Vikivojaĝo eowikivoyage https://eo.wikivoyage.org/wiki/Vikivoja%C4%9Do:%C4%88efpa%C4%9Do MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter Aŭdvidaĵo Specialaĵo Diskuto Uzanto Uzanto-Diskuto Vikivojaĝo Vikivojaĝo-Diskuto Dosiero Dosiero-Diskuto MediaWiki MediaWiki-Diskuto Ŝablono Ŝablono-Diskuto Helpo Helpo-Diskuto Kategorio Kategorio-Diskuto TimedText TimedText talk Modulo Modulo-Diskuto Event Event talk 0 3666 72576 67482 2026-06-08T10:37:45Z Tiguliano 53 72576 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto regiono | nomo = Falklandoj | flago = | flagograndeco = | lando = Unuiĝinta Reĝlando | bildo = | bildotitolo = | situo = | ĉefurbo = Stanlejo | areo = | loĝantaro = | horzono = }} '''{{W|Insuloj Falklandoj|Falklandoj}}''' (ankaŭ konataj kiel Malvinoj), (angle Falkland Islands, hispane Islas Malvinas), estas insularo, dependa teritorio de [[Britio]] en mondoparto [[Sudameriko]]. La '''Falklandaj Insuloj''' konsistas el du ĉefaj insuloj kaj plurcent pli malgrandaj insuloj en la suda Atlantika Oceano, apud la orienta marbordo de [[Argentino]]. Ili estas Brita Transmara Teritorio, sed proksima [[Argentino]] pretendas jurisdikcion de la ''Malvinoj''. Kvankam la insuloj estas postulataj de Argentino, la Falklandaj Insuloj fakte estas loĝataj fare de britoj, kaj sub la kontrolo de la brita loka registaro. <br/> (Ĉi tiu paĝo ne reprezentas politikan subtenon de iu ajn el la du flankoj de la disputo.) La plej multaj vizitantoj al la insuloj venas inter oktobro kaj marto (somero en la Suda Hemisfero) por ĝui la spektaklan faŭnon kaj harditan kamparan vivstilon. == Loĝataj lokoj == Oni ne povas paroli pri "Urboj en la Falklandoj. Dum la loĝantaro de Stanlejo (Stanley) ŝvebas je ĉirkaŭ 2.000, la loĝantaro de aliaj setlejoj kutime varias de unucifera nombro ĝis eble 20 homoj kun rimarkebla kresko dum la ŝaftondado. Kompare, la averaĝa mezgranda vilaĝo en Britio havas loĝantaron de ĉirkaŭ 3.000 kaj tio estas preskaŭ la tuta loĝantaro de la tutaj Falkland-Insuloj. *[[Stanlejo (Falkland-Insuloj)|Stanlejo]] – la ĉefurbo kaj haveno, kaj la sola urbo en iu ajn normala senco de la vorto. Ĉefaĵoj inkluzivas la katedralon kaj ĝian balen-ostan arkon, historian muzeon, la rezidejon de la guberniestro kaj la pingvenojn ĉe la proksima Volunteer Point. *[[Goose Green]] – malgranda setlejo sur la Orienta Falklando, kun multaj restaĵoj de la milito de 1982; ĉi tie okazis samnoma batalo en tiu konflikto. Kvankam la loĝejo estas limigita, ĝi servas kiel pli bona bazo por esplori la sudan Lafonian regionon ol Stanlejo. *[[Port Howard]] – 800 km², ŝafbieno sur la Okcidenta Falklando: la sola maniero atingi ĝin de Stanlejo estas per aviadilo, alteriĝante en proksima kampo, aŭ per pramo dufoje tage de Orienta Falklando. Port Howard estas ekstreme trankvila parto de la mondo, kun vastaj vidaĵoj kaj bonegaj eblecoj por ekskursoj. *[[North Arm]] – plej granda setlejo en Lafonio kaj loĝcentro de North Arm Farm. == Insuloj == La vivo en Falklandoj povas esti dividita inter loĝado en Stanlejo aŭ loĝado "en kamparo", t.e. ie ajn ekster la ĉefurbo. La du ĉefaj insuloj de la teritorio estas Orienta Falklando kaj Okcidenta Falklando, kun multaj pli malgrandaj insuloj provizantaj pliajn cellokojn. {{Listo de regionoj | mapo= Falkland Islands regions map.png | titolomapo= | tekstomapo= | grandecomapo= 600px | nomoregiono1= | kolororegiono1= | elementojregiono1= | priskriboregiono1= | nomoregiono2= | kolororegiono2= | elementojregiono2= | priskriboregiono2= | nomoregiono3= | kolororegiono3= | elementojregiono3= | priskriboregiono3= | nomoregiono4= | kolororegiono4= | elementojregiono4= | priskriboregiono4= | nomoregiono5= | kolororegiono5= | elementojregiono5= | priskriboregiono5= | nomoregiono6= | kolororegiono6= | elementojregiono6= | priskriboregiono6= | nomoregiono7= | kolororegiono7= | elementojregiono7= | priskriboregiono7= | nomoregiono8= | kolororegiono8= | elementojregiono8= | priskriboregiono8= | nomoregiono9= | kolororegiono9= | elementojregiono9= | priskriboregiono9= | nomoregiono10= | kolororegiono10= | elementojregiono10= | priskriboregiono10= }} == Urboj == === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == == Kompreni == === Tereno === === Historio === === Klimato === == Eniri == === Eniri avie === === Eniri trajne === === Eniri buse === == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == == Fari == == Komuniki == == Lerni == == Labori == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Sano == == Respekto == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Skizo}} {{Parto de|Sudameriko}} 8g454mdjx2iy16k8bb1o5ixw9wsvqpj 72580 72576 2026-06-08T11:51:00Z Tiguliano 53 72580 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto regiono | nomo = Falklandoj | flago = | flagograndeco = | lando = Unuiĝinta Reĝlando | bildo =Dosiero: Camp-Settlement.jpg | bildotitolo = Kampara setlejo | situo = | ĉefurbo = Stanlejo | areo = | loĝantaro = | horzono = }} '''{{W|Insuloj Falklandoj|Falklandoj}}''' (ankaŭ konataj kiel Malvinoj), (angle Falkland Islands, hispane Islas Malvinas), estas insularo, dependa teritorio de [[Britio]] en mondoparto [[Sudameriko]]. La '''Falklandaj Insuloj''' konsistas el du ĉefaj insuloj kaj plurcent pli malgrandaj insuloj en la suda Atlantika Oceano, apud la orienta marbordo de [[Argentino]]. Ili estas Brita Transmara Teritorio, sed proksima [[Argentino]] pretendas jurisdikcion de la ''Malvinoj''. Kvankam la insuloj estas postulataj de Argentino, la Falklandaj Insuloj fakte estas loĝataj fare de britoj, kaj sub la kontrolo de la brita loka registaro. <br/> (Ĉi tiu paĝo ne reprezentas politikan subtenon de iu ajn el la du flankoj de la disputo.) La plej multaj vizitantoj al la insuloj venas inter oktobro kaj marto (somero en la Suda Hemisfero) por ĝui