Vikivojaĝo eowikivoyage https://eo.wikivoyage.org/wiki/Vikivoja%C4%9Do:%C4%88efpa%C4%9Do MediaWiki 1.47.0-wmf.4 first-letter Aŭdvidaĵo Specialaĵo Diskuto Uzanto Uzanto-Diskuto Vikivojaĝo Vikivojaĝo-Diskuto Dosiero Dosiero-Diskuto MediaWiki MediaWiki-Diskuto Ŝablono Ŝablono-Diskuto Helpo Helpo-Diskuto Kategorio Kategorio-Diskuto TimedText TimedText talk Modulo Modulo-Diskuto Event Event talk 0 4713 72520 72518 2026-05-30T18:24:54Z Tiguliano 53 /* Urboj */ 72520 wikitext text/x-wiki {{Rubando|Dakar_banner_Skyline.jpg}} {{Informkesto lando | bildo= | bildotitolo= | monunuo= | areo= | loĝantaro= | elektro= | antaŭkodo= | horzono= }} '''{{W|Senegalo}}''' (france: ''Sénégal'', volofe: ''Senegaal'') estas lando en [[Okcidentafriko]], la plej okcidenta en [[Afriko]] se oni neglektas la insulojn. Islama Senegalo allogas vizitantojn per sia riĉa kultura diverseco, fascinaj historiaj lokoj kiel la urbo Saint-Louis, Monda Heredaĵo de UNESKO, imponaj naturaj mirindaĵoj kiel la Saloum-delto kaj ĝiaj revecaj strandoj, kaj ankaŭ la ŝanco sperti tradician muzikon kaj dancformojn. Kvankam Senegalo kutime ne estas sur la listoj de plej multaj vojaĝantoj, la lando ofertas multajn allogaĵojn kaj aferojn farendajn. Fiŝkaptadaj entuziasmuloj interesiĝos scii, ke Senegalo estas unu el la plej bonaj lokoj en la mondo por kapti fiŝojn. La senegalanoj estas konataj pro sia bonkoreco kaj gastamo, kaj vi povas atendi esti traktata kun grandega respekto kiel vizitanto. == Regionoj == Laŭ turisma vidpunkto Senegalo povas esti dividita en kvin regionoj: {{Listo de regionoj | mapo= Senegal regions.png | titolomapo= Regionoj de Senegalo | tekstomapo= | grandecomapo= 450px | nomoregiono1= [[Kabo Verda-Tieso]] | kolororegiono1= #d07777 | elementojregiono1= Ĝi inkluzivas [[Dakaro]], [[Tieso]], [[Mboro]], [[Popenguine]], [[Joal-Fadiouth]]. | priskriboregiono1= Ĝi estas la Kabo-Verda Duoninsulo (''Presqu'île du Cap-Vert'') — la regiono kie troviĝas la [[Dakaro|ĉefurbo]] kaj la '''[[Insulo Gorée]]''', la centro de la sklavkomerco dum tri jarcentoj. [[Insulo Gorée|Gorée]] estis inkludita en la listo de Mondaj Heredaĵoj de [[Unesko]]. La [[Kabo-Verda Duoninsulo]] finiĝas ĉe Point Almadies, kiu markas la plej okcidentan limon de la [[Afrika]] kontinento]]. | nomoregiono2= [[Centra Senegalo]] | kolororegiono2= #dbe270 | elementojregiono2= [[Kaolack]], [[Diourbel]], [[Fatick]] | priskriboregiono2= Etendiĝanta suden de [[Dakaro]] ĝis Pointe Sangomar, la [[Petite Côte]] estas punktita de fiŝkaptistaj vilaĝoj. [[Saly Portudal]] estas la plej fama marborda feriejo. | nomoregiono3= [[Norda Senegalo]] | kolororegiono3= #b5d29f | elementojregiono3= [[Saint-Louis]], [[Matam]], [[Louga]] | priskriboregiono3= Etendiĝanta de la ĉefurbo ĝis la limo kun [[Maŭritanio]], la norda marbordo inkluzivas la urbon '''[[Saint-Louis (Senegalo)|Saint-Louis]]''', ĉe la bordoj de la rivero Senegalo kaj ankaŭ listigita kiel [[Unesko]]. | nomoregiono4= [[Casamance]] | kolororegiono4= #b383b3 | elementojregiono4= [[Ziguinchor]], [[Kolda]] | priskriboregiono4= La areo ĉirkaŭ la samnoma rivero inter [[Gambio]] kaj [[Gvineo-Bisaŭo]]. En la rivera estuaro kuŝas la insulo '''Karabane''', paradizo kun abunda vegetaĵaro kaj agrabla klimato. Ĝi atingeblas per kanuo post kiam la prama servo el [[Dakaro]] estis interrompita sekve de la sinko de la motorŝipo Joola, kiu mortigis 1 680 homojn (''jaro 2002''). | nomoregiono5= [[Tambacounda Regiono]] | kolororegiono5= #dda558 | elementojregiono5= [[Tambacounda]], [[Kédougou]] | priskriboregiono5= La ĉefa allogaĵo en orienta Senegalo estas la '''[[Nacia Parko Niokolo-Koba]]''' ĉe la limo kun [[Gvineo-Bisaŭo]]. }} == Urboj == * '''[[Dakaro]]''' estas la ĉefurbo kaj plej granda urbo. * [[Saint-Louis]] – iama ĉefurbo de Senegalo kaj Franca Okcidenta Afriko * [[Thiès]] * [[Kaolack]] * [[Ziguinchor]] * [[Tambacounda]] * [[Touba]] – centro de la "religia frateco Mouride" * [[Kafountine]] * [[Kédougou]] === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == == Komprenu == === Tereno === La senegala tereno estas malalta, kun ebenaĵoj kaj malgrandaj montetoj sud-oriente. La rivero {{W|Senegalo (rivero)|Senegalo}} (1641 km) estas la plej grava rivero en tiu ĉi lando, al kiu ĝi donis sian nomon. Ĝi tamen ne trafluas Senegalon, sed fluas nur laŭ la norda landlimo. Alia grava rivero estas {{W|Rivero Gambio|Gambio}} (1130 km), kies bordoj tamen dum pli ol 400km apartenas al la lando preninta sian nomon el ĝi, [[Gambio]]. En Senegalo situas {{W|Verda Kabo}}, la loko pli okcidenta de la tuta Afriko, neglektante la insulojn. Ĝi donis sian nomon al la insuloj kuŝantaj fronte al ĝi en la Oceano. === Historio === === Etnoj === === Klimato === La klimato estas tropika, sed pli seka ol aliaj tropikaj landoj pro la influo de la proksima dezerto. La pluvema sezono daŭras de majo/junio ĝis oktobro/novembro (malpli longe en la nordo), kaj la seka sezono daŭras de novembro/decembro al aprilo/majo (pli longe en la nordo). La klimato estas pli milda apud la marbordo. == Eniri == === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == == Fari == == Komuniki == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == Estas militara konflikto inter la Senegala armeo kaj separisma ribelistoj en la regiono Kazamanco. Eviti tiun ĉi regionon (se eble) estus saĝa. == Sano == == Respekto == == Esperanto == [https://uea.org/landoj/senegalio Senegala Esperanto-Asocio] === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Skizo|Okcidentafriko}} {{Parto de|Okcidentafriko}} eh342o6sqbyp368eadrnqsiv5msm0u9 72521 72520 2026-05-30T18:32:44Z Tiguliano 53 /* Aliaj cellokoj */ 72521 wikitext text/x-wiki {{Rubando|Dakar_banner_Skyline.jpg}} {{Informkesto lando | bildo= | bildotitolo= | monunuo= | areo= | loĝantaro= | elektro= | antaŭkodo= | horzono= }} '''{{W|Senegalo}}''' (france: ''Sénégal'', volofe: ''Senegaal'') estas lando en [[Okcidentafriko]], la plej okcidenta en [[Afriko]] se oni neglektas la insulojn. Islama Senegalo allogas vizitantojn per sia riĉa kultura diverseco, fascinaj historiaj lokoj kiel la urbo Saint-Louis, Monda Heredaĵo de UNESKO, imponaj naturaj mirindaĵoj kiel la Saloum-delto kaj ĝiaj revecaj strandoj, kaj ankaŭ la ŝanco sperti tradician muzikon kaj dancformojn. Kvankam Senegalo kutime ne estas sur la listoj de plej multaj vojaĝantoj, la lando ofertas multajn allogaĵojn kaj aferojn farendajn. Fiŝkaptadaj entuziasmuloj interesiĝos scii, ke Senegalo estas unu el la plej bonaj lokoj en la mondo por kapti fiŝojn. La senegalanoj estas konataj pro sia bonkoreco kaj gastamo, kaj vi povas atendi esti traktata kun grandega respekto kiel vizitanto. == Regionoj == Laŭ turisma vidpunkto Senegalo povas esti dividita en kvin regionoj: {{Listo de regionoj | mapo= Senegal regions.png | titolomapo= Regionoj de Senegalo | tekstomapo= | grandecomapo= 450px | nomoregiono1= [[Kabo Verda-Tieso]] | kolororegiono1= #d07777 | elementojregiono1= Ĝi inkluzivas [[Dakaro]], [[Tieso]], [[Mboro]], [[Popenguine]], [[Joal-Fadiouth]]. | priskriboregiono1= Ĝi estas la Kabo-Verda Duoninsulo (''Presqu'île du Cap-Vert'') — la regiono kie troviĝas la [[Dakaro|ĉefurbo]] kaj la '''[[Insulo Gorée]]''', la centro de la sklavkomerco dum tri jarcentoj. [[Insulo Gorée|Gorée]] estis inkludita en la listo de Mondaj Heredaĵoj de [[Unesko]]. La [[Kabo-Verda Duoninsulo]] finiĝas ĉe Point Almadies, kiu markas la plej okcidentan limon de la [[Afrika]] kontinento]]. | nomoregiono2= [[Centra Senegalo]] | kolororegiono2= #dbe270 | elementojregiono2= [[Kaolack]], [[Diourbel]], [[Fatick]] | priskriboregiono2= Etendiĝanta suden de [[Dakaro]] ĝis Pointe Sangomar, la [[Petite Côte]] estas punktita de fiŝkaptistaj vilaĝoj. [[Saly Portudal]] estas la plej fama marborda feriejo. | nomoregiono3= [[Norda Senegalo]] | kolororegiono3= #b5d29f | elementojregiono3= [[Saint-Louis]], [[Matam]], [[Louga]] | priskriboregiono3= Etendiĝanta de la ĉefurbo ĝis la limo kun [[Maŭritanio]], la norda marbordo inkluzivas la urbon '''[[Saint-Louis (Senegalo)|Saint-Louis]]''', ĉe la bordoj de la rivero Senegalo kaj ankaŭ listigita kiel [[Unesko]]. | nomoregiono4= [[Casamance]] | kolororegiono4= #b383b3 | elementojregiono4= [[Ziguinchor]], [[Kolda]] | priskriboregiono4= La areo ĉirkaŭ la samnoma rivero inter [[Gambio]] kaj [[Gvineo-Bisaŭo]]. En la rivera estuaro kuŝas la insulo '''Karabane''', paradizo kun abunda vegetaĵaro kaj agrabla klimato. Ĝi atingeblas per kanuo post kiam la prama servo el [[Dakaro]] estis interrompita sekve de la sinko de la motorŝipo Joola, kiu mortigis 1 680 homojn (''jaro 2002''). | nomoregiono5= [[Tambacounda Regiono]] | kolororegiono5= #dda558 | elementojregiono5= [[Tambacounda]], [[Kédougou]] | priskriboregiono5= La ĉefa allogaĵo en orienta Senegalo estas la '''[[Nacia Parko Niokolo-Koba]]''' ĉe la limo kun [[Gvineo-Bisaŭo]]. }} == Urboj == * '''[[Dakaro]]''' estas la ĉefurbo kaj plej granda urbo. * [[Saint-Louis]] – iama ĉefurbo de Senegalo kaj Franca Okcidenta Afriko * [[Thiès]] * [[Kaolack]] * [[Ziguinchor]] * [[Tambacounda]] * [[Touba]] – centro de la "religia frateco Mouride" * [[Kafountine]] * [[Kédougou]] === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == [[File:River gambia Niokolokoba National Park.gif|thumb|Gambia rivero en Niokolokoba Nacia Parko]] *'''Havenoj''': Matam, [[Podor]], Richard Toll, Dakaro, [[Palmarin]] *'''Lokoj de religio kaj kontemplado''': Keur Moussa, Touba, Tivaouane *'''Interesaj insuloj''': Fadiout + Joal, Ile de Gorée, Karabane *'''Naturrezervejoj''': [[Niokolo-Koba]], Delta du Saloum, Parc National des oiseaux du Djoudj, [[Reserve de Palmarin]] *'''Ŝtonaj rondoj''': Nioro du Rip, Keur Ali Lobé, Sali, Kau-Ur ĝis Wassau, Ker Batch == Komprenu == === Tereno === La senegala tereno estas malalta, kun ebenaĵoj kaj malgrandaj montetoj sud-oriente. La rivero {{W|Senegalo (rivero)|Senegalo}} (1641 km) estas la plej grava rivero en tiu ĉi lando, al kiu ĝi donis sian nomon. Ĝi tamen ne trafluas Senegalon, sed fluas nur laŭ la norda landlimo. Alia grava rivero estas {{W|Rivero Gambio|Gambio}} (1130 km), kies bordoj tamen dum pli ol 400km apartenas al la lando preninta sian nomon el ĝi, [[Gambio]]. En Senegalo situas {{W|Verda Kabo}}, la loko pli okcidenta de la tuta Afriko, neglektante la insulojn. Ĝi donis sian nomon al la insuloj kuŝantaj fronte al ĝi en la Oceano. === Historio === === Etnoj === === Klimato === La klimato estas tropika, sed pli seka ol aliaj tropikaj landoj pro la influo de la proksima dezerto. La pluvema sezono daŭras de majo/junio ĝis