Vikivojaĝo eowikivoyage https://eo.wikivoyage.org/wiki/Vikivoja%C4%9Do:%C4%88efpa%C4%9Do MediaWiki 1.47.0-wmf.6 first-letter Aŭdvidaĵo Specialaĵo Diskuto Uzanto Uzanto-Diskuto Vikivojaĝo Vikivojaĝo-Diskuto Dosiero Dosiero-Diskuto MediaWiki MediaWiki-Diskuto Ŝablono Ŝablono-Diskuto Helpo Helpo-Diskuto Kategorio Kategorio-Diskuto TimedText TimedText talk Modulo Modulo-Diskuto Event Event talk 0 4141 72593 72573 2026-06-10T10:54:11Z Tiguliano 53 72593 wikitext text/x-wiki {{Rubando|El Palmar National Park banner.jpg}} {{Situo sur mapo celloko Argentino}} {{Informkesto lando | bildo=File:Ushuaia.jpg | bildotitolo= | monunuo=Argentine peso (ARS) | areo=2 766 890 km² | loĝantaro=46.044.703 <small>(2022)</small> | elektro=220V/50Hz | antaŭkodo=+54 | horzono=UTC-3 }} {{Vikipedkat|{{SUBPAGENAME}}}} {{Vikinovkat|{{SUBPAGENAME}}}} '''{{W|Argentino}}''' estas lando en mondoparto [[Sudameriko]], kiu limas oriente kun Atlantika Oceano, okcidente kun [[Ĉilio]], norde kun [[Bolivio]] kaj [[Paragvajo]], kaj nord-oriente kun [[Brazilo]] kaj [[Urugvajo]]. Argentino estas granda lando, kun grandan diversecon de klimatoj kaj pejzaĝoj, de ĝangaloj en la nordo, grandaj herbaj ebenaĵoj en la centro kaj frostaj montoj en la sudo. Kun historio de amasa enmigrado ekde la 19-a jarcento - plejparte el Eŭropo kaj aliaj sudamerikaj landoj - Argentino estas "fandujo" de kulturoj. == Regionoj == {{Listo de regionoj | mapo= Argentina regions map.png | titolomapo= Regionoj de Argentino | tekstomapo= | grandecomapo= 210px | nomoregiono1= [[Nordokcidenta Argentino]] - | kolororegiono1= #b7b3d8 | elementojregiono1= [[Catamarca]], [[Jujuy]], [[La Rioja (provinco, Argentina)|La Rioja]], [[Tucuman]], western parts of [[Salta (provinco)|Salta]] and [[Santiago del Estero]] | priskriboregiono1= Jen la plej indiĝena kaj aŭtentika regiono de Argentino, kies plej norda parto tre memorigas pri najbara Bolivio. Ĝi estas relative malriĉa kaj subevoluinta regiono, sed ĝi estas benita per impresaj pejzaĝoj de fekundaj valoj, altaj, neĝaj montoj, densaj pluvarbaroj kaj, ĉefe, dezertoj el bunta sablo punktita de gigantaj kaktoj, memorigantaj pri Bolivio kaj Peruo. | nomoregiono2= [[Ĉako]] (Chaco) - | kolororegiono2= #e8ec9f | elementojregiono2= [[Provinco Ĉako]], [[Formosa provinco]], orientaj partoj de [[Salta provinco]] kaj [[Provinco de Santiago del Estero]] | priskriboregiono2= | nomoregiono3= [[Kujo]] (Cuyo) - | kolororegiono3= #94c9cc | elementojregiono3= Provincoj de [[Mendoza provinco)|Mendoza]], [[San Juan (provinco, Argentina)|San Juan]], kaj [[San Luis (provinco, Argentina)|San Luis]] | priskriboregiono3= | nomoregiono4= [[Mezopotamia Argentino|Mezopotamio]] - | kolororegiono4= #6fad77 | elementojregiono4= [[Corrientes]], [[Entre Rios]], [[Misiones]] | priskriboregiono4= Ĉi tiu regiono estas relative malgranda, kaj estas unu el la plej malriĉaj kaj plej malproksimaj en la lando, do ĝi estas preskaŭ neloĝata kaj suferis komence de la 21-a jarcento pro migrado al la centro de la lando, kie troviĝas la ĉefa laborantaro. Ĝi estas relative diversa regiono en la limregiono kun Brazilo kaj Paragvajo, kiu havas, interalie, pluvarbarojn, marĉojn riĉajn je faŭno kaj grandegajn riverojn. Tamen, la vasta plimulto de vojaĝantoj atingas nur la plej nordorientan parton de la regiono, kie troviĝas la famaj [[Iguaçu-Akvofaloj|Iguacu-Akvofaloj]]. | nomoregiono5= [[Pampaso]] - | kolororegiono5= #bda56a | elementojregiono5= [[Bonaera provinco]], [[Bonaero|Urbo Bonaero]], [[Kordoba provinco, Argentino|Kordobo]], [[La Pampo]], [[Provinco Santa Fe, Argentino)|Santa Fe]] | priskriboregiono5= Vasta ebenaĵo, kiu etendiĝas tra la tuta centro de Argentino. Ĝi estas tre fekunda areo kun pluraj grandaj riveroj trafluantaj ĝin, kune kun sennombraj riveretoj, lagoj kaj rezervujoj. Ĝi konsistas ĉefe el herbejoj kaj agrikulturaj kultivaĵoj, kiuj estas la ĉefa fokuso de la grandega viando- kaj agrikultura industrio de Argentino. Ĉi tiu areo estas kie loĝas la plej granda parto de la loĝantaro, kaj kie troviĝas la plej grandaj urboj kiel [[Bonaero]], [[Rosario]] kaj [[Kordobo (urbo, Argentino)|Kordobo]]. | nomoregiono6= [[Argentina Patagonio|Patagonio]] - | kolororegiono6= #d79d9d | elementojregiono6= [[El Chalten]], [[El Calafate]], [[San Carlos de Bariloche]], [[Puerto Madryn]], [[San Antonio Oeste]], [[Valdes-duoninsulo]], [[Nacia Parko Los Glaciares]] | priskriboregiono6= Ĉi tiu regiono ampleksas la tutan sudan parton de la lando kaj konsistas el du ĉefaj areoj - okcidente kuŝas la imponaj Andoj kaj oriente komenciĝas malplena, ventoblovita dezerta ebenaĵo, kiu etendiĝas ĝis la Atlantika Oceano. La Andoj estas impresa regiono, kun sennombraj neĝkovritaj pintoj, imponaj glaĉeroj, lagunoj kaj belaj akvofaloj en diversaj koloroj, igante ilin la plej ŝatata migrada celloko de la lando. La areo oriente karakteriziĝas per ebena, dezerta kaj senhoma tereno, kiu finiĝas per longa marbordo de agitiĝemaj, glacimalvarmaj akvoj. | nomoregiono7= [[Tierra del Fuego]] - | kolororegiono7= #ec3ce2 | elementojregiono7= [[Ushuaia]] | priskriboregiono7= }} La [[Falklandaj Insuloj]], transmara teritorio de [[Unuiĝinta Reĝlando]], estas postulitaj de Argentino kiel ''Insuloj Malvinoj'', sed ĉar la insularo ne estas ''fakte'' sub argentina regado, ili estas priskrbitaj en sia propra artikolo. Tio ne estu interpretata kiel esprimado de aprobo aŭ malaprobo de la postuloj de ambaŭ flankoj. == Urboj == *[[Bonaero]] (''Buenos Aires'') - Kromnomita la "Parizo de Sudameriko", la argentina ĉefurbo ofertas al siaj vizitantoj elegantan arkitekturon, delikatan kuirarton, ekscitan noktan vivon kaj laŭmodajn butikojn. Laŭ la Monda Vojaĝ-Turisma Konsilio, Bonaero estas en la mezo de turisma eksplodo kaj estis voĉdonita la dua plej dezirinda urbo por viziti post Florenco de la prestiĝa '''Travel + Leisure''' revuo. *[[Kordobo]] (''Cordoba'') - Dua urbo en la lando laŭ loĝantaro, Kordobo estas ankaŭ populara turisma celo danke al siaj valoraj konstruaĵoj de la koloniepoko, sia floranta metio kaj la ebleco de ekskursoj al la ''Sierras pampeanas'' kiuj atingas 2.790 m. alteco en Monto Champaqui. *[[El Calafate]] - Lokita ĉe la bordo de la Lago Argentino, la urbo El Calafate (ĉirkaŭ 17.000 loĝantoj) estas la ĉefa enirejo al la suda sekcio de la fama [[Nacia parko Los Glaciares]]. Precipe, ekskursantoj al la [[Glaĉero Perito Moreno]] (unu el la plej vizititaj en la mondo), Cerro Chaltén (aŭ Monto Fitz Roy) kaj Cerro Torre kunvenas tie. *[[La Plata]] - Hejmo de pluraj universitatoj inter la plej gravaj en la lando, la ĉefurbo de la provinco Bonaero elstaras pro sia urba aranĝo de la fino de la 19-a jarcento evoluigita de la franca arkitekto Pedro Benoit (1836-1897). Inter la monumentoj de la urbo elstaras la Katedralo de la Senmakula Koncipiĝo kaj Casa Curutchet, konstruitaj de la arkitekto Le Corbusier inter 1949 kaj 1953 kaj proklamita Monda heredaĵo de Unesko en 2016. *[[Mar del Plata]] - Kromnomita ''La ciudad feliz'' (la feliĉa urbo), ĝi estas la ĉefa ĉemara feriejo en la lando. Ĝia loĝantaro triobliĝas en alta sezono (dec-januaro), kiam turistoj el la tuta Argentino amasiĝas al la urbo por ĝui la sunon kaj akvosportojn. *[[Mendozo]] (''Mendoza'') - Grava centro por la produktado de bonaj vinoj kaj olivoleo, Mendoza estas ankaŭ agrabla urbo kun granda komunumo de italoj. La urbo situas ĉe la piedo de la Andoj, proksime de la majesta Acongacua masivo, laŭ la internacia vojo, kiu ligas [[Bonaeron]] al [[Santiago de Ĉilio]]. *[[Rosario]] - Tria urbo en la lando laŭ nombro de loĝantoj post la ĉefurbo kaj Kordobo, Rosario estas antaŭ ĉio industria centro kaj riverhaveno ĉe la Rio Paraná, konata kiel la naskiĝlokon de Che Guevara. La urbo havas gravajn muzeojn kaj bibliotekojn, grandajn arb-liniitajn avenuojn, parkojn kaj diversajn aliajn interesaĵoj inkluzive de la flagmonumento, starigita sur la loko kie generalo Manuel Belgrano levis la argentinan flagon por la unua fojo la 27an de februaro 1812. *[[Salta]] - Fama pro sia tipa hispana kolonistila arkitekturo kaj ĉirkaŭita de grandiozaj pejzaĝoj, Salta estas sendube unu el la plej belaj argentinaj urboj. *[[San Antonio de Areco]] - Nomumita Nacia Ĉefurbo de Tradicio en 2015 pro sia historia gaŭĉa pasinteco, la kolonia urbo San Antonio de Areco estas la ideala celloko por vojaĝantoj interesitaj pri kreola danco kaj muziko. *[[San Carlos de Bariloche]] - Konata kiel Argentina Svislando, San Carlos de Bariloche estas unu el la plej gravaj turismaj cellokoj en la lando kaj somere kaj vintre danke al siaj skiinstalaĵoj. La urbo situas en sorĉa pozicio ĉe la bordo de la lago Nahuel Huapi, en la centro de la [[Nahuel Huapi National Park|nacia parko samnoma]]. *[[San-Juano (Argentino)|San-Juano]] - Fama pro la produktado de vinoj, San-Juano estas ĉefe vizitata de turistoj kiuj intencas fari ekskursojn al la Nacia Parko Ischigualasto, 330 km de la urbo kaj la pli proksimaj Valo de la Luno kaj Quebrada de Ullum, (18 km). La urbo ankaŭ havas popularan arkeologian muzeon en proksima La Laja, dediĉita al la multaj kulturoj kiuj enloĝis la San-Juanan regionon de prahistorio ĝis la alveno de la hispanoj en 1560. *[[Sankta Mikaelo de Tucumán]] *[[Ushuaia]] - Lokita en [[Argentina Fajrolando]], Ushuaia havas la titolon de plej suda urbo en la mondo kaj estas antaŭ ĉio celloko por vizitantoj, kiuj intencas preni krozadojn al la Antarkta Duoninsulo. Ushuaia proponas ankaŭ serion da aliaj sorĉaj ekskursoj, kiel tiu al la Nacia Parko Fajrolando, farenda prefere en aŭtuno (marto-aprilo), kiam la foliaro de la densaj arbaroj alprenas ruĝecan koloron. === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == == Komprenu == Laŭ statistiko de la Monda Turisma Organizo, Argentino ricevis 6.759.000 turistojn en 2017, igante ĝin la unua plej vizitata lando en [[Sudameriko]] kaj la dua plej vizitata en la tuta 'Latin-Ameriko', post [[Meksiko]]. === Tereno === === Historio === [[File:Gauchos resting in the pampas by Rugendas.jpg|thumb|left|Gaŭĉoj ("Gauchos"), argentinaj vakeroj en la Pampa, pentraĵo farita en 1846 de Johann Moritz Rugendas]] Post la argentina sendependeco (de [[Hispanio]]), kiu estis atingita en 1816, Argentino travivis periodojn de interna politika konflikto inter konservativuloj kaj liberaluloj. En la unua jardeko de la 20-a jarcento, Argentino fariĝis la plej riĉa nacio en [[Latin-Ameriko]], pruvita de la riĉeco de sia [[Bonaero|ĉefurbo]]. Dum la Dudekaj jaroj, Argentino havis Internan Produktadon pli alta ol tiu de la ĉefaj eŭropaj ekonomioj de la tempo. Eŭropaj enmigrintoj amase alvenis tien, precipe el Hispanio kaj Italio; antaŭ 1914 preskaŭ 6 milionoj da homoj alvenis en la landon. Post la 2-a Mondmilito, Juan Peron funkciigis kaj starigis formon de popolsocialismo ofte konata kiel Peronismo. Sub li Argentino starigis protektisman ekonomian politikon kiu severe limigis eksteran komercon. Tiaj politikoj kontribuis al la forta populareco de Peron kaj aliaj peronismaj politikistoj inter la masoj de la argentina laborista klaso sed ankaŭ rezultigis stagnon de la ekonomio. Peron estis faligita en militista puĉo subtenita de Usono en 1976. Post kondukado de malsukcesa milito kontraŭ la [[Unuiĝinta Reĝlando]] sur la [[Falklandinsuloj]] (''Malvinas'' en la hispana) en 1982, la armea regado perdis potencon kaj demokratio revenis en 1983. La ekonomia krizo en la komenco de la 21-a jarcento rezultigis la malplivalorigon de la argentina peso kaj periodon de socia kaj politika malstabileco kun serio de malfortaj kaj mallongdaŭraj registaroj. Poste Argentino ŝajnis trovi novan stabilecon kaj pli bonan ekonomian perspektivon, eĉ se la eterna problemo de alta inflacio restis. Argentino estas la tria plej granda ekonomio en Latin-Ameriko, post Brazilo kaj Meksiko, kaj estas parto de la G20-grupo de ĉefaj ekonomioj. === Etnoj === === Klimato === [[File:Mar-del-plata-playa.JPG|thumb|left|Mar del Plata]] La alta sezono en Argentino daŭras de novembro ĝis februaro, la somermonatoj en la Suda Hemisfero. Ĉi tio estas nature la plej bona periodo por marbanado sed ankaŭ por grimpi la Monton Aconguaga kaj la aliajn andajn pintojn. Tamen, ĉar la lando prezentas grandan varion de klimatoj, oni povas konstati ke: * Marto kaj aŭtuno ĝenerale estas la plej bona periodo por vizitoj al la laga regiono, la dezertaj pejzaĝoj de la Nordokcidento, kojnitaj inter Bolivio kaj Ĉilio, por partopreni en la vinberrikolto en la vinregiono de Mendoza aŭ por ekskursoj al la naciaj parkoj de la Lando de la Fajro. * La skisezono daŭras de junio ĝis aŭgusto. Vintraj sportoj estas praktikataj en la skicentro Las Leñas, la plej grava en la lando. == Eniri == Civitanoj de Aŭstralio, Kanado, Usono kaj aliaj landoj vojaĝantaj al Argentino devas pagi "reciproc-imposton" (''tasa de reciprocidad'') antaŭ ol aĉeti flugbileton. Ĝia kvanto estas ekvivalenta al la kvanto, kiun argentinanoj devas pagi por la enira vizo al tiuj landoj. Informoj en la retejo https://www.argentina.gob.ar/interior/migraciones. Civitanoj de [[Jamajko]], [[Kazaĥstano]] kaj [[Malajzio]] povas eniri sen vizo dum 30 tagoj kaj tiuj de 84 aliaj ŝtatoj dum 90; la lastaj estas la Ŝtatoj de la [[Eŭropa Unio]] (kun esceptoj), [[Andoro]], [[Armenio]], [[Aŭstralio]], [[Barbado]], [[Belorusio]], [[ Kanado]], [[Vatikanurbo]], [[Sud-Koreio]], [[Kosta-Riko]], [[El Salvador]], [[Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj]], [[Fiĝioj]], [[Kartvelio]], [[Japanio]], [[Grenado]], [[Gvatemalo]], [[Gujano]], [[Honkongo]], [[Honduro]], [[Islando]], [[Israelo]] , [[Liĥtenŝtejno]], [[Norda Makedonio]], [[Meksiko]], [[Mongolio]], [[Montenegro]], [[Nov-Zelando]], [[Nikaragvo]], [[ Norvegio]] , [[Panamo]], [[Monako]], [[Kataro]], [[Rusio]], [[Sankt-Kito kaj Neviso]], [[Sankta Lucio]], [[Sankta Vincento kaj Grenadinoj]] , [[San-Marino]], [[Serbio]], [[Singapuro]], [[Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko]], [[Sudafriko]], [[Surinamo]], [[Svislando]], [[Tajlando]], [[Trinidado kaj Tobago]], [[Turkio]], kaj [[Ukrainio]] kun pasportpostulo kaj [[Bolivio]], [[Brazilo]], [[Ĉilio]] , [[Kolombio]], [[Ekvadoro]], [[Paragvajo]], [[Peruo]], [[Urugvajo]] kaj [[Venezuelo]] kun eniro ankaŭ permesata kun identkarto se ili komencas de unu el la ŝtatoj aliĝantaj al MERKOSURO. Civitanoj de [[Kosovo]], [[Nauro]], [[Sahrawi]], [[Tajvano]], [[Tongo]] kaj [[Tuvalo]] devas eniri kun vojaĝatestilo eldonita de la argentinaj aŭtoritatoj dum ĉiuj aliaj ne menciitaj supre bezonos akiri vizon antaŭ eniri la argentinan konsulan reton. === Eniri avie === La plej grava internacia flughaveno estas tiu en Ezeiza, 22km de [[Bonaero]]. Ĝia oficiala nomo estas [http://www.aa2000.com.ar/aeropuertos.aspx Ministro Pistarini Internacia Flughaveno] {{IATA|EZE}}. La plej gravaj argentinaj turistlokoj havas internacian flughavenon sed kun flugoj plejparte limigitaj al urboj en Nordameriko kaj Sudameriko. La 35 argentinaj flughavenoj estas listigitaj en la retejo [http://www.aa2000.com.ar/index.php AA2000]. === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == Konsiderante la grandajn distancojn, la aviadilo estas la plej taŭga maniero por moviĝi de unu punkto de la lando al alia, precipe se oni havas nur kelkajn tagojn de feriado. === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== [[File:Passenger Railways in Argentina 2017.png|thumb|200px|Fervoja Reto]] ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == [[File:Cuesta del obispo 01.jpg|thumb|Valles Calchaquíes]] == Fari == [[File:Tour to the Quebrada de las Conchas.jpg|thumb|Ekskurso en la Quebrada de las Conchas, Cafayate ([[Provinco de Salta]]).]] == Komuniki == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Sano == == Respekto == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Parto de|Sudameriko}} {{Skizo|Sudameriko}} h6pk9wy1y4rwiqfrajw0ia7rfxgiety 72594 72593 2026-06-10T11:05:46Z Tiguliano 53 /* Eniri */ 72594 wikitext text/x-wiki {{Rubando|El Palmar National Park banner.jpg}} {{Situo sur mapo celloko Argentino}} {{Informkesto lando | bildo=File:Ushuaia.jpg | bildotitolo= | monunuo=Argentine peso (ARS) | areo=2 766 890 km² | loĝantaro=46.044.703 <small>(2022)</small> | elektro=220V/50Hz | antaŭkodo=+54 | horzono=UTC-3 }} {{Vikipedkat|{{SUBPAGENAME}}}} {{Vikinovkat|{{SUBPAGENAME}}}} '''{{W|Argentino}}''' estas lando en mondoparto [[Sudameriko]], kiu limas oriente kun Atlantika Oceano, okcidente kun [[Ĉilio]], norde kun [[Bolivio]] kaj [[Paragvajo]], kaj nord-oriente kun [[Brazilo]] kaj [[Urugvajo]]. Argentino estas granda lando, kun grandan diversecon de klimatoj kaj pejzaĝoj, de ĝangaloj en la nordo, grandaj herbaj ebenaĵoj en la centro kaj frostaj montoj en la sudo. Kun historio de amasa enmigrado ekde la 19-a jarcento - plejparte el Eŭropo kaj aliaj sudamerikaj landoj - Argentino estas "fandujo" de kulturoj. == Regionoj == {{Listo de regionoj | mapo= Argentina regions map.png | titolomapo= Regionoj de Argentino | tekstomapo= | grandecomapo= 210px | nomoregiono1= [[Nordokcidenta Argentino]] - | kolororegiono1= #b7b3d8 | elementojregiono1= [[Catamarca]], [[Jujuy]], [[La Rioja (provinco, Argentina)|La Rioja]], [[Tucuman]], western parts of [[Salta (provinco)|Salta]] and [[Santiago del Estero]] | priskriboregiono1= Jen la plej indiĝena kaj aŭtentika regiono de Argentino, kies plej norda parto tre memorigas pri najbara Bolivio. Ĝi estas relative malriĉa kaj subevoluinta regiono, sed ĝi estas benita per impresaj pejzaĝoj de fekundaj valoj, altaj, neĝaj montoj, densaj pluvarbaroj kaj, ĉefe, dezertoj el bunta sablo punktita de gigantaj kaktoj, memorigantaj pri Bolivio kaj Peruo. | nomoregiono2= [[Ĉako]] (Chaco) - | kolororegiono2= #e8ec9f | elementojregiono2= [[Provinco Ĉako]], [[Formosa provinco]], orientaj partoj de [[Salta provinco]] kaj [[Provinco de Santiago del Estero]] | priskriboregiono2= | nomoregiono3= [[Kujo]] (Cuyo) - | kolororegiono3= #94c9cc | elementojregiono3= Provincoj de [[Mendoza provinco)|Mendoza]], [[San Juan (provinco, Argentina)|San Juan]], kaj [[San Luis (provinco, Argentina)|San Luis]] | priskriboregiono3= | nomoregiono4= [[Mezopotamia Argentino|Mezopotamio]] - | kolororegiono4= #6fad77 | elementojregiono4= [[Corrientes]], [[Entre Rios]], [[Misiones]] | priskriboregiono4= Ĉi tiu regiono estas relative malgranda, kaj estas unu el la plej malriĉaj kaj plej malproksimaj en la lando, do ĝi estas preskaŭ neloĝata kaj suferis komence de la 21-a jarcento pro migrado al la centro de la lando, kie troviĝas la ĉefa laborantaro. Ĝi estas relative diversa regiono en la limregiono kun Brazilo kaj Paragvajo, kiu havas, interalie, pluvarbarojn, marĉojn riĉajn je faŭno kaj grandegajn riverojn. Tamen, la vasta plimulto de vojaĝantoj atingas nur la plej nordorientan parton de la regiono, kie troviĝas la famaj [[Iguaçu-Akvofaloj|Iguacu-Akvofaloj]]. | nomoregiono5= [[Pampaso]] - | kolororegiono5= #bda56a | elementojregiono5= [[Bonaera provinco]], [[Bonaero|Urbo Bonaero]], [[Kordoba provinco, Argentino|Kordobo]], [[La Pampo]], [[Provinco Santa Fe, Argentino)|Santa Fe]] | priskriboregiono5= Vasta ebenaĵo, kiu etendiĝas tra la tuta centro de Argentino. Ĝi estas tre fekunda areo kun pluraj grandaj riveroj trafluantaj ĝin, kune kun sennombraj riveretoj, lagoj kaj rezervujoj. Ĝi konsistas ĉefe el herbejoj kaj agrikulturaj kultivaĵoj, kiuj estas la ĉefa fokuso de la grandega viando- kaj agrikultura industrio de Argentino. Ĉi tiu areo estas kie loĝas la plej granda parto de la loĝantaro, kaj kie troviĝas la plej grandaj urboj kiel [[Bonaero]], [[Rosario]] kaj [[Kordobo (urbo, Argentino)|Kordobo]]. | nomoregiono6= [[Argentina Patagonio|Patagonio]] - | kolororegiono6= #d79d9d | elementojregiono6= [[El Chalten]], [[El Calafate]], [[San Carlos de Bariloche]], [[Puerto Madryn]], [[San Antonio Oeste]], [[Valdes-duoninsulo]], [[Nacia Parko Los Glaciares]] | priskriboregiono6= Ĉi tiu regiono ampleksas la tutan sudan parton de la lando kaj konsistas el du ĉefaj areoj - okcidente kuŝas la imponaj Andoj kaj oriente komenciĝas malplena, ventoblovita dezerta ebenaĵo, kiu etendiĝas ĝis la Atlantika Oceano. La Andoj estas impresa regiono, kun sennombraj neĝkovritaj pintoj, imponaj glaĉeroj, lagunoj kaj belaj akvofaloj en diversaj koloroj, igante ilin la plej ŝatata migrada celloko de la lando. La areo oriente karakteriziĝas per ebena, dezerta kaj senhoma tereno, kiu finiĝas per longa marbordo de agitiĝemaj, glacimalvarmaj akvoj. | nomoregiono7= [[Tierra del Fuego]] - | kolororegiono7= #ec3ce2 | elementojregiono7= [[Ushuaia]] | priskriboregiono7= }} La [[Falklandaj Insuloj]], transmara teritorio de [[Unuiĝinta Reĝlando]], estas postulitaj de Argentino kiel ''Insuloj Malvinoj'', sed ĉar la insularo ne estas ''fakte'' sub argentina regado, ili estas priskrbitaj en sia propra artikolo. Tio ne estu interpretata kiel esprimado de aprobo aŭ malaprobo de la postuloj de ambaŭ flankoj. == Urboj == *[[Bonaero]] (''Buenos Aires'') - Kromnomita la "Parizo de Sudameriko", la argentina ĉefurbo ofertas al siaj vizitantoj elegantan arkitekturon, delikatan kuirarton, ekscitan noktan vivon kaj laŭmodajn butikojn. Laŭ la Monda Vojaĝ-Turisma Konsilio, Bonaero estas en la mezo de turisma eksplodo kaj estis voĉdonita la dua plej dezirinda urbo por viziti post Florenco de la prestiĝa '''Travel + Leisure''' revuo. *[[Kordobo]] (''Cordoba'') - Dua urbo en la lando laŭ loĝantaro, Kordobo estas ankaŭ populara turisma celo danke al siaj valoraj konstruaĵoj de la koloniepoko, sia floranta metio kaj la ebleco de ekskursoj al la ''Sierras pampeanas'' kiuj atingas 2.790 m. alteco en Monto Champaqui. *[[El Calafate]] - Lokita ĉe la bordo de la Lago Argentino, la urbo El Calafate (ĉirkaŭ 17.000 loĝantoj) estas la ĉefa enirejo al la suda sekcio de la fama [[Nacia parko Los Glaciares]]. Precipe, ekskursantoj al la [[Glaĉero Perito Moreno]] (unu el la plej vizititaj en la mondo), Cerro Chaltén (aŭ Monto Fitz Roy) kaj Cerro Torre kunvenas tie. *[[La Plata]] - Hejmo de pluraj universitatoj inter la plej gravaj en la lando, la ĉefurbo de la provinco Bonaero elstaras pro sia urba aranĝo de la fino de la 19-a jarcento evoluigita de la franca arkitekto Pedro Benoit (1836-1897). Inter la monumentoj de la urbo elstaras la Katedralo de la Senmakula Koncipiĝo kaj Casa Curutchet, konstruitaj de la arkitekto Le Corbusier inter 1949 kaj 1953 kaj proklamita Monda heredaĵo de Unesko en 2016. *[[Mar del Plata]] - Kromnomita ''La ciudad feliz'' (la feliĉa urbo), ĝi estas la ĉefa ĉemara feriejo en la lando. Ĝia loĝantaro triobliĝas en alta sezono (dec-januaro), kiam turistoj el la tuta Argentino amasiĝas al la urbo por ĝui la sunon kaj akvosportojn. *[[Mendozo]] (''Mendoza'') - Grava centro por la produktado de bonaj vinoj kaj olivoleo, Mendoza estas ankaŭ agrabla urbo kun granda komunumo de italoj. La urbo situas ĉe la piedo de la Andoj, proksime de la majesta Acongacua masivo, laŭ la internacia vojo, kiu ligas [[Bonaeron]] al [[Santiago de Ĉilio]]. *[[Rosario]] - Tria urbo en la lando laŭ nombro de loĝantoj post la ĉefurbo kaj Kordobo, Rosario estas antaŭ ĉio industria centro kaj riverhaveno ĉe la Rio Paraná, konata kiel la naskiĝlokon de Che Guevara. La urbo havas gravajn muzeojn kaj bibliotekojn, grandajn arb-liniitajn avenuojn, parkojn kaj diversajn aliajn interesaĵoj inkluzive de la flagmonumento, starigita sur la loko kie generalo Manuel Belgrano levis la argentinan flagon por la unua fojo la 27an de februaro 1812. *[[Salta]] - Fama pro sia tipa hispana kolonistila arkitekturo kaj ĉirkaŭita de grandiozaj pejzaĝoj, Salta estas sendube unu el la plej belaj argentinaj urboj. *[[San Antonio de Areco]] - Nomumita Nacia Ĉefurbo de Tradicio en 2015 pro sia historia gaŭĉa pasinteco, la kolonia urbo San Antonio de Areco estas la ideala celloko por vojaĝantoj interesitaj pri kreola danco kaj muziko. *[[San Carlos de Bariloche]] - Konata kiel Argentina Svislando, San Carlos de Bariloche estas unu el la plej gravaj turismaj cellokoj en la lando kaj somere kaj vintre danke al siaj skiinstalaĵoj. La urbo situas en sorĉa pozicio ĉe la bordo de la lago Nahuel Huapi, en la centro de la [[Nahuel Huapi National Park|nacia parko samnoma]]. *[[San-Juano (Argentino)|San-Juano]] - Fama pro la produktado de vinoj, San-Juano estas ĉefe vizitata de turistoj kiuj intencas fari ekskursojn al la Nacia Parko Ischigualasto, 330 km de la urbo kaj la pli proksimaj Valo de la Luno kaj Quebrada de Ullum, (18 km). La urbo ankaŭ havas popularan arkeologian muzeon en proksima La Laja, dediĉita al la multaj kulturoj kiuj enloĝis la San-Juanan regionon de prahistorio ĝis la alveno de la hispanoj en 1560. *[[Sankta Mikaelo de Tucumán]] *[[Ushuaia]] - Lokita en [[Argentina Fajrolando]], Ushuaia havas la titolon de plej suda urbo en la mondo kaj estas antaŭ ĉio celloko por vizitantoj, kiuj intencas preni krozadojn al la Antarkta Duoninsulo. Ushuaia proponas ankaŭ serion da aliaj sorĉaj ekskursoj, kiel tiu al la Nacia Parko Fajrolando, farenda prefere en aŭtuno (marto-aprilo), kiam la foliaro de la densaj arbaroj alprenas ruĝecan koloron. === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == == Komprenu == Laŭ statistiko de la Monda Turisma Organizo, Argentino ricevis 6.759.000 turistojn en 2017, igante ĝin la unua plej vizitata lando en [[Sudameriko]] kaj la dua plej vizitata en la tuta 'Latin-Ameriko', post [[Meksiko]]. === Tereno === === Historio === [[File:Gauchos resting in the pampas by Rugendas.jpg|thumb|left|Gaŭĉoj ("Gauchos"), argentinaj vakeroj en la Pampa, pentraĵo farita en 1846 de Johann Moritz Rugendas]] Post la argentina sendependeco (de [[Hispanio]]), kiu estis atingita en 1816, Argentino travivis periodojn de interna politika konflikto inter konservativuloj kaj liberaluloj. En la unua jardeko de la 20-a jarcento, Argentino fariĝis la plej riĉa nacio en [[Latin-Ameriko]], pruvita de la riĉeco de sia [[Bonaero|ĉefurbo]]. Dum la Dudekaj jaroj, Argentino havis Internan Produktadon pli alta ol tiu de la ĉefaj eŭropaj ekonomioj de la tempo. Eŭropaj enmigrintoj amase alvenis tien, precipe el Hispanio kaj Italio; antaŭ 1914 preskaŭ 6 milionoj da homoj alvenis en la landon. Post la 2-a Mondmilito, Juan Peron funkciigis kaj starigis formon de popolsocialismo ofte konata kiel Peronismo. Sub li Argentino starigis protektisman ekonomian politikon kiu severe limigis eksteran komercon. Tiaj politikoj kontribuis al la forta populareco de Peron