Wikibooks:Txokoa

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="eu">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikibooks</sitename>
    <dbname>euwikibooks</dbname>
    <base>https://eu.wikibooks.org/wiki/Azala</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.22</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Berezi</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Eztabaida</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Lankide</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Lankide eztabaida</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikibooks</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikibooks eztabaida</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Fitxategi</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Fitxategi eztabaida</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki eztabaida</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Txantiloi</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Txantiloi eztabaida</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Laguntza</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Laguntza eztabaida</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategoria</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategoria eztabaida</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modulu</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Modulu eztabaida</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Wikibooks:Txokoa</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1792</id>
    <revision>
      <id>44562</id>
      <parentid>44506</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T12:42:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>1074</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wikidata Sitelink changes in Recent Changes and Watchlist */ atal berria</comment>
      <origin>44562</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9681" sha1="fyy5bq18uw5sadtf6e0o20rguz4aom3" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__
&lt;div style=&quot;background-color:lightblue; padding: 3px; border-style:solid; border-width: 1px;&quot;&gt;
* '''eu:''' {{int:please-translate}}.
* '''en:''' Requests for the [[m:bot|bot]] flag should be made on this page. This wiki uses the [[m:bot policy|standard bot policy]], and allows [[m:bot policy#Global_bots|global bots]] and [[m:bot policy#Automatic_approval|automatic approval of certain types of bots]]. Other bots should apply below, and then [[m:Steward requests/Bot status|request access]] from a steward if there is no objection.
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;fright&quot;&gt;
{{egutegia}}
&lt;/div&gt;
Gurekin lagundu nahi baduzu, [[Wikiliburuak:Ongi etorria|ongi etorria]] zara! Gure [[wikiliburuak:Proba orria|proba orrian]] probak egin ahal dituzu. Ez ezazu ahaztu [[Aparteko:Userlogin|izena ematea]].&lt;br&gt;
Momentu honetan, '''[[Aparteko:Statistics|{{NUMBEROFARTICLES}} orrirekin]]''' lanean gabiltza. Azkenengo orrien aldaketak [[Aparteko:Recentchanges|aldaketa berrien orrian]] ikus ditzakezu.

&lt;br style=&quot;clear:both;&quot;/&gt;

&lt;div style=&quot;width: 48%; float: right; border: 1px solid #aea; background: #f3fff3; margin-bottom: 2em;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 1em;&quot;&gt;

[[Irudi:Evolution-tasks.png|25px|left|]]

'''Orriekin egiteko gauzak'''
* '''[[Wikiliburuak:Wikipedia guztiek eduki behar duten artikulu zerrenda|Berriak sortu]]''': Zerrenda honetan gorriz dauden loturak sortu.
* '''[[:Kategoria:Zirriborroak|Zirriborroak]]''': Orri txikiak, oraindik informazio gehiago behar dituztenak. 
* '''[[:Kategoria:Wikitzeko|Wikitzeko]]''': Wikiliburuak-en formatuak betetzen ez dituzten orriak. 
* '''[[:Aparteko:Uncategorizedpages|Kategorizatzeko]]''': Kategorizatu gabe dauden orri guztiak.

&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;p&gt;
{| id=&quot;toc&quot; style=&quot;margin: 0 2em 0 2em;text-align: left;&quot;
! style=&quot;background:#ccccff&quot; align=&quot;center&quot; width=&quot;100%&quot;  colspan=&quot;2&quot;| '''Txokoa'''
|-
|Orri hau mota guztietako hizketaldi eta galderentzako da.
*Orri jakin bati buruz eztabaidatzeko erabili '''bere eztabaida orria'''.
&lt;!--*Hizketaldi zaharkituren baten bila bazabiltza (aste bat baino gehiago aldaketarik gabe), '''begiratu Txokoko artxibategian'''. Norbaitek hizketaldiren bat faltan botatzen badu hona ekar dezake eta beste aste bat emango zaio berartxibatu arte.--&gt;
! rowspan=&quot;3&quot; |[[Irudi:P vip.svg|Txokoa]]
&lt;br clear=right&gt;
|-
|
*[//eu.wikibooks.org/w/index.php?title=Wikibooks:Txokoa&amp;action=edit&amp;section=new '''Egin ''klik'' hemen'''] Txokoan '''hizketaldi berri bat''' sortzeko.
|-
|
*Hasitako gai bati erantzuteko erabili atal bakoitzeko '''''aldatu''''' loturak. Honela atal hori bakarrik aldatuko duzu eta aldaketa Aldaketa berriak-en ikusiko da. Mila Esker.
|}

{| style=&quot;float: right; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; width: 200px; border: #BCB9EF solid 1px; text-align: center&quot;
! [[Irudi:Filing cabinet icon.svg|40px]]
|-
| '''Txokoaren artxibategia'''
|-
| [[Special:PrefixIndex/Wikibooks:Txokoa/Artxiboa/|Artxibatze-zerrenda]]
|}

__TOC__

{{Lankide:MABot/config
|archive = Wikibooks:Txokoa/Artxiboa/%(year)s
|algo = old(30d)
|counter = 1
|archiveheader = {{artxibo}}
|minthreadsleft = 2
|minthreadstoarchive = 1
}}

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Server switch - Your wiki will be read-only for a short time soon&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Read this message in another language]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

The [[foundation:|Wikimedia Foundation]] will switch the traffic between its data centers. This will make sure that Wikipedia and the other Wikimedia wikis can stay online even after a disaster.

All traffic will switch on '''{{#time:j xg|2026-09-23|en}}'''. The switch will start at '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''.

Unfortunately, because of some limitations in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]], all editing must stop while the switch is made. We apologize for this disruption, and we are working to minimize it in the future. 

A banner will be displayed on all wikis 30 minutes before this operation happens. This banner will remain visible until the end of the operation. 
You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&amp;task=view&amp;language=&amp;filter=&amp;action=translate translation or proofreading] of this banner text.

'''You will be able to read, but not edit, all wikis for a short period of time.'''

* You will not be able to edit for up to an hour on {{#time:l j xg Y|2026-09-23|en}}.
* If you try to edit or save during these times, you will see an error message. We hope that no edits will be lost during these minutes, but we can't guarantee it. If you see the error message, then please wait until everything is back to normal. Then you should be able to save your edit. But, we recommend that you make a copy of your changes first, just in case.

''Other effects'':

* Background jobs will be slower and some may be dropped. Red links might not be updated as quickly as normal. If you create an article that is already linked somewhere else, the link will stay red longer than usual. Some long-running scripts will have to be stopped.
* We expect the code deployments to happen as any other week. However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes.

This project may be postponed if necessary. You can [[wikitech:Switch_Datacenter|read the schedule at wikitech.wikimedia.org]]. Any changes will be announced in the schedule. 

'''Please share this information with your community.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 12:58, 15 iraila 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=30513874 --&gt;

== Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges ==

''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)''

Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.&lt;br/&gt;
We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader).

We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.&lt;br/&gt;
Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis.
[[File:Types of Lang Link changes.png|x350px|frame|A variety of &quot;Language Link&quot; edits as seen in the Recent Changes feed]]

The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why?
Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. 

Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]]

Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] 11:46, 25 iraila 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&amp;oldid=31080832 --&gt;

== Wikidata Sitelink changes in Recent Changes and Watchlist ==
''(Apologies for cross-posting in English, translating it will help spread the message)''

Editors on group 1 wikis, including Wikiquote, Wikibooks, Wikiversity, Wikivoyage, and Wikisource, will no longer see notifications on [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. This change will begin on '''October 5 at 07:00 UTC''' as a two-week trial to reduce high-volume, low-value notifications and make higher-value changes easier to identify. Editors who rely on these notifications should be aware of the change and can share feedback or concerns on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project]] or [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]].&lt;br/&gt;Please reach out if you have any questions, thank you! -- [[User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[User_talk:Danny_Benjafield_(WMDE)|talk]])  sent via [[Lankide:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Lankide eztabaida:MediaWiki message delivery|eztabaida]]) 12:42, 1 urria 2026 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&amp;oldid=31106967 --&gt;</text>
      <sha1>fyy5bq18uw5sadtf6e0o20rguz4aom3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Informatikaren 50 urte 50 teknologiatan/DIF 1996-2005: Ikerkuntzaren hazkuntza-hasiera</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7377</id>
    <revision>
      <id>44563</id>
      <parentid>44561</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T21:01:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ksarasola</username>
        <id>1603</id>
      </contributor>
      <comment>/* DIF 1996-2005: Ikerkuntzaren hazkuntza-hasiera */ zuzenketa orokorra (Agus)</comment>
      <origin>44563</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8939" sha1="2nfpl1labznp2056wcr9ufr05nhrvi1" xml:space="preserve">{{lanean|ksarasola}}
= DIF 1996-2005: Ikerkuntzaren hazkuntza-hasiera =

[[Fitxategi:Informatika Fakultatea - Ikerketa -2026.jpg|thumb|400px|Ikerketaren egoera fakultatean (Alex Mendiburu, 2026)&lt;/br&gt;* 70 ikerlari&lt;/br&gt;* 150 argitalpen&lt;/br&gt;* 4 M€ urtean&lt;/br&gt;* 95 proiektu&lt;/br&gt;* 14 ikertalde]]

Informatikako eskolak 1973an hasi ziren, 1976an sortu zen ofizialki fakultatean, baina ikerketa-jarduera ez zen hasi 1981. urtera arte. Orduan inskribatu zen lehen doktorego-tesia. Francisco Javier Garijo Nazario-ren tesi hartan konputagailu-programak automatikoki sortzeko lehen urratsak ematen ziren. Urteak pasata, 45 urte geroago, ikergai horretan emaitza bikainak lortzen ari dira orain Adimen artifizial sortzaileari esker. 