oktobro/novembro (malpli longe en la nordo), kaj la seka sezono daŭras de novembro/decembro al aprilo/majo (pli longe en la nordo). La klimato estas pli milda apud la marbordo. == Eniri == === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == == Fari == == Komuniki == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == Estas militara konflikto inter la Senegala armeo kaj separisma ribelistoj en la regiono Kazamanco. Eviti tiun ĉi regionon (se eble) estus saĝa. == Sano == == Respekto == == Esperanto == [https://uea.org/landoj/senegalio Senegala Esperanto-Asocio] === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Skizo|Okcidentafriko}} {{Parto de|Okcidentafriko}} 0ibwiu3j1zr0rh75uw5aqhf60zohee9 72522 72521 2026-05-30T18:35:18Z Tiguliano 53 /* Tereno */ 72522 wikitext text/x-wiki {{Rubando|Dakar_banner_Skyline.jpg}} {{Informkesto lando | bildo= | bildotitolo= | monunuo= | areo= | loĝantaro= | elektro= | antaŭkodo= | horzono= }} '''{{W|Senegalo}}''' (france: ''Sénégal'', volofe: ''Senegaal'') estas lando en [[Okcidentafriko]], la plej okcidenta en [[Afriko]] se oni neglektas la insulojn. Islama Senegalo allogas vizitantojn per sia riĉa kultura diverseco, fascinaj historiaj lokoj kiel la urbo Saint-Louis, Monda Heredaĵo de UNESKO, imponaj naturaj mirindaĵoj kiel la Saloum-delto kaj ĝiaj revecaj strandoj, kaj ankaŭ la ŝanco sperti tradician muzikon kaj dancformojn. Kvankam Senegalo kutime ne estas sur la listoj de plej multaj vojaĝantoj, la lando ofertas multajn allogaĵojn kaj aferojn farendajn. Fiŝkaptadaj entuziasmuloj interesiĝos scii, ke Senegalo estas unu el la plej bonaj lokoj en la mondo por kapti fiŝojn. La senegalanoj estas konataj pro sia bonkoreco kaj gastamo, kaj vi povas atendi esti traktata kun grandega respekto kiel vizitanto. == Regionoj == Laŭ turisma vidpunkto Senegalo povas esti dividita en kvin regionoj: {{Listo de regionoj | mapo= Senegal regions.png | titolomapo= Regionoj de Senegalo | tekstomapo= | grandecomapo= 450px | nomoregiono1= [[Kabo Verda-Tieso]] | kolororegiono1= #d07777 | elementojregiono1= Ĝi inkluzivas [[Dakaro]], [[Tieso]], [[Mboro]], [[Popenguine]], [[Joal-Fadiouth]]. | priskriboregiono1= Ĝi estas la Kabo-Verda Duoninsulo (''Presqu'île du Cap-Vert'') — la regiono kie troviĝas la [[Dakaro|ĉefurbo]] kaj la '''[[Insulo Gorée]]''', la centro de la sklavkomerco dum tri jarcentoj. [[Insulo Gorée|Gorée]] estis inkludita en la listo de Mondaj Heredaĵoj de [[Unesko]]. La [[Kabo-Verda Duoninsulo]] finiĝas ĉe Point Almadies, kiu markas la plej okcidentan limon de la [[Afrika]] kontinento]]. | nomoregiono2= [[Centra Senegalo]] | kolororegiono2= #dbe270 | elementojregiono2= [[Kaolack]], [[Diourbel]], [[Fatick]] | priskriboregiono2= Etendiĝanta suden de [[Dakaro]] ĝis Pointe Sangomar, la [[Petite Côte]] estas punktita de fiŝkaptistaj vilaĝoj. [[Saly Portudal]] estas la plej fama marborda feriejo. | nomoregiono3= [[Norda Senegalo]] | kolororegiono3= #b5d29f | elementojregiono3= [[Saint-Louis]], [[Matam]], [[Louga]] | priskriboregiono3= Etendiĝanta de la ĉefurbo ĝis la limo kun [[Maŭritanio]], la norda marbordo inkluzivas la urbon '''[[Saint-Louis (Senegalo)|Saint-Louis]]''', ĉe la bordoj de la rivero Senegalo kaj ankaŭ listigita kiel [[Unesko]]. | nomoregiono4= [[Casamance]] | kolororegiono4= #b383b3 | elementojregiono4= [[Ziguinchor]], [[Kolda]] | priskriboregiono4= La areo ĉirkaŭ la samnoma rivero inter [[Gambio]] kaj [[Gvineo-Bisaŭo]]. En la rivera estuaro kuŝas la insulo '''Karabane''', paradizo kun abunda vegetaĵaro kaj agrabla klimato. Ĝi atingeblas per kanuo post kiam la prama servo el [[Dakaro]] estis interrompita sekve de la sinko de la motorŝipo Joola, kiu mortigis 1 680 homojn (''jaro 2002''). | nomoregiono5= [[Tambacounda Regiono]] | kolororegiono5= #dda558 | elementojregiono5= [[Tambacounda]], [[Kédougou]] | priskriboregiono5= La ĉefa allogaĵo en orienta Senegalo estas la '''[[Nacia Parko Niokolo-Koba]]''' ĉe la limo kun [[Gvineo-Bisaŭo]]. }} == Urboj == * '''[[Dakaro]]''' estas la ĉefurbo kaj plej granda urbo. * [[Saint-Louis]] – iama ĉefurbo de Senegalo kaj Franca Okcidenta Afriko * [[Thiès]] * [[Kaolack]] * [[Ziguinchor]] * [[Tambacounda]] * [[Touba]] – centro de la "religia frateco Mouride" * [[Kafountine]] * [[Kédougou]] === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == [[File:River gambia Niokolokoba National Park.gif|thumb|Gambia rivero en Niokolokoba Nacia Parko]] *'''Havenoj''': Matam, [[Podor]], Richard Toll, Dakaro, [[Palmarin]] *'''Lokoj de religio kaj kontemplado''': Keur Moussa, Touba, Tivaouane *'''Interesaj insuloj''': Fadiout + Joal, Ile de Gorée, Karabane *'''Naturrezervejoj''': [[Niokolo-Koba]], Delta du Saloum, Parc National des oiseaux du Djoudj, [[Reserve de Palmarin]] *'''Ŝtonaj rondoj''': Nioro du Rip, Keur Ali Lobé, Sali, Kau-Ur ĝis Wassau, Ker Batch == Komprenu == === Tereno === La senegala tereno estas malalta, kun ebenaĵoj kaj malgrandaj montetoj sud-oriente, kun la plej alta pinto nur 581 m proksime de Nepen Diakha. La rivero {{W|Senegalo (rivero)|Senegalo}} (1641 km) estas la plej grava rivero en tiu ĉi lando, al kiu ĝi donis sian nomon. Ĝi tamen ne trafluas Senegalon, sed fluas nur laŭ la norda landlimo. Alia grava rivero estas {{W|Rivero Gambio|Gambio}} (1130 km), kies bordoj tamen dum pli ol 400km apartenas al la lando preninta sian nomon el ĝi, [[Gambio]]. En Senegalo situas {{W|Verda Kabo}}, la loko pli okcidenta de la tuta Afriko, neglektante la insulojn. Ĝi donis sian nomon al la insuloj kuŝantaj fronte al ĝi en la Oceano. === Historio === === Etnoj === === Klimato === La klimato estas tropika, sed pli seka ol aliaj tropikaj landoj pro la influo de la proksima dezerto. La pluvema sezono daŭras de majo/junio ĝis oktobro/novembro (malpli longe en la nordo), kaj la seka sezono daŭras de novembro/decembro al aprilo/majo (pli longe en la nordo). La klimato estas pli milda apud la marbordo. == Eniri == === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == == Fari == == Komuniki == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == Estas militara konflikto inter la Senegala armeo kaj separisma ribelistoj en la regiono Kazamanco. Eviti tiun ĉi regionon (se eble) estus saĝa. == Sano == == Respekto == == Esperanto == [https://uea.org/landoj/senegalio Senegala Esperanto-Asocio] === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Skizo|Okcidentafriko}} {{Parto de|Okcidentafriko}} moyvwrz2s619d5d05d4kj292qxli9xp 72523 72522 2026-05-30T18:36:16Z Tiguliano 53 /* Aliaj cellokoj */ 72523 wikitext text/x-wiki {{Rubando|Dakar_banner_Skyline.jpg}} {{Informkesto lando | bildo= | bildotitolo= | monunuo= | areo= | loĝantaro= | elektro= | antaŭkodo= | horzono= }} '''{{W|Senegalo}}''' (france: ''Sénégal'', volofe: ''Senegaal'') estas lando en [[Okcidentafriko]], la plej okcidenta en [[Afriko]] se oni neglektas la insulojn. Islama Senegalo allogas vizitantojn per sia riĉa kultura diverseco, fascinaj historiaj lokoj kiel la urbo Saint-Louis, Monda Heredaĵo de UNESKO, imponaj naturaj mirindaĵoj kiel la Saloum-delto kaj ĝiaj revecaj strandoj, kaj ankaŭ la ŝanco sperti tradician muzikon kaj dancformojn. Kvankam Senegalo kutime ne estas sur la listoj de plej multaj vojaĝantoj, la lando ofertas multajn allogaĵojn kaj aferojn farendajn. Fiŝkaptadaj entuziasmuloj interesiĝos scii, ke Senegalo estas unu el la plej bonaj lokoj en la mondo por kapti fiŝojn. La senegalanoj estas konataj pro sia bonkoreco kaj gastamo, kaj vi povas atendi esti traktata kun grandega respekto kiel vizitanto. == Regionoj == Laŭ turisma vidpunkto Senegalo povas esti dividita en kvin regionoj: {{Listo de regionoj | mapo= Senegal regions.png | titolomapo= Regionoj de Senegalo | tekstomapo= | grandecomapo= 450px | nomoregiono1= [[Kabo Verda-Tieso]] | kolororegiono1= #d07777 | elementojregiono1= Ĝi inkluzivas [[Dakaro]], [[Tieso]], [[Mboro]], [[Popenguine]], [[Joal-Fadiouth]]. | priskriboregiono1= Ĝi estas la Kabo-Verda Duoninsulo (''Presqu'île du Cap-Vert'') — la regiono kie troviĝas la [[Dakaro|ĉefurbo]] kaj la '''[[Insulo Gorée]]''', la centro de la sklavkomerco dum tri jarcentoj. [[Insulo Gorée|Gorée]] estis inkludita en la listo de Mondaj Heredaĵoj de [[Unesko]]. La [[Kabo-Verda Duoninsulo]] finiĝas ĉe Point Almadies, kiu markas la plej okcidentan limon de la [[Afrika]] kontinento]]. | nomoregiono2= [[Centra Senegalo]] | kolororegiono2= #dbe270 | elementojregiono2= [[Kaolack]], [[Diourbel]], [[Fatick]] | priskriboregiono2= Etendiĝanta suden de [[Dakaro]] ĝis Pointe Sangomar, la [[Petite Côte]] estas punktita de fiŝkaptistaj vilaĝoj. [[Saly Portudal]] estas la plej fama marborda feriejo. | nomoregiono3= [[Norda Senegalo]] | kolororegiono3= #b5d29f | elementojregiono3= [[Saint-Louis]], [[Matam]], [[Louga]] | priskriboregiono3= Etendiĝanta de la ĉefurbo ĝis la limo kun [[Maŭritanio]], la norda marbordo inkluzivas la urbon '''[[Saint-Louis (Senegalo)|Saint-Louis]]''', ĉe la bordoj de la rivero Senegalo kaj ankaŭ listigita kiel [[Unesko]]. | nomoregiono4= [[Casamance]] | kolororegiono4= #b383b3 | elementojregiono4= [[Ziguinchor]], [[Kolda]] | priskriboregiono4= La areo ĉirkaŭ la samnoma rivero inter [[Gambio]] kaj [[Gvineo-Bisaŭo]]. En la rivera estuaro kuŝas la insulo '''Karabane''', paradizo kun abunda vegetaĵaro kaj agrabla klimato. Ĝi atingeblas per kanuo post kiam la prama servo el [[Dakaro]] estis interrompita sekve de la sinko de la motorŝipo Joola, kiu mortigis 1 680 homojn (''jaro 2002''). | nomoregiono5= [[Tambacounda Regiono]] | kolororegiono5= #dda558 | elementojregiono5= [[Tambacounda]], [[Kédougou]] | priskriboregiono5= La ĉefa allogaĵo en orienta Senegalo estas la '''[[Nacia Parko Niokolo-Koba]]''' ĉe la limo kun [[Gvineo-Bisaŭo]]. }} == Urboj == * '''[[Dakaro]]''' estas la ĉefurbo kaj plej granda urbo. * [[Saint-Louis]] – iama ĉefurbo de Senegalo kaj Franca Okcidenta Afriko * [[Thiès]] * [[Kaolack]] * [[Ziguinchor]] * [[Tambacounda]] * [[Touba]] – centro de la "religia frateco Mouride" * [[Kafountine]] * [[Kédougou]] === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == [[File:River gambia Niokolokoba National Park.gif|thumb|Rivero Gambio en Niokolokoba Nacia Parko]] *'''Havenoj''': Matam, [[Podor]], Richard Toll, Dakaro, [[Palmarin]] *'''Lokoj de religio kaj kontemplado''': Keur Moussa, Touba, Tivaouane *'''Interesaj insuloj''': Fadiout + Joal, Ile de Gorée, Karabane *'''Naturrezervejoj''': [[Niokolo-Koba]], Delta du Saloum, Parc National des oiseaux du Djoudj, [[Reserve de Palmarin]] *'''Ŝtonaj rondoj''': Nioro du