la spektaklan faŭnon kaj harditan kamparan vivstilon. == Loĝataj lokoj == [[Dosiero:WhaleboneArchCathedral.JPG|eta|maldekstra|Katedralo Christchurch, Stanley]] Oni ne povas paroli pri "Urboj" en la Falklandoj. Dum la loĝantaro de Stanlejo (Stanley) ŝvebas je ĉirkaŭ 2.000, la loĝantaro de aliaj setlejoj kutime varias de unucifera nombro ĝis eble 20 homoj kun rimarkebla kresko dum la ŝaftondado. Kompare, la averaĝa mezgranda vilaĝo en Britio havas loĝantaron de ĉirkaŭ 3.000 kaj tio estas preskaŭ la tuta loĝantaro de la tutaj Falkland-Insuloj. *[[Stanlejo (Falkland-Insuloj)|Stanlejo]] – la ĉefurbo kaj haveno, kaj la sola urbo en iu ajn normala senco de la vorto. Ĉefaĵoj inkluzivas la katedralon kaj ĝian balen-ostan arkon, historian muzeon, la rezidejon de la guberniestro kaj la pingvenojn ĉe la proksima Volunteer Point. *[[Goose Green]] – malgranda setlejo sur la Orienta Falklando, kun multaj restaĵoj de la milito de 1982; ĉi tie okazis samnoma batalo en tiu konflikto. Kvankam la loĝejo estas limigita, ĝi servas kiel pli bona bazo por esplori la sudan Lafonian regionon ol Stanlejo. *[[Port Howard]] – 800 km², ŝafbieno sur la Okcidenta Falklando: la sola maniero atingi ĝin de Stanlejo estas per aviadilo, alteriĝante en proksima kampo, aŭ per pramo dufoje tage de Orienta Falklando. Port Howard estas ekstreme trankvila parto de la mondo, kun vastaj vidaĵoj kaj bonegaj eblecoj por ekskursoj. *[[North Arm]] – plej granda setlejo en Lafonio kaj loĝcentro de North Arm Farm. == Insuloj == La vivo en Falklandoj povas esti dividita inter loĝado en Stanlejo aŭ loĝado "en kamparo", t.e. ie ajn ekster la ĉefurbo. La du ĉefaj insuloj de la teritorio estas Orienta Falklando kaj Okcidenta Falklando, kun multaj pli malgrandaj insuloj provizantaj pliajn cellokojn. {{Listo de regionoj | mapo= Falkland Islands regions map.png | titolomapo= | tekstomapo= | grandecomapo= 600px | nomoregiono1= Orienta Falklando | kolororegiono1= #d5dc76 | elementojregiono1= | priskriboregiono1= La plej orienta kaj plej granda el la du ĉefaj insuloj, enhavanta la ĉefurbon de la teritorio, Stanley, krom Goose Green kaj Mount Pleasant. Ĝi estas la enirejo al la Falklandoj por la plej multaj vojaĝantoj. | nomoregiono2= Okcidenta Falklando | kolororegiono2= #b5d29f | elementojregiono2= | priskriboregiono2=La alia grava insulo de Falklandoj, hejmo de Port Howard, multaj bienoj kaj vidoj malproksimaj de ie ajn alie en ĉi tiu parto de la mondo. | nomoregiono3= [[Carcass Island]] | kolororegiono3= #4070b4 | elementojregiono3= | priskriboregiono3= Rifuĝejo por bird-observantoj pro la manko de ratoj aŭ aliaj predbestoj en la nordokcidenta angulo de la insularo. | nomoregiono4= [[New Island]] | kolororegiono4= #8478b7 | elementojregiono4= | priskriboregiono4= Malgranda naturrezervejo kun grandaj kolonioj de pingvenoj kaj albatrosoj. | nomoregiono5= [[Pebble Island]] | kolororegiono5= #60a0a8 | elementojregiono5= | priskriboregiono5= | nomoregiono6= [[Saunders Island]] | kolororegiono6= #d09440 | elementojregiono6= | priskriboregiono6= | nomoregiono7= [[Sea Lion Island]] | kolororegiono7= #ac4b8b | elementojregiono7= | priskriboregiono7= La plej suda loĝata insulo de la arkipelago, fama pro sia faŭno. | nomoregiono8= [[West Point Island]] | kolororegiono8= #d56d76 | elementojregiono8= | priskriboregiono8= }} == Kompreni == La Falklandoj estas brita transmara teritorio. La insularo estas proksimume samgranda kiel [[Kimrio]], sed ekstreme maldense loĝata; pingvenoj superas homojn cent kontraŭ unu. La insuloj estas ankaŭ postulitaj de Argentino kaj estis la loko de grava konflikto inter la du landoj en 1982. === Historio === [[File:San-Carlos-Cemetery.JPG|thumb|La Armea Tombejo Blue Beach ĉe San Carlos, kiu enhavas la restaĵojn de 14 el la 255 britaj soldatoj mortigitaj dum la Falklanda Milito. 237 el la 649 argentinaj mortintoj estas enterigitaj en la Argentina Armea Tombejo proksime de Port Darwin.]] Ĝi estis unue vidita de angla navigisto en 1592, sed alia anglo unue surteriĝis tie preskaŭ jarcenton pli poste, en 1690. La francoj establis setlejon eĉ pli poste en 1764, kiu poste estis donita al Hispanio. La francoj nomis la insulojn "les îles Malouines", laŭ la haveno de [[Saint-Malo]] en Bretonio, de kie originis la unuaj setlantoj de Falklandoj. De tio devenas la hispana nomo, "Malvinas". Brita setlejo sekvis baldaŭ en 1766 kaj la insuloj fariĝis la temo de daŭraj teritoriaj disputoj inter Britio kaj Hispanio, kiuj poste fariĝis disputo inter Britio kaj Argentino. Kvankam la insuloj havas kompleksan historion de setlado kaj forlaso fare de diversaj nacioj, estas ĝenerale akceptite, ke ekde 1833 la insuloj estas sub brita kontrolo. Dum la plej granda parto de la 19-a jarcento, kiu regis aŭ devus regi la insulojn estis negrava problemo en argentina kaj internacia politiko, kaj ekzistas eĉ kelkaj duonoficialaj mapoj el tiu epoko, kiuj montras la insulojn kiel britajn. Tamen, ekde la 20-a jarcento, naciismaj voĉoj en Argentino postulis, ke la insuloj estu "redonitaj" al Argentino, surbaze de la iama hispana postulo, (kiun Argentino asertis esti "heredinta"), kaj eĉ pro la argentina opinio ke la hispana administrado kaj setlado de la insuloj antaŭ 1833, estus ĉesigita pro la uzo de la forto, laŭ tiuj argentinaj postuloj. Malferma konflikto inter Britio kaj Argentino komenciĝis la 2-an de aprilo 1982 kiam la argentina milita junto ordonis la invadon de la insuloj. La britoj respondis per ekspedicia trupo, kiu surteriĝis sep semajnojn poste. Post furioza batalado en tio, kio ofte estas konata kiel la Falklanda Milito, la argentina okupacia trupo estis devigita kapitulaci la 14-an de junio 1982. Tamen, hodiaŭ Bonaero ankoraŭ rifuzas rezigni pri la postulo de Argentino pri la teritorio, kaj daŭre celas pacan transdonon de suvereneco, kvankam