambasadejo de DRK en Usono fakturas '''100 USD''' por unuopa enira vizo). Kvankam la postuloj varias de lando al lando, vi devas sendi la jenon por akiri vizon por DRK: * Kompletigitan vizpeton * Pasportan foton * Invitleteron de via gastiganto aŭ turisma gvidanto (hotelrezervoj sufiĉos) * Kopion de via flug-itinero * Kopion de via pasporto. ===== Pliaj postuloj ===== * Se vi jam vizitis la DRK-on, vi devas '''submeti kopiojn de la DRK-vizoj, kiujn vi antaŭe akiris. * Se vi estas de konga deveno, vi ne devas ricevi invitleteron. * Vakcina karto kontraŭ flava febro estas '''deviga''. ====E-vizo==== En 2025, la DRK enkondukis sistemon por elektronikaj vizoj (e-vizo), haveblan per la '''[https://evisa.gouv.cd/ oficiala retejo pri elektronikaj vizoj por DRK]'''. Kvankam la sistemo laŭdire funkcias, kaj la vizoj kutime estas ricevataj ene de 3-5 labortagoj, la kotizo estas ekstreme alta, je 300 usonaj dolaroj. Krome, vojaĝantoj raportis, ke oni petis plian pagon de ĉirkaŭ 90 usonaj dolaroj ĉe landlimaj transirejoj (kvankam ne estas klare, ĉu tio estas oficiala kotizo), kio alportas la totalan koston al preskaŭ 400 usonaj dolaroj. === Eniri avie === [[File:Aéroport International de N'djili Kinshasa.JPG|thumb|Kinŝasa flughaveno]] La ĉefa enirejo al DRK estas la flughaveno Kinŝasa-N'djili (IATA: FIH). Konstruita en 1953, ĝi ne havis multajn ĝisdatigoj kaj certe ne rangas inter la pli bonaj flughavenoj de la kontinento. El Afriko: South African Airways, Kenyan Airways, Ethiopian Airlines, & Royal Air Maroc servas Kinshasa-N'djili plurfoje semajne de Johanesburgo, Najrobo, Adis-Abebo kaj Kazablanko (tra Douala), respektive. Aliaj afrikaj aviadkompanioj servantaj Kinŝasa-N'Djili estas: Afriqiyah Airways (Tripolo); Air Mali (Douala, Bamako); Benin Gulf Air (Kotonuo, Pointe-Noire); Camair-co (Douala); CAA (Entebe); Etiopo/ASKY (Brazavilo, Kotonuo, Douala, Lagoso, Lomeo); RwandAir (Kigali); TAAG Angola Airways (Luando). El [[Eŭropo]]: Air France kaj Brussels Airlines havas regulajn rektajn flugojn. Turkish Airlines komencos servon el Istanbulo en aŭgusto 2012. Vi ankaŭ povas provi mendi vojaĝon per unu el la ĉefaj afrikaj aviadkompanioj kiel Ethiopian Airlines, South African, Kenyan, aŭ Royal Air Maroc. La dua urbo de la DRK, Lubumbashi (IATA:FBM), havas internacian flughavenon servatan de Ethiopian Airlines (Lilongvo, Adis-Abebo), Kenya Airways (Harareo, Najrobo), Korongo (Johanesburgo), Precision Air (Dar es Salaam, Lusaka), kaj South African Express (Johanesburgo). Aliaj flughavenoj kun internacia servo estas Goma (IATA:GOM) kun servo de CAA al Entebbe (Kampalo) kaj Kisangani (IATA:FKI), kiu estas servata de Kenya Airways el Najrobo. === Eniri trajne === Ne ekzistas internaciaj pasaĝertrajnoj el najbaraj landoj, kaj limigita vartrafiko, malgraŭ du internaciaj fervojaj linioj, unu el Angolo kaj unu el Zambio al la regiono Katanga. La linioj estas en diversaj statoj de kadukiĝo kaj aliaj estas simple forlasitaj. Kvankam kelkaj riparoj, ĉefe kun ĉina helpo, okazis, estas neverŝajne, ke novaj translimaj servoj realiĝos en la venontaj jaroj. Tamen, por la sentima vojaĝanto eblas kapti trajnon al la limurbo Luao, en orienta Angolo, kaj transiri la limon per aliaj rimedoj. Ankaŭ ekzistas trajnoj al Kitwe kaj Ndola en la Kuprozono de norda Zambio, de kie eblas transiri la limon. ===Eniri aŭte=== La vojoj ĝenerale estas tro ŝtonaj aŭ ŝlimaj por aŭtoj sen kvarrada transmisio. Decaj pavimitaj vojoj ligas la regionon Katanga kun Zambio kaj Kinŝaso ĝis Matadi kaj Angolo. Vojoj eniras la DRK-on el Ugando, Ruando kaj Burundo, kvankam vojaĝi malproksimen preter la limo estas tre malfacile kaj partoj de la orienta DRK restas nesekuraj. Ekzistas pramoj por transporti veturilojn trans la riveron Kongo el Kongo-Brazavilo kaj eble eblas trovi pramon de la KA al la malproksimaj, nepavimitaj vojoj de la norda DRK. Ne tute fidu vian mapon. Multaj montras malfeliĉan reveman pensadon. Vojoj ofte estas forlavitaj de pluvoj, aŭ simple neniam estis konstruitaj. Demandu lokanon aŭ gvidiston ĉu itinero estas irebla aŭ ne. === Eniri buse === De Ugando al Kongo tra la landlimo Bunagana Kisoro. Multaj busoj veturas ĉiutage inter Bunagana/Ugando kaj Goma de la 7a ĝis la 13a horo. La prezo por la buso estas 5 usonaj dolaroj. Valida vizo por ambaŭ landoj estas necesa en ambaŭ direktoj. La eniraj kaj eliraj proceduroj ĉe la landlimo Bunagana estas "facilaj" kaj simplaj, kaj homoj estas tre helpemaj por helpi vizitantojn trairi sen problemoj. === Eniri boate === Pasaĝeraj kaj VIP-pramoj, ankaŭ loke konataj kiel "Canot Rapide", funkcias ĉiutage inter Brazavilo kaj Kinŝaso proksimume ĉiujn du horojn de la 8a ĝis la 15a horo. Prezoj por la pramoj estas: 15 USD por pasaĝero kaj 25 USD por la VIP-pramo (Carnot Rapide). Ĉi-lasta estas rekomendinda, ĉar ĉi tiuj estas tute novaj boatoj kaj ne tro plenaj. Valida vizo por ambaŭ landoj estas necesa en ambaŭ direktoj, same kiel (almenaŭ "oficiale") speciala permesilo. La burokratio ĉe ambaŭ finoj postulas iom da tempo. La eniraj kaj eliraj proceduroj en Brazavilo estas "facilaj" kaj simplaj, kaj homoj estas tre helpemaj por helpi trairi sen problemoj. Kontraste, ĉi tiuj proceduroj estas iom malfacilaj en Kinŝaso kaj multe dependas de ĉu vi estas individua vojaĝanto aŭ helpata de organizo aŭ oficiala registara reprezentanto. En 2025, vojaĝantoj raportis, ke 7-taga transitvizo ĉe alveno ĉe La Strando kostas 100 USD. Plua flugbileto de la flughaveno de Kinŝaso estas necesa. Ankaŭ ekzistas rapidboatoj lueblaj, ĉu grupe ĉu sole (prezo!), tamen ne estas konsilinde mendi ilin, ĉar ili vere rapidas trans la riveron laŭlonge de la rapidfluoj. Tamen, vojaĝantoj raportas, ke preni privatan boaton (200 USD) permesas eviti multajn atendovicojn kaj pagi subaĉetaĵojn. == Transportiĝi == [[Image:Congo Transport Map.PNG|thumb|400px|Mapo de surtera kaj akva transporto.]] Kun areo kovranta 2,345,409 km² kaj neadekvate evoluinta infrastrukturo, DR Kongo povas esti "tre malfacila" lando por moviĝi. Pro la grandega grandeco de la lando, la terura stato de la vojoj kaj la malbona sekureca situacio, la sola maniero rapide moviĝi tra la lando estas per aviadilo. Tio ne signifas, ke ĝi estas sekura. La parto de DR Kongo en la monda aertrafiko estas malpli ol 0.1%, sed ĝi respondecis pri preskaŭ 4% de la totalaj aerakcidentoj de 2010 ĝis 2019. Sed flugado estas ankoraŭ pli bona alternativo al vojaĝado surtere aŭ per ŝipo. La plej granda kaj plej longe funkcianta aviadkompanio estas '''[http://www.caacongo.com/ Compagnie Africain d'Aviation]''', kun servo al Goma, Kananga, Kindu, Kinshasa-N'djili, Kisangani, Lubumbashi, Mbandaka, Mbuji-Maya, kaj Entebbe (Kampalo), Ugando. '''[http://www.airkasai.cd/ Air Kasaï]''' funkciigas de Kinshasa-N'Dolo ĝis Beni, Bunia, Goma, & Lubumbashi. === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== [[Image:Matadi train station (21236934082).jpg|thumb|Enŝipiĝante ĉe la fervoja stacio en [[Matadi]] al la ĉefurbo [[Kinŝaso]], ĉi tiu estas la plej bona fervoja servo en la Demokratia Respubliko Kongo.]] La malmultaj trajnoj, kiuj ankoraŭ funkcias en la DRK, estas en tre malbona stato kaj veturas sur reloj konstruitaj de la belga kolonia registaro antaŭ pli ol duonjarcento. La rulmaterialo estas tre malnova kaj kaduka. Vi estas bonŝanca se vi ricevas malmolan sidlokon kaj eĉ pli bonŝanca se via trajno havas restoracivagonon (kiu verŝajne havos limigitajn eblojn, kiuj elĉerpiĝos duonvoje dum la vojaĝo). Atendu, ke la vagono estos troplena kun multaj sidantaj sur la tegmento. Trajnoj en la DRK funkcias laŭ nekonstanta horaro pro manko de financoj aŭ fuelo kaj riparoj/paneoj, kiuj estas oftaj. Sur multaj linioj, povas esti 2-3 semajnoj inter trajnoj. Se estas ia avantaĝo, ne estis tro multaj mortoj pro dereligoj (verŝajne malpli ol mortis en aviadilakcidentoj en la DRK). Vere ne eblas mendi trajnan veturon anticipe; simple aperu ĉe la stacio kaj demandu la staciestro kiam la sekva trajno veturos kaj aĉetu bileton en la tago, kiam ĝi foriras. La ĉina registaro kontraŭ minrajtoj konsentis konstrui 9 miliardojn da usonaj dolaroj en fervojoj kaj aŭtovojoj. Rezulte de tio, la fervojo Kinŝaso-Matadi estis renovigita. Ekde 2023, la jenaj linioj eble funkcias, sed vi devus duoble kontroli tion post alveno, ĉar informoj estas tre malfacile troveblaj ekster la lando. * [[Kinŝaso]]-[[Matadi]] — La plej trafikata kaj plej bone ekipita itinero en la tuta lando. Ekde 2019 ekzistas unu "ekspresa" servo semajne en ĉiu direkto. La trajnoj estas duonmodernaj kaj havas kaj unuaklasajn vagonojn kaj restoracivagonon. La fervoja linio estis unue konstruita en la 1890-aj jaroj kaj estas fifama pro la grandega homa kosto, kie miloj da la punlaboristoj pereis. * [[Lubumbashi]]-[[Ilebo]] — Ĉi tiu itinero estis iom plibonigita kaj novaj trajnoj kun kuŝseĝoj kaj restoracio veturas plurajn fojojn semajne. La vojaĝtempo por la plena longo estas ĉirkaŭ du tagoj. Ilebo situas ĉe la fino de la navigebla parto de la rivero Kasai, permesante al vojaĝantoj translokiĝi al pramo por atingi okcidentan DRK. * '''Kamina-Kindu''' — Neuzebla post la milito, ĉi tiu linio estis riparita. La linio konektiĝas kun la linio Lubumbashi-Ilebo, do eble estos trajnoj veturantaj de Lubumbashi-Kindu. * '''Kisangani-Ubundu''' — Transporta linio por preteriri la Stanley-akvofalojn ĉe Kongo, servo funkcias nur kiam estas ŝarĝo por transporti kiam ŝipo alvenas ĉe ambaŭ finoj, kio povas esti unufoje ĉiujn 1-2 monatojn. Ne estas pasaĝerpramoj de Ubundu al Kindu, sed eble vi povos veturi per kargoŝipo. Linioj kiuj plej verŝajne nefunkcias aŭ estas tre difektitaj/forlasitaj estas: * Branĉo de la linio Lubumbashi-Ilebo, kiu iras al la angola limo. Ĝi iam konektiĝis kun la fervojo Benguela de Angolo kaj kuris al Atlantiko ĝis la 1970-aj jaroj, kiam la angola flanko estis detruita de interna milito. La okcidenta duono de la fervojo Benguela, en [[Angolo]], estis riparita kaj trajnoj veturas ĝis la limo kun DRK. * La linio Kabalo-Kalemie iras de la linio Kamina-Kindu ĉe Kabalo al Kalemie ĉe la lago Tanganjiko. La plej orienta sekcio estas forlasita. Kvankam neverŝajne, eble estos servo sur la okcidenta duono de la linio. * '''Bumba-Isiro''' — Ankaŭ konata kiel la Vicicongo-linio, ĉi tiu estas izolita, mallarĝŝpura linio en la nordaj ĝangaloj. Estis raportoj, ke trajnoj veturis sur malgranda okcidenta sekcio de Bumba-Aketi (kaj eble Buta) ĉirkaŭ 2008, sed ekde 2023 oni kredas, ke ĉi tiu linio estas tute forlasita. ==== Transportiĝi buse ==== Bus Express Kinshasa, Transco Express, RVA kaj VIP Congo ofertas longdistancan bustransporton en DRK. === Transportiĝi aŭte === [[File:Torday Congo Expedition 03.jpg|thumb|La freneza stato de kongolaj vojoj]] La vojoj de DRK estas plej bone priskribitaj kiel "ege subevoluintaj". La tuta vojreto de la lando estas fifama pro malfacila veturado kaj malbone prizorgata, ĉefe pro la neglekto de la konga registaro. DRK havas malmultajn pavimitajn vojojn por sia loĝantaro kaj geografio — najbaraj Zambio kaj Bocvano havas multe pli. Dum la pluvsezono, la vojoj fariĝas ŝlimaj, igante la plej multajn longdistancajn vojaĝojn preskaŭ neeblajn. Iri de unu urbo al alia povas daŭri "plurajn semajnojn". Veturado en gravaj urboj kiel [[Kinŝaso]] estas bona. ===Per kamiono=== Ĉar pli malgrandaj veturiloj ne povas trairi kion restas de la vojoj, multe da vojaĝado en Kongo estas farata per kamiono. Se vi iras al kamionparkejo, kutime proksime al la merkato, vi devus povi trovi kamioniston, kiu prenos vin kien ajn vi volas, krom konfliktaj zonoj. Vi vojaĝas sur la ŝarĝo kun granda nombro da aliaj. Se vi elektas kamionon portantan sakojn da io mola kiel arakidoj, ĝi povas esti sufiĉe komforta. Bierkamionoj ne estas. Se la vojaĝo daŭras tagojn, tiam komforto povas esti esenca, precipe se la kamiono veturas la tutan nokton. Helpas sidi malantaŭe, ĉar la ŝoforo ne haltos nur ĉar vi volas iri al la necesejo. La kosto devas esti negocita, do unue demandu la hotelan personaron kaj provu ne pagi pli ol duoble la lokan tarifon. Foje la interna sidloko estas havebla. Manĝaĵoj aĉeteblas de la ŝoforo, kvankam ili kutime haltas ĉe vojflankaj budoj ĉiujn 5/6 horojn. Forirtempoj kutime estas komence aŭ fine de la tago, kvankam la tempo estas tre fleksebla. Helpas fari aranĝojn la antaŭan tagon. Estas plej bone vojaĝi kun kelkaj aliaj. Virinoj neniam devas vojaĝi solaj. Kelkaj vojoj havas gravajn banditajn problemojn, do kontrolu zorge antaŭ ol iri. Ĉe armeaj kontrolpunktoj, lokanoj ofte estas ĉikanitaj pro subaĉetoj. Fremduloj kutime estas lasitaj solaj, sed pretigu ian subaĉeton por ĉiuokaze. Antaŭ posttagmezo la soldatoj povas esti ebriaj, do estu tre singarda kaj tre ĝentila. Neniam koleriĝu. ==Per pramo=== Pramo sur la rivero Kongo veturas, se sekureco permesas, de Kinŝaso al Kisangani, ĉiun aŭ duan semajnon. Vi povas preni ĝin ĉe kelkaj haltejoj survoje, kvankam vi devas rapidi ĉar ĝi ne atendas. Taŭga subaĉeto al la pramestro certigas kvar-litan kabanon kaj manĝaĵojn en la kafeterio. La pramo konsistas el ĉirkaŭ kvar barĝoj ligitaj ĉirkaŭ centra pramo, kaj la barĝoj estas uzataj kiel flosanta merkato. Dum la pramo antaŭeniras, lignaj kanuoj pagajitaj de lokulanoj aperas el la ĉirkaŭa ĝangalo kun lokaj produktoj - legomoj, porkoj, simioj, ktp. - kiuj estas interŝanĝitaj kontraŭ industriaj varoj kiel medikamentoj aŭ vestaĵoj. Vi sidas sur la tegmento rigardante mirindan afrikan muzikon tondri. Kompreneble, ĝi ne estas pura, komforta aŭ sekura. Tamen, ĝi estas unu el la grandaj aventuroj de la mondo. == Vidi == == Fari == Artamikoj devus viziti la Kinŝasa Akademion de Belartoj kaj trovi artistojn kiel Lema Kusa – kun siaj “Virinoj de Lema Kusa” -, Roger Botembe kaj Henri Kalama Akulez – kun sia centra temo “Kosmaj Vibroj”. La privataj laborrenkontiĝoj de Kalama kaj Lema estas tre interese viziti kaj diskuto pri arto kun ili tre signifoplena. == Komuniki == Lingvoj: Franca (oficiela), Kikonga, Lingala, Svahila, Tĉiluba. == Aĉeti == ===Mono=== :valuto: kongola franko (FC) :je januaro 2026: : 1 USD = 2.200 : 1 EUR = 2.600 : 1 GBP = 3.000 :fonto: [https://www.xe.com/currency/cdf-congolese-franc XE.com] La loka valuto estas la '''Konga franko''', kelkfoje mallongigita '''FC''' kaj kelkfoje nur kun majuskla F post la sumo (ISO internacia valutkodo: '''CDF'''). La valuto estas libere konvertebla (sed neeble seniĝi de ĝi ekster la lando). Monbiletoj estas eldonitaj en nominalaj valoroj de FC50, 100, 200, 500, 1.000, 5.000, 10.000 kaj 20.000. La solaj kongaj monbiletoj cirkulantaj en la plej multaj lokoj estas la 50, 100, 200 kaj 500 frankaj biletoj. Ili estas preskaŭ senvaloraj, ĉar la plej valora monbileto (la 500-franka bileto) valoras malpli ol 0,20 usonajn dolarojn. Usonaj dolaroj en nominalaj valoroj super 2 usonaj dolaroj estas multe preferataj al frankoj. Kontraste, usonaj moneroj kaj unu- kaj du-usonaj dolarbiletoj estas konsiderataj senvaloraj. Usonaj dolarbiletoj devas esti kruspaj (malpli ol 3 faldoj) kaj esti presitaj en aŭ post 2003, alie ili ne estos akceptitaj. En iuj butikoj, la simbolo FF estas uzata por signifi 1000 frankojn. MasterCard/Maestro-bankomatoj nun haveblas en Kinŝaso ĉe la "Rawbank" sur bulvardo 30-a de Junio ​​(distrikto Gombe), kaj en Grand Hotel. Ĝi liveras usonajn dolarojn. Visa-karto ankaŭ uzeblas ĉe bankomatoj de "Procredit" banko en Kinŝaso, avenuo des Aviateurs, aŭ ekstere antaŭ Grand Hotel (nur biletoj de 20 kaj 100 usonaj dolaroj). Vi povas elpreni monon per Mastercard aŭ Visa-karto ĉe ĉiuj bankomatoj de Ecobank aŭ Equity bankoj en DRK. === Vendejaroj === == Manĝi == [[File:Breadbike.jpg|thumb|"Pan-biciklo"]] === Tradiciaj manĝaĵoj === Kongo havas unu nacian pladon: "moambe". Ĝi konsistas el ok ingrediencoj ("moambe" estas la lingala vorto por "ok"): palmnuksoj, kokido, fiŝo, arakidoj, rizo, maniokaj folioj, bananoj kaj piprosaŭco. === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == La kutimaj nealkoholaĵoj (nomataj "sucré" en Kongo) kiel ekzemple Kolao, Pepsi kaj Mirinda estas haveblaj en la plej multaj lokoj kaj estas sekuraj por trinki. Lokaj trinkaĵoj kiel Vitalo estas mirindaj. Tradiciaj trinkaĵoj kiel zingibra biero ankaŭ estas oftaj. === Alkoholaĵoj === La loka biero baziĝas sur rizo kaj gustas sufiĉe bone. Ĝi venas en 75-cl boteloj. Primus, Skol, Castel estas la plej oftaj markoj. Tembo kaj Doppel estas la lokaj malhelaj bieroj. En