Rip, Keur Ali Lobé, Sali, Kau-Ur ĝis Wassau, Ker Batch == Komprenu == === Tereno === La senegala tereno estas malalta, kun ebenaĵoj kaj malgrandaj montetoj sud-oriente, kun la plej alta pinto nur 581 m proksime de Nepen Diakha. La rivero {{W|Senegalo (rivero)|Senegalo}} (1641 km) estas la plej grava rivero en tiu ĉi lando, al kiu ĝi donis sian nomon. Ĝi tamen ne trafluas Senegalon, sed fluas nur laŭ la norda landlimo. Alia grava rivero estas {{W|Rivero Gambio|Gambio}} (1130 km), kies bordoj tamen dum pli ol 400km apartenas al la lando preninta sian nomon el ĝi, [[Gambio]]. En Senegalo situas {{W|Verda Kabo}}, la loko pli okcidenta de la tuta Afriko, neglektante la insulojn. Ĝi donis sian nomon al la insuloj kuŝantaj fronte al ĝi en la Oceano. === Historio === === Etnoj === === Klimato === La klimato estas tropika, sed pli seka ol aliaj tropikaj landoj pro la influo de la proksima dezerto. La pluvema sezono daŭras de majo/junio ĝis oktobro/novembro (malpli longe en la nordo), kaj la seka sezono daŭras de novembro/decembro al aprilo/majo (pli longe en la nordo). La klimato estas pli milda apud la marbordo. == Eniri == === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == == Fari == == Komuniki == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == Estas militara konflikto inter la Senegala armeo kaj separisma ribelistoj en la regiono Kazamanco. Eviti tiun ĉi regionon (se eble) estus saĝa. == Sano == == Respekto == == Esperanto == [https://uea.org/landoj/senegalio Senegala Esperanto-Asocio] === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Skizo|Okcidentafriko}} {{Parto de|Okcidentafriko}} mq7ond2zb1x2r6tgs692qfuvh29b74c 72524 72523 2026-05-30T19:10:15Z Tiguliano 53 /* Historio */ 72524 wikitext text/x-wiki {{Rubando|Dakar_banner_Skyline.jpg}} {{Informkesto lando | bildo= | bildotitolo= | monunuo= | areo= | loĝantaro= | elektro= | antaŭkodo= | horzono= }} '''{{W|Senegalo}}''' (france: ''Sénégal'', volofe: ''Senegaal'') estas lando en [[Okcidentafriko]], la plej okcidenta en [[Afriko]] se oni neglektas la insulojn. Islama Senegalo allogas vizitantojn per sia riĉa kultura diverseco, fascinaj historiaj lokoj kiel la urbo Saint-Louis, Monda Heredaĵo de UNESKO, imponaj naturaj mirindaĵoj kiel la Saloum-delto kaj ĝiaj revecaj strandoj, kaj ankaŭ la ŝanco sperti tradician muzikon kaj dancformojn. Kvankam Senegalo kutime ne estas sur la listoj de plej multaj vojaĝantoj, la lando ofertas multajn allogaĵojn kaj aferojn farendajn. Fiŝkaptadaj entuziasmuloj interesiĝos scii, ke Senegalo estas unu el la plej bonaj lokoj en la mondo por kapti fiŝojn. La senegalanoj estas konataj pro sia bonkoreco kaj gastamo, kaj vi povas atendi esti traktata kun grandega respekto kiel vizitanto. == Regionoj == Laŭ turisma vidpunkto Senegalo povas esti dividita en kvin regionoj: {{Listo de regionoj | mapo= Senegal regions.png | titolomapo= Regionoj de Senegalo | tekstomapo= | grandecomapo= 450px | nomoregiono1= [[Kabo Verda-Tieso]] | kolororegiono1= #d07777 | elementojregiono1= Ĝi inkluzivas [[Dakaro]], [[Tieso]], [[Mboro]], [[Popenguine]], [[Joal-Fadiouth]]. | priskriboregiono1= Ĝi estas la Kabo-Verda Duoninsulo (''Presqu'île du Cap-Vert'') — la regiono kie troviĝas la [[Dakaro|ĉefurbo]] kaj la '''[[Insulo Gorée]]''', la centro de la sklavkomerco dum tri jarcentoj. [[Insulo Gorée|Gorée]] estis inkludita en la listo de Mondaj Heredaĵoj de [[Unesko]]. La [[Kabo-Verda Duoninsulo]] finiĝas ĉe Point Almadies, kiu markas la plej okcidentan limon de la [[Afrika]] kontinento]]. | nomoregiono2= [[Centra Senegalo]] | kolororegiono2= #dbe270 | elementojregiono2= [[Kaolack]], [[Diourbel]], [[Fatick]] | priskriboregiono2= Etendiĝanta suden de [[Dakaro]] ĝis Pointe Sangomar, la [[Petite Côte]] estas punktita de fiŝkaptistaj vilaĝoj. [[Saly Portudal]] estas la plej fama marborda feriejo. | nomoregiono3= [[Norda Senegalo]] | kolororegiono3= #b5d29f | elementojregiono3= [[Saint-Louis]], [[Matam]], [[Louga]] | priskriboregiono3= Etendiĝanta de la ĉefurbo ĝis la limo kun [[Maŭritanio]], la norda marbordo inkluzivas la urbon '''[[Saint-Louis (Senegalo)|Saint-Louis]]''', ĉe la bordoj de la rivero Senegalo kaj ankaŭ listigita kiel [[Unesko]]. | nomoregiono4= [[Casamance]] | kolororegiono4= #b383b3 | elementojregiono4= [[Ziguinchor]], [[Kolda]] | priskriboregiono4= La areo ĉirkaŭ la samnoma rivero inter [[Gambio]] kaj [[Gvineo-Bisaŭo]]. En la rivera estuaro kuŝas la insulo '''Karabane''', paradizo kun abunda vegetaĵaro kaj agrabla klimato. Ĝi atingeblas per kanuo post kiam la prama servo el [[Dakaro]] estis interrompita sekve de la sinko de la motorŝipo Joola, kiu mortigis 1 680 homojn (''jaro 2002''). | nomoregiono5= [[Tambacounda Regiono]] | kolororegiono5= #dda558 | elementojregiono5= [[Tambacounda]], [[Kédougou]] | priskriboregiono5= La ĉefa allogaĵo en orienta Senegalo estas la '''[[Nacia Parko Niokolo-Koba]]''' ĉe la limo kun [[Gvineo-Bisaŭo]]. }} == Urboj == * '''[[Dakaro]]''' estas la ĉefurbo kaj plej granda urbo. * [[Saint-Louis]] – iama ĉefurbo de Senegalo kaj Franca Okcidenta Afriko * [[Thiès]] * [[Kaolack]] * [[Ziguinchor]] * [[Tambacounda]] * [[Touba]] – centro de la "religia frateco Mouride" * [[Kafountine]] * [[Kédougou]] === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == [[File:River gambia Niokolokoba National Park.gif|thumb|Rivero Gambio en Niokolokoba Nacia Parko]] *'''Havenoj''': Matam, [[Podor]], Richard Toll, Dakaro, [[Palmarin]] *'''Lokoj de religio kaj kontemplado''': Keur Moussa, Touba, Tivaouane *'''Interesaj insuloj''': Fadiout + Joal, Ile de Gorée, Karabane *'''Naturrezervejoj''': [[Niokolo-Koba]], Delta du Saloum, Parc National des oiseaux du Djoudj, [[Reserve de Palmarin]] *'''Ŝtonaj rondoj''': Nioro du Rip, Keur Ali Lobé, Sali, Kau-Ur ĝis Wassau, Ker Batch == Komprenu == === Tereno === La senegala tereno estas malalta, kun ebenaĵoj kaj malgrandaj montetoj sud-oriente, kun la plej alta pinto nur 581 m proksime de Nepen Diakha. La rivero {{W|Senegalo (rivero)|Senegalo}} (1641 km) estas la plej grava rivero en tiu ĉi lando, al kiu ĝi donis sian nomon. Ĝi tamen ne trafluas Senegalon, sed fluas nur laŭ la norda landlimo. Alia grava rivero estas {{W|Rivero Gambio|Gambio}} (1130 km), kies bordoj tamen dum pli ol 400km apartenas al la lando preninta sian nomon el ĝi, [[Gambio]]. En Senegalo situas {{W|Verda Kabo}}, la loko pli okcidenta de la tuta Afriko, neglektante la insulojn. Ĝi donis sian nomon al la insuloj kuŝantaj fronte al ĝi en la Oceano. === Historio === [[File:MégalitheSénégal.jpg|thumb|Senegambiaj ŝton-cirkloj]] ====Antaŭhistorio kaj Antikvaj Regnoj==== La plej frua konata homa setlejo en Senegalo ekzistis antaŭ pli ol 350.000 jaroj. La Ŝtoncirkloj de Senegambio (nun Mondaj Heredaĵoj) datiĝas de la 3-a jarcento a.K. Ne multe estas konata pri la plej fruaj civilizoj, sed ekzistis multaj paleolitikaj kaj neolitikaj civilizoj ĉirkaŭ la rivero Senegalo. La '''Reĝolando Tekrur''' (Tekrour), formita ĉirkaŭ la rivero Senegalo en Futa Toro (Fouta Toro), estas unu el la plej fruaj registritaj subsaharaj regnoj. Kvankam la preciza dato de formiĝo estas nekonata, historiistoj kredas, ke ĝi komenciĝis komence de la 9-a jarcento, ĉirkaŭ la sama tempo kiel la Ganaa Imperio formiĝis en la oriento. Partoj de orienta Senegalo estis regataj de la Ganaa Imperio dum ĝia ekspansiiĝo, sed Tekrur estis pli koncentrita en Senegalo (kvankam la sudaj regionoj estis loĝataj de prapatroj de la Volofoj). Estis dum la Tekrur-regado, ke Islamo venis al Senegalo en la 11-a jarcento de la Almoravidoj en la nordo. La Tekrur-regantoj unue konvertiĝis al Islamo kaj plejparto de la regno baldaŭ sekvis. Post kiam la Almoravidoj atakis la Ganaan Imperion, ĝi malrapide perdis potencon kaj influon, naskante la Malian Imperion en 1235. La Volofa Imperio (Djolof) formiĝis en la 13-a jarcento el multaj pli malgrandaj ŝtatoj sude de Tekrur kiel tributa ŝtato de la Malia Imperio. Male al iliaj nordaj najbaroj, ili ne konvertiĝis al Islamo; ili estis animistoj. La Tekrur-Reĝolando estis malforta tiutempe, do la kreskantaj Volofa kaj Malia Imperioj ekzercis pezan influon super ili (la Malia Imperio ankaŭ konsideris Tekrur kiel tributan ŝtaton). La Volofa Imperio akiris plenan sendependecon de Malio en 1360 kun sia ĉefurbo ĉe Linguère kaj transprenis teritoriojn sude ĉirkaŭ Gambio kaj establis multajn grupojn kiel vasalojn, kiel ekzemple la Sine-Regno en 1400. La Volofa Imperio fariĝis tre potenca kaj ĉe la kulmino de sia regado vidis la alvenon de la portugaloj. ====Portugala alveno kaj la falo de la Volofa Imperio==== La portugaloj estis la unuaj eŭropanoj alvenintaj en Senegalo ĉe la insulo Gorée en 1444. Ili serĉis novan spicvojon al [[Hindio]] sed baldaŭ establis havenojn en Gorée kaj sur la Duoninsulo Verda Kabo (nuntempe [[Dakaro]]). La Volofoj kaj portugaloj establis komercajn rilatojn, provizante riĉecon al la imperio. Eŭropanoj bone pagis por militkaptitoj, kiujn ili sendis kiel sklavojn, kaj la indiĝenoj povis alporti la sklavojn al ili, por ke ili ne devu iri enlanden. Senegalo estis unu el la plej profitodonaj havenoj frue en la sklavkomerco kaj la fortaj Volofoj povis vendi multajn kaptitojn el pli malfortaj regionoj. Poste tamen la volofa imperio eniris en krizon kiam en 1549 kaj 1550 partoj el la regno sendependiĝis, fortranĉante la Volofojn de la marbordo kaj de la komerco kun la portugaloj. Kune kun internaj problemoj, la Volofoj ankaŭ estis turmentitaj de eksteraj problemoj. Kiam la Songhai fariĝis pli fortaj, ili kaptis grandan parton de la teritorio de Malio, plue izolante la Volofojn. Krome, la Denanka regno transprenis teritoriojn norde, inkluzive de Takrur, kaj atakis la nordajn teritoriojn de la Volofoj. Antaŭ 1600, la Volofa Imperio disiĝis, kvankam unu el la teritorioj restis volofa ŝtato. === Etnoj === === Klimato === La klimato estas tropika, sed pli seka ol aliaj tropikaj landoj pro la influo de la proksima dezerto. La pluvema sezono daŭras de majo/junio ĝis oktobro/novembro (malpli longe en la nordo), kaj la seka sezono daŭras de novembro/decembro al aprilo/majo (pli longe en la nordo). La klimato estas pli milda apud la marbordo. == Eniri == === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == == Fari == == Komuniki == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == Estas militara konflikto inter la Senegala armeo kaj separisma ribelistoj en la regiono Kazamanco. Eviti tiun ĉi regionon (se eble) estus saĝa. == Sano == == Respekto == == Esperanto == [https://uea.org/landoj/senegalio