kaj aliaj peronismaj politikistoj inter la masoj de la argentina laborista klaso sed ankaŭ rezultigis stagnon de la ekonomio. Peron estis faligita en militista puĉo subtenita de Usono en 1976. Post kondukado de malsukcesa milito kontraŭ la [[Unuiĝinta Reĝlando]] sur la [[Falklandinsuloj]] (''Malvinas'' en la hispana) en 1982, la armea regado perdis potencon kaj demokratio revenis en 1983. La ekonomia krizo en la komenco de la 21-a jarcento rezultigis la malplivalorigon de la argentina peso kaj periodon de socia kaj politika malstabileco kun serio de malfortaj kaj mallongdaŭraj registaroj. Poste Argentino ŝajnis trovi novan stabilecon kaj pli bonan ekonomian perspektivon, eĉ se la eterna problemo de alta inflacio restis. Argentino estas la tria plej granda ekonomio en Latin-Ameriko, post Brazilo kaj Meksiko, kaj estas parto de la G20-grupo de ĉefaj ekonomioj. === Etnoj === === Klimato === [[File:Mar-del-plata-playa.JPG|thumb|left|Mar del Plata]] La alta sezono en Argentino daŭras de novembro ĝis februaro, la somermonatoj en la Suda Hemisfero. Ĉi tio estas nature la plej bona periodo por marbanado sed ankaŭ por grimpi la Monton Aconguaga kaj la aliajn andajn pintojn. Tamen, ĉar la lando prezentas grandan varion de klimatoj, oni povas konstati ke: * Marto kaj aŭtuno ĝenerale estas la plej bona periodo por vizitoj al la laga regiono, la dezertaj pejzaĝoj de la Nordokcidento, kojnitaj inter Bolivio kaj Ĉilio, por partopreni en la vinberrikolto en la vinregiono de Mendoza aŭ por ekskursoj al la naciaj parkoj de la Lando de la Fajro. * La skisezono daŭras de junio ĝis aŭgusto. Vintraj sportoj estas praktikataj en la skicentro Las Leñas, la plej grava en la lando. == Eniri == Civitanoj de Aŭstralio, Kanado, Usono kaj aliaj landoj vojaĝantaj al Argentino devas pagi "reciprok-imposton" (''tasa de reciprocidad'') antaŭ ol aĉeti flugbileton. Ĝia kvanto estas ekvivalenta al la kvanto, kiun argentinanoj devas pagi por la enira vizo al tiuj landoj. Informoj en la retejo https://www.argentina.gob.ar/interior/migraciones. Civitanoj de [[Jamajko]], [[Kazaĥstano]] kaj [[Malajzio]] povas eniri sen vizo dum 30 tagoj kaj tiuj de 84 aliaj ŝtatoj dum 90; la lastaj estas la Ŝtatoj de la [[Eŭropa Unio]] (kun esceptoj), [[Andoro]], [[Armenio]], [[Aŭstralio]], [[Barbado]], [[Belorusio]], [[ Kanado]], [[Vatikanurbo]], [[Sud-Koreio]], [[Kosta-Riko]], [[El Salvador]], [[Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj]], [[Fiĝioj]], [[Kartvelio]], [[Japanio]], [[Grenado]], [[Gvatemalo]], [[Gujano]], [[Honkongo]], [[Honduro]], [[Islando]], [[Israelo]] , [[Liĥtenŝtejno]], [[Norda Makedonio]], [[Meksiko]], [[Mongolio]], [[Montenegro]], [[Nov-Zelando]], [[Nikaragvo]], [[ Norvegio]] , [[Panamo]], [[Monako]], [[Kataro]], [[Rusio]], [[Sankt-Kito kaj Neviso]], [[Sankta Lucio]], [[Sankta Vincento kaj Grenadinoj]] , [[San-Marino]], [[Serbio]], [[Singapuro]], [[Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko]], [[Sudafriko]], [[Surinamo]], [[Svislando]], [[Tajlando]], [[Trinidado kaj Tobago]], [[Turkio]], kaj [[Ukrainio]] kun pasportpostulo kaj [[Bolivio]], [[Brazilo]], [[Ĉilio]] , [[Kolombio]], [[Ekvadoro]], [[Paragvajo]], [[Peruo]], [[Urugvajo]] kaj [[Venezuelo]] kun eniro ankaŭ permesata kun identkarto se ili komencas de unu el la ŝtatoj aliĝantaj al MERKOSURO. Civitanoj de [[Kosovo]], [[Nauro]], [[Sahrawi]], [[Tajvano]], [[Tongo]] kaj [[Tuvalo]] devas eniri kun vojaĝatestilo eldonita de la argentinaj aŭtoritatoj dum ĉiuj aliaj ne menciitaj supre bezonos akiri vizon antaŭ eniri la argentinan konsulan reton. === Eniri avie === La plej grava internacia flughaveno estas tiu en Ezeiza, 22km de [[Bonaero]]. Ĝia oficiala nomo estas [http://www.aa2000.com.ar/aeropuertos.aspx Ministro Pistarini Internacia Flughaveno] {{IATA|EZE}}. La plej gravaj argentinaj turistlokoj havas internacian flughavenon sed kun flugoj plejparte limigitaj al urboj en Nordameriko kaj Sudameriko. La 35 argentinaj flughavenoj estas listigitaj en la retejo [http://www.aa2000.com.ar/index.php AA2000]. === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == Konsiderante la grandajn distancojn, la aviadilo estas la plej taŭga maniero por moviĝi de unu punkto de la lando al alia, precipe se oni havas nur kelkajn tagojn de feriado. === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== [[File:Passenger Railways in Argentina 2017.png|thumb|200px|Fervoja Reto]] ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == [[File:Cuesta del obispo 01.jpg|thumb|Valles Calchaquíes]] == Fari == [[File:Tour to the Quebrada de las Conchas.jpg|thumb|Ekskurso en la Quebrada de las Conchas, Cafayate ([[Provinco de Salta]]).]] == Komuniki == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Sano == == Respekto == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Parto de|Sudameriko}} {{Skizo|Sudameriko}} ewwbipk6l4muhglqjjbblew0ku43ooc 72595 72594 2026-06-10T11:10:14Z Tiguliano 53 /* Urboj */ 72595 wikitext text/x-wiki {{Rubando|El Palmar National Park banner.jpg}} {{Situo sur mapo celloko Argentino}} {{Informkesto lando | bildo=File:Ushuaia.jpg | bildotitolo= | monunuo=Argentine peso (ARS) | areo=2 766 890 km² | loĝantaro=46.044.703 <small>(2022)</small> | elektro=220V/50Hz | antaŭkodo=+54 | horzono=UTC-3 }} {{Vikipedkat|{{SUBPAGENAME}}}} {{Vikinovkat|{{SUBPAGENAME}}}} '''{{W|Argentino}}''' estas lando en mondoparto [[Sudameriko]], kiu limas oriente kun Atlantika Oceano, okcidente kun [[Ĉilio]], norde kun [[Bolivio]] kaj [[Paragvajo]], kaj nord-oriente kun [[Brazilo]] kaj [[Urugvajo]]. Argentino estas granda lando, kun grandan diversecon de klimatoj kaj pejzaĝoj, de ĝangaloj en la nordo, grandaj herbaj ebenaĵoj en la centro kaj frostaj montoj en la sudo. Kun historio de amasa enmigrado ekde la 19-a jarcento - plejparte el Eŭropo kaj aliaj sudamerikaj landoj - Argentino estas "fandujo" de kulturoj. == Regionoj == {{Listo de regionoj | mapo= Argentina regions map.png | titolomapo= Regionoj de Argentino | tekstomapo= | grandecomapo= 210px | nomoregiono1= [[Nordokcidenta Argentino]] - | kolororegiono1= #b7b3d8 | elementojregiono1= [[Catamarca]], [[Jujuy]], [[La Rioja (provinco, Argentina)|La Rioja]], [[Tucuman]], western parts of [[Salta (provinco)|Salta]] and [[Santiago del Estero]] | priskriboregiono1= Jen la plej indiĝena kaj aŭtentika regiono de Argentino, kies plej norda parto tre memorigas pri najbara Bolivio. Ĝi estas relative malriĉa kaj subevoluinta regiono, sed ĝi estas benita per impresaj pejzaĝoj de fekundaj valoj, altaj, neĝaj montoj, densaj pluvarbaroj kaj, ĉefe, dezertoj el bunta sablo punktita de gigantaj kaktoj, memorigantaj pri Bolivio kaj Peruo. | nomoregiono2= [[Ĉako]] (Chaco) - | kolororegiono2= #e8ec9f | elementojregiono2= [[Provinco Ĉako]], [[Formosa provinco]], orientaj partoj de [[Salta provinco]] kaj [[Provinco de Santiago del Estero]] | priskriboregiono2= | nomoregiono3= [[Kujo]] (Cuyo) - | kolororegiono3= #94c9cc | elementojregiono3= Provincoj de [[Mendoza provinco)|Mendoza]], [[San Juan (provinco, Argentina)|San Juan]], kaj [[San Luis (provinco, Argentina)|San Luis]] | priskriboregiono3= | nomoregiono4= [[Mezopotamia Argentino|Mezopotamio]] - | kolororegiono4= #6fad77 | elementojregiono4= [[Corrientes]], [[Entre Rios]], [[Misiones]] | priskriboregiono4= Ĉi tiu regiono estas relative malgranda, kaj estas unu el la plej malriĉaj kaj plej malproksimaj en la lando, do ĝi estas preskaŭ neloĝata kaj suferis komence de la 21-a jarcento pro migrado al la centro de la lando, kie troviĝas la ĉefa laborantaro. Ĝi estas relative diversa regiono en la limregiono kun Brazilo kaj Paragvajo, kiu havas, interalie, pluvarbarojn, marĉojn riĉajn je faŭno kaj grandegajn riverojn. Tamen, la vasta plimulto de vojaĝantoj atingas nur la plej nordorientan parton de la regiono, kie troviĝas la famaj [[Iguaçu-Akvofaloj|Iguacu-Akvofaloj]]. | nomoregiono5= [[Pampaso]] - | kolororegiono5= #bda56a | elementojregiono5= [[Bonaera provinco]], [[Bonaero|Urbo Bonaero]], [[Kordoba provinco, Argentino|Kordobo]], [[La Pampo]], [[Provinco Santa Fe, Argentino)|Santa Fe]] | priskriboregiono5= Vasta ebenaĵo, kiu etendiĝas tra la tuta centro de Argentino. Ĝi estas tre fekunda areo kun pluraj grandaj riveroj trafluantaj ĝin, kune kun sennombraj riveretoj, lagoj kaj rezervujoj. Ĝi konsistas ĉefe el herbejoj kaj agrikulturaj kultivaĵoj, kiuj estas la ĉefa fokuso de la grandega viando- kaj agrikultura industrio de Argentino. Ĉi tiu areo estas kie loĝas la plej granda parto de la loĝantaro, kaj kie troviĝas la plej grandaj urboj kiel [[Bonaero]], [[Rosario]] kaj [[Kordobo (urbo, Argentino)|Kordobo]]. | nomoregiono6= [[Argentina Patagonio|Patagonio]] - | kolororegiono6= #d79d9d | elementojregiono6= [[El Chalten]], [[El Calafate]], [[San Carlos de Bariloche]], [[Puerto Madryn]], [[San Antonio Oeste]], [[Valdes-duoninsulo]], [[Nacia Parko Los Glaciares]] | priskriboregiono6= Ĉi tiu regiono ampleksas la tutan sudan parton de la lando kaj konsistas el du ĉefaj areoj - okcidente kuŝas la imponaj Andoj kaj oriente komenciĝas malplena, ventoblovita dezerta ebenaĵo, kiu etendiĝas ĝis la Atlantika Oceano. La Andoj estas impresa regiono, kun sennombraj neĝkovritaj pintoj, imponaj glaĉeroj, lagunoj kaj belaj akvofaloj en diversaj koloroj, igante ilin la plej ŝatata migrada celloko de la lando. La areo oriente karakteriziĝas per ebena, dezerta kaj senhoma tereno, kiu finiĝas per longa marbordo de agitiĝemaj, glacimalvarmaj akvoj. | nomoregiono7= [[Tierra del Fuego]] - | kolororegiono7= #ec3ce2 | elementojregiono7= [[Ushuaia]] | priskriboregiono7= }} La [[Falklandaj Insuloj]], transmara teritorio de [[Unuiĝinta Reĝlando]], estas postulitaj de Argentino kiel ''Insuloj Malvinoj'', sed ĉar la insularo ne estas ''fakte'' sub argentina regado, ili estas priskrbitaj en sia propra artikolo. Tio ne estu interpretata kiel esprimado de aprobo aŭ malaprobo de la postuloj de ambaŭ flankoj. == Urboj == [[File:PA280461.JPG|thumb|La Plata]] *[[Bonaero]] (''Buenos Aires'') - Kromnomita la "Parizo de Sudameriko", la argentina ĉefurbo ofertas al siaj vizitantoj elegantan arkitekturon, delikatan kuirarton, ekscitan noktan vivon kaj laŭmodajn butikojn. Laŭ la Monda Vojaĝ-Turisma Konsilio, Bonaero estas en la mezo de turisma eksplodo kaj estis voĉdonita la dua plej dezirinda urbo por viziti post Florenco de la prestiĝa '''Travel + Leisure''' revuo. *[[Kordobo]] (''Cordoba'') - Dua urbo en la lando laŭ loĝantaro, Kordobo estas ankaŭ populara turisma celo danke al siaj valoraj konstruaĵoj de la koloniepoko, sia floranta metio kaj la ebleco de ekskursoj al la ''Sierras pampeanas'' kiuj atingas 2.790 m. alteco en Monto Champaqui. *[[El Calafate]] - Lokita ĉe la bordo de la Lago Argentino, la urbo El Calafate (ĉirkaŭ 17.000 loĝantoj) estas la ĉefa enirejo al la suda sekcio de la fama [[Nacia parko Los Glaciares]]. Precipe, ekskursantoj al la [[Glaĉero Perito Moreno]] (unu el la plej vizititaj en la mondo), Cerro Chaltén (aŭ Monto Fitz Roy) kaj Cerro Torre kunvenas tie. *[[La Plata]] - Hejmo de pluraj universitatoj inter la plej gravaj en la lando, la ĉefurbo de la provinco Bonaero elstaras pro sia urba aranĝo de la fino de la 19-a jarcento evoluigita de la franca arkitekto Pedro Benoit (1836-1897). Inter la monumentoj de la urbo elstaras la Katedralo de la Senmakula Koncipiĝo kaj Casa Curutchet, konstruitaj de la arkitekto Le Corbusier inter 1949 kaj 1953 kaj proklamita Monda heredaĵo de Unesko en 2016. *[[Mar del Plata]] - Kromnomita ''La ciudad feliz'' (la feliĉa urbo), ĝi estas la ĉefa ĉemara feriejo en la lando. Ĝia loĝantaro triobliĝas en alta sezono (dec-januaro), kiam turistoj el la tuta Argentino amasiĝas al la urbo por ĝui la sunon kaj akvosportojn. *[[Mendozo]] (''Mendoza'') - Grava centro por la produktado de bonaj vinoj kaj olivoleo, Mendoza estas ankaŭ agrabla urbo kun granda komunumo de italoj. La urbo situas ĉe la piedo de la Andoj, proksime de la majesta Acongacua masivo, laŭ la internacia vojo, kiu ligas [[Bonaeron]] al [[Santiago de Ĉilio]]. *[[Rosario]] - Tria urbo en la lando laŭ nombro de loĝantoj post la ĉefurbo kaj Kordobo, Rosario estas antaŭ ĉio industria centro kaj riverhaveno ĉe la Rio Paraná, konata kiel la naskiĝlokon de Che Guevara. La urbo havas gravajn muzeojn kaj bibliotekojn, grandajn arb-liniitajn avenuojn, parkojn kaj diversajn aliajn interesaĵoj inkluzive de la flagmonumento, starigita sur la loko kie generalo Manuel Belgrano levis la argentinan flagon por la unua fojo la 27an de februaro 1812. *[[Salta]] - Fama pro sia tipa hispana kolonistila arkitekturo kaj ĉirkaŭita de grandiozaj pejzaĝoj, Salta estas sendube unu el la plej belaj argentinaj urboj. *[[San Antonio de Areco]] - Nomumita Nacia Ĉefurbo de Tradicio en 2015 pro sia historia gaŭĉa pasinteco, la kolonia urbo San Antonio de Areco estas la ideala celloko por vojaĝantoj interesitaj pri kreola danco kaj muziko. *[[San Carlos de Bariloche]] - Konata kiel Argentina Svislando, San Carlos de Bariloche estas unu el la plej gravaj turismaj cellokoj en la lando kaj somere kaj vintre danke al siaj skiinstalaĵoj. La urbo situas en sorĉa pozicio ĉe la bordo de la lago Nahuel Huapi, en la centro de la [[Nahuel Huapi National Park|nacia parko samnoma]]. *[[San-Juano (Argentino)|San-Juano]] - Fama pro la produktado de vinoj, San-Juano estas ĉefe vizitata de turistoj kiuj intencas fari ekskursojn al la Nacia Parko Ischigualasto, 330 km de la urbo kaj la pli proksimaj Valo de la Luno kaj Quebrada de Ullum, (18 km). La urbo ankaŭ havas popularan arkeologian muzeon en proksima La Laja, dediĉita al la multaj kulturoj kiuj enloĝis la San-Juanan regionon de prahistorio ĝis la alveno de la hispanoj en 1560. *[[Sankta Mikaelo de Tucumán]] *[[Ushuaia]] - Lokita en [[Argentina Fajrolando]], Ushuaia havas la titolon de plej suda urbo en la mondo kaj estas antaŭ ĉio celloko por vizitantoj, kiuj intencas preni krozadojn al la Antarkta Duoninsulo. Ushuaia proponas ankaŭ serion da aliaj sorĉaj ekskursoj, kiel tiu al la Nacia Parko Fajrolando, farenda prefere en aŭtuno (marto-aprilo), kiam la foliaro de la densaj arbaroj alprenas ruĝecan koloron. === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == == Komprenu == Laŭ statistiko de la Monda Turisma Organizo, Argentino ricevis 6.759.000 turistojn en 2017, igante ĝin la unua plej vizitata lando en [[Sudameriko]] kaj la dua plej vizitata en la tuta 'Latin-Ameriko', post [[Meksiko]]. === Tereno === === Historio === [[File:Gauchos resting in the pampas by Rugendas.jpg|thumb|left|Gaŭĉoj ("Gauchos"), argentinaj vakeroj en la Pampa, pentraĵo farita en 1846 de Johann Moritz Rugendas]] Post la argentina sendependeco (de [[Hispanio]]), kiu estis atingita en 1816, Argentino travivis periodojn de interna politika konflikto inter konservativuloj kaj liberaluloj. En la unua jardeko de la 20-a jarcento, Argentino fariĝis la plej riĉa nacio en [[Latin-Ameriko]], pruvita de la riĉeco de sia [[Bonaero|ĉefurbo]]. Dum la Dudekaj jaroj, Argentino havis Internan Produktadon pli alta ol tiu de la ĉefaj eŭropaj ekonomioj de la tempo. Eŭropaj enmigrintoj amase alvenis tien, precipe el Hispanio kaj Italio; antaŭ 1914 preskaŭ 6 milionoj da homoj alvenis en la landon. Post la 2-a Mondmilito, Juan Peron funkciigis kaj starigis formon de popolsocialismo ofte konata kiel Peronismo. Sub li Argentino starigis protektisman ekonomian politikon kiu severe limigis eksteran komercon. Tiaj politikoj kontribuis al la forta populareco de Peron kaj aliaj peronismaj politikistoj inter la masoj de la argentina laborista klaso sed ankaŭ rezultigis stagnon de la ekonomio. Peron estis faligita en militista puĉo subtenita de Usono en 1976. Post kondukado de malsukcesa milito kontraŭ la [[Unuiĝinta Reĝlando]] sur la [[Falklandinsuloj]] (''Malvinas'' en la hispana) en 1982, la armea regado perdis potencon kaj demokratio revenis en 1983. La ekonomia krizo en la komenco de la 21-a jarcento rezultigis la malplivalorigon de la argentina peso kaj periodon de socia kaj politika malstabileco kun serio de malfortaj kaj mallongdaŭraj registaroj. Poste Argentino ŝajnis trovi novan stabilecon kaj pli bonan ekonomian perspektivon, eĉ se la eterna problemo de alta inflacio restis. Argentino estas la tria plej granda ekonomio en Latin-Ameriko, post Brazilo kaj Meksiko, kaj estas parto de la G20-grupo de ĉefaj ekonomioj. === Etnoj === === Klimato === [[File:Mar-del-plata-playa.JPG|thumb|left|Mar del Plata]] La alta sezono en Argentino daŭras de novembro ĝis februaro, la somermonatoj en la Suda Hemisfero. Ĉi tio estas nature la plej bona periodo por marbanado sed ankaŭ por grimpi la Monton Aconguaga kaj la aliajn andajn pintojn. Tamen, ĉar la lando prezentas grandan varion de klimatoj, oni povas konstati ke: * Marto kaj aŭtuno ĝenerale estas la plej bona periodo por vizitoj al la laga regiono, la dezertaj pejzaĝoj de la Nordokcidento, kojnitaj inter Bolivio kaj Ĉilio, por partopreni en la vinberrikolto en la vinregiono de Mendoza aŭ por ekskursoj al la naciaj parkoj de la Lando de la Fajro. * La skisezono daŭras de junio ĝis aŭgusto. Vintraj sportoj estas praktikataj en la skicentro Las Leñas, la plej grava en la lando. == Eniri == Civitanoj de Aŭstralio, Kanado, Usono kaj aliaj landoj vojaĝantaj al Argentino devas pagi "reciprok-imposton" (''tasa de reciprocidad'') antaŭ ol aĉeti flugbileton. Ĝia kvanto estas ekvivalenta al la kvanto, kiun argentinanoj devas pagi por la enira vizo al tiuj landoj. Informoj en la retejo https://www.argentina.gob.ar/interior/migraciones. Civitanoj de [[Jamajko]], [[Kazaĥstano]] kaj [[Malajzio]] povas eniri sen vizo dum 30 tagoj kaj tiuj de 84 aliaj ŝtatoj dum 90; la lastaj estas la Ŝtatoj de la [[Eŭropa Unio]] (kun esceptoj), [[Andoro]], [[Armenio]], [[Aŭstralio]], [[Barbado]], [[Belorusio]], [[ Kanado]], [[Vatikanurbo]], [[Sud-Koreio]], [[Kosta-Riko]], [[El Salvador]], [[Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj]], [[Fiĝioj]], [[Kartvelio]], [[Japanio]], [[Grenado]], [[Gvatemalo]], [[Gujano]], [[Honkongo]], [[Honduro]], [[Islando]], [[Israelo]] , [[Liĥtenŝtejno]], [[Norda Makedonio]], [[Meksiko]], [[Mongolio]], [[Montenegro]], [[Nov-Zelando]], [[Nikaragvo]], [[ Norvegio]] , [[Panamo]], [[Monako]], [[Kataro]], [[Rusio]], [[Sankt-Kito kaj Neviso]], [[Sankta Lucio]], [[Sankta Vincento kaj Grenadinoj]] , [[San-Marino]], [[Serbio]], [[Singapuro]], [[Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko]], [[Sudafriko]], [[Surinamo]], [[Svislando]], [[Tajlando]], [[Trinidado kaj Tobago]], [[Turkio]], kaj [[Ukrainio]] kun pasportpostulo kaj [[Bolivio]], [[Brazilo]], [[Ĉilio]] , [[Kolombio]], [[Ekvadoro]], [[Paragvajo]], [[Peruo]], [[Urugvajo]] kaj [[Venezuelo]] kun eniro ankaŭ permesata kun identkarto se ili komencas de unu el la ŝtatoj aliĝantaj al MERKOSURO. Civitanoj de [[Kosovo]], [[Nauro]], [[Sahrawi]], [[Tajvano]], [[Tongo]] kaj [[Tuvalo]] devas eniri kun vojaĝatestilo eldonita de la argentinaj aŭtoritatoj dum ĉiuj aliaj ne menciitaj supre bezonos akiri vizon antaŭ eniri la argentinan konsulan reton. === Eniri avie === La plej grava internacia flughaveno estas tiu en Ezeiza, 22km de [[Bonaero]]. Ĝia oficiala nomo estas [http://www.aa2000.com.ar/aeropuertos.aspx Ministro Pistarini Internacia Flughaveno] {{IATA|EZE}}. La plej gravaj argentinaj turistlokoj havas internacian flughavenon sed kun flugoj plejparte limigitaj al urboj en Nordameriko kaj Sudameriko. La 35 argentinaj flughavenoj estas listigitaj en la retejo [http://www.aa2000.com.ar/index.php AA2000]. === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == Konsiderante la grandajn distancojn, la aviadilo estas la plej taŭga maniero por moviĝi de unu punkto de la lando al alia, precipe se oni havas nur kelkajn tagojn de feriado. === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== [[File:Passenger Railways in Argentina 2017.png|thumb|200px|Fervoja Reto]] ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == [[File:Cuesta del obispo 01.jpg|thumb|Valles Calchaquíes]] == Fari == [[File:Tour to the Quebrada de las Conchas.jpg|thumb|Ekskurso en la Quebrada de las Conchas, Cafayate ([[Provinco de Salta]]).]] == Komuniki == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Sano == == Respekto == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Parto de|Sudameriko}} {{Skizo|Sudameriko}} 1ct6a6xulgvmyq0fos7ospii7dx2azy 72596 72595 2026-06-10T11:17:53Z Tiguliano 53 /* Aliaj cellokoj */ 72596 wikitext text/x-wiki {{Rubando|El Palmar National Park banner.jpg}} {{Situo sur mapo celloko Argentino}} {{Informkesto lando | bildo=File:Ushuaia.jpg | bildotitolo= | monunuo=Argentine peso (ARS) | areo=2 766 890 km² | loĝantaro=46.044.703 <small>(2022)</small> | elektro=220V/50Hz | antaŭkodo=+54 | horzono=UTC-3 }} {{Vikipedkat|{{SUBPAGENAME}}}} {{Vikinovkat|{{SUBPAGENAME}}}} '''{{W|Argentino}}''' estas lando en mondoparto [[Sudameriko]], kiu limas oriente kun Atlantika Oceano, okcidente kun [[Ĉilio]], norde kun [[Bolivio]] kaj [[Paragvajo]], kaj nord-oriente kun [[Brazilo]] kaj [[Urugvajo]]. Argentino estas granda lando, kun grandan diversecon de klimatoj kaj pejzaĝoj, de ĝangaloj en la nordo, grandaj herbaj ebenaĵoj en la centro kaj frostaj montoj en la sudo. Kun historio de amasa enmigrado ekde la 19-a jarcento - plejparte el Eŭropo kaj aliaj sudamerikaj landoj - Argentino estas "fandujo" de kulturoj. == Regionoj == {{Listo de regionoj | mapo= Argentina regions map.png | titolomapo= Regionoj de Argentino | tekstomapo= | grandecomapo= 210px | nomoregiono1= [[Nordokcidenta Argentino]] - | kolororegiono1= #b7b3d8 | elementojregiono1= [[Catamarca]], [[Jujuy]], [[La Rioja (provinco, Argentina)|La Rioja]], [[Tucuman]], western parts of [[Salta (provinco)|Salta]] and [[Santiago del Estero]] | priskriboregiono1= Jen la plej indiĝena kaj aŭtentika regiono de Argentino, kies plej norda parto tre memorigas pri najbara Bolivio. Ĝi estas relative malriĉa kaj subevoluinta regiono, sed ĝi estas benita per impresaj pejzaĝoj de fekundaj valoj, altaj, neĝaj montoj, densaj pluvarbaroj kaj, ĉefe, dezertoj el bunta sablo punktita de gigantaj kaktoj, memorigantaj pri Bolivio kaj Peruo. | nomoregiono2= [[Ĉako]] (Chaco) - | kolororegiono2= #e8ec9f | elementojregiono2= [[Provinco Ĉako]], [[Formosa provinco]], orientaj partoj de [[Salta provinco]] kaj [[Provinco de Santiago del Estero]] | priskriboregiono2= | nomoregiono3= [[Kujo]] (Cuyo) - | kolororegiono3= #94c9cc | elementojregiono3= Provincoj de [[Mendoza provinco)|Mendoza]], [[San Juan (provinco, Argentina)|San Juan]], kaj [[San Luis (provinco, Argentina)|San Luis]] | priskriboregiono3= | nomoregiono4= [[Mezopotamia Argentino|Mezopotamio]] - | kolororegiono4= #6fad77 | elementojregiono4= [[Corrientes]], [[Entre Rios]], [[Misiones]] | priskriboregiono4= Ĉi tiu regiono estas relative malgranda, kaj estas unu el la plej malriĉaj kaj plej malproksimaj en la lando, do ĝi estas preskaŭ neloĝata kaj suferis komence de la 21-a jarcento pro migrado al la centro de la lando, kie troviĝas la ĉefa laborantaro. Ĝi estas relative diversa regiono en la limregiono kun Brazilo kaj Paragvajo, kiu havas, interalie, pluvarbarojn, marĉojn riĉajn je faŭno kaj grandegajn riverojn. Tamen, la vasta plimulto de vojaĝantoj atingas nur la plej nordorientan parton de la regiono, kie troviĝas la famaj [[Iguaçu-Akvofaloj|Iguacu-Akvofaloj]]. | nomoregiono5= [[Pampaso]] - | kolororegiono5= #bda56a | elementojregiono5= [[Bonaera provinco]], [[Bonaero|Urbo Bonaero]], [[Kordoba provinco, Argentino|Kordobo]], [[La Pampo]], [[Provinco Santa Fe, Argentino)|Santa Fe]] | priskriboregiono5= Vasta ebenaĵo, kiu etendiĝas tra la tuta centro de Argentino. Ĝi estas tre fekunda areo kun pluraj grandaj riveroj trafluantaj ĝin, kune kun sennombraj riveretoj, lagoj kaj rezervujoj. Ĝi konsistas ĉefe el herbejoj kaj agrikulturaj kultivaĵoj, kiuj estas la ĉefa fokuso de la grandega viando- kaj agrikultura industrio de Argentino. Ĉi tiu areo estas kie loĝas la plej granda parto de la loĝantaro, kaj kie troviĝas la plej grandaj urboj kiel [[Bonaero]], [[Rosario]] kaj [[Kordobo (urbo, Argentino)|Kordobo]]. | nomoregiono6= [[Argentina Patagonio|Patagonio]] - | kolororegiono6= #d79d9d | elementojregiono6= [[El Chalten]], [[El Calafate]], [[San Carlos de Bariloche]], [[Puerto Madryn]], [[San Antonio Oeste]], [[Valdes-duoninsulo]], [[Nacia Parko Los Glaciares]] | priskriboregiono6= Ĉi tiu regiono ampleksas la tutan sudan parton de la lando kaj konsistas el du ĉefaj areoj - okcidente kuŝas la imponaj Andoj kaj oriente komenciĝas malplena, ventoblovita dezerta ebenaĵo, kiu etendiĝas ĝis la Atlantika Oceano. La Andoj estas impresa regiono, kun sennombraj neĝkovritaj pintoj, imponaj glaĉeroj, lagunoj kaj belaj akvofaloj en diversaj koloroj, igante ilin la plej ŝatata migrada celloko de la lando. La areo oriente karakteriziĝas per ebena, dezerta kaj senhoma tereno, kiu finiĝas per longa marbordo de agitiĝemaj, glacimalvarmaj akvoj. | nomoregiono7= [[Tierra del Fuego]] - | kolororegiono7= #ec3ce2 | elementojregiono7= [[Ushuaia]] | priskriboregiono7= }} La [[Falklandaj Insuloj]], transmara teritorio de [[Unuiĝinta Reĝlando]], estas postulitaj de Argentino kiel ''Insuloj Malvinoj'', sed ĉar la insularo ne estas ''fakte'' sub argentina regado, ili estas priskrbitaj en sia propra artikolo. Tio ne estu interpretata kiel esprimado de aprobo aŭ malaprobo de la postuloj de ambaŭ flankoj. == Urboj == [[File:PA280461.JPG|thumb|La Plata]] *[[Bonaero]] (''Buenos Aires'') - Kromnomita la "Parizo de Sudameriko", la argentina ĉefurbo ofertas al siaj vizitantoj elegantan arkitekturon, delikatan kuirarton, ekscitan noktan vivon kaj laŭmodajn butikojn. Laŭ la Monda Vojaĝ-Turisma Konsilio, Bonaero estas en la mezo de turisma eksplodo kaj estis voĉdonita la dua plej dezirinda urbo por viziti post Florenco de la prestiĝa '''Travel + Leisure''' revuo. *[[Kordobo]] (''Cordoba'') - Dua urbo en la lando laŭ loĝantaro, Kordobo estas ankaŭ populara turisma celo danke al siaj valoraj konstruaĵoj de la koloniepoko, sia floranta metio kaj la ebleco de ekskursoj al la ''Sierras pampeanas'' kiuj atingas 2.790 m. alteco en Monto Champaqui. *[[El Calafate]] - Lokita ĉe la bordo de la Lago Argentino, la urbo El Calafate (ĉirkaŭ 17.000 loĝantoj) estas la ĉefa enirejo al la suda sekcio de la fama [[Nacia parko Los Glaciares]]. Precipe, ekskursantoj al la [[Glaĉero Perito