kamparaj regionoj, vi povas provi la lokan palmovinon, alkoholaĵon el la suko de la palmarbo. Ĝi estas elpremita de la arbo kaj komencas fermenti tuj post kolektado. Post du horoj, fermentado donas aroman vinon kun ĝis 4% alkoholenhavo, milde ebriiga kaj dolĉa. La vino povas esti lasita fermenti pli longe, ĝis unu tagon, por doni pli fortan, pli acidan kaj acidan guston, kiun iuj homoj preferas. Atentu la lokan ĝinon. Foje senskrupulaj vendistoj miksas metanolon, kiu estas toksa kaj povas kaŭzi blindecon. Kelkaj homoj kredas, ke metanolo estas kromprodukto de regula fermentado. Tio ne estas la kazo, ĉar regula fermentado ne povas produkti metanolon en toksaj kvantoj. == Loĝi == Kreskas la nombro da hoteloj en Kinŝaso, kun pli malgranda elekto en la regionoj de Gombe kaj Ngaliema. En multaj malgrandaj urboj, la loka preĝejo aŭ monaĥejo eble havas litojn. Vi ankaŭ povas renkonti fojan kadukiĝantan kolonian hotelon. Ne ĉiuj estas sekuraj. === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == [[File:MONUSCO peacekeepers - Last line of defense near Goma. Photo MONUSCO (8229506972).jpg|thumb|UN-pacistoj proksime de [[Goma]]]] AVERTO: Vojaĝado en granda parto de la Demokratia Respubliko Kongo estas nesekura pro altaj krimfrekvencoj kaj politika malstabileco. Turismaj instalaĵoj en la lando estas limigitaj kaj malbone evoluigitaj. Vi devas eviti ĉian vojaĝon al Kasaï Oriental, Haut-Uele, Haut Lomami, Ituri, Norda kaj Suda Kivu, Maniema kaj Tanganjiko en orienta DRK, partoj de la provinco Mai N'dombe, aŭ ene de 50 km de la limo kun la Centr-Afrika Respubliko kaj Suda Sudano. Pro la politika situacio, publikaj kunvenoj en multaj urboj fariĝis ĉiam pli danĝeraj, kaj kelkaj fariĝis perfortaj. === Korupto === Korupto en DRK estas sistema kaj endemia, influante ĉion, kion ĝi tuŝas en la lando, de la registaro ĝis la komerca mondo. Ĝi bedaŭrinde fariĝis akceptita kaj tolerata praktiko. La polico estas rutine konsiderata kiel unu el la plej koruptaj institucioj en DRK. Pro iliaj malaltaj salajroj − la tipa policisto gajnas 50-100 monate, kio ne sufiĉas por permesi decan vivnivelon en multaj mondopartoj − ili ofte celas kaj ĉantaĝas homojn por subaĉetoj. Laŭ unu fonto, ĉiu policejo (supozeble kaj laŭdire) en [[Kinŝaso]] kolektis averaĝe USD 12.100 en subaĉetoj monate en 2015, ŝokiga kvanto en lando kie la plej multaj homoj vivas en malriĉeco. Oni konsilas vin tute ne fidi la policon. === Fotografado === Foti strategie gravajn strukturojn − registarajn konstruaĵojn aŭ strukturojn, policejojn, limtransirejojn, armeajn instalaĵojn, elektrocentralojn kaj flughavenojn − estas kontraŭleĝa. Fari tion povas igi la aŭtoritatojn (malĝuste) supozi, ke vi estas spiono, membro de armita grupo, kiu malakordas kun la kongola registaro, aŭ teroristo. Konsiderante la historion de DR Kongo de eltenaj jaroj da konflikto, ĉio perceptita kiel minacanta la nacian sekurecon de la lando estas prenita tre serioze. Vi estos detenita de la polico se kaptita kaj nekapabla subaĉeti ilin pro via malobeo. == Sano == == Respekto == == Esperanto == [https://uea.org/landoj/kongolando Demokrata Kongolanda Esperanto-Asocio] === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Ĝermo|Afriko}} {{Parto de|Centra Afriko}} ehl1jl12aaxd2oyx3ww8a709ji0f8f5 72450 72449 2026-05-20T09:02:52Z Tiguliano 53 /* Sano */ 72450 wikitext text/x-wiki {{Rubando|Democratic_Republic_of_the_Congo_banner_Katopa_Camp_on_the_Lomami_river.jpg}} {{Informkesto lando | bildo=Kinshasa Matadi.jpg | bildotitolo=Trajno Kinshasa-Matadi | monunuo= | areo= | loĝantaro= | elektro= | antaŭkodo= | horzono= }} {{Vikipedkat|Demokratia Respubliko Kongo}} {{Vikinovkat|{{SUBPAGENAME}}}} '''{{W|Demokratia Respubliko Kongo|Kongo (Kinŝasa)}}''' (oficiale: Demokratia Respubliko Kongo; ofte mallongigita al DRK aŭ D.R. Kongo), (france: République Démocratique du Congo (aŭ RDC), estas lando en [[Centra Afriko]]. Ĝi estas la plej granda kaj plej loĝata lando en Centra Afriko, kaj ankaŭ la plej granda franclingva lando en la mondo. Ĉi tiu lando ankaŭ estas nomata Kongo-Kinŝaso por distingi ĝin de sia nordokcidenta najbaro, la Respubliko Kongo (ankaŭ konata kiel "Kongo-Brazavilo"). Kvankam la lando havas netuŝitajn sovaĝejojn, mirindan faŭnon, vulkanajn pintojn, amikajn homojn, mineralan riĉecon kaj pluvarbarojn, ĝi estas en ŝanceliĝanta stato ekde la 1960-aj jaroj kaj grandaj partoj de la lando estas nesekuraj por vojaĝado. La lando antaŭe estis nomita ''Belga Kongo'' kaj poste, de 1971 ĝis 1997, ''Zaire''. == Regionoj == {{Listo de regionoj | mapo= Congo Dem Rep Regions Map.png | titolomapo= Regionoj de Demokratia Respubliko Kongo | tekstomapo= | grandecomapo= 475px | nomoregiono1= [[Okcidenta DRK]] | kolororegiono1= #6D926D | elementojregiono1= [[Kinŝaso]] | priskriboregiono1= hejmo de la ĉefurbo [[Kinŝaso]] kaj la sola haveno de la nacio. Plejparte tropikaj arbaroj kaj paŝtejoj. | nomoregiono2= [[Katanga]] | kolororegiono2= #578E86 | elementojregiono2= | priskriboregiono2= plejparte fekundaj altebenaĵoj por agrikulturo kaj bienumado, hejmo al multaj el la reakireblaj mineraloj de la lando; fakte sendependaj de 1960-1966 dum la "Katanga Krizo" | nomoregiono3= [[Kasai]] | kolororegiono3= #B0CC9A | elementojregiono3= | priskriboregiono3= signifa diamantminado, ne multe alia. | nomoregiono4= [[Kivu]] | kolororegiono4= #55693B | elementojregiono4= [[Bukavu]], [[Goma]], [[Nacia parko Kahuzi-Biega]], [[Nacia parko Virunga]] | priskriboregiono4= influita de najbaraj [[Burundo]], [[Ruando]], kaj [[Ugando]], ĉi tiu regiono estas konata pro siaj vulkanoj, montgoriloj, kaj, tragedie, siaj nekompreneblaj konfliktoj. | nomoregiono5= [[Konga Baseno]] | kolororegiono5= #71B37B | elementojregiono5= [[Garamba Nacia Parko]], [[Nacia Parko Maiko]], [[Natura Reservejo Okapi]], [[Salonga Nacia Parko]] | priskriboregiono5= la parto de la DRK (la plejmulto) de la dua plej granda ĝangalo de la mondo post Amazonio. }} == Urboj == [[Dosiero:Kinshasa 2003.jpg|eta|Kinshasa]] [[Dosiero:Bukavu centre ville.png|eta|Bukavu - urbocentro]] * [[Kinŝaso]] (Kinshasa) - la ĉefurbo * [[Boma]] - Haveno ĉe la Atlantikon sur la dekstra bordo de la Konga Rivero * [[Bukavu]] - Ĉefurbo de la provinco Suda Kivu * Butembo - nova komerca urbo en Nord-Kivuo * Beni - Urbo en la nordo de la Nord-Kivu-provinco * [[Goma]] - ĉefurbo de la provinco Nord-Kivu * [[Isiro]] - ĉefurbo de la provinco Alta-Uele * [[Kalemie]] - ĉefurbo de la provinco Tanganjiko. Ĉefa kongola haveno ĉe Tanganjiko * [[Kananga]] - ĉefurbo de la Kasai-Centra provinco * [[Kikwit]] * [[Kindu]] - ĉefurbo de la provinco Maniema * [[Kipushi]] * [[Kisangani]] - ĉefurbo de la provinco Tshopo (Orienta Provinco). Finstacio de riverkomerco venanta de Kinŝaso kaj foriro de voja komerco direkte al Kivu. * [[Lodja]] * [[Lubumbashi]] - ĉefurbo de la province du Katanga. * [[Matadi]] - ĉefurbo de la provinco Bas-Kongo. Ĉefa industria haveno ĉe la atlantika flanko. * [[Mbandaka]] - ĉefurbo de la provinco Équateur. La ekvatora linio pasas tra la antaŭurbo de Wangata. * Mbuji-Mayi - ĉefurbo de la provinco Kasaï-Orienta. * [[Tshikapa]] - ĉefurbo de la provinco Kasajo. === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == Pluraj parkoj estas en la [[Monda Heredaĵo de UNESKO]]. *[[Nacia Parko Virunga]] *[[Nacia Parko Kahuzi-Biega]] *[[Nacia Parko Garamba]] *[[Nacia Parko Salonga]] *[[Natura Rezervejo Okapio]] *[[Nacia Parko Maiko]] == Komprenu == [[Image:Sunrise near Mossaka (Congo).JPG|thumb|300px|La rivero Kongo]] === Tereno === La Demokratia Respubliko de Kongo estas ''grandega''. Ĝi enhavas la duan plej grandan pluvarbaron en la mondo. La ĉefa rivero (Kongo) estas unu el la plej grandaj kaj profundaj riveroj en la mondo. Multaj plimalgrandaj riveroj fluas preskaŭ ĉie tra la lando. Ĉar la tervojoj ĝenerale nesufiĉas, la riveroj restas ankaŭ nuntempe la ĉefa transporta vojo. En la orienta parto troviĝas vastaj lagoj kaj nekomunan loko - lafa lago. La Albertine-Rifto, branĉo de la Orienta Afrika Rifto, etendiĝas laŭ la orienta limo de la DRC. Ĝi respondecas pri Lagoj Tanganjiko, Kivu, Eduardo kaj Alberto. La rifta faŭlto estas laŭflankita per kelkaj neaktivaj vulkanoj kaj du vulkanoj daŭre aktivaj hodiaŭ. Montoj Rwenzori kaj Virunga, laŭ la limo kun Ruando, estas sufiĉe pitoreskaj, altiĝantaj inter densaj pluvarbaroj kaj foje terure kovritaj en nebulo. Pluraj pintoj superas 4,000 m). Monto Nyiragongo enhavas unu el kvar kontinuaj laflagoj en la mondo. La suda parto de la lando ne estas tiel kovrita per arbaroj kiel la aliaj partoj. === Historio === Dum pluraj jarmiloj, la teroj kiuj nun formas la DRC estis loĝataj de centoj da malgrandaj triboj de ĉasistoj-kolektistoj. Sekve, malmultaj restaĵoj de tiuj socioj restas hodiaŭ. La unua signifa politika potenco estis la Kongo-reĝolando, fondita ĉirkaŭ la 13-a kaj 14-a jarcentoj. La Kongo-regno, kiu enhavis kio nun estas norda Angolo, Cabinda, Kongo-Brazavilo kaj Bas-Kongo, iĝis tre riĉa kaj potenca per komerco kun aliaj afrikaj popoloj en eburo, kupro, ŝtofo, ceramiko kaj sklavoj (longe antaŭ la alveno de la eŭropanoj). La portugaloj alvenis en la Konga reĝolando en 1483 kaj baldaŭ konvertis la reĝon al kristanismo, kaj sekve komencis la kristaniĝo de granda parto de la popolo. Post atingado de sia pinto en la malfruaj 15-a kaj fruaj 16-a jarcentoj, la Kongo-regno spertis perfortan konkuradon pri sinsekvo al la trono, militojn kun orientaj triboj, kaj serion de militoj kun la portugaloj. La Regno de Kongo estis venkita fare de la portugaloj en 1665 kaj efike ĉesis ekzisti, kvankam la plejparte ceremonia pozicio de Reĝo de Kongo restis ĝis la 1880-aj jaroj kaj "Kongo" restis la nomo de kolekto de triboj ĉirkaŭ la Kongo-delto Kongolando estis la lasta regiono de Afriko esplorita de eŭropanoj. La portugaloj neniam sukcesis esplori la plej interna parto de la lando. Dekoj da provoj estis faritaj de esploristoj por vojaĝi supren laŭ la rivero Kongo, sed la nepenetrebla ĝangalo ĉirkaŭ ili, tropikaj malsanoj kaj malamikaj triboj malhelpis eĉ la plej bone ekipitajn grupojn vojaĝi preter la Unua Akvofalo, (160 km enlanden). La fama brita esploristo D-ro Livingstone komencis esplori la Lualaba Riveron, kiun li pensis ligita al Nilo sed fakte estas la supra parto de Kongo, meze de la 1860-aj jaroj. Post lia fama renkontiĝo kun Henry Morton Stanley en 1867, Livingstone vojaĝis laŭ la Konga Rivero al la Stanley Pool, kiu hodiaŭ limas Kinŝason kaj Brazavilon. De tie li vojaĝis transtere al Atlantiko. En Belgio, la fervora reĝo Leopoldo la 2-a urĝe deziris ke Belgio akiru kolonion por samrapidi kun aliaj eŭropaj potencoj, sed estis plurfoje malsukcesigita fare de la belga registaro (li estis konstitucia monarko). Poste, li decidis ke li ricevos kolonion mem kiel ordinara civitano kaj organizis "humanitaran" organizon por establi celon de prenado de Kongo, tiam kreis plurajn firmaojn por fari tion. Dume, Stanley serĉis financiston por sia revprojekto: fervojo trans la pli malaltaj akvofaloj de la rivero Kongo, kiu permesus al vaporŝipoj vojaĝi la suprajn 1,000 mejlojn de Kongo kaj malŝlosi la riĉaĵojn de la "koro de Afriko". Leopoldo trovis partneron en Stanley kaj taskigis lin per konstruado de serio de fortikaĵoj laŭ la supra Konga Rivero kaj aĉetado de suvereneco de tribaj gvidantoj (aŭ mortigado de tiuj kiuj ne deziris ĝin). Pluraj fortikaĵoj estis konstruitaj sur la supra Kongo, kun laboristoj kaj materialoj venantaj de Zanzibaro. En 1883, Stanley sian finan fortikaĵon ĵus sub Stanley Falls (loko de moderna Kisangani). ==== Libera Ŝtato Kongo ==== [[File:1974 market Kinshasa 4335217020.jpg|thumbnail|Granda bazaro en Kinŝaso en 1974]] [[Dosiero:CongoDemonstrants2006.jpg|eta|Kongolaj civitanoj manifestaciantaj en Kinŝaso]] Kiam la eŭropaj potencoj disigis Afrikon inter ili ĉe la Berlina Konferenco en 1885, sub la egido de la "Internacia Kongo-Asocio", Leopoldo, la sola akciulo, oficiale prenis kontrolon de Kongo. La "Libera Ŝtato Kongo" estis kreita. Léopold kun grupo de amikoj kaj komercaj partneroj rapide komencis ekspluati la riĉaĵojn de Kongo. Ĉiu tero ne enhavanta kolonion estis konsiderita Kongo-posedaĵo, kaj la ŝtato estis dividita en privatan zonon (ekskluziva ŝtatposedaĵo) kaj liberkomercan zonon kie ĉiu eŭropano povis aĉeti 10 ĝis 15 jarojn ter-uzon. Timante ke la Brita Kabkolonio aneksus Katanga (asertante ke Kongo ne ekzercis tiun rajton), Leopoldo sendis ekspedicion al Katanga. Kiam intertraktadoj kun la loka Yeke-reĝolando malsukcesis, la belgoj batalis mallongan militon kiu finiĝis kun la senkapigo de la reĝo. Ĉe la fino de la militoj, la belgoj nun serĉis maksimumigi regionajn profitojn. La salajroj de administrantoj estis reduktitaj al la minimuma kun rekompencsistemo bazita sur la profitoj de ilia distrikto. Homoj vivantaj en la ŝtata "privata biendomo" estis malpermesitaj en komerco kun iu ajn krom la ŝtato kaj estis postulataj por disponigi precizigitajn kvotojn de kaŭĉuko kaj eburo ĉe malalta, fiksa prezo. La "Publika Forto" de la registaro devigis tiujn kvotojn tra malliberigo, torturo, vipado, same kiel seksperforto kaj forbruligo de malobeemaj/ribelemaj vilaĝoj. La puno por malsukceso renkonti kaŭĉukkvotojn estis morto. Tutaj vilaĝoj estus ĉirkaŭitaj kaj iliaj loĝantoj murditaj, kun korboj da distranĉitaj manoj resenditaj al komandantoj. Kaŭĉukoprezoj eksplodis en la 1890-aj jaroj, alportante grandan riĉaĵon al Leopoldo kaj la blankuloj de Kongo, ĝis malmultekosta kaŭĉuko de la Amerikoj kaj Azio movis prezojn malsupren. Ĉe la jarcentŝanĝo, raportoj pri tiuj abomenaĵoj atingis Eŭropon. Publikaĵoj de famaj ĵurnalistoj kaj verkoj (kiel ekzemple "Heart of Darkness" de Conrad kaj "The Crime of the Congo" de Doyle) alportis la temon al la atento de la eŭropa publiko. Embarasita, la belga registaro finfine aneksis la "Liberan Ŝtaton Kongo", reprenis la havaĵojn de Leopoldo kaj renomis la ŝtaton '''Belga Kongo''' (por diferencigi ĝin de la Franca Kongo, nun la Respubliko Kongo). Neniu censo iam estis farita, sed historiistoj taksas ke proksimume duono de la populacio de Kongo, ĝis 10 milionoj da homoj, estis mortigitaj inter 1885 kaj 1908. Sendependeco estis koncedita al Kongo la 30-an de junio 1960. Ene de semajnoj da sendependeco, la armeo ribelis kontraŭ blankaj oficiroj, kaj kreskanta perforto direktita ĉe ceteraj blankuloj devigis preskaŭ ĉiujn la 80,000 homoj de Belgio fuĝi de la lando. Post sendependiĝo komencis internaj militoj, ofte instigitaj de eksterlandaj potencoj, tio alportis novajn mortojn kaj malriĉeco. La DRC havas la dubindan distingon havi la plej malaltan aŭ duan plej malaltan MEP pokape en la mondo (nur Somalio vicas pli malalte) kaj ĝia ekonomio restas malriĉa. Ĉinio serĉis kelkajn minadkoncedojn, multaj el kiuj estas financitaj per la konstruado de infrastrukturo (fervojoj, vojoj) kaj instalaĵoj kiel lernejoj kaj hospitaloj. UN kaj multaj NRO-oj havas fortan ĉeeston en la Kivu-provincoj, sed malgraŭ grava financa helpo, multaj daŭre vivas en rifuĝejoj kaj pluvivas per eksterlanda/UN-helpo. Batalado en Kivu kaj Ituri malkreskis ĉe la fino de la jardeko, sed multaj iamaj milicsoldatoj restas batalemaj. Malmultaj estis juĝitaj pro militkrimoj, kvankam multaj iamaj ribelaj gvidantoj ja estas akuzitaj je krimoj kontraŭ la homaro kaj la uzo de infansoldatoj. Soldatoj (antaŭe membroj de milico kiu batalis en Kivu de 2006 ĝis packontrakto estis atingita en 2009) ribelis en aprilo 2012 kaj nova ondo de perforto sekvis kiam ili prenis kontrolon de granda areo laŭ la Ugando-Ruando-limoj. === Etnoj === Pli ol 200 etnoj loĝas en la Demokratia Respubliko Kongo, inkluzive de Kongo, Mongo, Mangbetu, Azande kaj Luba, kiuj konsistigas 45% de la loĝantaro de la Demokratia Respubliko Kongo. === Klimato === La lando situas ĉe la ekvatoro, kun unu triono en la nordo kaj du trionoj en la sudo. Pro sia ekvatora loko, Kongo spertas grandajn kvantojn da pluvo kaj spertas la plej altan ofteco de fulmotondroj en la mondo. Jarpluvo povas nombri pli ol 2,032 mm en kelkaj lokoj, kaj la regiono estas hejmo al la "dua plej granda pluvarbaro de la mondo" post Amazono. Ĉi tiu grandega vastaĵo de abunda ĝangalo kovras la plej grandan parton de la vasta, malalta centra baseno de la rivero, kiu deklivas direkte al Atlantiko okcidente. Tiu areo estas ĉirkaŭita de altebenaĵoj kunfalantaj en savanojn en la sudo kaj sudokcidento, mont-terasoj en la okcidento, kaj densaj