Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Beasain

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="eu">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikibooks</sitename>
    <dbname>euwikibooks</dbname>
    <base>https://eu.wikibooks.org/wiki/Azala</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.5</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Berezi</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Eztabaida</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Lankide</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Lankide eztabaida</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikibooks</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikibooks eztabaida</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Fitxategi</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Fitxategi eztabaida</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki eztabaida</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Txantiloi</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Txantiloi eztabaida</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Laguntza</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Laguntza eztabaida</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategoria</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategoria eztabaida</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modulu</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Modulu eztabaida</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Euskal Herriko bidaia-gida/Herriz herri/Beasain</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3736</id>
    <revision>
      <id>43298</id>
      <parentid>43162</parentid>
      <timestamp>2026-06-08T06:44:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Izasala</username>
        <id>2535</id>
      </contributor>
      <origin>43298</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3544" sha1="315f5srmkr7av5apbs5ob7ywzt83fk3" xml:space="preserve">{{banner}}
{{hiri infotaula}}
'''Beasain''' [[Euskal Herriko bidaia-gida|Euskal Herriko]] udalerri bat da, [[w:Gipuzkoa|Gipuzkoako]] hegoaldekoa. {{datu praktikoak/biztanleria}} biztanle ditu.
== Ezagutu ==
Beasain, Gipuzkoako lurraldearen barruan kokatuta dagoen udalerria da. Hiriburutik, Donostiatik, 42 kilometrora dago, Oria ibaiaren arroan. Pirinioen mendebaldeko amaieran, Beasain eta Galea lurmuturraren artean kokatutako Bizkaiko Erdiko Sinklinalaren barruan alegia.

Hiriguneak 159,2 m-ko altuera du itsas mailarekiko. Herria 500 eta 800 metro arteko altuerak dituzten mediez inguraturik dago. Hauexek dira garrantzitsuenak: Murumendi, Usurbe, Pagobakar,Zormendi, Mallutz, Urresparatz, Murutxiki, Portamosegi, Txoritegi, Atxabal, Ekoneta eta Zarate.

Beasainek, 29,9 Km2ko hedadura du eta kokapen geografikoa: Latidudea 43º 03&quot; 12&quot; I, Longitudea 2 º 14&quot; 16&quot; M. Sare hidrografikoa ibai eta erreka desberdinez osatuta dago, nagusiena Oria ibaia duela.

Oria ibaiak Beasain zeharkatzean erreka eta errekatxo desberdinen urak jasotzen ditu: Eztanda, Arriaran, Larrebarrena, Muruerreka, Igartetxeerreka, Basakaitz, Mariarats, Ezkierdierreka, Arkabe, Pasazabal, Zagaitzerreka eta Agauntza ibaia. Urola aldera, Ibaieder erreka dago eta baita ondorengo errekatxo hauek ere: Errekahaundi, Otoerreka, Erroitz-erreka, Sustatxoerreka eta Eulaerreka.

=== Mugak ===

Iparrraldera, Beizama eta Azpeitia ditu mugakidetzat; hegoaldera, Lazkao, Olaberria eta Idiazabal; Ekialdera, Ordizia, Itsasondo eta Saiatz (Bidegoian) eta Mendebaldera, Ormaiztegi eta Ezkio-Itsaso. Berrogeitamar mugarri baino gehiago ditu bere inguramenean baina horietatik, bi ospetsuak dira, bakoitza lau herri desberdinen mugatzaile izateagatik &quot;Aratz-Matxinbentako mugarrie&quot; Azpeitia, Beasain, Ezkio eta Itaso Udalerriak elkartzen dituena eta &quot;Domingoko mugarrie&quot; Beasain, Beizama, Saiatz (Bidegoian) eta Itsasondo elkartzen dituena.

=== Komunikazioak ===

Kokapen geografiko berezia izateak, komunikazioen arloan paper garrantzitsua jokatzea ekarri dio Beasaini. Gainera, Beasainek izan duen industri arloko garrantziari esker, auzo-herrialdeekin eta beste herrialde batzuekin ere, oso harreman garrantzitsuak ditu. Gaur egun, Madril-Irun-Paris burdinbideak zeharkatzen du eta era berean errepidezko komunikazioen gurutzagune garrantzitsua da (N-1 Madril-Irun Errepide Nagusia, Beasain-Durango, Beasain-Iruñea, etab.). Landaretza, klima epel-hezeari dagozkion ezaugarrietakoa da; urte osoan zehar dituen tenperatura bareak eta prezipitazio etengabeak direla bide.

=== Ondarea ===

* Herrigunea
* [https://eu.wikipedia.org/wiki/Igartzako_Monumentu_Multzoa Igartzako Monumentu Multzoa]
* Astigarreta
* Gudugarreta
* Beasainmendi
* Garin
* Matxinbenta
* Arriaran

== Zer ikusi ==
== Zer egin? ==
== Ibilbideak ==
* Beasain - Usurbe
* Beasain - Usurbe - Murumendi
* Beasain - Usurbe - Murumendi 2
* Beasain - Lazkao
* Beasain - Mirandaola

== Non jan ==
=== Erretegiak ===
* [http://www.kattalin.com/ Kattalin]
* Urkiola
* [http://www.pollosprint.com/index.php?i=eu Pollo Sprint]

=== Jatetxeak ===
* Andra Mari
* Artzai-Enea
* Guregas taberna-jatetxea
* Beasaingo Batzokia
* Irizar Etxea taberna

=== Tabernak eta bestelakoak ===
[https://www.beasain.eus/non-jan-beasain Udalaren gida]

==Lo egin ==

* Dolarea****
* Beasain Hotela**
* Igartza Hotela*
* Salbatore*

==Zer ikusi ondoren ==
==Ikus, gainera ==
* [[Euskal Herriko bidaia-gida]]
==Kanpo estekak ==
* [[w:Beasain|Beasain]] Wikipedian
* [https://beasain.eus/ Beasaingo Udalaren Webgunea]
[[Kategoria:Udalerriak]]</text>
      <sha1>315f5srmkr7av5apbs5ob7ywzt83fk3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43300</id>
      <parentid>43298</parentid>
      <timestamp>2026-06-08T07:21:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Izasala</username>
        <id>2535</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ibilbideak */</comment>
      <origin>43300</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3617" sha1="3pyoarnd47zy8177ceclawi1xrgninm" xml:space="preserve">{{banner}}
{{hiri infotaula}}
'''Beasain''' [[Euskal Herriko bidaia-gida|Euskal Herriko]] udalerri bat da, [[w:Gipuzkoa|Gipuzkoako]] hegoaldekoa. {{datu praktikoak/biztanleria}} biztanle ditu.
== Ezagutu ==
Beasain, Gipuzkoako lurraldearen barruan kokatuta dagoen udalerria da. Hiriburutik, Donostiatik, 42 kilometrora dago, Oria ibaiaren arroan. Pirinioen mendebaldeko amaieran, Beasain eta Galea lurmuturraren artean kokatutako Bizkaiko Erdiko Sinklinalaren barruan alegia.

Hiriguneak 159,2 m-ko altuera du itsas mailarekiko. Herria 500 eta 800 metro arteko altuerak dituzten mediez inguraturik dago. Hauexek dira garrantzitsuenak: Murumendi, Usurbe, Pagobakar,Zormendi, Mallutz, Urresparatz, Murutxiki, Portamosegi, Txoritegi, Atxabal, Ekoneta eta Zarate.

Beasainek, 29,9 Km2ko hedadura du eta kokapen geografikoa: Latidudea 43º 03&quot; 12&quot; I, Longitudea 2 º 14&quot; 16&quot; M. Sare hidrografikoa ibai eta erreka desberdinez osatuta dago, nagusiena Oria ibaia duela.

Oria ibaiak Beasain zeharkatzean erreka eta errekatxo desberdinen urak jasotzen ditu: Eztanda, Arriaran, Larrebarrena, Muruerreka, Igartetxeerreka, Basakaitz, Mariarats, Ezkierdierreka, Arkabe, Pasazabal, Zagaitzerreka eta Agauntza ibaia. Urola aldera, Ibaieder erreka dago eta baita ondorengo errekatxo hauek ere: Errekahaundi, Otoerreka, Erroitz-erreka, Sustatxoerreka eta Eulaerreka.

=== Mugak ===

Iparrraldera, Beizama eta Azpeitia ditu mugakidetzat; hegoaldera, Lazkao, Olaberria eta Idiazabal; Ekialdera, Ordizia, Itsasondo eta Saiatz (Bidegoian) eta Mendebaldera, Ormaiztegi eta Ezkio-Itsaso. Berrogeitamar mugarri baino gehiago ditu bere inguramenean baina horietatik, bi ospetsuak dira, bakoitza lau herri desberdinen mugatzaile izateagatik &quot;Aratz-Matxinbentako mugarrie&quot; Azpeitia, Beasain, Ezkio eta Itaso Udalerriak elkartzen dituena eta &quot;Domingoko mugarrie&quot; Beasain, Beizama, Saiatz (Bidegoian) eta Itsasondo elkartzen dituena.

=== Komunikazioak ===

Kokapen geografiko berezia izateak, komunikazioen arloan paper garrantzitsua jokatzea ekarri dio Beasaini. Gainera, Beasainek izan duen industri arloko garrantziari esker, auzo-herrialdeekin eta beste herrialde batzuekin ere, oso harreman garrantzitsuak ditu. Gaur egun, Madril-Irun-Paris burdinbideak zeharkatzen du eta era berean errepidezko komunikazioen gurutzagune garrantzitsua da (N-1 Madril-Irun Errepide Nagusia, Beasain-Durango, Beasain-Iruñea, etab.). Landaretza, klima epel-hezeari dagozkion ezaugarrietakoa da; urte osoan zehar dituen tenperatura bareak eta prezipitazio etengabeak direla bide.

