Vikivojaĝo eowikivoyage https://eo.wikivoyage.org/wiki/Vikivoja%C4%9Do:%C4%88efpa%C4%9Do MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter Aŭdvidaĵo Specialaĵo Diskuto Uzanto Uzanto-Diskuto Vikivojaĝo Vikivojaĝo-Diskuto Dosiero Dosiero-Diskuto MediaWiki MediaWiki-Diskuto Ŝablono Ŝablono-Diskuto Helpo Helpo-Diskuto Kategorio Kategorio-Diskuto TimedText TimedText talk Modulo Modulo-Diskuto Event Event talk 8 507 72948 72784 2026-07-30T18:29:04Z KuboF Hromoslav 8 forigo de Sano-defio, starigo de Vikio amas ZEOjn 72948 wikitext text/x-wiki <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 1.5em; display: flex; flex-wrap: wrap; align-items: center; justify-content: center; width: 100%;max-width:1200px; line-height: 1.2; text-align: center; cursor: pointer; background-color: white; box-sizing: border-box; padding: 0.2em;padding-left:2em;padding-right:1em;"> <div style="flex: 0 0 auto;background-color: white;"> [[File:Vikio Amas ZEOjn.svg|65px|link=:commons:Commons:Wiki Loves ZEOs 2026/eo]] </div> <div style="flex: 1 1 200px; padding: 0.1em;"> <p style="font-size: 1.2em; color: black; margin: 0 0 0.3em 0;">[[:commons:Commons:Wiki Loves ZEOs 2026/eo|Alŝutu fotojn pri Zamenhof/Esperantaj objektoj kaj gajnu valorajn premiojn.]]</p> <p style="font-size: 0.8em; color: black; margin: 0 0 0.3em 0;">ĝis fino de Julio 2026</p> </div> </div> cm8y2rgo0xh38hnn8wquvdl1rfmxck4 0 4059 72950 72946 2026-07-30T22:54:17Z Tiguliano 53 72950 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto lando | bildo=Pirogue Nouvelle Calédonie.JPG | bildotitolo= ĉefurbo = [[Numeo]] (Nouméa) | monunuo= | areo=18.576 km² | loĝantaro=244.410 | elektro= | antaŭkodo= | horzono= }} '''{{W|Nov-Kaledonio|Nov-Kaledonio}}''' estas lando (insularo) kaj de [[Francio]] {{Teritorioj dependaj de|Francio|dependa teritorio}} en [[Melanezio]]. == Kompreni == [[File:Nouvelle Calédonie brousse Poum.JPG|thumb|Pejzaĝo en la "Brousse"]] === tereno === [[File:Femmes kanak2.jpg|thumb|230px|left|Virinoj Kanak]] En Nov-Kaledonio, oni distingas tri specojn de komunumoj: *'''Kanakoj''' - La origina popolo de Nov-Kaledonio de aŭstronezia deveno kaj malhela haŭto, kiuj laŭ iuj teorioj originas de Papuo-Nov-Gvineo. *'''Kaldoĉoj''' - Ĉi tiu termino rilatas al la posteuloj de francaj kolonianoj. La plej aŭtentaj el la "Kaldoĉoj" estas la posteuloj de tiuj deportitaj el Francio kiam Nov-Kaledonio estis punkolonio. Ili vivas ĉefe en la "brousse", termino kiu povas esti proksimume tradukita kiel "arbaro", sed en la specifa kazo de Nov-Kaledonio rilatas al ĉio ekster Nouméa, la sola loko en la teritorio kapabla garantii "civilizitan" vivmanieron. La Kaldoĉoj de la arbustaro vivas ĉefe de brutobredado kaj havas vivstilon rememorigan pri la aŭstraliaj arbustaraj vakeroj, sed en la okuloj de tiuj, kiuj loĝas en Nouméa, ili estas francoj, kiuj iom post iom fariĝis "sovaĝaj". *'''Les Métros''' (mallongigo por Métropolitains) - Ankaŭ nomataj "Zoreilles" aŭ "Zozos" en loka lingvaĵo, la termino Les Métros rilatas al tiuj francoj, kiuj ĵus ekloĝis en Nov-Kaledonio kaj ankoraŭ ne perdis la vivmanieron de sia patrujo. Ili estas plejparte ŝtatoficistoj aŭ armeaj inĝenieroj. Ĉiu komunumo havas siajn proprajn kutimojn kaj ignoras la aliajn en ia spontanea kultura, socia kaj, ĝis ia grado, rasa apartigo, kiel montras la strikta selektprocezo ĉe la enirejo de la noktokluboj de Nouméa. === Klimato === La malplej favora tempo por viziti Nov-Kaledonion estas de meze de decembro ĝis meze de aprilo, ne tiom pro la pli altaj temperaturoj kaj pli ofta pluvokvanto, sed prefere pro la ebleco de ciklono, kiu povus ruinigi vian ferion. En 2003, Ciklono Erica kaŭzis signifajn damaĝojn. Alia faktoro, kiu funkcias kiel malinstigo, estas la proliferado de moskitoj dum la pluvsezono. Moskitoj povas transdoni danĝerajn tropikajn malsanojn kiel ekzemple dengo, kiu fariĝis epidemio en 2003, mortigante plurajn homojn. == regionoj == Jen listo de la insuloj kiuj konsistigas Nov-Kaledonion: {{Listo