Wikibooks euwikibooks https://eu.wikibooks.org/wiki/Azala MediaWiki 1.47.0-wmf.4 first-letter Media Berezi Eztabaida Lankide Lankide eztabaida Wikibooks Wikibooks eztabaida Fitxategi Fitxategi eztabaida MediaWiki MediaWiki eztabaida Txantiloi Txantiloi eztabaida Laguntza Laguntza eztabaida Kategoria Kategoria eztabaida TimedText TimedText talk Modulu Modulu eztabaida Event Event talk 0 7248 43204 43137 2026-05-27T08:54:29Z Ksarasola 1603 sarrerakoak kapitulu bakoitzaren hasieretan banatzea 43204 wikitext text/x-wiki {{Lanean|Inaki.alegria}} : [[/SARRERA/]] (?) # [[Eredua]] == Aurrekari batzuk == # [[Hardware-ko aurrekariak]] (txartel zulatuak...) # [[Software-ko aurrekariak]] (programazio-lengoaiak...) == Lehen hamarkada (1976-1985) == # [[1976-1985: DIF martxan]] # [[/VAX makina, LISP makina/]] # [[/Datu-base erlazional/]] # [[/Gako publikoko kriptografia/]] # [[/Unix Sistema Eragilea/]] # [[/Ofimatika: testu-prozesadorea eta kalkulu-orria/]] # [[/Sare lokalak: Ethernet/]] # [[/Interfaze grafikoa/]] # [[/PC/]] # [[/RISC arkitektura/]] # [[/SMTP protokoloa/]] # [[/TCP/IP (Internet)/]] # [[/Laser inprimagailua/]] == Bigarren hamarkada (1986-1995) == # [[1986-1995: Euskal lerroa sendotzen]] # [[/GIF formatua/]] # [[/WWW/]] # [[/HTML/]] # [[/Linux kernela/]] # [[/Indargarri bidezko ikaskuntza/]] (TD-Gammon) # [[/Multimedia (MP3)/]] # [[/Java lengoaia/]] # [[/JavaScript/]] # [[/SSH protokoloa/]] # [[/Python lengoaia/]] # [[/Klusterrak eta superkonputazioa/]] == Hirugarren hamarkada (1996-2005) == # [[1996-2005: Ikerkuntzaren eztanda]] # [[/USB busa eta Flash memoria/]] # [[/Wifi teknologia/]] # [[/PageRank algoritmoa (Google)/]] # [[/Bluetooth/]] # [[/BitTorrent Protokoloa/]] # [[/Web zerbitzuak/]] # [[/Sare sozialak (Facebook)/]] # [[/Nukleo anitzeko prozesadoreak/]] # [[/Web 2.0/]] # [[/Git/]] # [[/Streaming/]] # [[/3D (Virtual Reality)/]] == Laugarren hamarkada (2006-2015) == # [[2006-2015: Internazionalizazioa]] # [[/Arduino, Robotika/]] # [[/Hodei konputazioa/]] # [[/Hadoop/]] # [[/SSD unitateak/]] # [[/Bloke-kateak (Blockchain)/]] # [[/NoSQL datu-baseak/]] # [[/Tableta/]] # [[/Sare neuronalen eztanda: Transformer, TensorFlow/. GPU]] # [[/AlphaGo (Deep Reinforcement Learning)/]] == Bostgarren hamarkada (2016-2025) == # [[2016-2025: Titulu berria: Adimen artifiziala]] # [[/Docker teknologia/]] # [[/Bideokonferentzia sistemak/]] # [[/RISC-V/]] # [[/Itzulpen automatiko neuronala/]] # [[/5G sareak (segmentazioa)/]] # [[/ARM txipak/]] # [[/LLM ereduak (ChatGPT)/]] # [[/Konputazio kuantikoa/]] == Kanpo estekak == * [https://eu.wikipedia.org/wiki/Lankide:Ksarasola/Proba_orria/DIF50 Wikilibururako teknologien zerrenda datu gehiagorekin] (arduraduna, urtea, hard/soft/mate, wikiko artikulua kalitatearen estimazioarekin, ingelesezkoa...) * [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Palestina_eta_Ekialde_Hurbila_sutan_(2023-2024).pdf Palestinari buruzko wikiliburua Commons-en] * [[Matematika Diskretua]] wikiliburua * [[PYTHON liburua|PYTHON]] wikiliburua * [https://eu.wikipedia.org/wiki/Atari:Ondarea/Euskal_Herriko_historia_100_objektutan Euskal_Herriko_historia_100_objektutan] wikiproiektua. [[Kategoria:Informatika]] 1s7gjj0nw1zq4u4wnrrkud3v1p17l1v 43205 43204 2026-05-27T08:57:18Z Ksarasola 1603 /* Lehen hamarkada (1976-1985) */ 43205 wikitext text/x-wiki {{Lanean|Inaki.alegria}} : [[/SARRERA/]] (?) # [[Eredua]] == Aurrekari batzuk == # [[Hardware-ko aurrekariak]] (txartel zulatuak...) # [[Software-ko aurrekariak]] (programazio-lengoaiak...) == Lehen hamarkada (1976-1985) == # [[DIF 1976-1985: DIF martxan]] # [[/VAX makina, LISP makina/]] # [[/Datu-base erlazional/]] # [[/Gako publikoko kriptografia/]] # [[/Unix Sistema Eragilea/]] # [[/Ofimatika: testu-prozesadorea eta kalkulu-orria/]] # [[/Sare lokalak: Ethernet/]] # [[/Interfaze grafikoa/]] # [[/PC/]] # [[/RISC arkitektura/]] # [[/SMTP protokoloa/]] # [[/TCP/IP (Internet)/]] # [[/Laser inprimagailua/]] == Bigarren hamarkada (1986-1995) == # [[1986-1995: Euskal lerroa sendotzen]] # [[/GIF formatua/]] # [[/WWW/]] # [[/HTML/]] # [[/Linux kernela/]] # [[/Indargarri bidezko ikaskuntza/]] (TD-Gammon) # [[/Multimedia (MP3)/]] # [[/Java lengoaia/]] # [[/JavaScript/]] # [[/SSH protokoloa/]] # [[/Python lengoaia/]] # [[/Klusterrak eta superkonputazioa/]] == Hirugarren hamarkada (1996-2005) == # [[1996-2005: Ikerkuntzaren eztanda]] # [[/USB busa eta Flash memoria/]] # [[/Wifi teknologia/]] # [[/PageRank algoritmoa (Google)/]] # [[/Bluetooth/]] # [[/BitTorrent Protokoloa/]] # [[/Web zerbitzuak/]] # [[/Sare sozialak (Facebook)/]] # [[/Nukleo anitzeko prozesadoreak/]] # [[/Web 2.0/]] # [[/Git/]] # [[/Streaming/]] # [[/3D (Virtual Reality)/]] == Laugarren hamarkada (2006-2015) == # [[2006-2015: Internazionalizazioa]] # [[/Arduino, Robotika/]] # [[/Hodei konputazioa/]] # [[/Hadoop/]] # [[/SSD unitateak/]] # [[/Bloke-kateak (Blockchain)/]] # [[/NoSQL datu-baseak/]] # [[/Tableta/]] # [[/Sare neuronalen eztanda: Transformer, TensorFlow/. GPU]] # [[/AlphaGo (Deep Reinforcement Learning)/]] == Bostgarren hamarkada (2016-2025) == # [[2016-2025: Titulu berria: Adimen artifiziala]] # [[/Docker teknologia/]] # [[/Bideokonferentzia sistemak/]] # [[/RISC-V/]] # [[/Itzulpen automatiko neuronala/]] # [[/5G sareak (segmentazioa)/]] # [[/ARM txipak/]] # [[/LLM ereduak (ChatGPT)/]] # [[/Konputazio kuantikoa/]] == Kanpo estekak == * [https://eu.wikipedia.org/wiki/Lankide:Ksarasola/Proba_orria/DIF50 Wikilibururako teknologien zerrenda datu gehiagorekin] (arduraduna, urtea, hard/soft/mate, wikiko artikulua kalitatearen estimazioarekin, ingelesezkoa...) * [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Palestina_eta_Ekialde_Hurbila_sutan_(2023-2024).pdf Palestinari buruzko wikiliburua Commons-en] * [[Matematika Diskretua]] wikiliburua * [[PYTHON liburua|PYTHON]] wikiliburua * [https://eu.wikipedia.org/wiki/Atari:Ondarea/Euskal_Herriko_historia_100_objektutan Euskal_Herriko_historia_100_objektutan] wikiproiektua. [[Kategoria:Informatika]] 27azgrvi1x8mid0uwc8pa7kseramf3i 43206 43205 2026-05-27T08:58:01Z Ksarasola 1603 43206 wikitext text/x-wiki {{Lanean|Inaki.alegria}} : [[/SARRERA/]] (?) # [[Eredua]] == Aurrekari batzuk == # [[Hardware-ko aurrekariak]] (txartel zulatuak...) # [[Software-ko aurrekariak]] (programazio-lengoaiak...) == Lehen hamarkada (1976-1985) == # [[DIF 1976-1985: DIF martxan]] # [[/VAX makina, LISP makina/]] # [[/Datu-base erlazional/]] # [[/Gako publikoko kriptografia/]] # [[/Unix Sistema Eragilea/]] # [[/Ofimatika: testu-prozesadorea eta kalkulu-orria/]] # [[/Sare lokalak: Ethernet/]] # [[/Interfaze grafikoa/]] # [[/PC/]] # [[/RISC arkitektura/]] # [[/SMTP protokoloa/]] # [[/TCP/IP (Internet)/]] # [[/Laser inprimagailua/]] == Bigarren hamarkada (1986-1995) == # [[DIF 1986-1995: Euskal lerroa sendotzen]] # [[/GIF formatua/]] # [[/WWW/]] # [[/HTML/]] # [[/Linux kernela/]] # [[/Indargarri bidezko ikaskuntza/]] (TD-Gammon) # [[/Multimedia (MP3)/]] # [[/Java lengoaia/]] # [[/JavaScript/]] # [[/SSH protokoloa/]] # [[/Python lengoaia/]] # [[/Klusterrak eta superkonputazioa/]] == Hirugarren hamarkada (1996-2005) == # [[DIF 1996-2005: Ikerkuntzaren eztanda]] # [[/USB busa eta Flash memoria/]] # [[/Wifi teknologia/]] # [[/PageRank algoritmoa (Google)/]] # [[/Bluetooth/]] # [[/BitTorrent Protokoloa/]] # [[/Web zerbitzuak/]] # [[/Sare sozialak (Facebook)/]] # [[/Nukleo anitzeko prozesadoreak/]] # [[/Web 2.0/]] # [[/Git/]] # [[/Streaming/]] # [[/3D (Virtual Reality)/]] == Laugarren hamarkada (2006-2015) == # [[DIF 2006-2015: Internazionalizazioa]] # [[/Arduino, Robotika/]] # [[/Hodei konputazioa/]] # [[/Hadoop/]] # [[/SSD unitateak/]] # [[/Bloke-kateak (Blockchain)/]] # [[/NoSQL datu-baseak/]] # [[/Tableta/]] # [[/Sare neuronalen eztanda: Transformer, TensorFlow/. GPU]] # [[/AlphaGo (Deep Reinforcement Learning)/]] == Bostgarren hamarkada (2016-2025) == # [[DIF 2016-2025: Titulu berria: Adimen artifiziala]] # [[/Docker teknologia/]] # [[/Bideokonferentzia sistemak/]] # [[/RISC-V/]] # [[/Itzulpen automatiko neuronala/]] # [[/5G sareak (segmentazioa)/]] # [[/ARM txipak/]] # [[/LLM ereduak (ChatGPT)/]] # [[/Konputazio kuantikoa/]] == Kanpo estekak == * [https://eu.wikipedia.org/wiki/Lankide:Ksarasola/Proba_orria/DIF50 Wikilibururako teknologien zerrenda datu gehiagorekin] (arduraduna, urtea, hard/soft/mate, wikiko artikulua kalitatearen estimazioarekin, ingelesezkoa...) * [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Palestina_eta_Ekialde_Hurbila_sutan_(2023-2024).pdf Palestinari buruzko wikiliburua Commons-en] * [[Matematika Diskretua]] wikiliburua * [[PYTHON liburua|PYTHON]] wikiliburua * [https://eu.wikipedia.org/wiki/Atari:Ondarea/Euskal_Herriko_historia_100_objektutan Euskal_Herriko_historia_100_objektutan] wikiproiektua. [[Kategoria:Informatika]] tqen1y7m7grwbcjp8u3og9r021ky7ua 0 7269 43201 43177 2026-05-26T13:05:09Z Myriam.arrue 2667 43201 wikitext text/x-wiki [[File:Ethernet zahar.png|thumb|Ethernet konektore zahar bat]] [[Fitxategi:Ethernet RJ45 connector p1160054.jpg|thumb|RJ45 konektorea]] '''Ethernet''' konputagailu sareetan erabiltzen den komunikazio-teknologia da, batez ere [[w:Sare_lokal|sare lokaletan]] (LAN). Gailuen artean datuak transmititzeko protokoloak eta formatuak definitzen ditu, eta gaur egun sare kableatu gehienetan erabiltzen den teknologia nagusia da. Ethernet teknologia 1970eko hamarkadan garatu zen, eta geroago [[w:IEEE_802.3|IEEE 802.3]] estandar gisa definitu zen. Denborarekin, abiadura handiagoak eta transmisio-teknologia berriagoak gehitu zaizkio, baina oinarrizko egitura eta funtzionamendu printzipioak mantendu dira. == Historia == Ethernet teknologia 1970eko hamarkadan sortu zen Xerox PARC ikerketa-zentroan, [[w:Robert_Metcalfe Robert Metcalfe|Robert_Metcalfe]] eta bere lankideen eskutik. Helburua ordenagailuak elkarren artean konektatzea zen, fitxategiak eta inprimagailuak partekatzeko abiadura handian. 1973an lehen Ethernet sarea garatu zuten, gaur egungo Ethernetaren oinarrizko ezaugarriak zituena. 