Moreno]] (unu el la plej vizititaj en la mondo), Cerro Chaltén (aŭ Monto Fitz Roy) kaj Cerro Torre kunvenas tie. *[[La Plata]] - Hejmo de pluraj universitatoj inter la plej gravaj en la lando, la ĉefurbo de la provinco Bonaero elstaras pro sia urba aranĝo de la fino de la 19-a jarcento evoluigita de la franca arkitekto Pedro Benoit (1836-1897). Inter la monumentoj de la urbo elstaras la Katedralo de la Senmakula Koncipiĝo kaj Casa Curutchet, konstruitaj de la arkitekto Le Corbusier inter 1949 kaj 1953 kaj proklamita Monda heredaĵo de Unesko en 2016. *[[Mar del Plata]] - Kromnomita ''La ciudad feliz'' (la feliĉa urbo), ĝi estas la ĉefa ĉemara feriejo en la lando. Ĝia loĝantaro triobliĝas en alta sezono (dec-januaro), kiam turistoj el la tuta Argentino amasiĝas al la urbo por ĝui la sunon kaj akvosportojn. *[[Mendozo]] (''Mendoza'') - Grava centro por la produktado de bonaj vinoj kaj olivoleo, Mendoza estas ankaŭ agrabla urbo kun granda komunumo de italoj. La urbo situas ĉe la piedo de la Andoj, proksime de la majesta Acongacua masivo, laŭ la internacia vojo, kiu ligas [[Bonaeron]] al [[Santiago de Ĉilio]]. *[[Rosario]] - Tria urbo en la lando laŭ nombro de loĝantoj post la ĉefurbo kaj Kordobo, Rosario estas antaŭ ĉio industria centro kaj riverhaveno ĉe la Rio Paraná, konata kiel la naskiĝlokon de Che Guevara. La urbo havas gravajn muzeojn kaj bibliotekojn, grandajn arb-liniitajn avenuojn, parkojn kaj diversajn aliajn interesaĵoj inkluzive de la flagmonumento, starigita sur la loko kie generalo Manuel Belgrano levis la argentinan flagon por la unua fojo la 27an de februaro 1812. *[[Salta]] - Fama pro sia tipa hispana kolonistila arkitekturo kaj ĉirkaŭita de grandiozaj pejzaĝoj, Salta estas sendube unu el la plej belaj argentinaj urboj. *[[San Antonio de Areco]] - Nomumita Nacia Ĉefurbo de Tradicio en 2015 pro sia historia gaŭĉa pasinteco, la kolonia urbo San Antonio de Areco estas la ideala celloko por vojaĝantoj interesitaj pri kreola danco kaj muziko. *[[San Carlos de Bariloche]] - Konata kiel Argentina Svislando, San Carlos de Bariloche estas unu el la plej gravaj turismaj cellokoj en la lando kaj somere kaj vintre danke al siaj skiinstalaĵoj. La urbo situas en sorĉa pozicio ĉe la bordo de la lago Nahuel Huapi, en la centro de la [[Nahuel Huapi National Park|nacia parko samnoma]]. *[[San-Juano (Argentino)|San-Juano]] - Fama pro la produktado de vinoj, San-Juano estas ĉefe vizitata de turistoj kiuj intencas fari ekskursojn al la Nacia Parko Ischigualasto, 330 km de la urbo kaj la pli proksimaj Valo de la Luno kaj Quebrada de Ullum, (18 km). La urbo ankaŭ havas popularan arkeologian muzeon en proksima La Laja, dediĉita al la multaj kulturoj kiuj enloĝis la San-Juanan regionon de prahistorio ĝis la alveno de la hispanoj en 1560. *[[Sankta Mikaelo de Tucumán]] *[[Ushuaia]] - Lokita en [[Argentina Fajrolando]], Ushuaia havas la titolon de plej suda urbo en la mondo kaj estas antaŭ ĉio celloko por vizitantoj, kiuj intencas preni krozadojn al la Antarkta Duoninsulo. Ushuaia proponas ankaŭ serion da aliaj sorĉaj ekskursoj, kiel tiu al la Nacia Parko Fajrolando, farenda prefere en aŭtuno (marto-aprilo), kiam la foliaro de la densaj arbaroj alprenas ruĝecan koloron. === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == Argentino havas 35 [[Argentinaj naciaj parkoj|naciaj parkoj]] konservante diversajn ekosistemojn kaj montrante kelkajn el la plej imponaj naturaj mirindaĵoj de la lando. * [[El Calafate]] — la ĉefa celloko kiam oni vizitas la ''Glaĉeran Nacian Parkon''; antaŭeniri al la Glaĉero Perito Moreno estas nepraĵo kiam oni vizitas Argentinon * [[Ibera Humida Areo]] — naturrezervejo de 13.000 km² en granda marĉregiono kun unika faŭno, kun ĝia ekovilaĝo [[Colonia Carlos Pellegrini]] rekte en la koro de la rezervejo * [[Iguazú Akvofaloj]] — mirindaj akvofaloj rekte en la nordorienta angulo de la lando * [[Nacia Parko Nahuel Huapi]] — ĉe la piedo de la Andoj kun lagoj, riveroj, akvofaloj, pintoj, glaĉeroj kaj arbaroj * ''[[Quebrada de Humahuaca]]'' — mallarĝa valo en la aridaj montoj de la provinco [[Jujuy]], inkluzive de famaj buntaj montoj kaj belegaj dezertaj pejzaĝoj == Komprenu == Laŭ statistiko de la Monda Turisma Organizo, Argentino ricevis 6.759.000 turistojn en 2017, igante ĝin la unua plej vizitata lando en [[Sudameriko]] kaj la dua plej vizitata en la tuta 'Latin-Ameriko', post [[Meksiko]]. === Tereno === === Historio === [[File:Gauchos resting in the pampas by Rugendas.jpg|thumb|left|Gaŭĉoj ("Gauchos"), argentinaj vakeroj en la Pampa, pentraĵo farita en 1846 de Johann Moritz Rugendas]] Post la argentina sendependeco (de [[Hispanio]]), kiu estis atingita en 1816, Argentino travivis periodojn de interna politika konflikto inter konservativuloj kaj liberaluloj. En la unua jardeko de la 20-a jarcento, Argentino fariĝis la plej riĉa nacio en [[Latin-Ameriko]], pruvita de la riĉeco de sia [[Bonaero|ĉefurbo]]. Dum la Dudekaj jaroj, Argentino havis Internan Produktadon pli alta ol tiu de la ĉefaj eŭropaj ekonomioj de la tempo. Eŭropaj enmigrintoj amase alvenis tien, precipe el Hispanio kaj Italio; antaŭ 1914 preskaŭ 6 milionoj da homoj alvenis en la landon. Post la 2-a Mondmilito, Juan Peron funkciigis kaj starigis formon de popolsocialismo ofte konata kiel Peronismo. Sub li Argentino starigis protektisman ekonomian politikon kiu severe limigis eksteran komercon. Tiaj politikoj kontribuis al la forta populareco de Peron kaj aliaj peronismaj politikistoj inter la masoj de la argentina laborista klaso sed ankaŭ rezultigis stagnon de la ekonomio. Peron estis faligita en militista puĉo subtenita de Usono en 1976. Post kondukado de malsukcesa milito kontraŭ la [[Unuiĝinta Reĝlando]] sur la [[Falklandinsuloj]] (''Malvinas'' en la hispana) en 1982, la armea regado perdis potencon kaj demokratio revenis en 1983. La ekonomia krizo en la komenco de la 21-a jarcento rezultigis la malplivalorigon de la argentina peso kaj periodon de socia kaj politika malstabileco kun serio de malfortaj kaj mallongdaŭraj registaroj. Poste Argentino ŝajnis trovi novan stabilecon kaj pli bonan ekonomian perspektivon, eĉ se la eterna problemo de alta inflacio restis. Argentino estas la tria plej granda ekonomio en Latin-Ameriko, post Brazilo kaj Meksiko, kaj estas parto de la G20-grupo de ĉefaj ekonomioj. === Etnoj === === Klimato === [[File:Mar-del-plata-playa.JPG|thumb|left|Mar del Plata]] La alta sezono en Argentino daŭras de novembro ĝis februaro, la somermonatoj en la Suda Hemisfero. Ĉi tio estas nature la plej bona periodo por marbanado sed ankaŭ por grimpi la Monton Aconguaga kaj la aliajn andajn pintojn. Tamen, ĉar la lando prezentas grandan varion de klimatoj, oni povas konstati ke: * Marto kaj aŭtuno ĝenerale estas la plej bona periodo por vizitoj al la laga regiono, la dezertaj pejzaĝoj de la Nordokcidento, kojnitaj inter Bolivio kaj Ĉilio, por partopreni en la vinberrikolto en la vinregiono de Mendoza aŭ por ekskursoj al la naciaj parkoj de la Lando de la Fajro. * La skisezono daŭras de junio ĝis aŭgusto. Vintraj sportoj estas praktikataj en la skicentro Las Leñas, la plej grava en la lando. == Eniri == Civitanoj de Aŭstralio, Kanado, Usono kaj aliaj landoj vojaĝantaj al Argentino devas pagi "reciprok-imposton" (''tasa de reciprocidad'') antaŭ ol aĉeti flugbileton. Ĝia kvanto estas ekvivalenta al la kvanto, kiun argentinanoj devas pagi por la enira vizo al tiuj landoj. Informoj en la retejo https://www.argentina.gob.ar/interior/migraciones. Civitanoj de [[Jamajko]], [[Kazaĥstano]] kaj [[Malajzio]] povas eniri sen vizo dum 30 tagoj kaj tiuj de 84 aliaj ŝtatoj dum 90; la lastaj estas la Ŝtatoj de la [[Eŭropa Unio]] (kun esceptoj), [[Andoro]], [[Armenio]], [[Aŭstralio]], [[Barbado]], [[Belorusio]], [[ Kanado]], [[Vatikanurbo]], [[Sud-Koreio]], [[Kosta-Riko]], [[El Salvador]], [[Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj]], [[Fiĝioj]], [[Kartvelio]], [[Japanio]], [[Grenado]], [[Gvatemalo]], [[Gujano]], [[Honkongo]], [[Honduro]], [[Islando]], [[Israelo]] , [[Liĥtenŝtejno]], [[Norda Makedonio]], [[Meksiko]], [[Mongolio]], [[Montenegro]], [[Nov-Zelando]], [[Nikaragvo]], [[ Norvegio]] , [[Panamo]], [[Monako]], [[Kataro]], [[Rusio]], [[Sankt-Kito kaj Neviso]], [[Sankta Lucio]], [[Sankta Vincento kaj Grenadinoj]] , [[San-Marino]], [[Serbio]], [[Singapuro]], [[Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko]], [[Sudafriko]], [[Surinamo]], [[Svislando]], [[Tajlando]], [[Trinidado kaj Tobago]], [[Turkio]], kaj [[Ukrainio]] kun pasportpostulo kaj [[Bolivio]], [[Brazilo]], [[Ĉilio]] , [[Kolombio]], [[Ekvadoro]], [[Paragvajo]], [[Peruo]], [[Urugvajo]] kaj [[Venezuelo]] kun eniro ankaŭ permesata kun identkarto se ili komencas de unu el la ŝtatoj aliĝantaj al MERKOSURO. Civitanoj de [[Kosovo]], [[Nauro]], [[Sahrawi]], [[Tajvano]], [[Tongo]] kaj [[Tuvalo]] devas eniri kun vojaĝatestilo eldonita de la argentinaj aŭtoritatoj dum ĉiuj aliaj ne menciitaj supre bezonos akiri vizon antaŭ eniri la argentinan konsulan reton. === Eniri avie === La plej grava internacia flughaveno estas tiu en Ezeiza, 22km de [[Bonaero]]. Ĝia oficiala nomo estas [http://www.aa2000.com.ar/aeropuertos.aspx Ministro Pistarini Internacia Flughaveno] {{IATA|EZE}}. La plej gravaj argentinaj turistlokoj havas internacian flughavenon sed kun flugoj plejparte limigitaj al urboj en Nordameriko kaj Sudameriko. La 35 argentinaj flughavenoj estas listigitaj en la retejo [http://www.aa2000.com.ar/index.php AA2000]. === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == Konsiderante la grandajn distancojn, la aviadilo estas la plej taŭga maniero por moviĝi de unu punkto de la lando al alia, precipe se oni havas nur kelkajn tagojn de feriado. === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== [[File:Passenger Railways in Argentina 2017.png|thumb|200px|Fervoja Reto]] ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == [[File:Cuesta del obispo 01.jpg|thumb|Valles Calchaquíes]] == Fari == [[File:Tour to the Quebrada de las Conchas.jpg|thumb|Ekskurso en la Quebrada de las Conchas, Cafayate ([[Provinco de Salta]]).]] == Komuniki == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Sano == == Respekto == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Parto de|Sudameriko}} {{Skizo|Sudameriko}} 964e2ndx3b13xaaxnsda9lf1n5mo2yy 72597 72596 2026-06-10T11:22:45Z Tiguliano 53 /* Tereno */ 72597 wikitext text/x-wiki {{Rubando|El Palmar National Park banner.jpg}} {{Situo sur mapo celloko Argentino}} {{Informkesto lando | bildo=File:Ushuaia.jpg | bildotitolo= | monunuo=Argentine peso (ARS) | areo=2 766 890 km² | loĝantaro=46.044.703 <small>(2022)</small> | elektro=220V/50Hz | antaŭkodo=+54 | horzono=UTC-3 }} {{Vikipedkat|{{SUBPAGENAME}}}} {{Vikinovkat|{{SUBPAGENAME}}}} '''{{W|Argentino}}''' estas lando en mondoparto [[Sudameriko]], kiu limas oriente kun Atlantika Oceano, okcidente kun [[Ĉilio]], norde kun [[Bolivio]] kaj [[Paragvajo]], kaj nord-oriente kun [[Brazilo]] kaj [[Urugvajo]]. Argentino estas granda lando, kun grandan diversecon de klimatoj kaj pejzaĝoj, de ĝangaloj en la nordo, grandaj herbaj ebenaĵoj en la centro kaj frostaj montoj en la sudo. Kun historio de amasa enmigrado ekde la 19-a jarcento - plejparte el Eŭropo kaj aliaj sudamerikaj landoj - Argentino estas "fandujo" de kulturoj. == Regionoj == {{Listo de regionoj | mapo= Argentina regions map.png | titolomapo= Regionoj de Argentino | tekstomapo= | grandecomapo= 210px | nomoregiono1= [[Nordokcidenta Argentino]] - | kolororegiono1= #b7b3d8 | elementojregiono1= [[Catamarca]], [[Jujuy]], [[La Rioja (provinco, Argentina)|La Rioja]], [[Tucuman]], western parts of [[Salta (provinco)|Salta]] and [[Santiago del Estero]] | priskriboregiono1= Jen la plej indiĝena kaj aŭtentika regiono de Argentino, kies plej norda parto tre memorigas pri najbara Bolivio. Ĝi estas relative malriĉa kaj subevoluinta regiono, sed ĝi estas benita per impresaj pejzaĝoj de fekundaj valoj, altaj, neĝaj montoj, densaj pluvarbaroj kaj, ĉefe, dezertoj el bunta sablo punktita de gigantaj kaktoj, memorigantaj pri Bolivio kaj Peruo. | nomoregiono2= [[Ĉako]] (Chaco) - | kolororegiono2= #e8ec9f | elementojregiono2= [[Provinco Ĉako]], [[Formosa provinco]], orientaj partoj de [[Salta provinco]] kaj [[Provinco de Santiago del Estero]] | priskriboregiono2= | nomoregiono3= [[Kujo]] (Cuyo) - | kolororegiono3= #94c9cc | elementojregiono3= Provincoj de [[Mendoza provinco)|Mendoza]], [[San Juan (provinco, Argentina)|San Juan]], kaj [[San Luis (provinco, Argentina)|San Luis]] | priskriboregiono3= | nomoregiono4= [[Mezopotamia Argentino|Mezopotamio]] - | kolororegiono4= #6fad77 | elementojregiono4= [[Corrientes]], [[Entre Rios]], [[Misiones]] | priskriboregiono4= Ĉi tiu regiono estas relative malgranda, kaj estas unu el la plej malriĉaj kaj plej malproksimaj en la lando, do ĝi estas preskaŭ neloĝata kaj suferis komence de la 21-a jarcento pro migrado al la centro de la lando, kie troviĝas la ĉefa laborantaro. Ĝi estas relative diversa regiono en la limregiono kun Brazilo kaj Paragvajo, kiu havas, interalie, pluvarbarojn, marĉojn riĉajn je faŭno kaj grandegajn riverojn. Tamen, la vasta plimulto de vojaĝantoj atingas nur la plej nordorientan parton de la regiono, kie troviĝas la famaj [[Iguaçu-Akvofaloj|Iguacu-Akvofaloj]]. | nomoregiono5= [[Pampaso]] - | kolororegiono5= #bda56a | elementojregiono5= [[Bonaera provinco]], [[Bonaero|Urbo Bonaero]], [[Kordoba provinco, Argentino|Kordobo]], [[La Pampo]], [[Provinco Santa Fe, Argentino)|Santa Fe]] | priskriboregiono5= Vasta ebenaĵo, kiu etendiĝas tra la tuta centro de Argentino. Ĝi estas tre fekunda areo kun pluraj grandaj riveroj trafluantaj ĝin, kune kun sennombraj riveretoj, lagoj kaj rezervujoj. Ĝi konsistas ĉefe el herbejoj kaj agrikulturaj kultivaĵoj, kiuj estas la ĉefa fokuso de la grandega viando- kaj agrikultura industrio de Argentino. Ĉi tiu areo estas kie loĝas la plej granda parto de la loĝantaro, kaj kie troviĝas la plej grandaj urboj kiel [[Bonaero]], [[Rosario]] kaj [[Kordobo (urbo, Argentino)|Kordobo]]. | nomoregiono6= [[Argentina Patagonio|Patagonio]] - | kolororegiono6= #d79d9d | elementojregiono6= [[El Chalten]], [[El Calafate]], [[San Carlos de Bariloche]], [[Puerto Madryn]], [[San Antonio Oeste]], [[Valdes-duoninsulo]], [[Nacia Parko Los Glaciares]] | priskriboregiono6= Ĉi tiu regiono ampleksas la tutan sudan parton de la lando kaj konsistas el du ĉefaj areoj - okcidente kuŝas la imponaj Andoj kaj oriente komenciĝas malplena, ventoblovita dezerta ebenaĵo, kiu etendiĝas ĝis la Atlantika Oceano. La Andoj estas impresa regiono, kun sennombraj neĝkovritaj pintoj, imponaj glaĉeroj, lagunoj kaj belaj akvofaloj en diversaj koloroj, igante ilin la plej ŝatata migrada celloko de la lando. La areo oriente karakteriziĝas per ebena, dezerta kaj senhoma tereno, kiu finiĝas per longa marbordo de agitiĝemaj, glacimalvarmaj akvoj. | nomoregiono7= [[Tierra del Fuego]] - | kolororegiono7= #ec3ce2 | elementojregiono7= [[Ushuaia]] | priskriboregiono7= }} La [[Falklandaj Insuloj]], transmara teritorio de [[Unuiĝinta Reĝlando]], estas postulitaj de Argentino kiel ''Insuloj Malvinoj'', sed ĉar la insularo ne estas ''fakte'' sub argentina regado, ili estas priskrbitaj en sia propra artikolo. Tio ne estu interpretata kiel esprimado de aprobo aŭ malaprobo de la postuloj de ambaŭ flankoj. == Urboj == [[File:PA280461.JPG|thumb|La Plata]] *[[Bonaero]] (''Buenos Aires'') - Kromnomita la "Parizo de Sudameriko", la argentina ĉefurbo ofertas al siaj vizitantoj elegantan arkitekturon, delikatan kuirarton, ekscitan noktan vivon kaj laŭmodajn butikojn. Laŭ la Monda Vojaĝ-Turisma Konsilio, Bonaero estas en la mezo de turisma eksplodo kaj estis voĉdonita la dua plej dezirinda urbo por viziti post Florenco de la prestiĝa '''Travel + Leisure''' revuo. *[[Kordobo]] (''Cordoba'') - Dua urbo en la lando laŭ loĝantaro, Kordobo estas ankaŭ populara turisma celo danke al siaj valoraj konstruaĵoj de la koloniepoko, sia floranta metio kaj la ebleco de ekskursoj al la ''Sierras pampeanas'' kiuj atingas 2.790 m. alteco en Monto Champaqui. *[[El Calafate]] - Lokita ĉe la bordo de la Lago Argentino, la urbo El Calafate (ĉirkaŭ 17.000 loĝantoj) estas la ĉefa enirejo al la suda sekcio de la fama [[Nacia parko Los Glaciares]]. Precipe, ekskursantoj al la [[Glaĉero Perito Moreno]] (unu el la plej vizititaj en la mondo), Cerro Chaltén (aŭ Monto Fitz Roy) kaj Cerro Torre kunvenas tie. *[[La Plata]] - Hejmo de pluraj universitatoj inter la plej gravaj en la lando, la ĉefurbo de la provinco Bonaero elstaras pro sia urba aranĝo de la fino de la 19-a jarcento evoluigita de la franca arkitekto Pedro Benoit (1836-1897). Inter la monumentoj de la urbo elstaras la Katedralo de la Senmakula Koncipiĝo kaj Casa Curutchet, konstruitaj de la arkitekto Le Corbusier inter 1949 kaj 1953 kaj proklamita Monda heredaĵo de Unesko en 2016. *[[Mar del Plata]] - Kromnomita ''La ciudad feliz'' (la feliĉa urbo), ĝi estas la ĉefa ĉemara feriejo en la lando. Ĝia loĝantaro triobliĝas en alta sezono (dec-januaro), kiam turistoj el la tuta Argentino amasiĝas al la urbo por ĝui la sunon kaj akvosportojn. *[[Mendozo]] (''Mendoza'') - Grava centro por la produktado de bonaj vinoj kaj olivoleo, Mendoza estas ankaŭ agrabla urbo kun granda komunumo de italoj. La urbo situas ĉe la piedo de la Andoj, proksime de la majesta Acongacua masivo, laŭ la internacia vojo, kiu ligas [[Bonaeron]] al [[Santiago de Ĉilio]]. *[[Rosario]] - Tria urbo en la lando laŭ nombro de loĝantoj post la ĉefurbo kaj Kordobo, Rosario estas antaŭ ĉio industria centro kaj riverhaveno ĉe la Rio Paraná, konata kiel la naskiĝlokon de Che Guevara. La urbo havas gravajn muzeojn kaj bibliotekojn, grandajn arb-liniitajn avenuojn, parkojn kaj diversajn aliajn interesaĵoj inkluzive de la flagmonumento, starigita sur la loko kie generalo Manuel Belgrano levis la argentinan flagon por la unua fojo la 27an de februaro 1812. *[[Salta]] - Fama pro sia tipa hispana kolonistila arkitekturo kaj ĉirkaŭita de grandiozaj pejzaĝoj, Salta estas sendube unu el la plej belaj argentinaj urboj. *[[San Antonio de Areco]] - Nomumita Nacia Ĉefurbo de Tradicio en 2015 pro sia historia gaŭĉa pasinteco, la kolonia urbo San Antonio de Areco estas la ideala celloko por vojaĝantoj interesitaj pri kreola danco kaj muziko. *[[San Carlos de Bariloche]] - Konata kiel Argentina Svislando, San Carlos de Bariloche estas unu el la plej gravaj turismaj cellokoj en la lando kaj somere kaj vintre danke al siaj skiinstalaĵoj. La urbo situas en sorĉa pozicio ĉe la bordo de la lago Nahuel Huapi, en la centro de la [[Nahuel Huapi National Park|nacia parko samnoma]]. *[[San-Juano (Argentino)|San-Juano]] - Fama pro la produktado de vinoj, San-Juano estas ĉefe vizitata de turistoj kiuj intencas fari ekskursojn al la Nacia Parko Ischigualasto, 330 km de la urbo kaj la pli proksimaj Valo de la Luno kaj Quebrada de Ullum, (18 km). La urbo ankaŭ havas popularan arkeologian muzeon en proksima La Laja, dediĉita al la multaj kulturoj kiuj enloĝis la San-Juanan regionon de prahistorio ĝis la alveno de la hispanoj en 1560. *[[Sankta Mikaelo de Tucumán]] *[[Ushuaia]] - Lokita en [[Argentina Fajrolando]], Ushuaia havas la titolon de plej suda urbo en la mondo kaj estas antaŭ ĉio celloko por vizitantoj, kiuj intencas preni krozadojn al la Antarkta Duoninsulo. Ushuaia proponas ankaŭ serion da aliaj sorĉaj ekskursoj, kiel tiu al la Nacia Parko Fajrolando, farenda prefere en aŭtuno (marto-aprilo), kiam la foliaro de la densaj arbaroj alprenas ruĝecan koloron. === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == Argentino havas 35 [[Argentinaj naciaj parkoj|naciaj parkoj]] konservante diversajn ekosistemojn kaj montrante kelkajn el la plej imponaj naturaj mirindaĵoj de la lando. * [[El Calafate]] — la ĉefa celloko kiam oni vizitas la ''Glaĉeran Nacian Parkon''; antaŭeniri al la Glaĉero Perito Moreno estas nepraĵo kiam oni vizitas Argentinon * [[Ibera Humida Areo]] — naturrezervejo de 13.000 km² en granda marĉregiono kun unika faŭno, kun ĝia ekovilaĝo [[Colonia Carlos Pellegrini]] rekte en la koro de la rezervejo * [[Iguazú Akvofaloj]] — mirindaj akvofaloj rekte en la nordorienta angulo de la lando * [[Nacia Parko Nahuel Huapi]] — ĉe la piedo de la Andoj kun lagoj, riveroj, akvofaloj, pintoj, glaĉeroj kaj arbaroj * ''[[Quebrada de Humahuaca]]'' — mallarĝa valo en la aridaj montoj de la provinco [[Jujuy]], inkluzive de famaj buntaj montoj kaj belegaj dezertaj pejzaĝoj == Komprenu == Laŭ statistiko de la Monda Turisma Organizo, Argentino ricevis 6.759.000 turistojn en 2017, igante ĝin la unua plej vizitata lando en [[Sudameriko]] kaj la dua plej vizitata en la tuta 'Latin-Ameriko', post [[Meksiko]]. === Tereno === Argentino estas la oka plej granda lando en la mondo. La plej altaj kaj plej malaltaj punktoj de Sudameriko ankaŭ troviĝas en Argentino: Je 6.960 m, Cerro Aconcagua estas la plej alta monto en Ameriko, dum Laguna del Carbón, je 105 m sub la marnivelo, en la provinco Santa Cruz estas la plej malalta punkto en Sudameriko. Ĉe la suda pinto de Argentino estas pluraj vojoj inter la Suda Atlantika kaj la Suda Pacifika Oceanoj, inkluzive de la Magelana Markolo, la Beagle Kanalo, kaj la Drake-Pasejo - kiel alternativoj al velado ĉirkaŭ Kabo Horn en la malferma oceano inter Sudameriko kaj Antarkto. La nomo Argentino devenas de la arĝento, kiun serĉis fruaj hispanaj esploristoj kiam ili atingis la regionon en la 16-a jarcento. === Historio === [[File:Gauchos resting in the pampas by Rugendas.jpg|thumb|left|Gaŭĉoj ("Gauchos"), argentinaj vakeroj en la Pampa, pentraĵo farita en 1846 de Johann Moritz Rugendas]] Post la argentina sendependeco (de [[Hispanio]]), kiu estis atingita en 1816, Argentino travivis periodojn de interna politika konflikto inter konservativuloj kaj liberaluloj. En la unua jardeko de la 20-a jarcento, Argentino fariĝis la plej riĉa nacio en [[Latin-Ameriko]], pruvita de la riĉeco de sia [[Bonaero|ĉefurbo]]. Dum la Dudekaj jaroj, Argentino havis Internan Produktadon pli alta ol tiu de la ĉefaj eŭropaj ekonomioj de la tempo. Eŭropaj enmigrintoj amase alvenis tien, precipe el Hispanio kaj Italio; antaŭ 1914 preskaŭ 6 milionoj da homoj alvenis en la landon. Post la 2-a Mondmilito, Juan Peron funkciigis kaj starigis formon de popolsocialismo ofte konata kiel Peronismo. Sub li Argentino starigis protektisman ekonomian politikon kiu severe limigis eksteran komercon. Tiaj politikoj kontribuis al la forta populareco de Peron kaj aliaj peronismaj politikistoj inter la masoj de la argentina laborista klaso sed ankaŭ rezultigis stagnon de la ekonomio. Peron estis faligita en militista puĉo subtenita de Usono en 1976. Post kondukado de malsukcesa milito kontraŭ la [[Unuiĝinta Reĝlando]] sur la [[Falklandinsuloj]] (''Malvinas'' en la hispana) en 1982, la armea regado perdis potencon kaj demokratio revenis en 1983. La ekonomia krizo en la komenco de la 21-a jarcento rezultigis la malplivalorigon de la argentina peso kaj periodon de socia kaj politika malstabileco kun serio de malfortaj kaj mallongdaŭraj registaroj. Poste Argentino ŝajnis trovi novan stabilecon kaj pli bonan ekonomian perspektivon, eĉ se la eterna problemo de alta inflacio restis. Argentino estas la tria plej granda ekonomio en Latin-Ameriko, post Brazilo kaj Meksiko, kaj estas parto de la G20-grupo de ĉefaj ekonomioj. === Etnoj === === Klimato === [[File:Mar-del-plata-playa.JPG|thumb|left|Mar del Plata]] La alta sezono en Argentino daŭras de novembro ĝis februaro, la somermonatoj en la Suda Hemisfero. Ĉi tio estas nature la plej bona periodo por marbanado sed ankaŭ por grimpi la Monton Aconguaga kaj la aliajn andajn pintojn. Tamen, ĉar la lando prezentas grandan varion de klimatoj, oni povas konstati ke: * Marto kaj aŭtuno ĝenerale estas la plej bona periodo por vizitoj al la laga regiono, la dezertaj pejzaĝoj de la Nordokcidento, kojnitaj inter Bolivio kaj Ĉilio, por partopreni en la vinberrikolto en la vinregiono de Mendoza aŭ por ekskursoj al la naciaj parkoj de la Lando de la Fajro. * La skisezono daŭras de junio ĝis aŭgusto. Vintraj sportoj estas praktikataj en la skicentro Las Leñas, la plej grava en la lando. == Eniri == Civitanoj de Aŭstralio, Kanado, Usono kaj aliaj landoj vojaĝantaj al Argentino devas pagi "reciprok-imposton" (''tasa de reciprocidad'') antaŭ ol aĉeti flugbileton. Ĝia kvanto estas ekvivalenta al la kvanto, kiun argentinanoj devas pagi por la enira vizo al tiuj landoj. Informoj en la retejo https://www.argentina.gob.ar/interior/migraciones. Civitanoj de [[Jamajko]], [[Kazaĥstano]] kaj [[Malajzio]] povas eniri sen vizo dum 30 tagoj kaj tiuj de 84 aliaj ŝtatoj dum 90; la lastaj estas la Ŝtatoj de la [[Eŭropa Unio]] (kun esceptoj), [[Andoro]], [[Armenio]], [[Aŭstralio]], [[Barbado]], [[Belorusio]], [[ Kanado]], [[Vatikanurbo]], [[Sud-Koreio]], [[Kosta-Riko]], [[El Salvador]], [[Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj]], [[Fiĝioj]], [[Kartvelio]], [[Japanio]], [[Grenado]], [[Gvatemalo]], [[Gujano]], [[Honkongo]], [[Honduro]], [[Islando]], [[Israelo]] , [[Liĥtenŝtejno]], [[Norda Makedonio]], [[Meksiko]], [[Mongolio]], [[Montenegro]], [[Nov-Zelando]], [[Nikaragvo]], [[ Norvegio]] , [[Panamo]], [[Monako]], [[Kataro]], [[Rusio]], [[Sankt-Kito kaj Neviso]], [[Sankta Lucio]], [[Sankta Vincento kaj Grenadinoj]] , [[San-Marino]], [[Serbio]], [[Singapuro]], [[Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko]], [[Sudafriko]], [[Surinamo]], [[Svislando]], [[Tajlando]], [[Trinidado kaj Tobago]], [[Turkio]], kaj [[Ukrainio]] kun pasportpostulo kaj [[Bolivio]], [[Brazilo]], [[Ĉilio]] , [[Kolombio]], [[Ekvadoro]], [[Paragvajo]], [[Peruo]], [[Urugvajo]] kaj [[Venezuelo]] kun eniro ankaŭ permesata kun identkarto se ili komencas de unu el la ŝtatoj aliĝantaj al MERKOSURO. Civitanoj de [[Kosovo]], [[Nauro]], [[Sahrawi]], [[Tajvano]], [[Tongo]] kaj [[Tuvalo]] devas eniri kun vojaĝatestilo eldonita de la argentinaj aŭtoritatoj dum ĉiuj aliaj ne menciitaj supre bezonos akiri vizon antaŭ eniri la argentinan konsulan reton. === Eniri avie === La plej grava internacia flughaveno estas tiu en Ezeiza, 22km de [[Bonaero]]. Ĝia oficiala nomo estas [http://www.aa2000.com.ar/aeropuertos.aspx Ministro Pistarini Internacia Flughaveno] {{IATA|EZE}}. La plej gravaj argentinaj turistlokoj havas internacian