Senegala Esperanto-Asocio] === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Skizo|Okcidentafriko}} {{Parto de|Okcidentafriko}} 6gp23kexpvhqzeu09h15wxlrser3cbc 72525 72524 2026-05-30T19:16:43Z Tiguliano 53 /* Historio */ 72525 wikitext text/x-wiki {{Rubando|Dakar_banner_Skyline.jpg}} {{Informkesto lando | bildo= | bildotitolo= | monunuo= | areo= | loĝantaro= | elektro= | antaŭkodo= | horzono= }} '''{{W|Senegalo}}''' (france: ''Sénégal'', volofe: ''Senegaal'') estas lando en [[Okcidentafriko]], la plej okcidenta en [[Afriko]] se oni neglektas la insulojn. Islama Senegalo allogas vizitantojn per sia riĉa kultura diverseco, fascinaj historiaj lokoj kiel la urbo Saint-Louis, Monda Heredaĵo de UNESKO, imponaj naturaj mirindaĵoj kiel la Saloum-delto kaj ĝiaj revecaj strandoj, kaj ankaŭ la ŝanco sperti tradician muzikon kaj dancformojn. Kvankam Senegalo kutime ne estas sur la listoj de plej multaj vojaĝantoj, la lando ofertas multajn allogaĵojn kaj aferojn farendajn. Fiŝkaptadaj entuziasmuloj interesiĝos scii, ke Senegalo estas unu el la plej bonaj lokoj en la mondo por kapti fiŝojn. La senegalanoj estas konataj pro sia bonkoreco kaj gastamo, kaj vi povas atendi esti traktata kun grandega respekto kiel vizitanto. == Regionoj == Laŭ turisma vidpunkto Senegalo povas esti dividita en kvin regionoj: {{Listo de regionoj | mapo= Senegal regions.png | titolomapo= Regionoj de Senegalo | tekstomapo= | grandecomapo= 450px | nomoregiono1= [[Kabo Verda-Tieso]] | kolororegiono1= #d07777 | elementojregiono1= Ĝi inkluzivas [[Dakaro]], [[Tieso]], [[Mboro]], [[Popenguine]], [[Joal-Fadiouth]]. | priskriboregiono1= Ĝi estas la Kabo-Verda Duoninsulo (''Presqu'île du Cap-Vert'') — la regiono kie troviĝas la [[Dakaro|ĉefurbo]] kaj la '''[[Insulo Gorée]]''', la centro de la sklavkomerco dum tri jarcentoj. [[Insulo Gorée|Gorée]] estis inkludita en la listo de Mondaj Heredaĵoj de [[Unesko]]. La [[Kabo-Verda Duoninsulo]] finiĝas ĉe Point Almadies, kiu markas la plej okcidentan limon de la [[Afrika]] kontinento]]. | nomoregiono2= [[Centra Senegalo]] | kolororegiono2= #dbe270 | elementojregiono2= [[Kaolack]], [[Diourbel]], [[Fatick]] | priskriboregiono2= Etendiĝanta suden de [[Dakaro]] ĝis Pointe Sangomar, la [[Petite Côte]] estas punktita de fiŝkaptistaj vilaĝoj. [[Saly Portudal]] estas la plej fama marborda feriejo. | nomoregiono3= [[Norda Senegalo]] | kolororegiono3= #b5d29f | elementojregiono3= [[Saint-Louis]], [[Matam]], [[Louga]] | priskriboregiono3= Etendiĝanta de la ĉefurbo ĝis la limo kun [[Maŭritanio]], la norda marbordo inkluzivas la urbon '''[[Saint-Louis (Senegalo)|Saint-Louis]]''', ĉe la bordoj de la rivero Senegalo kaj ankaŭ listigita kiel [[Unesko]]. | nomoregiono4= [[Casamance]] | kolororegiono4= #b383b3 | elementojregiono4= [[Ziguinchor]], [[Kolda]] | priskriboregiono4= La areo ĉirkaŭ la samnoma rivero inter [[Gambio]] kaj [[Gvineo-Bisaŭo]]. En la rivera estuaro kuŝas la insulo '''Karabane''', paradizo kun abunda vegetaĵaro kaj agrabla klimato. Ĝi atingeblas per kanuo post kiam la prama servo el [[Dakaro]] estis interrompita sekve de la sinko de la motorŝipo Joola, kiu mortigis 1 680 homojn (''jaro 2002''). | nomoregiono5= [[Tambacounda Regiono]] | kolororegiono5= #dda558 | elementojregiono5= [[Tambacounda]], [[Kédougou]] | priskriboregiono5= La ĉefa allogaĵo en orienta Senegalo estas la '''[[Nacia Parko Niokolo-Koba]]''' ĉe la limo kun [[Gvineo-Bisaŭo]]. }} == Urboj == * '''[[Dakaro]]''' estas la ĉefurbo kaj plej granda urbo. * [[Saint-Louis]] – iama ĉefurbo de Senegalo kaj Franca Okcidenta Afriko * [[Thiès]] * [[Kaolack]] * [[Ziguinchor]] * [[Tambacounda]] * [[Touba]] – centro de la "religia frateco Mouride" * [[Kafountine]] * [[Kédougou]] === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == [[File:River gambia Niokolokoba National Park.gif|thumb|Rivero Gambio en Niokolokoba Nacia Parko]] *'''Havenoj''': Matam, [[Podor]], Richard Toll, Dakaro, [[Palmarin]] *'''Lokoj de religio kaj kontemplado''': Keur Moussa, Touba, Tivaouane *'''Interesaj insuloj''': Fadiout + Joal, Ile de Gorée, Karabane *'''Naturrezervejoj''': [[Niokolo-Koba]], Delta du Saloum, Parc National des oiseaux du Djoudj, [[Reserve de Palmarin]] *'''Ŝtonaj rondoj''': Nioro du Rip, Keur Ali Lobé, Sali, Kau-Ur ĝis Wassau, Ker Batch == Komprenu == === Tereno === La senegala tereno estas malalta, kun ebenaĵoj kaj malgrandaj montetoj sud-oriente, kun la plej alta pinto nur 581 m proksime de Nepen Diakha. La rivero {{W|Senegalo (rivero)|Senegalo}} (1641 km) estas la plej grava rivero en tiu ĉi lando, al kiu ĝi donis sian nomon. Ĝi tamen ne trafluas Senegalon, sed fluas nur laŭ la norda landlimo. Alia grava rivero estas {{W|Rivero Gambio|Gambio}} (1130 km), kies bordoj tamen dum pli ol 400km apartenas al la lando preninta sian nomon el ĝi, [[Gambio]]. En Senegalo situas {{W|Verda Kabo}}, la loko pli okcidenta de la tuta Afriko, neglektante la insulojn. Ĝi donis sian nomon al la insuloj kuŝantaj fronte al ĝi en la Oceano. === Historio === [[File:MégalitheSénégal.jpg|thumb|Senegambiaj ŝton-cirkloj]] ====Antaŭhistorio kaj Antikvaj Regnoj==== La plej frua konata homa setlejo en Senegalo ekzistis antaŭ pli ol 350.000 jaroj. La Ŝtoncirkloj de Senegambio (nun Mondaj Heredaĵoj) datiĝas de la 3-a jarcento a.K. Ne multe estas konata pri la plej fruaj civilizoj, sed ekzistis multaj paleolitikaj kaj neolitikaj civilizoj ĉirkaŭ la rivero Senegalo. La '''Reĝolando Tekrur''' (Tekrour), formita ĉirkaŭ la rivero Senegalo en Futa Toro (Fouta Toro), estas unu el la plej fruaj registritaj subsaharaj regnoj. Kvankam la preciza dato de formiĝo estas nekonata, historiistoj kredas, ke ĝi komenciĝis komence de la 9-a jarcento, ĉirkaŭ la sama tempo kiel la Ganaa Imperio formiĝis en la oriento. Partoj de orienta Senegalo estis regataj de la Ganaa Imperio dum ĝia ekspansiiĝo, sed Tekrur estis pli koncentrita en Senegalo (kvankam la sudaj regionoj estis loĝataj de prapatroj de la Volofoj). Estis dum la Tekrur-regado, ke Islamo venis al Senegalo en la 11-a jarcento de la Almoravidoj en la nordo. La Tekrur-regantoj unue konvertiĝis al Islamo kaj plejparto de la regno baldaŭ sekvis. Post kiam la Almoravidoj atakis la Ganaan Imperion, ĝi malrapide perdis potencon kaj influon, naskante la Malian Imperion en 1235. La Volofa Imperio (Djolof) formiĝis en la 13-a jarcento el multaj pli malgrandaj ŝtatoj sude de Tekrur kiel tributa ŝtato de la Malia Imperio. Male al iliaj nordaj najbaroj, ili ne konvertiĝis al Islamo; ili estis animistoj. La Tekrur-Reĝolando estis malforta tiutempe, do la kreskantaj Volofa kaj Malia Imperioj ekzercis pezan influon super ili (la Malia Imperio ankaŭ konsideris Tekrur kiel tributan ŝtaton). La Volofa Imperio akiris plenan sendependecon de Malio en 1360 kun sia ĉefurbo ĉe Linguère kaj transprenis teritoriojn sude ĉirkaŭ Gambio kaj establis multajn grupojn kiel vasalojn, kiel ekzemple la Sine-Regno en 1400. La Volofa Imperio fariĝis tre potenca kaj ĉe la kulmino de sia regado vidis la alvenon de la portugaloj. ====Portugala alveno kaj la falo de la Volofa Imperio==== La portugaloj estis la unuaj eŭropanoj alvenintaj en Senegalo ĉe la insulo Gorée en 1444. Ili serĉis novan spicvojon al [[Hindio]] sed baldaŭ establis havenojn en Gorée kaj sur la Duoninsulo Verda Kabo (nuntempe [[Dakaro]]). La Volofoj kaj portugaloj establis komercajn rilatojn, provizante riĉecon al la imperio. Eŭropanoj bone pagis por militkaptitoj, kiujn ili sendis kiel sklavojn, kaj la indiĝenoj povis alporti la sklavojn al ili, por ke ili ne devu iri enlanden. Senegalo estis unu el la plej profitodonaj havenoj frue en la sklavkomerco kaj la fortaj Volofoj povis vendi multajn kaptitojn el pli malfortaj regionoj. Poste tamen la volofa imperio eniris en krizon kiam en 1549 kaj 1550 partoj el la regno sendependiĝis, fortranĉante la Volofojn de la marbordo kaj de la komerco kun la portugaloj. Kune kun internaj problemoj, la Volofoj ankaŭ estis turmentitaj de eksteraj problemoj. Kiam la Songhai fariĝis pli fortaj, ili kaptis grandan parton de la teritorio de Malio, plue izolante la Volofojn. Krome, la Denanka regno transprenis teritoriojn norde, inkluzive de Takrur, kaj atakis la nordajn teritoriojn de la Volofoj. Antaŭ 1600, la Volofa Imperio disiĝis, kvankam unu el la teritorioj restis volofa ŝtato. ====Franca konkero==== [[Dosiero:Fort de podor.jpg|thumb|Iama franca fortikaĵo en [[Podor]], en la nordo de la lando]] La loko kaj la sukceso de la komerco kun Senegalo igis ĝin tre dezirata inter eŭropanoj. La portugaloj, britoj, francoj kaj nederlandanoj ĉiuj deziris la teritorion, precipe la insulon Gorée. En 1588 la nederlandanoj sukcesis superi la portugalojn kaj vastigis komercon. Francio establis sian unuan postenon en [[Saint-Louis]]. La nederlandanoj kaj francoj ambaŭ volis preni kontrolon de la teritorio de la alia, kaj timoj pri la kreskantaj potencoj de la Nederlanda Respubliko atingis kulminon en la '''Franca-Nederlanda Milito'''. La milito okazis en Eŭropo, sed dum la nederlandanoj defendis sian patrujon, la francoj atakis la insulon Gorée kaj forpelis la nederlandanojn el Senegalo, postulante ĝin por Francio en 1677. Kiam la britoj prenis la teritorion dum la Napoleona Milito, ili aboliciis sklavecon en 1807. Post ĝia reveno al Francio, la francoj konsentis ne reenkonduki sklavecon, do sklavkomerco en Senegalo akre malpliiĝis dum la 19-a jarcento, sed la riĉaj resursoj de la lando ankoraŭ estis postulataj, kaj la francoj baldaŭ iris enlanden por postuli la teritorion. Dum la tempo kiam Eŭropo batalis pri la marbordaj setlejoj, la senegalianoj ankoraŭ havis kontrolon de la tero. La regno Waalo ekzistis ĉirkaŭ la komercstacio Saint-Louis, do ili havis traktaton kun la francoj, laŭ kiu la francoj pagus ilin por varoj kaj ili provizus protekton al la komercistoj. Kiam francaj ambicioj turniĝis al koloniigo, ili komencis per konkerado de siaj Waalo-aliancanoj en 1855. Ĉirkaŭ la sama tempo, la Tukulora Imperio konkeris la Futa Toro-n, kiu formiĝis el islama revolucio inter civitanoj en la regno Denianke en 1776, kiuj estis lacaj de esti persekutitaj. La Tukuloroj malsukcese provis forpeli la francojn en 1857, kaj la Trarza el Maŭritanio, kiuj subtenis la senegalajn regnojn, ankaŭ minacis la francan antaŭeniron. La francoj konstruis serion da fortikaĵoj laŭlonge de la marbordo kaj rivero. La Trarza-oj estis diritaj, ke ili ne estos atakitaj tiel longe kiel ili restos norde de la rivero Senegalo, kaj ili faris tion, tiel permesante al Francio establi pli grandan