Lehenengo urteak igarota, ikerlana abiada hartu zuen 1996tik aurrera, ordura arte aritu ziren zenbait ikertzaile aitzindari batzuei esker. Zerrenda honetan, hasiera urte horietan ikerkuntza-lerro nagusiak abiatu zituzten irakasle batzuk ageri dira:

* [[w:Felisa Verdejo|Felisa Verdejo]] (1980)
** [[w:Arantza Illarramendi|Arantza Illarramendi]] (1987)
:::: [[w:Oscar Díaz|Oscar Díaz]] (1992)
** [[w:Arantza Diaz de Ilarraza|Arantza Diaz de Ilarraza]]  (1990) eta [[w:Kepa Sarasola|Kepa Sarasola]] (1988)
:::: [[w:Xabier Artola Zubillaga|Xabier Artola]] (1993), [[w:Iñaki Alegria Loinaz|Iñaki Alegria]] (1994), [[w:Xabier Arregi Iparragirre|Xabier Arregi]] (1994), [[w:Eneko Agirre|Eneko Agirre]] (1999)
** [[w:Isabel Fernandez de Castro|Isabel Fernandez de Castro]] (1989) eta [[w:Maite Urretavizcaya|Maite Urretavizcaya]] (1992)
:::: [[w:Ana Arruarte Lasa|Ana Arruarte]] (1999)
* [[w:Marisa Navarro|Marisa Navarro]] (1987), [[w:Paqui Lucio|Paqui Lucio]] (1994) eta [[w:Montse Hermo|Montse Hermo]](1996)
* [[w:Josu Aramberri Miranda|Josu Aramberri]] (1980)
** [[w:Felix Ares de Blas|Felix Ares de Blas]] (1983)
:::: [[w:Julio Abascal Gonzalez|Julio Abascal]] (1987)
* [[w:Clemente Rodriguez Lafuente|Clemente Rodriguez]]
** [[w:Alberto Lafuente Rojo|Alberto Lafuente Rojo]] (1989), [[w:Olatz Arregi Uriarte|Olatz Arregi]] (1991), [[w:Javier Mugerza Rivero|Javier Mugerza]] (1996)
* [[w:Ramón Beivide Palacio|Ramón Beivide]]
** [[w:Agustin Arruabarrena Frutos|Agustin Arruabarrena]] (1993),  [[w:Jose Miguel Alonso|Jose Miguel]] (1996)
* [[w:Javier Torrealdea Folgado|Javier Torrealdea]]
** [[w:Javier Dolado Cosín|Javier Dolado]] (1989)
** [[w:Manuel Graña Román|Manuel Graña]] (1989)
* [[w:Yosu Yurramendi Mendizabal|Yosu Yurramendi]]
** [[w:Pedro Larrañaga Mugica|Pedro Larrañaga]] (1989)
:::: [[w:Jose Antonio Lozano Alonso|Jose Antonio Lozano]] (1991),[[w:Basilio Sierra Araujo|Basilio Sierra]] (1996)
* [[w:Ander Murua Uria|Ander Murua]] (1996)

=== Doktorego-tesiak ===
Hainbat urtetako jardunak heldutasuna ekarri zion ikerketa-arloari. Horrela, Informatika Fakultatea sortu eta hamar urtera doktoreak bost baino ez baziren ere, 2012ko irakasle gehienak doktoreak ziren (%85 baino gehiago); gaur egun, guztiak. Hala, 2006 urtetik aurrera, urtero 12-18 doktorego-tesi defendatu dira,&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{erreferentzia|abizena=EHUko Informatika Fakultatea|urtea=2024|izenburua=Informatika Fakultatearen memoria 2022/23|argitaletxea=ehu.eus|hizkuntza=eu|url=https://www.ehu.eus/documents/d/informatika-fakultatea/memoria-22-2023-eu-2}}&lt;/ref&gt; ikerketa taldeak eta spin-off enpresak sortu dira eta produktu informatiko aurreratuak erregistratu direla. Hurrengo grafikoan tesi-kopuruaren eboluzioa denboran zehar ageri da

[[Fitxategi:DIF ikerketa taldeak2021.jpg|thumb|170x170px|Informatika Fakultateko ikerketa taldeak]]

:{{Barra bertikalen grafikoa|1971-1975|0|1976-1985|4|1986-1995|26|1996-2005|53|2006-2015|148|2016-2025|175|izena=400 doktorego-tesi Informatika Fakultatean (1980-2025)&lt;ref&gt;{{erreferentzia|izenburua=Donostiako Informatika Fakultateko doktore-tesiak. Hiru sailetan irakurritakoak|argitaletxea=ekoizpen-zientifikoa.ehu.eus|url=https://www.ehu.eus/eu/web/informatika-fakultatea/ikerkuntza/tesiak}}&lt;/ref&gt;
|altuera=250|zabalera=400}}

=== Ikerkuntza taldeak ===
Informatika jakintza-arloa esponentzialki hazi da. Eta ondorioz, ikerketa eta garapenerako arloak asko ugaldu dira. Zaila da guztietan presentzia nabarmena izatea, fakultateko kide kopurua txikia baita, 100 lagun inguru. Baina arlo askotan lan egiten da, eraginkortasunez. 

2023an, 70 ikerketa-proiektu edo kontratu landu ziren 17 ikerketa-taldetan, 36 ikertzaile nagusik zuzenduta. 2,3 milioi euroak maneiatu ziren proiektu horietan, 147 argitalpen zientifiko idatzi ziren, eta 27 doktorego-tesi aurkeztu ziren.&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;

Hogei bat ikerketa-talde sortu dira urteetan zehar Informatika Fakultatearen inguruan; denborarekin, batzuk desagertu dira eta berriak sortu. Talde batzuk handiak dira eta beste batzuk txikiagoak, batzuk fakultateko kideek bakarrik osatzen dute, eta beste batzuk beste zentro eta unibertsitateko kideek ere. Hona hemen laburpen bat (informazio zehatz eta zabalagoa, Informatika Fakultateko web orrian).&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Ikerketa lerroak - Informatika Fakultatea - Informatika Fakultatea - UPV/EHU|hizkuntza=eu|url=https://www.ehu.eus/eu/web/informatika-fakultatea/ikerketa-lerroak|aldizkaria=Informatika Fakultatea|sartze-data=2021-02-06}}&lt;/ref&gt;

Talde handienen artean,

* '''ISG''' ([[w:Intelligent Systems Group|Intelligent Systems Group]].&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Intelligent Systems Group Home Page|url=http://www.sc.ehu.es/ccwbayes/main.html|aldizkaria=www.sc.ehu.es|sartze-data=2021-02-06}}&lt;/ref&gt; Jose Antonio Lozanok (Euskadi Ikerkuntza saria, 2024) zuzentzen duen taldeak, 30 ikerlari edo biltzen ditu. Taldeak arlo hauetan garatzen du ikerkuntza-lana, besteak beste: [[w:Ikasketa automatiko|Ikasketa automatikoa]] eta [[w:Ikaskuntza sakon|Ikasketa sakona]], [[w:Optimizazio (matematika)|Optimizazioa]], [[w:Errendimendu Handiko Konputazioa|Errendimendu Handiko Konputazioa]] eta [[w:Konputazio kuantiko|Konputazio Kuantikoa]], [[w:Bioinformatika|Bioinformatika]] eta abar. Fakultateko talde dinamikoenetako bat da, kalitatezko ikerkuntza-produkzio handiarekin.
* '''IXA'''	[[w:Hizkuntzaren prozesamendu|Hizkuntzaren Prozesamendua]], [[w:Ixa taldea|IXA taldea]]. Talde handiena da (100 lagun baino gehiago), [[w:Hizkuntzaren prozesamendu|Hizkuntzaren prozesamenduan]] lan egiten du eta hainbat sari jaso du bere lanagatik. Sortutako produktuen artean daude [[w:Xuxen|Xuxen]] zuzentzaile ortografikoa, [[w:elia.eus|elia.eus]] [[w:Itzulpen automatiko neuronal|itzultzaile automatiko neuronala]], [[w:Latxa (hizkuntza-eredu handia)|Latxa]] hizkuntza eredua, [[w:w:Euskal WordNet|Euskal WordNet]] sare lexikala eta [[w:Testu corpus#Zientzia eta Teknologia corpusa (ZT)|ZT]] eta [[w:Testu corpus#Sintaktikoki etiketatutako EPEC corpusa (EPEC-DEP)|EPEC]] corpusak. [[w:Arantza Diaz de Ilarraza Sanchez|Arantza Diaz de Ilarraza Sanchezek]] koordinatu zuen taldea 2019an arte, [[w:AhoLab|AhoLab]] taldearekin batera [[w:HiTZ zentroa|HiTZ ikerketa-zentroa]] sortu zuten arte; harrezkero [[w:Eneko Agirre|Eneko Agirre]] (Google ikerketa saria 2016, 2018 eta 2019an; Aritmel saria 2021ean), [[w:German Rigau|German Rigau]], [[w:Xabier Arregi Iparragirre|Xabier Arregi]] eta [[w:Maxux Aranzabe|Maxux Arantzabe]] dira koordinatzaileak. 
* '''GIC'''	Grupo de Inteligencia Computacional, [[w:Manuel Graña Romay|Manuel Graña Romay]] irakasleak sortu zuen taldeak. 15-20 ikerlari bildu ditu ekoizpen zientifiko handiko taldea izan da, besteak beste arlo hauetan lan eginez: adimen artifiziala, ikusmen artifiziala eta patroien ezagutza, gizaki eta makinen arteko elkarrekintza-sistemak eta abar. Dagoeneko ez dago aktiboa.

Eta talde txikiagoen artean, 

* '''CVPD'''	''Computer Vision and Pattern Discovery'' taldeak aplikazioak sortzen ditu ikusmena eta AA biltzen diren arloan: irudi biomedikoak, mikroskopia, aurpegien ezagutza, sistema autonomo eta interaktiboak, eta abar. Fadi Dornaikak eta Ignacio Argandak Ikerbasqueko ikerlariek zuzentzen dute taldea; Standford Unibertsitateko ''World’s Top 2% Scientists'' zerrendan ageri dira 2022tik.

* '''ALDAPA''' Gaur egun, taldearen jarduera nagusia osasunaren testuinguruan kokatzen da, zehazki, nerbio-sistemako gaixotasunen diagnostikoan eta prebentzioan. [[w:Javier Mugerza|Javier Mugerza]] irakaslea izan da orain arte koordinatzailea eta [[w:Olatz Arbelaitz|Olatz Arbelaitz]] irakasleak hartu dio erreleboa. Taldeko kideak Informatika Fakultatekoak eta Gasteiz eta Bilboko Ingeniaritza Eskolakoak dira.

* '''RSAIT'''	[[w:Robotika eta Sistema Autonomoen Ikerketa Taldea|Robotika eta Sistema Autonomoen Ikerketa Taldea]] (RSAIT). [[w:Basilio Sierra|Basilio Sierra]] eta [[w:Elena Lazkano|Elena Lazkano]] irakasleek koordinatzen duten taldeak [[w:robot|robot]] autonomoen arloan zentratzen du ikerleta-lana: esplorazioa eta nabigazioa, [[w:Ikasketa automatiko|ikasketa automatikoa]], gizakien eta roboten arteko elkarrekintza, ordenagailu bidezko ikusmena eta abar. 