flughavenon sed kun flugoj plejparte limigitaj al urboj en Nordameriko kaj Sudameriko. La 35 argentinaj flughavenoj estas listigitaj en la retejo [http://www.aa2000.com.ar/index.php AA2000]. === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == Konsiderante la grandajn distancojn, la aviadilo estas la plej taŭga maniero por moviĝi de unu punkto de la lando al alia, precipe se oni havas nur kelkajn tagojn de feriado. === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== [[File:Passenger Railways in Argentina 2017.png|thumb|200px|Fervoja Reto]] ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == [[File:Cuesta del obispo 01.jpg|thumb|Valles Calchaquíes]] == Fari == [[File:Tour to the Quebrada de las Conchas.jpg|thumb|Ekskurso en la Quebrada de las Conchas, Cafayate ([[Provinco de Salta]]).]] == Komuniki == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Sano == == Respekto == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Parto de|Sudameriko}} {{Skizo|Sudameriko}} 3ks8nblgh6uxqash4r658oh8xexo0ek 72598 72597 2026-06-10T11:28:10Z Tiguliano 53 /* Tereno */ 72598 wikitext text/x-wiki {{Rubando|El Palmar National Park banner.jpg}} {{Situo sur mapo celloko Argentino}} {{Informkesto lando | bildo=File:Ushuaia.jpg | bildotitolo= | monunuo=Argentine peso (ARS) | areo=2 766 890 km² | loĝantaro=46.044.703 <small>(2022)</small> | elektro=220V/50Hz | antaŭkodo=+54 | horzono=UTC-3 }} {{Vikipedkat|{{SUBPAGENAME}}}} {{Vikinovkat|{{SUBPAGENAME}}}} '''{{W|Argentino}}''' estas lando en mondoparto [[Sudameriko]], kiu limas oriente kun Atlantika Oceano, okcidente kun [[Ĉilio]], norde kun [[Bolivio]] kaj [[Paragvajo]], kaj nord-oriente kun [[Brazilo]] kaj [[Urugvajo]]. Argentino estas granda lando, kun grandan diversecon de klimatoj kaj pejzaĝoj, de ĝangaloj en la nordo, grandaj herbaj ebenaĵoj en la centro kaj frostaj montoj en la sudo. Kun historio de amasa enmigrado ekde la 19-a jarcento - plejparte el Eŭropo kaj aliaj sudamerikaj landoj - Argentino estas "fandujo" de kulturoj. == Regionoj == {{Listo de regionoj | mapo= Argentina regions map.png | titolomapo= Regionoj de Argentino | tekstomapo= | grandecomapo= 210px | nomoregiono1= [[Nordokcidenta Argentino]] - | kolororegiono1= #b7b3d8 | elementojregiono1= [[Catamarca]], [[Jujuy]], [[La Rioja (provinco, Argentina)|La Rioja]], [[Tucuman]], western parts of [[Salta (provinco)|Salta]] and [[Santiago del Estero]] | priskriboregiono1= Jen la plej indiĝena kaj aŭtentika regiono de Argentino, kies plej norda parto tre memorigas pri najbara Bolivio. Ĝi estas relative malriĉa kaj subevoluinta regiono, sed ĝi estas benita per impresaj pejzaĝoj de fekundaj valoj, altaj, neĝaj montoj, densaj pluvarbaroj kaj, ĉefe, dezertoj el bunta sablo punktita de gigantaj kaktoj, memorigantaj pri Bolivio kaj Peruo. | nomoregiono2= [[Ĉako]] (Chaco) - | kolororegiono2= #e8ec9f | elementojregiono2= [[Provinco Ĉako]], [[Formosa provinco]], orientaj partoj de [[Salta provinco]] kaj [[Provinco de Santiago del Estero]] | priskriboregiono2= | nomoregiono3= [[Kujo]] (Cuyo) - | kolororegiono3= #94c9cc | elementojregiono3= Provincoj de [[Mendoza provinco)|Mendoza]], [[San Juan (provinco, Argentina)|San Juan]], kaj [[San Luis (provinco, Argentina)|San Luis]] | priskriboregiono3= | nomoregiono4= [[Mezopotamia Argentino|Mezopotamio]] - | kolororegiono4= #6fad77 | elementojregiono4= [[Corrientes]], [[Entre Rios]], [[Misiones]] | priskriboregiono4= Ĉi tiu regiono estas relative malgranda, kaj estas unu el la plej malriĉaj kaj plej malproksimaj en la lando, do ĝi estas preskaŭ neloĝata kaj suferis komence de la 21-a jarcento pro migrado al la centro de la lando, kie troviĝas la ĉefa laborantaro. Ĝi estas relative diversa regiono en la limregiono kun Brazilo kaj Paragvajo, kiu havas, interalie, pluvarbarojn, marĉojn riĉajn je faŭno kaj grandegajn riverojn. Tamen, la vasta plimulto de vojaĝantoj atingas nur la plej nordorientan parton de la regiono, kie troviĝas la famaj [[Iguaçu-Akvofaloj|Iguacu-Akvofaloj]]. | nomoregiono5= [[Pampaso]] - | kolororegiono5= #bda56a | elementojregiono5= [[Bonaera provinco]], [[Bonaero|Urbo Bonaero]], [[Kordoba provinco, Argentino|Kordobo]], [[La Pampo]], [[Provinco Santa Fe, Argentino)|Santa Fe]] | priskriboregiono5= Vasta ebenaĵo, kiu etendiĝas tra la tuta centro de Argentino. Ĝi estas tre fekunda areo kun pluraj grandaj riveroj trafluantaj ĝin, kune kun sennombraj riveretoj, lagoj kaj rezervujoj. Ĝi konsistas ĉefe el herbejoj kaj agrikulturaj kultivaĵoj, kiuj estas la ĉefa fokuso de la grandega viando- kaj agrikultura industrio de Argentino. Ĉi tiu areo estas kie loĝas la plej granda parto de la loĝantaro, kaj kie troviĝas la plej grandaj urboj kiel [[Bonaero]], [[Rosario]] kaj [[Kordobo (urbo, Argentino)|Kordobo]]. | nomoregiono6= [[Argentina Patagonio|Patagonio]] - | kolororegiono6= #d79d9d | elementojregiono6= [[El Chalten]], [[El Calafate]], [[San Carlos de Bariloche]], [[Puerto Madryn]], [[San Antonio Oeste]], [[Valdes-duoninsulo]], [[Nacia Parko Los Glaciares]] | priskriboregiono6= Ĉi tiu regiono ampleksas la tutan sudan parton de la lando kaj konsistas el du ĉefaj areoj - okcidente kuŝas la imponaj Andoj kaj oriente komenciĝas malplena, ventoblovita dezerta ebenaĵo, kiu etendiĝas ĝis la Atlantika Oceano. La Andoj estas impresa regiono, kun sennombraj neĝkovritaj pintoj, imponaj glaĉeroj, lagunoj kaj belaj akvofaloj en diversaj koloroj, igante ilin la plej ŝatata migrada celloko de la lando. La areo oriente karakteriziĝas per ebena, dezerta kaj senhoma tereno, kiu finiĝas per longa marbordo de agitiĝemaj, glacimalvarmaj akvoj. | nomoregiono7= [[Tierra del Fuego]] - | kolororegiono7= #ec3ce2 | elementojregiono7= [[Ushuaia]] | priskriboregiono7= }} La [[Falklandaj Insuloj]], transmara teritorio de [[Unuiĝinta Reĝlando]], estas postulitaj de Argentino kiel ''Insuloj Malvinoj'', sed ĉar la insularo ne estas ''fakte'' sub argentina regado, ili estas priskrbitaj en sia propra artikolo. Tio ne estu interpretata kiel esprimado de aprobo aŭ malaprobo de la postuloj de ambaŭ flankoj. == Urboj == [[File:PA280461.JPG|thumb|La Plata]] *[[Bonaero]] (''Buenos Aires'') - Kromnomita la "Parizo de Sudameriko", la argentina ĉefurbo ofertas al siaj vizitantoj elegantan arkitekturon, delikatan kuirarton, ekscitan noktan vivon kaj laŭmodajn butikojn. Laŭ la Monda Vojaĝ-Turisma Konsilio, Bonaero estas en la mezo de turisma eksplodo kaj estis voĉdonita la dua plej dezirinda urbo por viziti post Florenco de la prestiĝa '''Travel + Leisure''' revuo. *[[Kordobo]] (''Cordoba'') - Dua urbo en la lando laŭ loĝantaro, Kordobo estas ankaŭ populara turisma celo danke al siaj valoraj konstruaĵoj de la koloniepoko, sia floranta metio kaj la ebleco de ekskursoj al la ''Sierras pampeanas'' kiuj atingas 2.790 m. alteco en Monto Champaqui. *[[El Calafate]] - Lokita ĉe la bordo de la Lago Argentino, la urbo El Calafate (ĉirkaŭ 17.000 loĝantoj) estas la ĉefa enirejo al la suda sekcio de la fama [[Nacia parko Los Glaciares]]. Precipe, ekskursantoj al la [[Glaĉero Perito Moreno]] (unu el la plej vizititaj en la mondo), Cerro Chaltén (aŭ Monto Fitz Roy) kaj Cerro Torre kunvenas tie. *[[La Plata]] - Hejmo de pluraj universitatoj inter la plej gravaj en la lando, la ĉefurbo de la provinco Bonaero elstaras pro sia urba aranĝo de la fino de la 19-a jarcento evoluigita de la franca arkitekto Pedro Benoit (1836-1897). Inter la monumentoj de la urbo elstaras la Katedralo de la Senmakula Koncipiĝo kaj Casa Curutchet, konstruitaj de la arkitekto Le Corbusier inter 1949 kaj 1953 kaj proklamita Monda heredaĵo de Unesko en 2016. *[[Mar del Plata]] - Kromnomita ''La ciudad feliz'' (la feliĉa urbo), ĝi estas la ĉefa ĉemara feriejo en la lando. Ĝia loĝantaro triobliĝas en alta sezono (dec-januaro), kiam turistoj el la tuta Argentino amasiĝas al la urbo por ĝui la sunon kaj akvosportojn. *[[Mendozo]] (''Mendoza'') - Grava centro por la produktado de bonaj vinoj kaj olivoleo, Mendoza estas ankaŭ agrabla urbo kun granda komunumo de italoj. La urbo situas ĉe la piedo de la Andoj, proksime de la majesta Acongacua masivo, laŭ la internacia vojo, kiu ligas [[Bonaeron]] al [[Santiago de Ĉilio]]. *[[Rosario]] - Tria urbo en la lando laŭ nombro de loĝantoj post la ĉefurbo kaj Kordobo, Rosario estas antaŭ ĉio industria centro kaj riverhaveno ĉe la Rio Paraná, konata kiel la naskiĝlokon de Che Guevara. La urbo havas gravajn muzeojn kaj bibliotekojn, grandajn arb-liniitajn avenuojn, parkojn kaj diversajn aliajn interesaĵoj inkluzive de la flagmonumento, starigita sur la loko kie generalo Manuel Belgrano levis la argentinan flagon por la unua fojo la 27an de februaro 1812. *[[Salta]] - Fama pro sia tipa hispana kolonistila arkitekturo kaj ĉirkaŭita de grandiozaj pejzaĝoj, Salta estas sendube unu el la plej belaj argentinaj urboj. *[[San Antonio de Areco]] - Nomumita Nacia Ĉefurbo de Tradicio en 2015 pro sia historia gaŭĉa pasinteco, la kolonia urbo San Antonio de Areco estas la ideala celloko por vojaĝantoj interesitaj pri kreola danco kaj muziko. *[[San Carlos de Bariloche]] - Konata kiel Argentina Svislando, San Carlos de Bariloche estas unu el la plej gravaj turismaj cellokoj en la lando kaj somere kaj vintre danke al siaj skiinstalaĵoj. La urbo situas en sorĉa pozicio ĉe la bordo de la lago Nahuel Huapi, en la centro de la [[Nahuel Huapi National Park|nacia parko samnoma]]. *[[San-Juano (Argentino)|San-Juano]] - Fama pro la produktado de vinoj, San-Juano estas ĉefe vizitata de turistoj kiuj intencas fari ekskursojn al la Nacia Parko Ischigualasto, 330 km de la urbo kaj la pli proksimaj Valo de la Luno kaj Quebrada de Ullum, (18 km). La urbo ankaŭ havas popularan arkeologian muzeon en proksima La Laja, dediĉita al la multaj kulturoj kiuj enloĝis la San-Juanan regionon de prahistorio ĝis la alveno de la hispanoj en 1560. *[[Sankta Mikaelo de Tucumán]] *[[Ushuaia]] - Lokita en [[Argentina Fajrolando]], Ushuaia havas la titolon de plej suda urbo en la mondo kaj estas antaŭ ĉio celloko por vizitantoj, kiuj intencas preni krozadojn al la Antarkta Duoninsulo. Ushuaia proponas ankaŭ serion da aliaj sorĉaj ekskursoj, kiel tiu al la Nacia Parko Fajrolando, farenda prefere en aŭtuno (marto-aprilo), kiam la foliaro de la densaj arbaroj alprenas ruĝecan koloron. === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == Argentino havas 35 [[Argentinaj naciaj parkoj|naciaj parkoj]] konservante diversajn ekosistemojn kaj montrante kelkajn el la plej imponaj naturaj mirindaĵoj de la lando. * [[El Calafate]] — la ĉefa celloko kiam oni vizitas la ''Glaĉeran Nacian Parkon''; antaŭeniri al la Glaĉero Perito Moreno estas nepraĵo kiam oni vizitas Argentinon * [[Ibera Humida Areo]] — naturrezervejo de 13.000 km² en granda marĉregiono kun unika faŭno, kun ĝia ekovilaĝo [[Colonia Carlos Pellegrini]] rekte en la koro de la rezervejo * [[Iguazú Akvofaloj]] — mirindaj akvofaloj rekte en la nordorienta angulo de la lando * [[Nacia Parko Nahuel Huapi]] — ĉe la piedo de la Andoj kun lagoj, riveroj, akvofaloj, pintoj, glaĉeroj kaj arbaroj * ''[[Quebrada de Humahuaca]]'' — mallarĝa valo en la aridaj montoj de la provinco [[Jujuy]], inkluzive de famaj buntaj montoj kaj belegaj dezertaj pejzaĝoj == Komprenu == Laŭ statistiko de la Monda Turisma Organizo, Argentino ricevis 6.759.000 turistojn en 2017, igante ĝin la unua plej vizitata lando en [[Sudameriko]] kaj la dua plej vizitata en la tuta 'Latin-Ameriko', post [[Meksiko]]. === Tereno === Argentino estas la oka plej granda lando en la mondo. La plej altaj kaj plej malaltaj punktoj de Sudameriko ankaŭ troviĝas en Argentino: Je 6.960 m, Cerro Aconcagua estas la plej alta monto en Ameriko, dum Laguna del Carbón, je 105 m sub la marnivelo, en la provinco Santa Cruz estas la plej malalta punkto en Sudameriko. La centra regiono de Argentino estas la riĉa ebenaĵo konata kiel La Pampa. Estas ĝangalo en la ekstrema nordoriento kaj kelkaj valoj en la nordokcidento. La suda duono de Argentino estas dominata de la plata ĝis ondiĝanta altebenaĵo de Patagonio. La okcidenta limo kun Ĉilio estas laŭlonge de la krutaj Andoj, inkluzive de la Akonkagvo, la plej alta monto ekster Himalajo. La okcidentaj regionoj de Cuyo ĉe la bazo de la Andoj estas plejparte roka dezerto kun kelkaj venenaj fronarboj. Ĉe la suda pinto de Argentino estas pluraj vojoj inter la Suda Atlantika kaj la Suda Pacifika Oceanoj, inkluzive de la Magelana Markolo, la Beagle Kanalo, kaj la Drake-Pasejo - kiel alternativoj al velado ĉirkaŭ Kabo Horn en la malferma oceano inter Sudameriko kaj Antarkto. La nomo Argentino devenas de la arĝento, kiun serĉis fruaj hispanaj esploristoj kiam ili atingis la regionon en la 16-a jarcento. === Historio === [[File:Gauchos resting in the pampas by Rugendas.jpg|thumb|left|Gaŭĉoj ("Gauchos"), argentinaj vakeroj en la Pampa, pentraĵo farita en 1846 de Johann Moritz Rugendas]] Post la argentina sendependeco (de [[Hispanio]]), kiu estis atingita en 1816, Argentino travivis periodojn de interna politika konflikto inter konservativuloj kaj liberaluloj. En la unua jardeko de la 20-a jarcento, Argentino fariĝis la plej riĉa nacio en [[Latin-Ameriko]], pruvita de la riĉeco de sia [[Bonaero|ĉefurbo]]. Dum la Dudekaj jaroj, Argentino havis Internan Produktadon pli alta ol tiu de la ĉefaj eŭropaj ekonomioj de la tempo. Eŭropaj enmigrintoj amase alvenis tien, precipe el Hispanio kaj Italio; antaŭ 1914 preskaŭ 6 milionoj da homoj alvenis en la landon. Post la 2-a Mondmilito, Juan Peron funkciigis kaj starigis formon de popolsocialismo ofte konata kiel Peronismo. Sub li Argentino starigis protektisman ekonomian politikon kiu severe limigis eksteran komercon. Tiaj politikoj kontribuis al la forta populareco de Peron kaj aliaj peronismaj politikistoj inter la masoj de la argentina laborista klaso sed ankaŭ rezultigis stagnon de la ekonomio. Peron estis faligita en militista puĉo subtenita de Usono en 1976. Post kondukado de malsukcesa milito kontraŭ la [[Unuiĝinta Reĝlando]] sur la [[Falklandinsuloj]] (''Malvinas'' en la hispana) en 1982, la armea regado perdis potencon kaj demokratio revenis en 1983. La ekonomia krizo en la komenco de la 21-a jarcento rezultigis la malplivalorigon de la argentina peso kaj periodon de socia kaj politika malstabileco kun serio de malfortaj kaj mallongdaŭraj registaroj. Poste Argentino ŝajnis trovi novan stabilecon kaj pli bonan ekonomian perspektivon, eĉ se la eterna problemo de alta inflacio restis. Argentino estas la tria plej granda ekonomio en Latin-Ameriko, post Brazilo kaj Meksiko, kaj estas parto de la G20-grupo de ĉefaj ekonomioj. === Etnoj === === Klimato === [[File:Mar-del-plata-playa.JPG|thumb|left|Mar del Plata]] La alta sezono en Argentino daŭras de novembro ĝis februaro, la somermonatoj en la Suda Hemisfero. Ĉi tio estas nature la plej bona periodo por marbanado sed ankaŭ por grimpi la Monton Aconguaga kaj la aliajn andajn pintojn. Tamen, ĉar la lando prezentas grandan varion de klimatoj, oni povas konstati ke: * Marto kaj aŭtuno ĝenerale estas la plej bona periodo por vizitoj al la laga regiono, la dezertaj pejzaĝoj de la Nordokcidento, kojnitaj inter Bolivio kaj Ĉilio, por partopreni en la vinberrikolto en la vinregiono de Mendoza aŭ por ekskursoj al la naciaj parkoj de la Lando de la Fajro. * La skisezono daŭras de junio ĝis aŭgusto. Vintraj sportoj estas praktikataj en la skicentro Las Leñas, la plej grava en la lando. == Eniri == Civitanoj de Aŭstralio, Kanado, Usono kaj aliaj landoj vojaĝantaj al Argentino devas pagi "reciprok-imposton" (''tasa de reciprocidad'') antaŭ ol aĉeti flugbileton. Ĝia kvanto estas ekvivalenta al la kvanto, kiun argentinanoj devas pagi por la enira vizo al tiuj landoj. Informoj en la retejo https://www.argentina.gob.ar/interior/migraciones. Civitanoj de [[Jamajko]], [[Kazaĥstano]] kaj [[Malajzio]] povas eniri sen vizo dum 30 tagoj kaj tiuj de 84 aliaj ŝtatoj dum 90; la lastaj estas la Ŝtatoj de la [[Eŭropa Unio]] (kun esceptoj), [[Andoro]], [[Armenio]], [[Aŭstralio]], [[Barbado]], [[Belorusio]], [[ Kanado]], [[Vatikanurbo]], [[Sud-Koreio]], [[Kosta-Riko]], [[El Salvador]], [[Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj]], [[Fiĝioj]], [[Kartvelio]], [[Japanio]], [[Grenado]], [[Gvatemalo]], [[Gujano]], [[Honkongo]], [[Honduro]], [[Islando]], [[Israelo]] , [[Liĥtenŝtejno]], [[Norda Makedonio]], [[Meksiko]], [[Mongolio]], [[Montenegro]], [[Nov-Zelando]], [[Nikaragvo]], [[ Norvegio]] , [[Panamo]], [[Monako]], [[Kataro]], [[Rusio]], [[Sankt-Kito kaj Neviso]], [[Sankta Lucio]], [[Sankta Vincento kaj Grenadinoj]] , [[San-Marino]], [[Serbio]], [[Singapuro]], [[Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko]], [[Sudafriko]], [[Surinamo]], [[Svislando]], [[Tajlando]], [[Trinidado kaj Tobago]], [[Turkio]], kaj [[Ukrainio]] kun pasportpostulo kaj [[Bolivio]], [[Brazilo]], [[Ĉilio]] , [[Kolombio]], [[Ekvadoro]], [[Paragvajo]], [[Peruo]], [[Urugvajo]] kaj [[Venezuelo]] kun eniro ankaŭ permesata kun identkarto se ili komencas de unu el la ŝtatoj aliĝantaj al MERKOSURO. Civitanoj de [[Kosovo]], [[Nauro]], [[Sahrawi]], [[Tajvano]], [[Tongo]] kaj [[Tuvalo]] devas eniri kun vojaĝatestilo eldonita de la argentinaj aŭtoritatoj dum ĉiuj aliaj ne menciitaj supre bezonos akiri vizon antaŭ eniri la argentinan konsulan reton. === Eniri avie === La plej grava internacia flughaveno estas tiu en Ezeiza, 22km de [[Bonaero]]. Ĝia oficiala nomo estas [http://www.aa2000.com.ar/aeropuertos.aspx Ministro Pistarini Internacia Flughaveno] {{IATA|EZE}}. La plej gravaj argentinaj turistlokoj havas internacian flughavenon sed kun flugoj plejparte limigitaj al urboj en Nordameriko kaj Sudameriko. La 35 argentinaj flughavenoj estas listigitaj en la retejo [http://www.aa2000.com.ar/index.php AA2000]. === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == Konsiderante la grandajn distancojn, la aviadilo estas la plej taŭga maniero por moviĝi de unu punkto de la lando al alia, precipe se oni havas nur kelkajn tagojn de feriado. === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== [[File:Passenger Railways in Argentina 2017.png|thumb|200px|Fervoja Reto]] ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == [[File:Cuesta del obispo 01.jpg|thumb|Valles Calchaquíes]] == Fari == [[File:Tour to the Quebrada de las Conchas.jpg|thumb|Ekskurso en la Quebrada de las Conchas, Cafayate ([[Provinco de Salta]]).]] == Komuniki == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Sano == == Respekto == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Parto de|Sudameriko}} {{Skizo|Sudameriko}} c052bs24awsaq7g6odfbh247pvvu31a 72599 72598 2026-06-10T11:33:09Z Tiguliano 53 /* Etnoj */ 72599 wikitext text/x-wiki {{Rubando|El Palmar National Park banner.jpg}} {{Situo sur mapo celloko Argentino}} {{Informkesto lando | bildo=File:Ushuaia.jpg | bildotitolo= | monunuo=Argentine peso (ARS) | areo=2 766 890 km² | loĝantaro=46.044.703 <small>(2022)</small> | elektro=220V/50Hz | antaŭkodo=+54 | horzono=UTC-3 }} {{Vikipedkat|{{SUBPAGENAME}}}} {{Vikinovkat|{{SUBPAGENAME}}}} '''{{W|Argentino}}''' estas lando en mondoparto [[Sudameriko]], kiu limas oriente kun Atlantika Oceano, okcidente kun [[Ĉilio]], norde kun [[Bolivio]] kaj [[Paragvajo]], kaj nord-oriente kun [[Brazilo]] kaj [[Urugvajo]]. Argentino estas granda lando, kun grandan diversecon de klimatoj kaj pejzaĝoj, de ĝangaloj en la nordo, grandaj herbaj ebenaĵoj en la centro kaj frostaj montoj en la sudo. Kun historio de amasa enmigrado ekde la 19-a jarcento - plejparte el Eŭropo kaj aliaj sudamerikaj landoj - Argentino estas "fandujo" de kulturoj. == Regionoj == {{Listo de regionoj | mapo= Argentina regions map.png | titolomapo= Regionoj de Argentino | tekstomapo= | grandecomapo= 210px | nomoregiono1= [[Nordokcidenta Argentino]] - | kolororegiono1= #b7b3d8 | elementojregiono1= [[Catamarca]], [[Jujuy]], [[La Rioja (provinco, Argentina)|La Rioja]], [[Tucuman]], western parts of [[Salta (provinco)|Salta]] and [[Santiago del Estero]] | priskriboregiono1= Jen la plej indiĝena kaj aŭtentika regiono de Argentino, kies plej norda parto tre memorigas pri najbara Bolivio. Ĝi estas relative malriĉa kaj subevoluinta regiono, sed ĝi estas benita per impresaj pejzaĝoj de fekundaj valoj, altaj, neĝaj montoj, densaj pluvarbaroj kaj, ĉefe, dezertoj el bunta sablo punktita de gigantaj kaktoj, memorigantaj pri Bolivio kaj Peruo. | nomoregiono2= [[Ĉako]] (Chaco) - | kolororegiono2= #e8ec9f | elementojregiono2= [[Provinco Ĉako]], [[Formosa provinco]], orientaj partoj de [[Salta provinco]] kaj [[Provinco de Santiago del Estero]] | priskriboregiono2= | nomoregiono3= [[Kujo]] (Cuyo) - | kolororegiono3= #94c9cc | elementojregiono3= Provincoj de [[Mendoza provinco)|Mendoza]], [[San Juan (provinco, Argentina)|San Juan]], kaj [[San Luis (provinco, Argentina)|San Luis]] | priskriboregiono3= | nomoregiono4= [[Mezopotamia Argentino|Mezopotamio]] - | kolororegiono4= #6fad77 | elementojregiono4= [[Corrientes]], [[Entre Rios]], [[Misiones]] | priskriboregiono4= Ĉi tiu regiono estas relative malgranda, kaj estas unu el la plej malriĉaj kaj plej malproksimaj en la lando, do ĝi estas preskaŭ neloĝata kaj suferis komence de la 21-a jarcento pro migrado al la centro de la lando, kie troviĝas la ĉefa laborantaro. Ĝi estas relative diversa regiono en la limregiono kun Brazilo kaj Paragvajo, kiu havas, interalie, pluvarbarojn, marĉojn riĉajn je faŭno kaj grandegajn riverojn. Tamen, la vasta plimulto de vojaĝantoj atingas nur la plej nordorientan parton de la regiono, kie troviĝas la famaj [[Iguaçu-Akvofaloj|Iguacu-Akvofaloj]]. | nomoregiono5= [[Pampaso]] - | kolororegiono5= #bda56a | elementojregiono5= [[Bonaera provinco]], [[Bonaero|Urbo Bonaero]], [[Kordoba provinco, Argentino|Kordobo]], [[La Pampo]], [[Provinco Santa Fe, Argentino)|Santa Fe]] | priskriboregiono5= Vasta ebenaĵo, kiu etendiĝas tra la tuta centro de Argentino. Ĝi estas tre fekunda areo kun pluraj grandaj riveroj trafluantaj ĝin, kune kun sennombraj riveretoj, lagoj kaj rezervujoj. Ĝi konsistas ĉefe el herbejoj kaj agrikulturaj kultivaĵoj, kiuj estas la ĉefa fokuso de la grandega viando- kaj agrikultura industrio de Argentino. Ĉi tiu areo estas kie loĝas la plej granda parto de la loĝantaro, kaj kie troviĝas la plej grandaj urboj kiel [[Bonaero]], [[Rosario]] kaj [[Kordobo (urbo, Argentino)|Kordobo]]. | nomoregiono6= [[Argentina Patagonio|Patagonio]] - | kolororegiono6= #d79d9d | elementojregiono6= [[El Chalten]], [[El Calafate]], [[San Carlos de Bariloche]], [[Puerto Madryn]], [[San Antonio Oeste]], [[Valdes-duoninsulo]], [[Nacia Parko Los Glaciares]] | priskriboregiono6= Ĉi tiu regiono ampleksas la tutan sudan parton de la lando kaj konsistas el du ĉefaj areoj - okcidente kuŝas la imponaj Andoj kaj oriente komenciĝas malplena, ventoblovita dezerta ebenaĵo, kiu etendiĝas ĝis la Atlantika Oceano. La Andoj estas impresa regiono, kun sennombraj neĝkovritaj pintoj, imponaj glaĉeroj, lagunoj kaj belaj akvofaloj en diversaj koloroj, igante ilin la plej ŝatata migrada celloko de la lando. La areo oriente karakteriziĝas per ebena, dezerta kaj senhoma tereno, kiu finiĝas per longa marbordo de agitiĝemaj, glacimalvarmaj akvoj. | nomoregiono7= [[Tierra del Fuego]] - | kolororegiono7= #ec3ce2 | elementojregiono7= [[Ushuaia]] | priskriboregiono7= }} La [[Falklandaj Insuloj]], transmara teritorio de [[Unuiĝinta Reĝlando]], estas postulitaj de Argentino kiel ''Insuloj Malvinoj'', sed ĉar la insularo ne estas ''fakte'' sub argentina regado, ili estas priskrbitaj en sia propra artikolo. Tio ne estu interpretata kiel esprimado de aprobo aŭ malaprobo de la postuloj de ambaŭ flankoj. == Urboj == [[File:PA280461.JPG|thumb|La Plata]] *[[Bonaero]] (''Buenos Aires'') - Kromnomita la "Parizo de Sudameriko", la argentina ĉefurbo ofertas al siaj vizitantoj elegantan arkitekturon, delikatan kuirarton, ekscitan noktan vivon kaj laŭmodajn butikojn. Laŭ la Monda Vojaĝ-Turisma Konsilio, Bonaero estas en la mezo de turisma eksplodo kaj estis voĉdonita la dua plej dezirinda urbo por viziti post Florenco de la prestiĝa '''Travel + Leisure''' revuo. *[[Kordobo]] (''Cordoba'') - Dua urbo en la lando laŭ loĝantaro, Kordobo estas ankaŭ populara turisma celo danke al siaj valoraj konstruaĵoj de la koloniepoko, sia floranta metio kaj la ebleco de ekskursoj al la ''Sierras pampeanas'' kiuj atingas 2.790 m. alteco en Monto Champaqui. *[[El Calafate]] - Lokita ĉe la bordo de la Lago Argentino, la urbo El Calafate (ĉirkaŭ 17.000 loĝantoj) estas la ĉefa enirejo al la suda sekcio de la fama [[Nacia parko Los Glaciares]]. Precipe, ekskursantoj al la [[Glaĉero Perito Moreno]] (unu el la plej vizititaj en la mondo), Cerro Chaltén (aŭ Monto Fitz Roy) kaj Cerro Torre kunvenas tie. *[[La Plata]] - Hejmo de pluraj universitatoj inter la plej gravaj en la lando, la ĉefurbo de la provinco Bonaero elstaras pro sia urba aranĝo de la fino de la 19-a jarcento evoluigita de la franca arkitekto Pedro Benoit (1836-1897). Inter la monumentoj de la urbo elstaras la Katedralo de la Senmakula Koncipiĝo kaj Casa Curutchet, konstruitaj de la arkitekto Le Corbusier inter 1949 kaj 1953 kaj proklamita Monda heredaĵo de Unesko en 2016. *[[Mar del Plata]] - Kromnomita ''La ciudad feliz'' (la feliĉa urbo), ĝi estas la ĉefa ĉemara feriejo en la lando. Ĝia loĝantaro triobliĝas en alta sezono (dec-januaro), kiam turistoj el la tuta Argentino amasiĝas al la urbo por ĝui la sunon kaj akvosportojn. *[[Mendozo]] (''Mendoza'') - Grava centro por la produktado de bonaj vinoj kaj olivoleo, Mendoza estas ankaŭ agrabla urbo kun granda komunumo de italoj. La urbo situas ĉe la piedo de la Andoj, proksime de la majesta Acongacua masivo, laŭ la internacia vojo, kiu ligas [[Bonaeron]] al [[Santiago de Ĉilio]]. *[[Rosario]] - Tria urbo en la lando laŭ nombro de loĝantoj post la ĉefurbo kaj Kordobo, Rosario estas antaŭ ĉio industria centro kaj riverhaveno ĉe la Rio Paraná, konata kiel la naskiĝlokon de Che Guevara. La urbo havas gravajn muzeojn kaj bibliotekojn, grandajn arb-liniitajn avenuojn, parkojn kaj diversajn aliajn interesaĵoj inkluzive de la flagmonumento, starigita sur la loko kie generalo Manuel Belgrano levis la argentinan flagon por la unua fojo la 27an de februaro 1812. *[[Salta]] - Fama pro sia tipa hispana kolonistila arkitekturo kaj ĉirkaŭita de grandiozaj pejzaĝoj, Salta estas sendube unu el la plej belaj argentinaj