kontrolon super norda Senegalo. La konstruado de la fervojo Dakaro-Niĝero multe faciligis la konservadon de la regiono; Senegalo estis sub franca kontrolo antaŭ 1895 kaj oficiale fariĝis parto de Franca Okcidenta Afriko en 1904. === Etnoj === === Klimato === La klimato estas tropika, sed pli seka ol aliaj tropikaj landoj pro la influo de la proksima dezerto. La pluvema sezono daŭras de majo/junio ĝis oktobro/novembro (malpli longe en la nordo), kaj la seka sezono daŭras de novembro/decembro al aprilo/majo (pli longe en la nordo). La klimato estas pli milda apud la marbordo. == Eniri == === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == == Fari == == Komuniki == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == Estas militara konflikto inter la Senegala armeo kaj separisma ribelistoj en la regiono Kazamanco. Eviti tiun ĉi regionon (se eble) estus saĝa. == Sano == == Respekto == == Esperanto == [https://uea.org/landoj/senegalio Senegala Esperanto-Asocio] === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Skizo|Okcidentafriko}} {{Parto de|Okcidentafriko}} 7loyjxncpvejzm98im1wkbhnzw5pa3r 72526 72525 2026-05-30T19:19:31Z Tiguliano 53 /* Historio */ 72526 wikitext text/x-wiki {{Rubando|Dakar_banner_Skyline.jpg}} {{Informkesto lando | bildo= | bildotitolo= | monunuo= | areo= | loĝantaro= | elektro= | antaŭkodo= | horzono= }} '''{{W|Senegalo}}''' (france: ''Sénégal'', volofe: ''Senegaal'') estas lando en [[Okcidentafriko]], la plej okcidenta en [[Afriko]] se oni neglektas la insulojn. Islama Senegalo allogas vizitantojn per sia riĉa kultura diverseco, fascinaj historiaj lokoj kiel la urbo Saint-Louis, Monda Heredaĵo de UNESKO, imponaj naturaj mirindaĵoj kiel la Saloum-delto kaj ĝiaj revecaj strandoj, kaj ankaŭ la ŝanco sperti tradician muzikon kaj dancformojn. Kvankam Senegalo kutime ne estas sur la listoj de plej multaj vojaĝantoj, la lando ofertas multajn allogaĵojn kaj aferojn farendajn. Fiŝkaptadaj entuziasmuloj interesiĝos scii, ke Senegalo estas unu el la plej bonaj lokoj en la mondo por kapti fiŝojn. La senegalanoj estas konataj pro sia bonkoreco kaj gastamo, kaj vi povas atendi esti traktata kun grandega respekto kiel vizitanto. == Regionoj == Laŭ turisma vidpunkto Senegalo povas esti dividita en kvin regionoj: {{Listo de regionoj | mapo= Senegal regions.png | titolomapo= Regionoj de Senegalo | tekstomapo= | grandecomapo= 450px | nomoregiono1= [[Kabo Verda-Tieso]] | kolororegiono1= #d07777 | elementojregiono1= Ĝi inkluzivas [[Dakaro]], [[Tieso]], [[Mboro]], [[Popenguine]], [[Joal-Fadiouth]]. | priskriboregiono1= Ĝi estas la Kabo-Verda Duoninsulo (''Presqu'île du Cap-Vert'') — la regiono kie troviĝas la [[Dakaro|ĉefurbo]] kaj la '''[[Insulo Gorée]]''', la centro de la sklavkomerco dum tri jarcentoj. [[Insulo Gorée|Gorée]] estis inkludita en la listo de Mondaj Heredaĵoj de [[Unesko]]. La [[Kabo-Verda Duoninsulo]] finiĝas ĉe Point Almadies, kiu markas la plej okcidentan limon de la [[Afrika]] kontinento]]. | nomoregiono2= [[Centra Senegalo]] | kolororegiono2= #dbe270 | elementojregiono2= [[Kaolack]], [[Diourbel]], [[Fatick]] | priskriboregiono2= Etendiĝanta suden de [[Dakaro]] ĝis Pointe Sangomar, la [[Petite Côte]] estas punktita de fiŝkaptistaj vilaĝoj. [[Saly Portudal]] estas la plej fama marborda feriejo. | nomoregiono3= [[Norda Senegalo]] | kolororegiono3= #b5d29f | elementojregiono3= [[Saint-Louis]], [[Matam]], [[Louga]] | priskriboregiono3= Etendiĝanta de la ĉefurbo ĝis la limo kun [[Maŭritanio]], la norda marbordo inkluzivas la urbon '''[[Saint-Louis (Senegalo)|Saint-Louis]]''', ĉe la bordoj de la rivero Senegalo kaj ankaŭ listigita kiel [[Unesko]]. | nomoregiono4= [[Casamance]] | kolororegiono4= #b383b3 | elementojregiono4= [[Ziguinchor]], [[Kolda]] | priskriboregiono4= La areo ĉirkaŭ la samnoma rivero inter [[Gambio]] kaj [[Gvineo-Bisaŭo]]. En la rivera estuaro kuŝas la insulo '''Karabane''', paradizo kun abunda vegetaĵaro kaj agrabla klimato. Ĝi atingeblas per kanuo post kiam la prama servo el [[Dakaro]] estis interrompita sekve de la sinko de la motorŝipo Joola, kiu mortigis 1 680 homojn (''jaro 2002''). | nomoregiono5= [[Tambacounda Regiono]] | kolororegiono5= #dda558 | elementojregiono5= [[Tambacounda]], [[Kédougou]] | priskriboregiono5= La ĉefa allogaĵo en orienta Senegalo estas la '''[[Nacia Parko Niokolo-Koba]]''' ĉe la limo kun [[Gvineo-Bisaŭo]]. }} == Urboj == * '''[[Dakaro]]''' estas la ĉefurbo kaj plej granda urbo. * [[Saint-Louis]] – iama ĉefurbo de Senegalo kaj Franca Okcidenta Afriko * [[Thiès]] * [[Kaolack]] * [[Ziguinchor]] * [[Tambacounda]] * [[Touba]] – centro de la "religia frateco Mouride" * [[Kafountine]] * [[Kédougou]] === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == [[File:River gambia Niokolokoba National Park.gif|thumb|Rivero Gambio en Niokolokoba Nacia Parko]] *'''Havenoj''': Matam, [[Podor]], Richard Toll, Dakaro, [[Palmarin]] *'''Lokoj de religio kaj kontemplado''': Keur Moussa, Touba, Tivaouane *'''Interesaj insuloj''': Fadiout + Joal, Ile de Gorée, Karabane *'''Naturrezervejoj''': [[Niokolo-Koba]], Delta du Saloum, Parc National des oiseaux du Djoudj, [[Reserve de Palmarin]] *'''Ŝtonaj rondoj''': Nioro du Rip, Keur Ali Lobé, Sali, Kau-Ur ĝis Wassau, Ker Batch == Komprenu == === Tereno === La senegala tereno estas malalta, kun ebenaĵoj kaj malgrandaj montetoj sud-oriente, kun la plej alta pinto nur 581 m proksime de Nepen Diakha. La rivero {{W|Senegalo (rivero)|Senegalo}} (1641 km) estas la plej grava rivero en tiu ĉi lando, al kiu ĝi donis sian nomon. Ĝi tamen ne trafluas Senegalon, sed fluas nur laŭ la norda landlimo. Alia grava rivero estas {{W|Rivero Gambio|Gambio}} (1130 km), kies bordoj tamen dum pli ol 400km apartenas al la lando preninta sian nomon el ĝi, [[Gambio]]. En Senegalo situas {{W|Verda Kabo}}, la loko pli okcidenta de la tuta Afriko, neglektante la insulojn. Ĝi donis sian nomon al la insuloj kuŝantaj fronte al ĝi en la Oceano. === Historio === [[File:MégalitheSénégal.jpg|thumb|Senegambiaj ŝton-cirkloj]] ====Antaŭhistorio kaj Antikvaj Regnoj==== La plej frua konata homa setlejo en Senegalo ekzistis antaŭ pli ol 350.000 jaroj. La Ŝtoncirkloj de Senegambio (nun Mondaj Heredaĵoj) datiĝas de la 3-a jarcento a.K. Ne multe estas konata pri la plej fruaj civilizoj, sed ekzistis multaj paleolitikaj kaj neolitikaj civilizoj ĉirkaŭ la rivero Senegalo. La '''Reĝolando Tekrur''' (Tekrour), formita ĉirkaŭ la rivero Senegalo en Futa Toro (Fouta Toro), estas unu el la plej fruaj registritaj subsaharaj regnoj. Kvankam la preciza dato de formiĝo estas nekonata, historiistoj kredas, ke ĝi komenciĝis komence de la 9-a jarcento, ĉirkaŭ la sama tempo kiel la Ganaa Imperio formiĝis en la oriento. Partoj de orienta Senegalo estis regataj de la Ganaa Imperio dum ĝia ekspansiiĝo, sed Tekrur estis pli koncentrita en Senegalo (kvankam la sudaj regionoj estis loĝataj de prapatroj de la Volofoj). Estis dum la Tekrur-regado, ke Islamo venis al Senegalo en la 11-a jarcento de la Almoravidoj en la nordo. La Tekrur-regantoj unue konvertiĝis al Islamo kaj plejparto de la regno baldaŭ sekvis. Post kiam la Almoravidoj atakis la Ganaan Imperion, ĝi malrapide perdis potencon kaj influon, naskante la Malian Imperion en 1235. La Volofa Imperio (Djolof) formiĝis en la 13-a jarcento el multaj pli malgrandaj ŝtatoj sude de Tekrur kiel tributa ŝtato de la Malia Imperio. Male al iliaj nordaj najbaroj, ili ne konvertiĝis al Islamo; ili estis animistoj. La Tekrur-Reĝolando estis malforta tiutempe, do la kreskantaj Volofa kaj Malia Imperioj ekzercis pezan influon super ili (la Malia Imperio ankaŭ konsideris Tekrur kiel tributan ŝtaton). La Volofa Imperio akiris plenan sendependecon de Malio en 1360 kun sia ĉefurbo ĉe Linguère kaj transprenis teritoriojn sude ĉirkaŭ Gambio kaj establis multajn grupojn kiel vasalojn, kiel ekzemple la Sine-Regno en 1400. La Volofa Imperio fariĝis tre potenca kaj ĉe la kulmino de sia regado vidis la alvenon de la portugaloj. ====Portugala alveno kaj la falo de la Volofa Imperio==== La portugaloj estis la unuaj eŭropanoj alvenintaj en Senegalo ĉe la insulo Gorée en 1444. Ili serĉis novan spicvojon al [[Hindio]] sed baldaŭ establis havenojn en Gorée kaj sur la Duoninsulo Verda Kabo (nuntempe [[Dakaro]]). La Volofoj kaj portugaloj establis komercajn rilatojn, provizante riĉecon al la imperio. Eŭropanoj bone pagis por militkaptitoj, kiujn ili sendis kiel sklavojn, kaj la indiĝenoj povis alporti la sklavojn al ili, por ke ili ne devu iri enlanden. Senegalo estis unu el la plej profitodonaj havenoj frue en la sklavkomerco kaj la fortaj Volofoj povis vendi multajn kaptitojn el pli malfortaj regionoj. Poste tamen la volofa imperio eniris en krizon kiam en 1549 kaj 1550 partoj el la regno sendependiĝis, fortranĉante la Volofojn de la marbordo kaj de la komerco kun la portugaloj. Kune kun internaj problemoj, la Volofoj ankaŭ estis turmentitaj de eksteraj problemoj. Kiam la Songhai fariĝis pli fortaj, ili kaptis grandan parton de la teritorio de Malio, plue izolante la Volofojn. Krome, la Denanka regno transprenis teritoriojn norde, inkluzive de Takrur, kaj atakis la nordajn teritoriojn de la Volofoj. Antaŭ 1600, la Volofa Imperio disiĝis, kvankam unu el la teritorioj restis volofa ŝtato. ====Franca konkero==== [[Dosiero:Fort de podor.jpg|thumb|Iama franca fortikaĵo en [[Podor]], en la nordo de la lando]] La loko kaj la sukceso de la komerco kun Senegalo igis ĝin tre dezirata inter eŭropanoj. La portugaloj, britoj, francoj kaj nederlandanoj ĉiuj deziris la teritorion, precipe la insulon Gorée. En 1588 la nederlandanoj sukcesis superi la portugalojn kaj vastigis komercon. Francio establis sian unuan postenon en [[Saint-Louis]]. La nederlandanoj kaj francoj ambaŭ volis preni kontrolon de la teritorio de la alia, kaj timoj pri la kreskantaj potencoj de la Nederlanda Respubliko atingis kulminon en la '''Franca-Nederlanda Milito'''. La milito okazis en Eŭropo, sed dum la nederlandanoj defendis sian patrujon, la francoj atakis la insulon Gorée kaj forpelis la nederlandanojn el Senegalo, postulante ĝin por Francio en 1677. Kiam la britoj prenis la teritorion dum la Napoleona Milito, ili aboliciis sklavecon en 1807. Post ĝia reveno al Francio, la francoj konsentis ne reenkonduki sklavecon, do sklavkomerco en Senegalo akre malpliiĝis dum la 19-a jarcento, sed la riĉaj resursoj de la lando ankoraŭ estis postulataj, kaj la francoj baldaŭ iris enlanden por postuli la teritorion. Dum la tempo kiam Eŭropo batalis pri la marbordaj setlejoj, la