=== Ondarea ===

* Herrigunea
* [https://eu.wikipedia.org/wiki/Igartzako_Monumentu_Multzoa Igartzako Monumentu Multzoa]
* Astigarreta
* Gudugarreta
* Beasainmendi
* Garin
* Matxinbenta
* Arriaran

== Zer ikusi ==
== Zer egin? ==
== Ibilbideak ==
* Beasain - Usurbe
* Beasain - Usurbe - Murumendi
* Beasain - Usurbe - Murumendi 2
* Beasain - Lazkao
* Beasain - Mirandaola
* [[Euskal Herriko bidaia-gida/Ibilbideak/Murumendiko Dama|Muruko dama]]

== Non jan ==
=== Erretegiak ===
* [http://www.kattalin.com/ Kattalin]
* Urkiola
* [http://www.pollosprint.com/index.php?i=eu Pollo Sprint]

=== Jatetxeak ===
* Andra Mari
* Artzai-Enea
* Guregas taberna-jatetxea
* Beasaingo Batzokia
* Irizar Etxea taberna

=== Tabernak eta bestelakoak ===
[https://www.beasain.eus/non-jan-beasain Udalaren gida]

==Lo egin ==

* Dolarea****
* Beasain Hotela**
* Igartza Hotela*
* Salbatore*

==Zer ikusi ondoren ==
==Ikus, gainera ==
* [[Euskal Herriko bidaia-gida]]
==Kanpo estekak ==
* [[w:Beasain|Beasain]] Wikipedian
* [https://beasain.eus/ Beasaingo Udalaren Webgunea]
[[Kategoria:Udalerriak]]</text>
      <sha1>3pyoarnd47zy8177ceclawi1xrgninm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Informatikaren 50 urte 50 teknologiatan/SSH protokoloa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7272</id>
    <revision>
      <id>43301</id>
      <parentid>43290</parentid>
      <timestamp>2026-06-08T08:18:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ksarasola</username>
        <id>1603</id>
      </contributor>
      <comment>irudi bat birkokatzea</comment>
      <origin>43301</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4816" sha1="9dn0jlc7rxk46fka4ks78xdqc3a34k6" xml:space="preserve">= SSH (Secure Shell) =
[[Fitxategi:X11 ssh tunnelling.png|thumb|SSH konexio bat]]
'''SSH''' ('''Secure Shell''') [[w:konputagailu-sare|konputagailu-sare]] ez-seguru baten bidez urruneko gailu batera modu seguruan konektatzeko protokolo bat da. Horretarako tresna [[w:kriptografia|kriptografikoak]] erabiltzen ditu, trukatutako informazio guztia zifratuz. Gaur egun erabilera asko dituen arren, bere erabilera nagusiak urruneko  saioak irekitzea eta urruneko komandoak exekutatzea dira.&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Igor Leturia|abizena=Azkarate|izenburua=Interneteko komunikazioen segurtasuna I: Konfidentzialtasuna|hizkuntza=eu|data=2013-02-01|url=https://zientzia.eus/artikuluak/interneteko-komunikazioen-segurtasuna-i-konfidentz/|aldizkaria=Elhuyar Zientzia|sartze-data=2026-06-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Juanan|abizena=Pereira|izenburua=Begirada bat Interneteko zerbitzarien segurtasunari|hizkuntza=eu|data=2020-07-09|url=https://www.sarean.eus/begirada-bat-interneteko-zerbitzarien-segurtasunari/|aldizkaria=Sarean .eus|sartze-data=2026-06-06}}&lt;/ref&gt;

== Testuinguru historikoa ==
SSH protokoloa [[w:Tatu Ylönen|Tatu Ylönen]] informatikari finlandiarrak proposatu zuen 1995. urtean. Garai horretan urruneko gailuetara konektatzeko erabiltzen ziren tresna nagusiek, hala nola telnet, rlogin, rsh edo rexec, ez zuten informazioa zifratzen eta, beraz, trukatutako informazio guztia, tartean erabiltzaile izena eta pasahitza, balizko zelatari baten eskura geratzen zen. Ylönenek protokoloa proposatzeaz gain inplementazio bat garatu eta dohainik utzi zuen, ospe handia lortuz denbora gutxiren buruan.

Ondorengo bertsioak [[w:software jabedun|software jabedun]] gisa argitaratu zituen Ylönenek eta horrek eragina izan zuen 2006. urtean lan-talde batek proposatu zuen SSH berritu eta ireki baten proposamenean. Bertsio honek hainbat berrikuntza eta segurtasunean hobekuntzak ekarri zituen, baina ez zen bateragarria SSH originalarekin. Hori dela eta, SSH-2 izena jarri zioten eta hau da gaur egun gehien erabiltzen den bertsioa. Ordudanik Ylönenen bertsio originala SSH-1 bezala ezagutzen da.
[[Fitxategi:Wikibook-diagram-SSH-forwarding-basic.png|500px|center]]

== Arkitektura ==
SSH protokoloak [[w:bezero-zerbitzari|bezero-zerbitzari]] eredua erabiltzen du eta horrek urruneko gailuan SSH zerbitzari bat martxan egon beharra eskatzen du (normalean sshd bezala ezagutzen da prozesu hau eta modu lehenetsian TCP 22 [[w:sare ataka|portua]] erabiltzen du).
Protokoloak [[w:kautotze|autentifikazio]] geruza bat definitzen du, eta honek bezeroa modu egokian identifikatzeko hainbat modu eskaintzen ditu: pasahitz bidez, [[w:kriptografia asimetriko|kriptografia asimetrikoan]] oinarrituta, OTP sistemen bidez... Pasahitzaren erabilera ohikoa izan arren, ez da seguruena, pasahitz egokiak erabili ezean hiztegi-erasoak ahalbidetzen direlako. Gaur egun gomendagarriagoa da gako asimetriko parea sortzea (SSH liburutegiek beraiek izan ohi dituzte horretarako tresnak) eta gako publikoa konektatuko garen gailuetan kopiatzea. Horrela, gako pribatua duten bezeroetatik bakarrik burutu ahalko da konexioa eta hiztegi-erasoak saihestuko dira.
Autentifikazio geruzaz gain, SSH protokoloak konexio-geruza definitzen du. Geruza honetan kanal kontzeptua erabiltzen da, TCP konexio bera erabilita hainbat komunikazio kanal erabili ahal izateko. Honek aukera ematen du datuak eta kontrol informazioa (adibidez, bezeroaren leihoaren tamaina) kanal ezberdinak erabiliz bidaltzeko eta malgutasun handia ematen dio protokoloari. Horri esker, gaur egun erabilera ugari dituen protokoloa da SSH.

== Erabilerak ==
SSH [[w:Unix-moduko|Unix-moduko]] sistema eragileetarako sortu bazen ere, gaur egun [[w:Microsoft Windows|Microsoft Windows]] sistema eragilerako inplementazioak ere badaude. Protokoloaren erabilera posibleak inplementazioen araberakoak dira, baina jarraian hainbat erabilera zerrendatzen dira:

* Urruneko gailu batean komando interpretatzaile ([[w:shell (informatika)|shell]]) bat irekitzeko, hau da, sisteman saio bat hasteko. Erabilera hau izan zen protokoloa sortzeko arrazoi nagusia eta ''Telnet'' edo ''rlogin'' bezalako tresna ez seguruak ordezteko balio izan zuen.
* Komando bat urruneko gailu batean exekutatzeko, ''rsh'' programa ordeztuz.
* Fitxategiak bezero eta zerbitzariaren artean modu seguruan trukatzeko, ''sftp'' edo ''scp'' erabiliz.
* Urruneko zerbitzari batera modu automatikoan eta pasahitzik erabili behar izan gabe konektatzeko (gako publikoko kriptografia erabiliz).
* ''rsync'' tresnarekin konbinatuz babes-kopiak eta fitxategi sinkronizazioak modu eraginkor eta seguruan egiteko.
* Gailu bateko portu bat modu garden eta seguruan beste gailu bateko portu batera bideratzeko.
[[Fitxategi:SSH diagram.png|500px|center|SSH erabilera.]]

== Erreferentziak ==
{{erreferentzia zerrenda}}</text>
      <sha1>9dn0jlc7rxk46fka4ks78xdqc3a34k6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43302</id>
      <parentid>43301</parentid>
      <timestamp>2026-06-08T08:19:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ksarasola</username>
        <id>1603</id>
      </contributor>
      <comment>/* SSH (Secure Shell) */</comment>
      <origin>43302</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4827" sha1="dzt1h9i9xrrew14thej3wb6c78x8k4a" xml:space="preserve">= SSH protokoloa (Secure Shell) =
[[Fitxategi:X11 ssh tunnelling.png|thumb|SSH konexio bat]]
'''SSH''' ('''Secure Shell''') [[w:konputagailu-sare|konputagailu-sare]] ez-seguru baten bidez urruneko gailu batera modu seguruan konektatzeko protokolo bat da. Horretarako tresna [[w:kriptografia|kriptografikoak]] erabiltzen ditu, trukatutako informazio guztia zifratuz. Gaur egun erabilera asko dituen arren, bere erabilera nagusiak urruneko  saioak irekitzea eta urruneko komandoak exekutatzea dira.&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Igor Leturia|abizena=Azkarate|izenburua=Interneteko komunikazioen segurtasuna I: Konfidentzialtasuna|hizkuntza=eu|data=2013-02-01|url=https://zientzia.eus/artikuluak/interneteko-komunikazioen-segurtasuna-i-konfidentz/|aldizkaria=Elhuyar Zientzia|sartze-data=2026-06-06}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Juanan|abizena=Pereira|izenburua=Begirada bat Interneteko zerbitzarien segurtasunari|hizkuntza=eu|data=2020-07-09|url=https://www.sarean.eus/begirada-bat-interneteko-zerbitzarien-segurtasunari/|aldizkaria=Sarean .eus|sartze-data=2026-06-06}}&lt;/ref&gt;

== Testuinguru historikoa ==
SSH protokoloa [[w:Tatu Ylönen|Tatu Ylönen]] informatikari finlandiarrak proposatu zuen 1995. urtean. Garai horretan urruneko gailuetara konektatzeko erabiltzen ziren tresna nagusiek, hala nola telnet, rlogin, rsh edo rexec, ez zuten informazioa zifratzen eta, beraz, trukatutako informazio guztia, tartean erabiltzaile izena eta pasahitza, balizko zelatari baten eskura geratzen zen. Ylönenek protokoloa proposatzeaz gain inplementazio bat garatu eta dohainik utzi zuen, ospe handia lortuz denbora gutxiren buruan.