== Erreferentziak ==
{{erreferentzia zerrenda|30em}}</text>
      <sha1>2nfpl1labznp2056wcr9ufr05nhrvi1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>44564</id>
      <parentid>44563</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T21:03:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ksarasola</username>
        <id>1603</id>
      </contributor>
      <origin>44564</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8918" sha1="58so538tdgm1tbscb16tg9tpwp4eals" xml:space="preserve">= DIF 1996-2005: Ikerkuntzaren hazkuntza-hasiera =

[[Fitxategi:Informatika Fakultatea - Ikerketa -2026.jpg|thumb|400px|Ikerketaren egoera fakultatean (Alex Mendiburu, 2026)&lt;/br&gt;* 70 ikerlari&lt;/br&gt;* 150 argitalpen&lt;/br&gt;* 4 M€ urtean&lt;/br&gt;* 95 proiektu&lt;/br&gt;* 14 ikertalde]]

Informatikako eskolak 1973an hasi ziren, 1976an sortu zen ofizialki fakultatean, baina ikerketa-jarduera ez zen hasi 1981. urtera arte. Orduan inskribatu zen lehen doktorego-tesia. Francisco Javier Garijo Nazario-ren tesi hartan konputagailu-programak automatikoki sortzeko lehen urratsak ematen ziren. Urteak pasata, 45 urte geroago, ikergai horretan emaitza bikainak lortzen ari dira orain Adimen artifizial sortzaileari esker. 

Lehenengo urteak igarota, ikerlana abiada hartu zuen 1996tik aurrera, ordura arte aritu ziren zenbait ikertzaile aitzindari batzuei esker. Zerrenda honetan, hasiera urte horietan ikerkuntza-lerro nagusiak abiatu zituzten irakasle batzuk ageri dira:

* [[w:Felisa Verdejo|Felisa Verdejo]] (1980)
** [[w:Arantza Illarramendi|Arantza Illarramendi]] (1987)
:::: [[w:Oscar Díaz|Oscar Díaz]] (1992)
** [[w:Arantza Diaz de Ilarraza|Arantza Diaz de Ilarraza]]  (1990) eta [[w:Kepa Sarasola|Kepa Sarasola]] (1988)
:::: [[w:Xabier Artola Zubillaga|Xabier Artola]] (1993), [[w:Iñaki Alegria Loinaz|Iñaki Alegria]] (1994), [[w:Xabier Arregi Iparragirre|Xabier Arregi]] (1994), [[w:Eneko Agirre|Eneko Agirre]] (1999)
** [[w:Isabel Fernandez de Castro|Isabel Fernandez de Castro]] (1989) eta [[w:Maite Urretavizcaya|Maite Urretavizcaya]] (1992)
:::: [[w:Ana Arruarte Lasa|Ana Arruarte]] (1999)
* [[w:Marisa Navarro|Marisa Navarro]] (1987), [[w:Paqui Lucio|Paqui Lucio]] (1994) eta [[w:Montse Hermo|Montse Hermo]](1996)
* [[w:Josu Aramberri Miranda|Josu Aramberri]] (1980)
** [[w:Felix Ares de Blas|Felix Ares de Blas]] (1983)
:::: [[w:Julio Abascal Gonzalez|Julio Abascal]] (1987)
* [[w:Clemente Rodriguez Lafuente|Clemente Rodriguez]]
** [[w:Alberto Lafuente Rojo|Alberto Lafuente Rojo]] (1989), [[w:Olatz Arregi Uriarte|Olatz Arregi]] (1991), [[w:Javier Mugerza Rivero|Javier Mugerza]] (1996)
* [[w:Ramón Beivide Palacio|Ramón Beivide]]
** [[w:Agustin Arruabarrena Frutos|Agustin Arruabarrena]] (1993),  [[w:Jose Miguel Alonso|Jose Miguel]] (1996)
* [[w:Javier Torrealdea Folgado|Javier Torrealdea]]
** [[w:Javier Dolado Cosín|Javier Dolado]] (1989)
** [[w:Manuel Graña Román|Manuel Graña]] (1989)
* [[w:Yosu Yurramendi Mendizabal|Yosu Yurramendi]]
** [[w:Pedro Larrañaga Mugica|Pedro Larrañaga]] (1989)
:::: [[w:Jose Antonio Lozano Alonso|Jose Antonio Lozano]] (1991),[[w:Basilio Sierra Araujo|Basilio Sierra]] (1996)
* [[w:Ander Murua Uria|Ander Murua]] (1996)

=== Doktorego-tesiak ===
Hainbat urtetako jardunak heldutasuna ekarri zion ikerketa-arloari. Horrela, Informatika Fakultatea sortu eta hamar urtera doktoreak bost baino ez baziren ere, 2012ko irakasle gehienak doktoreak ziren (%85 baino gehiago); gaur egun, guztiak. Hala, 2006 urtetik aurrera, urtero 12-18 doktorego-tesi defendatu dira,&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{erreferentzia|abizena=EHUko Informatika Fakultatea|urtea=2024|izenburua=Informatika Fakultatearen memoria 2022/23|argitaletxea=ehu.eus|hizkuntza=eu|url=https://www.ehu.eus/documents/d/informatika-fakultatea/memoria-22-2023-eu-2}}&lt;/ref&gt; ikerketa taldeak eta spin-off enpresak sortu dira eta produktu informatiko aurreratuak erregistratu direla. Hurrengo grafikoan tesi-kopuruaren eboluzioa denboran zehar ageri da

[[Fitxategi:DIF ikerketa taldeak2021.jpg|thumb|170x170px|Informatika Fakultateko ikerketa taldeak]]

:{{Barra bertikalen grafikoa|1971-1975|0|1976-1985|4|1986-1995|26|1996-2005|53|2006-2015|148|2016-2025|175|izena=400 doktorego-tesi Informatika Fakultatean (1980-2025)&lt;ref&gt;{{erreferentzia|izenburua=Donostiako Informatika Fakultateko doktore-tesiak. Hiru sailetan irakurritakoak|argitaletxea=ekoizpen-zientifikoa.ehu.eus|url=https://www.ehu.eus/eu/web/informatika-fakultatea/ikerkuntza/tesiak}}&lt;/ref&gt;
|altuera=250|zabalera=400}}

=== Ikerkuntza taldeak ===
Informatika jakintza-arloa esponentzialki hazi da. Eta ondorioz, ikerketa eta garapenerako arloak asko ugaldu dira. Zaila da guztietan presentzia nabarmena izatea, fakultateko kide kopurua txikia baita, 100 lagun inguru. Baina arlo askotan lan egiten da, eraginkortasunez. 

2023an, 70 ikerketa-proiektu edo kontratu landu ziren 17 ikerketa-taldetan, 36 ikertzaile nagusik zuzenduta. 2,3 milioi euroak maneiatu ziren proiektu horietan, 147 argitalpen zientifiko idatzi ziren, eta 27 doktorego-tesi aurkeztu ziren.&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;

Hogei bat ikerketa-talde sortu dira urteetan zehar Informatika Fakultatearen inguruan; denborarekin, batzuk desagertu dira eta berriak sortu. Talde batzuk handiak dira eta beste batzuk txikiagoak, batzuk fakultateko kideek bakarrik osatzen dute, eta beste batzuk beste zentro eta unibertsitateko kideek ere. Hona hemen laburpen bat (informazio zehatz eta zabalagoa, Informatika Fakultateko web orrian).&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Ikerketa lerroak - Informatika Fakultatea - Informatika Fakultatea - UPV/EHU|hizkuntza=eu|url=https://www.ehu.eus/eu/web/informatika-fakultatea/ikerketa-lerroak|aldizkaria=Informatika Fakultatea|sartze-data=2021-02-06}}&lt;/ref&gt;

Talde handienen artean,

* '''ISG''' ([[w:Intelligent Systems Group|Intelligent Systems Group]].&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Intelligent Systems Group Home Page|url=http://www.sc.ehu.es/ccwbayes/main.html|aldizkaria=www.sc.ehu.es|sartze-data=2021-02-06}}&lt;/ref&gt; Jose Antonio Lozanok (Euskadi Ikerkuntza saria, 2024) zuzentzen duen taldeak, 30 ikerlari edo biltzen ditu. Taldeak arlo hauetan garatzen du ikerkuntza-lana, besteak beste: [[w:Ikasketa automatiko|Ikasketa automatikoa]] eta [[w:Ikaskuntza sakon|Ikasketa sakona]], [[w:Optimizazio (matematika)|Optimizazioa]], [[w:Errendimendu Handiko Konputazioa|Errendimendu Handiko Konputazioa]] eta [[w:Konputazio kuantiko|Konputazio Kuantikoa]], [[w:Bioinformatika|Bioinformatika]] eta abar. Fakultateko talde dinamikoenetako bat da, kalitatezko ikerkuntza-produkzio handiarekin.
* '''IXA'''	[[w:Hizkuntzaren prozesamendu|Hizkuntzaren Prozesamendua]], [[w:Ixa taldea|IXA taldea]]. Talde handiena da (100 lagun baino gehiago), [[w:Hizkuntzaren prozesamendu|Hizkuntzaren prozesamenduan]] lan egiten du eta hainbat sari jaso du bere lanagatik. Sortutako produktuen artean daude [[w:Xuxen|Xuxen]] zuzentzaile ortografikoa, [[w:elia.eus|elia.eus]] [[w:Itzulpen automatiko neuronal|itzultzaile automatiko neuronala]], [[w:Latxa (hizkuntza-eredu handia)|Latxa]] hizkuntza eredua, [[w:w:Euskal WordNet|Euskal WordNet]] sare lexikala eta [[w:Testu corpus#Zientzia eta Teknologia corpusa (ZT)|ZT]] eta [[w:Testu corpus#Sintaktikoki etiketatutako EPEC corpusa (EPEC-DEP)|EPEC]] corpusak. [[w:Arantza Diaz de Ilarraza Sanchez|Arantza Diaz de Ilarraza Sanchezek]] koordinatu zuen taldea 2019an arte, [[w:AhoLab|AhoLab]] taldearekin batera [[w:HiTZ zentroa|HiTZ ikerketa-zentroa]] sortu zuten arte; harrezkero [[w:Eneko Agirre|Eneko Agirre]] (Google ikerketa saria 2016, 2018 eta 2019an; Aritmel saria 2021ean), [[w:German Rigau|German Rigau]], [[w:Xabier Arregi Iparragirre|Xabier Arregi]] eta [[w:Maxux Aranzabe|Maxux Arantzabe]] dira koordinatzaileak. 
* '''GIC'''	Grupo de Inteligencia Computacional, [[w:Manuel Graña Romay|Manuel Graña Romay]] irakasleak sortu zuen taldeak. 15-20 ikerlari bildu ditu ekoizpen zientifiko handiko taldea izan da, besteak beste arlo hauetan lan eginez: adimen artifiziala, ikusmen artifiziala eta patroien ezagutza, gizaki eta makinen arteko elkarrekintza-sistemak eta abar. Dagoeneko ez dago aktiboa.