senegalianoj ankoraŭ havis kontrolon de la tero. La regno Waalo ekzistis ĉirkaŭ la komercstacio Saint-Louis, do ili havis traktaton kun la francoj, laŭ kiu la francoj pagus ilin por varoj kaj ili provizus protekton al la komercistoj. Kiam francaj ambicioj turniĝis al koloniigo, ili komencis per konkerado de siaj Waalo-aliancanoj en 1855. Ĉirkaŭ la sama tempo, la Tukulora Imperio konkeris la Futa Toro-n, kiu formiĝis el islama revolucio inter civitanoj en la regno Denianke en 1776, kiuj estis lacaj de esti persekutitaj. La Tukuloroj malsukcese provis forpeli la francojn en 1857, kaj la Trarza el Maŭritanio, kiuj subtenis la senegalajn regnojn, ankaŭ minacis la francan antaŭeniron. La francoj konstruis serion da fortikaĵoj laŭlonge de la marbordo kaj rivero. La Trarza-oj estis diritaj, ke ili ne estos atakitaj tiel longe kiel ili restos norde de la rivero Senegalo, kaj ili faris tion, tiel permesante al Francio establi pli grandan kontrolon super norda Senegalo. La konstruado de la fervojo Dakaro-Niĝero multe faciligis la konservadon de la regiono; Senegalo estis sub franca kontrolo antaŭ 1895 kaj oficiale fariĝis parto de Franca Okcidenta Afriko en 1904. ====Franca Senegalo al sendependeco==== La francoj kreis la '''Grandan Konsilion de Franca Okcidenta Afriko''' por kontroli la teritoriojn, kaj nur francaj civitanoj kaj civitanoj de la Kvar Komunumoj en Senegalo povis fariĝi membroj. La koloniigitaj homoj estis konsiderataj nur kiel francaj subuloj, do ili estis malhelpitaj akiri potencon. Tamen, en 1914 '''Blaise Diagne''' povis pruvi, ke li naskiĝis en unu el la komunumoj ([[Saint-Louis]]) kaj fariĝis la unua nigra viro elektita por kontroli la koloniojn. Li tiam aprobis leĝon por permesi al civitanoj de [[Dakaro]], [[Saint-Louis]], Rufisko kaj Gorée voĉdoni en francaj elektoj, kaj li sendis multajn okcidentafrikanojn por helpi Francion en la Unua Mondmilito. Senegalo kaj Franca Sudano (moderna [[Malio]]) kuniĝis por formi la '''Malian Federacion''' en 1959. La sekvan jaron, Francio konsentis doni al ili sendependecon, kaj la 20-an de junio 1960, sendependeco estis atingita. Senegalo disiĝis de la Federacio Malio kaj fariĝis sendependa ŝtato en aŭgusto 1960. Senegalo nelonge aliĝis al Gambio por formi la nacion Senegambio en 1982, sed la du nacioj disiĝis antaŭ la fino de la jardeko. Problemoj kun separistoj en la suda regiono Kazamanco de Senegalo okazis ekde la 1980-aj jaroj, sed packontrakto estis subskribita en 2004, kiu validas ĝis hodiaŭ. Senegalo ofte estas laŭdata pro sia integrigo de ĉiuj siaj etnaj kaj religiaj grupoj en pacan socion. En la 21-a jarcento, Senegalo estas ĝenerale agnoskita kiel havanta altan indicon de ekonomia kresko kaj disvolviĝo. === Etnoj === === Klimato === La klimato estas tropika, sed pli seka ol aliaj tropikaj landoj pro la influo de la proksima dezerto. La pluvema sezono daŭras de majo/junio ĝis oktobro/novembro (malpli longe en la nordo), kaj la seka sezono daŭras de novembro/decembro al aprilo/majo (pli longe en la nordo). La klimato estas pli milda apud la marbordo. == Eniri == === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == == Fari == == Komuniki == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == Estas militara konflikto inter la Senegala armeo kaj separisma ribelistoj en la regiono Kazamanco. Eviti tiun ĉi regionon (se eble) estus saĝa. == Sano == == Respekto == == Esperanto == [https://uea.org/landoj/senegalio Senegala Esperanto-Asocio] === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Skizo|Okcidentafriko}} {{Parto de|Okcidentafriko}} ricbhzlvawdba8t8stusfvbfyxrvxfj 72527 72526 2026-05-31T10:09:59Z Tiguliano 53 /* Etnoj */ 72527 wikitext text/x-wiki {{Rubando|Dakar_banner_Skyline.jpg}} {{Informkesto lando | bildo= | bildotitolo= | monunuo= | areo= | loĝantaro= | elektro= | antaŭkodo= | horzono= }} '''{{W|Senegalo}}''' (france: ''Sénégal'', volofe: ''Senegaal'') estas lando en [[Okcidentafriko]], la plej okcidenta en [[Afriko]] se oni neglektas la insulojn. Islama Senegalo allogas vizitantojn per sia riĉa kultura diverseco, fascinaj historiaj lokoj kiel la urbo Saint-Louis, Monda Heredaĵo de UNESKO, imponaj naturaj mirindaĵoj kiel la Saloum-delto kaj ĝiaj revecaj strandoj, kaj ankaŭ la ŝanco sperti tradician muzikon kaj dancformojn. Kvankam Senegalo kutime ne estas sur la listoj de plej multaj vojaĝantoj, la lando ofertas multajn allogaĵojn kaj aferojn farendajn. Fiŝkaptadaj entuziasmuloj interesiĝos scii, ke Senegalo estas unu el la plej bonaj lokoj en la mondo por kapti fiŝojn. La senegalanoj estas konataj pro sia bonkoreco kaj gastamo, kaj vi povas atendi esti traktata kun grandega respekto kiel vizitanto. == Regionoj == Laŭ turisma vidpunkto Senegalo povas esti dividita en kvin regionoj: {{Listo de regionoj | mapo= Senegal regions.png | titolomapo= Regionoj de Senegalo | tekstomapo= | grandecomapo= 450px | nomoregiono1= [[Kabo Verda-Tieso]] | kolororegiono1= #d07777 | elementojregiono1= Ĝi inkluzivas [[Dakaro]], [[Tieso]], [[Mboro]], [[Popenguine]], [[Joal-Fadiouth]]. | priskriboregiono1= Ĝi estas la Kabo-Verda Duoninsulo (''Presqu'île du Cap-Vert'') — la regiono kie troviĝas la [[Dakaro|ĉefurbo]] kaj la '''[[Insulo Gorée]]''', la centro de la sklavkomerco dum tri jarcentoj. [[Insulo Gorée|Gorée]] estis inkludita en la listo de Mondaj Heredaĵoj de [[Unesko]]. La [[Kabo-Verda Duoninsulo]] finiĝas ĉe Point Almadies, kiu markas la plej okcidentan limon de la [[Afrika]] kontinento]]. | nomoregiono2= [[Centra Senegalo]] | kolororegiono2= #dbe270 | elementojregiono2= [[Kaolack]], [[Diourbel]], [[Fatick]] | priskriboregiono2= Etendiĝanta suden de [[Dakaro]] ĝis Pointe Sangomar, la [[Petite Côte]] estas punktita de fiŝkaptistaj vilaĝoj. [[Saly Portudal]] estas la plej fama marborda feriejo. | nomoregiono3= [[Norda Senegalo]] | kolororegiono3= #b5d29f | elementojregiono3= [[Saint-Louis]], [[Matam]], [[Louga]] | priskriboregiono3= Etendiĝanta de la ĉefurbo ĝis la limo kun [[Maŭritanio]], la norda marbordo inkluzivas la urbon '''[[Saint-Louis (Senegalo)|Saint-Louis]]''', ĉe la bordoj de la rivero Senegalo kaj ankaŭ listigita kiel [[Unesko]]. | nomoregiono4= [[Casamance]] | kolororegiono4= #b383b3 | elementojregiono4= [[Ziguinchor]], [[Kolda]] | priskriboregiono4= La areo ĉirkaŭ la samnoma rivero inter [[Gambio]] kaj [[Gvineo-Bisaŭo]]. En la rivera estuaro kuŝas la insulo '''Karabane''', paradizo kun abunda vegetaĵaro kaj agrabla klimato. Ĝi atingeblas per kanuo post kiam la prama servo el [[Dakaro]] estis interrompita sekve de la sinko de la motorŝipo Joola, kiu mortigis 1 680 homojn (''jaro 2002''). | nomoregiono5= [[Tambacounda Regiono]] | kolororegiono5= #dda558 | elementojregiono5= [[Tambacounda]], [[Kédougou]] | priskriboregiono5= La ĉefa allogaĵo en orienta Senegalo estas la '''[[Nacia Parko Niokolo-Koba]]''' ĉe la limo kun [[Gvineo-Bisaŭo]]. }} == Urboj == * '''[[Dakaro]]''' estas la ĉefurbo kaj plej granda urbo. * [[Saint-Louis]] – iama ĉefurbo de Senegalo kaj Franca Okcidenta Afriko * [[Thiès]] * [[Kaolack]] * [[Ziguinchor]] * [[Tambacounda]] * [[Touba]] – centro de la "religia frateco Mouride" * [[Kafountine]] * [[Kédougou]] === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == [[File:River gambia Niokolokoba National Park.gif|thumb|Rivero Gambio en Niokolokoba Nacia Parko]] *'''Havenoj''': Matam, [[Podor]], Richard Toll, Dakaro, [[Palmarin]] *'''Lokoj de religio kaj kontemplado''': Keur Moussa, Touba, Tivaouane *'''Interesaj insuloj''': Fadiout + Joal, Ile de Gorée, Karabane *'''Naturrezervejoj''': [[Niokolo-Koba]], Delta du Saloum, Parc National des oiseaux du Djoudj, [[Reserve de Palmarin]] *'''Ŝtonaj rondoj''': Nioro du Rip, Keur Ali Lobé, Sali, Kau-Ur ĝis Wassau, Ker Batch == Komprenu == === Tereno === La senegala tereno estas malalta, kun ebenaĵoj kaj malgrandaj montetoj sud-oriente, kun la plej alta pinto nur 581 m proksime de Nepen Diakha. La rivero {{W|Senegalo (rivero)|Senegalo}} (1641 km) estas la plej grava rivero en tiu ĉi lando, al kiu ĝi donis sian nomon. Ĝi tamen ne trafluas Senegalon, sed fluas nur laŭ la norda landlimo. Alia grava rivero estas {{W|Rivero Gambio|Gambio}} (1130 km), kies bordoj tamen dum pli ol 400km apartenas al la lando preninta sian nomon el ĝi, [[Gambio]]. En Senegalo situas {{W|Verda Kabo}}, la loko pli okcidenta de la tuta Afriko, neglektante la insulojn. Ĝi donis sian nomon al la insuloj kuŝantaj fronte al ĝi en la Oceano. === Historio === [[File:MégalitheSénégal.jpg|thumb|Senegambiaj ŝton-cirkloj]] ====Antaŭhistorio kaj Antikvaj Regnoj==== La plej frua konata homa setlejo en Senegalo ekzistis antaŭ pli ol 350.000 jaroj. La Ŝtoncirkloj de Senegambio (nun Mondaj Heredaĵoj) datiĝas de la 3-a jarcento a.K. Ne multe estas konata pri la plej fruaj civilizoj, sed ekzistis multaj paleolitikaj kaj neolitikaj civilizoj ĉirkaŭ la rivero Senegalo. La '''Reĝolando Tekrur''' (Tekrour), formita ĉirkaŭ la rivero Senegalo en Futa Toro (Fouta Toro), estas unu el la plej fruaj registritaj subsaharaj regnoj. Kvankam la preciza dato de formiĝo estas nekonata, historiistoj kredas, ke ĝi komenciĝis komence de la 9-a jarcento, ĉirkaŭ la sama tempo kiel la Ganaa Imperio formiĝis en la oriento. Partoj de orienta Senegalo estis regataj de la Ganaa Imperio dum ĝia ekspansiiĝo, sed Tekrur estis pli koncentrita en Senegalo (kvankam la sudaj regionoj estis loĝataj de prapatroj de la Volofoj). Estis dum la Tekrur-regado, ke Islamo venis al Senegalo en la 11-a jarcento de la Almoravidoj en la nordo. La Tekrur-regantoj unue konvertiĝis al Islamo kaj plejparto de la regno baldaŭ sekvis. Post kiam la Almoravidoj atakis la Ganaan Imperion, ĝi malrapide perdis potencon kaj influon, naskante la Malian Imperion en 1235. La Volofa Imperio (Djolof) formiĝis en la 13-a jarcento el multaj pli malgrandaj ŝtatoj sude de Tekrur kiel tributa ŝtato de la Malia Imperio. Male al iliaj nordaj najbaroj, ili ne konvertiĝis al Islamo; ili estis animistoj. La Tekrur-Reĝolando estis malforta tiutempe, do la kreskantaj Volofa kaj Malia Imperioj ekzercis pezan influon super ili (la Malia Imperio ankaŭ konsideris Tekrur kiel tributan ŝtaton). La Volofa Imperio akiris plenan sendependecon de Malio en 1360 kun sia ĉefurbo ĉe Linguère kaj transprenis teritoriojn sude ĉirkaŭ Gambio kaj establis multajn grupojn kiel vasalojn, kiel ekzemple la Sine-Regno en 1400. La Volofa Imperio fariĝis tre potenca kaj ĉe la kulmino de sia regado vidis la alvenon de la portugaloj. ====Portugala alveno kaj la falo de la Volofa Imperio==== La