Ondorengo bertsioak [[w:software jabedun|software jabedun]] gisa argitaratu zituen Ylönenek eta horrek eragina izan zuen 2006. urtean lan-talde batek proposatu zuen SSH berritu eta ireki baten proposamenean. Bertsio honek hainbat berrikuntza eta segurtasunean hobekuntzak ekarri zituen, baina ez zen bateragarria SSH originalarekin. Hori dela eta, SSH-2 izena jarri zioten eta hau da gaur egun gehien erabiltzen den bertsioa. Ordudanik Ylönenen bertsio originala SSH-1 bezala ezagutzen da.
[[Fitxategi:Wikibook-diagram-SSH-forwarding-basic.png|500px|center]]

== Arkitektura ==
SSH protokoloak [[w:bezero-zerbitzari|bezero-zerbitzari]] eredua erabiltzen du eta horrek urruneko gailuan SSH zerbitzari bat martxan egon beharra eskatzen du (normalean sshd bezala ezagutzen da prozesu hau eta modu lehenetsian TCP 22 [[w:sare ataka|portua]] erabiltzen du).
Protokoloak [[w:kautotze|autentifikazio]] geruza bat definitzen du, eta honek bezeroa modu egokian identifikatzeko hainbat modu eskaintzen ditu: pasahitz bidez, [[w:kriptografia asimetriko|kriptografia asimetrikoan]] oinarrituta, OTP sistemen bidez... Pasahitzaren erabilera ohikoa izan arren, ez da seguruena, pasahitz egokiak erabili ezean hiztegi-erasoak ahalbidetzen direlako. Gaur egun gomendagarriagoa da gako asimetriko parea sortzea (SSH liburutegiek beraiek izan ohi dituzte horretarako tresnak) eta gako publikoa konektatuko garen gailuetan kopiatzea. Horrela, gako pribatua duten bezeroetatik bakarrik burutu ahalko da konexioa eta hiztegi-erasoak saihestuko dira.
Autentifikazio geruzaz gain, SSH protokoloak konexio-geruza definitzen du. Geruza honetan kanal kontzeptua erabiltzen da, TCP konexio bera erabilita hainbat komunikazio kanal erabili ahal izateko. Honek aukera ematen du datuak eta kontrol informazioa (adibidez, bezeroaren leihoaren tamaina) kanal ezberdinak erabiliz bidaltzeko eta malgutasun handia ematen dio protokoloari. Horri esker, gaur egun erabilera ugari dituen protokoloa da SSH.

== Erabilerak ==
SSH [[w:Unix-moduko|Unix-moduko]] sistema eragileetarako sortu bazen ere, gaur egun [[w:Microsoft Windows|Microsoft Windows]] sistema eragilerako inplementazioak ere badaude. Protokoloaren erabilera posibleak inplementazioen araberakoak dira, baina jarraian hainbat erabilera zerrendatzen dira:

* Urruneko gailu batean komando interpretatzaile ([[w:shell (informatika)|shell]]) bat irekitzeko, hau da, sisteman saio bat hasteko. Erabilera hau izan zen protokoloa sortzeko arrazoi nagusia eta ''Telnet'' edo ''rlogin'' bezalako tresna ez seguruak ordezteko balio izan zuen.
* Komando bat urruneko gailu batean exekutatzeko, ''rsh'' programa ordeztuz.
* Fitxategiak bezero eta zerbitzariaren artean modu seguruan trukatzeko, ''sftp'' edo ''scp'' erabiliz.
* Urruneko zerbitzari batera modu automatikoan eta pasahitzik erabili behar izan gabe konektatzeko (gako publikoko kriptografia erabiliz).
* ''rsync'' tresnarekin konbinatuz babes-kopiak eta fitxategi sinkronizazioak modu eraginkor eta seguruan egiteko.
* Gailu bateko portu bat modu garden eta seguruan beste gailu bateko portu batera bideratzeko.
[[Fitxategi:SSH diagram.png|500px|center|SSH erabilera.]]

== Erreferentziak ==
{{erreferentzia zerrenda}}</text>
      <sha1>dzt1h9i9xrrew14thej3wb6c78x8k4a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Informatikaren 50 urte 50 teknologiatan/BitTorrent Protokoloa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7276</id>
    <revision>
      <id>43303</id>
      <parentid>43289</parentid>
      <timestamp>2026-06-08T08:35:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ksarasola</username>
        <id>1603</id>
      </contributor>
      <origin>43303</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5939" sha1="j0z8p0cusph99tj82j102b9g8pghsd3" xml:space="preserve">=BitTorrent: Parekoen Arteko Fitxategi-Banaketa=
[[Fitxategi:BitTorrent logo.svg|thumb|BitTorrent logoa]]
'''BitTorrent''' fitxategiak partekatzeko komunikazio-protokolo bat da, [[w:P2P|Peer-to-peer]] (P2P) edo parekoen arteko sare-ereduan oinarritzen dena. Funtsean, Internet bidez datu eta fitxategi handiak modu deszentralizatuan banatzeko erabiltzen den teknologia da. [[w:Bram Cohen|Bram Cohen]] programatzaileak diseinatu eta argitaratu zuen 2001ean, ohiko [[w:Bezero-zerbitzari|bezero-zerbitzari]] ereduaren mugak gainditzeko asmoz.&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Igor|abizena=Leturia Azkarate|izenburua=Partekatzea: ekonomiaren aro berri bat?|hizkuntza=eu|data=2014-06-01|url=https://zientzia.eus/artikuluak/partekatzea-ekonomiaren-aro-berri-bat/|aldizkaria=Elhuyar Zientzia|sartze-data=2026-06-06}}&lt;/ref&gt;

Eredu klasikoan, erabiltzaile guztiek zerbitzari nagusi bati eskatzen diote informazioa, eta horrek kolapsoak eragiten ditu eskaera masiboak daudenean. BitTorrent-en P2P sarean, aldiz, ez dago zerbitzari zentral bateratu baten beharrik; sarera konektatzen den gailu bakoitza bezero eta zerbitzari bihurtzen da aldi berean.

&lt;blockquote&gt;[Hemen Wikimedia Commonseko CC lizentziadun irudi bat txertatu: Bezero-zerbitzari eta P2P sareen arkitektura erakusten duen SVG grafikoa]

JARRI DITUT IRUDI POSIBLE BATZUK. EUSKARATU DITZAKEGU
&lt;/blockquote&gt;
[[Fitxategi:Direct_Vs_P2P_Download_-_en.png|center|500px|P2P sare bat.]]
[[Fitxategi:Xarxap2p2.jpg|thumb]]
[[Fitxategi:Exemple video p2ptv.jpg|thumb]]
[[Fitxategi:Torrentcomp small.gif|thumb|BitTorrent-ek zerbitzariaren karga asko murrizten du, erabiltzaileek normalean fitxategiak euren artean deskargatzen baitituzte, ez zerbitzaritik. Barra koloretsuek bezero bakoitzaren deskargak erakusten dituzte, fitxategia ausazko ordena batean deskargatzen da, ordena sekuentzial bat eraman beharrean]]

Protokoloa, ezaugarri nagusiak eta hobekuntzak Interneteko [[w:Request_for_Comments|RFC]] bezalako sistema propioan, BEP izenekoa, argitaratzen dira.&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=bep_0000.rst_post|url=https://bittorrent.org/beps/bep_0000.html|aldizkaria=bittorrent.org|sartze-data=2026-06-06}}&lt;/ref&gt; Egunero milioika erabiltzaile aktibok baliatzen dute sare hau, eta protokoloa erabiltzeko software libreko inplementazio ezagunenak [[qBittorrent]], [[Transmission]] edo [[Deluge]] dira.

==Oinarrizko Terminologia eta Funtzionamendua==

Protokolo honen eraginkortasuna, fitxategiak osorik bidali beharrean, zati txikietan (''pieces'') banatzean datza. Funtzionamenduaren mekanika ulertzeko, ezinbestekoa da oinarrizko terminologia ezagutzea:

* '''''.torrent''''' '''fitxategia:''' Fitxategi eskaera bat egiteko, erabiltzaileak ''.torrent'' luzapena duen fitxategi txiki bat lortu behar du, normalean proiektu ofizialen webgunetan ([[w:Linux|Linux]] banaketak, esaterako) edo direktorio ataritan. Edukiaren ordez, metadatuak eta zatien [[#Hash Balioiak eta Osotasuna|''hash'']] balioak ditu.

* '''Direktorio ataria (''indexer''):''' ''.torrent'' fitxategiak bilatzeko direktorioa edo webgunea. Ez du berezko fitxategirik gordetzen, deskarga hasteko metadatuak (''.torrent'') ematen ditu soilik.

* '''Hazia (''seed''):''' Fitxategia osorik daukan eta saretik partekatzen ari den erabiltzailea.

* '''Parekoa (''peer''):''' Fitxategia deskargatzen ari den erabiltzailea, baina aldi berean dauzkan zatiak beste erabiltzaileekin partekatzen dituena.

* '''Erlauntza (''swarm''):''' Une zehatz batean fitxategi bera partekatzen ari diren gailu/erabiltzaile guztien multzoa.

* '''Aztarnaria (''tracker''):''' Erlauntzako erabiltzaileen [[w:IP_helbide|IP helbideak]] erregistratu eta haien arteko konexioak bideratzen dituen zerbitzaria.

Deskarga bat hastean, lortutako lehen zatiak automatikoki eskaintzen zaizkie gainontzeko parekoei. Horrela, erabiltzaile gehiago egon ahala, deskarga-abiadura eta banaketa-ahalmena handitu egiten dira guztientzat.

==Hash Balioak eta Osotasuna==

Segurtasuna bermatzeko, zati bakoitzak bere ''hash'' balioa du, &quot;hatz-marka digital&quot; esklusibo bat ([[w:Hashing|''Hashing'']]). Pareko batengandik zati bat jasotzean, bezero-programak haren ''hash''-a kalkulatu eta ''.torrent'' fitxategian datorrenarekin alderatzen du. Bat badatoz, zatia onartu egiten du. Horrela ziurtatzen da inork ezin dituela fitxategiak aldatu edo datu ustelak sartu oharkabean.