de regionoj | mapo= New Caledonia regions map.png | titolomapo= Insuloj de Nov-Kaledonio | tekstomapo= | grandecomapo= 550px | nomoregiono1= [[Granda Tero (Nov-Kaledonio)|Granda Tero]] | kolororegiono1= #d7a7a7 | elementojregiono1= | priskriboregiono1= Kun sia karakteriza longa formo, ''Grande Terre'' estas la plej granda el la insuloj kiuj konsistigas la departementon Nov-Kaledonio. Ĝin ĉirkaŭas tre longaj koralaj rifoj, duaj nur post tiuj de Aŭstralio. | nomoregiono2= [[Lojalaj Insuloj]] (''Îles Loyauté'') | kolororegiono2= #7daebd | elementojregiono2= | priskriboregiono2= Situante oriente de [[Grande Tero (Nov-Kaledonio)|Granda Tero]], la Lojalaj Insuloj inkluzivas [[Maré]], [[Lifou]], [[Ouvea]], [[Tiga]], [[Mouli]], kaj [[Faiava]]. | nomoregiono3= [[Insulo de Pinoj]] | kolororegiono3= #7fc38f | elementojregiono3= | priskriboregiono3= Grava turisma celloko, Insulo de Pinoj estas unu el la plej grandaj arbaroj en la mondo, tre malofta en Oceanio. | nomoregiono4= [[Insuloj Belep]] | kolororegiono4= #aae2aa | elementojregiono4= | priskriboregiono4= Laŭlonge de la norda marbordo de [[Granda Tero (Nov-Kaledonio)|Granda Tero]], la malgranda insulo Belep estas servata de la flugo [http://air-caledonie.nc Air Calédonie]. Ne estas hoteloj sur la insulo. | nomoregiono5= [[Insuloj Chesterfield]] | kolororegiono5= #d5e8ad | elementojregiono5= | priskriboregiono5= Neloĝata insularo en la Korala Maro, 550 km nordokcidente de [[Granda Tero (Nov-Kaledonio)|Granda Tero]] }} === Urboj === * [[Numeo]] (Nouméa) - La departementa ĉefurbo, Numeo, situas ĉe la sudokcidenta marbordo de la insulo [[Granda Tero (Nov-Kaledonio)|Granda Tero]]. Ĝi estas ankaŭ populara marborda feriejo kun pluraj strandoj en la golfoj tuj sude de la urbocentro. * [[Hienghène]] - Ĉefurbo de la norda provinco de Granda Tero, Hienghène estas bela loko por tranokti. La ĉirkaŭa marbordo inkluzivas mirinde formitajn klifojn. Tamen, la klimato estas pli humida ol en [[Numeo]], kaj la diferenco estas rimarkebla. * [[Bourail]] - Agrikultura municipo en la Suda Provinco. == Eniri == === Eniri avie === Numea Internacia Flughaveno situas en La Tontouta, 17 km nordokcidente de la ĉefurbo. Ekde 2010, la jenaj aviadkompanioj funkciis tie: * [http://www.air-austral.com/ Air Austral] — Al/de [[Parizo]]-Charles de Gaulle, kun haltoj en [[Saint-Denis (Reunio)|Saint-Denis]] kaj [[Sidnejo]]. * [http://www.airnewzealand.com/ Air New Zealand] — Al/de [[Auckland]] * Air Vanuatu — Al/de [[Port-vilao]] * [http://www.aircalin.com/ Aircalin] — Al/de [[Auckland]], [[Brisbano]], [[Nadi]], [[Osako]]-Kansajo, [[Papeete]], [[Portvilao]], [[Seulo]]-Inĉono, [[Sidnejo]], [[Tokio]]-Narita, [[Valiso]]. * [http://www.qantas.com Qantas] — Al/de [[Brisbano]], [[Sidnejo]] == Transportiĝi == === Transportiĝi avie === '''[http://air-caledonie.nc Air Calédonie]''' estas la loka flugkompanio. Ĝi funkciigas enlandajn flugojn de Magenta Flughaveno en [[Numeo]] al [[Bélep]], [[Île-des-Pins]], [[Koné]], [[Koumac]], [[Lifou]], [[Maré]], [[Ouvéa]], [[Tiga]], [[La Tontouta]], kaj [[La Tontouta]], kaj [[Touho]]. == Aĉeti == La valuto en Nov-Kaledonio, same kiel en Franca Polinezio, estas la pacifika franko (CFP). Ĝi havas fiksan kurzon rilate al la eŭro. 1 000 CFP-frankoj egalas al 8,38 eŭroj. Bankoj en Nov-Kaledonio ŝargas altajn komisionojn, do gravas ne tro ofte ŝanĝi monon. Kvankam bankfilioj kaj bankomatoj estas vaste uzataj en Numeo, ili estas multe malpli oftaj en kamparaj regionoj kaj la pli malgrandaj insuloj. La samo validas por kreditkartoj. Bankomatoj ofte ne funkcias. La bankaj horaroj estas de 7:30 a.m. ĝis 3:30 p.m. Ili estas fermitaj sabatojn. Ekzistas riĉa nigra merkato por valutŝanĝo, kie almenaŭ neniuj komisionoj estas ŝargitaj, do vi povas rezigni pri la servoj de banko, sed estu tre singarda kiam vi elprenas grandvalorajn biletojn el via monujo. Bankoj teorie devus akcepti ajnan lokan valuton restantan ĉe la fino de via vojaĝo kaj konverti ĝin reen en eŭrojn sen komisionoj. En