1975ean Ethernet deskribatzen zuen lehen artikulua argitaratu zuten, eta 1977an oinarrizko teknologiaren patentea lortu zuten. Hasieran Xerox-ek kontrolatzen zuen sistema osoa. 1980an Xerox, Intel eta DEC enpresek lehen zehaztapen komertziala argitaratu zuten, eta 1983an [[w:Ingeniari_Elektriko_eta_Elektroniken_Institutua|IEEE erakundeak]] 802.3 estandarra onartu zuen. Ordutik aurrera, Ethernet sare-teknologia nagusi bihurtu zen, [[w:Token_Ring|Token Ring]] eta ARCNET bezalako beste teknologiak ordezkatuz. [[File:Ethernet trama2.png|erdian|thumb|Ethernet trama bat]] == Ezaugarri teknikoak == Ethernet sare batean gailuek informazioa [[Trama_(sareak)| trama]] izeneko datu-egituretan bidaltzen dute. Trama bakoitzak hiru atal nagusi ditu: *goiburukoa (helbide fisikoen informazioa eta bestelako informazioa) *datuak (igorleak bidalitako mezua) *erroreak atzemateko atala (erroreak atzemateko kodeak) Helbide fisikoei [[w:MAC_helbide|MAC helbide]] ere deitzen zaie eta ordenagailuen sareetan txartel bat edo interfaze bati identifikazio bakarra esleitzeko erabiltzen den 48 edo 64 biteko balioa da. Erroreak atzemateko [[w:CRC|CRC]] kodeak (Cyclic Redundancy Check) erabiltzen dira, traman 32 bit gehituz. Hauen erabilera oso hedaturik dago, hardwarean modu erraz batean implementa daitezkeelako eta oso ahaltsuak direlako. Ethernet sareetan [[w:CSMA/CD|CSMA/CD]] (Carrier Sense Multiple Access with Collision Detection) izeneko sarbide-protokoloa erabiltzen da. Protokolo hau lehiaketa motako protokoloa da eta bi konputagailuek aldi berean transmititzerakoan talkak atzemateko aukera ematen du. Talka atzeman ondoren transmisioa eten, ausazko denbora bat itxaron eta birtransmisioa egin ahal izateko mekanismoak definitzen ditu. Gaur egun, sarea eratzeko [[w:Izar_sare|izar topologia]] erabiltzen da sareko estazio guztiak nodo zentral batekin zuzenean konektatuz. Nodo zentral hauek [[W:Switch|switch]] edo kommutagailuak izaten dira eta talkak ez dira gertatzen. Izan ere, full [[w:Duplex_(telekomunikazioa)|duplex]] modua erabiltzeko aukera ematen du gailuek aldi berean datuak bidali eta jasotzeko, switch-arekin duten lotura zuzena eta dedikatuari esker; horrek esan nahi du ez dela kanal partekaturik erabiltzen eta, beraz, talkak desagertzen dira eta sarearen abiadura eta eraginkortasuna nabarmen hobetzen dira Ethernet inguruneetan. Ethernet teknologiak urteetan zehar abiadura handiagoak lortu ditu. Bertsio ezagun batzuk hauek dira: *[[w:Ethernet|Ethernet]]: 10 Mbit/s *Fast Ethernet: 100 Mbit/s *Gigabit Ethernet: 1 Gbit/s *10 Gigabit Ethernet: 10 Gbit/s Gaur egun, [[w:Datu_zentro|datu-zentroetan]] eta sare handietan 40, 100 edo 400 Gbit/s-eko Ethernet estandarrak ere erabiltzen dira. Etherneten erabilitako [[w:Transmisio-bideak|transmisio-bideak]] ere urteetan zehar aldatuz joan dira. Hasieran, [[w:Kable_ardazkide|kable-ardazkideak]] ohikoak ziren, non gailu guztiak kable bakarrean konektatzen ziren bus-topologia erabiliz. Ondoren, [[w:Pare_txirikordatu|pare kordatua]] erabiltzen hasi ziren, batez ere 10BASE-T eta gero 100BASE-TX estandarrekin, non kable bakoitzak gailu eta switch baten arteko lotura zuzena eskaintzen zuen izar-topologia erabiliz eta aukera emanez full duplex komunikazioari eta talken desagerpenari. Azkenik, [[w:Zuntz optiko|zuntz optikoak]] erabiltzen dira distantzia handiak edo banda zabalera handia behar den kasuetan, non seinaleak argi bidez transmititzen diren eta Ethernet protokolo modernoen abiadura eta egonkortasuna areagotzen duten. Zuntz optikozko Ethernet sareetako hainbat estandar definitu dira abiadura eta distantzia kontuan hartuta, adibidez: *Fast Etherneterako: 100BASE-FX, 100BASE-SX, 100BASE-LX *Gigabit Etherneterako: 1000BASE-SX, 1000BASE-LX, 100BASE-ZX *10 Gigabit Etherneterako: 10GBASE-SR, 10GBASE-LR, 10GBASE-ER == Power over Ethernet == [[w:Power_over_Ethernet|Power over Ethernet]] (PoE) teknologiak aukera ematen du sare-kable berean datuak eta korronte elektrikoa transmititzeko. Hau oso erabilgarria da hainbat sareko gailuetan, hala nola: *IP kamerak *Wi-Fi sarbide-puntuak *IP telefonia PoE-ek errele batekin hornitutako switch-ak erabiltzen du, eta gailuak zuzenean UTP motako pare kordatu batetik argi indarra lortzen dute aldi berean datuak bidaliz. Horrela, gailu horiek korronte elektrikoz hornitu eta sareko konexioa izan dezakete kable bakarrean, instalazio kostuak murriztuz. Lehenengo estandarra 2003.urtean definitu zen 802.3af. Ondoren, estandar berriagoak definitu dira sareko gailu bakoitzak lor dezaken energia handituz eta konektatu daitezken gailuak gehituz: 802.3at (PoE+), 802.3bt (PoE++/4PPoE). Gaur egun teknologia hau sare profesional eta bulego sare askotan erabiltzen da, LAN estandar modernoen osagarri bezala, eta Ethernet teknologia klasikoaren funtzio tradizionala zabaltzen du. == Informatikan eta Gizartean izan duen eragina == Ethernet sarea teknologia nagusia bihurtu da mundu osoko LANetan. Sare lokalak erraz eta merke eraikitzeko aukera eman du, eta horrek konputagailuen arteko komunikazioa erraztu du. <ref>{{Erreferentzia|abizena=samainstage|izenburua=Ethernet Through the Years: Celebrating the Technology’s 50th Year of Innovation|hizkuntza=en|data=2023-05-24|url=https://standards.ieee.org/beyond-standards/ethernet-50th-anniversary/|aldizkaria=IEEE Standards Association|sartze-data=2026-04-07}}</ref> Etherneten estandarizazioak, IEEE 802.3, fabrikatzaile askok bateragarriak diren gailuak sortzea ahalbidetu du, sare kableatuak zabaltzen eta etxe zein enpresetara iristen lagunduz.<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Ethernet is Still Going Strong After 50 Years|hizkuntza=en|url=https://spectrum.ieee.org/ethernet-ieee-milestone|aldizkaria=ieeespectrum|sartze-data=2026-04-07}}</ref> Teknologia honek gaur egun datu-zentroak, Wi-Fi sarbide-puntuak eta bulego sareak konektatzeko oinarria ematen jarraitzen du, eta informatikaren eguneroko erabilera bultzatzen du. Hezkuntza eta ikerketa alorrean, unibertsitate eta ikerketa-zentroetan sare lokalak sortzea erraztu du, ikerketa kolaboratiboa eta baliabideen partekatzea ahalbidetuz. <ref>{{Erreferentzia|abizena=samainstage|izenburua=Ethernet Through the Years: Celebrating the Technology’s 50th Year of Innovation|hizkuntza=en|data=2023-05-24|url=https://standards.ieee.org/beyond-standards/ethernet-50th-anniversary/|aldizkaria=IEEE Standards Association|sartze-data=2026-04-07}}</ref> Internetaren hedapenean, LAN estandarrak sortzeak TCP/IP sare globalaren garapena erraztu du eta etxeko eta enpresa sareetarako oinarria eman du. Ondorioz, Ethernet eguneroko bizitzako informatika eta komunikazio azpiegituraren oinarri bihurtu da, eta teknologia digitalaren sozializazioa eta Interneteko sarerako sarbidea erraztu ditu. == Erreferentziak == <references /> 5dm22vmwtb3ra1350y3egmfccw2s58s 43202 43201 2026-05-26T13:10:52Z Myriam.arrue 2667 43202 wikitext text/x-wiki [[File:Ethernet zahar.png|thumb|Ethernet konektore zahar bat]] [[Fitxategi:Ethernet RJ45 connector p1160054.jpg|thumb|RJ45 konektorea]] '''Ethernet''' konputagailu sareetan erabiltzen den komunikazio-teknologia da, batez ere [[w:Sare_lokal|sare lokaletan]] (LAN). Gailuen artean datuak transmititzeko protokoloak eta formatuak definitzen ditu, eta gaur egun sare kableatu gehienetan erabiltzen den teknologia nagusia da. Ethernet teknologia 1970eko hamarkadan garatu zen, eta geroago [[w:IEEE_802.3|IEEE 802.3]] estandar gisa definitu zen. Denborarekin, abiadura handiagoak eta transmisio-teknologia berriagoak gehitu zaizkio, baina oinarrizko egitura eta funtzionamendu printzipioak mantendu dira. == Historia == Ethernet teknologia 1970eko hamarkadan sortu zen Xerox PARC ikerketa-zentroan, [[w:Robert_Metcalfe Robert Metcalfe|Robert_Metcalfe]] eta bere lankideen eskutik. Helburua ordenagailuak elkarren artean konektatzea zen, fitxategiak eta inprimagailuak partekatzeko abiadura handian. 1973an lehen Ethernet sarea garatu zuten, gaur egungo Ethernetaren oinarrizko ezaugarriak zituena. 1975ean Ethernet deskribatzen zuen lehen artikulua argitaratu zuten, eta 1977an oinarrizko teknologiaren patentea lortu zuten. Hasieran Xerox-ek kontrolatzen zuen sistema osoa. 1980an Xerox, Intel eta DEC enpresek lehen zehaztapen komertziala argitaratu zuten, eta 1983an [[w:Ingeniari_Elektriko_eta_Elektroniken_Institutua|IEEE erakundeak]] 802.3 estandarra onartu zuen. Ordutik aurrera, Ethernet sare-teknologia nagusi bihurtu zen, [[w:Token_Ring|Token Ring]] eta ARCNET bezalako beste teknologiak ordezkatuz. [[File:Ethernet trama2.png|erdian|thumb|Ethernet trama bat]] == Ezaugarri teknikoak == Ethernet sare batean gailuek informazioa [[Trama_(sareak)| trama]] izeneko datu-egituretan bidaltzen dute. Trama bakoitzak hiru atal nagusi ditu: *goiburukoa (helbide fisikoen informazioa eta bestelako informazioa) *datuak (igorleak bidalitako mezua) *erroreak atzemateko atala (erroreak atzemateko kodeak) Helbide fisikoei [[w:MAC_helbide|MAC helbide]] ere deitzen zaie eta ordenagailuen sareetan txartel bat edo interfaze bati identifikazio bakarra esleitzeko erabiltzen da. Erroreak atzemateko [[w:CRC|CRC]] kodeak (Cyclic Redundancy Check) erabiltzen dira, traman 32 bit gehituz. Hauen erabilera oso hedaturik dago, hardwarean modu erraz batean implementa daitezkeelako eta oso ahaltsuak direlako. Ethernet sareetan [[w:CSMA/CD|CSMA/CD]] (Carrier Sense Multiple Access with Collision Detection) izeneko sarbide-protokoloa erabiltzen zen. Gaur egun, sarea eratzeko [[w:Izar_sare|izar topologia]] erabiltzen da sareko estazio guztiak nodo zentral batekin zuzenean konektatuz. Nodo zentral hauek [[W:Switch|switch]] edo kommutagailuak dira eta aukera ematen dute gailuek aldi berean datuak bidali eta jasotzeko. Ethernet teknologiak urteetan zehar abiadura handiagoak lortu ditu. Gaur egun, [[w:Datu_zentro|datu-zentroetan]] eta sare handietan 40, 100 edo 400 Gbit/s-eko Ethernet estandarrak ere erabiltzen dira. Etherneten erabilitako [[w:Transmisio-bideak|transmisio-bideak]] ere urteetan zehar aldatuz joan dira. Hasieran, [[w:Kable_ardazkide|kable-ardazkideak]] ohikoak ziren, non gailu guztiak kable bakarrean konektatzen ziren bus-topologia