prerioj etendiĝantaj preter la Konga Rivero en la nordon. Altaj glaciejaj montoj troviĝas en la malproksima orienta regiono. == Eniri == [[File:Visa policy of the Democratic Republic of the Congo.png|thumb|375px|Mapo montranta la vizpostulojn de la Demokratia Respubliko Kongo]] [[Image:Kinshasa Matadi.jpg|thumb|Fervojo inter [[Kinŝaso]] kaj [[Matadi]]]] ===Enirkondiĉoj=== La Demokratia Respubliko Kongo ne estas unu el la plej facile enireblaj landoj, eĉ por civitanoj de diversaj afrikaj landoj. DRK havas tre malmultajn senvizajn aranĝojn, kaj tial '''vizoj estas necesaj por preskaŭ ĉiuj.''' Civitanoj de '''[[Burundo]]''', '''[[Ruando]]''', '''[[Respubliko Kongo]]''', kaj '''[[Zimbabvo]]''' povas eniri DRK-on senpage ĝis 90 tagoj. Civitanoj de '''[[Kenjo]]''', '''[[Maŭricio]]''' kaj '''[[Tanzanio]]''' povas akiri vizon ĉe alveno, validan nur dum 7 tagoj. ==== Kondiĉoj por vizpeto ==== '''Vizoj por DRK estas multekostaj''' (La ambasadejo de DRK en Usono fakturas '''100 USD''' por unuopa enira vizo). Kvankam la postuloj varias de lando al lando, vi devas sendi la jenon por akiri vizon por DRK: * Kompletigitan vizpeton * Pasportan foton * Invitleteron de via gastiganto aŭ turisma gvidanto (hotelrezervoj sufiĉos) * Kopion de via flug-itinero * Kopion de via pasporto. ===== Pliaj postuloj ===== * Se vi jam vizitis la DRK-on, vi devas '''submeti kopiojn de la DRK-vizoj, kiujn vi antaŭe akiris. * Se vi estas de konga deveno, vi ne devas ricevi invitleteron. * Vakcina karto kontraŭ flava febro estas '''deviga''. ====E-vizo==== En 2025, la DRK enkondukis sistemon por elektronikaj vizoj (e-vizo), haveblan per la '''[https://evisa.gouv.cd/ oficiala retejo pri elektronikaj vizoj por DRK]'''. Kvankam la sistemo laŭdire funkcias, kaj la vizoj kutime estas ricevataj ene de 3-5 labortagoj, la kotizo estas ekstreme alta, je 300 usonaj dolaroj. Krome, vojaĝantoj raportis, ke oni petis plian pagon de ĉirkaŭ 90 usonaj dolaroj ĉe landlimaj transirejoj (kvankam ne estas klare, ĉu tio estas oficiala kotizo), kio alportas la totalan koston al preskaŭ 400 usonaj dolaroj. === Eniri avie === [[File:Aéroport International de N'djili Kinshasa.JPG|thumb|Kinŝasa flughaveno]] La ĉefa enirejo al DRK estas la flughaveno Kinŝasa-N'djili (IATA: FIH). Konstruita en 1953, ĝi ne havis multajn ĝisdatigoj kaj certe ne rangas inter la pli bonaj flughavenoj de la kontinento. El Afriko: South African Airways, Kenyan Airways, Ethiopian Airlines, & Royal Air Maroc servas Kinshasa-N'djili plurfoje semajne de Johanesburgo, Najrobo, Adis-Abebo kaj Kazablanko (tra Douala), respektive. Aliaj afrikaj aviadkompanioj servantaj Kinŝasa-N'Djili estas: Afriqiyah Airways (Tripolo); Air Mali (Douala, Bamako); Benin Gulf Air (Kotonuo, Pointe-Noire); Camair-co (Douala); CAA (Entebe); Etiopo/ASKY (Brazavilo, Kotonuo, Douala, Lagoso, Lomeo); RwandAir (Kigali); TAAG Angola Airways (Luando). El [[Eŭropo]]: Air France kaj Brussels Airlines havas regulajn rektajn flugojn. Turkish Airlines komencos servon el Istanbulo en aŭgusto 2012. Vi ankaŭ povas provi mendi vojaĝon per unu el la ĉefaj afrikaj aviadkompanioj kiel Ethiopian Airlines, South African, Kenyan, aŭ Royal Air Maroc. La dua urbo de la DRK, Lubumbashi (IATA:FBM), havas internacian flughavenon servatan de Ethiopian Airlines (Lilongvo, Adis-Abebo), Kenya Airways (Harareo, Najrobo), Korongo (Johanesburgo), Precision Air (Dar es Salaam, Lusaka), kaj South African Express (Johanesburgo). Aliaj flughavenoj kun internacia servo estas Goma (IATA:GOM) kun servo de CAA al Entebbe (Kampalo) kaj Kisangani (IATA:FKI), kiu estas servata de Kenya Airways el Najrobo. === Eniri trajne === Ne ekzistas internaciaj pasaĝertrajnoj el najbaraj landoj, kaj limigita vartrafiko, malgraŭ du internaciaj fervojaj linioj, unu el Angolo kaj unu el Zambio al la regiono Katanga. La linioj estas en diversaj statoj de kadukiĝo kaj aliaj estas simple forlasitaj. Kvankam kelkaj riparoj, ĉefe kun ĉina helpo, okazis, estas neverŝajne, ke novaj translimaj servoj realiĝos en la venontaj jaroj. Tamen, por la sentima vojaĝanto eblas kapti trajnon al la limurbo Luao, en orienta Angolo, kaj transiri la limon per aliaj rimedoj. Ankaŭ ekzistas trajnoj al Kitwe kaj Ndola en la Kuprozono de norda Zambio, de kie eblas transiri la limon. ===Eniri aŭte=== La vojoj ĝenerale estas tro ŝtonaj aŭ ŝlimaj por aŭtoj sen kvarrada transmisio. Decaj pavimitaj vojoj ligas la regionon Katanga kun Zambio kaj Kinŝaso ĝis Matadi kaj Angolo. Vojoj eniras la DRK-on el Ugando, Ruando kaj Burundo, kvankam vojaĝi malproksimen preter la limo estas tre malfacile kaj partoj de la orienta DRK restas nesekuraj. Ekzistas pramoj por transporti veturilojn trans la riveron Kongo el Kongo-Brazavilo kaj eble eblas trovi pramon de la KA al la malproksimaj, nepavimitaj vojoj de la norda DRK. Ne tute fidu vian mapon. Multaj montras malfeliĉan reveman pensadon. Vojoj ofte estas forlavitaj de pluvoj, aŭ simple neniam estis konstruitaj. Demandu lokanon aŭ gvidiston ĉu itinero estas irebla aŭ ne. === Eniri buse === De Ugando al Kongo tra la landlimo Bunagana Kisoro. Multaj busoj veturas ĉiutage inter Bunagana/Ugando kaj Goma de la 7a ĝis la 13a horo. La prezo por la buso estas 5 usonaj dolaroj. Valida vizo por ambaŭ landoj estas necesa en ambaŭ direktoj. La eniraj kaj eliraj proceduroj ĉe la landlimo Bunagana estas "facilaj" kaj simplaj, kaj homoj estas tre helpemaj por helpi vizitantojn trairi sen problemoj. === Eniri boate === Pasaĝeraj kaj VIP-pramoj, ankaŭ loke konataj kiel "Canot Rapide", funkcias ĉiutage inter Brazavilo kaj Kinŝaso proksimume ĉiujn du horojn de la 8a ĝis la 15a horo. Prezoj por la pramoj estas: 15 USD por pasaĝero kaj 25 USD por la VIP-pramo (Carnot Rapide). Ĉi-lasta estas rekomendinda, ĉar ĉi tiuj estas tute novaj boatoj kaj ne tro plenaj. Valida vizo por ambaŭ landoj estas necesa en ambaŭ direktoj, same kiel (almenaŭ "oficiale") speciala permesilo. La burokratio ĉe ambaŭ finoj postulas iom da tempo. La eniraj kaj eliraj proceduroj en Brazavilo estas "facilaj" kaj simplaj, kaj homoj estas tre helpemaj por helpi trairi sen problemoj. Kontraste, ĉi tiuj proceduroj estas iom malfacilaj en Kinŝaso kaj multe dependas de ĉu vi estas individua vojaĝanto aŭ helpata de organizo aŭ oficiala registara reprezentanto. En 2025, vojaĝantoj raportis, ke 7-taga transitvizo ĉe alveno ĉe La Strando kostas 100 USD. Plua flugbileto de la flughaveno de Kinŝaso estas necesa. Ankaŭ ekzistas rapidboatoj lueblaj, ĉu grupe ĉu sole (prezo!), tamen ne estas konsilinde mendi ilin, ĉar ili vere rapidas trans la riveron laŭlonge de la rapidfluoj. Tamen, vojaĝantoj raportas, ke preni privatan boaton (200 USD) permesas eviti multajn atendovicojn kaj pagi subaĉetaĵojn. == Transportiĝi == [[Image:Congo Transport Map.PNG|thumb|400px|Mapo de surtera kaj akva transporto.]] Kun areo kovranta 2,345,409 km² kaj neadekvate evoluinta infrastrukturo, DR Kongo povas esti "tre malfacila" lando por moviĝi. Pro la grandega grandeco de la lando, la terura stato de la vojoj kaj la malbona sekureca situacio, la sola maniero rapide moviĝi tra la lando estas per aviadilo. Tio ne signifas, ke ĝi estas sekura. La parto de DR Kongo en la monda aertrafiko estas malpli ol 0.1%, sed ĝi respondecis pri preskaŭ 4% de la totalaj aerakcidentoj de 2010 ĝis 2019. Sed flugado estas ankoraŭ pli bona alternativo al vojaĝado surtere aŭ per ŝipo. La plej granda kaj plej longe funkcianta aviadkompanio estas '''[http://www.caacongo.com/ Compagnie Africain d'Aviation]''', kun servo al Goma, Kananga, Kindu, Kinshasa-N'djili, Kisangani, Lubumbashi, Mbandaka, Mbuji-Maya, kaj Entebbe (Kampalo), Ugando. '''[http://www.airkasai.cd/ Air Kasaï]''' funkciigas de Kinshasa-N'Dolo ĝis Beni, Bunia, Goma, & Lubumbashi. === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== [[Image:Matadi train station (21236934082).jpg|thumb|Enŝipiĝante ĉe la fervoja stacio en [[Matadi]] al la ĉefurbo [[Kinŝaso]], ĉi tiu estas la plej bona fervoja servo en la Demokratia Respubliko Kongo.]] La malmultaj trajnoj, kiuj ankoraŭ funkcias en la DRK, estas en tre malbona stato kaj veturas sur reloj konstruitaj de la belga kolonia registaro antaŭ pli ol duonjarcento. La rulmaterialo estas tre malnova kaj kaduka. Vi estas bonŝanca se vi ricevas malmolan sidlokon kaj eĉ pli bonŝanca se via trajno havas restoracivagonon (kiu verŝajne havos limigitajn eblojn, kiuj elĉerpiĝos duonvoje dum la vojaĝo). Atendu, ke la vagono estos troplena kun multaj sidantaj sur la tegmento. Trajnoj en la DRK funkcias laŭ nekonstanta horaro pro manko de financoj aŭ fuelo kaj riparoj/paneoj, kiuj estas oftaj. Sur multaj linioj, povas esti 2-3 semajnoj inter trajnoj. Se estas ia avantaĝo, ne estis tro multaj mortoj pro dereligoj (verŝajne malpli ol mortis en aviadilakcidentoj en la DRK). Vere ne eblas mendi trajnan veturon anticipe; simple aperu ĉe la stacio kaj demandu la staciestro kiam la sekva trajno veturos kaj aĉetu bileton en la tago, kiam ĝi foriras. La ĉina registaro kontraŭ minrajtoj konsentis konstrui 9 miliardojn da usonaj dolaroj en fervojoj kaj aŭtovojoj. Rezulte de tio, la fervojo Kinŝaso-Matadi estis renovigita. Ekde 2023, la jenaj linioj eble funkcias, sed vi devus duoble kontroli tion post alveno, ĉar informoj estas tre malfacile troveblaj ekster la lando. * [[Kinŝaso]]-[[Matadi]] — La plej trafikata kaj plej bone ekipita itinero en la tuta lando. Ekde 2019 ekzistas unu "ekspresa" servo semajne en ĉiu direkto. La trajnoj estas duonmodernaj kaj havas kaj unuaklasajn vagonojn kaj restoracivagonon. La fervoja linio estis unue konstruita en la 1890-aj jaroj kaj estas fifama pro la grandega homa kosto, kie miloj da la punlaboristoj pereis. * [[Lubumbashi]]-[[Ilebo]] — Ĉi tiu itinero estis iom plibonigita kaj novaj trajnoj kun kuŝseĝoj kaj restoracio veturas plurajn fojojn semajne. La vojaĝtempo por la plena longo estas ĉirkaŭ du tagoj. Ilebo situas ĉe la fino de la navigebla parto de la rivero Kasai, permesante al vojaĝantoj translokiĝi al pramo por atingi okcidentan DRK. * '''Kamina-Kindu''' — Neuzebla post la milito, ĉi tiu linio estis riparita. La linio konektiĝas kun la linio Lubumbashi-Ilebo, do eble estos trajnoj veturantaj de Lubumbashi-Kindu. * '''Kisangani-Ubundu''' — Transporta linio por preteriri la Stanley-akvofalojn ĉe Kongo, servo funkcias nur kiam estas ŝarĝo por transporti kiam ŝipo alvenas ĉe ambaŭ finoj, kio povas esti unufoje ĉiujn 1-2 monatojn. Ne estas pasaĝerpramoj de Ubundu al Kindu, sed eble vi povos veturi per kargoŝipo. Linioj kiuj plej verŝajne nefunkcias aŭ estas tre difektitaj/forlasitaj estas: * Branĉo de la linio Lubumbashi-Ilebo, kiu iras al la angola limo. Ĝi iam konektiĝis kun la fervojo Benguela de Angolo kaj kuris al Atlantiko ĝis la 1970-aj jaroj, kiam la angola flanko estis detruita de interna milito. La okcidenta duono de la fervojo Benguela, en [[Angolo]], estis riparita kaj trajnoj veturas ĝis la limo kun DRK. * La linio Kabalo-Kalemie iras de la linio Kamina-Kindu ĉe Kabalo al Kalemie ĉe la lago Tanganjiko. La plej orienta sekcio estas forlasita. Kvankam neverŝajne, eble estos servo sur la okcidenta duono de la linio. * '''Bumba-Isiro''' — Ankaŭ konata kiel la Vicicongo-linio, ĉi tiu estas izolita, mallarĝŝpura linio en la nordaj ĝangaloj. Estis raportoj, ke trajnoj veturis sur malgranda okcidenta sekcio de Bumba-Aketi (kaj eble Buta) ĉirkaŭ 2008, sed ekde 2023 oni kredas, ke ĉi tiu linio estas tute forlasita. ==== Transportiĝi buse ==== Bus Express Kinshasa, Transco Express, RVA kaj VIP Congo ofertas longdistancan bustransporton en DRK. === Transportiĝi aŭte === [[File:Torday Congo Expedition 03.jpg|thumb|La freneza stato de kongolaj vojoj]] La vojoj de DRK estas plej bone priskribitaj kiel "ege subevoluintaj". La tuta vojreto de la lando estas fifama pro malfacila veturado kaj malbone prizorgata, ĉefe pro la neglekto de la konga registaro. DRK havas malmultajn pavimitajn vojojn por sia loĝantaro kaj geografio — najbaraj Zambio kaj Bocvano havas multe pli. Dum la pluvsezono, la vojoj fariĝas ŝlimaj, igante la plej multajn longdistancajn vojaĝojn preskaŭ neeblajn. Iri de unu urbo al alia povas daŭri "plurajn semajnojn". Veturado en gravaj urboj kiel [[Kinŝaso]] estas bona. ===Per kamiono=== Ĉar pli malgrandaj veturiloj ne povas trairi kion restas de la vojoj, multe da vojaĝado en Kongo estas farata per kamiono. Se vi iras al kamionparkejo, kutime proksime al la merkato, vi devus povi trovi kamioniston, kiu prenos vin kien ajn vi volas, krom konfliktaj zonoj. Vi vojaĝas sur la ŝarĝo kun granda nombro da aliaj. Se vi elektas kamionon portantan sakojn da io mola kiel arakidoj, ĝi povas esti sufiĉe komforta. Bierkamionoj ne estas. Se la vojaĝo daŭras tagojn, tiam komforto povas esti esenca, precipe se la kamiono veturas la tutan nokton. Helpas sidi malantaŭe, ĉar la ŝoforo ne haltos nur ĉar vi volas iri al la necesejo. La kosto devas esti negocita, do unue demandu la hotelan personaron kaj provu ne pagi pli ol duoble la lokan tarifon. Foje la interna sidloko estas havebla. Manĝaĵoj aĉeteblas de la ŝoforo, kvankam ili kutime haltas ĉe vojflankaj budoj ĉiujn 5/6 horojn. Forirtempoj kutime estas komence aŭ fine de la tago, kvankam la tempo estas tre fleksebla. Helpas fari aranĝojn la antaŭan tagon. Estas plej bone vojaĝi kun kelkaj aliaj. Virinoj neniam devas vojaĝi solaj. Kelkaj vojoj havas gravajn banditajn problemojn, do kontrolu zorge antaŭ ol iri. Ĉe armeaj kontrolpunktoj, lokanoj ofte estas ĉikanitaj pro subaĉetoj. Fremduloj kutime estas lasitaj solaj, sed pretigu ian subaĉeton por ĉiuokaze. Antaŭ posttagmezo la soldatoj povas esti ebriaj, do estu tre singarda kaj tre ĝentila. Neniam koleriĝu. ==Per pramo=== Pramo sur la rivero Kongo veturas, se sekureco permesas, de Kinŝaso al Kisangani, ĉiun aŭ duan semajnon. Vi povas preni ĝin ĉe kelkaj haltejoj survoje, kvankam vi devas rapidi ĉar ĝi ne atendas. Taŭga subaĉeto al la pramestro certigas kvar-litan kabanon kaj manĝaĵojn en la kafeterio. La pramo konsistas el ĉirkaŭ kvar barĝoj ligitaj ĉirkaŭ centra pramo, kaj la barĝoj estas uzataj kiel flosanta merkato. Dum la pramo antaŭeniras, lignaj kanuoj pagajitaj de lokulanoj aperas el la ĉirkaŭa ĝangalo kun lokaj produktoj - legomoj, porkoj, simioj, ktp. - kiuj estas interŝanĝitaj kontraŭ industriaj varoj kiel medikamentoj aŭ vestaĵoj. Vi sidas sur la tegmento rigardante mirindan afrikan muzikon tondri. Kompreneble, ĝi ne estas pura, komforta aŭ sekura. Tamen, ĝi estas unu el la grandaj aventuroj de la mondo. == Vidi == == Fari == Artamikoj devus viziti la Kinŝasa Akademion de Belartoj kaj trovi artistojn kiel Lema Kusa – kun siaj “Virinoj de Lema Kusa” -, Roger Botembe kaj Henri Kalama Akulez – kun sia centra temo “Kosmaj Vibroj”. La privataj laborrenkontiĝoj de Kalama kaj Lema estas tre interese viziti kaj diskuto pri arto kun ili tre signifoplena. == Komuniki == Lingvoj: Franca (oficiela), Kikonga, Lingala, Svahila, Tĉiluba. == Aĉeti == ===Mono=== :valuto: kongola franko (FC) :je januaro 2026: : 1 USD = 2.200 : 1 EUR = 2.600 : 1 GBP = 3.000 :fonto: [https://www.xe.com/currency/cdf-congolese-franc XE.com] La loka valuto estas la '''Konga franko''', kelkfoje mallongigita '''FC''' kaj kelkfoje nur kun majuskla F post la sumo (ISO internacia valutkodo: '''CDF'''). La valuto estas libere konvertebla (sed neeble seniĝi de ĝi ekster la lando). Monbiletoj estas eldonitaj en nominalaj valoroj de FC50, 100, 200, 500, 1.000, 5.000, 10.000 kaj 20.000. La solaj kongaj monbiletoj cirkulantaj en la plej multaj lokoj estas la 50, 100, 200 kaj 500 frankaj biletoj. Ili estas preskaŭ senvaloraj, ĉar la plej valora monbileto (la 500-franka bileto) valoras malpli ol 0,20 usonajn dolarojn. Usonaj dolaroj en nominalaj valoroj super 2 usonaj dolaroj estas multe preferataj al frankoj. Kontraste, usonaj moneroj kaj unu- kaj du-usonaj dolarbiletoj estas konsiderataj senvaloraj. Usonaj dolarbiletoj devas esti kruspaj (malpli ol 3 faldoj) kaj esti presitaj en aŭ post 2003, alie ili ne estos akceptitaj. En iuj butikoj, la simbolo FF estas uzata por signifi 1000 frankojn. MasterCard/Maestro-bankomatoj nun haveblas en Kinŝaso ĉe la "Rawbank" sur bulvardo 30-a de Junio ​​(distrikto Gombe), kaj en Grand Hotel. Ĝi liveras usonajn dolarojn. Visa-karto ankaŭ uzeblas ĉe bankomatoj de "Procredit" banko en Kinŝaso, avenuo des Aviateurs, aŭ ekstere antaŭ Grand Hotel (nur biletoj de 20 kaj 100 usonaj dolaroj). Vi