la plej multaj Falkland-insulanoj konsideras sin britoj sen intereso aliĝi al Argentino. Referendumo okazis pri la demando en 2013, en kiu 99.8% voĉdonis resti brita teritorio. ===Ekonomio=== La ekonomio de Falklandoj iam baziĝis sur agrikulturo (ĉefe ŝafbredado), sed hodiaŭ fiŝkaptado kontribuas la plejparton de la ekonomia agado. Enspezoj el licencado de eksterlandaj trolŝipoj sumiĝas al pli ol 40 milionoj da usonaj dolaroj jare, kun kalmaroj respondecaj pri 75% de la kaptitaj fiŝoj. Agrikulturaj agadoj ĉefe subtenas hejman konsumon, escepte de altkvalita lano, kiu estas eksportata. Enketoj rivelis naftodeponejojn ene de 200-mejla naftoesplorada zono ĉirkaŭ la insuloj, kaj esplora borado estas survoje. La brita milita ĉeesto provizas konsiderindan ekonomian akcelon. == Eniri == Turismo estas aktive kuraĝigata kaj rapide kreskas kun ĉirkaŭ 66 000 vizitantoj en 2009; granda parto de la kresko venas de vizitantaj krozoŝipoj. La plimulto de vizitantoj estas el Britio, sed oni klopodas kuraĝigi faŭnan kaj aventuran turismon. La ĉefa sezono estas de novembro ĝis marto, sed fiŝkaptado de martrutoj estas plej favora ekster ĉi tiu periodo. Paketvojaĝoj, kiuj permesas al vizitantoj pasigi plurajn tagojn aŭ semajnojn sur la insuloj, estas haveblaj, sed tre multekostaj. La Falklandaj Insuloj estas riska celloko por individuaj vojaĝantoj, kiuj preferas mem organizi viziton, krom se ili havas grandajn rezervojn de tempo kaj mono. Ĉiu povas mendi enlandajn FIGAS-flugojn kaj loĝadon, sed dum la turisma sektoro de la Falklandaj Insuloj bonvenigas krozoŝipajn tagekskursantojn per malfermaj brakoj (kaj kasregistriloj same malfermitaj en ĝoja antaŭĝojo), nuntempe ĝi neglektas individuajn vizitantojn kaj eĉ intence diskriminacias kontraŭ ili (ekzemple, kiam temas pri muzeo-enirkotizoj). ===Tereno=== [[Dosiero:2884-saunders-landscape_RJ.jpg|eta|"La Kolo" sur Saunders-Insulo]] La tereno estas roka kaj monteta, kun iom da marĉa tereno. Torfo troviĝas tra la insuloj, kio kondukas al eble danĝeraj fajrokondiĉoj; post ekbruligo, torfofajro povas bruli dum monatoj. La profunde kava marbordo provizas bonajn naturajn havenojn. La plej alta punkto en la insuloj estas la 705-metra Monto Usbourne. === Klimato === Fortaj okcidentaj ventoj estas konstantaj en multaj partoj de la insuloj. Estas pli probable, ke pluvos en la sudorienta parto de la insuloj, dum la plej okcidentaj insuloj ricevas tre malmulte da ĉiujara precipitaĵo. Temperaturoj estas malvarmetaj kaj neĝo povas okazi iam ajn krom januaro kaj februaro, kvankam amasiĝo estas malofta. Plej multaj vizitantoj venas al la insuloj inter novembro kaj marto. Falklandoj estas viktimo de la antarkta ozontruo, do gravas porti sunkremon en sunaj tagoj dum la frua somero. ==Eniri== La Falklandaj Insuloj mem kontrolas sian enmigradon. Eĉ britaj civitanoj bezonas pasporton por viziti, kaj estas limigitaj al restado ĝis 30 tagoj kaj bezonas laborpermeson se ili volas labori. == Transportiĝi == === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == ===Flaŭro kaj faŭno=== La plej populara kialo por viziti estas la pejzaĝa beleco kaj la flaŭro kaj faŭno. Konservado estas alte prioritata por la insuloj. Birdaj kaj maraj specioj estas la plej ofta faŭno kaj inkluzivas kvin speciojn de pingvenoj, kvar speciojn de fokoj, albatrosojn, petrelojn, la Falklandan neflugantan vapor-anason ("hakantanaso"), aliajn anasajn speciojn, anserojn, akcipitrojn kaj falkojn. La striita karakaro ("johnny rook") estas malofta rabobirdo trovebla nur sur la Falklandaj Insuloj kaj kelkaj insuloj apud [[Nacia Parko Cabo de Hornos|Kabo Horn]]. Porkocetoj kaj delfenoj ofte estas vidataj kun foja ekvido de [[balenobservado|balenoj]]. == Fari == * '''Fiŝkaptado'''. La fiŝkapta sezono daŭras de septembro ĝis aprilo, kaj ĝi estas bona ŝanco por fiŝkaptadaj entuziasmuloj kapti martrutojn kaj mugidojn. == Komuniki == == Lerni == == Labori == == Aĉeti == ===Mono=== La oficiala valuto de Falklandoj estas la '''Falklanda pundo''' (FKP), kies valoro egalas al tiu de unu brita pundo (GBP). === Vendejaroj === == Manĝi == [[File:Sheep on Saunders Island in the Falkland Islands.jpg|thumb|Ŝafoj en Saunders Island]] Manĝoj en Falklandoj estas ĉefe tradiciaj britaj. Fiŝo kaj fritoj, rostbovaĵo, ŝafaĵo kaj teo estas normaj manĝaĵoj. Estas kelkaj italaj (tra la hispana) influoj kiel Milanesa kaj Casuela. Dum en la kamparo, multaj el la gastejoj ofertas hejmkuiritajn manĝojn en tre grandaj porcioj, kaj ilia manĝaĵo estas ĝenerale pli bona ol tiu, kiun oni trovas en la drinkejoj kaj kafejoj de Stanlejo. Tamen, Stanlejo havas kelkajn bonajn restoraciojn. Estas malfacile trovi freŝajn fruktojn kaj legomojn, kaj ili estas ĝenerale tre multekostaj. Banano kostos 1 £ kaj malgranda oranĝo aŭ unu sola pruno kostos 90 pencojn. Brasiko kaj florbrasiko kostas ĉirkaŭ 4.50 £ por duona porcio. Duona porcio da laktuko kostas ĉirkaŭ 3.50 £ kaj malgranda kukumo kostas 4 £. Tomatoj pro iu kialo estas tre multekostaj, ekzemple 2 malgrandaj tomatoj kostas ĉirkaŭ 2.50 £. Ne estas freŝa lakto havebla kaj ĉiu lakto estas UHT/longdaŭra lakto. La sola freŝa viando vendata en la superbazaro estas ŝafaĵo. Frostigita kokido kostas ĉirkaŭ 12 £ por 2-kg birdo. Lokaj specialaĵoj inkluzivas konfitaĵon de diddle-dee, (empetrum rubrum), faritan el ruĝa empetro kiuj kreskas sovaĝe sur la erikejoj. Se vi povas elteni la bizaran, travideblan aspekton, boligitaj pingvenaj ovoj estas bongustaĵo havebla en la pli ŝikaj hoteloj. === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Sano == == Respekto == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Skizo}} {{Parto de|Sudameriko}} ka3in68fitudadfngrmnznzq7icyf20 0 4141 72573 70971 2026-06-08T09:26:02Z Tiguliano 53 /* Regionoj */ 72573 wikitext text/x-wiki {{Rubando|El Palmar