urboj. *[[San Antonio de Areco]] - Nomumita Nacia Ĉefurbo de Tradicio en 2015 pro sia historia gaŭĉa pasinteco, la kolonia urbo San Antonio de Areco estas la ideala celloko por vojaĝantoj interesitaj pri kreola danco kaj muziko. *[[San Carlos de Bariloche]] - Konata kiel Argentina Svislando, San Carlos de Bariloche estas unu el la plej gravaj turismaj cellokoj en la lando kaj somere kaj vintre danke al siaj skiinstalaĵoj. La urbo situas en sorĉa pozicio ĉe la bordo de la lago Nahuel Huapi, en la centro de la [[Nahuel Huapi National Park|nacia parko samnoma]]. *[[San-Juano (Argentino)|San-Juano]] - Fama pro la produktado de vinoj, San-Juano estas ĉefe vizitata de turistoj kiuj intencas fari ekskursojn al la Nacia Parko Ischigualasto, 330 km de la urbo kaj la pli proksimaj Valo de la Luno kaj Quebrada de Ullum, (18 km). La urbo ankaŭ havas popularan arkeologian muzeon en proksima La Laja, dediĉita al la multaj kulturoj kiuj enloĝis la San-Juanan regionon de prahistorio ĝis la alveno de la hispanoj en 1560. *[[Sankta Mikaelo de Tucumán]] *[[Ushuaia]] - Lokita en [[Argentina Fajrolando]], Ushuaia havas la titolon de plej suda urbo en la mondo kaj estas antaŭ ĉio celloko por vizitantoj, kiuj intencas preni krozadojn al la Antarkta Duoninsulo. Ushuaia proponas ankaŭ serion da aliaj sorĉaj ekskursoj, kiel tiu al la Nacia Parko Fajrolando, farenda prefere en aŭtuno (marto-aprilo), kiam la foliaro de la densaj arbaroj alprenas ruĝecan koloron. === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == Argentino havas 35 [[Argentinaj naciaj parkoj|naciaj parkoj]] konservante diversajn ekosistemojn kaj montrante kelkajn el la plej imponaj naturaj mirindaĵoj de la lando. * [[El Calafate]] — la ĉefa celloko kiam oni vizitas la ''Glaĉeran Nacian Parkon''; antaŭeniri al la Glaĉero Perito Moreno estas nepraĵo kiam oni vizitas Argentinon * [[Ibera Humida Areo]] — naturrezervejo de 13.000 km² en granda marĉregiono kun unika faŭno, kun ĝia ekovilaĝo [[Colonia Carlos Pellegrini]] rekte en la koro de la rezervejo * [[Iguazú Akvofaloj]] — mirindaj akvofaloj rekte en la nordorienta angulo de la lando * [[Nacia Parko Nahuel Huapi]] — ĉe la piedo de la Andoj kun lagoj, riveroj, akvofaloj, pintoj, glaĉeroj kaj arbaroj * ''[[Quebrada de Humahuaca]]'' — mallarĝa valo en la aridaj montoj de la provinco [[Jujuy]], inkluzive de famaj buntaj montoj kaj belegaj dezertaj pejzaĝoj == Komprenu == Laŭ statistiko de la Monda Turisma Organizo, Argentino ricevis 6.759.000 turistojn en 2017, igante ĝin la unua plej vizitata lando en [[Sudameriko]] kaj la dua plej vizitata en la tuta 'Latin-Ameriko', post [[Meksiko]]. === Tereno === Argentino estas la oka plej granda lando en la mondo. La plej altaj kaj plej malaltaj punktoj de Sudameriko ankaŭ troviĝas en Argentino: Je 6.960 m, Cerro Aconcagua estas la plej alta monto en Ameriko, dum Laguna del Carbón, je 105 m sub la marnivelo, en la provinco Santa Cruz estas la plej malalta punkto en Sudameriko. La centra regiono de Argentino estas la riĉa ebenaĵo konata kiel La Pampa. Estas ĝangalo en la ekstrema nordoriento kaj kelkaj valoj en la nordokcidento. La suda duono de Argentino estas dominata de la plata ĝis ondiĝanta altebenaĵo de Patagonio. La okcidenta limo kun Ĉilio estas laŭlonge de la krutaj Andoj, inkluzive de la Akonkagvo, la plej alta monto ekster Himalajo. La okcidentaj regionoj de Cuyo ĉe la bazo de la Andoj estas plejparte roka dezerto kun kelkaj venenaj fronarboj. Ĉe la suda pinto de Argentino estas pluraj vojoj inter la Suda Atlantika kaj la Suda Pacifika Oceanoj, inkluzive de la Magelana Markolo, la Beagle Kanalo, kaj la Drake-Pasejo - kiel alternativoj al velado ĉirkaŭ Kabo Horn en la malferma oceano inter Sudameriko kaj Antarkto. La nomo Argentino devenas de la arĝento, kiun serĉis fruaj hispanaj esploristoj kiam ili atingis la regionon en la 16-a jarcento. === Historio === [[File:Gauchos resting in the pampas by Rugendas.jpg|thumb|left|Gaŭĉoj ("Gauchos"), argentinaj vakeroj en la Pampa, pentraĵo farita en 1846 de Johann Moritz Rugendas]] Post la argentina sendependeco (de [[Hispanio]]), kiu estis atingita en 1816, Argentino travivis periodojn de interna politika konflikto inter konservativuloj kaj liberaluloj. En la unua jardeko de la 20-a jarcento, Argentino fariĝis la plej riĉa nacio en [[Latin-Ameriko]], pruvita de la riĉeco de sia [[Bonaero|ĉefurbo]]. Dum la Dudekaj jaroj, Argentino havis Internan Produktadon pli alta ol tiu de la ĉefaj eŭropaj ekonomioj de la tempo. Eŭropaj enmigrintoj amase alvenis tien, precipe el Hispanio kaj Italio; antaŭ 1914 preskaŭ 6 milionoj da homoj alvenis en la landon. Post la 2-a Mondmilito, Juan Peron funkciigis kaj starigis formon de popolsocialismo ofte konata kiel Peronismo. Sub li Argentino starigis protektisman ekonomian politikon kiu severe limigis eksteran komercon. Tiaj politikoj kontribuis al la forta populareco de Peron kaj aliaj peronismaj politikistoj inter la masoj de la argentina laborista klaso sed ankaŭ rezultigis stagnon de la ekonomio. Peron estis faligita en militista puĉo subtenita de Usono en 1976. Post kondukado de malsukcesa milito kontraŭ la [[Unuiĝinta Reĝlando]] sur la [[Falklandinsuloj]] (''Malvinas'' en la hispana) en 1982, la armea regado perdis potencon kaj demokratio revenis en 1983. La ekonomia krizo en la komenco de la 21-a jarcento rezultigis la malplivalorigon de la argentina peso kaj periodon de socia kaj politika malstabileco kun serio de malfortaj kaj mallongdaŭraj registaroj. Poste Argentino ŝajnis trovi novan stabilecon kaj pli bonan ekonomian perspektivon, eĉ se la eterna problemo de alta inflacio restis. Argentino estas la tria plej granda ekonomio en Latin-Ameriko, post Brazilo kaj Meksiko, kaj estas parto de la G20-grupo de ĉefaj ekonomioj. === Etnoj === Inter 1850 kaj 1930, la lando ricevis milionojn da enmigrintoj el la tuta mondo. 98% de la loĝantaro havas partan aŭ plenan eŭropan devenon. Italoj estas la plej granda etna grupo en la lando, kun 60% de argentinanoj (30 milionoj da homoj) kiuj asertas havi italan devenon. Itala influo en la lando estas profunda kaj bone dokumentita; argentina kuirarto estis forte influita de la itala kuirarto, italaj setlejoj helpis formi la spinon de la argentina socio, la argentina dialekto de la hispana lingvo montras fortajn italajn influojn, kaj multaj argentinanoj sentas sin proksimaj al Italio. Dum la 19-a jarcento, centoj da miloj da enmigrintoj el la Britaj Insuloj translokiĝis al Argentino. Anglaj enmigrintoj estas kredititaj pro la enkonduko de la sporto de futbalo al Argentino, kiu de tiam fariĝis la nacia sporto de la lando, kaj ekzistas pluraj kimre parolantaj urboj en la provinco Ĉubutio. Argentino havas unu el la plej grandaj judaj loĝantaroj en la mondo kaj gastigas la plej grandan judan komunumon en Sudameriko, el kiuj la plej multaj estas de Aŝkenaza deveno. Aliaj signifaj etnaj grupoj: * Hispanoj — la dua plej granda etna grupo kaj ili estas en la lando ekde la 16-a jarcento. * Germanoj — oni kredas, ke 8% de argentinanoj estas de germana deveno. * Francoj — oni kredas, ke 17% de argentinanoj estas de franca deveno. * Rusoj — oni kredas, ke 1-3% de argentinanoj estas de rusa deveno. * Ukrainoj — ili konsistigas 9% de la loĝantaro en Misiones. * Poloj — oni kredas, ke 3% de argentinanoj estas de pola deveno. === Klimato === [[File:Mar-del-plata-playa.JPG|thumb|left|Mar del Plata]] La alta sezono en Argentino daŭras de novembro ĝis februaro, la somermonatoj en la Suda Hemisfero. Ĉi tio estas nature la plej bona periodo por marbanado sed ankaŭ por grimpi la Monton Aconguaga kaj la aliajn andajn pintojn. Tamen, ĉar la lando prezentas grandan varion de klimatoj, oni povas konstati ke: * Marto kaj aŭtuno ĝenerale estas la plej bona periodo por vizitoj al la laga regiono, la dezertaj pejzaĝoj de la Nordokcidento, kojnitaj inter Bolivio kaj Ĉilio, por partopreni en la vinberrikolto en la vinregiono de Mendoza aŭ por ekskursoj al la naciaj parkoj de la Lando de la Fajro. * La skisezono daŭras de junio ĝis aŭgusto. Vintraj sportoj estas praktikataj en la skicentro Las Leñas, la plej grava en la lando. == Eniri == Civitanoj de Aŭstralio, Kanado, Usono kaj aliaj landoj vojaĝantaj al Argentino devas pagi "reciprok-imposton" (''tasa de reciprocidad'') antaŭ ol aĉeti flugbileton. Ĝia kvanto estas ekvivalenta al la kvanto, kiun argentinanoj devas pagi por la enira vizo al tiuj landoj. Informoj en la retejo https://www.argentina.gob.ar/interior/migraciones. Civitanoj de [[Jamajko]], [[Kazaĥstano]] kaj [[Malajzio]] povas eniri sen vizo dum 30 tagoj kaj tiuj de 84 aliaj ŝtatoj dum 90; la lastaj estas la Ŝtatoj de la [[Eŭropa Unio]] (kun esceptoj), [[Andoro]], [[Armenio]], [[Aŭstralio]], [[Barbado]], [[Belorusio]], [[ Kanado]], [[Vatikanurbo]], [[Sud-Koreio]], [[Kosta-Riko]], [[El Salvador]], [[Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj]], [[Fiĝioj]], [[Kartvelio]], [[Japanio]], [[Grenado]], [[Gvatemalo]], [[Gujano]], [[Honkongo]], [[Honduro]], [[Islando]], [[Israelo]] , [[Liĥtenŝtejno]], [[Norda Makedonio]], [[Meksiko]], [[Mongolio]], [[Montenegro]], [[Nov-Zelando]], [[Nikaragvo]], [[ Norvegio]] , [[Panamo]], [[Monako]], [[Kataro]], [[Rusio]], [[Sankt-Kito kaj Neviso]], [[Sankta Lucio]], [[Sankta Vincento kaj Grenadinoj]] , [[San-Marino]], [[Serbio]], [[Singapuro]], [[Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko]], [[Sudafriko]], [[Surinamo]], [[Svislando]], [[Tajlando]], [[Trinidado kaj Tobago]], [[Turkio]], kaj [[Ukrainio]] kun pasportpostulo kaj [[Bolivio]], [[Brazilo]], [[Ĉilio]] , [[Kolombio]], [[Ekvadoro]], [[Paragvajo]], [[Peruo]], [[Urugvajo]] kaj [[Venezuelo]] kun eniro ankaŭ permesata kun identkarto se ili komencas de unu el la ŝtatoj aliĝantaj al MERKOSURO. Civitanoj de [[Kosovo]], [[Nauro]], [[Sahrawi]], [[Tajvano]], [[Tongo]] kaj [[Tuvalo]] devas eniri kun vojaĝatestilo eldonita de la argentinaj aŭtoritatoj dum ĉiuj aliaj ne menciitaj supre bezonos akiri vizon antaŭ eniri la argentinan konsulan reton. === Eniri avie === La plej grava internacia flughaveno estas tiu en Ezeiza, 22km de [[Bonaero]]. Ĝia oficiala nomo estas [http://www.aa2000.com.ar/aeropuertos.aspx Ministro Pistarini Internacia Flughaveno] {{IATA|EZE}}. La plej gravaj argentinaj turistlokoj havas internacian flughavenon sed kun flugoj plejparte limigitaj al urboj en Nordameriko kaj Sudameriko. La 35 argentinaj flughavenoj estas listigitaj en la retejo [http://www.aa2000.com.ar/index.php AA2000]. === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == Konsiderante la grandajn distancojn, la aviadilo estas la plej taŭga maniero por moviĝi de unu punkto de la lando al alia, precipe se oni havas nur kelkajn tagojn de feriado. === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== [[File:Passenger Railways in Argentina 2017.png|thumb|200px|Fervoja Reto]] ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == [[File:Cuesta del obispo 01.jpg|thumb|Valles Calchaquíes]] == Fari == [[File:Tour to the Quebrada de las Conchas.jpg|thumb|Ekskurso en la Quebrada de las Conchas, Cafayate ([[Provinco de Salta]]).]] == Komuniki == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Sano == == Respekto == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Parto de|Sudameriko}} {{Skizo|Sudameriko}} 0lusu5muazeulf62lhysqr7t9zhitsd 72600 72599 2026-06-10T11:37:57Z Tiguliano 53 /* Eniri avie */ 72600 wikitext text/x-wiki {{Rubando|El Palmar National Park banner.jpg}} {{Situo sur mapo celloko Argentino}} {{Informkesto lando | bildo=File:Ushuaia.jpg | bildotitolo= | monunuo=Argentine peso (ARS) | areo=2 766 890 km² | loĝantaro=46.044.703 <small>(2022)</small> | elektro=220V/50Hz | antaŭkodo=+54 | horzono=UTC-3 }} {{Vikipedkat|{{SUBPAGENAME}}}} {{Vikinovkat|{{SUBPAGENAME}}}} '''{{W|Argentino}}''' estas lando en mondoparto [[Sudameriko]], kiu limas oriente kun Atlantika Oceano, okcidente kun [[Ĉilio]], norde kun [[Bolivio]] kaj [[Paragvajo]], kaj nord-oriente kun [[Brazilo]] kaj [[Urugvajo]]. Argentino estas granda lando, kun grandan diversecon de klimatoj kaj pejzaĝoj, de ĝangaloj en la nordo, grandaj herbaj ebenaĵoj en la centro kaj frostaj montoj en la sudo. Kun historio de amasa enmigrado ekde la 19-a jarcento - plejparte el Eŭropo kaj aliaj sudamerikaj landoj - Argentino estas "fandujo" de kulturoj. == Regionoj == {{Listo de regionoj | mapo= Argentina regions map.png | titolomapo= Regionoj de Argentino | tekstomapo= | grandecomapo= 210px | nomoregiono1= [[Nordokcidenta Argentino]] - | kolororegiono1= #b7b3d8 | elementojregiono1= [[Catamarca]], [[Jujuy]], [[La Rioja (provinco, Argentina)|La Rioja]], [[Tucuman]], western parts of [[Salta (provinco)|Salta]] and [[Santiago del Estero]] | priskriboregiono1= Jen la plej indiĝena kaj aŭtentika regiono de Argentino, kies plej norda parto tre memorigas pri najbara Bolivio. Ĝi estas relative malriĉa kaj subevoluinta regiono, sed ĝi estas benita per impresaj pejzaĝoj de fekundaj valoj, altaj, neĝaj montoj, densaj pluvarbaroj kaj, ĉefe, dezertoj el bunta sablo punktita de gigantaj kaktoj, memorigantaj pri Bolivio kaj Peruo. | nomoregiono2= [[Ĉako]] (Chaco) - | kolororegiono2= #e8ec9f | elementojregiono2= [[Provinco Ĉako]], [[Formosa provinco]], orientaj partoj de [[Salta provinco]] kaj [[Provinco de Santiago del Estero]] | priskriboregiono2= | nomoregiono3= [[Kujo]] (Cuyo) - | kolororegiono3= #94c9cc | elementojregiono3= Provincoj de [[Mendoza provinco)|Mendoza]], [[San Juan (provinco, Argentina)|San Juan]], kaj [[San Luis (provinco, Argentina)|San Luis]] | priskriboregiono3= | nomoregiono4= [[Mezopotamia Argentino|Mezopotamio]] - | kolororegiono4= #6fad77 | elementojregiono4= [[Corrientes]], [[Entre Rios]], [[Misiones]] | priskriboregiono4= Ĉi tiu regiono estas relative malgranda, kaj estas unu el la plej malriĉaj kaj plej malproksimaj en la lando, do ĝi estas preskaŭ neloĝata kaj suferis komence de la 21-a jarcento pro migrado al la centro de la lando, kie troviĝas la ĉefa laborantaro. Ĝi estas relative diversa regiono en la limregiono kun Brazilo kaj Paragvajo, kiu havas, interalie, pluvarbarojn, marĉojn riĉajn je faŭno kaj grandegajn riverojn. Tamen, la vasta plimulto de vojaĝantoj atingas nur la plej nordorientan parton de la regiono, kie troviĝas la famaj [[Iguaçu-Akvofaloj|Iguacu-Akvofaloj]]. | nomoregiono5= [[Pampaso]] - | kolororegiono5= #bda56a | elementojregiono5= [[Bonaera provinco]], [[Bonaero|Urbo Bonaero]], [[Kordoba provinco, Argentino|Kordobo]], [[La Pampo]], [[Provinco Santa Fe, Argentino)|Santa Fe]] | priskriboregiono5= Vasta ebenaĵo, kiu etendiĝas tra la tuta centro de Argentino. Ĝi estas tre fekunda areo kun pluraj grandaj riveroj trafluantaj ĝin, kune kun sennombraj riveretoj, lagoj kaj rezervujoj. Ĝi konsistas ĉefe el herbejoj kaj agrikulturaj kultivaĵoj, kiuj estas la ĉefa fokuso de la grandega viando- kaj agrikultura industrio de Argentino. Ĉi tiu areo estas kie loĝas la plej granda parto de la loĝantaro, kaj kie troviĝas la plej grandaj urboj kiel [[Bonaero]], [[Rosario]] kaj [[Kordobo (urbo, Argentino)|Kordobo]]. | nomoregiono6= [[Argentina Patagonio|Patagonio]] - | kolororegiono6= #d79d9d | elementojregiono6= [[El Chalten]], [[El Calafate]], [[San Carlos de Bariloche]], [[Puerto Madryn]], [[San Antonio Oeste]], [[Valdes-duoninsulo]], [[Nacia Parko Los Glaciares]] | priskriboregiono6= Ĉi tiu regiono ampleksas la tutan sudan parton de la lando kaj konsistas el du ĉefaj areoj - okcidente kuŝas la imponaj Andoj kaj oriente komenciĝas malplena, ventoblovita dezerta ebenaĵo, kiu etendiĝas ĝis la Atlantika Oceano. La Andoj estas impresa regiono, kun sennombraj neĝkovritaj pintoj, imponaj glaĉeroj, lagunoj kaj belaj akvofaloj en diversaj koloroj, igante ilin la plej ŝatata migrada celloko de la lando. La areo oriente karakteriziĝas per ebena, dezerta kaj senhoma tereno, kiu finiĝas per longa marbordo de agitiĝemaj, glacimalvarmaj akvoj. | nomoregiono7= [[Tierra del Fuego]] - | kolororegiono7= #ec3ce2 | elementojregiono7= [[Ushuaia]] | priskriboregiono7= }} La [[Falklandaj Insuloj]], transmara teritorio de [[Unuiĝinta Reĝlando]], estas postulitaj de Argentino kiel ''Insuloj Malvinoj'', sed ĉar la insularo ne estas ''fakte'' sub argentina regado, ili estas priskrbitaj en sia propra artikolo. Tio ne estu interpretata kiel esprimado de aprobo aŭ malaprobo de la postuloj de ambaŭ flankoj. == Urboj == [[File:PA280461.JPG|thumb|La Plata]] *[[Bonaero]] (''Buenos Aires'') - Kromnomita la "Parizo de Sudameriko", la argentina ĉefurbo ofertas al siaj vizitantoj elegantan arkitekturon, delikatan kuirarton, ekscitan noktan vivon kaj laŭmodajn butikojn. Laŭ la Monda Vojaĝ-Turisma Konsilio, Bonaero estas en la mezo de turisma eksplodo kaj estis voĉdonita la dua plej dezirinda urbo por viziti post Florenco de la prestiĝa '''Travel + Leisure''' revuo. *[[Kordobo]] (''Cordoba'') - Dua urbo en la lando laŭ loĝantaro, Kordobo estas ankaŭ populara turisma celo danke al siaj valoraj konstruaĵoj de la koloniepoko, sia floranta metio kaj la ebleco de ekskursoj al la ''Sierras pampeanas'' kiuj atingas 2.790 m. alteco en Monto Champaqui. *[[El Calafate]] - Lokita ĉe la bordo de la Lago Argentino, la urbo El Calafate (ĉirkaŭ 17.000 loĝantoj) estas la ĉefa enirejo al la suda sekcio de la fama [[Nacia parko Los Glaciares]]. Precipe, ekskursantoj al la [[Glaĉero Perito Moreno]] (unu el la plej vizititaj en la mondo), Cerro Chaltén (aŭ Monto Fitz Roy) kaj Cerro Torre kunvenas tie. *[[La Plata]] - Hejmo de pluraj universitatoj inter la plej gravaj en la lando, la ĉefurbo de la provinco Bonaero elstaras pro sia urba aranĝo de la fino de la 19-a jarcento evoluigita de la franca arkitekto Pedro Benoit (1836-1897). Inter la monumentoj de la urbo elstaras la Katedralo de la Senmakula Koncipiĝo kaj Casa Curutchet, konstruitaj de la arkitekto Le Corbusier inter 1949 kaj 1953 kaj proklamita Monda heredaĵo de Unesko en 2016. *[[Mar del Plata]] - Kromnomita ''La ciudad feliz'' (la feliĉa urbo), ĝi estas la ĉefa ĉemara feriejo en la lando. Ĝia loĝantaro triobliĝas en alta sezono (dec-januaro), kiam turistoj el la tuta Argentino amasiĝas al la urbo por ĝui la sunon kaj akvosportojn. *[[Mendozo]] (''Mendoza'') - Grava centro por la produktado de bonaj vinoj kaj olivoleo, Mendoza estas ankaŭ agrabla urbo kun granda komunumo de italoj. La urbo situas ĉe la piedo de la Andoj, proksime de la majesta Acongacua masivo, laŭ la internacia vojo, kiu ligas [[Bonaeron]] al [[Santiago de Ĉilio]]. *[[Rosario]] - Tria urbo en la lando laŭ nombro de loĝantoj post la ĉefurbo kaj Kordobo, Rosario estas antaŭ ĉio industria centro kaj riverhaveno ĉe la Rio Paraná, konata kiel la naskiĝlokon de Che Guevara. La urbo havas gravajn muzeojn kaj bibliotekojn, grandajn arb-liniitajn avenuojn, parkojn kaj diversajn aliajn interesaĵoj inkluzive de la flagmonumento, starigita sur la loko kie generalo Manuel Belgrano levis la argentinan flagon por la unua fojo la 27an de februaro 1812. *[[Salta]] - Fama pro sia tipa hispana kolonistila arkitekturo kaj ĉirkaŭita de grandiozaj pejzaĝoj, Salta estas sendube unu el la plej belaj argentinaj urboj. *[[San Antonio de Areco]] - Nomumita Nacia Ĉefurbo de Tradicio en 2015 pro sia historia gaŭĉa pasinteco, la kolonia urbo San Antonio de Areco estas la ideala celloko por vojaĝantoj interesitaj pri kreola danco kaj muziko. *[[San Carlos de Bariloche]] - Konata kiel Argentina Svislando, San Carlos de Bariloche estas unu el la plej gravaj turismaj cellokoj en la lando kaj somere kaj vintre danke al siaj skiinstalaĵoj. La urbo situas en sorĉa pozicio ĉe la bordo de la lago Nahuel Huapi, en la centro de la [[Nahuel Huapi National Park|nacia parko samnoma]]. *[[San-Juano (Argentino)|San-Juano]] - Fama pro la produktado de vinoj, San-Juano estas ĉefe vizitata de turistoj kiuj intencas fari ekskursojn al la Nacia Parko Ischigualasto, 330 km de la urbo kaj la pli proksimaj Valo de la Luno kaj Quebrada de Ullum, (18 km). La urbo ankaŭ havas popularan arkeologian muzeon en proksima La Laja, dediĉita al la multaj kulturoj kiuj enloĝis la San-Juanan regionon de prahistorio ĝis la alveno de la hispanoj en 1560. *[[Sankta Mikaelo de Tucumán]] *[[Ushuaia]] - Lokita en [[Argentina Fajrolando]], Ushuaia havas la titolon de plej suda urbo en la mondo kaj estas antaŭ ĉio celloko por vizitantoj, kiuj intencas preni krozadojn al la Antarkta Duoninsulo. Ushuaia proponas ankaŭ serion da aliaj sorĉaj ekskursoj, kiel tiu al la Nacia Parko Fajrolando, farenda prefere en aŭtuno (marto-aprilo), kiam la foliaro de la densaj arbaroj alprenas ruĝecan koloron. === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == Argentino havas 35 [[Argentinaj naciaj parkoj|naciaj parkoj]] konservante diversajn ekosistemojn kaj montrante kelkajn el la plej imponaj naturaj mirindaĵoj de la lando. * [[El Calafate]] — la ĉefa celloko kiam oni vizitas la ''Glaĉeran Nacian Parkon''; antaŭeniri al la Glaĉero Perito Moreno estas nepraĵo kiam oni vizitas Argentinon * [[Ibera Humida Areo]] — naturrezervejo de 13.000 km² en granda marĉregiono kun unika faŭno, kun ĝia ekovilaĝo [[Colonia Carlos Pellegrini]] rekte en la koro de la rezervejo * [[Iguazú Akvofaloj]] — mirindaj akvofaloj rekte en la nordorienta angulo de la lando * [[Nacia Parko Nahuel Huapi]] — ĉe la piedo de la Andoj kun lagoj, riveroj, akvofaloj, pintoj, glaĉeroj kaj arbaroj * ''[[Quebrada de Humahuaca]]'' — mallarĝa valo en la aridaj montoj de la provinco [[Jujuy]], inkluzive de famaj buntaj montoj kaj belegaj dezertaj pejzaĝoj == Komprenu == Laŭ statistiko de la Monda Turisma Organizo, Argentino ricevis 6.759.000 turistojn en 2017, igante ĝin la unua plej vizitata lando en [[Sudameriko]] kaj la dua plej vizitata en la tuta 'Latin-Ameriko', post [[Meksiko]]. === Tereno === Argentino estas la oka plej granda lando en la mondo. La plej altaj kaj plej malaltaj punktoj de Sudameriko ankaŭ troviĝas en Argentino: Je 6.960 m, Cerro Aconcagua estas la plej alta monto en Ameriko, dum Laguna del Carbón, je 105 m sub la marnivelo, en la provinco Santa Cruz estas la plej malalta punkto en Sudameriko. La centra regiono de Argentino estas la riĉa ebenaĵo konata kiel La Pampa. Estas ĝangalo en la ekstrema nordoriento kaj kelkaj valoj en la nordokcidento. La suda duono de Argentino estas dominata de la plata ĝis ondiĝanta altebenaĵo de Patagonio. La okcidenta limo kun Ĉilio estas laŭlonge de la krutaj Andoj, inkluzive de la Akonkagvo, la plej alta monto ekster Himalajo. La okcidentaj regionoj de Cuyo ĉe la bazo de la Andoj estas plejparte roka dezerto kun kelkaj venenaj fronarboj. Ĉe la suda pinto de Argentino estas pluraj vojoj inter la Suda Atlantika kaj la Suda Pacifika Oceanoj, inkluzive de la Magelana Markolo, la Beagle Kanalo, kaj la Drake-Pasejo - kiel alternativoj al velado ĉirkaŭ Kabo Horn en la malferma oceano inter Sudameriko kaj Antarkto. La nomo Argentino devenas de la arĝento, kiun serĉis fruaj hispanaj esploristoj kiam ili atingis la regionon en la 16-a jarcento. === Historio === [[File:Gauchos resting in the pampas by Rugendas.jpg|thumb|left|Gaŭĉoj ("Gauchos"), argentinaj vakeroj en la Pampa, pentraĵo farita en 1846 de Johann Moritz Rugendas]] Post la argentina sendependeco (de [[Hispanio]]), kiu estis atingita en 1816, Argentino travivis periodojn de interna politika konflikto inter konservativuloj kaj liberaluloj. En la unua jardeko de la 20-a jarcento, Argentino fariĝis la plej riĉa nacio en [[Latin-Ameriko]], pruvita de la riĉeco de sia [[Bonaero|ĉefurbo]]. Dum la Dudekaj jaroj, Argentino havis Internan Produktadon pli alta ol tiu de la ĉefaj eŭropaj ekonomioj de la tempo. Eŭropaj enmigrintoj amase alvenis tien, precipe el Hispanio kaj Italio; antaŭ 1914 preskaŭ 6 milionoj da homoj alvenis en la landon. Post la 2-a Mondmilito, Juan Peron funkciigis kaj starigis formon de popolsocialismo ofte konata kiel Peronismo. Sub li Argentino starigis protektisman ekonomian politikon kiu severe limigis eksteran komercon. Tiaj politikoj kontribuis al la forta populareco de Peron kaj aliaj peronismaj politikistoj inter la masoj de la argentina laborista klaso sed ankaŭ rezultigis stagnon de la ekonomio. Peron estis faligita en militista puĉo subtenita de Usono en 1976. Post kondukado de malsukcesa milito kontraŭ la [[Unuiĝinta Reĝlando]] sur la [[Falklandinsuloj]] (''Malvinas'' en la hispana) en 1982, la armea regado perdis potencon kaj demokratio revenis en 1983. La ekonomia krizo en la komenco de la 21-a jarcento rezultigis la malplivalorigon de la argentina peso kaj periodon de socia kaj politika malstabileco kun serio de malfortaj kaj mallongdaŭraj registaroj. Poste Argentino ŝajnis trovi novan stabilecon kaj pli bonan ekonomian perspektivon, eĉ se la eterna problemo de alta inflacio restis. Argentino estas la tria plej granda ekonomio en Latin-Ameriko, post Brazilo kaj Meksiko, kaj estas parto de la G20-grupo de ĉefaj ekonomioj. === Etnoj === Inter 1850 kaj 1930, la lando ricevis milionojn da enmigrintoj el la tuta mondo. 