erabiliz. Ondoren, [[w:Pare_txirikordatu|pare kordatua]] erabiltzen hasi ziren, batez ere 10BASE-T eta gero 100BASE-TX estandarrekin, non kable bakoitzak gailu eta switch baten arteko lotura zuzena eskaintzen zuen izar-topologia erabiliz eta aukera emanez full duplex komunikazioari eta talken desagerpenari. Azkenik, [[w:Zuntz optiko|zuntz optikoak]] erabiltzen dira distantzia handiak edo banda zabalera handia behar den kasuetan, non seinaleak argi bidez transmititzen diren eta Ethernet protokolo modernoen abiadura eta egonkortasuna areagotzen duten. Zuntz optikozko Ethernet sareetako hainbat estandar definitu dira abiadura eta distantzia kontuan hartuta, adibidez: *Fast Etherneterako: 100BASE-FX, 100BASE-SX, 100BASE-LX *Gigabit Etherneterako: 1000BASE-SX, 1000BASE-LX, 100BASE-ZX *10 Gigabit Etherneterako: 10GBASE-SR, 10GBASE-LR, 10GBASE-ER == Power over Ethernet == [[w:Power_over_Ethernet|Power over Ethernet]] (PoE) teknologiak aukera ematen du sare-kable berean datuak eta korronte elektrikoa transmititzeko. Hau oso erabilgarria da hainbat sareko gailuetan, hala nola: *IP kamerak *Wi-Fi sarbide-puntuak *IP telefonia PoE-ek errele batekin hornitutako switch-ak erabiltzen du, eta gailuak zuzenean UTP motako pare kordatu batetik argi indarra lortzen dute aldi berean datuak bidaliz. Horrela, gailu horiek korronte elektrikoz hornitu eta sareko konexioa izan dezakete kable bakarrean, instalazio kostuak murriztuz. Lehenengo estandarra 2003.urtean definitu zen 802.3af. Ondoren, estandar berriagoak definitu dira sareko gailu bakoitzak lor dezaken energia handituz eta konektatu daitezken gailuak gehituz: 802.3at (PoE+), 802.3bt (PoE++/4PPoE). Gaur egun teknologia hau sare profesional eta bulego sare askotan erabiltzen da, LAN estandar modernoen osagarri bezala, eta Ethernet teknologia klasikoaren funtzio tradizionala zabaltzen du. == Informatikan eta Gizartean izan duen eragina == Ethernet sarea teknologia nagusia bihurtu da mundu osoko LANetan. Sare lokalak erraz eta merke eraikitzeko aukera eman du, eta horrek konputagailuen arteko komunikazioa erraztu du. <ref>{{Erreferentzia|abizena=samainstage|izenburua=Ethernet Through the Years: Celebrating the Technology’s 50th Year of Innovation|hizkuntza=en|data=2023-05-24|url=https://standards.ieee.org/beyond-standards/ethernet-50th-anniversary/|aldizkaria=IEEE Standards Association|sartze-data=2026-04-07}}</ref> Etherneten estandarizazioak, IEEE 802.3, fabrikatzaile askok bateragarriak diren gailuak sortzea ahalbidetu du, sare kableatuak zabaltzen eta etxe zein enpresetara iristen lagunduz.<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Ethernet is Still Going Strong After 50 Years|hizkuntza=en|url=https://spectrum.ieee.org/ethernet-ieee-milestone|aldizkaria=ieeespectrum|sartze-data=2026-04-07}}</ref> Teknologia honek gaur egun datu-zentroak, Wi-Fi sarbide-puntuak eta bulego sareak konektatzeko oinarria ematen jarraitzen du, eta informatikaren eguneroko erabilera bultzatzen du. Hezkuntza eta ikerketa alorrean, unibertsitate eta ikerketa-zentroetan sare lokalak sortzea erraztu du, ikerketa kolaboratiboa eta baliabideen partekatzea ahalbidetuz. <ref>{{Erreferentzia|abizena=samainstage|izenburua=Ethernet Through the Years: Celebrating the Technology’s 50th Year of Innovation|hizkuntza=en|data=2023-05-24|url=https://standards.ieee.org/beyond-standards/ethernet-50th-anniversary/|aldizkaria=IEEE Standards Association|sartze-data=2026-04-07}}</ref> Internetaren hedapenean, LAN estandarrak sortzeak TCP/IP sare globalaren garapena erraztu du eta etxeko eta enpresa sareetarako oinarria eman du. Ondorioz, Ethernet eguneroko bizitzako informatika eta komunikazio azpiegituraren oinarri bihurtu da, eta teknologia digitalaren sozializazioa eta Interneteko sarerako sarbidea erraztu ditu. == Erreferentziak == <references /> k5f2nwhkhtd922trmreanoo9nyawcwc 43203 43202 2026-05-26T13:12:44Z Myriam.arrue 2667 43203 wikitext text/x-wiki [[File:Ethernet zahar.png|thumb|Ethernet konektore zahar bat]] [[Fitxategi:Ethernet RJ45 connector p1160054.jpg|thumb|RJ45 konektorea]] '''Ethernet''' konputagailu sareetan erabiltzen den komunikazio-teknologia da, batez ere [[w:Sare_lokal|sare lokaletan]] (LAN). Gailuen artean datuak transmititzeko protokoloak eta formatuak definitzen ditu, eta gaur egun sare kableatu gehienetan erabiltzen den teknologia nagusia da. Ethernet teknologia 1970eko hamarkadan garatu zen, eta geroago [[w:IEEE_802.3|IEEE 802.3]] estandar gisa definitu zen. Denborarekin, abiadura handiagoak eta transmisio-teknologia berriagoak gehitu zaizkio, baina oinarrizko egitura eta funtzionamendu printzipioak mantendu dira. == Historia == Ethernet teknologia 1970eko hamarkadan sortu zen Xerox PARC ikerketa-zentroan, [[w:Robert_Metcalfe Robert Metcalfe|Robert_Metcalfe]] eta bere lankideen eskutik. Helburua ordenagailuak elkarren artean konektatzea zen, fitxategiak eta inprimagailuak partekatzeko abiadura handian. 1973an lehen Ethernet sarea garatu zuten, gaur egungo Ethernetaren oinarrizko ezaugarriak zituena. 1975ean Ethernet deskribatzen zuen lehen artikulua argitaratu zuten, eta 1977an oinarrizko teknologiaren patentea lortu zuten. Hasieran Xerox-ek kontrolatzen zuen sistema osoa. 1980an Xerox, Intel eta DEC enpresek lehen zehaztapen komertziala argitaratu zuten, eta 1983an [[w:Ingeniari_Elektriko_eta_Elektroniken_Institutua|IEEE erakundeak]] 802.3 estandarra onartu zuen. Ordutik aurrera, Ethernet sare-teknologia nagusi bihurtu zen, [[w:Token_Ring|Token Ring]] eta ARCNET bezalako beste teknologiak ordezkatuz. [[File:Ethernet trama2.png|erdian|thumb|Ethernet trama bat]] == Ezaugarri teknikoak == Ethernet sare batean gailuek informazioa [[Trama_(sareak)| trama]] izeneko datu-egituretan bidaltzen dute. Trama bakoitzak hiru atal nagusi ditu: *goiburukoa (helbide fisikoen informazioa eta bestelako informazioa) *datuak (igorleak bidalitako mezua) *erroreak atzemateko atala (erroreak atzemateko kodeak) Helbide fisikoei [[w:MAC_helbide|MAC helbide]] ere deitzen zaie eta ordenagailuen sareetan txartel bat edo interfaze bati identifikazio bakarra esleitzeko erabiltzen da. Erroreak atzemateko [[w:CRC|CRC]] kodeak (Cyclic Redundancy Check) erabiltzen dira, traman 32 bit gehituz. Hauen erabilera oso hedaturik dago, hardwarean modu erraz batean implementa daitezkeelako eta oso ahaltsuak direlako. Ethernet sareetan [[w:CSMA/CD|CSMA/CD]] (Carrier Sense Multiple Access with Collision Detection) izeneko sarbide-protokoloa erabiltzen zen. Gaur egun, sarea eratzeko [[w:Izar_sare|izar topologia]] erabiltzen da sareko estazio guztiak nodo zentral batekin zuzenean konektatuz. Nodo zentral hauek [[W:Switch|switch]] edo kommutagailuak dira eta aukera ematen dute gailuek aldi berean datuak bidali eta jasotzeko. Ethernet teknologiak urteetan zehar abiadura handiagoak lortu ditu. Gaur egun, [[w:Datu_zentro|datu-zentroetan]] eta sare handietan 40, 100 edo 400 Gbit/s-eko Ethernet estandarrak erabiltzen dira. Etherneten erabilitako [[w:Transmisio-bideak|transmisio-bideak]] ere urteetan zehar aldatuz joan dira. Hasieran, [[w:Kable_ardazkide|kable-ardazkideak]] ohikoak ziren, non gailu guztiak kable bakarrean konektatzen ziren bus-topologia erabiliz. Ondoren, [[w:Pare_txirikordatu|pare kordatua]] erabiltzen hasi ziren, batez ere 10BASE-T eta gero 100BASE-TX estandarrekin, non kable bakoitzak gailu eta switch baten arteko lotura zuzena eskaintzen zuen izar-topologia erabiliz eta aukera emanez full duplex komunikazioari eta talken desagerpenari. Azkenik, [[w:Zuntz optiko|zuntz optikoak]] erabiltzen dira distantzia handiak edo banda zabalera handia behar den kasuetan, non seinaleak argi bidez transmititzen diren eta Ethernet protokolo modernoen abiadura eta egonkortasuna areagotzen duten. == Informatikan eta Gizartean izan duen eragina == Ethernet sarea teknologia nagusia bihurtu da mundu osoko LANetan. Sare lokalak erraz eta merke eraikitzeko aukera eman du, eta horrek konputagailuen arteko komunikazioa erraztu du. <ref>{{Erreferentzia|abizena=samainstage|izenburua=Ethernet Through the Years: Celebrating the Technology’s 50th Year of Innovation|hizkuntza=en|data=2023-05-24|url=https://standards.ieee.org/beyond-standards/ethernet-50th-anniversary/|aldizkaria=IEEE Standards Association|sartze-data=2026-04-07}}</ref> Etherneten estandarizazioak, IEEE 802.3, fabrikatzaile askok bateragarriak diren gailuak sortzea ahalbidetu du, sare kableatuak zabaltzen eta etxe zein enpresetara iristen lagunduz.<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Ethernet is Still Going Strong After 50 Years|hizkuntza=en|url=https://spectrum.ieee.org/ethernet-ieee-milestone|aldizkaria=ieeespectrum|sartze-data=2026-04-07}}</ref> Teknologia honek gaur egun datu-zentroak, Wi-Fi sarbide-puntuak eta bulego sareak konektatzeko oinarria ematen jarraitzen du, eta informatikaren eguneroko erabilera bultzatzen du. Hezkuntza eta ikerketa alorrean, unibertsitate eta ikerketa-zentroetan sare lokalak sortzea erraztu du, ikerketa kolaboratiboa eta baliabideen partekatzea ahalbidetuz. <ref>{{Erreferentzia|abizena=samainstage|izenburua=Ethernet Through the Years: Celebrating the Technology’s 50th Year of Innovation|hizkuntza=en|data=2023-05-24|url=https://standards.ieee.org/beyond-standards/ethernet-50th-anniversary/|aldizkaria=IEEE Standards Association|sartze-data=2026-04-07}}</ref> Ondorioz, Ethernet eguneroko bizitzako informatika eta komunikazio azpiegituraren oinarri bihurtu da, eta teknologia digitalaren sozializazioa eta Interneteko sarerako sarbidea erraztu ditu. == Erreferentziak == <references /> bt7ubncv2k5umc1829dmuuw449oih9a 0 7275 43207 2026-05-27T09:06:39Z Ksarasola 1603 Orria sortu da. Edukia: '''DIF 1986-1995: Euskal lerroa sendotzen''' Informatika-ikasketak Donostian 1971n abiatu baziren ere, 1976ko martxoan sortu ziren Espainian, legez, lehen hiru fakultateak, Donostian, Bartzelonan eta Madrilen. 1980an, Euskal Herriko Unibertsitatea sortzean, Donostiako Informatika Fakultatea izan zen haren zentro nagusietako bat Gipuzkoako campusean, Kimika eta Zuzenbide Fakultateekin batera. 