Eta talde txikiagoen artean, 

* '''CVPD'''	''Computer Vision and Pattern Discovery'' taldeak aplikazioak sortzen ditu ikusmena eta AA biltzen diren arloan: irudi biomedikoak, mikroskopia, aurpegien ezagutza, sistema autonomo eta interaktiboak, eta abar. Fadi Dornaikak eta Ignacio Argandak Ikerbasqueko ikerlariek zuzentzen dute taldea; Standford Unibertsitateko ''World’s Top 2% Scientists'' zerrendan ageri dira 2022tik.

* '''ALDAPA''' Gaur egun, taldearen jarduera nagusia osasunaren testuinguruan kokatzen da, zehazki, nerbio-sistemako gaixotasunen diagnostikoan eta prebentzioan. [[w:Javier Mugerza|Javier Mugerza]] irakaslea izan da orain arte koordinatzailea eta [[w:Olatz Arbelaitz|Olatz Arbelaitz]] irakasleak hartu dio erreleboa. Taldeko kideak Informatika Fakultatekoak eta Gasteiz eta Bilboko Ingeniaritza Eskolakoak dira.

* '''RSAIT'''	[[w:Robotika eta Sistema Autonomoen Ikerketa Taldea|Robotika eta Sistema Autonomoen Ikerketa Taldea]] (RSAIT). [[w:Basilio Sierra|Basilio Sierra]] eta [[w:Elena Lazkano|Elena Lazkano]] irakasleek koordinatzen duten taldeak [[w:robot|robot]] autonomoen arloan zentratzen du ikerleta-lana: esplorazioa eta nabigazioa, [[w:Ikasketa automatiko|ikasketa automatikoa]], gizakien eta roboten arteko elkarrekintza, ordenagailu bidezko ikusmena eta abar. 

== Erreferentziak ==
{{erreferentzia zerrenda|30em}}</text>
      <sha1>58so538tdgm1tbscb16tg9tpwp4eals</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>44565</id>
      <parentid>44564</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T21:59:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ksarasola</username>
        <id>1603</id>
      </contributor>
      <origin>44565</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13253" sha1="e3z6e8a7ghj3msfglmd8lg1v11y1bfs" xml:space="preserve">= DIF 1996-2005: Ikerkuntzaren hazkuntza-hasiera =

[[Fitxategi:Informatika Fakultatea - Ikerketa -2026.jpg|thumb|400px|Ikerketaren egoera fakultatean (Alex Mendiburu, 2026)&lt;/br&gt;* 70 ikerlari&lt;/br&gt;* 150 argitalpen&lt;/br&gt;* 4 M€ urtean&lt;/br&gt;* 95 proiektu&lt;/br&gt;* 14 ikertalde]]

Informatikako eskolak 1973an hasi ziren, 1976an sortu zen ofizialki fakultatean, baina ikerketa-jarduera ez zen hasi 1981. urtera arte. Orduan inskribatu zen lehen doktorego-tesia. Francisco Javier Garijo Nazario-ren tesi hartan konputagailu-programak automatikoki sortzeko lehen urratsak ematen ziren. Urteak pasata, 45 urte geroago, ikergai horretan emaitza bikainak lortzen ari dira orain Adimen artifizial sortzaileari esker. 

Lehenengo urteak igarota, ikerlana abiada hartu zuen 1996tik aurrera, ordura arte aritu ziren zenbait ikertzaile aitzindari batzuei esker. Zerrenda honetan, hasiera urte horietan ikerkuntza-lerro nagusiak abiatu zituzten irakasle batzuk ageri dira:

* [[w:Felisa Verdejo|Felisa Verdejo]] (1980)
** [[w:Arantza Illarramendi|Arantza Illarramendi]] (1987) --&gt; '''BDI''' taldea
:::: [[w:Oscar Díaz|Oscar Díaz]] (1992) --&gt; '''ONEKIN''' taldea
** [[w:Arantza Diaz de Ilarraza|Arantza Diaz de Ilarraza]]  (1990) eta [[w:Kepa Sarasola|Kepa Sarasola]] (1988) --&gt; '''IXA''' taldea  
:::: [[w:Xabier Artola Zubillaga|Xabier Artola]] (1993), [[w:Iñaki Alegria Loinaz|Iñaki Alegria]] (1994), [[w:Xabier Arregi Iparragirre|Xabier Arregi]] (1994), [[w:Eneko Agirre|Eneko Agirre]] (1999) --&gt; '''HITZ''' zentroa
** [[w:Isabel Fernandez de Castro|Isabel Fernandez de Castro]] (1989) eta [[w:Maite Urretavizcaya|Maite Urretavizcaya]] (1992) --&gt; '''GaLan''' taldea
:::: [[w:Ana Arruarte Lasa|Ana Arruarte]] (1999)
* [[w:Marisa Navarro|Marisa Navarro]] (1987), [[w:Paqui Lucio|Paqui Lucio]] (1994) eta [[w:Montse Hermo|Montse Hermo]](1996) --&gt; '''LoRea''' taldea
* [[w:Josu Aramberri Miranda|Josu Aramberri]] (1980)
** [[w:Felix Ares de Blas|Felix Ares de Blas]] (1983)
:::: [[w:Julio Abascal Gonzalez|Julio Abascal]] (1987) --&gt; '''Egokituz''' taldea
* [[w:Clemente Rodriguez Lafuente|Clemente Rodriguez]]
** [[w:Alberto Lafuente Rojo|Alberto Lafuente Rojo]] (1989), [[w:Olatz Arregi Uriarte|Olatz Arregi]] (1991), [[w:Javier Mugerza Rivero|Javier Mugerza]] (1996) --&gt; '''ALDAPA''' taldea
* [[w:Ramón Beivide Palacio|Ramón Beivide]]
** [[w:Agustin Arruabarrena Frutos|Agustin Arruabarrena]] (1993) --&gt; '''ALDAPA''' taldea
** [[w:Jose Miguel Alonso|Jose Miguel]] (1996) --&gt; '''ISG''' taldea
* [[w:Javier Torrealdea Folgado|Javier Torrealdea]]
** [[w:Javier Dolado Cosín|Javier Dolado]] (1989) --&gt; '''Softwaren Ingeniaritza eta Kudeaketa''' taldea
** [[w:Manuel Graña Román|Manuel Graña]] (1989) --&gt; '''GIC''' taldea
* [[w:Yosu Yurramendi Mendizabal|Yosu Yurramendi]]
** [[w:Pedro Larrañaga Mugica|Pedro Larrañaga]] (1989)
:::: [[w:Jose Antonio Lozano Alonso|Jose Antonio Lozano]] (1991) --&gt; '''ISG''' taldea
:::: [[w:Basilio Sierra Araujo|Basilio Sierra]] (1996) --&gt; '''RSAIT''' taldea
* [[w:Ander Murua Uria|Ander Murua]] (1996) --&gt;   '''GNIA''' taldea

=== Doktorego-tesiak ===
Hainbat urtetako jardunak heldutasuna ekarri zion ikerketa-arloari. Horrela, Informatika Fakultatea sortu eta hamar urtera doktoreak bost baino ez baziren ere, 2012ko irakasle gehienak doktoreak ziren (%85 baino gehiago); gaur egun, guztiak. Hala, 2006 urtetik aurrera, urtero 12-18 doktorego-tesi defendatu dira,&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{erreferentzia|abizena=EHUko Informatika Fakultatea|urtea=2024|izenburua=Informatika Fakultatearen memoria 2022/23|argitaletxea=ehu.eus|hizkuntza=eu|url=https://www.ehu.eus/documents/d/informatika-fakultatea/memoria-22-2023-eu-2}}&lt;/ref&gt; ikerketa taldeak eta spin-off enpresak sortu dira eta produktu informatiko aurreratuak erregistratu direla. Hurrengo grafikoan tesi-kopuruaren eboluzioa denboran zehar ageri da

[[Fitxategi:DIF ikerketa taldeak2021.jpg|thumb|170x170px|Informatika Fakultateko ikerketa taldeak]]

:{{Barra bertikalen grafikoa|1971-1975|0|1976-1985|4|1986-1995|26|1996-2005|53|2006-2015|148|2016-2025|175|izena=400 doktorego-tesi Informatika Fakultatean (1980-2025)&lt;ref&gt;{{erreferentzia|izenburua=Donostiako Informatika Fakultateko doktore-tesiak. Hiru sailetan irakurritakoak|argitaletxea=ekoizpen-zientifikoa.ehu.eus|url=https://www.ehu.eus/eu/web/informatika-fakultatea/ikerkuntza/tesiak}}&lt;/ref&gt;
|altuera=250|zabalera=400}}

=== Ikerkuntza taldeak ===
Informatika jakintza-arloa esponentzialki hazi da. Eta ondorioz, ikerketa eta garapenerako arloak asko ugaldu dira. Zaila da guztietan presentzia nabarmena izatea, fakultateko kide kopurua txikia baita, 100 lagun inguru. Baina arlo askotan lan egiten da, eraginkortasunez. 