realeco, ili rifuzas fari tion. Trinkmonon ne estas kutima kaj en iuj kazoj ĝi estas konsiderata ofenda. Krome, prezoj estas nekredeble altaj, kaj aldoni trinkmonon ŝajnas kiel formo de memvundado. {{-}} == Loĝi == ''Gîtes'' - Ĉi tiu termino rilatas al loĝado en tradiciaj kabanoj, plejparte administrataj de Kanakoj. ''Gîtes'' koncentriĝas sur la ''Île des Pins'' kaj la Lojalaj Insuloj. Iliaj prezoj estas kelkfoje troaj, same kiel manĝaĵprezoj. Tendumejoj estas sufiĉe oftaj kaj ofte estas la sola eblo por tiuj kun limigita buĝeto. La prezoj de turisma loĝado estas fakte konstante altaj. {{-}} == Esperanto == '''{{W|Nov-Kaledonia Esperanto-Asocio|Nov-Kaledonia Esperanto-Asocio}}''' {{Parto de|Melanezio}} {{Ĝermo|Melanezio}} 7f9kw7yoplowo2uuff8wvv52kqcvyla 72951 72950 2026-07-30T23:08:08Z Tiguliano 53 72951 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto lando | bildo= Dosiero:Pirogue Nouvelle Calédonie.JPG | bildotitolo=Pirogo Nova Kaledonio ĉefurbo = [[Noumeo]] | monunuo= | areo=18.576 km² | loĝantaro=244.410 | elektro= | antaŭkodo= | horzono= }} '''{{W|Nov-Kaledonio|Nov-Kaledonio}}''' (ankaŭ nomata Kanakujo), estas lando (insularo), kaj de [[Francio]] {{Teritorioj dependaj de|Francio|dependa teritorio}} en [[Melanezio]]. == Kompreni == [[File:Nouvelle Calédonie brousse Poum.JPG|thumb|Pejzaĝo en la "Brousse"]] === tereno === [[File:Femmes kanak2.jpg|thumb|230px|left|Virinoj Kanak]] En Nov-Kaledonio, oni distingas tri specojn de komunumoj: *'''Kanakoj''' - La origina popolo de Nov-Kaledonio de aŭstronezia deveno kaj malhela haŭto, kiuj laŭ iuj teorioj originas de Papuo-Nov-Gvineo. *'''Kaldoĉoj''' - Ĉi tiu termino rilatas al la posteuloj de francaj kolonianoj. La plej aŭtentaj el la "Kaldoĉoj" estas la posteuloj de tiuj deportitaj el Francio kiam Nov-Kaledonio estis punkolonio. Ili vivas ĉefe en la "brousse", termino kiu povas esti proksimume tradukita kiel "arbaro", sed en la specifa kazo de Nov-Kaledonio rilatas al ĉio ekster Nouméa, la sola loko en la teritorio kapabla garantii "civilizitan" vivmanieron. La Kaldoĉoj de la arbustaro vivas ĉefe de brutobredado kaj havas vivstilon rememorigan pri la aŭstraliaj arbustaraj vakeroj, sed en la okuloj de tiuj, kiuj loĝas en Nouméa, ili estas francoj, kiuj iom post iom fariĝis "sovaĝaj". *'''Les Métros''' (mallongigo por Métropolitains) - Ankaŭ nomataj "Zoreilles" aŭ "Zozos" en loka lingvaĵo, la termino Les Métros rilatas al tiuj francoj, kiuj ĵus ekloĝis en Nov-Kaledonio kaj ankoraŭ ne perdis la vivmanieron de sia patrujo. Ili estas plejparte ŝtatoficistoj aŭ armeaj inĝenieroj. Ĉiu komunumo havas siajn proprajn kutimojn kaj ignoras la aliajn en ia spontanea kultura, socia kaj, ĝis ia grado, rasa apartigo, kiel montras la strikta selektprocezo ĉe la enirejo de la noktokluboj de Nouméa. === Klimato === La malplej favora tempo por viziti Nov-Kaledonion estas de meze de decembro ĝis meze de aprilo, ne tiom pro la pli altaj temperaturoj kaj pli ofta pluvokvanto, sed prefere pro la ebleco de ciklono, kiu povus ruinigi vian ferion. En 2003, Ciklono Erica kaŭzis signifajn damaĝojn. Alia faktoro, kiu funkcias kiel malinstigo, estas la proliferado de moskitoj dum la pluvsezono. Moskitoj povas transdoni danĝerajn tropikajn malsanojn kiel ekzemple dengo, kiu fariĝis epidemio en 2003, mortigante plurajn homojn. == regionoj == Jen listo de la insuloj kiuj konsistigas Nov-Kaledonion: {{Listo de regionoj | mapo= New Caledonia regions map.png | titolomapo= Insuloj de Nov-Kaledonio | tekstomapo= | grandecomapo= 550px | nomoregiono1= [[Granda Tero (Nov-Kaledonio)|Granda Tero]] | kolororegiono1= #d7a7a7 | elementojregiono1= | priskriboregiono1= Kun sia karakteriza longa formo, ''Grande Terre'' estas la plej granda el la insuloj kiuj konsistigas la departementon Nov-Kaledonio. Ĝin ĉirkaŭas tre longaj koralaj rifoj, duaj nur post tiuj de Aŭstralio. | nomoregiono2= [[Lojalaj Insuloj]] (''Îles Loyauté'') | kolororegiono2= #7daebd | elementojregiono2= | priskriboregiono2= Situante