portugaloj estis la unuaj eŭropanoj alvenintaj en Senegalo ĉe la insulo Gorée en 1444. Ili serĉis novan spicvojon al [[Hindio]] sed baldaŭ establis havenojn en Gorée kaj sur la Duoninsulo Verda Kabo (nuntempe [[Dakaro]]). La Volofoj kaj portugaloj establis komercajn rilatojn, provizante riĉecon al la imperio. Eŭropanoj bone pagis por militkaptitoj, kiujn ili sendis kiel sklavojn, kaj la indiĝenoj povis alporti la sklavojn al ili, por ke ili ne devu iri enlanden. Senegalo estis unu el la plej profitodonaj havenoj frue en la sklavkomerco kaj la fortaj Volofoj povis vendi multajn kaptitojn el pli malfortaj regionoj. Poste tamen la volofa imperio eniris en krizon kiam en 1549 kaj 1550 partoj el la regno sendependiĝis, fortranĉante la Volofojn de la marbordo kaj de la komerco kun la portugaloj. Kune kun internaj problemoj, la Volofoj ankaŭ estis turmentitaj de eksteraj problemoj. Kiam la Songhai fariĝis pli fortaj, ili kaptis grandan parton de la teritorio de Malio, plue izolante la Volofojn. Krome, la Denanka regno transprenis teritoriojn norde, inkluzive de Takrur, kaj atakis la nordajn teritoriojn de la Volofoj. Antaŭ 1600, la Volofa Imperio disiĝis, kvankam unu el la teritorioj restis volofa ŝtato. ====Franca konkero==== [[Dosiero:Fort de podor.jpg|thumb|Iama franca fortikaĵo en [[Podor]], en la nordo de la lando]] La loko kaj la sukceso de la komerco kun Senegalo igis ĝin tre dezirata inter eŭropanoj. La portugaloj, britoj, francoj kaj nederlandanoj ĉiuj deziris la teritorion, precipe la insulon Gorée. En 1588 la nederlandanoj sukcesis superi la portugalojn kaj vastigis komercon. Francio establis sian unuan postenon en [[Saint-Louis]]. La nederlandanoj kaj francoj ambaŭ volis preni kontrolon de la teritorio de la alia, kaj timoj pri la kreskantaj potencoj de la Nederlanda Respubliko atingis kulminon en la '''Franca-Nederlanda Milito'''. La milito okazis en Eŭropo, sed dum la nederlandanoj defendis sian patrujon, la francoj atakis la insulon Gorée kaj forpelis la nederlandanojn el Senegalo, postulante ĝin por Francio en 1677. Kiam la britoj prenis la teritorion dum la Napoleona Milito, ili aboliciis sklavecon en 1807. Post ĝia reveno al Francio, la francoj konsentis ne reenkonduki sklavecon, do sklavkomerco en Senegalo akre malpliiĝis dum la 19-a jarcento, sed la riĉaj resursoj de la lando ankoraŭ estis postulataj, kaj la francoj baldaŭ iris enlanden por postuli la teritorion. Dum la tempo kiam Eŭropo batalis pri la marbordaj setlejoj, la senegalianoj ankoraŭ havis kontrolon de la tero. La regno Waalo ekzistis ĉirkaŭ la komercstacio Saint-Louis, do ili havis traktaton kun la francoj, laŭ kiu la francoj pagus ilin por varoj kaj ili provizus protekton al la komercistoj. Kiam francaj ambicioj turniĝis al koloniigo, ili komencis per konkerado de siaj Waalo-aliancanoj en 1855. Ĉirkaŭ la sama tempo, la Tukulora Imperio konkeris la Futa Toro-n, kiu formiĝis el islama revolucio inter civitanoj en la regno Denianke en 1776, kiuj estis lacaj de esti persekutitaj. La Tukuloroj malsukcese provis forpeli la francojn en 1857, kaj la Trarza el Maŭritanio, kiuj subtenis la senegalajn regnojn, ankaŭ minacis la francan antaŭeniron. La francoj konstruis serion da fortikaĵoj laŭlonge de la marbordo kaj rivero. La Trarza-oj estis diritaj, ke ili ne estos atakitaj tiel longe kiel ili restos norde de la rivero Senegalo, kaj ili faris tion, tiel permesante al Francio establi pli grandan kontrolon super norda Senegalo. La konstruado de la fervojo Dakaro-Niĝero multe faciligis la konservadon de la regiono; Senegalo estis sub franca kontrolo antaŭ 1895 kaj oficiale fariĝis parto de Franca Okcidenta Afriko en 1904. ====Franca Senegalo al sendependeco==== La francoj kreis la '''Grandan Konsilion de Franca Okcidenta Afriko''' por kontroli la teritoriojn, kaj nur francaj civitanoj kaj civitanoj de la Kvar Komunumoj en Senegalo povis fariĝi membroj. La koloniigitaj homoj estis konsiderataj nur kiel francaj subuloj, do ili estis malhelpitaj akiri potencon. Tamen, en 1914 '''Blaise Diagne''' povis pruvi, ke li naskiĝis en unu el la komunumoj ([[Saint-Louis]]) kaj fariĝis la unua nigra viro elektita por kontroli la koloniojn. Li tiam aprobis leĝon por permesi al civitanoj de [[Dakaro]], [[Saint-Louis]], Rufisko kaj Gorée voĉdoni en francaj elektoj, kaj li sendis multajn okcidentafrikanojn por helpi Francion en la Unua Mondmilito. Senegalo kaj Franca Sudano (moderna [[Malio]]) kuniĝis por formi la '''Malian Federacion''' en 1959. La sekvan jaron, Francio konsentis doni al ili sendependecon, kaj la 20-an de junio 1960, sendependeco estis atingita. Senegalo disiĝis de la Federacio Malio kaj fariĝis sendependa ŝtato en aŭgusto 1960. Senegalo nelonge aliĝis al Gambio por formi la nacion Senegambio en 1982, sed la du nacioj disiĝis antaŭ la fino de la jardeko. Problemoj kun separistoj en la suda regiono Kazamanco de Senegalo okazis ekde la 1980-aj jaroj, sed packontrakto estis subskribita en 2004, kiu validas ĝis hodiaŭ. Senegalo ofte estas laŭdata pro sia integrigo de ĉiuj siaj etnaj kaj religiaj grupoj en pacan socion. En la 21-a jarcento, Senegalo estas ĝenerale agnoskita kiel havanta altan indicon de ekonomia kresko kaj disvolviĝo. === Etnoj === La Volofoj estas la plej granda etna grupo en Senegalo, formante 43% de la loĝantaro. La Fulboj kaj Tukuleroj estas la dua plej granda etna grupo, formante 24% de la loĝantaro. La Bassarioj kaj Bedikoj konsistigas 9% de la loĝantaro. Senegalo estas oficiale sekulara, sed estas tre plejparte islama lando (92% de la loĝantaro). La 7% de la loĝantaro, kiuj estas kristanoj, inkluzivis Léopold Senghor, la tre influan kaj longe regantan unuan prezidanton de Senegalo. Sufiĉe multaj aliaj religioj estas reprezentitaj inter la restanta 1% de la loĝantaro, inkluzive de tradiciaj afrikaj religioj. === Klimato === La klimato estas tropika, sed pli seka ol aliaj tropikaj landoj pro la influo de la proksima dezerto. La pluvema sezono daŭras de majo/junio ĝis oktobro/novembro (malpli longe en la nordo), kaj la seka sezono daŭras de novembro/decembro al aprilo/majo (pli longe en la nordo). La klimato estas pli milda apud la marbordo. == Eniri == === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == == Fari == == Komuniki == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == Estas militara konflikto inter la Senegala armeo kaj separisma ribelistoj en la regiono Kazamanco. Eviti tiun ĉi regionon (se eble) estus saĝa. == Sano == == Respekto == == Esperanto == [https://uea.org/landoj/senegalio Senegala Esperanto-Asocio] === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Skizo|Okcidentafriko}} {{Parto de|Okcidentafriko}} 47ja6jgxbedxpfdffy6k8mylzconwpk 72528 72527 2026-05-31T10:15:00Z Tiguliano 53 /* Komuniki */ 72528 wikitext text/x-wiki {{Rubando|Dakar_banner_Skyline.jpg}} {{Informkesto lando | bildo= | bildotitolo= | monunuo= | areo= | loĝantaro= | elektro= | antaŭkodo= | horzono= }} '''{{W|Senegalo}}''' (france: ''Sénégal'', volofe: ''Senegaal'') estas lando en [[Okcidentafriko]], la plej okcidenta en [[Afriko]] se oni neglektas la insulojn. Islama Senegalo allogas vizitantojn per sia riĉa kultura diverseco, fascinaj historiaj lokoj kiel la urbo Saint-Louis, Monda Heredaĵo de UNESKO, imponaj naturaj mirindaĵoj kiel la Saloum-delto kaj ĝiaj revecaj strandoj, kaj ankaŭ la ŝanco sperti tradician muzikon kaj dancformojn. Kvankam Senegalo kutime ne estas sur la listoj de plej multaj vojaĝantoj, la lando ofertas multajn allogaĵojn kaj aferojn farendajn. Fiŝkaptadaj entuziasmuloj interesiĝos scii, ke Senegalo estas unu el la plej bonaj lokoj en la mondo por kapti fiŝojn. La senegalanoj estas konataj pro sia bonkoreco kaj gastamo, kaj vi povas atendi esti traktata kun grandega respekto kiel vizitanto. == Regionoj == Laŭ turisma vidpunkto Senegalo povas esti dividita en kvin regionoj: {{Listo de regionoj | mapo= Senegal regions.png | titolomapo= Regionoj de Senegalo | tekstomapo= | grandecomapo= 450px | nomoregiono1= [[Kabo Verda-Tieso]] | kolororegiono1= #d07777 | elementojregiono1= Ĝi inkluzivas [[Dakaro]], [[Tieso]], [[Mboro]], [[Popenguine]], [[Joal-Fadiouth]]. | priskriboregiono1= Ĝi estas la Kabo-Verda Duoninsulo (''Presqu'île du Cap-Vert'') — la regiono kie troviĝas la [[Dakaro|ĉefurbo]] kaj la '''[[Insulo Gorée]]''', la centro de la sklavkomerco dum tri jarcentoj. [[Insulo Gorée|Gorée]] estis inkludita en la listo de Mondaj Heredaĵoj de [[Unesko]]. La [[Kabo-Verda Duoninsulo]] finiĝas ĉe Point Almadies, kiu markas la plej okcidentan limon de la [[Afrika]] kontinento]]. | nomoregiono2= [[Centra Senegalo]] | kolororegiono2= #dbe270 | elementojregiono2= [[Kaolack]], [[Diourbel]], [[Fatick]] | priskriboregiono2= Etendiĝanta suden de [[Dakaro]] ĝis Pointe Sangomar, la [[Petite Côte]] estas punktita de fiŝkaptistaj vilaĝoj. [[Saly Portudal]] estas la plej fama marborda feriejo. | nomoregiono3= [[Norda Senegalo]] | kolororegiono3= #b5d29f | elementojregiono3= [[Saint-Louis]], [[Matam]], [[Louga]] | priskriboregiono3= Etendiĝanta de la ĉefurbo ĝis la limo kun [[Maŭritanio]], la norda marbordo inkluzivas la urbon '''[[Saint-Louis (Senegalo)|Saint-Louis]]''', ĉe la bordoj de la rivero Senegalo kaj ankaŭ listigita kiel [[Unesko]]. | nomoregiono4= [[Casamance]] | kolororegiono4= #b383b3 | elementojregiono4= [[Ziguinchor]], [[Kolda]] | priskriboregiono4= La areo ĉirkaŭ la samnoma rivero inter [[Gambio]] kaj [[Gvineo-Bisaŭo]]. En la rivera estuaro kuŝas la insulo '''Karabane''', paradizo kun abunda vegetaĵaro kaj agrabla klimato. Ĝi atingeblas per kanuo post kiam la prama servo el [[Dakaro]] estis interrompita sekve de la sinko de la motorŝipo Joola, kiu mortigis 1 680 homojn (''jaro 2002''). | nomoregiono5= [[Tambacounda Regiono]] | kolororegiono5= #dda558 | elementojregiono5= [[Tambacounda]], [[Kédougou]] | priskriboregiono5= La ĉefa allogaĵo en orienta Senegalo estas la '''[[Nacia Parko Niokolo-Koba]]''' ĉe la limo kun [[Gvineo-Bisaŭo]]. }} == Urboj == * '''[[Dakaro]]''' estas la ĉefurbo kaj plej granda urbo. * [[Saint-Louis]] – iama ĉefurbo de Senegalo kaj Franca Okcidenta Afriko * [[Thiès]] * [[Kaolack]] * [[Ziguinchor]] * [[Tambacounda]] * [[Touba]] – centro de la "religia frateco Mouride" * [[Kafountine]] * [[Kédougou]] === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == [[File:River gambia Niokolokoba National Park.gif|thumb|Rivero Gambio en Niokolokoba Nacia Parko]] *'''Havenoj''': Matam, [[Podor]], Richard Toll, Dakaro, [[Palmarin]] *'''Lokoj de religio kaj