povas elpreni monon per Mastercard aŭ Visa-karto ĉe ĉiuj bankomatoj de Ecobank aŭ Equity bankoj en DRK. === Vendejaroj === == Manĝi == [[File:Breadbike.jpg|thumb|"Pan-biciklo"]] === Tradiciaj manĝaĵoj === Kongo havas unu nacian pladon: "moambe". Ĝi konsistas el ok ingrediencoj ("moambe" estas la lingala vorto por "ok"): palmnuksoj, kokido, fiŝo, arakidoj, rizo, maniokaj folioj, bananoj kaj piprosaŭco. === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == La kutimaj nealkoholaĵoj (nomataj "sucré" en Kongo) kiel ekzemple Kolao, Pepsi kaj Mirinda estas haveblaj en la plej multaj lokoj kaj estas sekuraj por trinki. Lokaj trinkaĵoj kiel Vitalo estas mirindaj. Tradiciaj trinkaĵoj kiel zingibra biero ankaŭ estas oftaj. === Alkoholaĵoj === La loka biero baziĝas sur rizo kaj gustas sufiĉe bone. Ĝi venas en 75-cl boteloj. Primus, Skol, Castel estas la plej oftaj markoj. Tembo kaj Doppel estas la lokaj malhelaj bieroj. En kamparaj regionoj, vi povas provi la lokan palmovinon, alkoholaĵon el la suko de la palmarbo. Ĝi estas elpremita de la arbo kaj komencas fermenti tuj post kolektado. Post du horoj, fermentado donas aroman vinon kun ĝis 4% alkoholenhavo, milde ebriiga kaj dolĉa. La vino povas esti lasita fermenti pli longe, ĝis unu tagon, por doni pli fortan, pli acidan kaj acidan guston, kiun iuj homoj preferas. Atentu la lokan ĝinon. Foje senskrupulaj vendistoj miksas metanolon, kiu estas toksa kaj povas kaŭzi blindecon. Kelkaj homoj kredas, ke metanolo estas kromprodukto de regula fermentado. Tio ne estas la kazo, ĉar regula fermentado ne povas produkti metanolon en toksaj kvantoj. == Loĝi == Kreskas la nombro da hoteloj en Kinŝaso, kun pli malgranda elekto en la regionoj de Gombe kaj Ngaliema. En multaj malgrandaj urboj, la loka preĝejo aŭ monaĥejo eble havas litojn. Vi ankaŭ povas renkonti fojan kadukiĝantan kolonian hotelon. Ne ĉiuj estas sekuraj. === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == [[File:MONUSCO peacekeepers - Last line of defense near Goma. Photo MONUSCO (8229506972).jpg|thumb|UN-pacistoj proksime de [[Goma]]]] AVERTO: Vojaĝado en granda parto de la Demokratia Respubliko Kongo estas nesekura pro altaj krimfrekvencoj kaj politika malstabileco. Turismaj instalaĵoj en la lando estas limigitaj kaj malbone evoluigitaj. Vi devas eviti ĉian vojaĝon al Kasaï Oriental, Haut-Uele, Haut Lomami, Ituri, Norda kaj Suda Kivu, Maniema kaj Tanganjiko en orienta DRK, partoj de la provinco Mai N'dombe, aŭ ene de 50 km de la limo kun la Centr-Afrika Respubliko kaj Suda Sudano. Pro la politika situacio, publikaj kunvenoj en multaj urboj fariĝis ĉiam pli danĝeraj, kaj kelkaj fariĝis perfortaj. === Korupto === Korupto en DRK estas sistema kaj endemia, influante ĉion, kion ĝi tuŝas en la lando, de la registaro ĝis la komerca mondo. Ĝi bedaŭrinde fariĝis akceptita kaj tolerata praktiko. La polico estas rutine konsiderata kiel unu el la plej koruptaj institucioj en DRK. Pro iliaj malaltaj salajroj − la tipa policisto gajnas 50-100 monate, kio ne sufiĉas por permesi decan vivnivelon en multaj mondopartoj − ili ofte celas kaj ĉantaĝas homojn por subaĉetoj. Laŭ unu fonto, ĉiu policejo (supozeble kaj laŭdire) en [[Kinŝaso]] kolektis averaĝe USD 12.100 en subaĉetoj monate en 2015, ŝokiga kvanto en lando kie la plej multaj homoj vivas en malriĉeco. Oni konsilas vin tute ne fidi la policon. === Fotografado === Foti strategie gravajn strukturojn − registarajn konstruaĵojn aŭ strukturojn, policejojn, limtransirejojn, armeajn instalaĵojn, elektrocentralojn kaj flughavenojn − estas kontraŭleĝa. Fari tion povas igi la aŭtoritatojn (malĝuste) supozi, ke vi estas spiono, membro de armita grupo, kiu malakordas kun la kongola registaro, aŭ teroristo. Konsiderante la historion de DR Kongo de eltenaj jaroj da konflikto, ĉio perceptita kiel minacanta la nacian sekurecon de la lando estas prenita tre serioze. Vi estos detenita de la polico se kaptita kaj nekapabla subaĉeti ilin pro via malobeo. == Sano == ==Restu sana== Bonega medicina prizorgo preskaŭ tute ne ekzistas en DRK, precipe por necivitanoj. La Ebola viruso - viruso kiu mortigis 49 homojn en DRK dum tri-monata epidemio en 2014 - restas ĉeestanta en la ekvatora arbara regiono de la provinco Bas-Uele (limante al Centr-Afrika Respubliko/CAR). La 1-an de aŭgusto 2018, la Ministerio pri Sano de la Demokratia Respubliko Kongo deklaris novan epidemion de la Ebola virusa malsano en la provincoj Nord-Kivuo kaj Iturio. Vojaĝantoj devas eviti manĝi arbustviandon, eviti kontakton kun personoj kiuj ŝajnas malsanaj, praktiki bonan personan higienon kaj serĉi medicinan konsilon antaŭ vojaĝado. En septembro 2019, ĉi tiu epidemio ankoraŭ daŭras kun pli ol 3 000 kazoj kaj 2 000 mortoj. Vi bezonos vakcinon kontraŭ flava febro por eniri la landon per aviadilo (ĉi tiu postulo ofte estas ignorata ĉe teraj enirejoj, precipe la pli malgrandaj). Estas sanoficistoj ĉe kelkaj gravaj enirejoj, kiel ekzemple la flughaveno en Kinŝaso, kiuj kontrolas tion antaŭ ol vi rajtas eniri. Kongolando estas malaria, kvankam iomete malpli ofte en la regiono Kivu pro la alteco, do uzu insektoforpuŝilon kaj prenu la necesajn antaŭzorgojn kiel ekzemple dormi sub moskito-retoj. La riverbordaj areoj (kiel ekzemple Kinŝaso) estas sufiĉe sentemaj al malario. Se vi bezonas krizan medicinan helpon, estas konsilinde iri al la ambasadejo de via lando. La ambasadejaj kuracistoj kutime estas sufiĉe pretaj kaj kapablaj por helpi. Estas sekuraj hospitaloj en Kinŝaso, kiel "CMK" (Centro Medicina de Kinŝaso), kiu estas privata kaj estis establita de eŭropaj kuracistoj (vizito kostas ĉirkaŭ 20 usonajn dolarojn). Alia privata kaj neprofitcela hospitalo estas Centro Hospitalier MONKOLE, en la distrikto Mont-Ngafula, kun eŭropaj kaj kongaj kuracistoj. D-ro Léon Tshilolo, pediatro edukita en Eŭropo kaj unu el la afrikaj fakuloj pri serpoĉela anemio, estas la Medicina Direktoro de Monkole. Trinku multe da akvo ekstere. La varmo kaj proksimeco al la ekvatoro povas facile kaŭzi varmobaton al tiuj, kiuj ne estas alkutimiĝintaj, post nur kelkaj horoj ekstere sen akvo. Ekzistas multaj apotekoj, kiuj estas tre bone provizitaj, sed la prezoj estas kelkfoje pli altaj ol en Eŭropo. Ne trinku '''kranan akvon'''. Botelakvo ŝajnas esti sufiĉe malmultekosta, sed foje malfacile trovebla je bona prezo. == Respekto == == Esperanto == [https://uea.org/landoj/kongolando Demokrata Kongolanda Esperanto-Asocio] === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Ĝermo|Afriko}} {{Parto de|Centra Afriko}} n0e6rde4aif03x5ywg239j3b84x1jfg 72451 72450 2026-05-20T09:08:36Z Tiguliano 53 /* Respekto */ 72451 wikitext text/x-wiki {{Rubando|Democratic_Republic_of_the_Congo_banner_Katopa_Camp_on_the_Lomami_river.jpg}} {{Informkesto lando | bildo=Kinshasa Matadi.jpg | bildotitolo=Trajno Kinshasa-Matadi | monunuo= | areo= | loĝantaro= | elektro= | antaŭkodo= | horzono= }} {{Vikipedkat|Demokratia Respubliko Kongo}} {{Vikinovkat|{{SUBPAGENAME}}}} '''{{W|Demokratia Respubliko Kongo|Kongo (Kinŝasa)}}''' (oficiale: Demokratia Respubliko Kongo; ofte mallongigita al DRK aŭ D.R. Kongo), (france: République Démocratique du Congo (aŭ RDC), estas lando en [[Centra Afriko]]. Ĝi estas la plej granda kaj plej loĝata lando en Centra Afriko, kaj ankaŭ la plej granda franclingva lando en la mondo. Ĉi tiu lando ankaŭ estas nomata Kongo-Kinŝaso por distingi ĝin de sia nordokcidenta najbaro, la Respubliko Kongo (ankaŭ konata kiel "Kongo-Brazavilo"). Kvankam la lando havas netuŝitajn sovaĝejojn, mirindan faŭnon, vulkanajn pintojn, amikajn homojn, mineralan riĉecon kaj pluvarbarojn, ĝi estas en ŝanceliĝanta stato ekde la 1960-aj jaroj kaj grandaj partoj de la lando estas nesekuraj por vojaĝado. La lando antaŭe estis nomita ''Belga Kongo'' kaj poste, de 1971 ĝis 1997, ''Zaire''. == Regionoj == {{Listo de regionoj | mapo= Congo Dem Rep Regions Map.png | titolomapo= Regionoj de Demokratia Respubliko Kongo | tekstomapo= | grandecomapo= 475px | nomoregiono1= [[Okcidenta DRK]] | kolororegiono1= #6D926D | elementojregiono1= [[Kinŝaso]] | priskriboregiono1= hejmo de la ĉefurbo [[Kinŝaso]] kaj la sola haveno de la nacio. Plejparte tropikaj arbaroj kaj paŝtejoj. | nomoregiono2= [[Katanga]] | kolororegiono2= #578E86 | elementojregiono2= | priskriboregiono2= plejparte fekundaj altebenaĵoj por agrikulturo kaj bienumado, hejmo al multaj el la reakireblaj mineraloj de la lando; fakte sendependaj de 1960-1966 dum la "Katanga Krizo" | nomoregiono3= [[Kasai]] | kolororegiono3= #B0CC9A | elementojregiono3= | priskriboregiono3= signifa diamantminado, ne multe alia. | nomoregiono4= [[Kivu]] | kolororegiono4= #55693B | elementojregiono4= [[Bukavu]], [[Goma]], [[Nacia parko Kahuzi-Biega]], [[Nacia parko Virunga]] | priskriboregiono4= influita de najbaraj [[Burundo]], [[Ruando]], kaj [[Ugando]], ĉi tiu regiono estas konata pro siaj vulkanoj, montgoriloj, kaj, tragedie, siaj nekompreneblaj konfliktoj. | nomoregiono5= [[Konga Baseno]] | kolororegiono5= #71B37B | elementojregiono5= [[Garamba Nacia Parko]], [[Nacia Parko Maiko]], [[Natura Reservejo Okapi]], [[Salonga Nacia Parko]] | priskriboregiono5= la parto de la DRK (la plejmulto) de la dua plej granda ĝangalo de la mondo post Amazonio. }} == Urboj == [[Dosiero:Kinshasa 2003.jpg|eta|Kinshasa]] [[Dosiero:Bukavu centre ville.png|eta|Bukavu - urbocentro]] * [[Kinŝaso]] (Kinshasa) - la ĉefurbo * [[Boma]] - Haveno ĉe la Atlantikon sur la dekstra bordo de la Konga Rivero * [[Bukavu]] - Ĉefurbo de la provinco Suda Kivu * Butembo - nova komerca urbo en Nord-Kivuo * Beni - Urbo en la nordo de la Nord-Kivu-provinco * [[Goma]] - ĉefurbo de la provinco Nord-Kivu * [[Isiro]] - ĉefurbo de la provinco Alta-Uele * [[Kalemie]] - ĉefurbo de la provinco Tanganjiko. Ĉefa kongola haveno ĉe Tanganjiko * [[Kananga]] - ĉefurbo de la Kasai-Centra provinco * [[Kikwit]] * [[Kindu]] - ĉefurbo de la provinco Maniema * [[Kipushi]] * [[Kisangani]] - ĉefurbo de la provinco Tshopo (Orienta Provinco). Finstacio de riverkomerco venanta de Kinŝaso kaj foriro de voja komerco direkte al Kivu. * [[Lodja]] * [[Lubumbashi]] - ĉefurbo de la province du Katanga. * [[Matadi]] - ĉefurbo de la provinco Bas-Kongo. Ĉefa industria haveno ĉe la atlantika flanko. * [[Mbandaka]] - ĉefurbo de la provinco Équateur. La ekvatora linio pasas tra la antaŭurbo de Wangata. * Mbuji-Mayi - ĉefurbo de la provinco Kasaï-Orienta. * [[Tshikapa]] - ĉefurbo de la provinco Kasajo. === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == Pluraj parkoj estas en la [[Monda Heredaĵo de UNESKO]]. *[[Nacia Parko Virunga]] *[[Nacia Parko Kahuzi-Biega]] *[[Nacia Parko Garamba]] *[[Nacia Parko Salonga]] *[[Natura Rezervejo Okapio]] *[[Nacia Parko Maiko]] == Komprenu == [[Image:Sunrise near Mossaka (Congo).JPG|thumb|300px|La rivero Kongo]] === Tereno === La Demokratia Respubliko de Kongo estas ''grandega''. Ĝi enhavas la duan plej grandan pluvarbaron en la mondo. La ĉefa rivero (Kongo) estas unu el la plej grandaj kaj profundaj riveroj en la mondo. Multaj plimalgrandaj riveroj fluas preskaŭ ĉie tra la lando. Ĉar la tervojoj ĝenerale nesufiĉas, la riveroj restas ankaŭ nuntempe la ĉefa transporta vojo. En la orienta parto troviĝas vastaj lagoj kaj nekomunan loko - lafa lago. La Albertine-Rifto, branĉo de la Orienta Afrika Rifto, etendiĝas laŭ la orienta limo de la DRC. Ĝi respondecas pri Lagoj Tanganjiko, Kivu, Eduardo kaj Alberto. La rifta faŭlto estas laŭflankita per kelkaj neaktivaj vulkanoj kaj du vulkanoj daŭre aktivaj hodiaŭ. Montoj Rwenzori kaj Virunga, laŭ la limo kun Ruando, estas sufiĉe pitoreskaj, altiĝantaj inter densaj pluvarbaroj kaj foje terure kovritaj en nebulo. Pluraj pintoj superas 4,000 m). Monto Nyiragongo enhavas unu el kvar kontinuaj laflagoj en la mondo. La suda parto de la lando ne estas tiel kovrita per arbaroj kiel la aliaj partoj. === Historio === Dum pluraj jarmiloj, la teroj kiuj nun formas la DRC estis loĝataj de centoj da malgrandaj triboj de ĉasistoj-kolektistoj. Sekve, malmultaj restaĵoj de tiuj socioj restas hodiaŭ. La unua signifa politika potenco estis la Kongo-reĝolando, fondita ĉirkaŭ la 13-a kaj 14-a jarcentoj. La Kongo-regno, kiu enhavis kio nun estas norda Angolo, Cabinda, Kongo-Brazavilo kaj Bas-Kongo, iĝis tre riĉa kaj potenca per komerco kun aliaj afrikaj popoloj en eburo, kupro, ŝtofo, ceramiko kaj sklavoj (longe antaŭ la alveno de la eŭropanoj). La portugaloj alvenis en la Konga reĝolando en 1483 kaj baldaŭ konvertis la reĝon al kristanismo, kaj sekve komencis la kristaniĝo de granda parto de la popolo. Post atingado de sia pinto en la malfruaj 15-a kaj fruaj 16-a jarcentoj, la Kongo-regno spertis perfortan konkuradon pri sinsekvo al la trono, militojn kun orientaj triboj, kaj serion de militoj kun la portugaloj. La Regno de Kongo estis venkita fare de la portugaloj en 1665 kaj efike ĉesis ekzisti, kvankam la plejparte ceremonia pozicio de Reĝo de Kongo restis ĝis la 1880-aj jaroj kaj "Kongo" restis la nomo de kolekto de triboj ĉirkaŭ la Kongo-delto Kongolando estis la lasta regiono de Afriko esplorita de eŭropanoj. La portugaloj neniam sukcesis esplori la plej interna parto de la lando. Dekoj da provoj estis faritaj de esploristoj por vojaĝi supren laŭ la rivero Kongo, sed la nepenetrebla ĝangalo ĉirkaŭ ili, tropikaj malsanoj kaj malamikaj triboj malhelpis eĉ la plej bone ekipitajn grupojn vojaĝi preter la Unua Akvofalo, (160 km enlanden). La fama brita esploristo D-ro Livingstone komencis esplori la Lualaba Riveron, kiun li pensis ligita al Nilo sed fakte estas la supra parto de Kongo, meze de la 1860-aj jaroj. Post lia fama renkontiĝo kun Henry Morton Stanley en 1867, Livingstone vojaĝis laŭ la Konga Rivero al la Stanley Pool, kiu hodiaŭ limas Kinŝason kaj Brazavilon. De tie li vojaĝis transtere al Atlantiko. En Belgio, la fervora reĝo Leopoldo la 2-a urĝe deziris ke Belgio akiru kolonion por samrapidi kun aliaj eŭropaj potencoj, sed estis plurfoje malsukcesigita fare de la belga registaro (li estis konstitucia monarko). Poste, li decidis ke li ricevos kolonion mem kiel ordinara civitano kaj organizis "humanitaran" organizon por establi celon de prenado de Kongo, tiam kreis plurajn firmaojn por fari tion. Dume, Stanley serĉis financiston por sia revprojekto: fervojo trans la pli malaltaj akvofaloj de la rivero Kongo, kiu permesus al vaporŝipoj vojaĝi la suprajn 1,000 mejlojn de Kongo kaj malŝlosi la riĉaĵojn de la "koro de Afriko". Leopoldo trovis partneron en Stanley kaj taskigis lin per konstruado de serio de fortikaĵoj laŭ la supra Konga Rivero kaj aĉetado de suvereneco de tribaj gvidantoj (aŭ mortigado de tiuj kiuj ne deziris ĝin). Pluraj fortikaĵoj estis konstruitaj sur la supra Kongo, kun laboristoj kaj materialoj venantaj de Zanzibaro. En 1883, Stanley sian finan fortikaĵon ĵus sub Stanley Falls (loko de moderna Kisangani). ==== Libera Ŝtato Kongo ==== [[File:1974 market Kinshasa 4335217020.jpg|thumbnail|Granda bazaro en Kinŝaso en 1974]] [[Dosiero:CongoDemonstrants2006.jpg|eta|Kongolaj civitanoj manifestaciantaj en Kinŝaso]] Kiam la eŭropaj potencoj disigis Afrikon inter ili ĉe la Berlina Konferenco en 1885, sub la egido de la "Internacia Kongo-Asocio", Leopoldo, la sola akciulo, oficiale prenis kontrolon de Kongo. La "Libera Ŝtato Kongo" estis kreita. Léopold kun grupo de amikoj kaj komercaj partneroj rapide komencis ekspluati la riĉaĵojn de Kongo. Ĉiu tero ne enhavanta kolonion estis konsiderita Kongo-posedaĵo, kaj la ŝtato estis dividita en privatan zonon (ekskluziva ŝtatposedaĵo) kaj liberkomercan zonon kie ĉiu eŭropano povis aĉeti 10 ĝis 15 jarojn ter-uzon. Timante ke la Brita Kabkolonio aneksus Katanga (asertante ke Kongo ne ekzercis tiun rajton), Leopoldo sendis ekspedicion al Katanga. Kiam intertraktadoj kun la loka Yeke-reĝolando malsukcesis, la belgoj batalis mallongan militon kiu finiĝis kun la senkapigo de la reĝo. Ĉe la fino de la militoj, la belgoj nun serĉis maksimumigi regionajn profitojn. La salajroj de administrantoj estis reduktitaj al la minimuma kun rekompencsistemo bazita sur la profitoj de ilia distrikto. Homoj vivantaj en la ŝtata "privata biendomo" estis malpermesitaj en komerco kun iu ajn krom la ŝtato kaj estis postulataj por disponigi precizigitajn kvotojn de kaŭĉuko kaj eburo ĉe malalta, fiksa prezo. La "Publika Forto" de la registaro devigis tiujn kvotojn tra malliberigo, torturo, vipado, same kiel seksperforto kaj forbruligo de malobeemaj/ribelemaj