2023an, 70 ikerketa-proiektu edo kontratu landu ziren 17 ikerketa-taldetan, 36 ikertzaile nagusik zuzenduta. 2,3 milioi euroak maneiatu ziren proiektu horietan, 147 argitalpen zientifiko idatzi ziren, eta 27 doktorego-tesi aurkeztu ziren.&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;

Hogei bat ikerketa-talde sortu dira urteetan zehar Informatika Fakultatearen inguruan; denborarekin, batzuk desagertu dira eta berriak sortu. Talde batzuk handiak dira eta beste batzuk txikiagoak, batzuk fakultateko kideek bakarrik osatzen dute, eta beste batzuk beste zentro eta unibertsitateko kideek ere. Hona hemen laburpen bat (informazio zehatz eta zabalagoa, Informatika Fakultateko web orrian).&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Ikerketa lerroak - Informatika Fakultatea - Informatika Fakultatea - UPV/EHU|hizkuntza=eu|url=https://www.ehu.eus/eu/web/informatika-fakultatea/ikerketa-lerroak|aldizkaria=Informatika Fakultatea|sartze-data=2021-02-06}}&lt;/ref&gt;

Talde handienen artean,

* '''ISG''' ([[w:Intelligent Systems Group|Intelligent Systems Group]].&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Intelligent Systems Group Home Page|url=http://www.sc.ehu.es/ccwbayes/main.html|aldizkaria=www.sc.ehu.es|sartze-data=2021-02-06}}&lt;/ref&gt; Jose Antonio Lozanok (Euskadi Ikerkuntza saria, 2024) zuzentzen duen taldeak, 30 ikerlari edo biltzen ditu. Taldeak arlo hauetan garatzen du ikerkuntza-lana, besteak beste: [[w:Ikasketa automatiko|Ikasketa automatikoa]] eta [[w:Ikaskuntza sakon|Ikasketa sakona]], [[w:Optimizazio (matematika)|Optimizazioa]], [[w:Errendimendu Handiko Konputazioa|Errendimendu Handiko Konputazioa]] eta [[w:Konputazio kuantiko|Konputazio Kuantikoa]], [[w:Bioinformatika|Bioinformatika]] eta abar. Fakultateko talde dinamikoenetako bat da, kalitatezko ikerkuntza-produkzio handiarekin.
* '''IXA'''	[[w:Hizkuntzaren prozesamendu|Hizkuntzaren Prozesamendua]], [[w:Ixa taldea|IXA taldea]]. Talde handiena da (100 lagun baino gehiago), [[w:Hizkuntzaren prozesamendu|Hizkuntzaren prozesamenduan]] lan egiten du eta hainbat sari jaso du bere lanagatik. Sortutako produktuen artean daude [[w:Xuxen|Xuxen]] zuzentzaile ortografikoa, [[w:elia.eus|elia.eus]] [[w:Itzulpen automatiko neuronal|itzultzaile automatiko neuronala]], [[w:Latxa (hizkuntza-eredu handia)|Latxa]] hizkuntza eredua, [[w:w:Euskal WordNet|Euskal WordNet]] sare lexikala eta [[w:Testu corpus#Zientzia eta Teknologia corpusa (ZT)|ZT]] eta [[w:Testu corpus#Sintaktikoki etiketatutako EPEC corpusa (EPEC-DEP)|EPEC]] corpusak. [[w:Arantza Diaz de Ilarraza Sanchez|Arantza Diaz de Ilarraza Sanchezek]] koordinatu zuen taldea 2019an arte, [[w:AhoLab|AhoLab]] taldearekin batera [[w:HiTZ zentroa|HiTZ ikerketa-zentroa]] sortu zuten arte; harrezkero [[w:Eneko Agirre|Eneko Agirre]] (Google ikerketa saria 2016, 2018 eta 2019an; Aritmel saria 2021ean), [[w:German Rigau|German Rigau]], [[w:Xabier Arregi Iparragirre|Xabier Arregi]] eta [[w:Maxux Aranzabe|Maxux Arantzabe]] dira koordinatzaileak. 
* '''GIC'''	Grupo de Inteligencia Computacional, [[w:Manuel Graña Romay|Manuel Graña Romay]] irakasleak sortu zuen taldeak. 15-20 ikerlari bildu ditu ekoizpen zientifiko handiko taldea izan da, besteak beste arlo hauetan lan eginez: adimen artifiziala, ikusmen artifiziala eta patroien ezagutza, gizaki eta makinen arteko elkarrekintza-sistemak eta abar. Dagoeneko ez dago aktiboa.

Eta talde txikiagoen artean, 

* '''CVPD'''	''Computer Vision and Pattern Discovery'' taldeak aplikazioak sortzen ditu ikusmena eta AA biltzen diren arloan: irudi biomedikoak, mikroskopia, aurpegien ezagutza, sistema autonomo eta interaktiboak, eta abar. Fadi Dornaikak eta Ignacio Argandak Ikerbasqueko ikerlariek zuzentzen dute taldea; Standford Unibertsitateko ''World’s Top 2% Scientists'' zerrendan ageri dira 2022tik.

* '''ALDAPA''' Gaur egun, taldearen jarduera nagusia osasunaren testuinguruan kokatzen da, zehazki, nerbio-sistemako gaixotasunen diagnostikoan eta prebentzioan. [[w:Javier Mugerza|Javier Mugerza]] irakaslea izan da orain arte koordinatzailea eta [[w:Olatz Arbelaitz|Olatz Arbelaitz]] irakasleak hartu dio erreleboa. Taldeko kideak Informatika Fakultatekoak eta Gasteiz eta Bilboko Ingeniaritza Eskolakoak dira.

* '''RSAIT'''	[[w:Robotika eta Sistema Autonomoen Ikerketa Taldea|Robotika eta Sistema Autonomoen Ikerketa Taldea]] (RSAIT). [[w:Basilio Sierra|Basilio Sierra]] eta [[w:Elena Lazkano|Elena Lazkano]] irakasleek koordinatzen duten taldeak [[w:robot|robot]] autonomoen arloan zentratzen du ikerleta-lana: esplorazioa eta nabigazioa, [[w:Ikasketa automatiko|ikasketa automatikoa]], gizakien eta roboten arteko elkarrekintza, ordenagailu bidezko ikusmena eta abar. 

* '''Egokituz''', Behar Berezietarako [[Pertsona-Konputagailu Elkarrekintza]] Laborategia. [[Julio Abascal Gonzalez|Julio Abascal]] irakaslearen gidaritzapean sortu zen 1985ean, informazio- eta komunikazio-teknologiak erabiliz, desgaitasunak dituzten pertsonen arazoak konpontzeko: pertsonen arteko komunikazio hurbila eta urrutikoa, ingurumenaren kontrola, mugikortasuna eta manipulazioa... Web-irisgarritasuna automatikoki neurtzeko metodologiak, tresnak eta metrikak ere garatu ditu. Nestor Garay irakasleak zuzentzen du taldea gaur egun.
* '''ONEKIN''' [[Oscar Diaz]] irakaslea zuzentzen duen taldea Software Ingeniaritza arlo zabalean lan egiten du: Hizkuntza-eredu Handien (''Large Language Models'', LLM) aplikazioak software ingeniaritzan, software produktuen ingeniaritza, nabigatzaileen hedapenak, irisgarritasuna, chatbotak, AAren aplikazioak hezkuntzarako, eta abar.
* '''GaLan'''	[[Isabel Fernandez de Castro]] irakasleak sortu zuen taldeak hezkuntza-esparruan erabil daitezkeen baliabide informatikoak hobetzea eta malgutzea izan du ardatz. Gaur egun, hauek dira ikerketa-lerro nagusiak: Hezkuntzarako eta ikerketarako gomendio-sistemak, Ikaskuntzaren analitika, Hezkuntzarako tresna informatikoak eta Elkarlanean ikasteko laguntza-tresnak 
* '''LoRea'''	''Logic, Ontologies and Reasoning Group''. [[Montse Hermo]], [[Paqui Lucio]] eta [[Marisa Navarro]] irakasleek sortu zuten taldeak informatikaren oinarri matematikoetan ikertzen du. Ikerketa-lerro nagusiak honako hauek dira: Sistema logikoak, Arrazoibide automatikoa, Domeinu espezifikoetarako ontologiak, Programen espezifikazio, transformazio eta egiaztapena, eta abar. 
* '''GNIA'''	''Geometric Numerical Integration and Applications.'' Espainiako hainbat zentrotan banatutako taldea da; [[Ander Murua]] irakasleak zuzentzen du Informatika Fakultateko atala. Haien lana integratzaile numerikoen azterketa teorikotik hasi, eta mekanika kuantikoan, Monte Carlo simulazioetan, astronomia dinamikoan, optimizazioan eta abarretan egindako proba numeriko eta simulazio errealetaraino doa.
* '''DIMAROVE'''	Hezkuntza berrikuntzarako talde espezializatua. Lan-lerro nagusia da Ingeniaritza Informatikoaren irakaskuntzan Metodologia Aktiboak diseinatzea eta zabaltzea, online baliabideak, proiektuen kudeaketa espiralean, eta balorazio gurutzatuak metodologiak erabiliz. Rosa Arruabarrena da taldearen koordinatzailea.
* '''DSG'''	''Distributed Systems Group.'' Mikel Larrera irakasleak zuzentzen duen taldea, besteak beste, hutsegiteekiko tolerante diren sistemak, sistema dinamiko banatuak, eta haririk gabeko sentsoreen sareak ikertzen ditu.
* '''SN'''	''Stochastic Networks.'' Urtzi Ayesta Ikerbasqueko ikerlariaren taldearen arlo nagusiak dira kontrol eta ikasketa estokastikoak sare konplexuetan, optimizazioa, programazio dinamiko estokastikoak eta arloko aplikazioak

Talde gehiago izan dira Fakultateko historian, une honetan aktiboak ez direna. Haien artea daude, esaterako: 

* '''BDI''' taldea (datu-base interoperableak). [[Arantza Illarramendi]] irakasleak (Aritmel saria, 2010) zuzendutako taldeak arlo hauetan lan egin zuen: [[Web semantiko|Web semantikoaren]] erabilera [[Informazio-sistema|informazio-sistemen]] kudeaketan, osasun-ezaugarrien tele-transmisioa eta analisia mugikorren bidez, osasun-erregistro informatikoen [[Interoperabilitate|interoperabilitatea]] eta abar.

* '''ERABAKI''' taldea, [[Juan Manuel Pikatza Atxa]] irakasleak zuzenduta, diagnostikoan eta tratamenduan, osagileari erabakiak hartzeko laguntzen dioten sistemak garatu zituzten

* '''Softwaren Ingeniaritza eta Kudeaketa''', [[Javier Dolado]] irakasleak sortu zuen taldea, hainbat unibertsitate biltzen dituen REMIS sarearen barruan. 

Hasieran esan bezala, oso azkar garatzen eta aldatzen den eremua informatika. Ikerketa-arlo berriak sortzen dira etengabe, eta beste asko moteldu. Etorkizunean ere, fakultateko irakasleek eta ikerlariek erantzun egokia emango diote erronka beti berri horri.