98% de la loĝantaro havas partan aŭ plenan eŭropan devenon. Italoj estas la plej granda etna grupo en la lando, kun 60% de argentinanoj (30 milionoj da homoj) kiuj asertas havi italan devenon. Itala influo en la lando estas profunda kaj bone dokumentita; argentina kuirarto estis forte influita de la itala kuirarto, italaj setlejoj helpis formi la spinon de la argentina socio, la argentina dialekto de la hispana lingvo montras fortajn italajn influojn, kaj multaj argentinanoj sentas sin proksimaj al Italio. Dum la 19-a jarcento, centoj da miloj da enmigrintoj el la Britaj Insuloj translokiĝis al Argentino. Anglaj enmigrintoj estas kredititaj pro la enkonduko de la sporto de futbalo al Argentino, kiu de tiam fariĝis la nacia sporto de la lando, kaj ekzistas pluraj kimre parolantaj urboj en la provinco Ĉubutio. Argentino havas unu el la plej grandaj judaj loĝantaroj en la mondo kaj gastigas la plej grandan judan komunumon en Sudameriko, el kiuj la plej multaj estas de Aŝkenaza deveno. Aliaj signifaj etnaj grupoj: * Hispanoj — la dua plej granda etna grupo kaj ili estas en la lando ekde la 16-a jarcento. * Germanoj — oni kredas, ke 8% de argentinanoj estas de germana deveno. * Francoj — oni kredas, ke 17% de argentinanoj estas de franca deveno. * Rusoj — oni kredas, ke 1-3% de argentinanoj estas de rusa deveno. * Ukrainoj — ili konsistigas 9% de la loĝantaro en Misiones. * Poloj — oni kredas, ke 3% de argentinanoj estas de pola deveno. === Klimato === [[File:Mar-del-plata-playa.JPG|thumb|left|Mar del Plata]] La alta sezono en Argentino daŭras de novembro ĝis februaro, la somermonatoj en la Suda Hemisfero. Ĉi tio estas nature la plej bona periodo por marbanado sed ankaŭ por grimpi la Monton Aconguaga kaj la aliajn andajn pintojn. Tamen, ĉar la lando prezentas grandan varion de klimatoj, oni povas konstati ke: * Marto kaj aŭtuno ĝenerale estas la plej bona periodo por vizitoj al la laga regiono, la dezertaj pejzaĝoj de la Nordokcidento, kojnitaj inter Bolivio kaj Ĉilio, por partopreni en la vinberrikolto en la vinregiono de Mendoza aŭ por ekskursoj al la naciaj parkoj de la Lando de la Fajro. * La skisezono daŭras de junio ĝis aŭgusto. Vintraj sportoj estas praktikataj en la skicentro Las Leñas, la plej grava en la lando. == Eniri == Civitanoj de Aŭstralio, Kanado, Usono kaj aliaj landoj vojaĝantaj al Argentino devas pagi "reciprok-imposton" (''tasa de reciprocidad'') antaŭ ol aĉeti flugbileton. Ĝia kvanto estas ekvivalenta al la kvanto, kiun argentinanoj devas pagi por la enira vizo al tiuj landoj. Informoj en la retejo https://www.argentina.gob.ar/interior/migraciones. Civitanoj de [[Jamajko]], [[Kazaĥstano]] kaj [[Malajzio]] povas eniri sen vizo dum 30 tagoj kaj tiuj de 84 aliaj ŝtatoj dum 90; la lastaj estas la Ŝtatoj de la [[Eŭropa Unio]] (kun esceptoj), [[Andoro]], [[Armenio]], [[Aŭstralio]], [[Barbado]], [[Belorusio]], [[ Kanado]], [[Vatikanurbo]], [[Sud-Koreio]], [[Kosta-Riko]], [[El Salvador]], [[Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj]], [[Fiĝioj]], [[Kartvelio]], [[Japanio]], [[Grenado]], [[Gvatemalo]], [[Gujano]], [[Honkongo]], [[Honduro]], [[Islando]], [[Israelo]] , [[Liĥtenŝtejno]], [[Norda Makedonio]], [[Meksiko]], [[Mongolio]], [[Montenegro]], [[Nov-Zelando]], [[Nikaragvo]], [[ Norvegio]] , [[Panamo]], [[Monako]], [[Kataro]], [[Rusio]], [[Sankt-Kito kaj Neviso]], [[Sankta Lucio]], [[Sankta Vincento kaj Grenadinoj]] , [[San-Marino]], [[Serbio]], [[Singapuro]], [[Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko]], [[Sudafriko]], [[Surinamo]], [[Svislando]], [[Tajlando]], [[Trinidado kaj Tobago]], [[Turkio]], kaj [[Ukrainio]] kun pasportpostulo kaj [[Bolivio]], [[Brazilo]], [[Ĉilio]] , [[Kolombio]], [[Ekvadoro]], [[Paragvajo]], [[Peruo]], [[Urugvajo]] kaj [[Venezuelo]] kun eniro ankaŭ permesata kun identkarto se ili komencas de unu el la ŝtatoj aliĝantaj al MERKOSURO. Civitanoj de [[Kosovo]], [[Nauro]], [[Sahrawi]], [[Tajvano]], [[Tongo]] kaj [[Tuvalo]] devas eniri kun vojaĝatestilo eldonita de la argentinaj aŭtoritatoj dum ĉiuj aliaj ne menciitaj supre bezonos akiri vizon antaŭ eniri la argentinan konsulan reton. === Eniri avie === La plej grava internacia flughaveno estas tiu en Ezeiza, 22km de [[Bonaero]]. Ĝia oficiala nomo estas [http://www.aa2000.com.ar/aeropuertos.aspx Ministro Pistarini Internacia Flughaveno] {{IATA|EZE}}. '''[http://www.aerolineas.com.ar Aerolíneas Argentinas]''' kaj '''[https://www.latam.com LATAM]''' ofertas konektojn inter la internacia flughaveno [[Bonaero]] kaj multaj urboj tra Sudameriko, same kiel Nordameriko, Eŭropo kaj Aŭstralio. La plej gravaj argentinaj turistlokoj havas internacian flughavenon sed kun flugoj plejparte limigitaj al urboj en Nordameriko kaj Sudameriko. La 35 argentinaj flughavenoj estas listigitaj en la retejo [http://www.aa2000.com.ar/index.php AA2000]. === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == Konsiderante la grandajn distancojn, la aviadilo estas la plej taŭga maniero por moviĝi de unu punkto de la lando al alia, precipe se oni havas nur kelkajn tagojn de feriado. === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== [[File:Passenger Railways in Argentina 2017.png|thumb|200px|Fervoja Reto]] ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == [[File:Cuesta del obispo 01.jpg|thumb|Valles Calchaquíes]] == Fari == [[File:Tour to the Quebrada de las Conchas.jpg|thumb|Ekskurso en la Quebrada de las Conchas, Cafayate ([[Provinco de Salta]]).]] == Komuniki == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Sano == == Respekto == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Parto de|Sudameriko}} {{Skizo|Sudameriko}} nru4snpvqd75yxtv5ita43neclmq5lk 72601 72600 2026-06-10T11:41:22Z Tiguliano 53 /* Eniri avie */ 72601 wikitext text/x-wiki {{Rubando|El Palmar National Park banner.jpg}} {{Situo sur mapo celloko Argentino}} {{Informkesto lando | bildo=File:Ushuaia.jpg | bildotitolo= | monunuo=Argentine peso (ARS) | areo=2 766 890 km² | loĝantaro=46.044.703 <small>(2022)</small> | elektro=220V/50Hz | antaŭkodo=+54 | horzono=UTC-3 }} {{Vikipedkat|{{SUBPAGENAME}}}} {{Vikinovkat|{{SUBPAGENAME}}}} '''{{W|Argentino}}''' estas lando en mondoparto [[Sudameriko]], kiu limas oriente kun Atlantika Oceano, okcidente kun [[Ĉilio]], norde kun [[Bolivio]] kaj [[Paragvajo]], kaj nord-oriente kun [[Brazilo]] kaj [[Urugvajo]]. Argentino estas granda lando, kun grandan diversecon de klimatoj kaj pejzaĝoj, de ĝangaloj en la nordo, grandaj herbaj ebenaĵoj en la centro kaj frostaj montoj en la sudo. Kun historio de amasa enmigrado ekde la 19-a jarcento - plejparte el Eŭropo kaj aliaj sudamerikaj landoj - Argentino estas "fandujo" de kulturoj. == Regionoj == {{Listo de regionoj | mapo= Argentina regions map.png | titolomapo= Regionoj de Argentino | tekstomapo= | grandecomapo= 210px | nomoregiono1= [[Nordokcidenta Argentino]] - | kolororegiono1= #b7b3d8 | elementojregiono1= [[Catamarca]], [[Jujuy]], [[La Rioja (provinco, Argentina)|La Rioja]], [[Tucuman]], western parts of [[Salta (provinco)|Salta]] and [[Santiago del Estero]] | priskriboregiono1= Jen la plej indiĝena kaj aŭtentika regiono de Argentino, kies plej norda parto tre memorigas pri najbara Bolivio. Ĝi estas relative malriĉa kaj subevoluinta regiono, sed ĝi estas benita per impresaj pejzaĝoj de fekundaj valoj, altaj, neĝaj montoj, densaj pluvarbaroj kaj, ĉefe, dezertoj el bunta sablo punktita de gigantaj kaktoj, memorigantaj pri Bolivio kaj Peruo. | nomoregiono2= [[Ĉako]] (Chaco) - | kolororegiono2= #e8ec9f | elementojregiono2= [[Provinco Ĉako]], [[Formosa provinco]], orientaj partoj de [[Salta provinco]] kaj [[Provinco de Santiago del Estero]] | priskriboregiono2= | nomoregiono3= [[Kujo]] (Cuyo) - | kolororegiono3= #94c9cc | elementojregiono3= Provincoj de [[Mendoza provinco)|Mendoza]], [[San Juan (provinco, Argentina)|San Juan]], kaj [[San Luis (provinco, Argentina)|San Luis]] | priskriboregiono3= | nomoregiono4= [[Mezopotamia Argentino|Mezopotamio]] - | kolororegiono4= #6fad77 | elementojregiono4= [[Corrientes]], [[Entre Rios]], [[Misiones]] | priskriboregiono4= Ĉi tiu regiono estas relative malgranda, kaj estas unu el la plej malriĉaj kaj plej malproksimaj en la lando, do ĝi estas preskaŭ neloĝata kaj suferis komence de la 21-a jarcento pro migrado al la centro de la lando, kie troviĝas la ĉefa laborantaro. Ĝi estas relative diversa regiono en la limregiono kun Brazilo kaj Paragvajo, kiu havas, interalie, pluvarbarojn, marĉojn riĉajn je faŭno kaj grandegajn riverojn. Tamen, la vasta plimulto de vojaĝantoj atingas nur la plej nordorientan parton de la regiono, kie troviĝas la famaj [[Iguaçu-Akvofaloj|Iguacu-Akvofaloj]]. | nomoregiono5= [[Pampaso]] - | kolororegiono5= #bda56a | elementojregiono5= [[Bonaera provinco]], [[Bonaero|Urbo Bonaero]], [[Kordoba provinco, Argentino|Kordobo]], [[La Pampo]], [[Provinco Santa Fe, Argentino)|Santa Fe]] | priskriboregiono5= Vasta ebenaĵo, kiu etendiĝas tra la tuta centro de Argentino. Ĝi estas tre fekunda areo kun pluraj grandaj riveroj trafluantaj ĝin, kune kun sennombraj riveretoj, lagoj kaj rezervujoj. Ĝi konsistas ĉefe el herbejoj kaj agrikulturaj kultivaĵoj, kiuj estas la ĉefa fokuso de la grandega viando- kaj agrikultura industrio de Argentino. Ĉi tiu areo estas kie loĝas la plej granda parto de la loĝantaro, kaj kie troviĝas la plej grandaj urboj kiel [[Bonaero]], [[Rosario]] kaj [[Kordobo (urbo, Argentino)|Kordobo]]. | nomoregiono6= [[Argentina Patagonio|Patagonio]] - | kolororegiono6= #d79d9d | elementojregiono6= [[El Chalten]], [[El Calafate]], [[San Carlos de Bariloche]], [[Puerto Madryn]], [[San Antonio Oeste]], [[Valdes-duoninsulo]], [[Nacia Parko Los Glaciares]] | priskriboregiono6= Ĉi tiu regiono ampleksas la tutan sudan parton de la lando kaj konsistas el du ĉefaj areoj - okcidente kuŝas la imponaj Andoj kaj oriente komenciĝas malplena, ventoblovita dezerta ebenaĵo, kiu etendiĝas ĝis la Atlantika Oceano. La Andoj estas impresa regiono, kun sennombraj neĝkovritaj pintoj, imponaj glaĉeroj, lagunoj kaj belaj akvofaloj en diversaj koloroj, igante ilin la plej ŝatata migrada celloko de la lando. La areo oriente karakteriziĝas per ebena, dezerta kaj senhoma tereno, kiu finiĝas per longa marbordo de agitiĝemaj, glacimalvarmaj akvoj. | nomoregiono7= [[Tierra del Fuego]] - | kolororegiono7= #ec3ce2 | elementojregiono7= [[Ushuaia]] | priskriboregiono7= }} La [[Falklandaj Insuloj]], transmara teritorio de [[Unuiĝinta Reĝlando]], estas postulitaj de Argentino kiel ''Insuloj Malvinoj'', sed ĉar la insularo ne estas ''fakte'' sub argentina regado, ili estas priskrbitaj en sia propra artikolo. Tio ne estu interpretata kiel esprimado de aprobo aŭ malaprobo de la postuloj de ambaŭ flankoj. == Urboj == [[File:PA280461.JPG|thumb|La Plata]] *[[Bonaero]] (''Buenos Aires'') - Kromnomita la "Parizo de Sudameriko", la argentina ĉefurbo ofertas al siaj vizitantoj elegantan arkitekturon, delikatan kuirarton, ekscitan noktan vivon kaj laŭmodajn butikojn. Laŭ la Monda Vojaĝ-Turisma Konsilio, Bonaero estas en la mezo de turisma eksplodo kaj estis voĉdonita la dua plej dezirinda urbo por viziti post Florenco de la prestiĝa '''Travel + Leisure''' revuo. *[[Kordobo]] (''Cordoba'') - Dua urbo en la lando laŭ loĝantaro, Kordobo estas ankaŭ populara turisma celo danke al siaj valoraj konstruaĵoj de la koloniepoko, sia floranta metio kaj la ebleco de ekskursoj al la ''Sierras pampeanas'' kiuj atingas 2.790 m. alteco en Monto Champaqui. *[[El Calafate]] - Lokita ĉe la bordo de la Lago Argentino, la urbo El Calafate (ĉirkaŭ 17.000 loĝantoj) estas la ĉefa enirejo al la suda sekcio de la fama [[Nacia parko Los Glaciares]]. Precipe, ekskursantoj al la [[Glaĉero Perito Moreno]] (unu el la plej vizititaj en la mondo), Cerro Chaltén (aŭ Monto Fitz Roy) kaj Cerro Torre kunvenas tie. *[[La Plata]] - Hejmo de pluraj universitatoj inter la plej gravaj en la lando, la ĉefurbo de la provinco Bonaero elstaras pro sia urba aranĝo de la fino de la 19-a jarcento evoluigita de la franca arkitekto Pedro Benoit (1836-1897). Inter la monumentoj de la urbo elstaras la Katedralo de la Senmakula Koncipiĝo kaj Casa Curutchet, konstruitaj de la arkitekto Le Corbusier inter 1949 kaj 1953 kaj proklamita Monda heredaĵo de Unesko en 2016. *[[Mar del Plata]] - Kromnomita ''La ciudad feliz'' (la feliĉa urbo), ĝi estas la ĉefa ĉemara feriejo en la lando. Ĝia loĝantaro triobliĝas en alta sezono (dec-januaro), kiam turistoj el la tuta Argentino amasiĝas al la urbo por ĝui la sunon kaj akvosportojn. *[[Mendozo]] (''Mendoza'') - Grava centro por la produktado de bonaj vinoj kaj olivoleo, Mendoza estas ankaŭ agrabla urbo kun granda komunumo de italoj. La urbo situas ĉe la piedo de la Andoj, proksime de la majesta Acongacua masivo, laŭ la internacia vojo, kiu ligas [[Bonaeron]] al [[Santiago de Ĉilio]]. *[[Rosario]] - Tria urbo en la lando laŭ nombro de loĝantoj post la ĉefurbo kaj Kordobo, Rosario estas antaŭ ĉio industria centro kaj riverhaveno ĉe la Rio Paraná, konata kiel la naskiĝlokon de Che Guevara. La urbo havas gravajn muzeojn kaj bibliotekojn, grandajn arb-liniitajn avenuojn, parkojn kaj diversajn aliajn interesaĵoj inkluzive de la flagmonumento, starigita sur la loko kie generalo Manuel Belgrano levis la argentinan flagon por la unua fojo la 27an de februaro 1812. *[[Salta]] - Fama pro sia tipa hispana kolonistila arkitekturo kaj ĉirkaŭita de grandiozaj pejzaĝoj, Salta estas sendube unu el la plej belaj argentinaj urboj. *[[San Antonio de Areco]] - Nomumita Nacia Ĉefurbo de Tradicio en 2015 pro sia historia gaŭĉa pasinteco, la kolonia urbo San Antonio de Areco estas la ideala celloko por vojaĝantoj interesitaj pri kreola danco kaj muziko. *[[San Carlos de Bariloche]] - Konata kiel Argentina Svislando, San Carlos de Bariloche estas unu el la plej gravaj turismaj cellokoj en la lando kaj somere kaj vintre danke al siaj skiinstalaĵoj. La urbo situas en sorĉa pozicio ĉe la bordo de la lago Nahuel Huapi, en la centro de la [[Nahuel Huapi National Park|nacia parko samnoma]]. *[[San-Juano (Argentino)|San-Juano]] - Fama pro la produktado de vinoj, San-Juano estas ĉefe vizitata de turistoj kiuj intencas fari ekskursojn al la Nacia Parko Ischigualasto, 330 km de la urbo kaj la pli proksimaj Valo de la Luno kaj Quebrada de Ullum, (18 km). La urbo ankaŭ havas popularan arkeologian muzeon en proksima La Laja, dediĉita al la multaj kulturoj kiuj enloĝis la San-Juanan regionon de prahistorio ĝis la alveno de la hispanoj en 1560. *[[Sankta Mikaelo de Tucumán]] *[[Ushuaia]] - Lokita en [[Argentina Fajrolando]], Ushuaia havas la titolon de plej suda urbo en la mondo kaj estas antaŭ ĉio celloko por vizitantoj, kiuj intencas preni krozadojn al la Antarkta Duoninsulo. Ushuaia proponas ankaŭ serion da aliaj sorĉaj ekskursoj, kiel tiu al la Nacia Parko Fajrolando, farenda prefere en aŭtuno (marto-aprilo), kiam la foliaro de la densaj arbaroj alprenas ruĝecan koloron. === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == Argentino havas 35 [[Argentinaj naciaj parkoj|naciaj parkoj]] konservante diversajn ekosistemojn kaj montrante kelkajn el la plej imponaj naturaj mirindaĵoj de la lando. * [[El Calafate]] — la ĉefa celloko kiam oni vizitas la ''Glaĉeran Nacian Parkon''; antaŭeniri al la Glaĉero Perito Moreno estas nepraĵo kiam oni vizitas Argentinon * [[Ibera Humida Areo]] — naturrezervejo de 13.000 km² en granda marĉregiono kun unika faŭno, kun ĝia ekovilaĝo [[Colonia Carlos Pellegrini]] rekte en la koro de la rezervejo * [[Iguazú Akvofaloj]] — mirindaj akvofaloj rekte en la nordorienta angulo de la lando * [[Nacia Parko Nahuel Huapi]] — ĉe la piedo de la Andoj kun lagoj, riveroj, akvofaloj, pintoj, glaĉeroj kaj arbaroj * ''[[Quebrada de Humahuaca]]'' — mallarĝa valo en la aridaj montoj de la provinco [[Jujuy]], inkluzive de famaj buntaj montoj kaj belegaj dezertaj pejzaĝoj == Komprenu == Laŭ statistiko de la Monda Turisma Organizo, Argentino ricevis 6.759.000 turistojn en 2017, igante ĝin la unua plej vizitata lando en [[Sudameriko]] kaj la dua plej vizitata en la tuta 'Latin-Ameriko', post [[Meksiko]]. === Tereno === Argentino estas la oka plej granda lando en la mondo. La plej altaj kaj plej malaltaj punktoj de Sudameriko ankaŭ troviĝas en Argentino: Je 6.960 m, Cerro Aconcagua estas la plej alta monto en Ameriko, dum Laguna del Carbón, je 105 m sub la marnivelo, en la provinco Santa Cruz estas la plej malalta punkto en Sudameriko. La centra regiono de Argentino estas la riĉa ebenaĵo konata kiel La Pampa. Estas ĝangalo en la ekstrema nordoriento kaj kelkaj valoj en la nordokcidento. La suda duono de Argentino estas dominata de la plata ĝis ondiĝanta altebenaĵo de Patagonio. La okcidenta limo kun Ĉilio estas laŭlonge de la krutaj Andoj, inkluzive de la Akonkagvo, la plej alta monto ekster Himalajo. La okcidentaj regionoj de Cuyo ĉe la bazo de la Andoj estas plejparte roka dezerto kun kelkaj venenaj fronarboj. Ĉe la suda pinto de Argentino estas pluraj vojoj inter la Suda Atlantika kaj la Suda Pacifika Oceanoj, inkluzive de la Magelana Markolo, la Beagle Kanalo, kaj la Drake-Pasejo - kiel alternativoj al velado ĉirkaŭ Kabo Horn en la malferma oceano inter Sudameriko kaj Antarkto. La nomo Argentino devenas de la arĝento, kiun serĉis fruaj hispanaj esploristoj kiam ili atingis la regionon en la 16-a jarcento. === Historio === [[File:Gauchos resting in the pampas by Rugendas.jpg|thumb|left|Gaŭĉoj ("Gauchos"), argentinaj vakeroj en la Pampa, pentraĵo farita en 1846 de Johann Moritz Rugendas]] Post la argentina sendependeco (de [[Hispanio]]), kiu estis atingita en 1816, Argentino travivis periodojn de interna politika konflikto inter konservativuloj kaj liberaluloj. En la unua jardeko de la 20-a jarcento, Argentino fariĝis la plej riĉa nacio en [[Latin-Ameriko]], pruvita de la riĉeco de sia [[Bonaero|ĉefurbo]]. Dum la Dudekaj jaroj, Argentino havis Internan Produktadon pli alta ol tiu de la ĉefaj eŭropaj ekonomioj de la tempo. Eŭropaj enmigrintoj amase alvenis tien, precipe el Hispanio kaj Italio; antaŭ 1914 preskaŭ 6 milionoj da homoj alvenis en la landon. Post la 2-a Mondmilito, Juan Peron funkciigis kaj starigis formon de popolsocialismo ofte konata kiel Peronismo. Sub li Argentino starigis protektisman ekonomian politikon kiu severe limigis eksteran komercon. Tiaj politikoj kontribuis al la forta populareco de Peron kaj aliaj peronismaj politikistoj inter la masoj de la argentina laborista klaso sed ankaŭ rezultigis stagnon de la ekonomio. Peron estis faligita en militista puĉo subtenita de Usono en 1976. Post kondukado de malsukcesa milito kontraŭ la [[Unuiĝinta Reĝlando]] sur la [[Falklandinsuloj]] (''Malvinas'' en la hispana) en 1982, la armea regado perdis potencon kaj demokratio revenis en 1983. La ekonomia krizo en la komenco de la 21-a jarcento rezultigis la malplivalorigon de la argentina peso kaj periodon de socia kaj politika malstabileco kun serio de malfortaj kaj mallongdaŭraj registaroj. Poste Argentino ŝajnis trovi novan stabilecon kaj pli bonan ekonomian perspektivon, eĉ se la eterna problemo de alta inflacio restis. Argentino estas la tria plej granda ekonomio en Latin-Ameriko, post Brazilo kaj Meksiko, kaj estas parto de la G20-grupo de ĉefaj ekonomioj. === Etnoj === Inter 1850 kaj 1930, la lando ricevis milionojn da enmigrintoj el la tuta mondo. 98% de la loĝantaro havas partan aŭ plenan eŭropan devenon. Italoj estas la plej granda etna grupo en la lando, kun 60% de argentinanoj (30 milionoj da homoj) kiuj asertas havi italan devenon. Itala influo en la lando estas profunda kaj bone dokumentita; argentina kuirarto estis forte influita de la itala kuirarto, italaj setlejoj helpis formi la spinon de la argentina socio, la argentina dialekto de la hispana lingvo montras fortajn italajn influojn, kaj multaj argentinanoj sentas sin proksimaj al Italio. Dum la 19-a jarcento, centoj da miloj da enmigrintoj el la Britaj Insuloj translokiĝis al Argentino. Anglaj enmigrintoj estas kredititaj pro la enkonduko de la sporto de futbalo al Argentino, kiu de tiam fariĝis la nacia sporto de la lando, kaj ekzistas pluraj kimre parolantaj urboj en la provinco Ĉubutio. Argentino havas unu el la plej grandaj judaj loĝantaroj en la mondo kaj gastigas la plej grandan judan komunumon en Sudameriko, el kiuj la plej multaj estas de Aŝkenaza deveno. Aliaj signifaj etnaj grupoj: * Hispanoj — la dua plej granda etna grupo kaj ili estas en la lando ekde la 16-a jarcento. * Germanoj — oni kredas, ke 8% de argentinanoj estas de germana deveno. * Francoj — oni kredas, ke 17% de argentinanoj estas de franca deveno. * Rusoj — oni kredas, ke 1-3% de argentinanoj estas de rusa deveno. * Ukrainoj — ili konsistigas 9% de la loĝantaro en Misiones. * Poloj — oni kredas, ke 3% de argentinanoj estas de pola deveno. === Klimato === [[File:Mar-del-plata-playa.JPG|thumb|left|Mar del Plata]] La alta sezono en Argentino daŭras de novembro ĝis februaro, la somermonatoj en la Suda Hemisfero. Ĉi tio estas nature la plej bona periodo por marbanado sed ankaŭ por grimpi la Monton Aconguaga kaj la aliajn andajn pintojn. Tamen, ĉar la lando prezentas grandan varion de klimatoj, oni povas konstati ke: * Marto kaj aŭtuno ĝenerale estas la plej bona periodo por vizitoj al la laga regiono, la dezertaj pejzaĝoj de la Nordokcidento, kojnitaj inter Bolivio kaj Ĉilio, por partopreni en la vinberrikolto en la vinregiono de Mendoza aŭ por ekskursoj al la naciaj parkoj de la Lando de la Fajro. * La skisezono daŭras de junio ĝis aŭgusto. Vintraj sportoj estas praktikataj en la skicentro Las Leñas, la plej grava en la lando. == Eniri == Civitanoj de Aŭstralio, Kanado, Usono kaj aliaj landoj vojaĝantaj al Argentino devas pagi "reciprok-imposton" (''tasa de reciprocidad'') antaŭ ol aĉeti flugbileton. Ĝia kvanto estas ekvivalenta al la kvanto, kiun argentinanoj devas pagi por la enira vizo al tiuj landoj. Informoj en la retejo https://www.argentina.gob.ar/interior/migraciones. Civitanoj de [[Jamajko]], [[Kazaĥstano]] kaj [[Malajzio]] povas eniri sen vizo dum 30 tagoj kaj tiuj de 84 aliaj ŝtatoj dum 90; la lastaj estas la Ŝtatoj de la [[Eŭropa Unio]] (kun esceptoj), [[Andoro]], [[Armenio]], [[Aŭstralio]], [[Barbado]], [[Belorusio]], [[ Kanado]], [[Vatikanurbo]], [[Sud-Koreio]], [[Kosta-Riko]], [[El Salvador]], [[Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj]], [[Fiĝioj]], [[Kartvelio]], [[Japanio]], [[Grenado]], [[Gvatemalo]], [[Gujano]], [[Honkongo]], [[Honduro]], [[Islando]], [[Israelo]] , [[Liĥtenŝtejno]], [[Norda Makedonio]], [[Meksiko]], [[Mongolio]], [[Montenegro]], [[Nov-Zelando]], [[Nikaragvo]], [[ Norvegio]] , [[Panamo]], [[Monako]], [[Kataro]], [[Rusio]], [[Sankt-Kito kaj Neviso]], [[Sankta Lucio]], [[Sankta Vincento kaj Grenadinoj]] , [[San-Marino]], [[Serbio]], [[Singapuro]], [[Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko]], [[Sudafriko]], [[Surinamo]], [[Svislando]], [[Tajlando]], [[Trinidado kaj Tobago]], [[Turkio]], kaj [[Ukrainio]] kun pasportpostulo kaj [[Bolivio]], [[Brazilo]], [[Ĉilio]] , [[Kolombio]], [[Ekvadoro]], [[Paragvajo]], [[Peruo]], [[Urugvajo]] kaj [[Venezuelo]] kun eniro ankaŭ permesata kun identkarto se ili komencas de unu el la ŝtatoj aliĝantaj al MERKOSURO. Civitanoj de [[Kosovo]], [[Nauro]], [[Sahrawi]], [[Tajvano]], [[Tongo]] kaj [[Tuvalo]] devas eniri kun vojaĝatestilo eldonita de la argentinaj aŭtoritatoj dum ĉiuj aliaj ne menciitaj supre bezonos akiri vizon antaŭ eniri la argentinan konsulan reton. === Eniri avie === La plej grava internacia flughaveno estas tiu en Ezeiza, 22km de [[Bonaero]]. Ĝia oficiala nomo estas [http://www.aa2000.com.ar/aeropuertos.aspx Ministro Pistarini Internacia Flughaveno] {{IATA|EZE}}. '''[http://www.aerolineas.com.ar Aerolíneas Argentinas]''' kaj '''[https://www.latam.com LATAM]''' ofertas konektojn inter la internacia flughaveno [[Bonaero]] kaj multaj urboj tra Sudameriko, same kiel Nordameriko, Eŭropo kaj Aŭstralio. Se vi flugas en aŭ el Argentino, Bonaero estas la plej ofta alven- kaj forirpunkto. La urbo havas du flughavenojn, '''Internacia Flughaveno Ministro Pistarini''' ({{IATA|EZE}}) ĉirkaŭ 40 km sudokcidente de centra Bonaero kaj la pli centre situanta '''Aeroparque Jorge Newbery''' ({{IATA|AEP}}). La unua estas por interkontinentaj flugoj kaj kelkaj enlandaj (plejparte al Río Gallegos kaj Ushuaia), kiuj foriras frue matene, sed se vi daŭrigas al alia loko en Argentino aŭ al proksimaj internaciaj cellokoj (ĉirkaŭ unu flughoron for) per aviadilo, vi plejofte devos vojaĝi de Ezeiza al Jorge Newbery. Ekzistas malmultekostaj navedobusoj, kiuj portas vin tien en ĉirkaŭ unu horo, sed la vojaĝtempo multe varias depende de la trafiko. Ankaŭ ekzistas kelkaj flugoj al Jorge Newbery el tri aliaj gravaj sudamerikaj centroj, nome San-Paŭlo, Rio-de-Ĵanejro aŭ Santiago, do se vi ŝanĝis aviadilojn ĉe tiuj flughavenoj, via konekta flugo eble alvenos ĉe (aŭ foriros de) Jorge Newbery. Rigardu vian bileton pli detale kaj "certigu, ke vi estas ĉe la ĝusta flughaveno." Vi devus povi veturi per buso aŭ lui taksion de la doganejo post kiam vi trapasos la doganejon. La prezo por antaŭpagita taksio de la internacia flughaveno Ezeiza al Bonaero estas 50 000 AR$ en 2026. Akiri taksion ĉe la haltejo estas multe pli malmultekosta, sed la antaŭpagitaj taksioj estas pli sekuraj kaj pli oportunaj. Vi nun ankaŭ povas veturi per Uber de Ezeiza, la prezo estas foje dinamika kaj pli malalta ol taksio, kaj estas rekomendinde sendi SMS-on aŭ telefoni al via ŝoforo, ĉar ili eble bezonos kunordigi la preno-lokon kun vi. Se vi vizitas alian urbon, ekzistas kelkaj flughavenoj tra la tuta lando. Multaj trovas multe pli facile vojaĝi al najbara lando kaj poste fari mallongan distancon al la pli malgranda flughaveno. Ĉiuj gravaj urboj en Argentino kaj gravaj turismaj cellokoj kiel Mendoza, Perito Moreno kaj Iguazu-akvofaloj havas flughavenojn proksime. Ekzistas pluraj naciaj aviadkompanioj, kun malsamaj niveloj de servo. Ĝenerale, flugado vin portas ĉien rapide kaj malmultekoste (relative). Kvankam la busoj en Argentino estas inter la plej komfortaj en la mondo kaj havas akcepteblajn prezojn, vojaĝado daŭras multe da tempo pro la distancoj kaj malrapida vojaĝado per vojoj. La plej gravaj argentinaj turistlokoj havas internacian flughavenon sed kun flugoj plejparte limigitaj al urboj en Nordameriko kaj Sudameriko. La 35 argentinaj flughavenoj estas listigitaj en la retejo [http://www.aa2000.com.ar/index.php AA2000]. === Eniri trajne === === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == Konsiderante la grandajn distancojn, la aviadilo estas la plej taŭga maniero por moviĝi de unu punkto de la lando al alia, precipe se oni havas nur kelkajn tagojn de feriado. === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== [[File:Passenger Railways in Argentina 2017.png|thumb|200px|Fervoja Reto]] ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == [[File:Cuesta del obispo 01.jpg|thumb|Valles Calchaquíes]] == Fari == [[File:Tour to the Quebrada de las Conchas.jpg|thumb|Ekskurso en la Quebrada de las Conchas, Cafayate ([[Provinco de Salta]]).]] == Komuniki == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Sano == == Respekto == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Parto de|Sudameriko}} {{Skizo|Sudameriko}} r8brbengjab6tgyzbyfiw1fjpjyije3 72602 72601 2026-06-10T11:44:00Z Tiguliano 53 /* Eniri trajne */ 72602 wikitext text/x-wiki {{Rubando|El Palmar National Park banner.jpg}} {{Situo sur mapo celloko Argentino}} {{Informkesto lando | bildo=File:Ushuaia.jpg | bildotitolo= | monunuo=Argentine peso (ARS) | areo=2 766 890 km² | loĝantaro=46.044.703 <small>(2022)</small> | elektro=220V/50Hz | antaŭkodo=+54 | horzono=UTC-3 }} {{Vikipedkat|{{SUBPAGENAME}}}} {{Vikinovkat|{{SUBPAGENAME}}}} '''{{W|Argentino}}''' estas lando en mondoparto [[Sudameriko]], kiu limas oriente kun Atlantika Oceano, okcidente kun [[Ĉilio]], norde kun [[Bolivio]] kaj [[Paragvajo]], kaj nord-oriente kun [[Brazilo]] kaj [[Urugvajo]]. Argentino estas granda lando, kun grandan diversecon de klimatoj kaj pejzaĝoj, de ĝangaloj en la nordo, grandaj herbaj ebenaĵoj en la centro kaj frostaj montoj en la sudo. Kun historio de amasa enmigrado ekde la 19-a jarcento - plejparte el Eŭropo kaj aliaj sudamerikaj landoj - Argentino estas "fandujo" de kulturoj. == Regionoj == {{Listo de regionoj | mapo= Argentina regions map.png | titolomapo= Regionoj de Argentino | tekstomapo= | grandecomapo= 210px | nomoregiono1= [[Nordokcidenta Argentino]] - | kolororegiono1= #b7b3d8 | elementojregiono1= [[Catamarca]], [[Jujuy]], [[La Rioja (provinco, Argentina)|La Rioja]], [[Tucuman]], western parts of [[Salta (provinco)|Salta]] and [[Santiago del Estero]] | priskriboregiono1= Jen la plej indiĝena kaj aŭtentika regiono de Argentino, kies plej norda parto tre memorigas pri najbara Bolivio. Ĝi estas relative malriĉa kaj subevoluinta regiono, sed ĝi estas benita per impresaj pejzaĝoj de fekundaj valoj, altaj, neĝaj montoj, densaj pluvarbaroj kaj, ĉefe, dezertoj el bunta sablo punktita de gigantaj kaktoj, memorigantaj pri Bolivio kaj Peruo. | nomoregiono2= [[Ĉako]] (Chaco) - | kolororegiono2= #e8ec9f | elementojregiono2= [[Provinco Ĉako]], [[Formosa provinco]], orientaj partoj de [[Salta provinco]] kaj [[Provinco de Santiago del Estero]] | priskriboregiono2= | nomoregiono3= [[Kujo]] (Cuyo) - | kolororegiono3= #94c9cc | elementojregiono3= Provincoj de [[Mendoza provinco)|Mendoza]], [[San Juan (provinco, Argentina)|San Juan]], kaj [[San Luis (provinco, Argentina)|San Luis]] | priskriboregiono3= | nomoregiono4= [[Mezopotamia Argentino|Mezopotamio]] - | kolororegiono4= #6fad77 | elementojregiono4= [[Corrientes]], [[Entre Rios]], [[Misiones]] | priskriboregiono4= Ĉi tiu regiono estas relative malgranda, kaj estas unu el la plej malriĉaj kaj plej malproksimaj en la lando, do ĝi estas preskaŭ neloĝata kaj suferis komence de la 21-a jarcento pro migrado al la centro de la lando, kie troviĝas la ĉefa laborantaro. Ĝi estas relative diversa regiono en la limregiono kun Brazilo kaj Paragvajo, kiu havas, interalie, pluvarbarojn, marĉojn riĉajn je faŭno kaj grandegajn riverojn. Tamen, la vasta plimulto de vojaĝantoj atingas nur la plej nordorientan parton de la regiono, kie troviĝas la famaj [[Iguaçu-Akvofaloj|Iguacu-Akvofaloj]]. | nomoregiono5= [[Pampaso]] - | kolororegiono5= #bda56a | elementojregiono5= [[Bonaera provinco]], [[Bonaero|Urbo Bonaero]], [[Kordoba provinco, Argentino|Kordobo]], [[La Pampo]], [[Provinco Santa Fe, Argentino)|Santa Fe]] | priskriboregiono5= Vasta ebenaĵo, kiu etendiĝas tra la tuta centro de Argentino. Ĝi estas tre fekunda areo kun pluraj grandaj riveroj trafluantaj ĝin, kune kun sennombraj riveretoj, lagoj kaj rezervujoj. Ĝi konsistas ĉefe el herbejoj kaj agrikulturaj kultivaĵoj, kiuj estas la ĉefa fokuso de la grandega viando- kaj agrikultura industrio de Argentino. Ĉi tiu areo estas kie loĝas la plej granda parto de la loĝantaro, kaj kie troviĝas la plej grandaj urboj kiel [[Bonaero]], [[Rosario]] kaj [[Kordobo (urbo, Argentino)|Kordobo]]. | nomoregiono6= [[Argentina Patagonio|Patagonio]] - | kolororegiono6= #d79d9d | elementojregiono6= [[El Chalten]], [[El Calafate]], [[San Carlos de Bariloche]], [[Puerto Madryn]], [[San Antonio Oeste]], [[Valdes-duoninsulo]], [[Nacia Parko Los Glaciares]] | priskriboregiono6= Ĉi tiu regiono ampleksas la tutan sudan parton de la lando kaj konsistas el du ĉefaj areoj - okcidente kuŝas la imponaj Andoj kaj oriente komenciĝas malplena, ventoblovita dezerta ebenaĵo, kiu etendiĝas ĝis la Atlantika Oceano. La Andoj estas impresa regiono, kun sennombraj neĝkovritaj pintoj, imponaj glaĉeroj, lagunoj kaj belaj akvofaloj en diversaj koloroj, igante ilin la plej ŝatata migrada celloko de la lando. La areo oriente karakteriziĝas per ebena, dezerta kaj senhoma tereno, kiu finiĝas per longa marbordo de agitiĝemaj, glacimalvarmaj akvoj. | nomoregiono7= [[Tierra del Fuego]] - | kolororegiono7= #ec3ce2 | elementojregiono7= [[Ushuaia]] | priskriboregiono7= }} La [[Falklandaj Insuloj]], transmara teritorio de [[Unuiĝinta Reĝlando]], estas postulitaj de Argentino kiel ''Insuloj Malvinoj'', sed ĉar la insularo ne estas ''fakte'' sub argentina regado, ili estas priskrbitaj en sia propra artikolo. Tio ne estu interpretata kiel esprimado de aprobo aŭ malaprobo de la postuloj de ambaŭ flankoj. == Urboj == [[File:PA280461.JPG|thumb|La Plata]] *[[Bonaero]] (''Buenos Aires'') - Kromnomita la "Parizo de Sudameriko", la argentina ĉefurbo ofertas al siaj vizitantoj elegantan arkitekturon, delikatan kuirarton, ekscitan noktan vivon kaj laŭmodajn butikojn. Laŭ la Monda Vojaĝ-Turisma Konsilio, Bonaero estas en la mezo de turisma eksplodo kaj estis voĉdonita la dua plej dezirinda urbo por viziti post Florenco de la prestiĝa '''Travel + Leisure''' revuo. *[[Kordobo]] (''Cordoba'') - Dua urbo en la lando laŭ loĝantaro, Kordobo estas ankaŭ populara turisma celo danke al siaj valoraj konstruaĵoj de la koloniepoko, sia floranta metio kaj la ebleco de ekskursoj al la ''Sierras pampeanas'' kiuj atingas 2.790 m. alteco en Monto Champaqui. *[[El Calafate]] - Lokita ĉe la bordo de la Lago Argentino, la urbo El Calafate (ĉirkaŭ 17.000 loĝantoj) estas la ĉefa enirejo al la suda sekcio de la fama [[Nacia parko Los Glaciares]]. Precipe, ekskursantoj al la [[Glaĉero Perito Moreno]] (unu el la plej vizititaj en la mondo), Cerro Chaltén (aŭ Monto Fitz Roy) kaj Cerro Torre kunvenas tie. *[[La Plata]] - Hejmo de pluraj universitatoj inter la plej gravaj en la lando, la ĉefurbo de la provinco Bonaero elstaras pro sia urba aranĝo de la fino de la 19-a jarcento evoluigita de la franca arkitekto Pedro Benoit (1836-1897). Inter la monumentoj de la urbo elstaras la Katedralo de la Senmakula Koncipiĝo kaj Casa Curutchet, konstruitaj de la arkitekto Le Corbusier inter 1949 kaj 1953 kaj proklamita Monda heredaĵo de Unesko en 2016. *[[Mar del Plata]] - Kromnomita ''La ciudad feliz'' (la feliĉa urbo), ĝi estas la ĉefa ĉemara feriejo en la lando. Ĝia loĝantaro triobliĝas en alta sezono (dec-januaro), kiam turistoj el la tuta Argentino amasiĝas al la urbo por ĝui la sunon kaj akvosportojn. *[[Mendozo]] (''Mendoza'') - Grava centro por la produktado de bonaj vinoj kaj olivoleo, Mendoza estas ankaŭ agrabla urbo kun granda komunumo de italoj. La urbo situas ĉe la piedo de la Andoj, proksime de la majesta Acongacua masivo, laŭ la internacia vojo, kiu ligas [[Bonaeron]] al [[Santiago de Ĉilio]]. *[[Rosario]] - Tria urbo en la lando laŭ nombro de loĝantoj post la ĉefurbo kaj Kordobo, Rosario estas antaŭ ĉio industria centro kaj riverhaveno ĉe la Rio Paraná, konata kiel la naskiĝlokon de Che Guevara. La urbo havas gravajn muzeojn kaj bibliotekojn, grandajn arb-liniitajn avenuojn, parkojn kaj diversajn aliajn interesaĵoj inkluzive de la flagmonumento, starigita sur la loko kie generalo Manuel Belgrano levis la argentinan flagon por la unua fojo la 27an de februaro 1812. *[[Salta]] - Fama pro sia tipa hispana kolonistila arkitekturo kaj ĉirkaŭita de grandiozaj pejzaĝoj, Salta estas sendube unu el la plej belaj argentinaj urboj. *[[San Antonio de Areco]] - Nomumita Nacia Ĉefurbo de Tradicio en 2015 pro sia historia gaŭĉa pasinteco, la kolonia urbo San Antonio de Areco estas la ideala celloko por vojaĝantoj interesitaj pri kreola danco kaj muziko. *[[San Carlos de Bariloche]] - Konata kiel Argentina Svislando, San Carlos de Bariloche estas unu el la plej gravaj turismaj cellokoj en la lando kaj somere kaj vintre danke al siaj skiinstalaĵoj. La urbo situas en sorĉa pozicio ĉe la bordo de la lago Nahuel Huapi, en la centro de la [[Nahuel Huapi National Park|nacia parko samnoma]]. *[[San-Juano (Argentino)|San-Juano]] - Fama pro la produktado de vinoj, San-Juano estas ĉefe vizitata de turistoj kiuj intencas fari ekskursojn al la Nacia Parko Ischigualasto, 330 km de la urbo kaj la pli proksimaj Valo de la Luno kaj Quebrada de Ullum, (18 km). La urbo ankaŭ havas popularan arkeologian muzeon en proksima La Laja, dediĉita al la multaj kulturoj kiuj enloĝis la San-Juanan regionon de prahistorio ĝis la alveno de la hispanoj en 1560. *[[Sankta Mikaelo de Tucumán]] *[[Ushuaia]] - Lokita en [[Argentina Fajrolando]], Ushuaia havas la titolon de plej suda urbo en la mondo kaj estas antaŭ ĉio celloko por vizitantoj, kiuj intencas preni krozadojn al la Antarkta Duoninsulo. Ushuaia proponas ankaŭ serion da aliaj sorĉaj ekskursoj, kiel tiu al la Nacia Parko Fajrolando, farenda prefere en aŭtuno (marto-aprilo), kiam la foliaro de la densaj arbaroj alprenas ruĝecan koloron. === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == Argentino havas 35 [[Argentinaj naciaj parkoj|naciaj parkoj]] konservante diversajn ekosistemojn kaj montrante kelkajn el la plej imponaj naturaj mirindaĵoj de la lando. * [[El Calafate]] — la ĉefa celloko kiam oni vizitas la ''Glaĉeran Nacian Parkon''; antaŭeniri al la Glaĉero Perito Moreno estas nepraĵo kiam oni vizitas Argentinon * [[Ibera Humida Areo]] — naturrezervejo de 13.000 km² en granda marĉregiono kun unika faŭno, kun ĝia ekovilaĝo [[Colonia Carlos Pellegrini]] rekte en la koro de la rezervejo * [[Iguazú Akvofaloj]] — mirindaj akvofaloj rekte en la nordorienta angulo de la lando * [[Nacia Parko Nahuel Huapi]] — ĉe la piedo de la Andoj kun lagoj, riveroj, akvofaloj, pintoj, glaĉeroj kaj arbaroj * ''[[Quebrada de Humahuaca]]'' — mallarĝa valo en la aridaj montoj de la provinco [[Jujuy]], inkluzive de famaj buntaj montoj kaj belegaj dezertaj pejzaĝoj == Komprenu == Laŭ statistiko de la Monda Turisma Organizo, Argentino ricevis 6.759.000 turistojn en 2017, igante ĝin la unua plej vizitata lando en [[Sudameriko]] kaj la dua plej vizitata en la tuta 'Latin-Ameriko', post [[Meksiko]]. === Tereno === Argentino estas la oka plej granda lando en la mondo. La plej altaj kaj plej malaltaj punktoj de Sudameriko ankaŭ troviĝas en Argentino: Je 6.960 m, Cerro Aconcagua estas la plej alta monto en Ameriko, dum Laguna del Carbón, je 105 m sub la marnivelo, en la provinco Santa Cruz estas la plej malalta punkto en Sudameriko. La centra regiono de Argentino estas la riĉa ebenaĵo konata kiel La Pampa. Estas ĝangalo en la ekstrema nordoriento kaj kelkaj valoj en la nordokcidento. La suda duono de Argentino estas dominata de la plata ĝis ondiĝanta altebenaĵo de Patagonio. La okcidenta limo kun Ĉilio estas laŭlonge de la krutaj Andoj, inkluzive de la Akonkagvo, la plej alta monto ekster Himalajo. La okcidentaj regionoj de Cuyo ĉe la bazo de la Andoj estas plejparte roka dezerto kun kelkaj venenaj fronarboj. Ĉe la suda pinto de Argentino estas pluraj vojoj inter la Suda Atlantika kaj la Suda Pacifika Oceanoj, inkluzive de la Magelana Markolo, la Beagle Kanalo, kaj la Drake-Pasejo - kiel alternativoj al velado ĉirkaŭ Kabo Horn en la malferma oceano inter Sudameriko kaj Antarkto. La nomo Argentino devenas de la arĝento, kiun serĉis fruaj hispanaj esploristoj kiam ili atingis la regionon en la 16-a jarcento. === Historio === [[File:Gauchos resting in the pampas by Rugendas.jpg|thumb|left|Gaŭĉoj ("Gauchos"), argentinaj vakeroj en la Pampa, pentraĵo farita en 1846 de Johann Moritz Rugendas]] Post la argentina sendependeco (de [[Hispanio]]), kiu estis atingita en 1816, Argentino travivis periodojn de interna politika konflikto inter konservativuloj kaj liberaluloj. En la unua jardeko de la 20-a jarcento, Argentino fariĝis la plej riĉa nacio en [[Latin-Ameriko]], pruvita de la riĉeco de sia [[Bonaero|ĉefurbo]]. Dum la Dudekaj jaroj, Argentino havis Internan Produktadon pli alta ol tiu de la ĉefaj eŭropaj ekonomioj de la tempo. Eŭropaj enmigrintoj amase alvenis tien, precipe el Hispanio kaj Italio; antaŭ 1914 preskaŭ 6 milionoj da homoj alvenis en la landon. Post la 2-a Mondmilito, Juan Peron funkciigis kaj starigis formon de popolsocialismo ofte konata kiel Peronismo. Sub li Argentino starigis protektisman ekonomian politikon kiu severe limigis eksteran komercon. Tiaj politikoj kontribuis al la forta populareco de Peron kaj aliaj peronismaj politikistoj inter la masoj de la argentina laborista klaso sed ankaŭ rezultigis stagnon de la ekonomio. Peron estis faligita en militista puĉo subtenita de Usono en 1976. Post kondukado de malsukcesa milito kontraŭ la [[Unuiĝinta Reĝlando]] sur la [[Falklandinsuloj]] (''Malvinas'' en la hispana) en 1982, la armea regado perdis potencon kaj demokratio revenis en 1983. La ekonomia krizo en la komenco de la 21-a jarcento rezultigis la malplivalorigon de la argentina peso kaj periodon de socia kaj politika malstabileco kun serio de malfortaj kaj mallongdaŭraj registaroj. Poste Argentino ŝajnis trovi novan stabilecon kaj pli bonan ekonomian perspektivon, eĉ se la eterna problemo de alta inflacio restis. Argentino estas la tria plej granda ekonomio en Latin-Ameriko, post Brazilo kaj Meksiko, kaj estas parto de la G20-grupo de ĉefaj ekonomioj. === Etnoj === Inter 1850 kaj 1930, la lando ricevis milionojn da enmigrintoj el la tuta mondo. 98% de la loĝantaro havas partan aŭ plenan eŭropan devenon. Italoj estas la plej granda etna grupo en la lando, kun 60% de argentinanoj (30 milionoj da homoj) kiuj asertas havi italan devenon. Itala influo en la lando estas profunda kaj bone dokumentita; argentina kuirarto estis forte influita de la itala kuirarto, italaj setlejoj helpis formi la spinon de la argentina socio, la argentina dialekto de la hispana lingvo montras fortajn italajn influojn, kaj multaj argentinanoj sentas sin proksimaj al Italio. Dum la 19-a jarcento, centoj da miloj da enmigrintoj el la Britaj Insuloj translokiĝis al Argentino. Anglaj enmigrintoj estas kredititaj pro la enkonduko de la sporto de futbalo al Argentino, kiu de tiam fariĝis la nacia sporto de la lando, kaj ekzistas pluraj kimre parolantaj urboj en la provinco Ĉubutio. Argentino havas unu el la plej grandaj judaj loĝantaroj en la mondo kaj gastigas la plej grandan judan komunumon en Sudameriko, el kiuj la plej multaj estas de Aŝkenaza deveno. Aliaj signifaj etnaj grupoj: * Hispanoj — la dua plej granda etna grupo kaj ili estas en la lando ekde la 16-a jarcento. * Germanoj — oni kredas, ke 8% de argentinanoj estas de germana deveno. * Francoj — oni kredas, ke 17% de argentinanoj estas de franca deveno. * Rusoj — oni kredas, ke 1-3% de argentinanoj estas de rusa deveno. * Ukrainoj — ili konsistigas 9% de la loĝantaro en Misiones. * Poloj — oni kredas, ke 3% de argentinanoj estas de pola deveno. === Klimato === [[File:Mar-del-plata-playa.JPG|thumb|left|Mar del Plata]] La alta sezono en Argentino daŭras de novembro ĝis februaro, la somermonatoj en la Suda Hemisfero. Ĉi tio estas nature la plej bona periodo por marbanado sed ankaŭ por grimpi la Monton Aconguaga kaj la aliajn andajn pintojn. Tamen, ĉar la lando prezentas grandan varion de klimatoj, oni povas konstati ke: * Marto kaj aŭtuno ĝenerale estas la plej bona periodo por vizitoj al la laga regiono, la dezertaj pejzaĝoj de la Nordokcidento, kojnitaj inter Bolivio kaj Ĉilio, por partopreni en la vinberrikolto en la vinregiono de Mendoza aŭ por ekskursoj al la naciaj parkoj de la Lando de la Fajro. * La skisezono daŭras de junio ĝis aŭgusto. Vintraj sportoj estas praktikataj en la skicentro Las Leñas, la plej grava en la lando. == Eniri == Civitanoj de Aŭstralio, Kanado, Usono kaj aliaj landoj vojaĝantaj al Argentino devas pagi "reciprok-imposton" (''tasa de reciprocidad'') antaŭ ol aĉeti flugbileton. Ĝia kvanto estas ekvivalenta al la kvanto, kiun argentinanoj devas pagi por la enira vizo al tiuj landoj. Informoj en la retejo https://www.argentina.gob.ar/interior/migraciones. Civitanoj de [[Jamajko]], [[Kazaĥstano]] kaj [[Malajzio]] povas eniri sen vizo dum 30 tagoj kaj tiuj de 84 aliaj ŝtatoj dum 90; la lastaj estas la Ŝtatoj de la [[Eŭropa Unio]] (kun esceptoj), [[Andoro]], [[Armenio]], [[Aŭstralio]], [[Barbado]], [[Belorusio]], [[ Kanado]], [[Vatikanurbo]], [[Sud-Koreio]], [[Kosta-Riko]], [[El Salvador]], [[Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj]], [[Fiĝioj]], [[Kartvelio]], [[Japanio]], [[Grenado]], [[Gvatemalo]], [[Gujano]], [[Honkongo]], [[Honduro]], [[Islando]], [[Israelo]] , [[Liĥtenŝtejno]], [[Norda Makedonio]], [[Meksiko]], [[Mongolio]], [[Montenegro]], [[Nov-Zelando]], [[Nikaragvo]], [[ Norvegio]] , [[Panamo]], [[Monako]], [[Kataro]], [[Rusio]], [[Sankt-Kito kaj Neviso]], [[Sankta Lucio]], [[Sankta Vincento kaj Grenadinoj]] , [[San-Marino]], [[Serbio]], [[Singapuro]], [[Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko]], [[Sudafriko]], [[Surinamo]], [[Svislando]], [[Tajlando]], [[Trinidado kaj Tobago]], [[Turkio]], kaj [[Ukrainio]] kun pasportpostulo kaj [[Bolivio]], [[Brazilo]], [[Ĉilio]] , [[Kolombio]], [[Ekvadoro]], [[Paragvajo]], [[Peruo]], [[Urugvajo]] kaj [[Venezuelo]] kun eniro ankaŭ permesata kun identkarto se ili komencas de unu el la ŝtatoj aliĝantaj al MERKOSURO. Civitanoj de [[Kosovo]], [[Nauro]], [[Sahrawi]], [[Tajvano]], [[Tongo]] kaj [[Tuvalo]] devas eniri kun vojaĝatestilo eldonita de la argentinaj aŭtoritatoj dum ĉiuj aliaj ne menciitaj supre bezonos akiri vizon antaŭ eniri la argentinan konsulan reton. === Eniri avie === La plej grava internacia flughaveno estas tiu en Ezeiza, 22km de [[Bonaero]]. Ĝia oficiala nomo estas [http://www.aa2000.com.ar/aeropuertos.aspx Ministro Pistarini Internacia Flughaveno] {{IATA|EZE}}. '''[http://www.aerolineas.com.ar Aerolíneas Argentinas]''' kaj '''[https://www.latam.com LATAM]''' ofertas konektojn inter la internacia flughaveno [[Bonaero]] kaj multaj urboj tra Sudameriko, same kiel Nordameriko, Eŭropo kaj Aŭstralio. Se vi flugas en aŭ el Argentino, Bonaero estas la plej ofta alven- kaj forirpunkto. La urbo havas du flughavenojn, '''Internacia Flughaveno Ministro Pistarini''' ({{IATA|EZE}}) ĉirkaŭ 40 km sudokcidente de centra Bonaero kaj la pli centre situanta '''Aeroparque Jorge Newbery''' ({{IATA|AEP}}). La unua estas por interkontinentaj flugoj kaj kelkaj enlandaj (plejparte al Río Gallegos kaj Ushuaia), kiuj foriras frue matene, sed se vi daŭrigas al alia loko en Argentino aŭ al proksimaj internaciaj cellokoj (ĉirkaŭ unu flughoron for) per aviadilo, vi plejofte devos vojaĝi de Ezeiza al Jorge Newbery. Ekzistas malmultekostaj navedobusoj, kiuj portas vin tien en ĉirkaŭ unu horo, sed la vojaĝtempo multe varias depende de la trafiko. Ankaŭ ekzistas kelkaj flugoj al Jorge Newbery el tri aliaj gravaj sudamerikaj centroj, nome San-Paŭlo, Rio-de-Ĵanejro aŭ Santiago, do se vi ŝanĝis aviadilojn ĉe tiuj flughavenoj, via konekta flugo eble alvenos ĉe (aŭ foriros de) Jorge Newbery. Rigardu vian bileton pli detale kaj "certigu, ke vi estas ĉe la ĝusta flughaveno." Vi devus povi veturi per buso aŭ lui taksion de la doganejo post kiam vi trapasos la doganejon. La prezo por antaŭpagita taksio de la internacia flughaveno Ezeiza al Bonaero estas 50 000 AR$ en 2026. Akiri taksion ĉe la haltejo estas multe pli malmultekosta, sed la antaŭpagitaj taksioj estas pli sekuraj kaj pli oportunaj. Vi nun ankaŭ povas veturi per Uber de Ezeiza, la prezo estas foje dinamika kaj pli malalta ol taksio, kaj estas rekomendinde sendi SMS-on aŭ telefoni al via ŝoforo, ĉar ili eble bezonos kunordigi la preno-lokon kun vi. Se vi vizitas alian urbon, ekzistas kelkaj flughavenoj tra la tuta lando. Multaj trovas multe pli facile vojaĝi al najbara lando kaj poste fari mallongan distancon al la pli malgranda flughaveno. Ĉiuj gravaj urboj en Argentino kaj gravaj turismaj cellokoj kiel Mendoza, Perito Moreno kaj Iguazu-akvofaloj havas flughavenojn proksime. Ekzistas pluraj naciaj aviadkompanioj, kun malsamaj niveloj de servo. Ĝenerale, flugado vin portas ĉien rapide kaj malmultekoste (relative). Kvankam la busoj en Argentino estas inter la plej komfortaj en la mondo kaj havas akcepteblajn prezojn, vojaĝado daŭras multe da tempo pro la distancoj kaj malrapida vojaĝado per vojoj. La plej gravaj argentinaj turistlokoj havas internacian flughavenon sed kun flugoj plejparte limigitaj al urboj en Nordameriko kaj Sudameriko. La 35 argentinaj flughavenoj estas listigitaj en la retejo [http://www.aa2000.com.ar/index.php AA2000]. === Eniri trajne === Ne ekzistas longdistancaj internaciaj servoj al Argentino, nur mallongdistanca trajno de [[Encarnación]] ([[Paragvajo]]) al [[Posadas]]. Venante de [[Bolivio]], la limurboj [[Villazón]] kaj Yacuiba estas atingeblaj per trajno. Konekto inter Ĉilio kaj Argentino estas konstruata. === Eniri buse === === Eniri piede === == Transportiĝi == Konsiderante la grandajn distancojn, la aviadilo estas la plej taŭga maniero por moviĝi de unu punkto de la lando al alia, precipe se oni havas nur kelkajn tagojn de feriado. === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== [[File:Passenger Railways in Argentina 2017.png|thumb|200px|Fervoja Reto]] ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == [[File:Cuesta del obispo 01.jpg|thumb|Valles Calchaquíes]] == Fari == [[File:Tour to the Quebrada de las Conchas.jpg|thumb|Ekskurso en la Quebrada de las Conchas, Cafayate ([[Provinco de Salta]]).]] == Komuniki == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Sano == == Respekto == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Parto de|Sudameriko}} {{Skizo|Sudameriko}} pnxs1r6bkz8xqswi98n1nbp9vtwxzf3 72603 72602 2026-06-10T11:48:22Z Tiguliano 53 /* Eniri buse */ 72603 wikitext text/x-wiki {{Rubando|El Palmar National Park banner.jpg}} {{Situo sur mapo celloko Argentino}} {{Informkesto lando | bildo=File:Ushuaia.jpg | bildotitolo= | monunuo=Argentine peso (ARS) | areo=2 766 890 km² | loĝantaro=46.044.703 <small>(2022)</small> | elektro=220V/50Hz | antaŭkodo=+54 | horzono=UTC-3 }} {{Vikipedkat|{{SUBPAGENAME}}}} {{Vikinovkat|{{SUBPAGENAME}}}} '''{{W|Argentino}}''' estas lando en mondoparto [[Sudameriko]], kiu limas oriente kun Atlantika Oceano, okcidente kun [[Ĉilio]], norde kun [[Bolivio]] kaj [[Paragvajo]], kaj nord-oriente kun [[Brazilo]] kaj [[Urugvajo]]. Argentino estas granda lando, kun grandan diversecon de klimatoj kaj pejzaĝoj, de ĝangaloj en la nordo, grandaj herbaj ebenaĵoj en la centro kaj frostaj montoj en la sudo. Kun historio de amasa enmigrado ekde la 19-a jarcento - plejparte el Eŭropo kaj aliaj sudamerikaj landoj - Argentino estas "fandujo" de kulturoj. == Regionoj == {{Listo de regionoj | mapo= Argentina regions map.png | titolomapo= Regionoj de Argentino | tekstomapo= | grandecomapo= 210px | nomoregiono1= [[Nordokcidenta Argentino]] - | kolororegiono1= #b7b3d8 | elementojregiono1= [[Catamarca]], [[Jujuy]], [[La Rioja (provinco, Argentina)|La Rioja]], [[Tucuman]], western parts of [[Salta (provinco)|Salta]] and [[Santiago del Estero]] | priskriboregiono1= Jen la plej indiĝena kaj aŭtentika regiono de Argentino, kies plej norda parto tre memorigas pri najbara Bolivio. Ĝi estas relative malriĉa kaj subevoluinta regiono, sed ĝi estas benita per impresaj pejzaĝoj de fekundaj valoj, altaj, neĝaj montoj, densaj pluvarbaroj kaj, ĉefe, dezertoj el bunta sablo punktita de gigantaj kaktoj, memorigantaj pri Bolivio kaj Peruo. | nomoregiono2= [[Ĉako]] (Chaco) - | kolororegiono2= #e8ec9f | elementojregiono2= [[Provinco Ĉako]], [[Formosa provinco]], orientaj partoj de [[Salta provinco]] kaj [[Provinco de Santiago del Estero]] | priskriboregiono2= | nomoregiono3= [[Kujo]] (Cuyo) - | kolororegiono3= #94c9cc | elementojregiono3= Provincoj de [[Mendoza provinco)|Mendoza]], [[San Juan (provinco, Argentina)|San Juan]], kaj [[San Luis (provinco, Argentina)|San Luis]] | priskriboregiono3= | nomoregiono4= [[Mezopotamia Argentino|Mezopotamio]] - | kolororegiono4= #6fad77 | elementojregiono4= [[Corrientes]], [[Entre Rios]], [[Misiones]] | priskriboregiono4= Ĉi tiu regiono estas relative malgranda, kaj estas unu el la plej malriĉaj kaj plej malproksimaj en la lando, do ĝi estas preskaŭ neloĝata kaj suferis komence de la 21-a jarcento pro migrado al la centro de la lando, kie troviĝas la ĉefa laborantaro. Ĝi estas relative diversa regiono en la limregiono kun Brazilo kaj Paragvajo, kiu havas, interalie, pluvarbarojn, marĉojn riĉajn je faŭno kaj grandegajn riverojn. Tamen, la vasta plimulto de vojaĝantoj atingas nur la plej nordorientan parton de la regiono, kie troviĝas la famaj [[Iguaçu-Akvofaloj|Iguacu-Akvofaloj]]. | nomoregiono5= [[Pampaso]] - | kolororegiono5= #bda56a | elementojregiono5= [[Bonaera provinco]], [[Bonaero|Urbo Bonaero]], [[Kordoba provinco, Argentino|Kordobo]], [[La Pampo]], [[Provinco Santa Fe, Argentino)|Santa Fe]] | priskriboregiono5= Vasta ebenaĵo, kiu etendiĝas tra la tuta centro de Argentino. Ĝi estas tre fekunda areo kun pluraj grandaj riveroj trafluantaj ĝin, kune kun sennombraj riveretoj, lagoj kaj rezervujoj. Ĝi konsistas ĉefe el herbejoj kaj agrikulturaj kultivaĵoj, kiuj estas la ĉefa fokuso de la grandega viando- kaj agrikultura industrio de Argentino. Ĉi tiu areo estas kie loĝas la plej granda parto de la loĝantaro, kaj kie troviĝas la plej grandaj urboj kiel [[Bonaero]], [[Rosario]] kaj [[Kordobo (urbo, Argentino)|Kordobo]]. | nomoregiono6= [[Argentina Patagonio|Patagonio]] - | kolororegiono6= #d79d9d | elementojregiono6= [[El Chalten]], [[El Calafate]], [[San Carlos de Bariloche]], [[Puerto Madryn]], [[San Antonio Oeste]], [[Valdes-duoninsulo]], [[Nacia Parko Los Glaciares]] | priskriboregiono6= Ĉi tiu regiono ampleksas la tutan sudan parton de la lando kaj konsistas el du ĉefaj areoj - okcidente kuŝas la imponaj Andoj kaj oriente komenciĝas malplena, ventoblovita dezerta ebenaĵo, kiu etendiĝas ĝis la Atlantika Oceano. La Andoj estas impresa regiono, kun sennombraj neĝkovritaj pintoj, imponaj glaĉeroj, lagunoj kaj belaj akvofaloj en diversaj koloroj, igante ilin la plej ŝatata migrada celloko de la lando. La areo oriente karakteriziĝas per ebena, dezerta kaj senhoma tereno, kiu finiĝas per longa marbordo de agitiĝemaj, glacimalvarmaj akvoj. | nomoregiono7= [[Tierra del Fuego]] - | kolororegiono7= #ec3ce2 | elementojregiono7= [[Ushuaia]] | priskriboregiono7= }} La [[Falklandaj Insuloj]], transmara teritorio de [[Unuiĝinta Reĝlando]], estas postulitaj de Argentino kiel ''Insuloj Malvinoj'', sed ĉar la