vilaĝoj. La puno por malsukceso renkonti kaŭĉukkvotojn estis morto. Tutaj vilaĝoj estus ĉirkaŭitaj kaj iliaj loĝantoj murditaj, kun korboj da distranĉitaj manoj resenditaj al komandantoj. Kaŭĉukoprezoj eksplodis en la 1890-aj jaroj, alportante grandan riĉaĵon al Leopoldo kaj la blankuloj de Kongo, ĝis malmultekosta kaŭĉuko de la Amerikoj kaj Azio movis prezojn malsupren. Ĉe la jarcentŝanĝo, raportoj pri tiuj abomenaĵoj atingis Eŭropon. Publikaĵoj de famaj ĵurnalistoj kaj verkoj (kiel ekzemple "Heart of Darkness" de Conrad kaj "The Crime of the Congo" de Doyle) alportis la temon al la atento de la eŭropa publiko. Embarasita, la belga registaro finfine aneksis la "Liberan Ŝtaton Kongo", reprenis la havaĵojn de Leopoldo kaj renomis la ŝtaton '''Belga Kongo''' (por diferencigi ĝin de la Franca Kongo, nun la Respubliko Kongo). Neniu censo iam estis farita, sed historiistoj taksas ke proksimume duono de la populacio de Kongo, ĝis 10 milionoj da homoj, estis mortigitaj inter 1885 kaj 1908. Sendependeco estis koncedita al Kongo la 30-an de junio 1960. Ene de semajnoj da sendependeco, la armeo ribelis kontraŭ blankaj oficiroj, kaj kreskanta perforto direktita ĉe ceteraj blankuloj devigis preskaŭ ĉiujn la 80,000 homoj de Belgio fuĝi de la lando. Post sendependiĝo komencis internaj militoj, ofte instigitaj de eksterlandaj potencoj, tio alportis novajn mortojn kaj malriĉeco. La DRC havas la dubindan distingon havi la plej malaltan aŭ duan plej malaltan MEP pokape en la mondo (nur Somalio vicas pli malalte) kaj ĝia ekonomio restas malriĉa. Ĉinio serĉis kelkajn minadkoncedojn, multaj el kiuj estas financitaj per la konstruado de infrastrukturo (fervojoj, vojoj) kaj instalaĵoj kiel lernejoj kaj hospitaloj. UN kaj multaj NRO-oj havas fortan ĉeeston en la Kivu-provincoj, sed malgraŭ grava financa helpo, multaj daŭre vivas en rifuĝejoj kaj pluvivas per eksterlanda/UN-helpo. Batalado en Kivu kaj Ituri malkreskis ĉe la fino de la jardeko, sed multaj iamaj milicsoldatoj restas batalemaj. Malmultaj estis juĝitaj pro militkrimoj, kvankam multaj iamaj ribelaj gvidantoj ja estas akuzitaj je krimoj kontraŭ la homaro kaj la uzo de infansoldatoj. Soldatoj (antaŭe membroj de milico kiu batalis en Kivu de 2006 ĝis packontrakto estis atingita en 2009) ribelis en aprilo 2012 kaj nova ondo de perforto sekvis kiam ili prenis kontrolon de granda areo laŭ la Ugando-Ruando-limoj. === Etnoj === Pli ol 200 etnoj loĝas en la Demokratia Respubliko Kongo, inkluzive de Kongo, Mongo, Mangbetu, Azande kaj Luba, kiuj konsistigas 45% de la loĝantaro de la Demokratia Respubliko Kongo. === Klimato === La lando situas ĉe la ekvatoro, kun unu triono en la nordo kaj du trionoj en la sudo. Pro sia ekvatora loko, Kongo spertas grandajn kvantojn da pluvo kaj spertas la plej altan ofteco de fulmotondroj en la mondo. Jarpluvo povas nombri pli ol 2,032 mm en kelkaj lokoj, kaj la regiono estas hejmo al la "dua plej granda pluvarbaro de la mondo" post Amazono. Ĉi tiu grandega vastaĵo de abunda ĝangalo kovras la plej grandan parton de la vasta, malalta centra baseno de la rivero, kiu deklivas direkte al Atlantiko okcidente. Tiu areo estas ĉirkaŭita de altebenaĵoj kunfalantaj en savanojn en la sudo kaj sudokcidento, mont-terasoj en la okcidento, kaj densaj prerioj etendiĝantaj preter la Konga Rivero en la nordon. Altaj glaciejaj montoj troviĝas en la malproksima orienta regiono. == Eniri == [[File:Visa policy of the Democratic Republic of the Congo.png|thumb|375px|Mapo montranta la vizpostulojn de la Demokratia Respubliko Kongo]] [[Image:Kinshasa Matadi.jpg|thumb|Fervojo inter [[Kinŝaso]] kaj [[Matadi]]]] ===Enirkondiĉoj=== La Demokratia Respubliko Kongo ne estas unu el la plej facile enireblaj landoj, eĉ por civitanoj de diversaj afrikaj landoj. DRK havas tre malmultajn senvizajn aranĝojn, kaj tial '''vizoj estas necesaj por preskaŭ ĉiuj.''' Civitanoj de '''[[Burundo]]''', '''[[Ruando]]''', '''[[Respubliko Kongo]]''', kaj '''[[Zimbabvo]]''' povas eniri DRK-on senpage ĝis 90 tagoj. Civitanoj de '''[[Kenjo]]''', '''[[Maŭricio]]''' kaj '''[[Tanzanio]]''' povas akiri vizon ĉe alveno, validan nur dum 7 tagoj. ==== Kondiĉoj por vizpeto ==== '''Vizoj por DRK estas multekostaj''' (La ambasadejo de DRK en Usono fakturas '''100 USD''' por unuopa enira vizo). Kvankam la postuloj varias de lando al lando, vi devas sendi la jenon por akiri vizon por DRK: * Kompletigitan vizpeton * Pasportan foton * Invitleteron de via gastiganto aŭ turisma gvidanto (hotelrezervoj sufiĉos) * Kopion de via flug-itinero * Kopion de via pasporto. ===== Pliaj postuloj ===== * Se vi jam vizitis la DRK-on, vi devas '''submeti kopiojn de la DRK-vizoj, kiujn vi antaŭe akiris. * Se vi estas de konga deveno, vi ne devas ricevi invitleteron. * Vakcina karto kontraŭ flava febro estas '''deviga''. ====E-vizo==== En 2025, la DRK enkondukis sistemon por elektronikaj vizoj (e-vizo), haveblan per la '''[https://evisa.gouv.cd/ oficiala retejo pri elektronikaj vizoj por DRK]'''. Kvankam la sistemo laŭdire funkcias, kaj la vizoj kutime estas ricevataj ene de 3-5 labortagoj, la kotizo estas ekstreme alta, je 300 usonaj dolaroj. Krome, vojaĝantoj raportis, ke oni petis plian pagon de ĉirkaŭ 90 usonaj dolaroj ĉe landlimaj transirejoj (kvankam ne estas klare, ĉu tio estas oficiala kotizo), kio alportas la totalan koston al preskaŭ 400 usonaj dolaroj. === Eniri avie === [[File:Aéroport International de N'djili Kinshasa.JPG|thumb|Kinŝasa flughaveno]] La ĉefa enirejo al DRK estas la flughaveno Kinŝasa-N'djili (IATA: FIH). Konstruita en 1953, ĝi ne havis multajn ĝisdatigoj kaj certe ne rangas inter la pli bonaj flughavenoj de la kontinento. El Afriko: South African Airways, Kenyan Airways, Ethiopian Airlines, & Royal Air Maroc servas Kinshasa-N'djili plurfoje semajne de Johanesburgo, Najrobo, Adis-Abebo kaj Kazablanko (tra Douala), respektive. Aliaj afrikaj aviadkompanioj servantaj Kinŝasa-N'Djili estas: Afriqiyah Airways (Tripolo); Air Mali (Douala, Bamako); Benin Gulf Air (Kotonuo, Pointe-Noire); Camair-co (Douala); CAA (Entebe); Etiopo/ASKY (Brazavilo, Kotonuo, Douala, Lagoso, Lomeo); RwandAir (Kigali); TAAG Angola Airways (Luando). El [[Eŭropo]]: Air France kaj Brussels Airlines havas regulajn rektajn flugojn. Turkish Airlines komencos servon el Istanbulo en aŭgusto 2012. Vi ankaŭ povas provi mendi vojaĝon per unu el la ĉefaj afrikaj aviadkompanioj kiel Ethiopian Airlines, South African, Kenyan, aŭ Royal Air Maroc. La dua urbo de la DRK, Lubumbashi (IATA:FBM), havas internacian flughavenon servatan de Ethiopian Airlines (Lilongvo, Adis-Abebo), Kenya Airways (Harareo, Najrobo), Korongo (Johanesburgo), Precision Air (Dar es Salaam, Lusaka), kaj South African Express (Johanesburgo). Aliaj flughavenoj kun internacia servo estas Goma (IATA:GOM) kun servo de CAA al Entebbe (Kampalo) kaj Kisangani (IATA:FKI), kiu estas servata de Kenya Airways el Najrobo. === Eniri trajne === Ne ekzistas internaciaj pasaĝertrajnoj el najbaraj landoj, kaj limigita vartrafiko, malgraŭ du internaciaj fervojaj linioj, unu el Angolo kaj unu el Zambio al la regiono Katanga. La linioj estas en diversaj statoj de kadukiĝo kaj aliaj estas simple forlasitaj. Kvankam kelkaj riparoj, ĉefe kun ĉina helpo, okazis, estas neverŝajne, ke novaj translimaj servoj realiĝos en la venontaj jaroj. Tamen, por la sentima vojaĝanto eblas kapti trajnon al la limurbo Luao, en orienta Angolo, kaj transiri la limon per aliaj rimedoj. Ankaŭ ekzistas trajnoj al Kitwe kaj Ndola en la Kuprozono de norda Zambio, de kie eblas transiri la limon. ===Eniri aŭte=== La vojoj ĝenerale estas tro ŝtonaj aŭ ŝlimaj por aŭtoj sen kvarrada transmisio. Decaj pavimitaj vojoj ligas la regionon Katanga kun Zambio kaj Kinŝaso ĝis Matadi kaj Angolo. Vojoj eniras la DRK-on el Ugando, Ruando kaj Burundo, kvankam vojaĝi malproksimen preter la limo estas tre malfacile kaj partoj de la orienta DRK restas nesekuraj. Ekzistas pramoj por transporti veturilojn trans la riveron Kongo el Kongo-Brazavilo kaj eble eblas trovi pramon de la KA al la malproksimaj, nepavimitaj vojoj de la norda DRK. Ne tute fidu vian mapon. Multaj montras malfeliĉan reveman pensadon. Vojoj ofte estas forlavitaj de pluvoj, aŭ simple neniam estis konstruitaj. Demandu lokanon aŭ gvidiston ĉu itinero estas irebla aŭ ne. === Eniri buse === De Ugando al Kongo tra la landlimo Bunagana Kisoro. Multaj busoj veturas ĉiutage inter Bunagana/Ugando kaj Goma de la 7a ĝis la 13a horo. La prezo por la buso estas 5 usonaj dolaroj. Valida vizo por ambaŭ landoj estas necesa en ambaŭ direktoj. La eniraj kaj eliraj proceduroj ĉe la landlimo Bunagana estas "facilaj" kaj simplaj, kaj homoj estas tre helpemaj por helpi vizitantojn trairi sen problemoj. === Eniri boate === Pasaĝeraj kaj VIP-pramoj, ankaŭ loke konataj kiel "Canot Rapide", funkcias ĉiutage inter Brazavilo kaj Kinŝaso proksimume ĉiujn du horojn de la 8a ĝis la 15a horo. Prezoj por la pramoj estas: 15 USD por pasaĝero kaj 25 USD por la VIP-pramo (Carnot Rapide). Ĉi-lasta estas rekomendinda, ĉar ĉi tiuj estas tute novaj boatoj kaj ne tro plenaj. Valida vizo por ambaŭ landoj estas necesa en ambaŭ direktoj, same kiel (almenaŭ "oficiale") speciala permesilo. La burokratio ĉe ambaŭ finoj postulas iom da tempo. La eniraj kaj eliraj proceduroj en Brazavilo estas "facilaj" kaj simplaj, kaj homoj estas tre helpemaj por helpi trairi sen problemoj. Kontraste, ĉi tiuj proceduroj estas iom malfacilaj en Kinŝaso kaj multe dependas de ĉu vi estas individua vojaĝanto aŭ helpata de organizo aŭ oficiala registara reprezentanto. En 2025, vojaĝantoj raportis, ke 7-taga transitvizo ĉe alveno ĉe La Strando kostas 100 USD. Plua flugbileto de la flughaveno de Kinŝaso estas necesa. Ankaŭ ekzistas rapidboatoj lueblaj, ĉu grupe ĉu sole (prezo!), tamen ne estas konsilinde mendi ilin, ĉar ili vere rapidas trans la riveron laŭlonge de la rapidfluoj. Tamen, vojaĝantoj raportas, ke preni privatan boaton (200 USD) permesas eviti multajn atendovicojn kaj pagi subaĉetaĵojn. == Transportiĝi == [[Image:Congo Transport Map.PNG|thumb|400px|Mapo de surtera kaj akva transporto.]] Kun areo kovranta 2,345,409 km² kaj neadekvate evoluinta infrastrukturo, DR Kongo povas esti "tre malfacila" lando por moviĝi. Pro la grandega grandeco de la lando, la terura stato de la vojoj kaj la malbona sekureca situacio, la sola maniero rapide moviĝi tra la lando estas per aviadilo. Tio ne signifas, ke ĝi estas sekura. La parto de DR Kongo en la monda aertrafiko estas malpli ol 0.1%, sed ĝi respondecis pri preskaŭ 4% de la totalaj aerakcidentoj de 2010 ĝis 2019. Sed flugado estas ankoraŭ pli bona alternativo al vojaĝado surtere aŭ per ŝipo. La plej granda kaj plej longe funkcianta aviadkompanio estas '''[http://www.caacongo.com/ Compagnie Africain d'Aviation]''', kun servo al Goma, Kananga, Kindu, Kinshasa-N'djili, Kisangani, Lubumbashi, Mbandaka, Mbuji-Maya, kaj Entebbe (Kampalo), Ugando. '''[http://www.airkasai.cd/ Air Kasaï]''' funkciigas de Kinshasa-N'Dolo ĝis Beni, Bunia, Goma, & Lubumbashi. === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== [[Image:Matadi train station (21236934082).jpg|thumb|Enŝipiĝante ĉe la fervoja stacio en [[Matadi]] al la ĉefurbo [[Kinŝaso]], ĉi tiu estas la plej bona fervoja servo en la Demokratia Respubliko Kongo.]] La malmultaj trajnoj, kiuj ankoraŭ funkcias en la DRK, estas en tre malbona stato kaj veturas sur reloj konstruitaj de la belga kolonia registaro antaŭ pli ol duonjarcento. La rulmaterialo estas tre malnova kaj kaduka. Vi estas bonŝanca se vi ricevas malmolan sidlokon kaj eĉ pli bonŝanca se via trajno havas restoracivagonon (kiu verŝajne havos limigitajn eblojn, kiuj elĉerpiĝos duonvoje dum la vojaĝo). Atendu, ke la vagono estos troplena kun multaj sidantaj sur la tegmento. Trajnoj en la DRK funkcias laŭ nekonstanta horaro pro manko de financoj aŭ fuelo kaj riparoj/paneoj, kiuj estas oftaj. Sur multaj linioj, povas esti 2-3 semajnoj inter trajnoj. Se estas ia avantaĝo, ne estis tro multaj mortoj pro dereligoj (verŝajne malpli ol mortis en aviadilakcidentoj en la DRK). Vere ne eblas mendi trajnan veturon anticipe; simple aperu ĉe la stacio kaj demandu la staciestro kiam la sekva trajno veturos kaj aĉetu bileton en la tago, kiam ĝi foriras. La ĉina registaro kontraŭ minrajtoj konsentis konstrui 9 miliardojn da usonaj dolaroj en fervojoj kaj aŭtovojoj. Rezulte de tio, la fervojo Kinŝaso-Matadi estis renovigita. Ekde 2023, la jenaj linioj eble funkcias, sed vi devus duoble kontroli tion post alveno, ĉar informoj estas tre malfacile troveblaj ekster la lando. * [[Kinŝaso]]-[[Matadi]] — La plej trafikata kaj plej bone ekipita itinero en la tuta lando. Ekde 2019 ekzistas unu "ekspresa" servo semajne en ĉiu direkto. La trajnoj estas duonmodernaj kaj havas kaj unuaklasajn vagonojn kaj restoracivagonon. La fervoja linio estis unue konstruita en la 1890-aj jaroj kaj estas fifama pro la grandega homa kosto, kie miloj da la punlaboristoj pereis. * [[Lubumbashi]]-[[Ilebo]] — Ĉi tiu itinero estis iom plibonigita kaj novaj trajnoj kun kuŝseĝoj kaj restoracio veturas plurajn fojojn semajne. La vojaĝtempo por la plena longo estas ĉirkaŭ du tagoj. Ilebo situas ĉe la fino de la navigebla parto de la rivero Kasai, permesante al vojaĝantoj translokiĝi al pramo por atingi okcidentan DRK. * '''Kamina-Kindu''' — Neuzebla post la milito, ĉi tiu linio estis riparita. La linio konektiĝas kun la linio Lubumbashi-Ilebo, do eble estos trajnoj veturantaj de Lubumbashi-Kindu. * '''Kisangani-Ubundu''' — Transporta linio por preteriri la Stanley-akvofalojn ĉe Kongo, servo funkcias nur kiam estas ŝarĝo por transporti kiam ŝipo alvenas ĉe ambaŭ finoj, kio povas esti unufoje ĉiujn 1-2 monatojn. Ne estas pasaĝerpramoj de Ubundu al Kindu, sed eble vi povos veturi per kargoŝipo. Linioj kiuj plej verŝajne nefunkcias aŭ estas tre difektitaj/forlasitaj estas: * Branĉo de la linio Lubumbashi-Ilebo, kiu iras al la angola limo. Ĝi iam konektiĝis kun la fervojo Benguela de Angolo kaj kuris al Atlantiko ĝis la 1970-aj jaroj, kiam la angola flanko estis detruita de interna milito. La okcidenta duono de la fervojo Benguela, en [[Angolo]], estis riparita kaj trajnoj veturas ĝis la limo kun DRK. * La linio Kabalo-Kalemie iras de la linio Kamina-Kindu ĉe Kabalo al Kalemie ĉe la lago Tanganjiko. La plej orienta sekcio estas forlasita. Kvankam neverŝajne, eble estos servo sur la okcidenta duono de la linio. * '''Bumba-Isiro''' — Ankaŭ konata kiel la Vicicongo-linio, ĉi tiu estas izolita, mallarĝŝpura linio en la nordaj ĝangaloj. Estis raportoj, ke trajnoj veturis sur malgranda okcidenta sekcio de Bumba-Aketi (kaj eble Buta) ĉirkaŭ 2008, sed ekde 2023 oni kredas, ke ĉi tiu linio estas tute forlasita. ==== Transportiĝi buse ==== Bus Express Kinshasa, Transco Express, RVA kaj VIP Congo ofertas longdistancan bustransporton en DRK. === Transportiĝi aŭte === [[File:Torday Congo Expedition 03.jpg|thumb|La freneza stato de kongolaj vojoj]] La vojoj de DRK estas plej bone priskribitaj kiel "ege subevoluintaj". La tuta vojreto de la lando estas fifama pro malfacila veturado kaj malbone prizorgata, ĉefe pro la neglekto de la konga registaro. DRK havas malmultajn pavimitajn vojojn por sia loĝantaro kaj geografio — najbaraj Zambio kaj Bocvano havas multe pli. Dum la pluvsezono, la vojoj fariĝas ŝlimaj, igante la plej multajn longdistancajn vojaĝojn preskaŭ neeblajn. Iri de unu urbo al alia povas daŭri "plurajn semajnojn". Veturado en gravaj urboj kiel [[Kinŝaso]] estas bona. ===Per kamiono=== Ĉar pli malgrandaj veturiloj ne povas trairi kion restas de la vojoj, multe da vojaĝado en Kongo estas farata per kamiono. Se vi iras al kamionparkejo, kutime proksime al la merkato, vi devus povi trovi kamioniston, kiu prenos vin kien ajn vi volas, krom konfliktaj zonoj. Vi vojaĝas sur la ŝarĝo kun granda nombro da aliaj. Se vi elektas kamionon portantan sakojn da io mola kiel arakidoj, ĝi povas esti sufiĉe komforta. Bierkamionoj ne estas. Se la vojaĝo daŭras tagojn, tiam komforto povas esti esenca, precipe se la kamiono veturas la tutan nokton. Helpas sidi malantaŭe, ĉar la ŝoforo ne haltos nur ĉar vi volas iri al la necesejo. La kosto devas esti negocita, do unue demandu la hotelan personaron kaj provu ne pagi pli ol duoble la lokan tarifon. Foje la interna sidloko estas havebla. Manĝaĵoj aĉeteblas de la ŝoforo, kvankam ili kutime haltas ĉe vojflankaj budoj ĉiujn 5/6 horojn. Forirtempoj kutime estas komence aŭ fine de la tago, kvankam la tempo estas tre fleksebla. Helpas fari aranĝojn la antaŭan tagon. Estas plej bone vojaĝi kun kelkaj aliaj. Virinoj neniam devas vojaĝi solaj. Kelkaj vojoj havas gravajn banditajn problemojn, do kontrolu zorge antaŭ ol iri. Ĉe armeaj kontrolpunktoj, lokanoj ofte estas ĉikanitaj pro subaĉetoj. Fremduloj kutime estas lasitaj solaj, sed pretigu ian subaĉeton por ĉiuokaze. Antaŭ posttagmezo la soldatoj povas esti ebriaj, do estu tre singarda kaj tre ĝentila. Neniam koleriĝu. ==Per pramo=== Pramo sur la rivero Kongo veturas, se sekureco permesas, de Kinŝaso al Kisangani, ĉiun aŭ duan semajnon. Vi povas preni ĝin ĉe kelkaj haltejoj survoje, kvankam vi devas rapidi ĉar ĝi ne atendas. Taŭga subaĉeto al la pramestro certigas kvar-litan kabanon kaj manĝaĵojn en la kafeterio. La pramo konsistas el ĉirkaŭ kvar barĝoj ligitaj ĉirkaŭ centra pramo, kaj la barĝoj estas uzataj kiel flosanta merkato. Dum la pramo antaŭeniras, lignaj kanuoj pagajitaj de lokulanoj aperas el la ĉirkaŭa ĝangalo kun lokaj produktoj - legomoj, porkoj, simioj, ktp. - kiuj estas interŝanĝitaj kontraŭ industriaj varoj kiel medikamentoj aŭ vestaĵoj. Vi sidas sur la tegmento rigardante mirindan afrikan muzikon tondri. Kompreneble, ĝi ne estas pura, komforta aŭ sekura. Tamen, ĝi estas unu el la grandaj aventuroj de la mondo. == Vidi == == Fari == Artamikoj devus viziti la Kinŝasa Akademion de Belartoj kaj trovi artistojn kiel Lema Kusa – kun siaj “Virinoj de Lema Kusa” -, Roger Botembe kaj Henri Kalama Akulez – kun sia centra temo “Kosmaj Vibroj”. La privataj laborrenkontiĝoj de Kalama kaj Lema estas tre interese viziti kaj diskuto pri arto kun ili tre signifoplena. == Komuniki == Lingvoj: Franca (oficiela), Kikonga, Lingala, Svahila, Tĉiluba. == Aĉeti == ===Mono=== :valuto: kongola franko (FC) :je januaro 2026: : 1 USD = 2.200 : 1 EUR = 2.600 : 1 GBP = 3.000 :fonto: [https://www.xe.com/currency/cdf-congolese-franc XE.com] La loka valuto estas la '''Konga franko''', kelkfoje mallongigita '''FC''' kaj kelkfoje nur kun majuskla F post la sumo (ISO internacia valutkodo: '''CDF'''). La valuto estas libere konvertebla (sed neeble seniĝi de ĝi ekster la lando). Monbiletoj estas eldonitaj en nominalaj valoroj de FC50, 100, 200, 500, 1.000, 5.000, 10.000 kaj 20.000. La solaj kongaj monbiletoj cirkulantaj en la plej multaj lokoj estas la 50, 100, 200 kaj 500 frankaj biletoj. Ili estas preskaŭ senvaloraj, ĉar la plej valora monbileto (la 500-franka bileto) valoras malpli ol 0,20 usonajn dolarojn. Usonaj dolaroj en nominalaj valoroj super 2 usonaj dolaroj estas multe preferataj al frankoj. Kontraste, usonaj moneroj kaj unu- kaj du-usonaj dolarbiletoj estas konsiderataj senvaloraj. Usonaj dolarbiletoj devas esti kruspaj (malpli ol 3 faldoj) kaj esti presitaj en aŭ post 2003, alie ili ne estos akceptitaj. En iuj butikoj, la simbolo FF estas uzata por signifi 1000 frankojn. MasterCard/Maestro-bankomatoj nun haveblas en Kinŝaso ĉe la "Rawbank" sur bulvardo 30-a de Junio ​​(distrikto Gombe), kaj en Grand Hotel. Ĝi liveras usonajn dolarojn. Visa-karto ankaŭ uzeblas ĉe bankomatoj de "Procredit" banko en Kinŝaso, avenuo des Aviateurs, aŭ ekstere antaŭ Grand Hotel (nur biletoj de 20 kaj 100 usonaj dolaroj). Vi povas elpreni monon per Mastercard aŭ Visa-karto ĉe ĉiuj bankomatoj de Ecobank aŭ Equity bankoj en DRK. === Vendejaroj === == Manĝi == [[File:Breadbike.jpg|thumb|"Pan-biciklo"]] === Tradiciaj manĝaĵoj === Kongo havas unu nacian pladon: "moambe". Ĝi konsistas el ok ingrediencoj ("moambe" estas la lingala vorto por "ok"): palmnuksoj, kokido, fiŝo, arakidoj, rizo, maniokaj folioj, bananoj kaj piprosaŭco. === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == La kutimaj nealkoholaĵoj (nomataj "sucré" en Kongo) kiel ekzemple Kolao, Pepsi kaj Mirinda estas haveblaj en la plej multaj lokoj kaj estas sekuraj por trinki. Lokaj trinkaĵoj kiel Vitalo estas mirindaj. Tradiciaj trinkaĵoj kiel zingibra biero ankaŭ estas oftaj. === Alkoholaĵoj === La loka biero baziĝas sur rizo kaj gustas sufiĉe bone. Ĝi venas en 75-cl boteloj. Primus, Skol, Castel estas la plej oftaj markoj. Tembo kaj Doppel estas la lokaj malhelaj bieroj. En kamparaj regionoj, vi povas provi la lokan palmovinon, alkoholaĵon el la suko de la palmarbo. Ĝi estas elpremita de la arbo kaj komencas fermenti tuj post kolektado. Post du horoj, fermentado donas aroman vinon kun ĝis 4% alkoholenhavo, milde ebriiga kaj dolĉa. La vino povas esti lasita fermenti pli longe, ĝis unu tagon, por doni pli fortan, pli acidan kaj acidan guston, kiun iuj homoj preferas. Atentu la lokan ĝinon. Foje senskrupulaj vendistoj miksas metanolon, kiu estas toksa kaj povas kaŭzi blindecon. Kelkaj homoj kredas, ke metanolo estas kromprodukto de regula fermentado. Tio ne estas la kazo, ĉar regula fermentado ne povas produkti metanolon en toksaj kvantoj. == Loĝi == Kreskas la nombro da hoteloj en Kinŝaso, kun pli malgranda elekto en la regionoj de Gombe kaj Ngaliema. En multaj malgrandaj urboj, la loka preĝejo aŭ monaĥejo eble havas litojn. Vi ankaŭ povas renkonti fojan kadukiĝantan kolonian hotelon. Ne ĉiuj estas sekuraj. === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == [[File:MONUSCO peacekeepers - Last line of defense near Goma. Photo MONUSCO (8229506972).jpg|thumb|UN-pacistoj proksime de [[Goma]]]] AVERTO: Vojaĝado en granda parto de la Demokratia Respubliko Kongo estas nesekura pro altaj krimfrekvencoj kaj politika malstabileco. Turismaj instalaĵoj en la lando estas limigitaj kaj malbone evoluigitaj. Vi devas eviti ĉian vojaĝon al Kasaï Oriental, Haut-Uele, Haut Lomami, Ituri, Norda kaj Suda Kivu, Maniema kaj Tanganjiko en orienta DRK, partoj de la provinco Mai N'dombe, aŭ ene de 50 km de la limo kun la Centr-Afrika Respubliko kaj Suda Sudano. Pro la politika situacio, publikaj kunvenoj en multaj urboj fariĝis ĉiam pli danĝeraj, kaj kelkaj fariĝis perfortaj. === Korupto === Korupto en DRK estas sistema kaj endemia, influante ĉion, kion ĝi tuŝas en la lando, de la registaro ĝis la komerca mondo. Ĝi bedaŭrinde fariĝis akceptita kaj tolerata praktiko. La polico estas rutine konsiderata kiel unu el la plej koruptaj institucioj en DRK. Pro iliaj malaltaj salajroj − la tipa policisto gajnas 50-100 monate, kio ne sufiĉas por permesi decan vivnivelon en multaj mondopartoj − ili ofte celas kaj ĉantaĝas homojn por subaĉetoj. Laŭ unu fonto, ĉiu policejo (supozeble kaj laŭdire) en [[Kinŝaso]] kolektis averaĝe USD 12.100 en subaĉetoj monate en 2015, ŝokiga kvanto en lando kie la plej multaj homoj vivas en malriĉeco. Oni konsilas vin tute ne fidi la policon. === Fotografado === Foti strategie gravajn strukturojn − registarajn konstruaĵojn aŭ strukturojn, policejojn, limtransirejojn, armeajn instalaĵojn, elektrocentralojn kaj flughavenojn − estas kontraŭleĝa. Fari tion povas igi la aŭtoritatojn (malĝuste) supozi, ke vi estas spiono, membro de armita grupo, kiu malakordas kun la kongola registaro, aŭ teroristo. Konsiderante la historion de DR Kongo de eltenaj jaroj da konflikto, ĉio perceptita kiel minacanta la nacian sekurecon de la lando estas prenita tre serioze. Vi estos detenita de la polico se kaptita kaj nekapabla subaĉeti ilin pro via malobeo. == Sano == ==Restu sana== Bonega medicina prizorgo preskaŭ tute ne ekzistas en DRK, precipe por necivitanoj. La Ebola viruso - viruso kiu mortigis 49 homojn en DRK dum tri-monata epidemio en 2014 - restas ĉeestanta en la ekvatora arbara regiono de la provinco Bas-Uele (limante al Centr-Afrika Respubliko/CAR). La 1-an de aŭgusto 2018, la Ministerio pri Sano de la Demokratia Respubliko Kongo deklaris novan epidemion de la Ebola virusa malsano en la provincoj Nord-Kivuo kaj Iturio. Vojaĝantoj devas eviti manĝi arbustviandon, eviti kontakton kun personoj kiuj ŝajnas malsanaj, praktiki bonan personan higienon kaj serĉi medicinan konsilon antaŭ vojaĝado. En septembro 2019, ĉi tiu epidemio ankoraŭ daŭras kun pli ol 3 000 kazoj kaj 2 000 mortoj. Vi bezonos vakcinon kontraŭ flava febro por eniri la landon per aviadilo (ĉi tiu postulo ofte estas ignorata ĉe teraj enirejoj, precipe la pli malgrandaj). Estas sanoficistoj ĉe kelkaj gravaj enirejoj, kiel ekzemple la flughaveno en Kinŝaso, kiuj kontrolas tion antaŭ ol vi rajtas eniri. Kongolando estas malaria, kvankam iomete malpli ofte en la regiono Kivu pro la alteco, do uzu insektoforpuŝilon kaj prenu la necesajn antaŭzorgojn kiel ekzemple dormi sub moskito-retoj. La riverbordaj areoj (kiel ekzemple Kinŝaso) estas sufiĉe sentemaj al malario. Se vi bezonas krizan medicinan helpon, estas konsilinde iri al la ambasadejo de via lando. La ambasadejaj kuracistoj kutime estas sufiĉe pretaj kaj kapablaj por helpi. Estas sekuraj hospitaloj en Kinŝaso, kiel "CMK" (Centro Medicina de Kinŝaso), kiu estas privata kaj estis establita de eŭropaj kuracistoj (vizito kostas ĉirkaŭ 20 usonajn dolarojn). Alia privata kaj neprofitcela hospitalo estas Centro Hospitalier MONKOLE, en la distrikto Mont-Ngafula, kun eŭropaj kaj kongaj kuracistoj. D-ro Léon Tshilolo, pediatro edukita en Eŭropo kaj unu el la afrikaj fakuloj pri serpoĉela anemio, estas la Medicina Direktoro de Monkole. Trinku multe da akvo ekstere. La varmo kaj proksimeco al la ekvatoro povas facile kaŭzi varmobaton al tiuj, kiuj ne estas alkutimiĝintaj, post nur kelkaj horoj ekstere sen akvo. Ekzistas multaj apotekoj, kiuj estas tre bone provizitaj, sed la prezoj estas kelkfoje pli altaj ol en Eŭropo. Ne trinku '''kranan akvon'''. Botelakvo ŝajnas esti sufiĉe malmultekosta, sed foje malfacile trovebla je bona prezo. == Respekto == [[File:Kinshasa, tour de l'échangeur de Limete - 20090705.jpg|thumb|Turo Limete, kaj statuo je Patrice Lumumba en Kinŝaso]] Kiel estas la kazo en plej multaj afrikaj nacioj, estas kutime montri respekton al pliaĝuloj kaj aŭtoritatuloj. Se aŭtoritatulo petas vin fari ion, estas konsilinde obei aŭ almenaŭ montri respekton. Provu ne fari ion, kio igus pli maljunan personon senti sin defiita. Ne uzu antaŭnomojn krom se oni diris al vi fari tion. Uzu la terminojn "Monsieur" (por viroj) kaj "Madame" aŭ "Mademoiselle" (por virinoj) por homoj, kiujn vi ne konas. Sorĉado estas tre polemika temo en la DR Kongo. Akuzoj pri sorĉado ofte estas uzataj por vickulpigi, marĝenigi aŭ ekspluati vundeblajn grupojn, kiel virinojn, infanojn, pli maljunajn homojn kaj homojn kun handikapoj. Ne fotu homojn sen ilia eksplicita permeso; plej certe, ne fotu virinojn aŭ infanojn sen ilia konsento. Foti virinojn aŭ infanojn povas igi homojn (malĝuste) supozi, ke vi estas seksperfortanto, kidnapinto aŭ iu kun malicaj intencoj. Memoru, ke sekskrimoj kontraŭ virinoj kaj infanoj estas deprime oftaj en DR Kongo, kaj iuj konganoj kredas je tre maltrankviliga superstiĉo, ke seksumado kun virga virino kuracos HIV/aidoson. Por eviti miskomprenojn kaj acida disputo, ĉiam demandu. Eĉ pli bone, tute ne fotu iun ajn. Kiam aŭtokavalkadoj pasas, oni atendas, ke ĉiu veturila trafiko lasu liberan vojon. Ne fotu ĉi tiujn procesiojn. La nacia flago estas levita kaj mallevita ĉe tagiĝo kaj krepusko (ĉirkaŭ 06:00 kaj 18:00 ĉiutage). Ĉiu trafiko kaj piedirantoj devas halti por ĉi tiu ceremonio. == Esperanto == [https://uea.org/landoj/kongolando Demokrata Kongolanda Esperanto-Asocio] === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Ĝermo|Afriko}} {{Parto de|Centra Afriko}} 7bwik1u7qr85jlr395whwybylgmno67 72452 72451 2026-05-20T09:11:54Z Tiguliano 53 /* Aĉeti */ 72452 wikitext text/x-wiki {{Rubando|Democratic_Republic_of_the_Congo_banner_Katopa_Camp_on_the_Lomami_river.jpg}} {{Informkesto lando | bildo=Kinshasa Matadi.jpg | bildotitolo=Trajno Kinshasa-Matadi | monunuo= | areo= | loĝantaro= | elektro= | antaŭkodo= | horzono= }} {{Vikipedkat|Demokratia Respubliko Kongo}} {{Vikinovkat|{{SUBPAGENAME}}}} '''{{W|Demokratia Respubliko Kongo|Kongo (Kinŝasa)}}''' (oficiale: Demokratia Respubliko Kongo; ofte mallongigita al DRK aŭ D.R. Kongo), (france: République Démocratique du Congo (aŭ RDC), estas lando en [[Centra Afriko]]. Ĝi estas la plej granda kaj plej loĝata lando en Centra Afriko, kaj ankaŭ la plej granda franclingva lando en la mondo. Ĉi tiu lando ankaŭ estas nomata Kongo-Kinŝaso por distingi ĝin de sia nordokcidenta najbaro, la Respubliko Kongo (ankaŭ konata kiel "Kongo-Brazavilo"). Kvankam la lando havas netuŝitajn sovaĝejojn, mirindan faŭnon, vulkanajn pintojn, amikajn homojn, mineralan riĉecon kaj pluvarbarojn, ĝi estas en ŝanceliĝanta stato ekde la 1960-aj jaroj kaj grandaj partoj de la lando estas nesekuraj por vojaĝado. La lando antaŭe estis nomita ''Belga Kongo'' kaj poste, de 1971 ĝis 1997, ''Zaire''. == Regionoj == {{Listo de regionoj | mapo= Congo Dem Rep Regions Map.png | titolomapo= Regionoj de Demokratia Respubliko Kongo | tekstomapo= | grandecomapo= 475px | nomoregiono1= [[Okcidenta DRK]] | kolororegiono1= #6D926D | elementojregiono1= [[Kinŝaso]] | priskriboregiono1= hejmo de la ĉefurbo [[Kinŝaso]] kaj la sola haveno de la nacio. Plejparte tropikaj arbaroj kaj paŝtejoj. | nomoregiono2= [[Katanga]] | kolororegiono2= #578E86 | elementojregiono2= | priskriboregiono2= plejparte fekundaj altebenaĵoj por agrikulturo kaj bienumado, hejmo al multaj el la reakireblaj mineraloj de la lando; fakte sendependaj de 1960-1966 dum la "Katanga Krizo" | nomoregiono3= [[Kasai]] | kolororegiono3= #B0CC9A | elementojregiono3= | priskriboregiono3= signifa diamantminado, ne multe alia. | nomoregiono4= [[Kivu]] | kolororegiono4= #55693B | elementojregiono4= [[Bukavu]], [[Goma]], [[Nacia parko Kahuzi-Biega]], [[Nacia parko Virunga]] | priskriboregiono4= influita de najbaraj [[Burundo]], [[Ruando]], kaj [[Ugando]], ĉi tiu regiono estas konata pro siaj vulkanoj, montgoriloj, kaj, tragedie, siaj nekompreneblaj konfliktoj. | nomoregiono5= [[Konga Baseno]] | kolororegiono5= #71B37B | elementojregiono5= [[Garamba Nacia Parko]], [[Nacia Parko Maiko]], [[Natura Reservejo Okapi]], [[Salonga Nacia Parko]] | priskriboregiono5= la parto de la DRK (la plejmulto) de la dua plej granda ĝangalo de la mondo post Amazonio. }} == Urboj == [[Dosiero:Kinshasa 2003.jpg|eta|Kinshasa]] [[Dosiero:Bukavu centre ville.png|eta|Bukavu - urbocentro]] * [[Kinŝaso]] (Kinshasa) - la ĉefurbo * [[Boma]] - Haveno ĉe la Atlantikon sur la dekstra bordo de la Konga Rivero * [[Bukavu]] - Ĉefurbo de la provinco Suda Kivu * Butembo - nova komerca urbo en Nord-Kivuo * Beni - Urbo en la nordo de la Nord-Kivu-provinco * [[Goma]] - ĉefurbo de la provinco Nord-Kivu * [[Isiro]] - ĉefurbo de la provinco Alta-Uele * [[Kalemie]] - ĉefurbo de la provinco Tanganjiko. Ĉefa kongola haveno ĉe Tanganjiko * [[Kananga]] - ĉefurbo de la Kasai-Centra provinco * [[Kikwit]] * [[Kindu]] - ĉefurbo de la provinco Maniema * [[Kipushi]] * [[Kisangani]] - ĉefurbo de la provinco Tshopo (Orienta Provinco). Finstacio de riverkomerco venanta de Kinŝaso kaj foriro de voja komerco direkte al Kivu. * [[Lodja]] * [[Lubumbashi]] - ĉefurbo de la province du Katanga. * [[Matadi]] - ĉefurbo de la provinco Bas-Kongo. Ĉefa industria haveno ĉe la atlantika flanko. * [[Mbandaka]] - ĉefurbo de la provinco Équateur. La ekvatora linio pasas tra la antaŭurbo de Wangata. * Mbuji-Mayi - ĉefurbo de la provinco Kasaï-Orienta. * [[Tshikapa]] - ĉefurbo de la provinco Kasajo. === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == Pluraj parkoj estas en la [[Monda Heredaĵo de UNESKO]]. *[[Nacia Parko Virunga]] *[[Nacia Parko Kahuzi-Biega]] *[[Nacia Parko Garamba]] *[[Nacia Parko Salonga]] *[[Natura Rezervejo Okapio]] *[[Nacia Parko Maiko]] == Komprenu == [[Image:Sunrise near Mossaka (Congo).JPG|thumb|300px|La rivero Kongo]] === Tereno === La Demokratia Respubliko de Kongo estas ''grandega''. Ĝi enhavas la duan plej grandan pluvarbaron en la mondo. La ĉefa rivero (Kongo) estas unu el la plej grandaj kaj profundaj riveroj en la mondo. Multaj plimalgrandaj riveroj fluas preskaŭ ĉie tra la lando. Ĉar la tervojoj ĝenerale nesufiĉas, la riveroj restas ankaŭ nuntempe la ĉefa transporta vojo. En la orienta parto troviĝas vastaj lagoj kaj nekomunan loko - lafa lago. La Albertine-Rifto, branĉo de la Orienta Afrika Rifto, etendiĝas laŭ la orienta limo de la DRC. Ĝi respondecas pri Lagoj Tanganjiko, Kivu, Eduardo kaj Alberto. La rifta faŭlto estas laŭflankita per kelkaj neaktivaj vulkanoj kaj du vulkanoj daŭre aktivaj hodiaŭ. Montoj Rwenzori kaj Virunga, laŭ la limo kun Ruando, estas sufiĉe