oriente de [[Grande Tero (Nov-Kaledonio)|Granda Tero]], la Lojalaj Insuloj inkluzivas [[Maré]], [[Lifou]], [[Ouvea]], [[Tiga]], [[Mouli]], kaj [[Faiava]]. | nomoregiono3= [[Insulo de Pinoj]] | kolororegiono3= #7fc38f | elementojregiono3= | priskriboregiono3= Grava turisma celloko, Insulo de Pinoj estas unu el la plej grandaj arbaroj en la mondo, tre malofta en Oceanio. | nomoregiono4= [[Insuloj Belep]] | kolororegiono4= #aae2aa | elementojregiono4= | priskriboregiono4= Laŭlonge de la norda marbordo de [[Granda Tero (Nov-Kaledonio)|Granda Tero]], la malgranda insulo Belep estas servata de la flugo [http://air-caledonie.nc Air Calédonie]. Ne estas hoteloj sur la insulo. | nomoregiono5= [[Insuloj Chesterfield]] | kolororegiono5= #d5e8ad | elementojregiono5= | priskriboregiono5= Neloĝata insularo en la Korala Maro, 550 km nordokcidente de [[Granda Tero (Nov-Kaledonio)|Granda Tero]] }} === Urboj === * [[Noumeo]] (Nouméa) - La departementa ĉefurbo, Noumeo, situas ĉe la sudokcidenta marbordo de la insulo [[Granda Tero (Nov-Kaledonio)|Granda Tero]]. Ĝi estas ankaŭ populara marborda feriejo kun pluraj strandoj en la golfoj tuj sude de la urbocentro. * [[Hienghène]] - Ĉefurbo de la norda provinco de Granda Tero, Hienghène estas bela loko por tranokti. La ĉirkaŭa marbordo inkluzivas mirinde formitajn klifojn. Tamen, la klimato estas pli humida ol en [[Noumeo]], kaj la diferenco estas rimarkebla. * [[Bourail]] - Agrikultura municipo en la Suda Provinco. == Eniri == === Eniri avie === Numea Internacia Flughaveno situas en La Tontouta, 17 km nordokcidente de la ĉefurbo. Ekde 2010, la jenaj aviadkompanioj funkciis tie: * [http://www.air-austral.com/ Air Austral] — Al/de [[Parizo]]-Charles de Gaulle, kun haltoj en [[Saint-Denis (Reunio)|Saint-Denis]] kaj [[Sidnejo]]. * [http://www.airnewzealand.com/ Air New Zealand] — Al/de [[Auckland]] * Air Vanuatu — Al/de [[Port-vilao]] * [http://www.aircalin.com/ Aircalin] — Al/de [[Auckland]], [[Brisbano]], [[Nadi]], [[Osako]]-Kansajo, [[Papeete]], [[Portvilao]], [[Seulo]]-Inĉono, [[Sidnejo]], [[Tokio]]-Narita, [[Valiso]]. * [http://www.qantas.com Qantas] — Al/de [[Brisbano]], [[Sidnejo]] == Transportiĝi == === Transportiĝi avie === '''[http://air-caledonie.nc Air Calédonie]''' estas la loka flugkompanio. Ĝi funkciigas enlandajn flugojn de Magenta Flughaveno en [[Numeo]] al [[Bélep]], [[Île-des-Pins]], [[Koné]], [[Koumac]], [[Lifou]], [[Maré]], [[Ouvéa]], [[Tiga]], [[La Tontouta]], kaj [[La Tontouta]], kaj [[Touho]]. == Aĉeti == La valuto en Nov-Kaledonio, same kiel en Franca Polinezio, estas la pacifika franko (CFP). Ĝi havas fiksan kurzon rilate al la eŭro. 1 000 CFP-frankoj egalas al 8,38 eŭroj. Bankoj en Nov-Kaledonio ŝargas altajn komisionojn, do gravas ne tro ofte ŝanĝi monon. Kvankam bankfilioj kaj bankomatoj estas vaste uzataj en Numeo, ili estas multe malpli oftaj en kamparaj regionoj kaj la pli malgrandaj insuloj. La samo validas por kreditkartoj. Bankomatoj ofte ne funkcias. La bankaj horaroj estas de 7:30 a.m. ĝis 3:30 p.m. Ili estas fermitaj sabatojn. Ekzistas riĉa nigra merkato por valutŝanĝo, kie almenaŭ neniuj komisionoj estas ŝargitaj, do vi povas rezigni pri la servoj de banko, sed estu tre singarda kiam vi elprenas grandvalorajn biletojn el via monujo. Bankoj teorie devus akcepti ajnan lokan valuton restantan ĉe la fino de via vojaĝo kaj konverti ĝin reen en eŭrojn sen komisionoj. En realeco, ili rifuzas fari tion. Trinkmonon ne estas kutima kaj en iuj kazoj ĝi estas konsiderata ofenda. Krome, prezoj estas nekredeble altaj, kaj aldoni trinkmonon ŝajnas kiel formo de memvundado. {{-}} == Loĝi == ''Gîtes'' - Ĉi tiu termino rilatas al loĝado en tradiciaj kabanoj, plejparte administrataj de Kanakoj. ''Gîtes'' koncentriĝas sur la ''Île des Pins'' kaj la Lojalaj Insuloj. Iliaj prezoj estas kelkfoje troaj, same kiel manĝaĵprezoj. Tendumejoj estas sufiĉe oftaj kaj ofte estas la sola eblo por tiuj kun limigita buĝeto. La prezoj de turisma loĝado estas fakte konstante