50 urte bete ditu, beraz, EHUko Informatika Fakultateak 2026an. Euskararen... 43207 wikitext text/x-wiki '''DIF 1986-1995: Euskal lerroa sendotzen''' Informatika-ikasketak Donostian 1971n abiatu baziren ere, 1976ko martxoan sortu ziren Espainian, legez, lehen hiru fakultateak, Donostian, Bartzelonan eta Madrilen. 1980an, Euskal Herriko Unibertsitatea sortzean, Donostiako Informatika Fakultatea izan zen haren zentro nagusietako bat Gipuzkoako campusean, Kimika eta Zuzenbide Fakultateekin batera. 50 urte bete ditu, beraz, EHUko Informatika Fakultateak 2026an. Euskararen presentziak unibertsitate-ikasketetan, EHUn, eboluzio oso desberdina izan du zentroen arabera. Gipuzkoako campusaren kasuan, eta zientzia/teknologiaren arloan, aitzindariak izan ziren Kimika eta Informatika Fakultateak. Informatika Fakultatearen kasua deigarria da. Urte gutxi sortu zenetik, 1980ko hamarkadan irakasle berri gazte asko sartu zen irakaskuntza-lanetan, gero eta ikasle gehiagok aukeratzen zituzten ikasketa berriak aurrera eramateko. Hori ez zen oztopoa izan, ordea, irakasle askoren euskaltzaletasuna praktikan jartzeko. Bi izen aipatu behar dira, Kepa Sarasola eta Iñaki Alegria, haien kemenez eta sailetako irakasleen babesarekin abiatu baitzen euskarazko talde bat fakultatean, garaian Informatikaren Lizentziatura ziren bost urteko ikasketetan. Eta lagun asko bultzatu zuten gero lantegi horretan sartzeko. Erronka ez zen makala, zerotik abiatu behar baitzen arlo guztietan: terminologia, liburuak, apunte eta eskuliburuak... dena zegoen egiteko... eta dena partekatu behar zen ikerketa eta tesiekin, horiek ere euskaraz. Urteak igaro dira, eta gaurko egoera Informatika Fakultatean arras desberdina da: ikasketak euskaraz egin daitezke, terminologia finkatuta dagon (termino eta kontzeptu berriak etengabe sortzen badira ere), liburu asko daude, irakaskuntza-material denetarikoa erabil daiteke... Euskara aukeratzen duen ikasle kopurua ere asko emendatu da, eta dagoeneko ia bi heren egiten ditu ikasketak euskaraz. Euskara guztiz integratuta dago egunerokotasunean, irakaskuntzan, ikerkuntzan, eta, ahaztu gabe, fakultateko administrazio eta gobernuan ere: dekanotzan, idazkaritzan, informatika-zerbitzuetan eta abarrean. == Euskarazko irakaskuntza == Aipatu dugun moduan, euskarazko irakaskuntza urte gutxitan garatu zen, Lizentziaturan. Hona hemen garapen horri buruzko datu eta data batzuk. * 84/85 Lehen aldiz eskaini ziren lizentziaturako 1. mailako bi ikasgai euskaraz: Informatika I (Iñaki Alegria) eta Programazioa (Kepa Sarasola). Bi urte geroago, irakasle berriak —Olatz Arregi, Txelo Ruiz, Patxi Angulo eta Guadalupe Gutiérrez— kontratatu ziren 1. maila osoa, bost ikasgaiak, euskaraz emateko. Irakasle gehiago etorriko ziren hurrengo urteetan, eta, garrantzitsuago, dagoeneko fakultatean zeuden hainbat irakasle animatu ziren 2. eta 3. mailako ikasgaiak euskaraz ere prestatzera eta irakastera. * 88/89 3. mailako bi ikasgai eskaini ziren euskaraz. Lau urte pasatu dira, eta hasierako 2 ikasgaietatik 11 ikasgaitara heldu zen. Ikasturte horretan hasitako ikasle batek ikasketen % 60 egin ahal izan zuen euskaraz. Hautazko ikasgaiak euskaraz eskaintzea zaila izan da beti, talde txikiagoak direlako. Baina ikasturte honetatik aurrera "Euskara Teknikoa I" eskainiko da hautazko moduan (eta "Euskara Teknikoa II" hurrengo urtean). * 92/93 1. ziklo osoa eskaini zen lehen aldiz euskaraz: 16 ikasgai guztira. Euskara taldea egonkortuta dago eta ikasle kopurua gora doa. 8 urte joan dira euskarazko irakaskuntza fakultatean hasi zenetik. * 94/95 Ikasketa-plana aldatu: hemendik aurrera Ingeniaritza bat izango da, eta Ikasgaiak kreditutan neurtuko dira. Plan berriaren diseinuak bermatu zuen euskararen eskaintza maila eta alor guztietan. Nobedade gisa, hautazko kreditu asko ageriko dira 4. eta 5. mailan, eta hor ere hainbat kreditu euskaraz bete ahal izango dira, beti ere ikasketak bukatzeko behar direnak baino gehiago. * 98/99 Ingeniaritza zabaldu zen maila guztietara, gaztelaniaz eta euskaraz (ikasgai batzuk ingelesez ere); tartean, 4. eta 5. mailako lizentziaturan, euskarazko ikasgaiak ere eskaini ziren lehen aldiz: lizentziaturan hasi ziren azkeneko ikasleek karreraren % 80 baino gehiago euskaraz egin ahal izan zuten. Derrigorrezko ikasgai guztiaz gain, hautazko ikasgai asko euskaraz daude dagoeneko. Ideia bat izateko, 01/02 urtean 148 hautazko kreditu eskaini ziren euskaraz; ingeniaritza osatzeko, 57 kreditu behar ziren (gehi aukera askeko beste 33). 14 urtetan egin zen bidaia (ia) osoa. Nondik gentozen eta zein zailtasun zeuden aurrean ikusita, uste dugu arrakasta baten historia dela. Tartean, hainbat irakaslek doktore-tesiak egin zituzten, liburuak, apunteak, laborategiko materialak eta abar argitaratu, arloko hiztegia osatu, programak eta aplikazioak garatu, irakasleak trebatu, ikerkuntza... Eta ez da hori guztia: 2000/01 urtean, hiru urteko Ingeniaritza Teknikoa eskaini zen, euskaraz ere, noski. Baina ez da hor historia bukatzen. 10/11 ikasturtean, Boloniako prozesua abiatu zen unibertsitate osoan: titulazio guztiak 4 urteko Graduak izango dira hemendik aurrera. Graduak diseinatzean, euskara ageri da irakaskuntza maila eta arlo guztietan: derrigorrezko kredituak, hiru espezialitateetako ikasgaiak 3. mailan, eta hainbat hautazko ikasgai eta Gradu Amaierako Lana edo Proiektua 4. mailan. Transformazio horretan gradu ondoko ikasketak, Masterrak, sortu ziren. Hainbat master eskaini ziren hasieratik, eta horietako bat, Informatika Ingeniaritzako Master profesionala (IIM), euskaraz ere eskaini zen. Horrez gain, Hizkuntzaren Azterketa eta Prozesamendua (HAP) masterra euskaraz (eta ingelesez) eskaini zen, IXA ikerketa-taldearen eskutik. Masterretan ikasle kopuruak txikiak dira (20-30), ingelesaren presentzia handia da, eta zaila da euskararen presentzia ziurtatzea, baina hor ere aukerak izan genituen euskaraz aritzeko. Informatikaren eboluzioa oso azkarra da, eta zaila da oso "bertan goxo" geratzea. Hala, hasieran definitu ziren ingeniaritzako espezialitateetan aldaketak egin ziren, eta, batez ere, 2020/21 ikasturtetik aurrera, beste gradu bat eskaini zen fakultatean: Adimen Artifizialeko Gradua. Aldaketa eta proposamen berrietan, euskararen eskaintza bermatuta dago maila guztietan. Hurrengo grafikoak bidaia osoa laburbiltzen du. Irakaskuntza euskaraz Informatika Fakultatean: Ikasleek euskaraz egin ahal izan duten ikasketen ehunekoa, hasi ziren urtearen arabera. Lizentziatura Ingeniaritza I. Tekn. Ing (II) Graduak == Ikasleak == 1984/85eko ikasturtean, hasieran, lehen mailako 375 ikasleetatik 35 inguru izan ziren euskara taldean; beraz, % 8-10 edo (datu zahar zehatzak zailak dira lortzen, eta, beraz, hurbilpen gisa hartu behar dira). Kopuru hori handituz joan da nabarmen, nahiz eta hazkundea gorabeheratsua izan den. Grafiko honetan euskara aukeratu duten ikasleen kopuruaren eboluzioa ageri da, 25/26 ikasturtea arte. Euskara aukeratu duten ikasle guztien ehunekoak (1. mailan) Eustatek ateratzen dituen datuen arabera, 2025/2026 ikasturtean, Gipuzkoako ikasleen % 82 euskaraz egiten ari da batxilergoa (eta % 68 EAE osoa kontuan hartuta). Fakultatean, % 60 inguruan aukeratu du euskara azken urteetan (gorabehera askorekin); beraz, espero da kopuru hori igotzen jarraitzea hurrengo urteetan. == Irakasleak == Irakasle gutxi zegoen hasieran fakultatean, baina eskaera gero eta handiagoari aurre egin ahal izateko, lagun asko kontratatu behar izan ziren oso denbora gutxian, informatikariekin batera fisikariak, matematikariak, eta abar. Irakasle asko ez ziren euskaldunak. Beraz, euskarazko ikasgaiak eman ahal izateko, euskarazko profila zuten lehengo plazak sortu ziren. Horrekin batera, zenbait liberazio izan ziren irakasleen euskara maila eta praktika hobetzeko, EGA tituluak lortzeko eta abar. Horrekin guztiarekin lortu zen gauzatzea aurreko paragrafoetan aipatu dugun ibilbidea. Hasieran, 1984an, irakasleen % 20 edo euskaraz ari ziren; ingeniaritza abian jarri zenean, 1994an, % 40; eta Gradua hasi zenean, % 55 edo. Egoera gaur oso bestelakoa da. Kontratatzen diren irakasle berriak, salbuespenak salbuespen, euskaldunak dira, eta dagoeneko irakasleen % 85 edo euskalduna da, eta laster, klaustro (ia) osoa euskalduna izango da. == Irakaskuntzarako Materialak == Urte hauetan, oinarrizko bibliografia euskaraz osatu da: hiztegiak sortu dira, nazioarteko erreferentzia-liburuak itzuli dira, eta hainbat eta hainbat testu eta eskuliburu sortu dira. Izan ere, gai askotako liburuak daude dagoeneko euskaraz: programazio-metodologia, -ariketak eta -lengoaiak (ADA, C, Python, LISP...), datu-baseak, konputagailuen arkitektura, sistema digitalak, zirkuitu elektriko eta elektronikoak, sistema eragileak, robotika, matematikak, konputagailu-sareak, sistemen eta sareen administrazioa, makina-lengoaia, konputagailu bidezko grafikoak, hizkuntzaren prozesamendua, arloko hiztegiak eta abar. Ia arlo guztietan. Eta ez hori bakarrik: ikasgai gehienetan apunte oso landuak daude, ariketa eta laborategiko praktiketarako hainbat material sortu da, webeko ikastaroak prestatu dira, eta abar. Ezerezetik abiatu ginen, baina oparoa da gaurko egoera. Dena den, kontuan hartu behar da liburu eta material berriak deabruzko abailaz sortzen (eta hiltzen) direla, gehien bat ingelesez, eta oso zaila dela erritmo horri eustea. Are gehiago, azken urteetako joera indartsua da: ikasleek gero eta gutxiago erabiltzen dute liburu-formatua. Eta horretan gaude fakultatean ere: euskarazko materialak wikipedian, wikiliburutan, bideotutorialetan eta beste hainbat euskarri digitaletan ere daude eskuragarri. == Ikerkuntza == Fakultateko irakaskuntzan euskarak izandako eboluzioa azaldu dugu orri hauetan, eta merezi du aipatzea, labur, euskararen presentzia ikerketan ere. Izan ere, ikerketaren emaitzak munduan azaltzeko hizkuntza globalizatua ingelesa bada ere, horrek ez du galarazten, inondik inora, taldeen barne lana eta ekoizpena euskaraz ere egitea eta zabaltzea. Hainbat ikerketa-talde daude fakultatean, eta irakasleak euskaldunak diren neurrian, euskaraz ere lan egiten dute. Azpimarratu behar da IXA taldea, gaur