==Sareko Protokoloak: TCP, UDP eta HTTP==

BitTorrentek [[w:Sare-protokolo|Interneteko hainbat geruza]] uztartzen ditu lana egiteko. Garraio-mailan, tradizionalki [[w:Transmission_Control_Protocol|TCP]] (Transmission Control Protocol) erabili da, datu-paketeak era fidagarrian eta ordenean iritsiko direla ziurtatzen baitu. Hala ere, sare lokalak ez saturatzeko, garatzaileek uTP (''uTorrent Transport Protocol'') inplementatu zuten gerora.&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=bep_0015.rst_post|url=https://bittorrent.org/beps/bep_0015.html|aldizkaria=bittorrent.org|sartze-data=2026-06-06}}&lt;/ref&gt; Hori [[w:User_Datagram_Protocol|UDP]] (User Datagram Protocol) protokoloan oinarritzen da, sareko pilaketak modu dinamikoagoan kudeatuz. Aplikazio-mailari dagokionez, [[w:HTTP|HTTP]] edo [[w:HTTPS|HTTPS]] bezalako protokoloak ere ohikoak dira; izan ere, bezeroak erabiltzen ditu aztarnariekin edo web zerbitzari arruntekin komunikatzeko (''WebSeed'').

==Testu ebakia. Abantailak, Desabantailak eta Konparazioa==

BitTorrent-en abantaila nagusia bere eskalagarritasuna eta erresilientzia da; sistemak ez du huts egiten nodo bat erortzean. Desabantaila gisa, pribatutasun falta aipatu ohi da (IP helbidea publikoa da erlauntzan VPN bat erabili ezean) eta [[w:Egile-eskubideak|copyright]] urraketekin izan duen lotura historikoa. Beste P2P aplikazio batzuekin alderatuta ([[eDonkey]] edo [[Gnutella]] sareak, esaterako), BitTorrent diseinatu zen kokapen zehatzeko fitxategi oso astunak, ahalik eta azkarren banatzeko eta ez sare barruan fitxategi horiek bilatzeko.

== Erreferentziak ==
{{erreferentzia zerrenda}}</text>
      <sha1>j0z8p0cusph99tj82j102b9g8pghsd3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Informatikaren 50 urte 50 teknologiatan/Docker teknologia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7281</id>
    <revision>
      <id>43295</id>
      <timestamp>2026-06-07T18:52:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Inaki.alegria</username>
        <id>1649</id>
      </contributor>
      <comment>Orria sortu da. Edukia:  [[Fitxategi:Docker logo (until 2025).png|thumb|Dockerren logoa]]  '''Docker''' kode irekiko [[birtualizazio]]-plataforma bat da, aplikazioak edukiontzi isolatuetan paketatzeko, banatzeko eta exekutatzeko diseinatuta dagoena. Teknologia honek sistema eragilearen [[Nukleo (informatika)|kernelaren]] gaitasunak erabiltzen ditu, aplikazioak modu arin, eramangarri eta koherentean exekutatu ahal izateko, [[makina birtual]] oso bat martxan jarri beharrik gabe.  Dockerren bi...</comment>
      <origin>43295</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7748" sha1="ehruhu787a9azadh7ax858p8o602jyr" xml:space="preserve">
[[Fitxategi:Docker logo (until 2025).png|thumb|Dockerren logoa]]

'''Docker''' kode irekiko [[birtualizazio]]-plataforma bat da, aplikazioak edukiontzi isolatuetan paketatzeko, banatzeko eta exekutatzeko diseinatuta dagoena. Teknologia honek sistema eragilearen [[Nukleo (informatika)|kernelaren]] gaitasunak erabiltzen ditu, aplikazioak modu arin, eramangarri eta koherentean exekutatu ahal izateko, [[makina birtual]] oso bat martxan jarri beharrik gabe.

Dockerren bidez, garatzaileek aplikazioak paketa ditzakete software-mendekotasunak kontuan hartuta, eta sistemetan ingurune koherenteak sortzen dira aplikazioen funtzionamendua sistemaren konfigurazioaren, mendekotasunen edo azpiegituraren aldaketen aurrean ahalik eta egonkorrenak izan daitezen.&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Katherine|abizena=Noyes|izenburua=Docker: A 'Shipping Container' for Linux Code|hizkuntza=en-gb|url=http://www.linux.com/news/enterprise/cloud-computing/731454-docker-a-shipping-container-for-linux-code/|aldizkaria=Linux.com {{!}} The source for Linux Information|sartze-data=2025-12-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Docker: Automated and Consistent Software Deployments|hizkuntza=en|url=https://www.infoq.com/news/2013/03/Docker/|aldizkaria=InfoQ|sartze-data=2025-12-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Kernel Requirements - Docker Documentation|url=http://docker.readthedocs.org/en/v0.7.3/installation/kernel/|aldizkaria=docker.readthedocs.org|sartze-data=2025-12-27}}&lt;/ref&gt;  Makina birtualen ideiari jarraitzen diote, baina baliabideak askoz modu eraginkorrean erabiliz

[[Fitxategi:Docker-linux-interfaces.svg|thumb|Dockerrek Linuxen kernelaren birtualizazio-gaitasunetara sartzeko interfaze desberdinak erabil ditzake.]]

== Historia ==
Docker 2013an kaleratu zen, hasiera batean [[dotCloud|''dotCloud'']] enpresaren barne-proiektu modura. Proiektuak arrakasta berehalakoa izan zuen, eta laster bihurtu zen garatzaileentzat eta sistema-ingeniarientzat erreferentziazko estandar.  Docker Inc. enpresak teknologia hori komertzialki bultzatu zuen eta, 2015ean, runC eta Open Container Initiative (OCI)&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Docker libcontainer unifies Linux container powers|hizkuntza=en|url=https://www.zdnet.com/article/docker-libcontainer-unifies-linux-container-powers/|aldizkaria=ZDNET|sartze-data=2025-12-27}}&lt;/ref&gt; sortu zituen, kontenedoreen estandar irekia ezartzeko.&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Ben Golub, Who Sold Gluster to Red Hat, Now Running dotCloud {{!}} Maureen O'Gara|url=http://maureenogara.sys-con.com/node/2747331|aldizkaria=maureenogara.sys-con.com|sartze-data=2025-12-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Barb|abizena=Darrow|izenburua=PaaS pioneer dotCloud gets new CEO in industry vet Ben Golub|hizkuntza=en|data=2013-07-23|url=http://gigaom.com/2013/07/23/paas-pioneer-dotcloud-gets-new-ceo-in-industry-vet-ben-golub/|aldizkaria=Gigaom|sartze-data=2025-12-27}}&lt;/ref&gt;

Denborarekin, enpresa handiek —[[Red Hat Linux|Red Hat]], [[IBM]], [[Microsoft]], [[Google]] eta beste askok— ekarpen garrantzitsuak egin dituzte, eta komunitateak milaka plugin, irudi eta tresna garatu ditu.

== Funtzionamendua eta abantailak ==
''Docker''rak aplikazio baten exekuzio-ingurune logiko eta isolatua dira. Edukiontzi bakoitzak bere prozesu-espazioa, sare-konfigurazioa eta [[Fitxategi sistema|fitxategi-sistema]] propioak ditu, eta, aldi berean, sistema eragilearen kernel bera partekatzen du gainerako edukiontziekin.&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Docker libcontainer unifies Linux container powers|hizkuntza=en|url=https://www.zdnet.com/article/docker-libcontainer-unifies-linux-container-powers/|aldizkaria=ZDNET|sartze-data=2025-12-27}}&lt;/ref&gt; Gauzak horrela, makina birtualekin alderatuta portaera homogeneoa mantenduta azkarrago abiatzen dira eta baliabide gutxiago erabiltzen dute.

Aplikazioen kodea ''docker'' irudiak izeneko ereduen arabera sortzen dira. Irudi horiek aplikazioaren kodea, konfigurazioa eta behar diren mendekotasun guztiak biltzen dituzte funtzionamendu homogeneo eta fidagarria ziurtatzeko.

Dockerren arrakasta hainbat abantailetan oinarritzen da.

* '''Arintasuna:''' edukiontziak ez dira makina birtualak bezala; ez dute [[sistema eragile]] osoa barneratzen eta exekutatzen, eta horrek baliabide gutxiago kontsumitzea eta abioko denbora laburragoak ekartzen ditu.
* '''Isolamendua:''' aplikazio bakoitzak bere ingurune logikoa du, eta horrek [[Segurtasuna Interneten|segurtasuna]]  handitu eta baldintza berdinetan erreplikatzeko gaitasuna eskaintzen ditu.&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Iron.io Blog: How Docker Helped Us Achieve the (Near) Impossible|url=http://blog.iron.io/2014/04/how-docker-helped-us-achieve-near.html|aldizkaria=blog.iron.io|sartze-data=2025-12-27}}&lt;/ref&gt;
* '''Eramangarritasuna:''' aplikazio bat edukiontzi batean exekutatuta edozein sistema bateragarritan berdin portatuko da, izan [[Linux]], [[Windows]] edo hodeiko plataforma bat.
* '''Eskalagarritasuna:''' edukiontziak azkar sortu, kopiatu eta bana daitezke, mikrozerbitzuen arkitekturetan eta sistema banatuetan oso erabilgarriak bihurtuz.

== Ekosistema eta Integrazioa ==
Dockerrek ekosistema oso zabal eta heldua du, eta tresna ugarirekin integra daiteke:

* Hodei-plataformak: AWS, Google	Cloud, Azure, OpenStack
* Konfigurazio-kudeaketa: Ansible,	Puppet, Chef
* CI/CD sistemak: Jenkins, [[GitLab]] CI,	GitHub Actions
* Orkestrazio-plataformak:	[[Kubernetes]], Docker Swarm

Tresna horiek edukiontzien [[Automatizazio|automatizazioa]], monitorizazioa, eskalatzea eta orkestrazioa bideratzen eta errazten dituzte.&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Contenedores en Compute Engine|url=https://docs.cloud.google.com/compute/docs/containers?hl=es|aldizkaria=Google Cloud Documentation|sartze-data=2025-12-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Bluemix Launches IBM Containers Beta Based on Docker|hizkuntza=en-US|data=2014-12-04|url=https://developer.ibm.com/bluemix/2014/12/04/ibm-containers-beta-docker/|aldizkaria=Bluemix|sartze-data=2025-12-27}}&lt;/ref&gt;

[[Hodei konputazio|Hodei-konputaziorako]] funtsezko tresna izateak asko bultzatu du teknologia honen erabilpena.