insularo ne estas ''fakte'' sub argentina regado, ili estas priskrbitaj en sia propra artikolo. Tio ne estu interpretata kiel esprimado de aprobo aŭ malaprobo de la postuloj de ambaŭ flankoj. == Urboj == [[File:PA280461.JPG|thumb|La Plata]] *[[Bonaero]] (''Buenos Aires'') - Kromnomita la "Parizo de Sudameriko", la argentina ĉefurbo ofertas al siaj vizitantoj elegantan arkitekturon, delikatan kuirarton, ekscitan noktan vivon kaj laŭmodajn butikojn. Laŭ la Monda Vojaĝ-Turisma Konsilio, Bonaero estas en la mezo de turisma eksplodo kaj estis voĉdonita la dua plej dezirinda urbo por viziti post Florenco de la prestiĝa '''Travel + Leisure''' revuo. *[[Kordobo]] (''Cordoba'') - Dua urbo en la lando laŭ loĝantaro, Kordobo estas ankaŭ populara turisma celo danke al siaj valoraj konstruaĵoj de la koloniepoko, sia floranta metio kaj la ebleco de ekskursoj al la ''Sierras pampeanas'' kiuj atingas 2.790 m. alteco en Monto Champaqui. *[[El Calafate]] - Lokita ĉe la bordo de la Lago Argentino, la urbo El Calafate (ĉirkaŭ 17.000 loĝantoj) estas la ĉefa enirejo al la suda sekcio de la fama [[Nacia parko Los Glaciares]]. Precipe, ekskursantoj al la [[Glaĉero Perito Moreno]] (unu el la plej vizititaj en la mondo), Cerro Chaltén (aŭ Monto Fitz Roy) kaj Cerro Torre kunvenas tie. *[[La Plata]] - Hejmo de pluraj universitatoj inter la plej gravaj en la lando, la ĉefurbo de la provinco Bonaero elstaras pro sia urba aranĝo de la fino de la 19-a jarcento evoluigita de la franca arkitekto Pedro Benoit (1836-1897). Inter la monumentoj de la urbo elstaras la Katedralo de la Senmakula Koncipiĝo kaj Casa Curutchet, konstruitaj de la arkitekto Le Corbusier inter 1949 kaj 1953 kaj proklamita Monda heredaĵo de Unesko en 2016. *[[Mar del Plata]] - Kromnomita ''La ciudad feliz'' (la feliĉa urbo), ĝi estas la ĉefa ĉemara feriejo en la lando. Ĝia loĝantaro triobliĝas en alta sezono (dec-januaro), kiam turistoj el la tuta Argentino amasiĝas al la urbo por ĝui la sunon kaj akvosportojn. *[[Mendozo]] (''Mendoza'') - Grava centro por la produktado de bonaj vinoj kaj olivoleo, Mendoza estas ankaŭ agrabla urbo kun granda komunumo de italoj. La urbo situas ĉe la piedo de la Andoj, proksime de la majesta Acongacua masivo, laŭ la internacia vojo, kiu ligas [[Bonaeron]] al [[Santiago de Ĉilio]]. *[[Rosario]] - Tria urbo en la lando laŭ nombro de loĝantoj post la ĉefurbo kaj Kordobo, Rosario estas antaŭ ĉio industria centro kaj riverhaveno ĉe la Rio Paraná, konata kiel la naskiĝlokon de Che Guevara. La urbo havas gravajn muzeojn kaj bibliotekojn, grandajn arb-liniitajn avenuojn, parkojn kaj diversajn aliajn interesaĵoj inkluzive de la flagmonumento, starigita sur la loko kie generalo Manuel Belgrano levis la argentinan flagon por la unua fojo la 27an de februaro 1812. *[[Salta]] - Fama pro sia tipa hispana kolonistila arkitekturo kaj ĉirkaŭita de grandiozaj pejzaĝoj, Salta estas sendube unu el la plej belaj argentinaj urboj. *[[San Antonio de Areco]] - Nomumita Nacia Ĉefurbo de Tradicio en 2015 pro sia historia gaŭĉa pasinteco, la kolonia urbo San Antonio de Areco estas la ideala celloko por vojaĝantoj interesitaj pri kreola danco kaj muziko. *[[San Carlos de Bariloche]] - Konata kiel Argentina Svislando, San Carlos de Bariloche estas unu el la plej gravaj turismaj cellokoj en la lando kaj somere kaj vintre danke al siaj skiinstalaĵoj. La urbo situas en sorĉa pozicio ĉe la bordo de la lago Nahuel Huapi, en la centro de la [[Nahuel Huapi National Park|nacia parko samnoma]]. *[[San-Juano (Argentino)|San-Juano]] - Fama pro la produktado de vinoj, San-Juano estas ĉefe vizitata de turistoj kiuj intencas fari ekskursojn al la Nacia Parko Ischigualasto, 330 km de la urbo kaj la pli proksimaj Valo de la Luno kaj Quebrada de Ullum, (18 km). La urbo ankaŭ havas popularan arkeologian muzeon en proksima La Laja, dediĉita al la multaj kulturoj kiuj enloĝis la San-Juanan regionon de prahistorio ĝis la alveno de la hispanoj en 1560. *[[Sankta Mikaelo de Tucumán]] *[[Ushuaia]] - Lokita en [[Argentina Fajrolando]], Ushuaia havas la titolon de plej suda urbo en la mondo kaj estas antaŭ ĉio celloko por vizitantoj, kiuj intencas preni krozadojn al la Antarkta Duoninsulo. Ushuaia proponas ankaŭ serion da aliaj sorĉaj ekskursoj, kiel tiu al la Nacia Parko Fajrolando, farenda prefere en aŭtuno (marto-aprilo), kiam la foliaro de la densaj arbaroj alprenas ruĝecan koloron. === Esperantaj urboj === == Aliaj cellokoj == Argentino havas 35 [[Argentinaj naciaj parkoj|naciaj parkoj]] konservante diversajn ekosistemojn kaj montrante kelkajn el la plej imponaj naturaj mirindaĵoj de la lando. * [[El Calafate]] — la ĉefa celloko kiam oni vizitas la ''Glaĉeran Nacian Parkon''; antaŭeniri al la Glaĉero Perito Moreno estas nepraĵo kiam oni vizitas Argentinon * [[Ibera Humida Areo]] — naturrezervejo de 13.000 km² en granda marĉregiono kun unika faŭno, kun ĝia ekovilaĝo [[Colonia Carlos Pellegrini]] rekte en la koro de la rezervejo * [[Iguazú Akvofaloj]] — mirindaj akvofaloj rekte en la nordorienta angulo de la lando * [[Nacia Parko Nahuel Huapi]] — ĉe la piedo de la Andoj kun lagoj, riveroj, akvofaloj, pintoj, glaĉeroj kaj arbaroj * ''[[Quebrada de Humahuaca]]'' — mallarĝa valo en la aridaj montoj de la provinco [[Jujuy]], inkluzive de famaj buntaj montoj kaj belegaj dezertaj pejzaĝoj == Komprenu == Laŭ statistiko de la Monda Turisma Organizo, Argentino ricevis 6.759.000 turistojn en 2017, igante ĝin la unua plej vizitata lando en [[Sudameriko]] kaj la dua plej vizitata en la tuta 'Latin-Ameriko', post [[Meksiko]]. === Tereno === Argentino estas la oka plej granda lando en la mondo. La plej altaj kaj plej malaltaj punktoj de Sudameriko ankaŭ troviĝas en Argentino: Je 6.960 m, Cerro Aconcagua estas la plej alta monto en Ameriko, dum Laguna del Carbón, je 105 m sub la marnivelo, en la provinco Santa Cruz estas la plej malalta punkto en Sudameriko. La centra regiono de Argentino estas la riĉa ebenaĵo konata kiel La Pampa. Estas ĝangalo en la ekstrema nordoriento kaj kelkaj valoj en la nordokcidento. La suda duono de Argentino estas dominata de la plata ĝis ondiĝanta altebenaĵo de Patagonio. La okcidenta limo kun Ĉilio estas laŭlonge de la krutaj Andoj, inkluzive de la Akonkagvo, la plej alta monto ekster Himalajo. La okcidentaj regionoj de Cuyo ĉe la bazo de la Andoj estas plejparte roka dezerto kun kelkaj venenaj fronarboj. Ĉe la suda pinto de Argentino estas pluraj vojoj inter la Suda Atlantika kaj la Suda Pacifika Oceanoj, inkluzive de la Magelana Markolo, la Beagle Kanalo, kaj la Drake-Pasejo - kiel alternativoj al velado ĉirkaŭ Kabo Horn en la malferma oceano inter Sudameriko kaj Antarkto. La nomo Argentino devenas de la arĝento, kiun serĉis fruaj hispanaj esploristoj kiam ili atingis la regionon en la 16-a jarcento. === Historio === [[File:Gauchos resting in the pampas by Rugendas.jpg|thumb|left|Gaŭĉoj ("Gauchos"), argentinaj vakeroj en la Pampa, pentraĵo farita en 1846 de Johann Moritz Rugendas]] Post la argentina sendependeco (de [[Hispanio]]), kiu estis atingita en 1816, Argentino travivis periodojn de interna politika konflikto inter konservativuloj kaj liberaluloj. En la unua jardeko de la 20-a jarcento, Argentino fariĝis la plej riĉa nacio en [[Latin-Ameriko]], pruvita de la riĉeco de sia [[Bonaero|ĉefurbo]]. Dum la Dudekaj jaroj, Argentino havis Internan Produktadon pli alta ol tiu de la ĉefaj eŭropaj ekonomioj de la tempo. Eŭropaj enmigrintoj amase alvenis tien, precipe el Hispanio kaj Italio; antaŭ 1914 preskaŭ 6 milionoj da homoj alvenis en la landon. Post la 2-a Mondmilito, Juan Peron funkciigis kaj starigis formon de popolsocialismo ofte konata kiel Peronismo. Sub li Argentino starigis protektisman ekonomian politikon kiu severe limigis eksteran komercon. Tiaj politikoj kontribuis al la forta populareco de Peron kaj aliaj peronismaj politikistoj inter la masoj de la argentina laborista klaso sed ankaŭ rezultigis stagnon de la ekonomio. Peron estis faligita en militista puĉo subtenita de Usono en 1976. Post kondukado de malsukcesa milito kontraŭ la [[Unuiĝinta Reĝlando]] sur la [[Falklandinsuloj]] (''Malvinas'' en la hispana) en 1982, la armea regado perdis potencon kaj demokratio revenis en 1983. La ekonomia krizo en la komenco de la 21-a jarcento rezultigis la malplivalorigon de la argentina peso kaj periodon de socia kaj politika malstabileco kun serio de malfortaj kaj mallongdaŭraj registaroj. Poste Argentino ŝajnis trovi novan stabilecon kaj pli bonan ekonomian perspektivon, eĉ se la eterna problemo de alta inflacio restis. Argentino estas la tria plej granda ekonomio en Latin-Ameriko, post Brazilo kaj Meksiko, kaj estas parto de la G20-grupo de ĉefaj ekonomioj. === Etnoj === Inter 1850 kaj 1930, la lando ricevis milionojn da enmigrintoj el la tuta mondo. 98% de la loĝantaro havas partan aŭ plenan eŭropan devenon. Italoj estas la plej granda etna grupo en la lando, kun 60% de argentinanoj (30 milionoj da homoj) kiuj asertas havi italan devenon. Itala influo en la lando estas profunda kaj bone dokumentita; argentina kuirarto estis forte influita de la itala kuirarto, italaj setlejoj helpis formi la spinon de la argentina socio, la argentina dialekto de la hispana lingvo montras fortajn italajn influojn, kaj multaj argentinanoj sentas sin proksimaj al Italio. Dum la 19-a jarcento, centoj da miloj da enmigrintoj el la Britaj Insuloj translokiĝis al Argentino. Anglaj enmigrintoj estas kredititaj pro la enkonduko de la sporto de futbalo al Argentino, kiu de tiam fariĝis la nacia sporto de la lando, kaj ekzistas pluraj kimre parolantaj urboj en la provinco Ĉubutio. Argentino havas unu el la plej grandaj judaj loĝantaroj en la mondo kaj gastigas la plej grandan judan komunumon en Sudameriko, el kiuj la plej multaj estas de Aŝkenaza deveno. Aliaj signifaj etnaj grupoj: * Hispanoj — la dua plej granda etna grupo kaj ili estas en la lando ekde la 16-a jarcento. * Germanoj — oni kredas, ke 8% de argentinanoj estas de germana deveno. * Francoj — oni kredas, ke 17% de argentinanoj estas de franca deveno. * Rusoj — oni kredas, ke 1-3% de argentinanoj estas de rusa deveno. * Ukrainoj — ili konsistigas 9% de la loĝantaro en Misiones. * Poloj — oni kredas, ke 3% de argentinanoj estas de pola deveno. === Klimato === [[File:Mar-del-plata-playa.JPG|thumb|left|Mar del Plata]] La alta sezono en Argentino daŭras de novembro ĝis februaro, la somermonatoj en la Suda Hemisfero. Ĉi tio estas nature la plej bona periodo por marbanado sed ankaŭ por grimpi la Monton Aconguaga kaj la aliajn andajn pintojn. Tamen, ĉar la lando prezentas grandan varion de klimatoj, oni povas konstati ke: * Marto kaj aŭtuno ĝenerale estas la plej bona periodo por vizitoj al la laga regiono, la dezertaj pejzaĝoj de la Nordokcidento, kojnitaj inter Bolivio kaj Ĉilio, por partopreni en la vinberrikolto en la vinregiono de Mendoza aŭ por ekskursoj al la naciaj parkoj de la Lando de la Fajro. * La skisezono daŭras de junio ĝis aŭgusto. Vintraj sportoj estas praktikataj en la skicentro Las Leñas, la plej grava en la lando. == Eniri == Civitanoj de Aŭstralio, Kanado, Usono kaj aliaj landoj vojaĝantaj al Argentino devas pagi "reciprok-imposton" (''tasa de reciprocidad'') antaŭ ol aĉeti flugbileton. Ĝia kvanto estas ekvivalenta al la kvanto, kiun argentinanoj devas pagi por la enira vizo al tiuj landoj. Informoj en la retejo https://www.argentina.gob.ar/interior/migraciones. Civitanoj de [[Jamajko]], [[Kazaĥstano]] kaj [[Malajzio]] povas eniri sen vizo dum 30 tagoj kaj tiuj de 84 aliaj ŝtatoj dum 90; la lastaj estas la Ŝtatoj de la [[Eŭropa Unio]] (kun esceptoj), [[Andoro]], [[Armenio]], [[Aŭstralio]], [[Barbado]], [[Belorusio]], [[ Kanado]], [[Vatikanurbo]], [[Sud-Koreio]], [[Kosta-Riko]], [[El Salvador]], [[Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj]], [[Fiĝioj]], [[Kartvelio]], [[Japanio]], [[Grenado]], [[Gvatemalo]], [[Gujano]], [[Honkongo]], [[Honduro]], [[Islando]], [[Israelo]] , [[Liĥtenŝtejno]], [[Norda Makedonio]], [[Meksiko]], [[Mongolio]], [[Montenegro]], [[Nov-Zelando]], [[Nikaragvo]], [[ Norvegio]] , [[Panamo]], [[Monako]], [[Kataro]], [[Rusio]], [[Sankt-Kito kaj Neviso]], [[Sankta Lucio]], [[Sankta Vincento kaj Grenadinoj]] , [[San-Marino]], [[Serbio]], [[Singapuro]], [[Unuiĝintaj Ŝtatoj de Ameriko]], [[Sudafriko]], [[Surinamo]], [[Svislando]], [[Tajlando]], [[Trinidado kaj Tobago]], [[Turkio]], kaj [[Ukrainio]] kun pasportpostulo kaj [[Bolivio]], [[Brazilo]], [[Ĉilio]] , [[Kolombio]], [[Ekvadoro]], [[Paragvajo]], [[Peruo]], [[Urugvajo]] kaj [[Venezuelo]] kun eniro ankaŭ permesata kun identkarto se ili komencas de unu el la ŝtatoj aliĝantaj al MERKOSURO. Civitanoj de [[Kosovo]], [[Nauro]], [[Sahrawi]], [[Tajvano]], [[Tongo]] kaj [[Tuvalo]] devas eniri kun vojaĝatestilo eldonita de la argentinaj aŭtoritatoj dum ĉiuj aliaj ne menciitaj supre bezonos akiri vizon antaŭ eniri la argentinan konsulan reton. === Eniri avie === La plej grava internacia flughaveno estas tiu en Ezeiza, 22km de [[Bonaero]]. Ĝia oficiala nomo estas [http://www.aa2000.com.ar/aeropuertos.aspx Ministro Pistarini Internacia Flughaveno] {{IATA|EZE}}. '''[http://www.aerolineas.com.ar Aerolíneas Argentinas]''' kaj '''[https://www.latam.com LATAM]''' ofertas konektojn inter la internacia flughaveno [[Bonaero]] kaj multaj urboj tra Sudameriko, same kiel Nordameriko, Eŭropo kaj Aŭstralio. Se vi flugas en aŭ el Argentino, Bonaero estas la plej ofta alven- kaj forirpunkto. La urbo havas du flughavenojn, '''Internacia Flughaveno Ministro Pistarini''' ({{IATA|EZE}}) ĉirkaŭ 40 km sudokcidente de centra Bonaero kaj la pli centre situanta '''Aeroparque Jorge Newbery''' ({{IATA|AEP}}). La unua estas por interkontinentaj flugoj kaj kelkaj enlandaj (plejparte al Río Gallegos kaj Ushuaia), kiuj foriras frue matene, sed se vi daŭrigas al alia loko en Argentino aŭ al proksimaj internaciaj cellokoj (ĉirkaŭ unu flughoron for) per aviadilo, vi plejofte devos vojaĝi de Ezeiza al Jorge Newbery. Ekzistas malmultekostaj navedobusoj, kiuj portas vin tien en ĉirkaŭ unu horo, sed la vojaĝtempo multe varias depende de la trafiko. Ankaŭ ekzistas kelkaj flugoj al Jorge Newbery el tri aliaj gravaj sudamerikaj centroj, nome San-Paŭlo, Rio-de-Ĵanejro aŭ Santiago, do se vi ŝanĝis aviadilojn ĉe tiuj flughavenoj, via konekta flugo eble alvenos ĉe (aŭ foriros de) Jorge Newbery. Rigardu vian bileton pli detale kaj "certigu, ke vi estas ĉe la ĝusta flughaveno." Vi devus povi veturi per buso aŭ lui taksion de la doganejo post kiam vi trapasos la doganejon. La prezo por antaŭpagita taksio de la internacia flughaveno Ezeiza al Bonaero estas 50 000 AR$ en 2026. Akiri taksion ĉe la haltejo estas multe pli malmultekosta, sed la antaŭpagitaj taksioj estas pli sekuraj kaj pli oportunaj. Vi nun ankaŭ povas veturi per Uber de Ezeiza, la prezo estas foje dinamika kaj pli malalta ol taksio, kaj estas rekomendinde sendi SMS-on aŭ telefoni al via ŝoforo, ĉar ili eble bezonos kunordigi la preno-lokon kun vi. Se vi vizitas alian urbon, ekzistas kelkaj flughavenoj tra la tuta lando. Multaj trovas multe pli facile vojaĝi al najbara lando kaj poste fari mallongan distancon al la pli malgranda flughaveno. Ĉiuj gravaj urboj en Argentino kaj gravaj turismaj cellokoj kiel Mendoza, Perito Moreno kaj Iguazu-akvofaloj havas flughavenojn proksime. Ekzistas pluraj naciaj aviadkompanioj, kun malsamaj niveloj de servo. Ĝenerale, flugado vin portas ĉien rapide kaj malmultekoste (relative). Kvankam la busoj en Argentino estas inter la plej komfortaj en la mondo kaj havas akcepteblajn prezojn, vojaĝado daŭras multe da tempo pro la distancoj kaj malrapida vojaĝado per vojoj. La plej gravaj argentinaj turistlokoj havas internacian flughavenon sed kun flugoj plejparte limigitaj al urboj en Nordameriko kaj Sudameriko. La 35 argentinaj flughavenoj estas listigitaj en la retejo [http://www.aa2000.com.ar/index.php AA2000]. === Eniri trajne === Ne ekzistas longdistancaj internaciaj servoj al Argentino, nur mallongdistanca trajno de [[Encarnación]] ([[Paragvajo]]) al [[Posadas]]. Venante de [[Bolivio]], la limurboj [[Villazón]] kaj Yacuiba estas atingeblaj per trajno. Konekto inter Ĉilio kaj Argentino estas konstruata. === Eniri buse === [[File:Terminal de Ómnibus de Retiro (desde boleterías).JPG|thumb|Biletbudoj ĉe la interurba busstacidomo de Bonaero]] Internaciaj busoj veturas el ĉiuj najbaraj landoj. * Busterminalo Retiro: +54 11 4310-0700 La busterminalo Retiro estas granda kaj kaŝita malantaŭ la trajna kaj Subte-stacioj Retiro. Por longdistancaj busoj estas konsilinde aĉeti bileton plurajn tagojn antaŭ via vojaĝo. Alvenu almenaŭ 45 minutojn antaŭ via foriro kaj ĉiam demandu ĉe informkesto ĉu via pordegnumero estas la sama kiel tiu presita sur via bileto. Vi ricevos gamon da eblaj pordegnumeroj (ekzemple 17-27). Zorge gardu viajn havaĵojn ĉe Retiro, ĉar ĝi ofte estas plena kaj estis raportoj pri ŝteloj kaj eĉ raboj nokte. Vojaĝi per buso estas io, kion vi ne bedaŭros. Vi trovos la plej bonan klientan servon kaj mondklasajn sidlokojn. Kompari argentinajn busojn kun tiuj en Usono estus insulti Argentinon, ĉar ili havas multe pli altajn normojn ol tiuj kiel Greyhound. === Eniri piede === == Transportiĝi == Konsiderante la grandajn distancojn, la aviadilo estas la plej taŭga maniero por moviĝi de unu punkto de la lando al alia, precipe se oni havas nur kelkajn tagojn de feriado. === Transportiĝi perpiede === === Publika transporto === ==== Transportiĝi trajne ==== [[File:Passenger Railways in Argentina 2017.png|thumb|200px|Fervoja Reto]] ==== Transportiĝi buse ==== === Transportiĝi aŭte === == Vidi == [[File:Cuesta del obispo 01.jpg|thumb|Valles Calchaquíes]] == Fari == [[File:Tour to the Quebrada de las Conchas.jpg|thumb|Ekskurso en la Quebrada de las Conchas, Cafayate ([[Provinco de Salta]]).]] == Komuniki == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == === Tradiciaj manĝaĵoj === === Vegetarismo kaj veganismo === == Trinki == === Alkoholaĵoj === == Loĝi == === Esperanta loĝado === <!-- En (nomo de la lando) estas {{Pasporta Servo gastigantoj|loko= |nombro= |jaro= |monato=}}. --> === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Sano == == Respekto == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === === Esperantaj renkontiĝoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references /> == Eksteraj ligiloj == {{Parto de|Sudameriko}} {{Skizo|Sudameriko}} 1n5f1nuoqkhxorenu263o9wc4x8bqz1 0 6685 72592 72579 2026-06-10T06:26:48Z Rdelre 27 /* Vidi */ Mapo 72592 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto urbo | nomo = Calatayud | flago = | flagograndeco = | bildo = | bildotitolo = | lando = Hispanio | regiono = [[Aragono]] | loĝantaro = 20 342 (2025) | alto = 536 m }} '''{{W|Calatayud}}''' (elp.: ''/kalata'ĝud/'') estas urbeto en [[Aragono]] en nordorienta [[Hispanio]] kun ĉirkaŭ 20mil loĝantoj, en la sama loko ol la antikva romia ''Bilbilis'' (aŭ ''Augusta Bilbilis''). == Kompreni == === Historio === Loka praa {{W|Keltiberio|keltibera}} vilaĝo iĝis sub Romio la {{W|municipo}} ''Bilbilis'' (ankaŭ ''Augusta Bilbilis''), kie naskiĝis la romia versisto {{W|Marcialo}}. Bilbilis prosperis ĝis Romio prosperis, kaj en la 5-a jarcento estis abandonita. En 714 la Araboj konkeris Zaragozon kaj la ĉirkaŭan areon. Apud la ruinoj de Bilbilis ili konstruis fortikaĵon nomatan ''Qal'at 'Ayyūb'' (Fortikaĵo de la familio 'Ayyūb), el kiu devenas la nuna nomo de la urbo. Danke al la fruktodona kamparo, nova urbo ekestis ĉe la piedo de la monteto de la fortikaĵo. Post kvar jarcentoj, en 1120, la armeo de {{W|Alfonso la 1-a (Aragono)|Alfonso la 1-a}}, reĝo de Aragono, deprenis Calatayud de la islamaj regantoj. La loĝantoj tamen, kiel kutime en similaj okazoj, ne estis truditaj kristaniĝi, kaj restis grava kvanto da islamanoj almenaŭ dum tri/kvar jarcentoj. De ili restas en Calatayud kelkaj signoj, kvankam malpli gravaj ol en aliaj hispanaj urboj: preĝejoj kun partoj laŭ la {{W|Mudeĥara arto}} (''arte mudéjar''), kaj la kvartalo ''Morería''. === Klimato === == Aliri == === Aviadile === === Trajne === === Buse === === Ŝipe === === Aŭte === == Moviĝi == === Piede === === Per publika transporto === === Bicikle === === Aŭte === == Vidi == <!--fff050 giallo riferimenti 5000d0 blu monumenti f03000 rosso chiese<br> d000d0 viola musei 00d0d0 azzurro antichità 30f000 verde giardini en la linio komencanta per "<mapframe" eblas aldoni "align=left/right/center" !--> <mapframe text="Mapo de Calatayud" zoom="15" latitude="41.355" longitude="-1.643" width="500" height="400"> { "type": "FeatureCollection", "features": [ { "type": "Feature", "properties": { "title": "Centra Stacidomo", "marker-symbol": "rail", "marker-size": "small", "marker-color": "fff050" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[-1.63864, 41.34681] } }, { "type": "Feature", "properties": { "title": "Ĉefa Kastelo", "marker-symbol": "10", "marker-size": "medium", "marker-color": "5000d0" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[-1.6434, 41.3595] } }, { "type": "Feature", "properties": { "title": "Kastelo Martina", "marker-symbol": "11", "marker-size": "small", "marker-color": "5000d0" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[-1.6459, 41.3556] } }, { "type": "Feature", "properties": { "title": "Preĝejo Sankta Maria", "marker-symbol": "20", "marker-size": "medium", "marker-color": "f03000" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[-1.6452, 41.35405] } }, { "type": "Feature", "properties": { "title": "Sanktejo Virgulino de la Peña", "marker-symbol": "21", "marker-size": "small", "marker-color": "f03000" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[-1.6489, 41.3545] } }, { "type": "Feature", "properties": { "title": "Urba Muzeo", "marker-symbol": "40", "marker-size": "small", "marker-color": "d000d0" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[-1.64746, 41.35285] } }, { "type": "Feature", "properties": { "title": "Ĝardenoj Salvi", "marker-symbol": "50", "marker-size": "small", "marker-color": "30f000" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[11.53946, 45.54631] } }, { "type": "Feature", "properties": { "title": "Romia ruinaĵo (ne estas)", "marker-symbol": "60", "marker-size": "small", "marker-color": "00d0d0" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[11.54146, 45.54731] } }, ] } </mapframe> <!--[[Dosiero:Ingresso_al_Teatro_Olimpico.jpg|maldekstre|100px]]<maplink text="10" zoom="17" latitude="45.55015" longitude="11.54913" >{ "type": "Feature", "properties": { "title": "Olimpia Teatrejo", "marker-symbol": "10", "marker-size": "medium", "marker-color": "5000d0" }, "geometry": { "type":"Point", "coordinates":[11.54913, 45.55015] } }</maplink> - '''Olimpia Teatrejo''' (''Teatro Olimpico''), unu el la plej famaj konstruaĵoj de Palladio |--> <br style="clear:left;" /> <br style="clear:both;" /> == Fari == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == == Trinki == == Loĝi == === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references/> {{Skizo}} {{Parto de|Aragono}} t4pfwt52zor9i3s86km15evfxe22000 0 6687 72589 2026-06-09T20:05:32Z Rdelre 27 Nova urbeto 72589 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto urbo | nomo = Fiuggi | flago = | flagograndeco = | bildo = | bildotitolo = | lando = Italio | regiono = [[Latio]] | loĝantaro = 10 217 (2026) | alto = 747 m }} '''{{W|Fiuggi}}''' (elp. ''<nowiki>'</nowiki>fjuĝi'') estas urbeto en [[Latio]] en centra [[Italio]], kun ĉ. 10mil loĝantoj. Ĝi estas famaj pro siaj kuracaj banejoj. == Kompreni == === Historio === === Klimato === == Aliri == === Aviadile === === Trajne === === Buse === === Ŝipe === === Aŭte === == Moviĝi == === Piede === === Per publika transporto === === Bicikle === === Aŭte === == Vidi == == Fari == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == == Trinki == == Loĝi == === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references/> {{Skizo}} {{Parto de|Latio}} rjifdvv3oh1k1bjkqlfpw4zq120clam 72590 72589 2026-06-09T20:12:37Z Rdelre 27 /* Kompreni */ 72590 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto urbo | nomo = Fiuggi | flago = | flagograndeco = | bildo = | bildotitolo = | lando = Italio | regiono = [[Latio]] | loĝantaro = 10 217 (2026) | alto = 747 m }} '''{{W|Fiuggi}}''' (elp. ''<nowiki>'</nowiki>fjuĝi'') estas urbeto en [[Latio]] en centra [[Italio]], kun ĉ. 10mil loĝantoj. Ĝi estas famaj pro siaj kuracaj banejoj. == Kompreni == Fiuggi kuŝas sur monteto (kaj ĉirkaŭ ĝia piedo) sudoriente de Romo, proksime al la montara grupo ''Ernici''. Sude de la monteto estas ebena areo kun varmaj fontoj, famaj ekde la Mezepoko por la kuracaj ecoj. === Historio === === Klimato === == Aliri == === Aviadile === === Trajne === === Buse === === Ŝipe === === Aŭte === == Moviĝi == === Piede === === Per publika transporto === === Bicikle === === Aŭte === == Vidi == == Fari == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == == Trinki == == Loĝi == === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references/> {{Skizo}} {{Parto de|Latio}} swmrhefj4td8buv8zxpt1ozvz078lk1 72591 72590 2026-06-09T20:14:05Z Rdelre 27 Bildo 72591 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto urbo | nomo = Fiuggi | flago = | flagograndeco = | bildo = Dosiero:GrandHotelFiuggi.jpg | bildotitolo = Grand-Hotel (Granda Hotelo) kaj Urbodomo | lando = Italio | regiono = [[Latio]] | loĝantaro = 10 217 (2026) | alto = 747 m }} '''{{W|Fiuggi}}''' (elp. ''<nowiki>'</nowiki>fjuĝi'') estas urbeto en [[Latio]] en centra [[Italio]], kun ĉ. 10mil loĝantoj. Ĝi estas famaj pro siaj kuracaj banejoj. == Kompreni == Fiuggi kuŝas sur monteto (kaj ĉirkaŭ ĝia piedo) sudoriente de Romo, proksime al la montara grupo ''Ernici''. Sude de la monteto estas ebena areo kun varmaj fontoj, famaj ekde la Mezepoko por la kuracaj ecoj. === Historio === === Klimato === == Aliri == === Aviadile === === Trajne === === Buse === === Ŝipe === === Aŭte === == Moviĝi == === Piede === === Per publika transporto === === Bicikle === === Aŭte === == Vidi == == Fari == == Aĉeti == === Vendejaroj === == Manĝi == == Trinki == == Loĝi == === Kampadejoj === === Hosteloj === === Hoteloj === == Sekureco == == Esperanto == === Lokaj esperantistoj === == Konsulejoj == == Viziti plu == == Rimarkoj == <references/> {{Skizo}} {{Parto de|Latio}} 7jewhpors1z2ab3acrnpczbq4y0289h