Hitz zentroan integratuta, ikerketa-talderik handiena, hizkuntzaren prozesamenduan lan egiten duena. Ikerketaren eta goi mailako formazioaren emaitza ezagunetako bat doktore-tesiak dira. Eremu ia berria zen euskararako, baina hor ere arrastoa utzi dugu. Kepa Sarasola irakasleak, sortu berria zen IXA taldeko kideak, defendatu zuen fakultateko aurreneko doktore-tesia euskaraz, 1988an. Urteak joan urteak etorri, dagoeneko hainbat eta hainbat doktore-tesi egin dira euskaraz. Azken urteetan, eta nazioarteko tesiak orokortu diren neurrian, ingelesa guztiz nagusitu da tesietan, baina ohiko da euskara eta ingelesa batera erabiltzea, atal desberdinetan, tesiak idazterakoan. Beraz, beste hainbat tesitan ere, euskarak badu presentzia nabarmena. Euskararekin erlazionatutako garapen asko egin dira fakultatean: testuen zuzentzaile automatikoak hasieran, eta adimen artifizialaz lagundutako itzultzaileak, bilatzaileak eta abar gaur egun. Produkzio zientifikoa zabala da eremu horietan. Fakultateko administrazioa eta gobernua Azken aipamen bat fakultatearen funtzionamendu orokorrari buruz. Dekanotzak eta Fakultate Batzarrak euskara dute lan-hizkuntza gaur egun. Idazkaritzako, ate-zaintzako eta informatika-zerbitzuetako langileak ere euskaldunak dira. Horren guztiaren isla, fakultateak lortu zuen, 2016 urtean, Bikain agiria, euskararen kalitate-ziurtagiria. Euskararen erabilera enpresa-munduan aztertzen duen ekimena unibertsitatera zabaldu da aurreneko aldiz, eta gure ibilbidea eta egoera saritu dituzte. == Etorkizuna == Euskara Informatika Fakultateko hizkuntza da, arlo guztietan. Eta hala izango da etorkizunean ere. Unibertsitatera sartzen diren ikasleak ohituta daude euskaraz aritzeko, eta goranzko joera dago euskarazko ikasketak hautatzeko. Euskarazko irakaskuntzarekin hasi ginenetik, 1.500 profesional baino gehiago formatu ditugu euskaraz informatikaren maila guztietan, gizarteko arlo guztietara euskara eraman dutenak: irakaskuntzara, administraziora, enpresetara, ikerketa-zentroetara...., hemen eta munduan zehar ere. Eta hurrengo 50 urteetan? Informatikaren etorkizuna aurreikusten ia ezinezkoa da, noski, baina euskara ondo errotuta dago fakultatearen bizitzan. Ikasle gehiago formatuko dira euskaraz, hizkuntzaren kalitatea hobetuko da, erabilera areagotuko da, ikasgai eta proiektu berriak sortuko dira… Ilusioa, kapazitatea eta gogoa ez zaizkigu faltako! 8jonz32fnvuja1gdtav62g1eiciomvm 43208 43207 2026-05-27T09:09:35Z Ksarasola 1603 /* Ikerkuntza */ 43208 wikitext text/x-wiki '''DIF 1986-1995: Euskal lerroa sendotzen''' Informatika-ikasketak Donostian 1971n abiatu baziren ere, 1976ko martxoan sortu ziren Espainian, legez, lehen hiru fakultateak, Donostian, Bartzelonan eta Madrilen. 1980an, Euskal Herriko Unibertsitatea sortzean, Donostiako Informatika Fakultatea izan zen haren zentro nagusietako bat Gipuzkoako campusean, Kimika eta Zuzenbide Fakultateekin batera. 50 urte bete ditu, beraz, EHUko Informatika Fakultateak 2026an. Euskararen presentziak unibertsitate-ikasketetan, EHUn, eboluzio oso desberdina izan du zentroen arabera. Gipuzkoako campusaren kasuan, eta zientzia/teknologiaren arloan, aitzindariak izan ziren Kimika eta Informatika Fakultateak. Informatika Fakultatearen kasua deigarria da. Urte gutxi sortu zenetik, 1980ko hamarkadan irakasle berri gazte asko sartu zen irakaskuntza-lanetan, gero eta ikasle gehiagok aukeratzen zituzten ikasketa berriak aurrera eramateko. Hori ez zen oztopoa izan, ordea, irakasle askoren euskaltzaletasuna praktikan jartzeko. Bi izen aipatu behar dira, Kepa Sarasola eta Iñaki Alegria, haien kemenez eta sailetako irakasleen babesarekin abiatu baitzen euskarazko talde bat fakultatean, garaian Informatikaren Lizentziatura ziren bost urteko ikasketetan. Eta lagun asko bultzatu zuten gero lantegi horretan sartzeko. Erronka ez zen makala, zerotik abiatu behar baitzen arlo guztietan: terminologia, liburuak, apunte eta eskuliburuak... dena zegoen egiteko... eta dena partekatu behar zen ikerketa eta tesiekin, horiek ere euskaraz. Urteak igaro dira, eta gaurko egoera Informatika Fakultatean arras desberdina da: ikasketak euskaraz egin daitezke, terminologia finkatuta dagon (termino eta kontzeptu berriak etengabe sortzen badira ere), liburu asko daude, irakaskuntza-material denetarikoa erabil daiteke... Euskara aukeratzen duen ikasle kopurua ere asko emendatu da, eta dagoeneko ia bi heren egiten ditu ikasketak euskaraz. Euskara guztiz integratuta dago egunerokotasunean, irakaskuntzan, ikerkuntzan, eta, ahaztu gabe, fakultateko administrazio eta gobernuan ere: dekanotzan, idazkaritzan, informatika-zerbitzuetan eta abarrean. == Euskarazko irakaskuntza == Aipatu dugun moduan, euskarazko irakaskuntza urte gutxitan garatu zen, Lizentziaturan. Hona hemen garapen horri buruzko datu eta data batzuk. * 84/85 Lehen aldiz eskaini ziren lizentziaturako 1. mailako bi ikasgai euskaraz: Informatika I (Iñaki Alegria) eta Programazioa (Kepa Sarasola). Bi urte geroago, irakasle berriak —Olatz Arregi, Txelo Ruiz, Patxi Angulo eta Guadalupe Gutiérrez— kontratatu ziren 1. maila osoa, bost ikasgaiak, euskaraz emateko. Irakasle gehiago etorriko ziren hurrengo urteetan, eta, garrantzitsuago, dagoeneko fakultatean zeuden hainbat irakasle animatu ziren 2. eta 3. mailako ikasgaiak euskaraz ere prestatzera eta irakastera. * 88/89 3. mailako bi ikasgai eskaini ziren euskaraz. Lau urte pasatu dira, eta hasierako 2 ikasgaietatik 11 ikasgaitara heldu zen. Ikasturte horretan hasitako ikasle batek ikasketen % 60 egin ahal izan zuen euskaraz. Hautazko ikasgaiak euskaraz eskaintzea zaila izan da beti, talde txikiagoak direlako. Baina ikasturte honetatik aurrera "Euskara Teknikoa I" eskainiko da hautazko moduan (eta "Euskara Teknikoa II" hurrengo urtean). * 92/93 1. ziklo osoa eskaini zen lehen aldiz euskaraz: 16 ikasgai guztira. Euskara taldea egonkortuta dago eta ikasle kopurua gora doa. 8 urte joan dira euskarazko irakaskuntza fakultatean hasi zenetik. * 94/95 Ikasketa-plana aldatu: hemendik aurrera Ingeniaritza bat izango da, eta Ikasgaiak kreditutan neurtuko dira. Plan berriaren diseinuak bermatu zuen euskararen eskaintza maila eta alor guztietan. Nobedade gisa, hautazko kreditu asko ageriko dira 4. eta 5. mailan, eta hor ere hainbat kreditu euskaraz bete ahal izango dira, beti ere ikasketak bukatzeko behar direnak baino gehiago. * 98/99 Ingeniaritza zabaldu zen maila guztietara, gaztelaniaz eta euskaraz (ikasgai batzuk ingelesez ere); tartean, 4. eta 5. mailako lizentziaturan, euskarazko ikasgaiak ere eskaini ziren lehen aldiz: lizentziaturan hasi ziren azkeneko ikasleek karreraren % 80 baino gehiago euskaraz egin ahal izan zuten. Derrigorrezko ikasgai guztiaz gain, hautazko ikasgai asko euskaraz daude dagoeneko. Ideia bat izateko, 01/02 urtean 148 hautazko kreditu eskaini ziren euskaraz; ingeniaritza osatzeko, 57 kreditu behar ziren (gehi aukera askeko beste 33). 14 urtetan egin zen bidaia (ia) osoa. Nondik gentozen eta zein zailtasun zeuden aurrean ikusita, uste dugu arrakasta baten historia dela. Tartean, hainbat irakaslek doktore-tesiak egin zituzten, liburuak, apunteak, laborategiko materialak eta abar argitaratu, arloko hiztegia osatu, programak eta aplikazioak garatu, irakasleak trebatu, ikerkuntza... Eta ez da hori guztia: 2000/01 urtean, hiru urteko Ingeniaritza Teknikoa eskaini zen, euskaraz ere, noski. Baina ez da hor historia bukatzen. 10/11 ikasturtean, Boloniako prozesua abiatu zen unibertsitate osoan: titulazio guztiak 4 urteko Graduak izango dira hemendik aurrera. Graduak diseinatzean, euskara ageri da irakaskuntza maila eta arlo guztietan: derrigorrezko kredituak, hiru espezialitateetako ikasgaiak 3. mailan, eta hainbat hautazko ikasgai eta Gradu Amaierako Lana edo Proiektua 4. mailan. Transformazio horretan gradu ondoko ikasketak, Masterrak, sortu ziren. Hainbat master eskaini ziren hasieratik, eta horietako bat, Informatika Ingeniaritzako Master profesionala (IIM), euskaraz ere eskaini zen. Horrez gain, Hizkuntzaren Azterketa eta Prozesamendua (HAP) masterra euskaraz (eta ingelesez) eskaini zen, IXA ikerketa-taldearen eskutik. Masterretan ikasle kopuruak txikiak dira (20-30), ingelesaren presentzia handia da, eta zaila da euskararen presentzia ziurtatzea, baina hor ere aukerak izan genituen euskaraz aritzeko. Informatikaren eboluzioa oso azkarra da, eta zaila da oso "bertan goxo" geratzea. Hala, hasieran definitu ziren ingeniaritzako espezialitateetan aldaketak egin ziren, eta, batez ere, 2020/21 ikasturtetik aurrera, beste gradu bat eskaini zen fakultatean: Adimen Artifizialeko Gradua. Aldaketa eta proposamen berrietan, euskararen eskaintza bermatuta dago maila guztietan. Hurrengo grafikoak bidaia osoa laburbiltzen du. Irakaskuntza euskaraz Informatika Fakultatean: Ikasleek euskaraz egin ahal izan duten ikasketen ehunekoa, hasi ziren urtearen arabera. Lizentziatura Ingeniaritza I. Tekn. Ing (II) Graduak == Ikasleak == 1984/85eko ikasturtean, hasieran, lehen mailako 375 ikasleetatik 35 inguru izan ziren euskara taldean; beraz, % 8-10 edo (datu zahar zehatzak zailak dira lortzen, eta, beraz, hurbilpen gisa hartu behar dira). Kopuru hori handituz joan da nabarmen, nahiz eta hazkundea gorabeheratsua izan den. Grafiko honetan euskara aukeratu duten ikasleen kopuruaren eboluzioa ageri da, 25/26 ikasturtea arte. Euskara aukeratu duten ikasle guztien ehunekoak (1. mailan) Eustatek ateratzen dituen datuen arabera, 2025/2026 ikasturtean, Gipuzkoako ikasleen % 82 euskaraz egiten ari da batxilergoa (eta % 68 EAE osoa kontuan hartuta). Fakultatean, % 60 inguruan aukeratu du euskara azken urteetan (gorabehera askorekin); beraz, espero da kopuru hori igotzen jarraitzea hurrengo urteetan. == Irakasleak == Irakasle gutxi zegoen hasieran fakultatean, baina eskaera gero eta handiagoari aurre egin ahal izateko, lagun asko kontratatu behar izan ziren oso denbora gutxian, informatikariekin batera fisikariak, matematikariak, eta abar. Irakasle asko ez ziren euskaldunak. Beraz, euskarazko ikasgaiak eman ahal izateko, euskarazko profila zuten lehengo plazak sortu ziren. Horrekin