== Testu ebakia: Fakultateko PC laborategiak ==
Enpresentzat bezala makina birtualak eta edukiontziak funtsezkoak izan dira PCetako laborategietan sistemen administrazioa arintzeko eta sinplifikatzeko. 

[[Fitxategi:Alternative virtual machine host.svg|thumb|Makina birtualaren irudikapena]]

Fakultateko laborategietako teknikarien lana oso konplexu izan da, beti aniztasun handia izan delako sistema, liburutegi eta aplikazioen aldetik. PCetan oinarritutako laborategietan (aurretik terminal hutsak ziren [[VAX]] zerbitzariarekin konektatuak) [[BIOS]] bitarteko arranke bikoitza funtsezkoa izan zen Linux eta Windows gaineko aplikazio eta software guztia PC guztietan erabili ahal izateko. Mihiztadura-lengoaia edo ADA konpilatzea, Oracle datu-baseak erabiltzea, SSPS paketeekin estatistikak bideratzea, MPI programak probatzea eta beste eginkizun batzuk burutu ohi dira PC horietan. 

Edozein kasutan, sistema eragilez aldatzeko edo gertatutako erroreek sistema berrabiatzeko PCa berriro arrankatu behar izatea ohikoa bezain motela izan da. Horren aurrean birtualizazioa (makina birtualak edo dockerrak erabiliz), oso irtenbide egokia izan da arazo horiek ondo bideratzeko. Are gehiago, praktika batzuk, lehen PC berezituetan baino ezin izaten zirenak egin, ohiko PCetara eraman ahal izan ziren birtualizazioari esker. Horrela, sistema eragilearen nukleoaren birkonpilazioa eta proba praktika arriskutsua izatetik ohiko praktika izatera pasa zen makina birtualei esker. 

Makina birtualak (VirtualBox edo VMWare erabiliz) eta docker-ek bizitza errazago egin digute denoi, eta bereziki teknikariei.  

== Erreferentziak ==
{{erreferentzia zerrenda}}</text>
      <sha1>ehruhu787a9azadh7ax858p8o602jyr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43296</id>
      <parentid>43295</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T18:55:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Inaki.alegria</username>
        <id>1649</id>
      </contributor>
      <comment>/* Testu ebakia: Fakultateko PC laborategiak */</comment>
      <origin>43296</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7764" sha1="192rjhfungiiy0gu00ydl1y4020hi6q" xml:space="preserve">
[[Fitxategi:Docker logo (until 2025).png|thumb|Dockerren logoa]]

'''Docker''' kode irekiko [[birtualizazio]]-plataforma bat da, aplikazioak edukiontzi isolatuetan paketatzeko, banatzeko eta exekutatzeko diseinatuta dagoena. Teknologia honek sistema eragilearen [[Nukleo (informatika)|kernelaren]] gaitasunak erabiltzen ditu, aplikazioak modu arin, eramangarri eta koherentean exekutatu ahal izateko, [[makina birtual]] oso bat martxan jarri beharrik gabe.

Dockerren bidez, garatzaileek aplikazioak paketa ditzakete software-mendekotasunak kontuan hartuta, eta sistemetan ingurune koherenteak sortzen dira aplikazioen funtzionamendua sistemaren konfigurazioaren, mendekotasunen edo azpiegituraren aldaketen aurrean ahalik eta egonkorrenak izan daitezen.&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Katherine|abizena=Noyes|izenburua=Docker: A 'Shipping Container' for Linux Code|hizkuntza=en-gb|url=http://www.linux.com/news/enterprise/cloud-computing/731454-docker-a-shipping-container-for-linux-code/|aldizkaria=Linux.com {{!}} The source for Linux Information|sartze-data=2025-12-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Docker: Automated and Consistent Software Deployments|hizkuntza=en|url=https://www.infoq.com/news/2013/03/Docker/|aldizkaria=InfoQ|sartze-data=2025-12-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Kernel Requirements - Docker Documentation|url=http://docker.readthedocs.org/en/v0.7.3/installation/kernel/|aldizkaria=docker.readthedocs.org|sartze-data=2025-12-27}}&lt;/ref&gt;  Makina birtualen ideiari jarraitzen diote, baina baliabideak askoz modu eraginkorrean erabiliz

[[Fitxategi:Docker-linux-interfaces.svg|thumb|Dockerrek Linuxen kernelaren birtualizazio-gaitasunetara sartzeko interfaze desberdinak erabil ditzake.]]

== Historia ==
Docker 2013an kaleratu zen, hasiera batean [[dotCloud|''dotCloud'']] enpresaren barne-proiektu modura. Proiektuak arrakasta berehalakoa izan zuen, eta laster bihurtu zen garatzaileentzat eta sistema-ingeniarientzat erreferentziazko estandar.  Docker Inc. enpresak teknologia hori komertzialki bultzatu zuen eta, 2015ean, runC eta Open Container Initiative (OCI)&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Docker libcontainer unifies Linux container powers|hizkuntza=en|url=https://www.zdnet.com/article/docker-libcontainer-unifies-linux-container-powers/|aldizkaria=ZDNET|sartze-data=2025-12-27}}&lt;/ref&gt; sortu zituen, kontenedoreen estandar irekia ezartzeko.&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Ben Golub, Who Sold Gluster to Red Hat, Now Running dotCloud {{!}} Maureen O'Gara|url=http://maureenogara.sys-con.com/node/2747331|aldizkaria=maureenogara.sys-con.com|sartze-data=2025-12-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Barb|abizena=Darrow|izenburua=PaaS pioneer dotCloud gets new CEO in industry vet Ben Golub|hizkuntza=en|data=2013-07-23|url=http://gigaom.com/2013/07/23/paas-pioneer-dotcloud-gets-new-ceo-in-industry-vet-ben-golub/|aldizkaria=Gigaom|sartze-data=2025-12-27}}&lt;/ref&gt;

Denborarekin, enpresa handiek —[[Red Hat Linux|Red Hat]], [[IBM]], [[Microsoft]], [[Google]] eta beste askok— ekarpen garrantzitsuak egin dituzte, eta komunitateak milaka plugin, irudi eta tresna garatu ditu.

== Funtzionamendua eta abantailak ==
''Docker''rak aplikazio baten exekuzio-ingurune logiko eta isolatua dira. Edukiontzi bakoitzak bere prozesu-espazioa, sare-konfigurazioa eta [[Fitxategi sistema|fitxategi-sistema]] propioak ditu, eta, aldi berean, sistema eragilearen kernel bera partekatzen du gainerako edukiontziekin.&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Docker libcontainer unifies Linux container powers|hizkuntza=en|url=https://www.zdnet.com/article/docker-libcontainer-unifies-linux-container-powers/|aldizkaria=ZDNET|sartze-data=2025-12-27}}&lt;/ref&gt; Gauzak horrela, makina birtualekin alderatuta portaera homogeneoa mantenduta azkarrago abiatzen dira eta baliabide gutxiago erabiltzen dute.

Aplikazioen kodea ''docker'' irudiak izeneko ereduen arabera sortzen dira. Irudi horiek aplikazioaren kodea, konfigurazioa eta behar diren mendekotasun guztiak biltzen dituzte funtzionamendu homogeneo eta fidagarria ziurtatzeko.

Dockerren arrakasta hainbat abantailetan oinarritzen da.

* '''Arintasuna:''' edukiontziak ez dira makina birtualak bezala; ez dute [[sistema eragile]] osoa barneratzen eta exekutatzen, eta horrek baliabide gutxiago kontsumitzea eta abioko denbora laburragoak ekartzen ditu.
* '''Isolamendua:''' aplikazio bakoitzak bere ingurune logikoa du, eta horrek [[Segurtasuna Interneten|segurtasuna]]  handitu eta baldintza berdinetan erreplikatzeko gaitasuna eskaintzen ditu.&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Iron.io Blog: How Docker Helped Us Achieve the (Near) Impossible|url=http://blog.iron.io/2014/04/how-docker-helped-us-achieve-near.html|aldizkaria=blog.iron.io|sartze-data=2025-12-27}}&lt;/ref&gt;
* '''Eramangarritasuna:''' aplikazio bat edukiontzi batean exekutatuta edozein sistema bateragarritan berdin portatuko da, izan [[Linux]], [[Windows]] edo hodeiko plataforma bat.
* '''Eskalagarritasuna:''' edukiontziak azkar sortu, kopiatu eta bana daitezke, mikrozerbitzuen arkitekturetan eta sistema banatuetan oso erabilgarriak bihurtuz.

== Ekosistema eta Integrazioa ==
Dockerrek ekosistema oso zabal eta heldua du, eta tresna ugarirekin integra daiteke:

* Hodei-plataformak: AWS, Google	Cloud, Azure, OpenStack
* Konfigurazio-kudeaketa: Ansible,	Puppet, Chef
* CI/CD sistemak: Jenkins, [[GitLab]] CI,	GitHub Actions
* Orkestrazio-plataformak:	[[Kubernetes]], Docker Swarm

Tresna horiek edukiontzien [[Automatizazio|automatizazioa]], monitorizazioa, eskalatzea eta orkestrazioa bideratzen eta errazten dituzte.&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Contenedores en Compute Engine|url=https://docs.cloud.google.com/compute/docs/containers?hl=es|aldizkaria=Google Cloud Documentation|sartze-data=2025-12-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Bluemix Launches IBM Containers Beta Based on Docker|hizkuntza=en-US|data=2014-12-04|url=https://developer.ibm.com/bluemix/2014/12/04/ibm-containers-beta-docker/|aldizkaria=Bluemix|sartze-data=2025-12-27}}&lt;/ref&gt;

[[Hodei konputazio|Hodei-konputaziorako]] funtsezko tresna izateak asko bultzatu du teknologia honen erabilpena.