kontemplado''': Keur Moussa, Touba, Tivaouane *'''Interesaj insuloj''': Fadiout + Joal, Ile de Gorée, Karabane *'''Naturrezervejoj''': [[Niokolo-Koba]], Delta du Saloum, Parc National des oiseaux du Djoudj, [[Reserve de Palmarin]] *'''Ŝtonaj rondoj''': Nioro du Rip, Keur Ali Lobé, Sali, Kau-Ur ĝis Wassau, Ker Batch == Komprenu == === Tereno === La senegala tereno estas malalta, kun ebenaĵoj kaj malgrandaj montetoj sud-oriente, kun la plej alta pinto nur 581 m proksime de Nepen Diakha. La rivero {{W|Senegalo (rivero)|Senegalo}} (1641 km) estas la plej grava rivero en tiu ĉi lando, al kiu ĝi donis sian nomon. Ĝi tamen ne trafluas Senegalon, sed fluas nur laŭ la norda landlimo. Alia grava rivero estas {{W|Rivero Gambio|Gambio}} (1130 km), kies bordoj tamen dum pli ol 400km apartenas al la lando preninta sian nomon el ĝi, [[Gambio]]. En Senegalo situas {{W|Verda Kabo}}, la loko pli okcidenta de la tuta Afriko, neglektante la insulojn. Ĝi donis sian nomon al la insuloj kuŝantaj fronte al ĝi en la Oceano. === Historio === [[File:MégalitheSénégal.jpg|thumb|Senegambiaj ŝton-cirkloj]] ====Antaŭhistorio kaj Antikvaj Regnoj==== La plej frua konata homa setlejo en Senegalo ekzistis antaŭ pli ol 350.000 jaroj. La Ŝtoncirkloj de Senegambio (nun Mondaj Heredaĵoj) datiĝas de la 3-a jarcento a.K. Ne multe estas konata pri la plej fruaj civilizoj, sed ekzistis multaj paleolitikaj kaj neolitikaj civilizoj ĉirkaŭ la rivero Senegalo. La '''Reĝolando Tekrur''' (Tekrour), formita ĉirkaŭ la rivero Senegalo en Futa Toro (Fouta Toro), estas unu el la plej fruaj registritaj subsaharaj regnoj. Kvankam la preciza dato de formiĝo estas nekonata, historiistoj kredas, ke ĝi komenciĝis komence de la 9-a jarcento, ĉirkaŭ la sama tempo kiel la Ganaa Imperio formiĝis en la oriento. Partoj de orienta Senegalo estis regataj de la Ganaa Imperio dum ĝia ekspansiiĝo, sed Tekrur estis pli koncentrita en Senegalo (kvankam la sudaj regionoj estis loĝataj de prapatroj de la Volofoj). Estis dum la Tekrur-regado, ke Islamo venis al Senegalo en la 11-a jarcento de la Almoravidoj en la nordo. La Tekrur-regantoj unue konvertiĝis al Islamo kaj plejparto de la regno baldaŭ sekvis. Post kiam la Almoravidoj atakis la Ganaan Imperion, ĝi malrapide perdis potencon kaj influon, naskante la Malian Imperion en 1235. La Volofa Imperio (Djolof) formiĝis en la 13-a jarcento el multaj pli malgrandaj ŝtatoj sude de Tekrur kiel tributa ŝtato de la Malia Imperio. Male al iliaj nordaj najbaroj, ili ne konvertiĝis al Islamo; ili estis animistoj. La Tekrur-Reĝolando estis malforta tiutempe, do la kreskantaj Volofa kaj Malia Imperioj ekzercis pezan influon super ili (la Malia Imperio ankaŭ konsideris Tekrur kiel tributan ŝtaton). La Volofa Imperio akiris plenan sendependecon de Malio en 1360 kun sia ĉefurbo ĉe Linguère kaj transprenis teritoriojn sude ĉirkaŭ Gambio kaj establis multajn grupojn kiel vasalojn, kiel ekzemple la Sine-Regno en 1400. La Volofa Imperio fariĝis tre potenca kaj ĉe la kulmino de sia regado vidis la alvenon de la portugaloj. ====Portugala alveno kaj la falo de la Volofa Imperio==== La portugaloj estis la unuaj eŭropanoj alvenintaj en Senegalo ĉe la insulo Gorée en 1444. Ili serĉis novan spicvojon al [[Hindio]] sed baldaŭ establis havenojn en Gorée kaj sur la Duoninsulo Verda Kabo (nuntempe [[Dakaro]]). La Volofoj kaj portugaloj establis komercajn rilatojn, provizante riĉecon al la imperio. Eŭropanoj bone pagis por militkaptitoj, kiujn ili sendis kiel sklavojn, kaj la indiĝenoj povis alporti la sklavojn al ili, por ke ili ne devu iri enlanden. Senegalo estis unu el la plej profitodonaj havenoj frue en la sklavkomerco kaj la fortaj Volofoj povis vendi multajn kaptitojn el pli malfortaj regionoj. Poste tamen la volofa imperio eniris en krizon kiam en 1549 kaj 1550 partoj el la regno sendependiĝis, fortranĉante la Volofojn de la marbordo kaj de la komerco kun la portugaloj. Kune kun internaj problemoj, la Volofoj ankaŭ estis turmentitaj de eksteraj problemoj. Kiam la Songhai fariĝis pli fortaj, ili kaptis grandan parton de la teritorio de Malio, plue izolante la Volofojn. Krome, la Denanka regno transprenis teritoriojn norde, inkluzive de Takrur, kaj atakis la nordajn teritoriojn de la Volofoj. Antaŭ 1600, la Volofa Imperio disiĝis, kvankam unu el la teritorioj restis volofa ŝtato. ====Franca konkero==== [[Dosiero:Fort de podor.jpg|thumb|Iama franca fortikaĵo en [[Podor]], en la nordo de la lando]] La loko kaj la sukceso de la komerco kun Senegalo igis ĝin tre dezirata inter eŭropanoj. La portugaloj, britoj, francoj kaj nederlandanoj ĉiuj deziris la teritorion, precipe la insulon Gorée. En 1588 la nederlandanoj sukcesis superi la portugalojn kaj vastigis komercon. Francio establis sian unuan postenon en [[Saint-Louis]]. La nederlandanoj kaj francoj ambaŭ volis preni kontrolon de la teritorio de la alia, kaj timoj pri la kreskantaj potencoj de la Nederlanda Respubliko atingis kulminon en la '''Franca-Nederlanda Milito'''. La milito okazis en Eŭropo, sed dum la nederlandanoj defendis sian patrujon, la francoj atakis la insulon Gorée kaj forpelis la nederlandanojn el Senegalo, postulante ĝin por Francio en 1677. Kiam la britoj prenis la teritorion dum la Napoleona Milito, ili aboliciis sklavecon en 1807. Post ĝia reveno al Francio, la francoj konsentis ne reenkonduki sklavecon, do sklavkomerco en Senegalo akre malpliiĝis dum la 19-a jarcento, sed la riĉaj resursoj de la lando ankoraŭ estis postulataj, kaj la francoj baldaŭ iris enlanden por postuli la teritorion. Dum la tempo kiam Eŭropo batalis pri la marbordaj setlejoj, la senegalianoj ankoraŭ havis kontrolon de la tero. La regno Waalo ekzistis ĉirkaŭ la komercstacio Saint-Louis, do ili havis traktaton kun la francoj, laŭ kiu la francoj pagus ilin por varoj kaj ili provizus protekton al la komercistoj. Kiam francaj ambicioj turniĝis al koloniigo, ili komencis per konkerado de siaj Waalo-aliancanoj en 1855. Ĉirkaŭ la sama tempo, la Tukulora Imperio konkeris la Futa Toro-n, kiu formiĝis el islama revolucio inter civitanoj en la regno Denianke en 1776, kiuj estis lacaj de esti persekutitaj. La Tukuloroj malsukcese provis forpeli la francojn en 1857, kaj la Trarza el Maŭritanio, kiuj subtenis la senegalajn regnojn, ankaŭ minacis la francan antaŭeniron. La francoj konstruis serion da fortikaĵoj laŭlonge de la marbordo kaj rivero. La Trarza-oj estis diritaj, ke ili ne estos atakitaj tiel longe kiel ili restos norde de la rivero Senegalo, kaj ili faris tion, tiel permesante al Francio establi pli grandan kontrolon super norda Senegalo. La konstruado de la fervojo Dakaro-Niĝero multe faciligis la konservadon de la regiono; Senegalo estis sub franca kontrolo antaŭ 1895 kaj oficiale fariĝis parto de Franca Okcidenta Afriko en 1904. ====Franca Senegalo al sendependeco==== La francoj kreis la '''Grandan Konsilion de Franca Okcidenta Afriko''' por kontroli la teritoriojn, kaj nur francaj civitanoj kaj civitanoj de la Kvar Komunumoj en Senegalo povis fariĝi membroj. La koloniigitaj homoj estis konsiderataj nur kiel francaj subuloj, do ili estis malhelpitaj akiri potencon. Tamen, en 1914 '''Blaise Diagne''' povis pruvi, ke li naskiĝis en unu el la komunumoj ([[Saint-Louis]]) kaj fariĝis la unua nigra viro elektita por kontroli la koloniojn. Li tiam aprobis leĝon por permesi al civitanoj de [[Dakaro]], [[Saint-Louis]], Rufisko kaj Gorée voĉdoni en francaj elektoj, kaj li sendis multajn okcidentafrikanojn por helpi Francion en la Unua Mondmilito. Senegalo kaj Franca Sudano (moderna [[Malio]]) kuniĝis por formi la '''Malian Federacion''' en 1959. La sekvan jaron, Francio konsentis doni al ili sendependecon, kaj la 20-an de junio 1960, sendependeco estis atingita. Senegalo disiĝis de la Federacio Malio kaj fariĝis sendependa ŝtato en aŭgusto 1960. Senegalo nelonge aliĝis al Gambio por formi la nacion Senegambio en 1982, sed la du nacioj disiĝis antaŭ la fino de la jardeko. Problemoj kun separistoj en la suda regiono Kazamanco de Senegalo okazis ekde la 1980-aj jaroj, sed packontrakto estis subskribita en 2004, kiu validas ĝis hodiaŭ. Senegalo ofte estas laŭdata pro sia integrigo de ĉiuj siaj etnaj kaj religiaj grupoj en pacan socion. En la 21-a jarcento, Senegalo estas ĝenerale agnoskita kiel havanta altan indicon de ekonomia kresko kaj disvolviĝo. === Etnoj === La Volofoj estas la plej granda etna grupo en Senegalo, formante 43% de la loĝantaro. La Fulboj kaj Tukuleroj estas la dua plej granda etna grupo, formante 24% de la loĝantaro. La Bassarioj kaj Bedikoj konsistigas 9% de la loĝantaro. Senegalo estas oficiale sekulara, sed estas tre plejparte islama lando (92% de la loĝantaro). La 7% de la loĝantaro, kiuj estas kristanoj, inkluzivis Léopold Senghor, la tre influan kaj longe regantan unuan prezidanton de Senegalo. Sufiĉe multaj aliaj religioj estas reprezentitaj inter la restanta 1% de la loĝantaro, inkluzive de tradiciaj afrikaj religioj. === Klimato === La klimato estas tropika, sed pli seka ol aliaj tropikaj landoj pro la influo de la proksima dezerto. La pluvema sezono daŭras de majo/junio ĝis oktobro/novembro (malpli longe en la nordo), kaj la seka sezono daŭras de novembro/decembro al aprilo/majo (pli longe en la nordo). La klimato estas pli milda apud la marbordo. == Eniri == === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == == Fari == == Komuniki == [[Volofa frazlibro|Volofa]] estas la gepatra lingvo de multaj senegalanoj, (sed vi trovos, ke preskaŭ ĉiuj parolas ĝin). Scii la bazajn volofajn salutojn kaj frazojn multe helpos vin akiri pli bonan servon kaj prezojn. [[Franca frazlibro|La franca]] estas la oficiala lingvo kaj estas lernata de ĉiuj senegalanoj en la lernejo, do ĝi estas tre utila lingvo por vizitantoj. Dum kelkaj senegalaj komercistoj parolas la anglan, plej multaj komercoj estas farataj en la franca aŭ volofa. Aliaj lingvoj uzataj en Senegalo inkluzivas la sereran, soninkan, pularan, jolan kaj mandinkan. La baza islama saluto ofte estas uzata: ''Salaam Aleikum'' - Paco al vi. La respondo estas ''Waleikum Salaam'' - Kaj al vi paco. == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == Estas militara konflikto inter la Senegala armeo kaj separisma ribelistoj en la regiono Kazamanco. Eviti tiun ĉi regionon (se eble) estus saĝa. == Sano == == Respekto == == Esperanto == [https://uea.org/landoj/senegalio Senegala Esperanto-Asocio] === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Skizo|Okcidentafriko}} {{Parto de|Okcidentafriko}} 52dalf6r6fi9pevfwd2gtaxyhask65y