batera, zenbait liberazio izan ziren irakasleen euskara maila eta praktika hobetzeko, EGA tituluak lortzeko eta abar. Horrekin guztiarekin lortu zen gauzatzea aurreko paragrafoetan aipatu dugun ibilbidea. Hasieran, 1984an, irakasleen % 20 edo euskaraz ari ziren; ingeniaritza abian jarri zenean, 1994an, % 40; eta Gradua hasi zenean, % 55 edo. Egoera gaur oso bestelakoa da. Kontratatzen diren irakasle berriak, salbuespenak salbuespen, euskaldunak dira, eta dagoeneko irakasleen % 85 edo euskalduna da, eta laster, klaustro (ia) osoa euskalduna izango da. == Irakaskuntzarako Materialak == Urte hauetan, oinarrizko bibliografia euskaraz osatu da: hiztegiak sortu dira, nazioarteko erreferentzia-liburuak itzuli dira, eta hainbat eta hainbat testu eta eskuliburu sortu dira. Izan ere, gai askotako liburuak daude dagoeneko euskaraz: programazio-metodologia, -ariketak eta -lengoaiak (ADA, C, Python, LISP...), datu-baseak, konputagailuen arkitektura, sistema digitalak, zirkuitu elektriko eta elektronikoak, sistema eragileak, robotika, matematikak, konputagailu-sareak, sistemen eta sareen administrazioa, makina-lengoaia, konputagailu bidezko grafikoak, hizkuntzaren prozesamendua, arloko hiztegiak eta abar. Ia arlo guztietan. Eta ez hori bakarrik: ikasgai gehienetan apunte oso landuak daude, ariketa eta laborategiko praktiketarako hainbat material sortu da, webeko ikastaroak prestatu dira, eta abar. Ezerezetik abiatu ginen, baina oparoa da gaurko egoera. Dena den, kontuan hartu behar da liburu eta material berriak deabruzko abailaz sortzen (eta hiltzen) direla, gehien bat ingelesez, eta oso zaila dela erritmo horri eustea. Are gehiago, azken urteetako joera indartsua da: ikasleek gero eta gutxiago erabiltzen dute liburu-formatua. Eta horretan gaude fakultatean ere: euskarazko materialak wikipedian, wikiliburutan, bideotutorialetan eta beste hainbat euskarri digitaletan ere daude eskuragarri. == Ikerkuntza == Fakultateko irakaskuntzan euskarak izandako eboluzioa azaldu dugu orri hauetan, eta merezi du aipatzea, labur, euskararen presentzia ikerketan ere. Izan ere, ikerketaren emaitzak munduan azaltzeko hizkuntza globalizatua ingelesa bada ere, horrek ez du galarazten, inondik inora, taldeen barne lana eta ekoizpena euskaraz ere egitea eta zabaltzea. Hainbat ikerketa-talde daude fakultatean, eta irakasleak euskaldunak diren neurrian, euskaraz ere lan egiten dute. Azpimarratu behar da IXA taldea, gaur Hitz zentroan integratuta, ikerketa-talderik handiena, hizkuntzaren prozesamenduan lan egiten duena. Ikerketaren eta goi mailako formazioaren emaitza ezagunetako bat doktore-tesiak dira. Eremu ia berria zen euskararako, baina hor ere arrastoa utzi dugu. Kepa Sarasola irakasleak, sortu berria zen IXA taldeko kideak, defendatu zuen fakultateko aurreneko doktore-tesia euskaraz, 1988an. Urteak joan urteak etorri, dagoeneko hainbat eta hainbat doktore-tesi egin dira euskaraz. Azken urteetan, eta nazioarteko tesiak orokortu diren neurrian, ingelesa guztiz nagusitu da tesietan, baina ohiko da euskara eta ingelesa batera erabiltzea, atal desberdinetan, tesiak idazterakoan. Beraz, beste hainbat tesitan ere, euskarak badu presentzia nabarmena. Euskararekin erlazionatutako garapen asko egin dira fakultatean: testuen zuzentzaile automatikoak hasieran, eta adimen artifizialaz lagundutako itzultzaileak, bilatzaileak eta abar gaur egun. Produkzio zientifikoa zabala da eremu horietan. == Fakultateko administrazioa eta gobernua == Azken aipamen bat fakultatearen funtzionamendu orokorrari buruz. Dekanotzak eta Fakultate Batzarrak euskara dute lan-hizkuntza gaur egun. Idazkaritzako, ate-zaintzako eta informatika-zerbitzuetako langileak ere euskaldunak dira. Horren guztiaren isla, fakultateak lortu zuen, 2016 urtean, Bikain agiria, euskararen kalitate-ziurtagiria. Euskararen erabilera enpresa-munduan aztertzen duen ekimena unibertsitatera zabaldu da aurreneko aldiz, eta gure ibilbidea eta egoera saritu dituzte. == Etorkizuna == Euskara Informatika Fakultateko hizkuntza da, arlo guztietan. Eta hala izango da etorkizunean ere. Unibertsitatera sartzen diren ikasleak ohituta daude euskaraz aritzeko, eta goranzko joera dago euskarazko ikasketak hautatzeko. Euskarazko irakaskuntzarekin hasi ginenetik, 1.500 profesional baino gehiago formatu ditugu euskaraz informatikaren maila guztietan, gizarteko arlo guztietara euskara eraman dutenak: irakaskuntzara, administraziora, enpresetara, ikerketa-zentroetara...., hemen eta munduan zehar ere. Eta hurrengo 50 urteetan? Informatikaren etorkizuna aurreikusten ia ezinezkoa da, noski, baina euskara ondo errotuta dago fakultatearen bizitzan. Ikasle gehiago formatuko dira euskaraz, hizkuntzaren kalitatea hobetuko da, erabilera areagotuko da, ikasgai eta proiektu berriak sortuko dira… Ilusioa, kapazitatea eta gogoa ez zaizkigu faltako! axzkp171yof4hud63lp5jjcmbm6jm8e 43209 43208 2026-05-27T09:13:18Z Ksarasola 1603 beltzezko nabardurak 43209 wikitext text/x-wiki '''DIF 1986-1995: Euskal lerroa sendotzen''' Informatika-ikasketak Donostian 1971n abiatu baziren ere, 1976ko martxoan sortu ziren Espainian, legez, lehen hiru fakultateak, Donostian, Bartzelonan eta Madrilen. 1980an, Euskal Herriko Unibertsitatea sortzean, Donostiako Informatika Fakultatea izan zen haren zentro nagusietako bat Gipuzkoako campusean, Kimika eta Zuzenbide Fakultateekin batera. 50 urte bete ditu, beraz, EHUko Informatika Fakultateak 2026an. Euskararen presentziak unibertsitate-ikasketetan, EHUn, eboluzio oso desberdina izan du zentroen arabera. Gipuzkoako campusaren kasuan, eta zientzia/teknologiaren arloan, aitzindariak izan ziren Kimika eta Informatika Fakultateak. Informatika Fakultatearen kasua deigarria da. Urte gutxi sortu zenetik, 1980ko hamarkadan irakasle berri gazte asko sartu zen irakaskuntza-lanetan, gero eta ikasle gehiagok aukeratzen zituzten ikasketa berriak aurrera eramateko. Hori ez zen oztopoa izan, ordea, irakasle askoren euskaltzaletasuna praktikan jartzeko. Bi izen aipatu behar dira, Kepa Sarasola eta Iñaki Alegria, haien kemenez eta sailetako irakasleen babesarekin abiatu baitzen euskarazko talde bat fakultatean, garaian Informatikaren Lizentziatura ziren bost urteko ikasketetan. Eta lagun asko bultzatu zuten gero lantegi horretan sartzeko. Erronka ez zen makala, zerotik abiatu behar baitzen arlo guztietan: terminologia, liburuak, apunte eta eskuliburuak... dena zegoen egiteko... eta dena partekatu behar zen ikerketa eta tesiekin, horiek ere euskaraz. Urteak igaro dira, eta gaurko egoera Informatika Fakultatean arras desberdina da: ikasketak euskaraz egin daitezke, terminologia finkatuta dagon (termino eta kontzeptu berriak etengabe sortzen badira ere), liburu asko daude, irakaskuntza-material denetarikoa erabil daiteke... Euskara aukeratzen duen ikasle kopurua ere asko emendatu da, eta dagoeneko ia bi heren egiten ditu ikasketak euskaraz. Euskara guztiz integratuta dago egunerokotasunean, irakaskuntzan, ikerkuntzan, eta, ahaztu gabe, fakultateko administrazio eta gobernuan ere: dekanotzan, idazkaritzan, informatika-zerbitzuetan eta abarrean. == Euskarazko irakaskuntza == Aipatu dugun moduan, euskarazko irakaskuntza urte gutxitan garatu zen, '''Lizentziaturan'''. Hona hemen garapen horri buruzko datu eta data batzuk. * '''84/85''' Lehen aldiz eskaini ziren lizentziaturako 1. mailako bi ikasgai euskaraz: Informatika I (Iñaki Alegria) eta Programazioa (Kepa Sarasola). Bi urte geroago, irakasle berriak —Olatz Arregi, Txelo Ruiz, Patxi Angulo eta Guadalupe Gutiérrez— kontratatu ziren 1. maila osoa, bost ikasgaiak, euskaraz emateko. Irakasle gehiago etorriko ziren hurrengo urteetan, eta, garrantzitsuago, dagoeneko fakultatean zeuden hainbat irakasle animatu ziren 2. eta 3. mailako ikasgaiak euskaraz ere prestatzera eta irakastera. * '''88/89''' 3. mailako bi ikasgai eskaini ziren euskaraz. Lau urte pasatu dira, eta hasierako 2 ikasgaietatik 11 ikasgaitara heldu zen. Ikasturte horretan hasitako ikasle batek ikasketen % 60 egin ahal izan zuen euskaraz. Hautazko ikasgaiak euskaraz eskaintzea zaila izan da beti, talde txikiagoak direlako. Baina ikasturte honetatik aurrera "Euskara Teknikoa I" eskainiko da hautazko moduan (eta "Euskara Teknikoa II" hurrengo urtean). * '''92/93''' 1. ziklo osoa eskaini zen lehen aldiz euskaraz: 16 ikasgai guztira. Euskara taldea egonkortuta dago eta ikasle kopurua gora doa. 8 urte joan dira euskarazko irakaskuntza fakultatean hasi zenetik. * '''94/95''' Ikasketa-plana aldatu: hemendik aurrera '''Ingeniaritza''' bat izango da, eta Ikasgaiak kreditutan neurtuko dira. Plan berriaren diseinuak bermatu zuen euskararen eskaintza maila eta alor guztietan. Nobedade gisa, hautazko kreditu asko ageriko dira 4. eta 5. mailan, eta hor ere hainbat kreditu euskaraz bete ahal izango dira, beti ere ikasketak bukatzeko behar direnak baino gehiago. * '''98/99''' Ingeniaritza zabaldu zen maila guztietara, gaztelaniaz eta euskaraz (ikasgai batzuk ingelesez ere); tartean, 4. eta 5. mailako lizentziaturan, euskarazko ikasgaiak ere eskaini ziren lehen aldiz: lizentziaturan hasi ziren azkeneko ikasleek karreraren % 80 baino gehiago euskaraz egin ahal izan zuten. Derrigorrezko ikasgai guztiaz gain, hautazko ikasgai asko euskaraz daude dagoeneko. Ideia bat izateko, 01/02 urtean 148 hautazko kreditu eskaini ziren euskaraz; ingeniaritza osatzeko, 57 kreditu behar ziren (gehi aukera askeko beste 33). 14 urtetan egin zen bidaia (ia) osoa. Nondik gentozen eta zein zailtasun zeuden aurrean ikusita, uste dugu arrakasta baten historia dela. Tartean, hainbat irakaslek doktore-tesiak egin zituzten, liburuak, apunteak, laborategiko materialak eta abar argitaratu, arloko hiztegia osatu, programak eta aplikazioak garatu, irakasleak trebatu, ikerkuntza... Eta ez da hori guztia: 2000/01 urtean, hiru urteko Ingeniaritza Teknikoa eskaini zen, euskaraz ere, noski. Baina ez da hor historia bukatzen. 