altaj. {{-}} == Esperanto == '''{{W|Nov-Kaledonia Esperanto-Asocio|Nov-Kaledonia Esperanto-Asocio}}''' {{Parto de|Melanezio}} {{Ĝermo|Melanezio}} 48xzcb4ovpflzfxz21b9cckfjevw87b 72952 72951 2026-07-30T23:09:42Z Tiguliano 53 72952 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto lando | bildo= Dosiero:Pirogue Nouvelle Calédonie.JPG | bildotitolo=Pirogo Nova Kaledonio | ĉefurbo = [[Noumeo]] | monunuo= | areo=18.576 km² | loĝantaro=244.410 | elektro= | antaŭkodo= | horzono= }} '''{{W|Nov-Kaledonio|Nov-Kaledonio}}''' (ankaŭ nomata Kanakujo), estas lando (insularo), kaj de [[Francio]] {{Teritorioj dependaj de|Francio|dependa teritorio}} en [[Melanezio]]. == Kompreni == [[File:Nouvelle Calédonie brousse Poum.JPG|thumb|Pejzaĝo en la "Brousse"]] === tereno === [[File:Femmes kanak2.jpg|thumb|230px|left|Virinoj Kanak]] En Nov-Kaledonio, oni distingas tri specojn de komunumoj: *'''Kanakoj''' - La origina popolo de Nov-Kaledonio de aŭstronezia deveno kaj malhela haŭto, kiuj laŭ iuj teorioj originas de Papuo-Nov-Gvineo. *'''Kaldoĉoj''' - Ĉi tiu termino rilatas al la posteuloj de francaj kolonianoj. La plej aŭtentaj el la "Kaldoĉoj" estas la posteuloj de tiuj deportitaj el Francio kiam Nov-Kaledonio estis punkolonio. Ili vivas ĉefe en la "brousse", termino kiu povas esti proksimume tradukita kiel "arbaro", sed en la specifa kazo de Nov-Kaledonio rilatas al ĉio ekster Nouméa, la sola loko en la teritorio kapabla garantii "civilizitan" vivmanieron. La Kaldoĉoj de la arbustaro vivas ĉefe de brutobredado kaj havas vivstilon rememorigan pri la aŭstraliaj arbustaraj vakeroj, sed en la okuloj de tiuj, kiuj loĝas en Nouméa, ili estas francoj, kiuj iom post iom fariĝis "sovaĝaj". *'''Les Métros''' (mallongigo por Métropolitains) - Ankaŭ nomataj "Zoreilles" aŭ "Zozos" en loka lingvaĵo, la termino Les Métros rilatas al tiuj francoj, kiuj ĵus ekloĝis en Nov-Kaledonio kaj ankoraŭ ne perdis la vivmanieron de sia patrujo. Ili estas plejparte ŝtatoficistoj aŭ armeaj inĝenieroj. Ĉiu komunumo havas siajn proprajn kutimojn kaj ignoras la aliajn en ia spontanea kultura, socia kaj, ĝis ia grado, rasa apartigo, kiel montras la strikta selektprocezo ĉe la enirejo de la noktokluboj de Nouméa. === Klimato === La malplej favora tempo por viziti Nov-Kaledonion estas de meze de decembro ĝis meze de aprilo, ne tiom pro la pli altaj temperaturoj kaj pli ofta pluvokvanto, sed prefere pro la ebleco de ciklono, kiu povus ruinigi vian ferion. En 2003, Ciklono Erica kaŭzis signifajn damaĝojn. Alia faktoro, kiu funkcias kiel malinstigo, estas la proliferado de moskitoj dum la pluvsezono. Moskitoj povas transdoni danĝerajn tropikajn malsanojn kiel ekzemple dengo, kiu fariĝis epidemio en 2003, mortigante plurajn homojn. == regionoj == Jen listo de la insuloj kiuj konsistigas Nov-Kaledonion: {{Listo de regionoj | mapo= New Caledonia regions map.png | titolomapo= Insuloj de Nov-Kaledonio | tekstomapo= | grandecomapo= 550px | nomoregiono1= [[Granda Tero (Nov-Kaledonio)|Granda Tero]] | kolororegiono1= #d7a7a7 | elementojregiono1= | priskriboregiono1= Kun sia karakteriza longa formo, ''Grande Terre'' estas la plej granda el la insuloj kiuj konsistigas la departementon Nov-Kaledonio. Ĝin ĉirkaŭas tre longaj koralaj rifoj, duaj nur post tiuj de Aŭstralio. | nomoregiono2= [[Lojalaj Insuloj]] (''Îles Loyauté'') | kolororegiono2= #7daebd | elementojregiono2= | priskriboregiono2= Situante oriente de [[Grande Tero (Nov-Kaledonio)|Granda Tero]], la Lojalaj Insuloj inkluzivas [[Maré]], [[Lifou]], [[Ouvea]], [[Tiga]], [[Mouli]], kaj [[Faiava]]. | nomoregiono3= [[Insulo de Pinoj]] | kolororegiono3= #7fc38f | elementojregiono3= | priskriboregiono3= Grava turisma celloko, Insulo de Pinoj estas unu el la plej grandaj arbaroj en la mondo, tre malofta en Oceanio. | nomoregiono4= [[Insuloj Belep]] | kolororegiono4= #aae2aa | elementojregiono4= | priskriboregiono4= Laŭlonge de la norda marbordo de [[Granda Tero (Nov-Kaledonio)|Granda Tero]], la malgranda insulo Belep