== Erreferentziak ==
{{erreferentzia zerrenda|30em}}</text>
      <sha1>e3z6e8a7ghj3msfglmd8lg1v11y1bfs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>44566</id>
      <parentid>44565</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T22:07:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ksarasola</username>
        <id>1603</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ikerkuntza taldeak */ estekak</comment>
      <origin>44566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13451" sha1="k9tfqrpzgkva9d5hr716s1pcqq0no6o" xml:space="preserve">= DIF 1996-2005: Ikerkuntzaren hazkuntza-hasiera =

[[Fitxategi:Informatika Fakultatea - Ikerketa -2026.jpg|thumb|400px|Ikerketaren egoera fakultatean (Alex Mendiburu, 2026)&lt;/br&gt;* 70 ikerlari&lt;/br&gt;* 150 argitalpen&lt;/br&gt;* 4 M€ urtean&lt;/br&gt;* 95 proiektu&lt;/br&gt;* 14 ikertalde]]

Informatikako eskolak 1973an hasi ziren, 1976an sortu zen ofizialki fakultatean, baina ikerketa-jarduera ez zen hasi 1981. urtera arte. Orduan inskribatu zen lehen doktorego-tesia. Francisco Javier Garijo Nazario-ren tesi hartan konputagailu-programak automatikoki sortzeko lehen urratsak ematen ziren. Urteak pasata, 45 urte geroago, ikergai horretan emaitza bikainak lortzen ari dira orain Adimen artifizial sortzaileari esker. 

Lehenengo urteak igarota, ikerlana abiada hartu zuen 1996tik aurrera, ordura arte aritu ziren zenbait ikertzaile aitzindari batzuei esker. Zerrenda honetan, hasiera urte horietan ikerkuntza-lerro nagusiak abiatu zituzten irakasle batzuk ageri dira:

* [[w:Felisa Verdejo|Felisa Verdejo]] (1980)
** [[w:Arantza Illarramendi|Arantza Illarramendi]] (1987) --&gt; '''BDI''' taldea
:::: [[w:Oscar Díaz|Oscar Díaz]] (1992) --&gt; '''ONEKIN''' taldea
** [[w:Arantza Diaz de Ilarraza|Arantza Diaz de Ilarraza]]  (1990) eta [[w:Kepa Sarasola|Kepa Sarasola]] (1988) --&gt; '''IXA''' taldea  
:::: [[w:Xabier Artola Zubillaga|Xabier Artola]] (1993), [[w:Iñaki Alegria Loinaz|Iñaki Alegria]] (1994), [[w:Xabier Arregi Iparragirre|Xabier Arregi]] (1994), [[w:Eneko Agirre|Eneko Agirre]] (1999) --&gt; '''HITZ''' zentroa
** [[w:Isabel Fernandez de Castro|Isabel Fernandez de Castro]] (1989) eta [[w:Maite Urretavizcaya|Maite Urretavizcaya]] (1992) --&gt; '''GaLan''' taldea
:::: [[w:Ana Arruarte Lasa|Ana Arruarte]] (1999)
* [[w:Marisa Navarro|Marisa Navarro]] (1987), [[w:Paqui Lucio|Paqui Lucio]] (1994) eta [[w:Montse Hermo|Montse Hermo]](1996) --&gt; '''LoRea''' taldea
* [[w:Josu Aramberri Miranda|Josu Aramberri]] (1980)
** [[w:Felix Ares de Blas|Felix Ares de Blas]] (1983)
:::: [[w:Julio Abascal Gonzalez|Julio Abascal]] (1987) --&gt; '''Egokituz''' taldea
* [[w:Clemente Rodriguez Lafuente|Clemente Rodriguez]]
** [[w:Alberto Lafuente Rojo|Alberto Lafuente Rojo]] (1989), [[w:Olatz Arregi Uriarte|Olatz Arregi]] (1991), [[w:Javier Mugerza Rivero|Javier Mugerza]] (1996) --&gt; '''ALDAPA''' taldea
* [[w:Ramón Beivide Palacio|Ramón Beivide]]
** [[w:Agustin Arruabarrena Frutos|Agustin Arruabarrena]] (1993) --&gt; '''ALDAPA''' taldea
** [[w:Jose Miguel Alonso|Jose Miguel]] (1996) --&gt; '''ISG''' taldea
* [[w:Javier Torrealdea Folgado|Javier Torrealdea]]
** [[w:Javier Dolado Cosín|Javier Dolado]] (1989) --&gt; '''Softwaren Ingeniaritza eta Kudeaketa''' taldea
** [[w:Manuel Graña Román|Manuel Graña]] (1989) --&gt; '''GIC''' taldea
* [[w:Yosu Yurramendi Mendizabal|Yosu Yurramendi]]
** [[w:Pedro Larrañaga Mugica|Pedro Larrañaga]] (1989)
:::: [[w:Jose Antonio Lozano Alonso|Jose Antonio Lozano]] (1991) --&gt; '''ISG''' taldea
:::: [[w:Basilio Sierra Araujo|Basilio Sierra]] (1996) --&gt; '''RSAIT''' taldea
* [[w:Ander Murua Uria|Ander Murua]] (1996) --&gt;   '''GNIA''' taldea

=== Doktorego-tesiak ===
Hainbat urtetako jardunak heldutasuna ekarri zion ikerketa-arloari. Horrela, Informatika Fakultatea sortu eta hamar urtera doktoreak bost baino ez baziren ere, 2012ko irakasle gehienak doktoreak ziren (%85 baino gehiago); gaur egun, guztiak. Hala, 2006 urtetik aurrera, urtero 12-18 doktorego-tesi defendatu dira,&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{erreferentzia|abizena=EHUko Informatika Fakultatea|urtea=2024|izenburua=Informatika Fakultatearen memoria 2022/23|argitaletxea=ehu.eus|hizkuntza=eu|url=https://www.ehu.eus/documents/d/informatika-fakultatea/memoria-22-2023-eu-2}}&lt;/ref&gt; ikerketa taldeak eta spin-off enpresak sortu dira eta produktu informatiko aurreratuak erregistratu direla. Hurrengo grafikoan tesi-kopuruaren eboluzioa denboran zehar ageri da

[[Fitxategi:DIF ikerketa taldeak2021.jpg|thumb|170x170px|Informatika Fakultateko ikerketa taldeak]]

:{{Barra bertikalen grafikoa|1971-1975|0|1976-1985|4|1986-1995|26|1996-2005|53|2006-2015|148|2016-2025|175|izena=400 doktorego-tesi Informatika Fakultatean (1980-2025)&lt;ref&gt;{{erreferentzia|izenburua=Donostiako Informatika Fakultateko doktore-tesiak. Hiru sailetan irakurritakoak|argitaletxea=ekoizpen-zientifikoa.ehu.eus|url=https://www.ehu.eus/eu/web/informatika-fakultatea/ikerkuntza/tesiak}}&lt;/ref&gt;
|altuera=250|zabalera=400}}

=== Ikerkuntza taldeak ===
Informatika jakintza-arloa esponentzialki hazi da. Eta ondorioz, ikerketa eta garapenerako arloak asko ugaldu dira. Zaila da guztietan presentzia nabarmena izatea, fakultateko kide kopurua txikia baita, 100 lagun inguru. Baina arlo askotan lan egiten da, eraginkortasunez. 

2023an, 70 ikerketa-proiektu edo kontratu landu ziren 17 ikerketa-taldetan, 36 ikertzaile nagusik zuzenduta. 2,3 milioi euroak maneiatu ziren proiektu horietan, 147 argitalpen zientifiko idatzi ziren, eta 27 doktorego-tesi aurkeztu ziren.&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;

Hogei bat ikerketa-talde sortu dira urteetan zehar Informatika Fakultatearen inguruan; denborarekin, batzuk desagertu dira eta berriak sortu. Talde batzuk handiak dira eta beste batzuk txikiagoak, batzuk fakultateko kideek bakarrik osatzen dute, eta beste batzuk beste zentro eta unibertsitateko kideek ere. Hona hemen laburpen bat (informazio zehatz eta zabalagoa, Informatika Fakultateko web orrian).&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Ikerketa lerroak - Informatika Fakultatea - Informatika Fakultatea - UPV/EHU|hizkuntza=eu|url=https://www.ehu.eus/eu/web/informatika-fakultatea/ikerketa-lerroak|aldizkaria=Informatika Fakultatea|sartze-data=2021-02-06}}&lt;/ref&gt;

Talde handienen artean,

* '''ISG''' ([[w:Intelligent Systems Group|Intelligent Systems Group]].&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Intelligent Systems Group Home Page|url=http://www.sc.ehu.es/ccwbayes/main.html|aldizkaria=www.sc.ehu.es|sartze-data=2021-02-06}}&lt;/ref&gt; Jose Antonio Lozanok (Euskadi Ikerkuntza saria, 2024) zuzentzen duen taldeak, 30 ikerlari edo biltzen ditu. Taldeak arlo hauetan garatzen du ikerkuntza-lana, besteak beste: [[w:Ikasketa automatiko|Ikasketa automatikoa]] eta [[w:Ikaskuntza sakon|Ikasketa sakona]], [[w:Optimizazio (matematika)|Optimizazioa]], [[w:Errendimendu Handiko Konputazioa|Errendimendu Handiko Konputazioa]] eta [[w:Konputazio kuantiko|Konputazio Kuantikoa]], [[w:Bioinformatika|Bioinformatika]] eta abar. Fakultateko talde dinamikoenetako bat da, kalitatezko ikerkuntza-produkzio handiarekin.
* '''IXA'''	[[w:Hizkuntzaren prozesamendu|Hizkuntzaren Prozesamendua]], [[w:Ixa taldea|IXA taldea]]. Talde handiena da (100 lagun baino gehiago), [[w:Hizkuntzaren prozesamendu|Hizkuntzaren prozesamenduan]] lan egiten du eta hainbat sari jaso du bere lanagatik. Sortutako produktuen artean daude [[w:Xuxen|Xuxen]] zuzentzaile ortografikoa, [[w:elia.eus|elia.eus]] [[w:Itzulpen automatiko neuronal|itzultzaile automatiko neuronala]], [[w:Latxa (hizkuntza-eredu handia)|Latxa]] hizkuntza eredua, [[w:w:Euskal WordNet|Euskal WordNet]] sare lexikala eta [[w:Testu corpus#Zientzia eta Teknologia corpusa (ZT)|ZT]] eta [[w:Testu corpus#Sintaktikoki etiketatutako EPEC corpusa (EPEC-DEP)|EPEC]] corpusak. [[w:Arantza Diaz de Ilarraza Sanchez|Arantza Diaz de Ilarraza Sanchezek]] koordinatu zuen taldea 2019an arte, [[w:AhoLab|AhoLab]] taldearekin batera [[w:HiTZ zentroa|HiTZ ikerketa-zentroa]] sortu zuten arte; harrezkero [[w:Eneko Agirre|Eneko Agirre]] (Google ikerketa saria 2016, 2018 eta 2019an; Aritmel saria 2021ean), [[w:German Rigau|German Rigau]], [[w:Xabier Arregi Iparragirre|Xabier Arregi]] eta [[w:Maxux Aranzabe|Maxux Arantzabe]] dira koordinatzaileak. 
* '''GIC'''	Grupo de Inteligencia Computacional, [[w:Manuel Graña Romay|Manuel Graña Romay]] irakasleak sortu zuen taldeak. 15-20 ikerlari bildu ditu ekoizpen zientifiko handiko taldea izan da, besteak beste arlo hauetan lan eginez: adimen artifiziala, ikusmen artifiziala eta patroien ezagutza, gizaki eta makinen arteko elkarrekintza-sistemak eta abar. Dagoeneko ez dago aktiboa.