10/11 ikasturtean, Boloniako prozesua abiatu zen unibertsitate osoan: titulazio guztiak '''4 urteko Graduak''' izango dira hemendik aurrera. Graduak diseinatzean, euskara ageri da irakaskuntza maila eta arlo guztietan: derrigorrezko kredituak, hiru espezialitateetako ikasgaiak 3. mailan, eta hainbat hautazko ikasgai eta Gradu Amaierako Lana edo Proiektua 4. mailan. Transformazio horretan gradu ondoko ikasketak, '''Masterrak''', sortu ziren. Hainbat master eskaini ziren hasieratik, eta horietako bat, Informatika Ingeniaritzako Master profesionala (IIM), euskaraz ere eskaini zen. Horrez gain, Hizkuntzaren Azterketa eta Prozesamendua (HAP) masterra euskaraz (eta ingelesez) eskaini zen, IXA ikerketa-taldearen eskutik. Masterretan ikasle kopuruak txikiak dira (20-30), ingelesaren presentzia handia da, eta zaila da euskararen presentzia ziurtatzea, baina hor ere aukerak izan genituen euskaraz aritzeko. Informatikaren eboluzioa oso azkarra da, eta zaila da oso "bertan goxo" geratzea. Hala, hasieran definitu ziren ingeniaritzako espezialitateetan aldaketak egin ziren, eta, batez ere, 2020/21 ikasturtetik aurrera, beste gradu bat eskaini zen fakultatean: '''Adimen Artifizialeko Gradua'''. Aldaketa eta proposamen berrietan, euskararen eskaintza bermatuta dago maila guztietan. Hurrengo grafikoak bidaia osoa laburbiltzen du. Irakaskuntza euskaraz Informatika Fakultatean: Ikasleek euskaraz egin ahal izan duten ikasketen ehunekoa, hasi ziren urtearen arabera. Lizentziatura Ingeniaritza I. Tekn. Ing (II) Graduak == Ikasleak == 1984/85eko ikasturtean, hasieran, lehen mailako 375 ikasleetatik 35 inguru izan ziren euskara taldean; beraz, % 8-10 edo (datu zahar zehatzak zailak dira lortzen, eta, beraz, hurbilpen gisa hartu behar dira). Kopuru hori handituz joan da nabarmen, nahiz eta hazkundea gorabeheratsua izan den. Grafiko honetan euskara aukeratu duten ikasleen kopuruaren eboluzioa ageri da, 25/26 ikasturtea arte. Euskara aukeratu duten ikasle guztien ehunekoak (1. mailan) Eustatek ateratzen dituen datuen arabera, 2025/2026 ikasturtean, Gipuzkoako ikasleen % 82 euskaraz egiten ari da batxilergoa (eta % 68 EAE osoa kontuan hartuta). Fakultatean, % 60 inguruan aukeratu du euskara azken urteetan (gorabehera askorekin); beraz, espero da kopuru hori igotzen jarraitzea hurrengo urteetan. == Irakasleak == Irakasle gutxi zegoen hasieran fakultatean, baina eskaera gero eta handiagoari aurre egin ahal izateko, lagun asko kontratatu behar izan ziren oso denbora gutxian, informatikariekin batera fisikariak, matematikariak, eta abar. Irakasle asko ez ziren euskaldunak. Beraz, euskarazko ikasgaiak eman ahal izateko, euskarazko profila zuten lehengo plazak sortu ziren. Horrekin batera, zenbait liberazio izan ziren irakasleen euskara maila eta praktika hobetzeko, EGA tituluak lortzeko eta abar. Horrekin guztiarekin lortu zen gauzatzea aurreko paragrafoetan aipatu dugun ibilbidea. Hasieran, 1984an, irakasleen % 20 edo euskaraz ari ziren; ingeniaritza abian jarri zenean, 1994an, % 40; eta Gradua hasi zenean, % 55 edo. Egoera gaur oso bestelakoa da. Kontratatzen diren irakasle berriak, salbuespenak salbuespen, euskaldunak dira, eta dagoeneko irakasleen % 85 edo euskalduna da, eta laster, klaustro (ia) osoa euskalduna izango da. == Irakaskuntzarako Materialak == Urte hauetan, oinarrizko bibliografia euskaraz osatu da: hiztegiak sortu dira, nazioarteko erreferentzia-liburuak itzuli dira, eta hainbat eta hainbat testu eta eskuliburu sortu dira. Izan ere, gai askotako liburuak daude dagoeneko euskaraz: programazio-metodologia, -ariketak eta -lengoaiak (ADA, C, Python, LISP...), datu-baseak, konputagailuen arkitektura, sistema digitalak, zirkuitu elektriko eta elektronikoak, sistema eragileak, robotika, matematikak, konputagailu-sareak, sistemen eta sareen administrazioa, makina-lengoaia, konputagailu bidezko grafikoak, hizkuntzaren prozesamendua, arloko hiztegiak eta abar. Ia arlo guztietan. Eta ez hori bakarrik: ikasgai gehienetan apunte oso landuak daude, ariketa eta laborategiko praktiketarako hainbat material sortu da, webeko ikastaroak prestatu dira, eta abar. Ezerezetik abiatu ginen, baina oparoa da gaurko egoera. Dena den, kontuan hartu behar da liburu eta material berriak deabruzko abailaz sortzen (eta hiltzen) direla, gehien bat ingelesez, eta oso zaila dela erritmo horri eustea. Are gehiago, azken urteetako joera indartsua da: ikasleek gero eta gutxiago erabiltzen dute liburu-formatua. Eta horretan gaude fakultatean ere: euskarazko materialak wikipedian, wikiliburutan, bideotutorialetan eta beste hainbat euskarri digitaletan ere daude eskuragarri. == Ikerkuntza == Fakultateko irakaskuntzan euskarak izandako eboluzioa azaldu dugu orri hauetan, eta merezi du aipatzea, labur, euskararen presentzia ikerketan ere. Izan ere, ikerketaren emaitzak munduan azaltzeko hizkuntza globalizatua ingelesa bada ere, horrek ez du galarazten, inondik inora, taldeen barne lana eta ekoizpena euskaraz ere egitea eta zabaltzea. Hainbat ikerketa-talde daude fakultatean, eta irakasleak euskaldunak diren neurrian, euskaraz ere lan egiten dute. Azpimarratu behar da IXA taldea, gaur Hitz zentroan integratuta, ikerketa-talderik handiena, hizkuntzaren prozesamenduan lan egiten duena. Ikerketaren eta goi mailako formazioaren emaitza ezagunetako bat doktore-tesiak dira. Eremu ia berria zen euskararako, baina hor ere arrastoa utzi dugu. Kepa Sarasola irakasleak, sortu berria zen IXA taldeko kideak, defendatu zuen fakultateko aurreneko doktore-tesia euskaraz, 1988an. Urteak joan urteak etorri, dagoeneko hainbat eta hainbat doktore-tesi egin dira euskaraz. Azken urteetan, eta nazioarteko tesiak orokortu diren neurrian, ingelesa guztiz nagusitu da tesietan, baina ohiko da euskara eta ingelesa batera erabiltzea, atal desberdinetan, tesiak idazterakoan. Beraz, beste hainbat tesitan ere, euskarak badu presentzia nabarmena. Euskararekin erlazionatutako garapen asko egin dira fakultatean: testuen zuzentzaile automatikoak hasieran, eta adimen artifizialaz lagundutako itzultzaileak, bilatzaileak eta abar gaur egun. Produkzio zientifikoa zabala da eremu horietan. == Fakultateko administrazioa eta gobernua == Azken aipamen bat fakultatearen funtzionamendu orokorrari buruz. Dekanotzak eta Fakultate Batzarrak euskara dute lan-hizkuntza gaur egun. Idazkaritzako, ate-zaintzako eta informatika-zerbitzuetako langileak ere euskaldunak dira. Horren guztiaren isla, fakultateak lortu zuen, 2016 urtean, Bikain agiria, euskararen kalitate-ziurtagiria. Euskararen erabilera enpresa-munduan aztertzen duen ekimena unibertsitatera zabaldu da aurreneko aldiz, eta gure ibilbidea eta egoera saritu dituzte. == Etorkizuna == Euskara Informatika Fakultateko hizkuntza da, arlo guztietan. Eta hala izango da etorkizunean ere. Unibertsitatera sartzen diren ikasleak ohituta daude euskaraz aritzeko, eta goranzko joera dago euskarazko ikasketak hautatzeko. Euskarazko irakaskuntzarekin hasi ginenetik, 1.500 profesional baino gehiago formatu ditugu euskaraz informatikaren maila guztietan, gizarteko arlo guztietara euskara eraman dutenak: irakaskuntzara, administraziora, enpresetara, ikerketa-zentroetara...., hemen eta munduan zehar ere. Eta hurrengo 50 urteetan? Informatikaren etorkizuna aurreikusten ia ezinezkoa da, noski, baina euskara ondo errotuta dago fakultatearen bizitzan. Ikasle gehiago formatuko dira euskaraz, hizkuntzaren kalitatea hobetuko da, erabilera areagotuko da, ikasgai eta proiektu berriak sortuko dira… Ilusioa, kapazitatea eta gogoa ez zaizkigu faltako! ac83y9lziofkoeu3bscaoezj5bum9ei 43210 43209 2026-05-27T10:04:56Z Ksarasola 1603 irudiak 43210 wikitext text/x-wiki '''DIF 1986-1995: Euskal lerroa sendotzen''' Informatika-ikasketak Donostian 1971n abiatu baziren ere, 1976ko martxoan sortu ziren Espainian, legez, lehen hiru fakultateak, Donostian, Bartzelonan eta Madrilen. 1980an, Euskal Herriko Unibertsitatea sortzean, Donostiako Informatika Fakultatea izan zen haren zentro nagusietako bat Gipuzkoako campusean, Kimika eta Zuzenbide Fakultateekin batera. 50 urte bete ditu, beraz, EHUko Informatika Fakultateak 2026an. Euskararen presentziak unibertsitate-ikasketetan, EHUn, eboluzio oso desberdina izan du zentroen arabera. Gipuzkoako campusaren kasuan, eta zientzia/teknologiaren arloan, aitzindariak izan ziren Kimika eta Informatika Fakultateak. Informatika Fakultatearen kasua deigarria da. Urte gutxi sortu zenetik, 1980ko hamarkadan irakasle berri gazte asko sartu zen irakaskuntza-lanetan, gero eta ikasle gehiagok aukeratzen zituzten ikasketa berriak aurrera eramateko. Hori ez zen oztopoa izan, ordea, irakasle askoren euskaltzaletasuna praktikan jartzeko. Bi izen aipatu behar dira, Kepa Sarasola eta Iñaki Alegria, haien kemenez eta sailetako irakasleen babesarekin abiatu baitzen euskarazko talde bat fakultatean, garaian Informatikaren Lizentziatura ziren bost urteko ikasketetan. Eta lagun asko bultzatu zuten gero lantegi horretan sartzeko. Erronka ez zen makala, zerotik abiatu behar baitzen arlo guztietan: terminologia, liburuak, apunte eta eskuliburuak... dena zegoen egiteko... eta dena partekatu behar zen ikerketa eta tesiekin, horiek ere euskaraz. Urteak igaro dira, eta gaurko egoera Informatika Fakultatean arras desberdina da: ikasketak euskaraz egin daitezke, terminologia finkatuta dagon (termino eta kontzeptu berriak etengabe sortzen badira ere), liburu asko daude, irakaskuntza-material denetarikoa erabil daiteke... Euskara aukeratzen duen ikasle kopurua ere asko emendatu da, eta dagoeneko ia bi heren egiten ditu ikasketak euskaraz. Euskara guztiz integratuta dago egunerokotasunean, irakaskuntzan, ikerkuntzan, eta, ahaztu gabe, fakultateko administrazio eta gobernuan ere: dekanotzan, idazkaritzan, informatika-zerbitzuetan eta abarrean. == Euskarazko irakaskuntza == Aipatu dugun moduan, euskarazko irakaskuntza urte gutxitan garatu zen, '''Lizentziaturan'''. Hona hemen garapen horri buruzko datu eta data batzuk. * '''84/85''' Lehen aldiz eskaini ziren lizentziaturako 1. mailako bi ikasgai euskaraz: Informatika I (Iñaki Alegria) eta Programazioa (Kepa Sarasola). Bi urte geroago, irakasle berriak —Olatz Arregi, Txelo Ruiz, Patxi Angulo eta Guadalupe Gutiérrez— kontratatu ziren 1. maila osoa, bost ikasgaiak, euskaraz emateko. Irakasle