== Testu ebakia: Fakultateko PC laborategiak eta birtualizazioa==
Enpresentzat bezala makina birtualak eta edukiontziak funtsezkoak izan dira PCetako laborategietan sistemen administrazioa arintzeko eta sinplifikatzeko. 

[[Fitxategi:Alternative virtual machine host.svg|thumb|Makina birtualaren irudikapena]]

Fakultateko laborategietako teknikarien lana oso konplexu izan da beti, aniztasun handia izan delako sistema, liburutegi eta aplikazioen aldetik. PCetan oinarritutako laborategietan (aurretik terminal hutsak ziren [[VAX]] zerbitzariarekin konektatuak) [[BIOS]] bitarteko arranke bikoitza funtsezkoa izan zen Linux eta Windows gaineko aplikazio eta software guztia PC guztietan erabili ahal izateko. Mihiztadura-lengoaia edo ADA konpilatzea, Oracle datu-baseak erabiltzea, SSPS paketeekin estatistikak bideratzea, MPI programak probatzea eta beste eginkizun batzuk burutu ohi dira PC horietan. 

Edozein kasutan, sistema eragilez aldatzeko edo gertatutako erroreek sistema berrabiatzeko PCa berriro arrankatu behar izatea ohikoa bezain motela izan da. Horren aurrean birtualizazioa (makina birtualak edo dockerrak erabiliz), oso irtenbide egokia izan da arazo horiek ondo bideratzeko. Are gehiago, praktika batzuk, lehen PC berezituetan baino ezin izaten zirenak egin, ohiko PCetara eraman ahal izan ziren birtualizazioari esker. Horrela, sistema eragilearen nukleoaren birkonpilazioa eta proba praktika arriskutsua izatetik ohiko praktika izatera pasa zen makina birtualei esker. 

Makina birtualek (VirtualBox edo VMWare erabiliz) eta docker-ek bizitza errazago egin digute denoi, eta bereziki teknikariei.

== Erreferentziak ==
{{erreferentzia zerrenda}}</text>
      <sha1>192rjhfungiiy0gu00ydl1y4020hi6q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43297</id>
      <parentid>43296</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T20:52:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ksarasola</username>
        <id>1603</id>
      </contributor>
      <origin>43297</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7919" sha1="heodv39vot98v68pq1kknxkj371khg8" xml:space="preserve">
[[Fitxategi:Docker logo (until 2025).png|thumb|Dockerren logoa]]

'''Docker''' kode irekiko [[w:birtualizazio|birtualizazio]]-plataforma bat da, aplikazioak edukiontzi isolatuetan paketatzeko, banatzeko eta exekutatzeko diseinatuta dagoena. Teknologia honek sistema eragilearen [[w:Nukleo (informatika)|kernelaren]] gaitasunak erabiltzen ditu, aplikazioak modu arin, eramangarri eta koherentean exekutatu ahal izateko, [[w:Makina birtual|makina birtual]] oso bat martxan jarri beharrik gabe.

Dockerren bidez, garatzaileek aplikazioak paketa ditzakete software-mendekotasunak kontuan hartuta, eta sistemetan ingurune koherenteak sortzen dira aplikazioen funtzionamendua sistemaren konfigurazioaren, mendekotasunen edo azpiegituraren aldaketen aurrean ahalik eta egonkorrenak izan daitezen.&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Katherine|abizena=Noyes|izenburua=Docker: A 'Shipping Container' for Linux Code|hizkuntza=en-gb|url=http://www.linux.com/news/enterprise/cloud-computing/731454-docker-a-shipping-container-for-linux-code/|aldizkaria=Linux.com {{!}} The source for Linux Information|sartze-data=2025-12-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Docker: Automated and Consistent Software Deployments|hizkuntza=en|url=https://www.infoq.com/news/2013/03/Docker/|aldizkaria=InfoQ|sartze-data=2025-12-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Kernel Requirements - Docker Documentation|url=http://docker.readthedocs.org/en/v0.7.3/installation/kernel/|aldizkaria=docker.readthedocs.org|sartze-data=2025-12-27}}&lt;/ref&gt;  Makina birtualen ideiari jarraitzen diote, baina baliabideak askoz modu eraginkorrean erabiliz

[[Fitxategi:Docker-linux-interfaces.svg|thumb|Dockerrek Linuxen kernelaren birtualizazio-gaitasunetara sartzeko interfaze desberdinak erabil ditzake.]]

== Historia ==
Docker 2013an kaleratu zen, hasiera batean [[w:dotCloud|''dotCloud'']] enpresaren barne-proiektu modura. Proiektuak arrakasta berehalakoa izan zuen, eta laster bihurtu zen garatzaileentzat eta sistema-ingeniarientzat erreferentziazko estandar.  Docker Inc. enpresak teknologia hori komertzialki bultzatu zuen eta, 2015ean, runC eta Open Container Initiative (OCI)&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Docker libcontainer unifies Linux container powers|hizkuntza=en|url=https://www.zdnet.com/article/docker-libcontainer-unifies-linux-container-powers/|aldizkaria=ZDNET|sartze-data=2025-12-27}}&lt;/ref&gt; sortu zituen, kontenedoreen estandar irekia ezartzeko.&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Ben Golub, Who Sold Gluster to Red Hat, Now Running dotCloud {{!}} Maureen O'Gara|url=http://maureenogara.sys-con.com/node/2747331|aldizkaria=maureenogara.sys-con.com|sartze-data=2025-12-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izena=Barb|abizena=Darrow|izenburua=PaaS pioneer dotCloud gets new CEO in industry vet Ben Golub|hizkuntza=en|data=2013-07-23|url=http://gigaom.com/2013/07/23/paas-pioneer-dotcloud-gets-new-ceo-in-industry-vet-ben-golub/|aldizkaria=Gigaom|sartze-data=2025-12-27}}&lt;/ref&gt;

Denborarekin, enpresa handiek —[[w:Red Hat Linux|Red Hat]], [[w:IBM|IBM]], [[w:Microsoft|Microsoft]], [[w:Google|Google]] eta beste askok— ekarpen garrantzitsuak egin dituzte, eta komunitateak milaka plugin, irudi eta tresna garatu ditu.

== Funtzionamendua eta abantailak ==
''Docker''rak aplikazio baten exekuzio-ingurune logiko eta isolatua dira. Edukiontzi bakoitzak bere prozesu-espazioa, sare-konfigurazioa eta [[w:Fitxategi sistema|fitxategi-sistema]] propioak ditu, eta, aldi berean, sistema eragilearen kernel bera partekatzen du gainerako edukiontziekin.&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Docker libcontainer unifies Linux container powers|hizkuntza=en|url=https://www.zdnet.com/article/docker-libcontainer-unifies-linux-container-powers/|aldizkaria=ZDNET|sartze-data=2025-12-27}}&lt;/ref&gt; Gauzak horrela, makina birtualekin alderatuta portaera homogeneoa mantenduta azkarrago abiatzen dira eta baliabide gutxiago erabiltzen dute.

Aplikazioen kodea ''docker'' irudiak izeneko ereduen arabera sortzen dira. Irudi horiek aplikazioaren kodea, konfigurazioa eta behar diren mendekotasun guztiak biltzen dituzte funtzionamendu homogeneo eta fidagarria ziurtatzeko.

Dockerren arrakasta hainbat abantailetan oinarritzen da.

* '''Arintasuna:''' edukiontziak ez dira makina birtualak bezala; ez dute [[w:Sistema eragile|sistema eragile]] osoa barneratzen eta exekutatzen, eta horrek baliabide gutxiago kontsumitzea eta abioko denbora laburragoak ekartzen ditu.
* '''Isolamendua:''' aplikazio bakoitzak bere ingurune logikoa du, eta horrek [[w:Segurtasuna Interneten|segurtasuna]]  handitu eta baldintza berdinetan erreplikatzeko gaitasuna eskaintzen ditu.&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Iron.io Blog: How Docker Helped Us Achieve the (Near) Impossible|url=http://blog.iron.io/2014/04/how-docker-helped-us-achieve-near.html|aldizkaria=blog.iron.io|sartze-data=2025-12-27}}&lt;/ref&gt;
* '''Eramangarritasuna:''' aplikazio bat edukiontzi batean exekutatuta edozein sistema bateragarritan berdin portatuko da, izan [[w:Linux|Linux]], [[w:Microsoft Windows|Windows]] edo hodeiko plataforma bat.
* '''Eskalagarritasuna:''' edukiontziak azkar sortu, kopiatu eta bana daitezke, mikrozerbitzuen arkitekturetan eta sistema banatuetan oso erabilgarriak bihurtuz.

== Ekosistema eta Integrazioa ==
Dockerrek ekosistema oso zabal eta heldua du, eta tresna ugarirekin integra daiteke:

* Hodei-plataformak: AWS, Google	Cloud, Azure, OpenStack
* Konfigurazio-kudeaketa: Ansible,	Puppet, Chef
* CI/CD sistemak: Jenkins, [[w:GitHub|GitLab]] CI,	GitHub Actions
* Orkestrazio-plataformak:	[[w:Kubernetes|Kubernetes]], Docker Swarm

Tresna horiek edukiontzien [[w:Automatizazio|automatizazioa]], monitorizazioa, eskalatzea eta orkestrazioa bideratzen eta errazten dituzte.&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Contenedores en Compute Engine|url=https://docs.cloud.google.com/compute/docs/containers?hl=es|aldizkaria=Google Cloud Documentation|sartze-data=2025-12-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Bluemix Launches IBM Containers Beta Based on Docker|hizkuntza=en-US|data=2014-12-04|url=https://developer.ibm.com/bluemix/2014/12/04/ibm-containers-beta-docker/|aldizkaria=Bluemix|sartze-data=2025-12-27}}&lt;/ref&gt;

[[w:Hodei konputazio|Hodei-konputaziorako]] funtsezko tresna izateak asko bultzatu du teknologia honen erabilpena.

== Testu ebakia: Fakultateko PC laborategiak eta birtualizazioa==
Enpresentzat bezala makina birtualak eta edukiontziak funtsezkoak izan dira PCetako laborategietan sistemen administrazioa arintzeko eta sinplifikatzeko. 