National Park banner.jpg}} {{Situo sur mapo celloko Argentino}} {{Informkesto lando | bildo=File:Ushuaia.jpg | bildotitolo= | monunuo=Argentine peso (ARS) | areo=2 766 890 km² | loĝantaro=46.044.703 <small>(2022)</small> | elektro=220V/50Hz | antaŭkodo=+54 | horzono=UTC-3 }} {{Vikipedkat|{{SUBPAGENAME}}}} {{Vikinovkat|{{SUBPAGENAME}}}} '''{{W|Argentino}}''' estas lando en mondoparto [[Sudameriko]], kiu limas oriente kun Atlantika Oceano, okcidente kun [[Ĉilio]], norde kun [[Bolivio]] kaj [[Paragvajo]], kaj nord-oriente kun [[Brazilo]] kaj [[Urugvajo]]. == Regionoj == {{Listo de regionoj | mapo= Argentina regions map.png | titolomapo= Regionoj de Argentino | tekstomapo= | grandecomapo= 210px | nomoregiono1= [[Nordokcidenta Argentino]] - | kolororegiono1= #b7b3d8 | elementojregiono1= [[Catamarca]], [[Jujuy]], [[La Rioja (provinco, Argentina)|La Rioja]], [[Tucuman]], western parts of [[Salta (provinco)|Salta]] and [[Santiago del Estero]] | priskriboregiono1= Jen la plej indiĝena kaj aŭtentika regiono de Argentino, kies plej norda parto tre memorigas pri najbara Bolivio. Ĝi estas relative malriĉa kaj subevoluinta regiono, sed ĝi estas benita per impresaj pejzaĝoj de fekundaj valoj, altaj, neĝaj montoj, densaj pluvarbaroj kaj, ĉefe, dezertoj el bunta sablo punktita de gigantaj kaktoj, memorigantaj pri Bolivio kaj Peruo. | nomoregiono2= [[Ĉako]] (Chaco) - | kolororegiono2= #e8ec9f | elementojregiono2= [[Provinco Ĉako]], [[Formosa provinco]], orientaj partoj de [[Salta provinco]] kaj [[Provinco de Santiago del Estero]] | priskriboregiono2= | nomoregiono3= [[Kujo]] (Cuyo) - | kolororegiono3= #94c9cc | elementojregiono3= Provincoj de [[Mendoza provinco)|Mendoza]], [[San Juan (provinco, Argentina)|San Juan]], kaj [[San Luis (provinco, Argentina)|San Luis]] | priskriboregiono3= | nomoregiono4= [[Mezopotamia Argentino|Mezopotamio]] - | kolororegiono4= #6fad77 | elementojregiono4= [[Corrientes]], [[Entre Rios]], [[Misiones]] | priskriboregiono4= Ĉi tiu regiono estas relative malgranda, kaj estas unu el la plej malriĉaj kaj plej malproksimaj en la lando, do ĝi estas preskaŭ neloĝata kaj suferis komence de la 21-a jarcento pro migrado al la centro de la lando, kie troviĝas la ĉefa laborantaro. Ĝi estas relative diversa regiono en la limregiono kun Brazilo kaj Paragvajo, kiu havas, interalie, pluvarbarojn, marĉojn riĉajn je faŭno kaj grandegajn riverojn. Tamen, la vasta plimulto de vojaĝantoj atingas nur la plej nordorientan parton de la regiono, kie troviĝas la famaj [[Iguaçu-Akvofaloj|Iguacu-Akvofaloj]]. | nomoregiono5= [[Pampaso]] - | kolororegiono5= #bda56a | elementojregiono5= [[Bonaera provinco]], [[Bonaero|Urbo Bonaero]], [[Kordoba provinco, Argentino|Kordobo]], [[La Pampo]], [[Provinco Santa Fe, Argentino)|Santa Fe]] | priskriboregiono5= Vasta ebenaĵo, kiu etendiĝas tra la tuta centro de Argentino. Ĝi estas tre fekunda areo kun pluraj grandaj riveroj trafluantaj ĝin, kune kun sennombraj riveretoj, lagoj kaj rezervujoj. Ĝi konsistas ĉefe el herbejoj kaj agrikulturaj kultivaĵoj, kiuj estas la ĉefa fokuso de la grandega viando- kaj agrikultura industrio de Argentino. Ĉi tiu areo estas kie loĝas la plej granda parto de la loĝantaro, kaj kie troviĝas la plej grandaj urboj kiel [[Bonaero]], [[Rosario]] kaj [[Kordobo (urbo, Argentino)|Kordobo]]. | nomoregiono6= [[Argentina Patagonio|Patagonio]] - | kolororegiono6= #d79d9d | elementojregiono6= [[El Chalten]], [[El Calafate]], [[San Carlos de Bariloche]], [[Puerto Madryn]], [[San Antonio Oeste]], [[Valdes-duoninsulo]], [[Nacia Parko Los Glaciares]] | priskriboregiono6= Ĉi tiu regiono ampleksas la tutan sudan parton de la lando kaj konsistas el du ĉefaj areoj - okcidente kuŝas la imponaj Andoj kaj oriente komenciĝas malplena, ventoblovita dezerta ebenaĵo, kiu etendiĝas ĝis la Atlantika Oceano. La Andoj estas impresa regiono, kun sennombraj neĝkovritaj pintoj, imponaj glaĉeroj, lagunoj kaj belaj akvofaloj en diversaj koloroj, igante ilin la plej ŝatata migrada celloko de la lando. La areo oriente karakteriziĝas per ebena, dezerta kaj senhoma tereno, kiu finiĝas per longa marbordo de agitiĝemaj, glacimalvarmaj akvoj. | nomoregiono7= [[Tierra del Fuego]] - | kolororegiono7= #ec3ce2 | elementojregiono7= [[Ushuaia]] | priskriboregiono7= }} La [[Falklandaj Insuloj]], transmara teritorio de [[Unuiĝinta Reĝlando]], estas postulitaj de Argentino kiel ''Insuloj Malvinoj'', sed ĉar la insularo ne estas ''fakte'' sub argentina regado, ili estas priskrbitaj en sia propra artikolo. Tio ne estu interpretata kiel esprimado de aprobo aŭ malaprobo de la postuloj de ambaŭ flankoj. == Urboj == *[[Bonaero]] (''Buenos Aires'') - Kromnomita la "Parizo de Sudameriko", la argentina ĉefurbo ofertas al siaj vizitantoj elegantan arkitekturon, delikatan kuirarton, ekscitan noktan vivon kaj laŭmodajn butikojn. Laŭ la Monda Vojaĝ-Turisma Konsilio, Bonaero estas en la mezo de turisma eksplodo kaj estis voĉdonita la dua plej dezirinda urbo por viziti post Florenco de la prestiĝa '''Travel + Leisure''' revuo. *[[Kordobo]] (''Cordoba'') - Dua urbo en la lando laŭ loĝantaro, Kordobo estas ankaŭ populara turisma celo danke al siaj valoraj konstruaĵoj de la koloniepoko, sia floranta metio kaj la ebleco de ekskursoj al la ''Sierras pampeanas'' kiuj atingas 2.790 m. alteco en Monto Champaqui. *[[El Calafate]] - Lokita ĉe la bordo de la Lago Argentino, la urbo El Calafate (ĉirkaŭ 17.000 loĝantoj) estas la ĉefa enirejo al la suda sekcio de la fama [[Nacia parko Los Glaciares]]. Precipe, ekskursantoj al la [[Glaĉero Perito Moreno]] (unu el la plej vizititaj en la mondo), Cerro Chaltén (aŭ Monto Fitz Roy) kaj Cerro Torre kunvenas tie. *[[La Plata]] - Hejmo de pluraj universitatoj inter la plej gravaj en la lando, la ĉefurbo de la provinco Bonaero elstaras pro sia urba aranĝo de la fino