gehiago etorriko ziren hurrengo urteetan, eta, garrantzitsuago, dagoeneko fakultatean zeuden hainbat irakasle animatu ziren 2. eta 3. mailako ikasgaiak euskaraz ere prestatzera eta irakastera. * '''88/89''' 3. mailako bi ikasgai eskaini ziren euskaraz. Lau urte pasatu dira, eta hasierako 2 ikasgaietatik 11 ikasgaitara heldu zen. Ikasturte horretan hasitako ikasle batek ikasketen % 60 egin ahal izan zuen euskaraz. Hautazko ikasgaiak euskaraz eskaintzea zaila izan da beti, talde txikiagoak direlako. Baina ikasturte honetatik aurrera "Euskara Teknikoa I" eskainiko da hautazko moduan (eta "Euskara Teknikoa II" hurrengo urtean). * '''92/93''' 1. ziklo osoa eskaini zen lehen aldiz euskaraz: 16 ikasgai guztira. Euskara taldea egonkortuta dago eta ikasle kopurua gora doa. 8 urte joan dira euskarazko irakaskuntza fakultatean hasi zenetik. * '''94/95''' Ikasketa-plana aldatu: hemendik aurrera '''Ingeniaritza''' bat izango da, eta Ikasgaiak kreditutan neurtuko dira. Plan berriaren diseinuak bermatu zuen euskararen eskaintza maila eta alor guztietan. Nobedade gisa, hautazko kreditu asko ageriko dira 4. eta 5. mailan, eta hor ere hainbat kreditu euskaraz bete ahal izango dira, beti ere ikasketak bukatzeko behar direnak baino gehiago. * '''98/99''' Ingeniaritza zabaldu zen maila guztietara, gaztelaniaz eta euskaraz (ikasgai batzuk ingelesez ere); tartean, 4. eta 5. mailako lizentziaturan, euskarazko ikasgaiak ere eskaini ziren lehen aldiz: lizentziaturan hasi ziren azkeneko ikasleek karreraren % 80 baino gehiago euskaraz egin ahal izan zuten. Derrigorrezko ikasgai guztiaz gain, hautazko ikasgai asko euskaraz daude dagoeneko. Ideia bat izateko, 01/02 urtean 148 hautazko kreditu eskaini ziren euskaraz; ingeniaritza osatzeko, 57 kreditu behar ziren (gehi aukera askeko beste 33). 14 urtetan egin zen bidaia (ia) osoa. Nondik gentozen eta zein zailtasun zeuden aurrean ikusita, uste dugu arrakasta baten historia dela. Tartean, hainbat irakaslek doktore-tesiak egin zituzten, liburuak, apunteak, laborategiko materialak eta abar argitaratu, arloko hiztegia osatu, programak eta aplikazioak garatu, irakasleak trebatu, ikerkuntza... Eta ez da hori guztia: 2000/01 urtean, hiru urteko Ingeniaritza Teknikoa eskaini zen, euskaraz ere, noski. Baina ez da hor historia bukatzen. 10/11 ikasturtean, Boloniako prozesua abiatu zen unibertsitate osoan: titulazio guztiak '''4 urteko Graduak''' izango dira hemendik aurrera. Graduak diseinatzean, euskara ageri da irakaskuntza maila eta arlo guztietan: derrigorrezko kredituak, hiru espezialitateetako ikasgaiak 3. mailan, eta hainbat hautazko ikasgai eta Gradu Amaierako Lana edo Proiektua 4. mailan. Transformazio horretan gradu ondoko ikasketak, '''Masterrak''', sortu ziren. Hainbat master eskaini ziren hasieratik, eta horietako bat, Informatika Ingeniaritzako Master profesionala (IIM), euskaraz ere eskaini zen. Horrez gain, Hizkuntzaren Azterketa eta Prozesamendua (HAP) masterra euskaraz (eta ingelesez) eskaini zen, IXA ikerketa-taldearen eskutik. Masterretan ikasle kopuruak txikiak dira (20-30), ingelesaren presentzia handia da, eta zaila da euskararen presentzia ziurtatzea, baina hor ere aukerak izan genituen euskaraz aritzeko. Informatikaren eboluzioa oso azkarra da, eta zaila da oso "bertan goxo" geratzea. Hala, hasieran definitu ziren ingeniaritzako espezialitateetan aldaketak egin ziren, eta, batez ere, 2020/21 ikasturtetik aurrera, beste gradu bat eskaini zen fakultatean: '''Adimen Artifizialeko Gradua'''. Aldaketa eta proposamen berrietan, euskararen eskaintza bermatuta dago maila guztietan. Hurrengo grafikoak bidaia osoa laburbiltzen du. [[File:DIF euskara lerroa karrerako ehunekoa.png|thumb|Donostiako Informatika Fakultatean Irakaskuntza euskaraz Informatika Fakultatean: Ikasleek euskaraz egin ahal izan duten ikasketen ehunekoa, hasi ziren urtearen arabera.]] == Ikasleak == 1984/85eko ikasturtean, hasieran, lehen mailako 375 ikasleetatik 35 inguru izan ziren euskara taldean; beraz, % 8-10 edo (datu zahar zehatzak zailak dira lortzen, eta, beraz, hurbilpen gisa hartu behar dira). Kopuru hori handituz joan da nabarmen, nahiz eta hazkundea gorabeheratsua izan den. Grafiko honetan euskara aukeratu duten ikasleen kopuruaren eboluzioa ageri da, 25/26 ikasturtea arte. [[File:DIF euskara lerroa 1mailan 1984-2026.png|thumb|Euskara aukeratu duten ikasle guztien ehunekoak (1. mailan)]] Eustatek ateratzen dituen datuen arabera, 2025/2026 ikasturtean, Gipuzkoako ikasleen % 82 euskaraz egiten ari da batxilergoa (eta % 68 EAE osoa kontuan hartuta). Fakultatean, % 60 inguruan aukeratu du euskara azken urteetan (gorabehera askorekin); beraz, espero da kopuru hori igotzen jarraitzea hurrengo urteetan. == Irakasleak == Irakasle gutxi zegoen hasieran fakultatean, baina eskaera gero eta handiagoari aurre egin ahal izateko, lagun asko kontratatu behar izan ziren oso denbora gutxian, informatikariekin batera fisikariak, matematikariak, eta abar. Irakasle asko ez ziren euskaldunak. Beraz, euskarazko ikasgaiak eman ahal izateko, euskarazko profila zuten lehengo plazak sortu ziren. Horrekin batera, zenbait liberazio izan ziren irakasleen euskara maila eta praktika hobetzeko, EGA tituluak lortzeko eta abar. Horrekin guztiarekin lortu zen gauzatzea aurreko paragrafoetan aipatu dugun ibilbidea. Hasieran, 1984an, irakasleen % 20 edo euskaraz ari ziren; ingeniaritza abian jarri zenean, 1994an, % 40; eta Gradua hasi zenean, % 55 edo. Egoera gaur oso bestelakoa da. Kontratatzen diren irakasle berriak, salbuespenak salbuespen, euskaldunak dira, eta dagoeneko irakasleen % 85 edo euskalduna da, eta laster, klaustro (ia) osoa euskalduna izango da. == Irakaskuntzarako Materialak == Urte hauetan, oinarrizko bibliografia euskaraz osatu da: hiztegiak sortu dira, nazioarteko erreferentzia-liburuak itzuli dira, eta hainbat eta hainbat testu eta eskuliburu sortu dira. Izan ere, gai askotako liburuak daude dagoeneko euskaraz: programazio-metodologia, -ariketak eta -lengoaiak (ADA, C, Python, LISP...), datu-baseak, konputagailuen arkitektura, sistema digitalak, zirkuitu elektriko eta elektronikoak, sistema eragileak, robotika, matematikak, konputagailu-sareak, sistemen eta sareen administrazioa, makina-lengoaia, konputagailu bidezko grafikoak, hizkuntzaren prozesamendua, arloko hiztegiak eta abar. Ia arlo guztietan. Eta ez hori bakarrik: ikasgai gehienetan apunte oso landuak daude, ariketa eta laborategiko praktiketarako hainbat material sortu da, webeko ikastaroak prestatu dira, eta abar. Ezerezetik abiatu ginen, baina oparoa da gaurko egoera. Dena den, kontuan hartu behar da liburu eta material berriak deabruzko abailaz sortzen (eta hiltzen) direla, gehien bat ingelesez, eta oso zaila dela erritmo horri eustea. Are gehiago, azken urteetako joera indartsua da: ikasleek gero eta gutxiago erabiltzen dute liburu-formatua. Eta horretan gaude fakultatean ere: euskarazko materialak wikipedian, wikiliburutan, bideotutorialetan eta beste hainbat euskarri digitaletan ere daude eskuragarri. == Ikerkuntza == Fakultateko irakaskuntzan euskarak izandako eboluzioa azaldu dugu orri hauetan, eta merezi du aipatzea, labur, euskararen presentzia ikerketan ere. Izan ere, ikerketaren emaitzak munduan azaltzeko hizkuntza globalizatua ingelesa bada ere, horrek ez du galarazten, inondik inora, taldeen barne lana eta ekoizpena euskaraz ere egitea eta zabaltzea. Hainbat ikerketa-talde daude fakultatean, eta irakasleak euskaldunak diren neurrian, euskaraz ere lan egiten dute. Azpimarratu behar da IXA taldea, gaur Hitz zentroan integratuta, ikerketa-talderik handiena, hizkuntzaren prozesamenduan lan egiten duena. Ikerketaren eta goi mailako formazioaren emaitza ezagunetako bat doktore-tesiak dira. Eremu ia berria zen euskararako, baina hor ere arrastoa utzi dugu. Kepa Sarasola irakasleak, sortu berria zen IXA taldeko kideak, defendatu zuen fakultateko aurreneko doktore-tesia euskaraz, 1988an. Urteak joan urteak etorri, dagoeneko hainbat eta hainbat doktore-tesi egin dira euskaraz. Azken urteetan, eta nazioarteko tesiak orokortu diren neurrian, ingelesa guztiz nagusitu da tesietan, baina ohiko da euskara eta ingelesa batera erabiltzea, atal desberdinetan, tesiak idazterakoan. Beraz, beste hainbat tesitan ere, euskarak badu presentzia nabarmena. Euskararekin erlazionatutako garapen asko egin dira fakultatean: testuen zuzentzaile automatikoak hasieran, eta adimen artifizialaz lagundutako itzultzaileak, bilatzaileak eta abar gaur egun. Produkzio zientifikoa zabala da eremu horietan. == Fakultateko administrazioa eta gobernua == [[File:DIF Bikain ziurtagiria 2016.png|thumb|Donostiako Informatika Fakultateak 2016an jaso zuen Bikain ziurtagiria]]Azken aipamen bat fakultatearen funtzionamendu orokorrari buruz. Dekanotzak eta Fakultate Batzarrak euskara dute lan-hizkuntza gaur egun. Idazkaritzako, ate-zaintzako eta informatika-zerbitzuetako langileak ere euskaldunak dira. Horren guztiaren isla, fakultateak lortu zuen, 2016 urtean, Bikain agiria, euskararen kalitate-ziurtagiria. Euskararen erabilera enpresa-munduan aztertzen duen ekimena unibertsitatera zabaldu da aurreneko aldiz, eta gure ibilbidea eta egoera saritu dituzte. == Etorkizuna == Euskara Informatika Fakultateko hizkuntza da, arlo guztietan. Eta hala izango da etorkizunean ere. Unibertsitatera sartzen diren ikasleak ohituta daude euskaraz aritzeko, eta goranzko joera dago euskarazko ikasketak hautatzeko. Euskarazko irakaskuntzarekin hasi ginenetik, 1.500 profesional baino gehiago formatu ditugu euskaraz informatikaren maila guztietan, gizarteko arlo guztietara euskara eraman dutenak: irakaskuntzara, administraziora, enpresetara, ikerketa-zentroetara...., hemen eta munduan zehar ere. Eta hurrengo 50 urteetan? Informatikaren etorkizuna aurreikusten ia ezinezkoa da, noski, baina euskara ondo errotuta dago fakultatearen bizitzan. Ikasle gehiago formatuko dira euskaraz, hizkuntzaren kalitatea hobetuko da, erabilera areagotuko da, ikasgai eta proiektu berriak sortuko dira… Ilusioa, kapazitatea eta gogoa ez zaizkigu faltako! m2lxg5revlsghsf192w6zu1jexysk1u