[[Fitxategi:Alternative virtual machine host.svg|thumb|Makina birtualaren irudikapena]]

Fakultateko laborategietako teknikarien lana oso konplexu izan da beti, aniztasun handia izan delako sistema, liburutegi eta aplikazioen aldetik. PCetan oinarritutako laborategietan (aurretik terminal hutsak ziren [[w:VAX|VAX]] zerbitzariarekin konektatuak) [[w:BIOS|BIOS]] bitarteko arranke bikoitza funtsezkoa izan zen Linux eta Windows gaineko aplikazio eta software guztia PC guztietan erabili ahal izateko. Mihiztadura-lengoaia edo ADA konpilatzea, Oracle datu-baseak erabiltzea, SSPS paketeekin estatistikak bideratzea, MPI programak probatzea eta beste eginkizun batzuk burutu ohi dira PC horietan. 

Edozein kasutan, sistema eragilez aldatzeko edo gertatutako erroreek sistema berrabiatzeko PCa berriro arrankatu behar izatea ohikoa bezain motela izan da. Horren aurrean birtualizazioa (makina birtualak edo dockerrak erabiliz), oso irtenbide egokia izan da arazo horiek ondo bideratzeko. Are gehiago, praktika batzuk, lehen PC berezituetan baino ezin izaten zirenak egin, ohiko PCetara eraman ahal izan ziren birtualizazioari esker. Horrela, sistema eragilearen nukleoaren birkonpilazioa eta proba praktika arriskutsua izatetik ohiko praktika izatera pasa zen makina birtualei esker. 

Makina birtualek (VirtualBox edo VMWare erabiliz) eta docker-ek bizitza errazago egin digute denoi, eta bereziki teknikariei.

== Erreferentziak ==
{{erreferentzia zerrenda}}</text>
      <sha1>heodv39vot98v68pq1kknxkj371khg8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoria:Ibilbideak:Beasain</title>
    <ns>14</ns>
    <id>7282</id>
    <revision>
      <id>43299</id>
      <timestamp>2026-06-08T06:51:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Izasala</username>
        <id>2535</id>
      </contributor>
      <comment>Orrialde zuria sortu da</comment>
      <origin>43299</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikiliburuak:Proba orria Beasain</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7283</id>
    <revision>
      <id>43304</id>
      <timestamp>2026-06-08T11:16:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Izasala</username>
        <id>2535</id>
      </contributor>
      <comment>Orria sortu da. Edukia: {{ibilbidea |irudia = |mapa = Beasain Arastortzeko gaina.png |herrialdea = {{herrialdea|Gipuzkoa}} |zailtasuna = Erraza |lekuak = Beasain, Lazkaomendi, Arastortzeko gaina, Lazkao, Beasain |distantzia = 20 km. 4 ordu. |ingurunea = Ataun |abiapuntua = Beasain |nondik hartua = https://tomasaizkorrikobira.com/tomas-salazar-eus-2/tomas-salazar-mendi-ibilbideak/266-15-ibilbidea-eus }}  == Ibilbidea == Ibilbidea Beasaingo Senpere auzoan hasten da. CAFeko pabiloiak ezkerrean...</comment>
      <origin>43304</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2928" sha1="nkxrrt78bcgwqitp8o2ssgiymu05uau" xml:space="preserve">{{ibilbidea
|irudia =
|mapa = Beasain Arastortzeko gaina.png
|herrialdea = {{herrialdea|Gipuzkoa}}
|zailtasuna = Erraza
|lekuak = Beasain, Lazkaomendi, Arastortzeko gaina, Lazkao, Beasain
|distantzia = 20 km. 4 ordu.
|ingurunea = Ataun
|abiapuntua = Beasain
|nondik hartua = https://tomasaizkorrikobira.com/tomas-salazar-eus-2/tomas-salazar-mendi-ibilbideak/266-15-ibilbidea-eus
}}

== Ibilbidea ==
Ibilbidea Beasaingo Senpere auzoan hasten da. CAFeko pabiloiak ezkerrean utzita, pistan gora egingo dugu San Isidro etxalderaino. Handik aurrera, Goierri Lanbide Eskola zeharkatuko dugu, Ordiziatik datorren errepidearekin bat eginez, eta igoerari jarraituz Oiangu parkera iritsiko gara.
Oiangu parkerako eremutik, ekialderantz joko dugu, parkea zeharkatuz, baserri batera iritsi arte. Puntu horretan pistak ezkerrera egiten du, baina guk eskuinera hartuko dugu, bide estu batetik, Lazkaomendiko pista asfaltatura ateratzeko.

Pista asfaltatura iritsita, eskuinera egingo dugu, hegoalderantz. Baserri batzuk igaro ondoren, Lartxiki eskola zaharrera iritsiko gara, Lazkaomendi inguruan.une batera heldu arte. Lazkaomendiraertan dago Lartxiki eskola zaharra, baita hainbat baserri ere.

Lartxiki ingurua geldialdi egokia da Goierriko mendi-paisaiaren egitura behatzeko. Ipar-ekialdean Aralar mendilerroa nabarmentzen da, Txindoki (Larrunarri) tontorrarekin; ekialderago Aizkorri mendilerroa ikus daiteke, eta mendebalderantz Ernio, Izarraitz, Murumendi eta Usurbe mendiak.

Hemendik aurrera, igoera leunean jarraituko dugu Abali baserrietaraino, Iramendi mendiaren magalean. Auzo horretantxe jaio zen Lazkao Txiki, 1926ko irailaren 15ean, Abalinzahar baserrian, Lazkaoko  baserririk goienean.  

Handik aurrera, aurrez aurre jarraituz eta mendi hori ezkerretik inguratuz, Amundarain baserrira iritsiko gara. Ondoren, ezkerrerantz joko dugu, pixkanaka igotzen, eta Ardiburu eta Astobizkarra muinoak eskuinean utzi ondoren, Lasarteko lepora helduko gara.

Puntu honetan pista utzi eta eskuinerantz hartuko dugu. Aurrera jarraituz eta igoera arin batean, Aizkoate mendiaren oineraino iritsiko gara. Bertan pistak ezkerrera egiten du; guk, ordea, mendiaren magaletik jarraituko dugu, Troskaeta izeneko haitzulo ospetsuaren azpiko aldetik igaroz, Amestiko lepora iritsi arte (537 m). Beti goiko pistatik jarraitu behar da, basoa amaitu arte, eta handik maldan gora egingo dugu punturik garaienera: Arastortzeko Gaina tontorrera (830 m).

Itzuleran, berriz ere Lasarteko Lepora jaitsiko gara. Han ezkerretara Ataungo San Martin auzorantz doan pista hartuko dugu. Auzora iritsi aurretik, eskuinerantz doan pistatik joango gara Sukia baserrira. Handik aurrera, pista bera jarraituz jaitsiera maldatsuan Lazkaora iritsiko gara, San Joan Ebanjelista ermitatik, Zubi-Erreka industrialdetik eta Agauntza ibaiaren gainetik igaroz. Herria zeharkatu ondoren, Ariztiandi futbol-zelaitik eta Ugartemenditik pasata, Beasainen amaituko dugu ibilbidea.</text>
      <sha1>nkxrrt78bcgwqitp8o2ssgiymu05uau</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43305</id>
      <parentid>43304</parentid>
      <timestamp>2026-06-08T11:22:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Izasala</username>
        <id>2535</id>
      </contributor>
      <origin>43305</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3047" sha1="f3gfv10oybgcv1lk98p6ofqnabhtfws" xml:space="preserve">{{ibilbidea
|irudia =
|mapa = Beasain Arastortzeko gaina.png
|herrialdea = {{herrialdea|Gipuzkoa}}
|zailtasuna = Erraza
|lekuak = Beasain, Lazkaomendi, Arastortzeko gaina, Lazkao, Beasain
|distantzia = 20 km. 4 ordu.
|ingurunea = Ataun
|abiapuntua = Beasain
|nondik hartua = https://tomasaizkorrikobira.com/tomas-salazar-eus-2/tomas-salazar-mendi-ibilbideak/266-15-ibilbidea-eus
}}
'''Goierriko paisaia-ikuspegi zabala ikusteko aukera ematen duen ibilbidea, Lazkao Txikiren jaiolekutik pasatzen da.''' 

== Ibilbidea ==
Ibilbidea Beasaingo Senpere auzoan hasten da. CAFeko pabiloiak ezkerrean utzita, pistan gora egingo dugu San Isidro etxalderaino. Handik aurrera, Goierri Lanbide Eskola zeharkatuko dugu, Ordiziatik datorren errepidearekin bat eginez, eta igoerari jarraituz Oiangu parkera iritsiko gara.
Oiangu parkerako eremutik, ekialderantz joko dugu, parkea zeharkatuz, baserri batera iritsi arte. Puntu horretan pistak ezkerrera egiten du, baina guk eskuinera hartuko dugu, bide estu batetik, Lazkaomendiko pista asfaltatura ateratzeko.

Pista asfaltatura iritsita, eskuinera egingo dugu, hegoalderantz. Baserri batzuk igaro ondoren, Lartxiki eskola zaharrera iritsiko gara, Lazkaomendi inguruan.une batera heldu arte. Lazkaomendiraertan dago Lartxiki eskola zaharra, baita hainbat baserri ere.

Lartxiki ingurua geldialdi egokia da Goierriko paisaia ikuspegi zabala hartzeko. Ipar-ekialdean Aralar mendilerroa nabarmentzen da, Txindoki (Larrunarri) tontorrarekin; ekialderago Aizkorri mendilerroa ikus daiteke, eta mendebalderantz Ernio, Izarraitz, Murumendi eta Usurbe mendiak.

Hemendik aurrera, igoera leunean jarraituko dugu Abali baserrietaraino, Iramendi mendiaren magalean. Auzo horretantxe jaio zen Lazkao Txiki, 1926ko irailaren 15ean, Abalinzahar baserrian, Lazkaoko  baserririk goienean.  

Handik aurrera, aurrez aurre jarraituz eta mendi hori ezkerretik inguratuz, Amundarain baserrira iritsiko gara. Ondoren, ezkerrerantz joko dugu, pixkanaka igotzen, eta Ardiburu eta Astobizkarra muinoak eskuinean utzi ondoren, Lasarteko lepora helduko gara.