Eta talde txikiagoen artean, 

* '''CVPD'''	''Computer Vision and Pattern Discovery'' taldeak aplikazioak sortzen ditu ikusmena eta AA biltzen diren arloan: irudi biomedikoak, mikroskopia, aurpegien ezagutza, sistema autonomo eta interaktiboak, eta abar. Fadi Dornaikak eta Ignacio Argandak Ikerbasqueko ikerlariek zuzentzen dute taldea; Standford Unibertsitateko ''World’s Top 2% Scientists'' zerrendan ageri dira 2022tik.

* '''ALDAPA''' Gaur egun, taldearen jarduera nagusia osasunaren testuinguruan kokatzen da, zehazki, nerbio-sistemako gaixotasunen diagnostikoan eta prebentzioan. [[w:Javier Mugerza|Javier Mugerza]] irakaslea izan da orain arte koordinatzailea eta [[w:Olatz Arbelaitz|Olatz Arbelaitz]] irakasleak hartu dio erreleboa. Taldeko kideak Informatika Fakultatekoak eta Gasteiz eta Bilboko Ingeniaritza Eskolakoak dira.

* '''RSAIT'''	[[w:Robotika eta Sistema Autonomoen Ikerketa Taldea|Robotika eta Sistema Autonomoen Ikerketa Taldea]] (RSAIT). [[w:Basilio Sierra|Basilio Sierra]] eta [[w:Elena Lazkano|Elena Lazkano]] irakasleek koordinatzen duten taldeak [[w:robot|robot]] autonomoen arloan zentratzen du ikerleta-lana: esplorazioa eta nabigazioa, [[w:Ikasketa automatiko|ikasketa automatikoa]], gizakien eta roboten arteko elkarrekintza, ordenagailu bidezko ikusmena eta abar. 

* '''Egokituz''', Behar Berezietarako [[w:Pertsona-Konputagailu Elkarrekintza|Pertsona-Konputagailu Elkarrekintza]] Laborategia. [[w:Julio Abascal Gonzalez|Julio Abascal]] irakaslearen gidaritzapean sortu zen 1985ean, informazio- eta komunikazio-teknologiak erabiliz, desgaitasunak dituzten pertsonen arazoak konpontzeko: pertsonen arteko komunikazio hurbila eta urrutikoa, ingurumenaren kontrola, mugikortasuna eta manipulazioa... Web-irisgarritasuna automatikoki neurtzeko metodologiak, tresnak eta metrikak ere garatu ditu. Nestor Garay irakasleak zuzentzen du taldea gaur egun.
* '''ONEKIN''' [[w:Oscar Diaz|Oscar Diaz]] irakaslea zuzentzen duen taldea Software Ingeniaritza arlo zabalean lan egiten du: Hizkuntza-eredu Handien (''Large Language Models'', LLM) aplikazioak software ingeniaritzan, software produktuen ingeniaritza, nabigatzaileen hedapenak, irisgarritasuna, chatbotak, AAren aplikazioak hezkuntzarako, eta abar.
* '''GaLan'''	[[w:Isabel Fernandez de Castro|Isabel Fernandez de Castro]] irakasleak sortu zuen taldeak hezkuntza-esparruan erabil daitezkeen baliabide informatikoak hobetzea eta malgutzea izan du ardatz. Gaur egun, hauek dira ikerketa-lerro nagusiak: Hezkuntzarako eta ikerketarako gomendio-sistemak, Ikaskuntzaren analitika, Hezkuntzarako tresna informatikoak eta Elkarlanean ikasteko laguntza-tresnak 
* '''LoRea'''	''Logic, Ontologies and Reasoning Group''. [[w:Montserrat Hermo|Montse Hermo]], [[w:Paqui Lucio|Paqui Lucio]] eta [[w:Marisa Navarro|Marisa Navarro]] irakasleek sortu zuten taldeak informatikaren oinarri matematikoetan ikertzen du. Ikerketa-lerro nagusiak honako hauek dira: Sistema logikoak, Arrazoibide automatikoa, Domeinu espezifikoetarako ontologiak, Programen espezifikazio, transformazio eta egiaztapena, eta abar. 
* '''GNIA'''	''Geometric Numerical Integration and Applications.'' Espainiako hainbat zentrotan banatutako taldea da; [[w:Ander Murua|Ander Murua]] irakasleak zuzentzen du Informatika Fakultateko atala. Haien lana integratzaile numerikoen azterketa teorikotik hasi, eta mekanika kuantikoan, Monte Carlo simulazioetan, astronomia dinamikoan, optimizazioan eta abarretan egindako proba numeriko eta simulazio errealetaraino doa.
* '''DIMAROVE'''	Hezkuntza berrikuntzarako talde espezializatua. Lan-lerro nagusia da Ingeniaritza Informatikoaren irakaskuntzan Metodologia Aktiboak diseinatzea eta zabaltzea, online baliabideak, proiektuen kudeaketa espiralean, eta balorazio gurutzatuak metodologiak erabiliz. Rosa Arruabarrena da taldearen koordinatzailea.
* '''DSG'''	''Distributed Systems Group.'' Mikel Larrera irakasleak zuzentzen duen taldea, besteak beste, hutsegiteekiko tolerante diren sistemak, sistema dinamiko banatuak, eta haririk gabeko sentsoreen sareak ikertzen ditu.
* '''SN'''	''Stochastic Networks.'' Urtzi Ayesta Ikerbasqueko ikerlariaren taldearen arlo nagusiak dira kontrol eta ikasketa estokastikoak sare konplexuetan, optimizazioa, programazio dinamiko estokastikoak eta arloko aplikazioak

Talde gehiago izan dira Fakultateko historian, une honetan aktiboak ez direna. Haien artea daude, esaterako: 

* '''BDI''' taldea (datu-base interoperableak). [[w:|Arantza Illarramendi]] irakasleak (Aritmel saria, 2010) zuzendutako taldeak arlo hauetan lan egin zuen: [[w:Web semantiko|Web semantikoaren]] erabilera [[w:Informazio-sistema|informazio-sistemen]] kudeaketan, osasun-ezaugarrien tele-transmisioa eta analisia mugikorren bidez, osasun-erregistro informatikoen [[w:Interoperabilitate|interoperabilitatea]] eta abar.

* '''ERABAKI''' taldea, [[w:Juan Manuel Pikatza Atxa|Juan Manuel Pikatza Atxa]] irakasleak zuzenduta, diagnostikoan eta tratamenduan, osagileari erabakiak hartzeko laguntzen dioten sistemak garatu zituzten

* '''Softwaren Ingeniaritza eta Kudeaketa''', [[w:Javier Dolado|Javier Dolado]] irakasleak sortu zuen taldea, hainbat unibertsitate biltzen dituen REMIS sarearen barruan. 

Hasieran esan bezala, oso azkar garatzen eta aldatzen den eremua informatika. Ikerketa-arlo berriak sortzen dira etengabe, eta beste asko moteldu. Etorkizunean ere, fakultateko irakasleek eta ikerlariek erantzun egokia emango diote erronka beti berri horri.

== Erreferentziak ==
{{erreferentzia zerrenda|30em}}</text>
      <sha1>k9tfqrpzgkva9d5hr716s1pcqq0no6o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>44567</id>
      <parentid>44566</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T22:08:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ksarasola</username>
        <id>1603</id>
      </contributor>
      <origin>44567</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13451" sha1="3w78mwk2l6o60qixhfy64y59j9xc5q4" xml:space="preserve">= DIF 1996-2005: Ikerkuntzaren hazkuntza-hasiera =

[[Fitxategi:Informatika Fakultatea - Ikerketa -2026.jpg|thumb|350px|Ikerketaren egoera fakultatean (Alex Mendiburu, 2026)&lt;/br&gt;* 70 ikerlari&lt;/br&gt;* 150 argitalpen&lt;/br&gt;* 4 M€ urtean&lt;/br&gt;* 95 proiektu&lt;/br&gt;* 14 ikertalde]]

Informatikako eskolak 1973an hasi ziren, 1976an sortu zen ofizialki fakultatean, baina ikerketa-jarduera ez zen hasi 1981. urtera arte. Orduan inskribatu zen lehen doktorego-tesia. Francisco Javier Garijo Nazario-ren tesi hartan konputagailu-programak automatikoki sortzeko lehen urratsak ematen ziren. Urteak pasata, 45 urte geroago, ikergai horretan emaitza bikainak lortzen ari dira orain Adimen artifizial sortzaileari esker. 