pitoreskaj, altiĝantaj inter densaj pluvarbaroj kaj foje terure kovritaj en nebulo. Pluraj pintoj superas 4,000 m). Monto Nyiragongo enhavas unu el kvar kontinuaj laflagoj en la mondo. La suda parto de la lando ne estas tiel kovrita per arbaroj kiel la aliaj partoj. === Historio === Dum pluraj jarmiloj, la teroj kiuj nun formas la DRC estis loĝataj de centoj da malgrandaj triboj de ĉasistoj-kolektistoj. Sekve, malmultaj restaĵoj de tiuj socioj restas hodiaŭ. La unua signifa politika potenco estis la Kongo-reĝolando, fondita ĉirkaŭ la 13-a kaj 14-a jarcentoj. La Kongo-regno, kiu enhavis kio nun estas norda Angolo, Cabinda, Kongo-Brazavilo kaj Bas-Kongo, iĝis tre riĉa kaj potenca per komerco kun aliaj afrikaj popoloj en eburo, kupro, ŝtofo, ceramiko kaj sklavoj (longe antaŭ la alveno de la eŭropanoj). La portugaloj alvenis en la Konga reĝolando en 1483 kaj baldaŭ konvertis la reĝon al kristanismo, kaj sekve komencis la kristaniĝo de granda parto de la popolo. Post atingado de sia pinto en la malfruaj 15-a kaj fruaj 16-a jarcentoj, la Kongo-regno spertis perfortan konkuradon pri sinsekvo al la trono, militojn kun orientaj triboj, kaj serion de militoj kun la portugaloj. La Regno de Kongo estis venkita fare de la portugaloj en 1665 kaj efike ĉesis ekzisti, kvankam la plejparte ceremonia pozicio de Reĝo de Kongo restis ĝis la 1880-aj jaroj kaj "Kongo" restis la nomo de kolekto de triboj ĉirkaŭ la Kongo-delto Kongolando estis la lasta regiono de Afriko esplorita de eŭropanoj. La portugaloj neniam sukcesis esplori la plej interna parto de la lando. Dekoj da provoj estis faritaj de esploristoj por vojaĝi supren laŭ la rivero Kongo, sed la nepenetrebla ĝangalo ĉirkaŭ ili, tropikaj malsanoj kaj malamikaj triboj malhelpis eĉ la plej bone ekipitajn grupojn vojaĝi preter la Unua Akvofalo, (160 km enlanden). La fama brita esploristo D-ro Livingstone komencis esplori la Lualaba Riveron, kiun li pensis ligita al Nilo sed fakte estas la supra parto de Kongo, meze de la 1860-aj jaroj. Post lia fama renkontiĝo kun Henry Morton Stanley en 1867, Livingstone vojaĝis laŭ la Konga Rivero al la Stanley Pool, kiu hodiaŭ limas Kinŝason kaj Brazavilon. De tie li vojaĝis transtere al Atlantiko. En Belgio, la fervora reĝo Leopoldo la 2-a urĝe deziris ke Belgio akiru kolonion por samrapidi kun aliaj eŭropaj potencoj, sed estis plurfoje malsukcesigita fare de la belga registaro (li estis konstitucia monarko). Poste, li decidis ke li ricevos kolonion mem kiel ordinara civitano kaj organizis "humanitaran" organizon por establi celon de prenado de Kongo, tiam kreis plurajn firmaojn por fari tion. Dume, Stanley serĉis financiston por sia revprojekto: fervojo trans la pli malaltaj akvofaloj de la rivero Kongo, kiu permesus al vaporŝipoj vojaĝi la suprajn 1,000 mejlojn de Kongo kaj malŝlosi la riĉaĵojn de la "koro de Afriko". Leopoldo trovis partneron en Stanley kaj taskigis lin per konstruado de serio de fortikaĵoj laŭ la supra Konga Rivero kaj aĉetado de suvereneco de tribaj gvidantoj (aŭ mortigado de tiuj kiuj ne deziris ĝin). Pluraj fortikaĵoj estis konstruitaj sur la supra Kongo, kun laboristoj kaj materialoj venantaj de Zanzibaro. En 1883, Stanley sian finan fortikaĵon ĵus sub Stanley Falls (loko de moderna Kisangani). ==== Libera Ŝtato Kongo ==== [[File:1974 market Kinshasa 4335217020.jpg|thumbnail|Granda bazaro en Kinŝaso en 1974]] [[Dosiero:CongoDemonstrants2006.jpg|eta|Kongolaj civitanoj manifestaciantaj en Kinŝaso]] Kiam la eŭropaj potencoj disigis Afrikon inter ili ĉe la Berlina Konferenco en 1885, sub la egido de la "Internacia Kongo-Asocio", Leopoldo, la sola akciulo, oficiale prenis kontrolon de Kongo. La "Libera Ŝtato Kongo" estis kreita. Léopold kun grupo de amikoj kaj komercaj partneroj rapide komencis ekspluati la riĉaĵojn de Kongo. Ĉiu tero ne enhavanta kolonion estis konsiderita Kongo-posedaĵo, kaj la ŝtato estis dividita en privatan zonon (ekskluziva ŝtatposedaĵo) kaj liberkomercan zonon kie ĉiu eŭropano povis aĉeti 10 ĝis 15 jarojn ter-uzon. Timante ke la Brita Kabkolonio aneksus Katanga (asertante ke Kongo ne ekzercis tiun rajton), Leopoldo sendis ekspedicion al Katanga. Kiam intertraktadoj kun la loka Yeke-reĝolando malsukcesis, la belgoj batalis mallongan militon kiu finiĝis kun la senkapigo de la reĝo. Ĉe la fino de la militoj, la belgoj nun serĉis maksimumigi regionajn profitojn. La salajroj de administrantoj estis reduktitaj al la minimuma kun rekompencsistemo bazita sur la profitoj de ilia distrikto. Homoj vivantaj en la ŝtata "privata biendomo" estis malpermesitaj en komerco kun iu ajn krom la ŝtato kaj estis postulataj por disponigi precizigitajn kvotojn de kaŭĉuko kaj eburo ĉe malalta, fiksa prezo. La "Publika Forto" de la registaro devigis tiujn kvotojn tra malliberigo, torturo, vipado, same kiel seksperforto kaj forbruligo de malobeemaj/ribelemaj vilaĝoj. La puno por malsukceso renkonti kaŭĉukkvotojn estis morto. Tutaj vilaĝoj estus ĉirkaŭitaj kaj iliaj loĝantoj murditaj, kun korboj da distranĉitaj manoj resenditaj al komandantoj. Kaŭĉukoprezoj eksplodis en la 1890-aj jaroj, alportante grandan riĉaĵon al Leopoldo kaj la blankuloj de Kongo, ĝis malmultekosta kaŭĉuko de la Amerikoj kaj Azio movis prezojn malsupren. Ĉe la jarcentŝanĝo, raportoj pri tiuj abomenaĵoj atingis Eŭropon. Publikaĵoj de famaj ĵurnalistoj kaj verkoj (kiel ekzemple "Heart of Darkness" de Conrad kaj "The Crime of the Congo" de Doyle) alportis la temon al la atento de la eŭropa publiko. Embarasita, la belga registaro finfine aneksis la "Liberan Ŝtaton Kongo", reprenis la havaĵojn de Leopoldo kaj renomis la ŝtaton '''Belga Kongo''' (por diferencigi ĝin de la Franca Kongo, nun la Respubliko Kongo). Neniu censo iam estis farita, sed historiistoj taksas ke proksimume duono de la populacio de Kongo, ĝis 10 milionoj da homoj, estis mortigitaj inter 1885 kaj 1908. Sendependeco estis koncedita al Kongo la 30-an de junio 1960. Ene de semajnoj da sendependeco, la armeo ribelis kontraŭ blankaj oficiroj, kaj kreskanta perforto direktita ĉe ceteraj blankuloj devigis preskaŭ ĉiujn la 80,000 homoj de Belgio fuĝi de la lando. Post sendependiĝo komencis internaj militoj, ofte instigitaj de eksterlandaj potencoj, tio alportis novajn mortojn kaj malriĉeco. La DRC havas la dubindan distingon havi la plej malaltan aŭ duan plej malaltan MEP pokape en la mondo (nur Somalio vicas pli malalte) kaj ĝia ekonomio restas malriĉa. Ĉinio serĉis kelkajn minadkoncedojn, multaj el kiuj estas financitaj per la konstruado de infrastrukturo (fervojoj, vojoj) kaj instalaĵoj kiel lernejoj kaj hospitaloj. UN kaj multaj NRO-oj havas fortan ĉeeston en la Kivu-provincoj, sed malgraŭ grava financa helpo, multaj daŭre vivas en rifuĝejoj kaj pluvivas per eksterlanda/UN-helpo. Batalado en Kivu kaj Ituri malkreskis ĉe la fino de la jardeko, sed multaj iamaj milicsoldatoj restas batalemaj. Malmultaj estis juĝitaj pro militkrimoj, kvankam multaj iamaj ribelaj gvidantoj ja estas akuzitaj je krimoj kontraŭ la homaro kaj la uzo de infansoldatoj. Soldatoj (antaŭe membroj de milico kiu batalis en Kivu de 2006 ĝis packontrakto estis atingita en 2009) ribelis en aprilo 2012 kaj nova ondo de perforto sekvis kiam ili prenis kontrolon de granda areo laŭ la Ugando-Ruando-limoj. === Etnoj === Pli ol 200 etnoj loĝas en la Demokratia Respubliko Kongo, inkluzive de Kongo, Mongo, Mangbetu, Azande kaj Luba, kiuj konsistigas 45% de la loĝantaro de la Demokratia Respubliko Kongo. === Klimato === La lando situas ĉe la ekvatoro, kun unu triono en la nordo kaj du trionoj en la sudo. Pro sia ekvatora loko, Kongo spertas grandajn kvantojn da pluvo kaj spertas la plej altan ofteco de fulmotondroj en la mondo. Jarpluvo povas nombri pli ol 2,032 mm en kelkaj lokoj, kaj la regiono estas hejmo al la "dua plej granda pluvarbaro de la mondo" post Amazono. Ĉi tiu grandega vastaĵo de abunda ĝangalo kovras la plej grandan parton de la vasta, malalta centra baseno de la rivero, kiu deklivas direkte al Atlantiko okcidente. Tiu areo estas ĉirkaŭita de altebenaĵoj kunfalantaj en savanojn en la sudo kaj sudokcidento, mont-terasoj en la okcidento, kaj densaj prerioj etendiĝantaj preter la Konga Rivero en la nordon. Altaj glaciejaj montoj troviĝas en la malproksima orienta regiono. == Eniri == [[File:Visa policy of the Democratic Republic of the Congo.png|thumb|375px|Mapo montranta la vizpostulojn de la Demokratia Respubliko Kongo]] [[Image:Kinshasa Matadi.jpg|thumb|Fervojo inter [[Kinŝaso]] kaj [[Matadi]]]] ===Enirkondiĉoj=== La Demokratia Respubliko Kongo ne estas unu el la plej facile enireblaj landoj, eĉ por civitanoj de diversaj afrikaj landoj. DRK havas tre malmultajn senvizajn aranĝojn, kaj tial '''vizoj estas necesaj por preskaŭ ĉiuj.''' Civitanoj de '''[[Burundo]]''', '''[[Ruando]]''', '''[[Respubliko Kongo]]''', kaj '''[[Zimbabvo]]''' povas eniri DRK-on senpage ĝis 90 tagoj. Civitanoj de '''[[Kenjo]]''', '''[[Maŭricio]]''' kaj '''[[Tanzanio]]''' povas akiri vizon ĉe alveno, validan nur dum 7 tagoj. ==== Kondiĉoj por vizpeto ==== '''Vizoj por DRK estas multekostaj''' (La ambasadejo de DRK en Usono fakturas '''100 USD''' por unuopa enira vizo). Kvankam la postuloj varias de lando al lando, vi devas sendi la jenon por akiri vizon por DRK: * Kompletigitan vizpeton * Pasportan foton * Invitleteron de via gastiganto aŭ turisma gvidanto (hotelrezervoj sufiĉos) * Kopion de via flug-itinero * Kopion de via pasporto. ===== Pliaj postuloj ===== * Se vi jam vizitis la DRK-on, vi devas '''submeti kopiojn de la DRK-vizoj, kiujn vi antaŭe akiris. * Se vi estas de konga deveno, vi ne devas ricevi invitleteron. * Vakcina karto kontraŭ flava febro estas '''deviga''. ====E-vizo==== En 2025, la DRK enkondukis sistemon por elektronikaj vizoj (e-vizo), haveblan per la '''[https://evisa.gouv.cd/ oficiala retejo pri elektronikaj vizoj por DRK]'''. Kvankam la sistemo laŭdire funkcias, kaj la vizoj kutime estas ricevataj ene de 3-5 labortagoj, la kotizo estas ekstreme alta, je 300 usonaj dolaroj. Krome, vojaĝantoj raportis, ke oni petis plian pagon de ĉirkaŭ 90 usonaj dolaroj ĉe landlimaj transirejoj (kvankam ne estas klare, ĉu tio estas oficiala kotizo), kio alportas la totalan koston al preskaŭ 400 usonaj dolaroj. === Eniri avie === [[File:Aéroport International de N'djili Kinshasa.JPG|thumb|Kinŝasa flughaveno]] La ĉefa enirejo al DRK estas la flughaveno Kinŝasa-N'djili (IATA: FIH). Konstruita en 1953, ĝi ne havis multajn ĝisdatigoj kaj certe ne rangas inter la pli bonaj flughavenoj de la kontinento. El Afriko: South African Airways, Kenyan Airways, Ethiopian Airlines, & Royal Air Maroc servas Kinshasa-N'djili plurfoje semajne de Johanesburgo, Najrobo, Adis-Abebo kaj Kazablanko (tra Douala), respektive. Aliaj afrikaj aviadkompanioj servantaj Kinŝasa-N'Djili estas: Afriqiyah Airways (Tripolo); Air Mali (Douala, Bamako); Benin Gulf Air (Kotonuo, Pointe-Noire); Camair-co (Douala); CAA (Entebe); Etiopo/ASKY (Brazavilo, Kotonuo, Douala, Lagoso, Lomeo); RwandAir (Kigali); TAAG Angola Airways (Luando). El [[Eŭropo]]: Air France kaj Brussels Airlines havas regulajn rektajn flugojn. Turkish Airlines komencos servon el Istanbulo en aŭgusto 2012. Vi ankaŭ povas provi mendi vojaĝon per unu el la ĉefaj afrikaj aviadkompanioj kiel Ethiopian Airlines, South African, Kenyan, aŭ Royal Air Maroc. La dua urbo de la DRK, Lubumbashi (IATA:FBM), havas internacian flughavenon servatan de Ethiopian Airlines (Lilongvo, Adis-Abebo), Kenya Airways (Harareo, Najrobo), Korongo (Johanesburgo), Precision Air (Dar es Salaam, Lusaka), kaj South African Express (Johanesburgo). Aliaj flughavenoj kun internacia servo estas Goma (IATA:GOM) kun servo de CAA al Entebbe (Kampalo) kaj Kisangani (IATA:FKI), kiu estas servata de Kenya Airways el Najrobo. === Eniri trajne === Ne ekzistas internaciaj pasaĝertrajnoj el najbaraj landoj, kaj limigita vartrafiko, malgraŭ du internaciaj fervojaj linioj, unu el Angolo kaj unu el Zambio al la regiono Katanga. La linioj estas en diversaj statoj de kadukiĝo kaj aliaj estas simple forlasitaj. Kvankam kelkaj riparoj, ĉefe kun ĉina helpo, okazis, estas neverŝajne, ke novaj translimaj servoj realiĝos en la venontaj jaroj. Tamen, por la sentima vojaĝanto eblas kapti trajnon al la limurbo Luao, en orienta Angolo, kaj transiri la limon per aliaj rimedoj. Ankaŭ ekzistas trajnoj al Kitwe kaj Ndola en la Kuprozono de norda Zambio, de kie eblas transiri la limon. ===Eniri aŭte=== La vojoj ĝenerale estas tro ŝtonaj aŭ ŝlimaj por aŭtoj sen kvarrada transmisio. Decaj pavimitaj vojoj ligas la regionon Katanga kun Zambio kaj Kinŝaso ĝis Matadi kaj Angolo. Vojoj eniras la DRK-on el Ugando, Ruando kaj Burundo, kvankam vojaĝi malproksimen preter la limo estas tre malfacile kaj partoj de la orienta DRK restas nesekuraj. Ekzistas pramoj por transporti veturilojn trans la riveron Kongo el Kongo-Brazavilo kaj eble eblas trovi pramon de la KA al la malproksimaj, nepavimitaj vojoj de la norda DRK. Ne tute fidu vian mapon. Multaj montras malfeliĉan reveman pensadon. Vojoj ofte estas forlavitaj de pluvoj, aŭ simple neniam estis konstruitaj. Demandu lokanon aŭ gvidiston ĉu itinero estas irebla aŭ ne. === Eniri buse === De Ugando al Kongo tra la landlimo Bunagana Kisoro. Multaj busoj veturas ĉiutage inter Bunagana/Ugando kaj Goma de la 7a ĝis la 13a horo. La prezo por la buso estas 5 usonaj dolaroj. Valida vizo por ambaŭ landoj estas necesa en ambaŭ direktoj. La eniraj kaj eliraj proceduroj ĉe la landlimo Bunagana estas "facilaj" kaj simplaj, kaj homoj estas tre helpemaj por helpi vizitantojn trairi sen problemoj. === Eniri boate === Pasaĝeraj kaj VIP-pramoj, ankaŭ loke konataj kiel "Canot Rapide", funkcias ĉiutage inter Brazavilo kaj Kinŝaso proksimume ĉiujn du horojn de la 8a ĝis la 15a horo. Prezoj por la pramoj estas: 15 USD por pasaĝero kaj 25 USD por la VIP-pramo (Carnot Rapide). Ĉi-lasta estas rekomendinda, ĉar ĉi tiuj estas tute novaj boatoj kaj ne tro plenaj. Valida vizo por ambaŭ landoj estas necesa en ambaŭ direktoj, same kiel (almenaŭ "oficiale") speciala permesilo. La burokratio ĉe ambaŭ finoj postulas iom da tempo. La eniraj kaj eliraj proceduroj en Brazavilo estas "facilaj" kaj simplaj, kaj homoj estas tre helpemaj por helpi trairi sen problemoj. Kontraste, ĉi tiuj proceduroj estas iom malfacilaj en Kinŝaso kaj multe dependas de ĉu vi estas individua vojaĝanto aŭ helpata de organizo aŭ oficiala registara reprezentanto. En 2025, vojaĝantoj raportis, ke 7-taga transitvizo ĉe alveno ĉe La Strando kostas 100 USD. Plua flugbileto de la flughaveno de Kinŝaso estas necesa. Ankaŭ ekzistas rapidboatoj lueblaj, ĉu grupe ĉu sole (prezo!), tamen ne estas konsilinde mendi ilin, ĉar ili vere rapidas trans la riveron laŭlonge de la rapidfluoj. Tamen, vojaĝantoj raportas, ke preni privatan boaton (200 USD) permesas eviti multajn atendovicojn kaj pagi subaĉetaĵojn. == Transportiĝi == [[Image:Congo Transport Map.PNG|thumb|400px|Mapo de surtera kaj akva transporto.]] Kun areo kovranta 2,345,409 km² kaj neadekvate evoluinta infrastrukturo, DR Kongo povas esti "tre malfacila" lando por moviĝi. Pro la grandega grandeco de la lando, la terura stato de la vojoj kaj la malbona sekureca situacio, la sola maniero rapide moviĝi tra la lando estas per aviadilo. Tio ne signifas, ke ĝi estas sekura. La parto de DR Kongo en la monda aertrafiko estas malpli ol 0.1%, sed ĝi respondecis pri preskaŭ 4% de la totalaj aerakcidentoj de 2010 ĝis 2019. Sed flugado estas ankoraŭ pli bona alternativo al vojaĝado surtere aŭ per ŝipo. La plej granda kaj plej longe funkcianta aviadkompanio estas '''[http://www.caacongo.com/ Compagnie Africain d'Aviation]''', kun servo al Goma, Kananga, Kindu, Kinshasa-N'djili, Kisangani, Lubumbashi, Mbandaka, Mbuji-Maya, kaj Entebbe (Kampalo), Ugando. '''[http://www.airkasai.cd/ Air Kasaï]''' funkciigas de Kinshasa-N'Dolo ĝis Beni, Bunia, Goma, & Lubumbashi. === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== [[Image:Matadi train station (21236934082).jpg|thumb|Enŝipiĝante ĉe la fervoja stacio en [[Matadi]] al la ĉefurbo [[Kinŝaso]], ĉi tiu estas la plej bona fervoja servo en la Demokratia Respubliko Kongo.]] La malmultaj trajnoj, kiuj ankoraŭ funkcias en la DRK, estas en tre malbona stato kaj veturas sur reloj konstruitaj de la belga kolonia registaro antaŭ pli ol duonjarcento. La rulmaterialo estas tre malnova kaj kaduka. Vi estas bonŝanca se vi ricevas malmolan