Puntu honetan pista utzi eta eskuinerantz hartuko dugu. Aurrera jarraituz eta igoera arin batean, Aizkoate mendiaren oineraino iritsiko gara. Bertan pistak ezkerrera egiten du; guk, ordea, mendiaren magaletik jarraituko dugu, Troskaeta izeneko haitzulo ospetsuaren azpiko aldetik igaroz, Amestiko lepora iritsi arte (537 m). Beti goiko pistatik jarraitu behar da, basoa amaitu arte, eta handik maldan gora egingo dugu punturik garaienera: Arastortzeko Gaina tontorrera (830 m).

Itzuleran, berriz ere Lasarteko Lepora jaitsiko gara. Han ezkerretara Ataungo San Martin auzorantz doan pista hartuko dugu. Auzora iritsi aurretik, eskuinerantz doan pistatik joango gara Sukia baserrira. Handik aurrera, pista bera jarraituz jaitsiera maldatsuan Lazkaora iritsiko gara, San Joan Ebanjelista ermitatik, Zubi-Erreka industrialdetik eta Agauntza ibaiaren gainetik igaroz. Herria zeharkatu ondoren, Ariztiandi futbol-zelaitik eta Ugartemenditik pasata, Beasainen amaituko dugu ibilbidea.</text>
      <sha1>f3gfv10oybgcv1lk98p6ofqnabhtfws</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43306</id>
      <parentid>43305</parentid>
      <timestamp>2026-06-08T11:37:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Izasala</username>
        <id>2535</id>
      </contributor>
      <origin>43306</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2966" sha1="6dgvt40a7fz5zw5qytg5vz39kfwd2jx" xml:space="preserve">{{ibilbidea
|irudia =
|mapa = Beasain Arastortzeko gaina.png
|herrialdea = {{herrialdea|Gipuzkoa}}
|zailtasuna = Erraza
|lekuak = Beasain, Lazkaomendi, Arastortzeko gaina, Lazkao, Beasain
|distantzia = 20 km. 4 ordu.
|ingurunea = Ataun
|abiapuntua = Beasain
|nondik hartua = https://tomasaizkorrikobira.com/tomas-salazar-eus-2/tomas-salazar-mendi-ibilbideak/266-15-ibilbidea-eus
}}
'''Goierriko paisaia-ikuspegi zabala ikusteko aukera ematen duen ibilbidea, Lazkao Txikiren jaiolekutik pasatzen da.''' 

== Ibilbidea ==
Ibilbidea Beasaingo Senpere auzoan hasten da. CAF enpresako pabiloiak ezkerrean utzita, pistan gora egingo dugu San Isidro etxalderaino. Handik aurrera, Goierri Eskola zeharkatuko dugu, Ordiziatik datorren errepidearekin bat eginez, eta igoerari jarraituz Oiangu parkera iritsiko gara.
Oiangu parkerako eremutik, ekialderantz joko dugu, parkea zeharkatuz, baserri batera iritsi arte. Puntu horretan pistak ezkerrera egiten du, baina guk eskuinera hartuko dugu, bide estu batetik, Lazkaomendiko pista asfaltatura ateratzeko.

Pista asfaltatura iritsita, eskuinera egingo dugu, hegoalderantz. Baserri batzuk igaro ondoren, Lartxiki eskola zaharrera iritsiko gara, Lazkaomendi inguruan.

Lartxiki ingurua geldialdi ezin hobe da Goierriko bista panoramiko zabalekin. Ipar-ekialdean Aralar mendilerroa nabarmentzen da, Txindoki (Larrunarri) tontorrarekin; ekialderago Aizkorri mendilerroa ikus daiteke, eta mendebalderantz Ernio, Izarraitz, Murumendi eta Usurbe mendiak.

Hemendik aurrera, igoera leunean jarraituko dugu Abali baserriak kokatzen diren auzuneraino, Iramendi mendiaren magalean. Auzune horretantxe jaio zen Lazkao Txiki, 1926ko irailaren 15ean, Abalinzar baserrian, Lazkaoko  baserririk goienean.  

Handik aurrera, aurrez aurre jarraituz eta mendi hori ezkerretik inguratuz, Amundarain baserrira iritsiko gara. Ondoren, ezkerrerantz joko dugu, pixkanaka igotzen, eta Ardiburu eta Astobizkarra muinoak eskuinean utzi ondoren, Lasarteko lepora helduko gara.

Puntu honetan pista utzi eta eskuinerantz hartuko dugu. Aurrera jarraituz eta igoera arin batean, Aizkoate mendiaren oineraino iritsiko gara. Bertan pistak ezkerrera egiten du; guk, ordea, mendiaren magaletik jarraituko dugu, Troskaeta izeneko haitzulo ospetsuaren azpiko aldetik igaroz, Amestiko lepora iritsi arte (537 m). Beti goiko pistatik jarraitu behar da, basoa amaitu arte, eta handik maldan gora egingo dugu punturik garaienera: Arastortzeko gaina tontorrera (830 m).

Itzuleran, berriz ere Lasarteko Lepora jaitsiko gara. Han ezkerretara Ataungo San Martin auzorantz doan pista hartuko dugu. Auzora iritsi aurretik, eskuinerantz doan pistatik joango gara Sukia baserrira. Handik aurrera, pista bera jarraituz jaitsiera maldatsuan Lazkaora iritsiko gara, San Joan Ebanjelista ermitatik, Zubi-Erreka industrialdetik eta Agauntza ibaiaren gainetik igaroz. Herria zeharkatu ondoren, Ariztiandi futbol zelaitik eta Ugartemenditik pasata, Beasainen amaituko dugu ibilbidea.</text>
      <sha1>6dgvt40a7fz5zw5qytg5vz39kfwd2jx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>43307</id>
      <parentid>43306</parentid>
      <timestamp>2026-06-08T11:53:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Izasala</username>
        <id>2535</id>
      </contributor>
      <origin>43307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3120" sha1="n4p52aomvmgskjo5n2zi7kampt1znjd" xml:space="preserve">{{ibilbidea
|irudia =
|mapa = Beasain Arastortzeko gaina.png
|herrialdea = {{herrialdea|Gipuzkoa}}
|zailtasuna = Erraza
|lekuak = Beasain, Lazkaomendi, Arastortzeko gaina, Lazkao, Beasain
|distantzia = 20 km. 4 ordu.
|ingurunea = Ataun
|abiapuntua = Beasain
|nondik hartua = https://tomasaizkorrikobira.com/tomas-salazar-eus-2/tomas-salazar-mendi-ibilbideak/266-15-ibilbidea-eus
}}
'''Goierriko paisaia-ikuspegi zabala ikusteko aukera ematen duen ibilbidea, Lazkao Txikiren jaiolekutik pasatzen da.''' 

== Ibilbidea ==
Ibilbidea Beasaingo Senpere auzoan hasten da. CAF enpresako pabiloiak ezkerrean utzita, pistan gora egingo dugu San Isidro etxalderaino. Handik aurrera, Goierri Eskola zeharkatuko dugu, Ordiziatik datorren errepidearekin bat eginez, eta igoerari jarraituz Oiangu parkera iritsiko gara.
Oiangu parkerako eremutik, ekialderantz joko dugu, parkea zeharkatuz, baserri batera iritsi arte. Puntu horretan pistak ezkerrera egiten du, baina guk eskuinera hartuko dugu, bide estu batetik, Lazkaomendiko pista asfaltatura ateratzeko.

Pista asfaltatura iritsita, eskuinera egingo dugu, hegoalderantz. Baserri batzuk igaro ondoren, Lartxiki eskola zaharrera iritsiko gara, Lazkaomendi inguruan.

Lartxiki ingurua geldialdi ezin hobe da Goierriko bista panoramiko zabalekin. Ipar-ekialdean Aralar mendilerroa nabarmentzen da, Txindoki (Larrunarri) tontorrarekin; ekialderago Aizkorri mendilerroa ikus daiteke, eta mendebalderantz Ernio, Izarraitz, Murumendi eta Usurbe mendiak.

Hemendik aurrera, igoera leunean jarraituko dugu Abali baserriak kokatzen diren auzuneraino, Iramendi mendiaren magalean. Auzune horretantxe jaio zen Lazkao Txiki, 1926ko irailaren 15ean, Abalinzar baserrian, Lazkaoko  baserririk goienean.  

Handik aurrera, aurrez aurre jarraituz eta mendi hori ezkerretik inguratuz, Amundarain baserrira iritsiko gara. Ondoren, ezkerrerantz joko dugu, pixkanaka igotzen, eta Ardiburu eta Astobizkarra muinoak eskuinean utzi ondoren, Lasarteko lepora helduko gara.

Puntu honetan pista utzi eta eskuinerantz hartuko dugu. Aurrera jarraituz eta igoera arin batean, Aizkoate mendiaren oineraino iritsiko gara. Bertan pistak ezkerrera egiten du; guk, ordea, mendiaren magaletik jarraituko dugu, Troskaeta izeneko haitzulo ospetsuaren azpiko aldetik igaroz, Amestiko lepora iritsi arte (537 m). Beti goiko pistatik jarraitu behar da, basoa amaitu arte, eta handik maldan gora egingo dugu punturik garaienera: Arastortzeko gaina tontorrera (830 m).

Itzuleran, berriz ere Lasarteko Lepora jaitsiko gara. Han ezkerretara Ataungo San Martin auzorantz doan pista hartuko dugu. Auzora iritsi aurretik, eskuinerantz doan pistatik joango gara Sukia baserrira. Handik aurrera, pista bera jarraituz jaitsiera maldatsuan Lazkaora iritsiko gara, San Joan Ebanjelista ermitatik, Zubi-Erreka industrialdetik eta Agauntza ibaiaren gainetik igaroz. Herria zeharkatu ondoren, Ariztiandi futbol zelaitik eta Ugartemenditik pasata, Beasainen amaituko dugu ibilbidea.

==Erreferentziak==
* [https://tomasaizkorrikobira.com/tomas-salazar-eus-2/tomas-salazar-mendi-ibilbideak/266-15-ibilbidea-eus Aizkorriko bira web gunea]</text>
      <sha1>n4p52aomvmgskjo5n2zi7kampt1znjd</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>