estas servata de la flugo [http://air-caledonie.nc Air Calédonie]. Ne estas hoteloj sur la insulo. | nomoregiono5= [[Insuloj Chesterfield]] | kolororegiono5= #d5e8ad | elementojregiono5= | priskriboregiono5= Neloĝata insularo en la Korala Maro, 550 km nordokcidente de [[Granda Tero (Nov-Kaledonio)|Granda Tero]] }} === Urboj === * [[Noumeo]] (Nouméa) - La departementa ĉefurbo, Noumeo, situas ĉe la sudokcidenta marbordo de la insulo [[Granda Tero (Nov-Kaledonio)|Granda Tero]]. Ĝi estas ankaŭ populara marborda feriejo kun pluraj strandoj en la golfoj tuj sude de la urbocentro. * [[Hienghène]] - Ĉefurbo de la norda provinco de Granda Tero, Hienghène estas bela loko por tranokti. La ĉirkaŭa marbordo inkluzivas mirinde formitajn klifojn. Tamen, la klimato estas pli humida ol en [[Noumeo]], kaj la diferenco estas rimarkebla. * [[Bourail]] - Agrikultura municipo en la Suda Provinco. == Eniri == === Eniri avie === Numea Internacia Flughaveno situas en La Tontouta, 17 km nordokcidente de la ĉefurbo. Ekde 2010, la jenaj aviadkompanioj funkciis tie: * [http://www.air-austral.com/ Air Austral] — Al/de [[Parizo]]-Charles de Gaulle, kun haltoj en [[Saint-Denis (Reunio)|Saint-Denis]] kaj [[Sidnejo]]. * [http://www.airnewzealand.com/ Air New Zealand] — Al/de [[Auckland]] * Air Vanuatu — Al/de [[Port-vilao]] * [http://www.aircalin.com/ Aircalin] — Al/de [[Auckland]], [[Brisbano]], [[Nadi]], [[Osako]]-Kansajo, [[Papeete]], [[Portvilao]], [[Seulo]]-Inĉono, [[Sidnejo]], [[Tokio]]-Narita, [[Valiso]]. * [http://www.qantas.com Qantas] — Al/de [[Brisbano]], [[Sidnejo]] == Transportiĝi == === Transportiĝi avie === '''[http://air-caledonie.nc Air Calédonie]''' estas la loka flugkompanio. Ĝi funkciigas enlandajn flugojn de Magenta Flughaveno en [[Numeo]] al [[Bélep]], [[Île-des-Pins]], [[Koné]], [[Koumac]], [[Lifou]], [[Maré]], [[Ouvéa]], [[Tiga]], [[La Tontouta]], kaj [[La Tontouta]], kaj [[Touho]]. == Aĉeti == La valuto en Nov-Kaledonio, same kiel en Franca Polinezio, estas la pacifika franko (CFP). Ĝi havas fiksan kurzon rilate al la eŭro. 1 000 CFP-frankoj egalas al 8,38 eŭroj. Bankoj en Nov-Kaledonio ŝargas altajn komisionojn, do gravas ne tro ofte ŝanĝi monon. Kvankam bankfilioj kaj bankomatoj estas vaste uzataj en Numeo, ili estas multe malpli oftaj en kamparaj regionoj kaj la pli malgrandaj insuloj. La samo validas por kreditkartoj. Bankomatoj ofte ne funkcias. La bankaj horaroj estas de 7:30 a.m. ĝis 3:30 p.m. Ili estas fermitaj sabatojn. Ekzistas riĉa nigra merkato por valutŝanĝo, kie almenaŭ neniuj komisionoj estas ŝargitaj, do vi povas rezigni pri la servoj de banko, sed estu tre singarda kiam vi elprenas grandvalorajn biletojn el via monujo. Bankoj teorie devus akcepti ajnan lokan valuton restantan ĉe la fino de via vojaĝo kaj konverti ĝin reen en eŭrojn sen komisionoj. En realeco, ili rifuzas fari tion. Trinkmonon ne estas kutima kaj en iuj kazoj ĝi estas konsiderata ofenda. Krome, prezoj estas nekredeble altaj, kaj aldoni trinkmonon ŝajnas kiel formo de memvundado. {{-}} == Loĝi == ''Gîtes'' - Ĉi tiu termino rilatas al loĝado en tradiciaj kabanoj, plejparte administrataj de Kanakoj. ''Gîtes'' koncentriĝas sur la ''Île des Pins'' kaj la Lojalaj Insuloj. Iliaj prezoj estas kelkfoje troaj, same kiel manĝaĵprezoj. Tendumejoj estas sufiĉe oftaj kaj ofte estas la sola eblo por tiuj kun limigita buĝeto. La prezoj de turisma loĝado estas fakte konstante altaj. {{-}} == Esperanto == '''{{W|Nov-Kaledonia Esperanto-Asocio|Nov-Kaledonia Esperanto-Asocio}}''' {{Parto de|Melanezio}} {{Ĝermo|Melanezio}} 6t9j8db53nqzn602hydjo6adeg4wzbw 72953 72952 2026-07-30T23:10:17Z Tiguliano 53 /* regionoj */ 72953 wikitext text/x-wiki {{Rubando}} {{Informkesto lando | bildo= Dosiero:Pirogue Nouvelle Calédonie.JPG | bildotitolo=Pirogo Nova Kaledonio | ĉefurbo = [[Noumeo]] | monunuo= | areo=18.576 km² | loĝantaro=244.410 | elektro= | antaŭkodo= | horzono= }} '''{{W|Nov-Kaledonio|Nov-Kaledonio}}''' (ankaŭ nomata Kanakujo), estas lando (insularo), kaj