sidlokon kaj eĉ pli bonŝanca se via trajno havas restoracivagonon (kiu verŝajne havos limigitajn eblojn, kiuj elĉerpiĝos duonvoje dum la vojaĝo). Atendu, ke la vagono estos troplena kun multaj sidantaj sur la tegmento. Trajnoj en la DRK funkcias laŭ nekonstanta horaro pro manko de financoj aŭ fuelo kaj riparoj/paneoj, kiuj estas oftaj. Sur multaj linioj, povas esti 2-3 semajnoj inter trajnoj. Se estas ia avantaĝo, ne estis tro multaj mortoj pro dereligoj (verŝajne malpli ol mortis en aviadilakcidentoj en la DRK). Vere ne eblas mendi trajnan veturon anticipe; simple aperu ĉe la stacio kaj demandu la staciestro kiam la sekva trajno veturos kaj aĉetu bileton en la tago, kiam ĝi foriras. La ĉina registaro kontraŭ minrajtoj konsentis konstrui 9 miliardojn da usonaj dolaroj en fervojoj kaj aŭtovojoj. Rezulte de tio, la fervojo Kinŝaso-Matadi estis renovigita. Ekde 2023, la jenaj linioj eble funkcias, sed vi devus duoble kontroli tion post alveno, ĉar informoj estas tre malfacile troveblaj ekster la lando. * [[Kinŝaso]]-[[Matadi]] — La plej trafikata kaj plej bone ekipita itinero en la tuta lando. Ekde 2019 ekzistas unu "ekspresa" servo semajne en ĉiu direkto. La trajnoj estas duonmodernaj kaj havas kaj unuaklasajn vagonojn kaj restoracivagonon. La fervoja linio estis unue konstruita en la 1890-aj jaroj kaj estas fifama pro la grandega homa kosto, kie miloj da la punlaboristoj pereis. * [[Lubumbashi]]-[[Ilebo]] — Ĉi tiu itinero estis iom plibonigita kaj novaj trajnoj kun kuŝseĝoj kaj restoracio veturas plurajn fojojn semajne. La vojaĝtempo por la plena longo estas ĉirkaŭ du tagoj. Ilebo situas ĉe la fino de la navigebla parto de la rivero Kasai, permesante al vojaĝantoj translokiĝi al pramo por atingi okcidentan DRK. * '''Kamina-Kindu''' — Neuzebla post la milito, ĉi tiu linio estis riparita. La linio konektiĝas kun la linio Lubumbashi-Ilebo, do eble estos trajnoj veturantaj de Lubumbashi-Kindu. * '''Kisangani-Ubundu''' — Transporta linio por preteriri la Stanley-akvofalojn ĉe Kongo, servo funkcias nur kiam estas ŝarĝo por transporti kiam ŝipo alvenas ĉe ambaŭ finoj, kio povas esti unufoje ĉiujn 1-2 monatojn. Ne estas pasaĝerpramoj de Ubundu al Kindu, sed eble vi povos veturi per kargoŝipo. Linioj kiuj plej verŝajne nefunkcias aŭ estas tre difektitaj/forlasitaj estas: * Branĉo de la linio Lubumbashi-Ilebo, kiu iras al la angola limo. Ĝi iam konektiĝis kun la fervojo Benguela de Angolo kaj kuris al Atlantiko ĝis la 1970-aj jaroj, kiam la angola flanko estis detruita de interna milito. La okcidenta duono de la fervojo Benguela, en [[Angolo]], estis riparita kaj trajnoj veturas ĝis la limo kun DRK. * La linio Kabalo-Kalemie iras de la linio Kamina-Kindu ĉe Kabalo al Kalemie ĉe la lago Tanganjiko. La plej orienta sekcio estas forlasita. Kvankam neverŝajne, eble estos servo sur la okcidenta duono de la linio. * '''Bumba-Isiro''' — Ankaŭ konata kiel la Vicicongo-linio, ĉi tiu estas izolita, mallarĝŝpura linio en la nordaj ĝangaloj. Estis raportoj, ke trajnoj veturis sur malgranda okcidenta sekcio de Bumba-Aketi (kaj eble Buta) ĉirkaŭ 2008, sed ekde 2023 oni kredas, ke ĉi tiu linio estas tute forlasita. ==== Transportiĝi buse ==== Bus Express Kinshasa, Transco Express, RVA kaj VIP Congo ofertas longdistancan bustransporton en DRK. === Transportiĝi aŭte === [[File:Torday Congo Expedition 03.jpg|thumb|La freneza stato de kongolaj vojoj]] La vojoj de DRK estas plej bone priskribitaj kiel "ege subevoluintaj". La tuta vojreto de la lando estas fifama pro malfacila veturado kaj malbone prizorgata, ĉefe pro la neglekto de la konga registaro. DRK havas malmultajn pavimitajn vojojn por sia loĝantaro kaj geografio — najbaraj Zambio kaj Bocvano havas multe pli. Dum la pluvsezono, la vojoj fariĝas ŝlimaj, igante la plej multajn longdistancajn vojaĝojn preskaŭ neeblajn. Iri de unu urbo al alia povas daŭri "plurajn semajnojn". Veturado en gravaj urboj kiel [[Kinŝaso]] estas bona. ===Per kamiono=== Ĉar pli malgrandaj veturiloj ne povas trairi kion restas de la vojoj, multe da vojaĝado en Kongo estas farata per kamiono. Se vi iras al kamionparkejo, kutime proksime al la merkato, vi devus povi trovi kamioniston, kiu prenos vin kien ajn vi volas, krom konfliktaj zonoj. Vi vojaĝas sur la ŝarĝo kun granda nombro da aliaj. Se vi elektas kamionon portantan sakojn da io mola kiel arakidoj, ĝi povas esti sufiĉe komforta. Bierkamionoj ne estas. Se la vojaĝo daŭras tagojn, tiam komforto povas esti esenca, precipe se la kamiono veturas la tutan nokton. Helpas sidi malantaŭe, ĉar la ŝoforo ne haltos nur ĉar vi volas iri al la necesejo. La kosto devas esti negocita, do unue demandu la hotelan personaron kaj provu ne pagi pli ol duoble la lokan tarifon. Foje la interna sidloko estas havebla. Manĝaĵoj aĉeteblas de la ŝoforo, kvankam ili kutime haltas ĉe vojflankaj budoj ĉiujn 5/6 horojn. Forirtempoj kutime estas komence aŭ fine de la tago, kvankam la tempo estas tre fleksebla. Helpas fari aranĝojn la antaŭan tagon. Estas plej bone vojaĝi kun kelkaj aliaj. Virinoj neniam devas vojaĝi solaj. Kelkaj vojoj havas gravajn banditajn problemojn, do kontrolu zorge antaŭ ol iri. Ĉe armeaj kontrolpunktoj, lokanoj ofte estas ĉikanitaj pro subaĉetoj. Fremduloj kutime estas lasitaj solaj, sed pretigu ian subaĉeton por ĉiuokaze. Antaŭ posttagmezo la soldatoj povas esti ebriaj, do estu tre singarda kaj tre ĝentila. Neniam koleriĝu. ==Per pramo=== Pramo sur la rivero Kongo veturas, se sekureco permesas, de Kinŝaso al Kisangani, ĉiun aŭ duan semajnon. Vi povas preni ĝin ĉe kelkaj haltejoj survoje, kvankam vi devas rapidi ĉar ĝi ne atendas. Taŭga subaĉeto al la pramestro certigas kvar-litan kabanon kaj manĝaĵojn en la kafeterio. La pramo konsistas el ĉirkaŭ kvar barĝoj ligitaj ĉirkaŭ centra pramo, kaj la barĝoj estas uzataj kiel flosanta merkato. Dum la pramo antaŭeniras, lignaj kanuoj pagajitaj de lokulanoj aperas el la ĉirkaŭa ĝangalo kun lokaj produktoj - legomoj, porkoj, simioj, ktp. - kiuj estas interŝanĝitaj kontraŭ industriaj varoj kiel medikamentoj aŭ vestaĵoj. Vi sidas sur la tegmento rigardante mirindan afrikan muzikon tondri. Kompreneble, ĝi ne estas pura, komforta aŭ sekura. Tamen, ĝi estas unu el la grandaj aventuroj de la mondo. == Vidi == == Fari == Artamikoj devus viziti la Kinŝasa Akademion de Belartoj kaj trovi artistojn kiel Lema Kusa – kun siaj “Virinoj de Lema Kusa” -, Roger Botembe kaj Henri Kalama Akulez – kun sia centra temo “Kosmaj Vibroj”. La privataj laborrenkontiĝoj de Kalama kaj Lema estas tre interese viziti kaj diskuto pri arto kun ili tre signifoplena. == Komuniki == Lingvoj: Franca (oficiela), Kikonga, Lingala, Svahila, Tĉiluba. == Aĉeti == SIM-kartoj kaj antaŭpagitaj reŝargiloj por poŝtelefonoj estas haveblaj surstrate kaj ĉe la flughaveno Kinŝaso-N'djili, je akceptebla prezo. ===Mono=== :valuto: kongola franko (FC) :je januaro 2026: : 1 USD = 2.200 : 1 EUR = 2.600 : 1 GBP = 3.000 :fonto: [https://www.xe.com/currency/cdf-congolese-franc XE.com] La loka valuto estas la '''Konga franko''', kelkfoje mallongigita '''FC''' kaj kelkfoje nur kun majuskla F post la sumo (ISO internacia valutkodo: '''CDF'''). La valuto estas libere konvertebla (sed neeble seniĝi de ĝi ekster la lando). Monbiletoj estas eldonitaj en nominalaj valoroj de FC50, 100, 200, 500, 1.000, 5.000, 10.000 kaj 20.000. La solaj kongaj monbiletoj cirkulantaj en la plej multaj lokoj estas la 50, 100, 200 kaj 500 frankaj biletoj. Ili estas preskaŭ senvaloraj, ĉar la plej valora monbileto (la 500-franka bileto) valoras malpli ol 0,20 usonajn dolarojn. Usonaj dolaroj en nominalaj valoroj super 2 usonaj dolaroj estas multe preferataj al frankoj. Kontraste, usonaj moneroj kaj unu- kaj du-usonaj dolarbiletoj estas konsiderataj senvaloraj. Usonaj dolarbiletoj devas esti kruspaj (malpli ol 3 faldoj) kaj esti presitaj en aŭ post 2003, alie ili ne estos akceptitaj. En iuj butikoj, la simbolo FF estas uzata por signifi 1000 frankojn. MasterCard/Maestro-bankomatoj nun haveblas en Kinŝaso ĉe la "Rawbank" sur bulvardo 30-a de Junio ​​(distrikto Gombe), kaj en Grand Hotel. Ĝi liveras usonajn dolarojn. Visa-karto ankaŭ uzeblas ĉe bankomatoj de "Procredit" banko en Kinŝaso, avenuo des Aviateurs, aŭ ekstere antaŭ Grand Hotel (nur biletoj de 20 kaj 100 usonaj dolaroj). Vi povas elpreni monon per Mastercard aŭ Visa-karto ĉe ĉiuj bankomatoj de Ecobank aŭ Equity bankoj en DRK. === Vendejaroj === == Manĝi == [[File:Breadbike.jpg|thumb|"Pan-biciklo"]] === Tradiciaj manĝaĵoj === Kongo havas unu nacian pladon: "moambe". Ĝi konsistas el ok ingrediencoj ("moambe" estas la lingala vorto por "ok"): palmnuksoj, kokido, fiŝo, arakidoj, rizo, maniokaj folioj, bananoj kaj piprosaŭco. === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == La kutimaj nealkoholaĵoj (nomataj "sucré" en Kongo) kiel ekzemple Kolao, Pepsi kaj Mirinda estas haveblaj en la plej multaj lokoj kaj estas sekuraj por trinki. Lokaj trinkaĵoj kiel Vitalo estas mirindaj. Tradiciaj trinkaĵoj kiel zingibra biero ankaŭ estas oftaj. === Alkoholaĵoj === La loka biero baziĝas sur rizo kaj gustas sufiĉe bone. Ĝi venas en 75-cl boteloj. Primus, Skol, Castel estas la plej oftaj markoj. Tembo kaj Doppel estas la lokaj malhelaj bieroj. En kamparaj regionoj, vi povas provi la lokan palmovinon, alkoholaĵon el la suko de la palmarbo. Ĝi estas elpremita de la arbo kaj komencas fermenti tuj post kolektado. Post du horoj, fermentado donas aroman vinon kun ĝis 4% alkoholenhavo, milde ebriiga kaj dolĉa. La vino povas esti lasita fermenti pli longe, ĝis unu tagon, por doni pli fortan, pli acidan kaj acidan guston, kiun iuj homoj preferas. Atentu la lokan ĝinon. Foje senskrupulaj vendistoj miksas metanolon, kiu estas toksa kaj povas kaŭzi blindecon. Kelkaj homoj kredas, ke metanolo estas kromprodukto de regula fermentado. Tio ne estas la kazo, ĉar regula fermentado ne povas produkti metanolon en toksaj kvantoj. == Loĝi == Kreskas la nombro da hoteloj en Kinŝaso, kun pli malgranda elekto en la regionoj de Gombe kaj Ngaliema. En multaj malgrandaj urboj, la loka preĝejo aŭ monaĥejo eble havas litojn. Vi ankaŭ povas renkonti fojan kadukiĝantan kolonian hotelon. Ne ĉiuj estas sekuraj. === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == [[File:MONUSCO peacekeepers - Last line of defense near Goma. Photo MONUSCO (8229506972).jpg|thumb|UN-pacistoj proksime de [[Goma]]]] AVERTO: Vojaĝado en granda parto de la Demokratia Respubliko Kongo estas nesekura pro altaj krimfrekvencoj kaj politika malstabileco. Turismaj instalaĵoj en la lando estas limigitaj kaj malbone evoluigitaj. Vi devas eviti ĉian vojaĝon al Kasaï Oriental, Haut-Uele, Haut Lomami, Ituri, Norda kaj Suda Kivu, Maniema kaj Tanganjiko en orienta DRK, partoj de la provinco Mai N'dombe, aŭ ene de 50 km de la limo kun la Centr-Afrika Respubliko kaj Suda Sudano. Pro la politika situacio, publikaj kunvenoj en multaj urboj fariĝis ĉiam pli danĝeraj, kaj kelkaj fariĝis perfortaj. === Korupto === Korupto en DRK estas sistema kaj endemia, influante ĉion, kion ĝi tuŝas en la lando, de la registaro ĝis la komerca mondo. Ĝi bedaŭrinde fariĝis akceptita kaj tolerata praktiko. La polico estas rutine konsiderata kiel unu el la plej koruptaj institucioj en DRK. Pro iliaj malaltaj salajroj − la tipa policisto gajnas 50-100 monate, kio ne sufiĉas por permesi decan vivnivelon en multaj mondopartoj − ili ofte celas kaj ĉantaĝas homojn por subaĉetoj. Laŭ unu fonto, ĉiu policejo (supozeble kaj laŭdire) en [[Kinŝaso]] kolektis averaĝe USD 12.100 en subaĉetoj monate en 2015, ŝokiga kvanto en lando kie la plej multaj homoj vivas en malriĉeco. Oni konsilas vin tute ne fidi la policon. === Fotografado === Foti strategie gravajn strukturojn − registarajn konstruaĵojn aŭ strukturojn, policejojn, limtransirejojn, armeajn instalaĵojn, elektrocentralojn kaj flughavenojn − estas kontraŭleĝa. Fari tion povas igi la aŭtoritatojn (malĝuste) supozi, ke vi estas spiono, membro de armita grupo, kiu malakordas kun la kongola registaro, aŭ teroristo. Konsiderante la historion de DR Kongo de eltenaj jaroj da konflikto, ĉio perceptita kiel minacanta la nacian sekurecon de la lando estas prenita tre serioze. Vi estos detenita de la polico se kaptita kaj nekapabla subaĉeti ilin pro via malobeo. == Sano == ==Restu sana== Bonega medicina prizorgo preskaŭ tute ne ekzistas en DRK, precipe por necivitanoj. La Ebola viruso - viruso kiu mortigis 49 homojn en DRK dum tri-monata epidemio en 2014 - restas ĉeestanta en la ekvatora arbara regiono de la provinco Bas-Uele (limante al Centr-Afrika Respubliko/CAR). La 1-an de aŭgusto 2018, la Ministerio pri Sano de la Demokratia Respubliko Kongo deklaris novan epidemion de la Ebola virusa malsano en la provincoj Nord-Kivuo kaj Iturio. Vojaĝantoj devas eviti manĝi arbustviandon, eviti kontakton kun personoj kiuj ŝajnas malsanaj, praktiki bonan personan higienon kaj serĉi medicinan konsilon antaŭ vojaĝado. En septembro 2019, ĉi tiu epidemio ankoraŭ daŭras kun pli ol 3 000 kazoj kaj 2 000 mortoj. Vi bezonos vakcinon kontraŭ flava febro por eniri la landon per aviadilo (ĉi tiu postulo ofte estas ignorata ĉe teraj enirejoj, precipe la pli malgrandaj). Estas sanoficistoj ĉe kelkaj gravaj enirejoj, kiel ekzemple la flughaveno en Kinŝaso, kiuj kontrolas tion antaŭ ol vi rajtas eniri. Kongolando estas malaria, kvankam iomete malpli ofte en la regiono Kivu pro la alteco, do uzu insektoforpuŝilon kaj prenu la necesajn antaŭzorgojn kiel ekzemple dormi sub moskito-retoj. La riverbordaj areoj (kiel ekzemple Kinŝaso) estas sufiĉe sentemaj al malario. Se vi bezonas krizan medicinan helpon, estas konsilinde iri al la ambasadejo de via lando. La ambasadejaj kuracistoj kutime estas sufiĉe pretaj kaj kapablaj por helpi. Estas sekuraj hospitaloj en Kinŝaso, kiel "CMK" (Centro Medicina de Kinŝaso), kiu estas privata kaj estis establita de eŭropaj kuracistoj (vizito kostas ĉirkaŭ 20 usonajn dolarojn). Alia privata kaj neprofitcela hospitalo estas Centro Hospitalier MONKOLE, en la distrikto Mont-Ngafula, kun eŭropaj kaj kongaj kuracistoj. D-ro Léon Tshilolo, pediatro edukita en Eŭropo kaj unu el la afrikaj fakuloj pri serpoĉela anemio, estas la Medicina Direktoro de Monkole. Trinku multe da akvo ekstere. La varmo kaj proksimeco al la ekvatoro povas facile kaŭzi varmobaton al tiuj, kiuj ne estas alkutimiĝintaj, post nur kelkaj horoj ekstere sen akvo. Ekzistas multaj apotekoj, kiuj estas tre bone provizitaj, sed la prezoj estas kelkfoje pli altaj ol en Eŭropo. Ne trinku '''kranan akvon'''. Botelakvo ŝajnas esti sufiĉe malmultekosta, sed foje malfacile trovebla je bona prezo. == Respekto == [[File:Kinshasa, tour de l'échangeur de Limete - 20090705.jpg|thumb|Turo Limete, kaj statuo je Patrice Lumumba en Kinŝaso]] Kiel estas la kazo en plej multaj afrikaj nacioj, estas kutime montri respekton al pliaĝuloj kaj aŭtoritatuloj. Se aŭtoritatulo petas vin fari ion, estas konsilinde obei aŭ almenaŭ montri respekton. Provu ne fari ion, kio igus pli maljunan personon senti sin defiita. Ne uzu antaŭnomojn krom se oni diris al vi fari tion. Uzu la terminojn "Monsieur" (por viroj) kaj "Madame" aŭ "Mademoiselle" (por virinoj) por homoj, kiujn vi ne konas. Sorĉado estas tre polemika temo en la DR Kongo. Akuzoj pri sorĉado ofte estas uzataj por vickulpigi, marĝenigi aŭ ekspluati vundeblajn grupojn, kiel virinojn, infanojn, pli maljunajn homojn kaj homojn kun handikapoj. Ne fotu homojn sen ilia eksplicita permeso; plej certe, ne fotu virinojn aŭ infanojn sen ilia konsento. Foti virinojn aŭ infanojn povas igi homojn (malĝuste) supozi, ke vi estas seksperfortanto, kidnapinto aŭ iu kun malicaj intencoj. Memoru, ke sekskrimoj kontraŭ virinoj kaj infanoj estas deprime oftaj en DR Kongo, kaj iuj konganoj kredas je tre maltrankviliga superstiĉo, ke seksumado kun virga virino kuracos HIV/aidoson. Por eviti miskomprenojn kaj acida disputo, ĉiam demandu. Eĉ pli bone, tute ne fotu iun ajn. Kiam aŭtokavalkadoj pasas, oni atendas, ke ĉiu veturila trafiko lasu liberan vojon. Ne fotu ĉi tiujn procesiojn. La nacia flago estas levita kaj mallevita ĉe tagiĝo kaj krepusko (ĉirkaŭ 06:00 kaj 18:00 ĉiutage). Ĉiu trafiko kaj piedirantoj devas halti por ĉi tiu ceremonio. == Esperanto == [https://uea.org/landoj/kongolando Demokrata Kongolanda Esperanto-Asocio] === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Ĝermo|Afriko}} {{Parto de|Centra Afriko}} 5o7xpu5s36rpwijx9ucy4wpzp4kj1u8