de la 19-a jarcento evoluigita de la franca arkitekto Pedro Benoit (1836-1897). Inter la monumentoj de la urbo elstaras la Katedralo de la Senmakula Koncipiĝo kaj Casa Curutchet, konstruitaj de la arkitekto Le Corbusier inter 1949 kaj 1953 kaj proklamita Monda heredaĵo de Unesko en 2016. *[[Mar del Plata]] - Kromnomita ''La ciudad feliz'' (la feliĉa urbo), ĝi estas la ĉefa ĉemara feriejo en la lando. Ĝia loĝantaro triobliĝas en alta sezono (dec-januaro), kiam turistoj el la tuta Argentino amasiĝas al la urbo por ĝui la sunon kaj akvosportojn. *[[Mendozo]] (''Mendoza'') - Grava centro por la produktado de bonaj vinoj kaj olivoleo, Mendoza estas ankaŭ agrabla urbo kun granda komunumo de italoj. La urbo situas ĉe la piedo de la Andoj, proksime de la majesta Acongacua masivo, laŭ la internacia vojo, kiu ligas [[Bonaeron]] al [[Santiago de Ĉilio]]. *[[Rosario]] - Tria urbo en la lando laŭ nombro de loĝantoj post la ĉefurbo kaj Kordobo, Rosario estas antaŭ ĉio industria centro kaj riverhaveno ĉe la Rio Paraná, konata kiel la naskiĝlokon de Che Guevara. La urbo havas gravajn muzeojn kaj bibliotekojn, grandajn arb-liniitajn avenuojn, parkojn kaj diversajn aliajn interesaĵoj inkluzive de la flagmonumento, starigita sur la loko kie generalo Manuel Belgrano levis la argentinan flagon por la unua fojo la 27an de februaro 1812. *[[Salta]] - Fama pro sia tipa hispana kolonistila arkitekturo kaj ĉirkaŭita de grandiozaj pejzaĝoj, Salta estas sendube unu el la plej belaj argentinaj urboj. *[[San Antonio de Areco]] - Nomumita Nacia Ĉefurbo de Tradicio en 2015 pro sia historia gaŭĉa pasinteco, la kolonia urbo San Antonio de Areco estas la ideala celloko por vojaĝantoj interesitaj pri kreola danco kaj muziko. *[[San Carlos de Bariloche]] - Konata kiel Argentina Svislando, San Carlos de Bariloche estas unu el la plej gravaj turismaj cellokoj en la lando kaj somere kaj vintre danke al siaj skiinstalaĵoj. La urbo situas en sorĉa pozicio ĉe la bordo de la lago Nahuel Huapi, en la centro de la [[Nahuel Huapi National Park|nacia parko samnoma]]. *[[San-Juano (Argentino)|San-Juano]] - Fama pro la produktado de vinoj, San-Juano estas ĉefe vizitata de turistoj kiuj intencas fari ekskursojn al la Nacia Parko Ischigualasto, 330 km de la urbo kaj la pli proksimaj Valo de la Luno kaj Quebrada de Ullum, (18 km). La urbo ankaŭ havas popularan arkeologian muzeon en proksima La Laja, dediĉita al la multaj kulturoj kiuj enloĝis la San-Juanan regionon de prahistorio ĝis la alveno de la hispanoj en 1560. *[[Sankta Mikaelo de Tucumán]] *[[Ushuaia]] - Lokita en [[Argentina Fajrolando]], Ushuaia havas la titolon de plej suda urbo en la mondo kaj estas antaŭ ĉio celloko por vizitantoj, kiuj intencas preni krozadojn al la Antarkta Duoninsulo. Ushuaia proponas ankaŭ serion da aliaj sorĉaj ekskursoj, kiel tiu al la Nacia Parko Fajrolando, farenda prefere en aŭtuno (marto-aprilo), kiam la foliaro de la densaj arbaroj alprenas ruĝecan koloron. === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == == Komprenu == Laŭ statistiko de la Monda Turisma Organizo, Argentino ricevis 6.759.000 turistojn en 2017, igante ĝin la unua plej vizitata lando en [[Sudameriko]] kaj la dua plej vizitata en la tuta 'Latin-Ameriko', post [[Meksiko]]. === Tereno === === Historio === [[File:Gauchos resting in the pampas by Rugendas.jpg|thumb|left|Gaŭĉoj ("Gauchos"), argentinaj vakeroj en la Pampa, pentraĵo farita en 1846 de Johann Moritz Rugendas]] Post la argentina sendependeco (de [[Hispanio]]), kiu estis atingita en 1816, Argentino travivis periodojn de interna politika konflikto inter konservativuloj kaj liberaluloj. En la unua jardeko de la 20-a jarcento, Argentino fariĝis la plej riĉa nacio en [[Latin-Ameriko]], pruvita de la riĉeco de sia [[Bonaero|ĉefurbo]]. Dum la Dudekaj jaroj, Argentino havis Internan Produktadon pli alta ol tiu de la ĉefaj eŭropaj ekonomioj de la tempo. Eŭropaj enmigrintoj amase alvenis tien, precipe el Hispanio kaj Italio; antaŭ 1914 preskaŭ 6 milionoj da homoj alvenis en la landon. Post la 2-a Mondmilito, Juan Peron funkciigis kaj starigis formon de popolsocialismo ofte konata kiel Peronismo. Sub li Argentino starigis protektisman ekonomian politikon kiu severe limigis eksteran komercon. Tiaj politikoj kontribuis al la forta populareco de Peron kaj aliaj peronismaj politikistoj inter la masoj de la argentina laborista klaso sed ankaŭ rezultigis stagnon de la ekonomio. Peron estis faligita en militista puĉo subtenita de Usono en 1976. Post kondukado de malsukcesa milito kontraŭ la [[Unuiĝinta Reĝlando]] sur la [[Falklandinsuloj]] (''Malvinas'' en la hispana) en 1982, la armea regado perdis potencon kaj demokratio revenis en 1983. La ekonomia krizo en la komenco de la 21-a jarcento rezultigis la malplivalorigon de la argentina peso kaj periodon de socia kaj politika malstabileco kun serio de malfortaj kaj mallongdaŭraj registaroj. Poste Argentino ŝajnis trovi novan stabilecon kaj pli bonan ekonomian perspektivon, eĉ se la eterna problemo de alta inflacio restis. Argentino estas la tria plej granda ekonomio en Latin-Ameriko, post Brazilo kaj Meksiko, kaj estas parto de la G20-grupo de ĉefaj ekonomioj. === Etnoj === === Klimato === [[File:Mar-del-plata-playa.JPG|thumb|left|Mar del Plata]] La alta sezono en Argentino daŭras de novembro ĝis februaro, la somermonatoj en la Suda Hemisfero. Ĉi tio estas nature la plej bona periodo por marbanado sed ankaŭ por grimpi la Monton Aconguaga kaj la aliajn andajn pintojn. Tamen, ĉar la lando prezentas grandan varion de klimatoj, oni povas konstati ke: * Marto kaj aŭtuno ĝenerale estas la plej bona periodo por vizitoj al la laga regiono, la dezertaj pejzaĝoj de la Nordokcidento, kojnitaj inter Bolivio kaj Ĉilio, por partopreni en la vinberrikolto en la vinregiono de Mendoza aŭ por ekskursoj al la naciaj parkoj de la Lando de la Fajro. * La skisezono daŭras de junio ĝis aŭgusto. Vintraj sportoj estas praktikataj en la skicentro Las Leñas, la plej grava en la lando. == Eniri == Civitanoj de Aŭstralio, Kanado, Usono kaj aliaj landoj vojaĝantaj al Argentino devas pagi "reciproc-imposton" (''tasa de reciprocidad'') antaŭ ol aĉeti flugbileton. Ĝia kvanto estas ekvivalenta al la kvanto, kiun argentinanoj devas pagi por la enira vizo al tiuj landoj. Informoj en la retejo https://www.argentina.gob.ar/interior/migraciones. Civitanoj de [[Jamajko]], [[Kazaĥstano]] kaj [[Malajzio]] povas eniri sen vizo dum 30 tagoj kaj tiuj de 84 aliaj ŝtatoj dum 90; la lastaj estas la Ŝtatoj de la [[Eŭropa Unio]] (kun esceptoj), [[Andoro]], [[Armenio]], [[Aŭstralio]], [[Barbado]], [[Belorusio]], [[ Kanado]], [[Vatikanurbo]], [[Sud-Koreio]], [[Kosta-Riko]], [[El Salvador]], [[Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj]], [[Fiĝioj]], [[Kartvelio]], [[Japanio]], [[Grenado]], [[Gvatemalo]], [[Gujano]], [[Honkongo]], [[Honduro]], [[Islando]], [[Israelo]] , [[Liĥtenŝtejno]], [[Norda Makedonio]], [[Meksiko]], [[Mongolio]], [[Montenegro]], [[Nov-Zelando]], [[Nikaragvo]], [[ Norvegio]] , [[Panamo]], [[Monako]], [[Kataro]], [[Rusio]], [[Sankt-Kito kaj Neviso]], [[Sankta Lucio]], [[Sankta Vincento kaj Grenadinoj]] , [[San-Marino]], [[Serbio]], [[Singapuro]], [[Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko]], [[Sudafriko]], [[Surinamo]], [[Svislando]], [[Tajlando]], [[Trinidado kaj Tobago]], [[Turkio]], kaj [[Ukrainio]] kun pasportpostulo kaj [[Bolivio]], [[Brazilo]], [[Ĉilio]] , [[Kolombio]], [[Ekvadoro]], [[Paragvajo]], [[Peruo]], [[Urugvajo]] kaj [[Venezuelo]] kun eniro ankaŭ permesata kun identkarto se ili komencas de unu el la ŝtatoj aliĝantaj al MERKOSURO. Civitanoj de [[Kosovo]], [[Nauro]], [[Sahrawi]], [[Tajvano]], [[Tongo]] kaj [[Tuvalo]] devas eniri kun vojaĝatestilo eldonita de la argentinaj aŭtoritatoj dum ĉiuj aliaj ne menciitaj supre bezonos akiri vizon antaŭ eniri la argentinan konsulan reton. === Eniri avie === La plej grava internacia flughaveno estas tiu en Ezeiza, 22km de [[Bonaero]]. Ĝia oficiala nomo estas [http://www.aa2000.com.ar/aeropuertos.aspx Ministro Pistarini Internacia Flughaveno] {{IATA|EZE}}. La plej gravaj argentinaj turistlokoj havas internacian flughavenon sed kun flugoj plejparte limigitaj al urboj en Nordameriko kaj Sudameriko. La 35 argentinaj flughavenoj estas listigitaj en la retejo [http://www.aa2000.com.ar/index.php AA2000]. === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == Konsiderante la grandajn distancojn, la aviadilo estas la plej taŭga maniero por moviĝi de unu punkto de la lando al alia, precipe se oni havas nur kelkajn tagojn de feriado. === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== [[File:Passenger Railways in Argentina 2017.png|thumb|200px|Fervoja Reto]] ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == [[File:Cuesta del obispo 01.jpg|thumb|Valles Calchaquíes]] == Fari == [[File:Tour to the Quebrada de las Conchas.jpg|thumb|Ekskurso en la Quebrada de las Conchas, Cafayate ([[Provinco de Salta]]).]] == Komuniki == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Sano == == Respekto == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Parto de|Sudameriko}} {{Skizo|Sudameriko}} 5fjop68scubvnmuopdycfcen0lym3x1 0 6685 72572 72571 2026-06-07T12:33:55Z Rdelre 27 /* Historio */ 72572 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto urbo | nomo = Calatayud | flago = | flagograndeco = | bildo = | bildotitolo = | lando = Hispanio | regiono = [[Aragono]] | loĝantaro = 20 342 (2025) | alto = 536 m }} '''{{W|Calatayud}}''' (elp.: ''/kalata'ĝud/'') estas urbeto en [[Aragono]] en nordorienta [[Hispanio]] kun ĉirkaŭ 20mil loĝantoj, en la sama loko ol la antikva romia ''Bilbilis'' (aŭ ''Augusta Bilbilis''). == Kompreni == === Historio === Loka praa {{W|Keltiberio|keltibera}} vilaĝo iĝis sub Romio la {{W|municipo}} ''Bilbilis'' (ankaŭ ''Augusta Bilbilis''), kie naskiĝis la romia versisto {{W|Marcialo}}. Bilbilis prosperis ĝis Romio prosperis, kaj en la 5-a jarcento estis abandonita. En 714 la Araboj konkeris Zaragozon kaj la ĉirkaŭan areon. Apud la ruinoj de Bilbilis ili konstruis fortikaĵon nomatan ''Qal'at 'Ayyūb'' (Fortikaĵo de la familio 'Ayyūb), el kiu devenas la nuna nomo de la urbo. Danke al la fruktodona kamparo, nova urbo ekestis ĉe la piedo de la monteto de la fortikaĵo. Post kvar jarcentoj, en 1120, la armeo de {{W|Alfonso la 1-a (Aragono)|Alfonso la 1-a}}, reĝo de Aragono, deprenis Calatayud de la islamaj regantoj. La loĝantoj tamen, kiel kutime en similaj okazoj, ne estis truditaj kristaniĝi, kaj restis grava kvanto da islamanoj almenaŭ dum tri/kvar jarcentoj. De ili restas en Calatayud kelkaj signoj, kvankam malpli gravaj ol en aliaj urboj: preĝejoj kun partoj laŭ la {{W|Mudeĥara arto}} (''arte mudéjar''), kaj la kvartalo ''Morería''. === Klimato === == Aliri == === Aviadile === === Trajne === === Buse === === Ŝipe === === Aŭte === == Moviĝi == === Piede === === Per publika transporto === === Bicikle === === Aŭte === == Vidi == == Fari == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == == Trinki == == Loĝi == === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references/> {{Skizo}} {{Parto de|Aragono}} gd4irl06069lun0ta1yhtaw0kjbtse4 72577 72572 2026-06-08T11:24:12Z Rdelre 27 /* Historio */ 72577 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto urbo | nomo = Calatayud | flago = | flagograndeco = | bildo = | bildotitolo = | lando = Hispanio | regiono = [[Aragono]] | loĝantaro = 20 342 (2025) | alto = 536 m }} '''{{W|Calatayud}}''' (elp.: ''/kalata'ĝud/'') estas urbeto en [[Aragono]] en nordorienta [[Hispanio]] kun ĉirkaŭ 20mil loĝantoj, en la sama loko ol la