de [[Francio]] {{Teritorioj dependaj de|Francio|dependa teritorio}} en [[Melanezio]]. == Kompreni == [[File:Nouvelle Calédonie brousse Poum.JPG|thumb|Pejzaĝo en la "Brousse"]] === tereno === [[File:Femmes kanak2.jpg|thumb|230px|left|Virinoj Kanak]] En Nov-Kaledonio, oni distingas tri specojn de komunumoj: *'''Kanakoj''' - La origina popolo de Nov-Kaledonio de aŭstronezia deveno kaj malhela haŭto, kiuj laŭ iuj teorioj originas de Papuo-Nov-Gvineo. *'''Kaldoĉoj''' - Ĉi tiu termino rilatas al la posteuloj de francaj kolonianoj. La plej aŭtentaj el la "Kaldoĉoj" estas la posteuloj de tiuj deportitaj el Francio kiam Nov-Kaledonio estis punkolonio. Ili vivas ĉefe en la "brousse", termino kiu povas esti proksimume tradukita kiel "arbaro", sed en la specifa kazo de Nov-Kaledonio rilatas al ĉio ekster Nouméa, la sola loko en la teritorio kapabla garantii "civilizitan" vivmanieron. La Kaldoĉoj de la arbustaro vivas ĉefe de brutobredado kaj havas vivstilon rememorigan pri la aŭstraliaj arbustaraj vakeroj, sed en la okuloj de tiuj, kiuj loĝas en Nouméa, ili estas francoj, kiuj iom post iom fariĝis "sovaĝaj". *'''Les Métros''' (mallongigo por Métropolitains) - Ankaŭ nomataj "Zoreilles" aŭ "Zozos" en loka lingvaĵo, la termino Les Métros rilatas al tiuj francoj, kiuj ĵus ekloĝis en Nov-Kaledonio kaj ankoraŭ ne perdis la vivmanieron de sia patrujo. Ili estas plejparte ŝtatoficistoj aŭ armeaj inĝenieroj. Ĉiu komunumo havas siajn proprajn kutimojn kaj ignoras la aliajn en ia spontanea kultura, socia kaj, ĝis ia grado, rasa apartigo, kiel montras la strikta selektprocezo ĉe la enirejo de la noktokluboj de Nouméa. === Klimato === La malplej favora tempo por viziti Nov-Kaledonion estas de meze de decembro ĝis meze de aprilo, ne tiom pro la pli altaj temperaturoj kaj pli ofta pluvokvanto, sed prefere pro la ebleco de ciklono, kiu povus ruinigi vian ferion. En 2003, Ciklono Erica kaŭzis signifajn damaĝojn. Alia faktoro, kiu funkcias kiel malinstigo, estas la proliferado de moskitoj dum la pluvsezono. Moskitoj povas transdoni danĝerajn tropikajn malsanojn kiel ekzemple dengo, kiu fariĝis epidemio en 2003, mortigante plurajn homojn. == Regionoj == Jen listo de la insuloj kiuj konsistigas Nov-Kaledonion: {{Listo de regionoj | mapo= New Caledonia regions map.png | titolomapo= Insuloj de Nov-Kaledonio | tekstomapo= | grandecomapo= 550px | nomoregiono1= [[Granda Tero (Nov-Kaledonio)|Granda Tero]] | kolororegiono1= #d7a7a7 | elementojregiono1= | priskriboregiono1= Kun sia karakteriza longa formo, ''Grande Terre'' estas la plej granda el la insuloj kiuj konsistigas la departementon Nov-Kaledonio. Ĝin ĉirkaŭas tre longaj koralaj rifoj, duaj nur post tiuj de Aŭstralio. | nomoregiono2= [[Lojalaj Insuloj]] (''Îles Loyauté'') | kolororegiono2= #7daebd | elementojregiono2= | priskriboregiono2= Situante oriente de [[Grande Tero (Nov-Kaledonio)|Granda Tero]], la Lojalaj Insuloj inkluzivas [[Maré]], [[Lifou]], [[Ouvea]], [[Tiga]], [[Mouli]], kaj [[Faiava]]. | nomoregiono3= [[Insulo de Pinoj]] | kolororegiono3= #7fc38f | elementojregiono3= | priskriboregiono3= Grava turisma celloko, Insulo de Pinoj estas unu el la plej grandaj arbaroj en la mondo, tre malofta en Oceanio. | nomoregiono4= [[Insuloj Belep]] | kolororegiono4= #aae2aa | elementojregiono4= | priskriboregiono4= Laŭlonge de la norda marbordo de [[Granda Tero (Nov-Kaledonio)|Granda Tero]], la malgranda insulo Belep estas servata de la flugo [http://air-caledonie.nc Air Calédonie]. Ne estas hoteloj sur la insulo. | nomoregiono5= [[Insuloj Chesterfield]] | kolororegiono5= #d5e8ad | elementojregiono5= | priskriboregiono5= Neloĝata insularo en la Korala Maro, 550 km nordokcidente de [[Granda Tero (Nov-Kaledonio)|Granda Tero]] }} === Urboj === * [[Noumeo]] (Nouméa) - La departementa ĉefurbo, Noumeo, situas ĉe la sudokcidenta marbordo de la insulo [[Granda Tero (Nov-Kaledonio)|Granda Tero]]. Ĝi estas ankaŭ populara marborda feriejo kun pluraj strandoj en la golfoj tuj sude de la