antikva romia ''Bilbilis'' (aŭ ''Augusta Bilbilis''). == Kompreni == === Historio === Loka praa {{W|Keltiberio|keltibera}} vilaĝo iĝis sub Romio la {{W|municipo}} ''Bilbilis'' (ankaŭ ''Augusta Bilbilis''), kie naskiĝis la romia versisto {{W|Marcialo}}. Bilbilis prosperis ĝis Romio prosperis, kaj en la 5-a jarcento estis abandonita. En 714 la Araboj konkeris Zaragozon kaj la ĉirkaŭan areon. Apud la ruinoj de Bilbilis ili konstruis fortikaĵon nomatan ''Qal'at 'Ayyūb'' (Fortikaĵo de la familio 'Ayyūb), el kiu devenas la nuna nomo de la urbo. Danke al la fruktodona kamparo, nova urbo ekestis ĉe la piedo de la monteto de la fortikaĵo. Post kvar jarcentoj, en 1120, la armeo de {{W|Alfonso la 1-a (Aragono)|Alfonso la 1-a}}, reĝo de Aragono, deprenis Calatayud de la islamaj regantoj. La loĝantoj tamen, kiel kutime en similaj okazoj, ne estis truditaj kristaniĝi, kaj restis grava kvanto da islamanoj almenaŭ dum tri/kvar jarcentoj. De ili restas en Calatayud kelkaj signoj, kvankam malpli gravaj ol en aliaj hispanaj urboj: preĝejoj kun partoj laŭ la {{W|Mudeĥara arto}} (''arte mudéjar''), kaj la kvartalo ''Morería''. === Klimato === == Aliri == === Aviadile === === Trajne === === Buse === === Ŝipe === === Aŭte === == Moviĝi == === Piede === === Per publika transporto === === Bicikle === === Aŭte === == Vidi == == Fari == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == == Trinki == == Loĝi == === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references/> {{Skizo}} {{Parto de|Aragono}} 7kkhyzj9hjs4xkqhpwohxlhr32tjlzw 72578 72577 2026-06-08T11:32:16Z Rdelre 27 /* Vidi */ Mapo 72578 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto urbo | nomo = Calatayud | flago = | flagograndeco = | bildo = | bildotitolo = | lando = Hispanio | regiono = [[Aragono]] | loĝantaro = 20 342 (2025) | alto = 536 m }} '''{{W|Calatayud}}''' (elp.: ''/kalata'ĝud/'') estas urbeto en [[Aragono]] en nordorienta [[Hispanio]] kun ĉirkaŭ 20mil loĝantoj, en la sama loko ol la antikva romia ''Bilbilis'' (aŭ ''Augusta Bilbilis''). == Kompreni == === Historio === Loka praa {{W|Keltiberio|keltibera}} vilaĝo iĝis sub Romio la {{W|municipo}} ''Bilbilis'' (ankaŭ ''Augusta Bilbilis''), kie naskiĝis la romia versisto {{W|Marcialo}}. Bilbilis prosperis ĝis Romio prosperis, kaj en la 5-a jarcento estis abandonita. En 714 la Araboj konkeris Zaragozon kaj la ĉirkaŭan areon. Apud la ruinoj de Bilbilis ili konstruis fortikaĵon nomatan ''Qal'at 'Ayyūb'' (Fortikaĵo de la familio 'Ayyūb), el kiu devenas la nuna nomo de la urbo. Danke al la fruktodona kamparo, nova urbo ekestis ĉe la piedo de la monteto de la fortikaĵo. Post kvar jarcentoj, en 1120, la armeo de {{W|Alfonso la 1-a (Aragono)|Alfonso la 1-a}}, reĝo de Aragono, deprenis Calatayud de la islamaj regantoj. La loĝantoj tamen, kiel kutime en similaj okazoj, ne estis truditaj kristaniĝi, kaj restis grava kvanto da islamanoj almenaŭ dum tri/kvar jarcentoj. De ili restas en Calatayud kelkaj signoj, kvankam malpli gravaj ol en aliaj hispanaj urboj: preĝejoj kun partoj laŭ la {{W|Mudeĥara arto}} (''arte mudéjar''), kaj la kvartalo ''Morería''. === Klimato === == Aliri == === Aviadile === === Trajne === === Buse === === Ŝipe === === Aŭte === == Moviĝi == === Piede === === Per publika transporto === === Bicikle === === Aŭte === == Vidi == <!--fff050 giallo riferimenti 5000d0 blu monumenti f03000 rosso chiese<br> d000d0 viola musei 00d0d0 azzurro antichità 30f000 verde giardini en la linio komencanta per "<mapframe" eblas aldoni "align=left/right/center" !--> <mapframe text="Mapo de Calatayud" zoom="15" latitude="41.35297" longitude="-1.64297" width="400" height="400"> { "type": "FeatureCollection", "features": [ { "type": "Feature", "properties": { "title": "Centra Stacidomo", "marker-symbol": "rail", "marker-size": "small", "marker-color": "fff050" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[-1.63864, 41.34681] } }, { "type": "Feature", "properties": { "title": "Olimpia Teatrejo", "marker-symbol": "10", "marker-size": "medium", "marker-color": "5000d0" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[11.54913, 45.55015] } }, { "type": "Feature", "properties": { "title": "Katedralo", "marker-symbol": "20", "marker-size": "medium", "marker-color": "f03000" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[11.54355, 45.54620] } }, { "type": "Feature", "properties": { "title": "Palladia Muzeo", "marker-symbol": "40", "marker-size": "small", "marker-color": "d000d0" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[11.54556, 45.54846] } }, { "type": "Feature", "properties": { "title": "Ĝardenoj Salvi", "marker-symbol": "50", "marker-size": "small", "marker-color": "30f000" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[11.53946, 45.54631] } }, { "type": "Feature", "properties": { "title": "Romia ruinaĵo (ne estas)", "marker-symbol": "60", "marker-size": "small", "marker-color": "00d0d0" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[11.54146, 45.54731] } }, ] } </mapframe> <!