urbocentro. * [[Hienghène]] - Ĉefurbo de la norda provinco de Granda Tero, Hienghène estas bela loko por tranokti. La ĉirkaŭa marbordo inkluzivas mirinde formitajn klifojn. Tamen, la klimato estas pli humida ol en [[Noumeo]], kaj la diferenco estas rimarkebla. * [[Bourail]] - Agrikultura municipo en la Suda Provinco. == Eniri == === Eniri avie === Numea Internacia Flughaveno situas en La Tontouta, 17 km nordokcidente de la ĉefurbo. Ekde 2010, la jenaj aviadkompanioj funkciis tie: * [http://www.air-austral.com/ Air Austral] — Al/de [[Parizo]]-Charles de Gaulle, kun haltoj en [[Saint-Denis (Reunio)|Saint-Denis]] kaj [[Sidnejo]]. * [http://www.airnewzealand.com/ Air New Zealand] — Al/de [[Auckland]] * Air Vanuatu — Al/de [[Port-vilao]] * [http://www.aircalin.com/ Aircalin] — Al/de [[Auckland]], [[Brisbano]], [[Nadi]], [[Osako]]-Kansajo, [[Papeete]], [[Portvilao]], [[Seulo]]-Inĉono, [[Sidnejo]], [[Tokio]]-Narita, [[Valiso]]. * [http://www.qantas.com Qantas] — Al/de [[Brisbano]], [[Sidnejo]] == Transportiĝi == === Transportiĝi avie === '''[http://air-caledonie.nc Air Calédonie]''' estas la loka flugkompanio. Ĝi funkciigas enlandajn flugojn de Magenta Flughaveno en [[Numeo]] al [[Bélep]], [[Île-des-Pins]], [[Koné]], [[Koumac]], [[Lifou]], [[Maré]], [[Ouvéa]], [[Tiga]], [[La Tontouta]], kaj [[La Tontouta]], kaj [[Touho]]. == Aĉeti == La valuto en Nov-Kaledonio, same kiel en Franca Polinezio, estas la pacifika franko (CFP). Ĝi havas fiksan kurzon rilate al la eŭro. 1 000 CFP-frankoj egalas al 8,38 eŭroj. Bankoj en Nov-Kaledonio ŝargas altajn komisionojn, do gravas ne tro ofte ŝanĝi monon. Kvankam bankfilioj kaj bankomatoj estas vaste uzataj en Numeo, ili estas multe malpli oftaj en kamparaj regionoj kaj la pli malgrandaj insuloj. La samo validas por kreditkartoj. Bankomatoj ofte ne funkcias. La bankaj horaroj estas de 7:30 a.m. ĝis 3:30 p.m. Ili estas fermitaj sabatojn. Ekzistas riĉa nigra merkato por valutŝanĝo, kie almenaŭ neniuj komisionoj estas ŝargitaj, do vi povas rezigni pri la servoj de banko, sed estu tre singarda kiam vi elprenas grandvalorajn biletojn el via monujo. Bankoj teorie devus akcepti ajnan lokan valuton restantan ĉe la fino de via vojaĝo kaj konverti ĝin reen en eŭrojn sen komisionoj. En realeco, ili rifuzas fari tion. Trinkmonon ne estas kutima kaj en iuj kazoj ĝi estas konsiderata ofenda. Krome, prezoj estas nekredeble altaj, kaj aldoni trinkmonon ŝajnas kiel formo de memvundado. {{-}} == Loĝi == ''Gîtes'' - Ĉi tiu termino rilatas al loĝado en tradiciaj kabanoj, plejparte administrataj de Kanakoj. ''Gîtes'' koncentriĝas sur la ''Île des Pins'' kaj la Lojalaj Insuloj. Iliaj prezoj estas kelkfoje troaj, same kiel manĝaĵprezoj. Tendumejoj estas sufiĉe oftaj kaj ofte estas la sola eblo por tiuj kun limigita buĝeto. La prezoj de turisma loĝado estas fakte konstante altaj. {{-}} == Esperanto == '''{{W|Nov-Kaledonia Esperanto-Asocio|Nov-Kaledonia Esperanto-Asocio}}''' {{Parto de|Melanezio}} {{Ĝermo|Melanezio}} lqrx9y80emhqa292xnfniir2zkybw80 8 5573 72949 72785 2026-07-30T18:29:40Z KuboF Hromoslav 8 forigo de Sano-defio, starigo de Vikio amas ZEOjn 72949 wikitext text/x-wiki <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 1.5em; display: flex; flex-wrap: wrap; align-items: center; justify-content: center; width: 100%;max-width:1200px; line-height: 1.2; text-align: center; cursor: pointer; background-color: white; box-sizing: border-box; padding: 0.2em;padding-left:2em;padding-right:1em;"> <div style="flex: 0 0 auto;background-color: white;"> [[File:Vikio Amas ZEOjn.svg|65px|link=:commons:Commons:Wiki Loves ZEOs 2026/eo]] </div> <div style="flex: 1 1 200px; padding: 0.1em;"> <p style="font-size: 1.2em; color: black; margin: 0 0 0.3em 0;">[[:commons:Commons:Wiki Loves ZEOs 2026/eo|Alŝutu fotojn pri Zamenhof/Esperantaj objektoj kaj gajnu valorajn premiojn.]]</p> <p style="font-size: 0.8em; color: black; margin: 0 0 0.3em 0;">ĝis fino de Julio 2026</p> </div> </div> cm8y2rgo0xh38hnn8wquvdl1rfmxck4