--[[Dosiero:Ingresso_al_Teatro_Olimpico.jpg|maldekstre|100px]]<maplink text="10" zoom="17" latitude="45.55015" longitude="11.54913" >{ "type": "Feature", "properties": { "title": "Olimpia Teatrejo", "marker-symbol": "10", "marker-size": "medium", "marker-color": "5000d0" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[11.54913, 45.55015] } }</maplink> - '''Olimpia Teatrejo''' (''Teatro Olimpico''), unu el la plej famaj konstruaĵoj de Palladio |--> <br style="clear:left;" /> <br style="clear:both;" /> == Fari == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == == Trinki == == Loĝi == === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references/> {{Skizo}} {{Parto de|Aragono}} 09qqo6u591ozrfbrfsdkklgq0o7m8of 72579 72578 2026-06-08T11:39:18Z Rdelre 27 /* Vidi */ Mapo 72579 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto urbo | nomo = Calatayud | flago = | flagograndeco = | bildo = | bildotitolo = | lando = Hispanio | regiono = [[Aragono]] | loĝantaro = 20 342 (2025) | alto = 536 m }} '''{{W|Calatayud}}''' (elp.: ''/kalata'ĝud/'') estas urbeto en [[Aragono]] en nordorienta [[Hispanio]] kun ĉirkaŭ 20mil loĝantoj, en la sama loko ol la antikva romia ''Bilbilis'' (aŭ ''Augusta Bilbilis''). == Kompreni == === Historio === Loka praa {{W|Keltiberio|keltibera}} vilaĝo iĝis sub Romio la {{W|municipo}} ''Bilbilis'' (ankaŭ ''Augusta Bilbilis''), kie naskiĝis la romia versisto {{W|Marcialo}}. Bilbilis prosperis ĝis Romio prosperis, kaj en la 5-a jarcento estis abandonita. En 714 la Araboj konkeris Zaragozon kaj la ĉirkaŭan areon. Apud la ruinoj de Bilbilis ili konstruis fortikaĵon nomatan ''Qal'at 'Ayyūb'' (Fortikaĵo de la familio 'Ayyūb), el kiu devenas la nuna nomo de la urbo. Danke al la fruktodona kamparo, nova urbo ekestis ĉe la piedo de la monteto de la fortikaĵo. Post kvar jarcentoj, en 1120, la armeo de {{W|Alfonso la 1-a (Aragono)|Alfonso la 1-a}}, reĝo de Aragono, deprenis Calatayud de la islamaj regantoj. La loĝantoj tamen, kiel kutime en similaj okazoj, ne estis truditaj kristaniĝi, kaj restis grava kvanto da islamanoj almenaŭ dum tri/kvar jarcentoj. De ili restas en Calatayud kelkaj signoj, kvankam malpli gravaj ol en aliaj hispanaj urboj: preĝejoj kun partoj laŭ la {{W|Mudeĥara arto}} (''arte mudéjar''), kaj la kvartalo ''Morería''. === Klimato === == Aliri == === Aviadile === === Trajne === === Buse === === Ŝipe === === Aŭte === == Moviĝi == === Piede === === Per publika transporto === === Bicikle === === Aŭte === == Vidi == <!--fff050 giallo riferimenti 5000d0 blu monumenti f03000 rosso chiese<br> d000d0 viola musei 00d0d0 azzurro antichità 30f000 verde giardini en la linio komencanta per "<mapframe" eblas aldoni "align=left/right/center" !--> <mapframe text="Mapo de Calatayud" zoom="15" latitude="41.352" longitude="-1.643" width="500" height="400"> { "type": "FeatureCollection", "features": [ { "type": "Feature", "properties": { "title": "Centra Stacidomo", "marker-symbol": "rail", "marker-size": "small", "marker-color": "fff050" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[-1.63864, 41.34681] } }, { "type": "Feature", "properties": { "title": "Kastelo Martina", "marker-symbol": "10", "marker-size": "small", "marker-color": "5000d0" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[-1.6459, 41.3556] } }, { "type": "Feature", "properties": { "title": "Katedralo", "marker-symbol": "20", "marker-size": "medium", "marker-color": "f03000" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[11.54355, 45.54620] } }, { "type": "Feature", "properties": { "title": "Urba Muzeo", "marker-symbol": "40", "marker-size": "small", "marker-color": "d000d0" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[-1.64746, 41.35285] } }, { "type": "Feature", "properties": { "title": "Ĝardenoj Salvi", "marker-symbol": "50", "marker-size": "small", "marker-color": "30f000" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[11.53946, 45.54631] } }, { "type": "Feature", "properties": { "title": "Romia ruinaĵo (ne estas)", "marker-symbol": "60", "marker-size": "small", "marker-color": "00d0d0" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[11.54146, 45.54731] } }, ] } </mapframe> <!--[[Dosiero:Ingresso_al_Teatro_Olimpico.jpg|maldekstre|100px]]<maplink text="10" zoom="17" latitude="45.55015" longitude="11.54913" >{ "type": "Feature", "properties": { "title": "Olimpia Teatrejo", "marker-symbol": "10", "marker-size": "medium", "marker-color": "5000d0" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[11.54913, 45.55015] } }</maplink> - '''Olimpia Teatrejo''' (''Teatro Olimpico''), unu el la plej famaj konstruaĵoj de Palladio |--> <br style="clear:left;" /> <br style="clear:both;" /> == Fari == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == == Trinki == == Loĝi == === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references/> {{Skizo}} {{Parto de|Aragono}} n86ebvsgbkwbey1y056s3fdl6qznk9d 0 6686 72574 2026-06-08T09:51:35Z Tiguliano 53 Kreis novan paĝon kun "{{Rubando}} {{Informkesto regiono | nomo = | flago = | flagograndeco = | lando = | bildo = | bildotitolo = | situo = | ĉefurbo = | areo = | loĝantaro = | horzono = }} '''{{W|Insuloj Falklandoj|Falklandaj insuloj}}''' (aŭ Malvinaj insuloj), konsistas el du ĉefaj insuloj kaj plurcent pli malgrandaj insuloj en la [[Subantarktaj insuloj|suda Atlantika Oceano]], apud la orienta marbordo de suda [[Sudameriko]]. Ili estas Brita Transmara Teritorio, sed prok..." 72574 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto regiono | nomo = | flago = | flagograndeco = | lando = | bildo = | bildotitolo = | situo = | ĉefurbo = | areo = | loĝantaro = | horzono = }} '''{{W|Insuloj Falklandoj|Falklandaj insuloj}}''' (aŭ Malvinaj insuloj), konsistas el du ĉefaj insuloj kaj plurcent pli malgrandaj insuloj en la [[Subantarktaj insuloj|suda Atlantika Oceano]], apud la orienta marbordo de suda [[Sudameriko]]. Ili estas Brita Transmara Teritorio, sed proksima [[Argentino]] pretendas jurisdikcion sur la ''Malvinoj''. Kvankam la insuloj estas postulataj de Argentino, la Falklandaj Insuloj estas fakte sub la kontrolo de la brita loka registaro.<br/> (Ĉi tiu paĝo ne reprezentas politikan subtenon de iu ajn flanko de la disputo). La plej multaj vizitantoj al la insuloj venas inter oktobro kaj marto (somero en la Suda Hemisfero) por ĝui la spektaklan faŭnon kaj harditan kamparan vivstilon. 1rqntez7hc99hwo4l6fg3azd468jaym 72575 72574 2026-06-08T09:54:34Z Tiguliano 53 Alidirektigis al [[Falklandoj]] 72575 wikitext text/x-wiki #ALIDIREKTU [[Falklandoj]] cfnq7d3vwakbp49cy89xl0mot19lgjw