Lehenengo urteak igarota, ikerlana abiada hartu zuen 1996tik aurrera, ordura arte aritu ziren zenbait ikertzaile aitzindari batzuei esker. Zerrenda honetan, hasiera urte horietan ikerkuntza-lerro nagusiak abiatu zituzten irakasle batzuk ageri dira:

* [[w:Felisa Verdejo|Felisa Verdejo]] (1980)
** [[w:Arantza Illarramendi|Arantza Illarramendi]] (1987) --&gt; '''BDI''' taldea
:::: [[w:Oscar Díaz|Oscar Díaz]] (1992) --&gt; '''ONEKIN''' taldea
** [[w:Arantza Diaz de Ilarraza|Arantza Diaz de Ilarraza]]  (1990) eta [[w:Kepa Sarasola|Kepa Sarasola]] (1988) --&gt; '''IXA''' taldea  
:::: [[w:Xabier Artola Zubillaga|Xabier Artola]] (1993), [[w:Iñaki Alegria Loinaz|Iñaki Alegria]] (1994), [[w:Xabier Arregi Iparragirre|Xabier Arregi]] (1994), [[w:Eneko Agirre|Eneko Agirre]] (1999) --&gt; '''HITZ''' zentroa
** [[w:Isabel Fernandez de Castro|Isabel Fernandez de Castro]] (1989) eta [[w:Maite Urretavizcaya|Maite Urretavizcaya]] (1992) --&gt; '''GaLan''' taldea
:::: [[w:Ana Arruarte Lasa|Ana Arruarte]] (1999)
* [[w:Marisa Navarro|Marisa Navarro]] (1987), [[w:Paqui Lucio|Paqui Lucio]] (1994) eta [[w:Montse Hermo|Montse Hermo]](1996) --&gt; '''LoRea''' taldea
* [[w:Josu Aramberri Miranda|Josu Aramberri]] (1980)
** [[w:Felix Ares de Blas|Felix Ares de Blas]] (1983)
:::: [[w:Julio Abascal Gonzalez|Julio Abascal]] (1987) --&gt; '''Egokituz''' taldea
* [[w:Clemente Rodriguez Lafuente|Clemente Rodriguez]]
** [[w:Alberto Lafuente Rojo|Alberto Lafuente Rojo]] (1989), [[w:Olatz Arregi Uriarte|Olatz Arregi]] (1991), [[w:Javier Mugerza Rivero|Javier Mugerza]] (1996) --&gt; '''ALDAPA''' taldea
* [[w:Ramón Beivide Palacio|Ramón Beivide]]
** [[w:Agustin Arruabarrena Frutos|Agustin Arruabarrena]] (1993) --&gt; '''ALDAPA''' taldea
** [[w:Jose Miguel Alonso|Jose Miguel]] (1996) --&gt; '''ISG''' taldea
* [[w:Javier Torrealdea Folgado|Javier Torrealdea]]
** [[w:Javier Dolado Cosín|Javier Dolado]] (1989) --&gt; '''Softwaren Ingeniaritza eta Kudeaketa''' taldea
** [[w:Manuel Graña Román|Manuel Graña]] (1989) --&gt; '''GIC''' taldea
* [[w:Yosu Yurramendi Mendizabal|Yosu Yurramendi]]
** [[w:Pedro Larrañaga Mugica|Pedro Larrañaga]] (1989)
:::: [[w:Jose Antonio Lozano Alonso|Jose Antonio Lozano]] (1991) --&gt; '''ISG''' taldea
:::: [[w:Basilio Sierra Araujo|Basilio Sierra]] (1996) --&gt; '''RSAIT''' taldea
* [[w:Ander Murua Uria|Ander Murua]] (1996) --&gt;   '''GNIA''' taldea

=== Doktorego-tesiak ===
Hainbat urtetako jardunak heldutasuna ekarri zion ikerketa-arloari. Horrela, Informatika Fakultatea sortu eta hamar urtera doktoreak bost baino ez baziren ere, 2012ko irakasle gehienak doktoreak ziren (%85 baino gehiago); gaur egun, guztiak. Hala, 2006 urtetik aurrera, urtero 12-18 doktorego-tesi defendatu dira,&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{erreferentzia|abizena=EHUko Informatika Fakultatea|urtea=2024|izenburua=Informatika Fakultatearen memoria 2022/23|argitaletxea=ehu.eus|hizkuntza=eu|url=https://www.ehu.eus/documents/d/informatika-fakultatea/memoria-22-2023-eu-2}}&lt;/ref&gt; ikerketa taldeak eta spin-off enpresak sortu dira eta produktu informatiko aurreratuak erregistratu direla. Hurrengo grafikoan tesi-kopuruaren eboluzioa denboran zehar ageri da

[[Fitxategi:DIF ikerketa taldeak2021.jpg|thumb|170x170px|Informatika Fakultateko ikerketa taldeak]]

:{{Barra bertikalen grafikoa|1971-1975|0|1976-1985|4|1986-1995|26|1996-2005|53|2006-2015|148|2016-2025|175|izena=400 doktorego-tesi Informatika Fakultatean (1980-2025)&lt;ref&gt;{{erreferentzia|izenburua=Donostiako Informatika Fakultateko doktore-tesiak. Hiru sailetan irakurritakoak|argitaletxea=ekoizpen-zientifikoa.ehu.eus|url=https://www.ehu.eus/eu/web/informatika-fakultatea/ikerkuntza/tesiak}}&lt;/ref&gt;
|altuera=250|zabalera=400}}

=== Ikerkuntza taldeak ===
Informatika jakintza-arloa esponentzialki hazi da. Eta ondorioz, ikerketa eta garapenerako arloak asko ugaldu dira. Zaila da guztietan presentzia nabarmena izatea, fakultateko kide kopurua txikia baita, 100 lagun inguru. Baina arlo askotan lan egiten da, eraginkortasunez. 

2023an, 70 ikerketa-proiektu edo kontratu landu ziren 17 ikerketa-taldetan, 36 ikertzaile nagusik zuzenduta. 2,3 milioi euroak maneiatu ziren proiektu horietan, 147 argitalpen zientifiko idatzi ziren, eta 27 doktorego-tesi aurkeztu ziren.&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;

Hogei bat ikerketa-talde sortu dira urteetan zehar Informatika Fakultatearen inguruan; denborarekin, batzuk desagertu dira eta berriak sortu. Talde batzuk handiak dira eta beste batzuk txikiagoak, batzuk fakultateko kideek bakarrik osatzen dute, eta beste batzuk beste zentro eta unibertsitateko kideek ere. Hona hemen laburpen bat (informazio zehatz eta zabalagoa, Informatika Fakultateko web orrian).&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Ikerketa lerroak - Informatika Fakultatea - Informatika Fakultatea - UPV/EHU|hizkuntza=eu|url=https://www.ehu.eus/eu/web/informatika-fakultatea/ikerketa-lerroak|aldizkaria=Informatika Fakultatea|sartze-data=2021-02-06}}&lt;/ref&gt;

Talde handienen artean,

* '''ISG''' ([[w:Intelligent Systems Group|Intelligent Systems Group]].&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Intelligent Systems Group Home Page|url=http://www.sc.ehu.es/ccwbayes/main.html|aldizkaria=www.sc.ehu.es|sartze-data=2021-02-06}}&lt;/ref&gt; Jose Antonio Lozanok (Euskadi Ikerkuntza saria, 2024) zuzentzen duen taldeak, 30 ikerlari edo biltzen ditu. Taldeak arlo hauetan garatzen du ikerkuntza-lana, besteak beste: [[w:Ikasketa automatiko|Ikasketa automatikoa]] eta [[w:Ikaskuntza sakon|Ikasketa sakona]], [[w:Optimizazio (matematika)|Optimizazioa]], [[w:Errendimendu Handiko Konputazioa|Errendimendu Handiko Konputazioa]] eta [[w:Konputazio kuantiko|Konputazio Kuantikoa]], [[w:Bioinformatika|Bioinformatika]] eta abar. Fakultateko talde dinamikoenetako bat da, kalitatezko ikerkuntza-produkzio handiarekin.
* '''IXA'''	[[w:Hizkuntzaren prozesamendu|Hizkuntzaren Prozesamendua]], [[w:Ixa taldea|IXA taldea]]. Talde handiena da (100 lagun baino gehiago), [[w:Hizkuntzaren prozesamendu|Hizkuntzaren prozesamenduan]] lan egiten du eta hainbat sari jaso du bere lanagatik. Sortutako produktuen artean daude [[w:Xuxen|Xuxen]] zuzentzaile ortografikoa, [[w:elia.eus|elia.eus]] [[w:Itzulpen automatiko neuronal|itzultzaile automatiko neuronala]], [[w:Latxa (hizkuntza-eredu handia)|Latxa]] hizkuntza eredua, [[w:w:Euskal WordNet|Euskal WordNet]] sare lexikala eta [[w:Testu corpus#Zientzia eta Teknologia corpusa (ZT)|ZT]] eta [[w:Testu corpus#Sintaktikoki etiketatutako EPEC corpusa (EPEC-DEP)|EPEC]] corpusak. [[w:Arantza Diaz de Ilarraza Sanchez|Arantza Diaz de Ilarraza Sanchezek]] koordinatu zuen taldea 2019an arte, [[w:AhoLab|AhoLab]] taldearekin batera [[w:HiTZ zentroa|HiTZ ikerketa-zentroa]] sortu zuten arte; harrezkero [[w:Eneko Agirre|Eneko Agirre]] (Google ikerketa saria 2016, 2018 eta 2019an; Aritmel saria 2021ean), [[w:German Rigau|German Rigau]], [[w:Xabier Arregi Iparragirre|Xabier Arregi]] eta [[w:Maxux Aranzabe|Maxux Arantzabe]] dira koordinatzaileak. 
* '''GIC'''	Grupo de Inteligencia Computacional, [[w:Manuel Graña Romay|Manuel Graña Romay]] irakasleak sortu zuen taldeak. 15-20 ikerlari bildu ditu ekoizpen zientifiko handiko taldea izan da, besteak beste arlo hauetan lan eginez: adimen artifiziala, ikusmen artifiziala eta patroien ezagutza, gizaki eta makinen arteko elkarrekintza-sistemak eta abar. Dagoeneko ez dago aktiboa.

Eta talde txikiagoen artean, 

* '''CVPD'''	''Computer Vision and Pattern Discovery'' taldeak aplikazioak sortzen ditu ikusmena eta AA biltzen diren arloan: irudi biomedikoak, mikroskopia, aurpegien ezagutza, sistema autonomo eta interaktiboak, eta abar. Fadi Dornaikak eta Ignacio Argandak Ikerbasqueko ikerlariek zuzentzen dute taldea; Standford Unibertsitateko ''World’s Top 2% Scientists'' zerrendan ageri dira 2022tik.

* '''ALDAPA''' Gaur egun, taldearen jarduera nagusia osasunaren testuinguruan kokatzen da, zehazki, nerbio-sistemako gaixotasunen diagnostikoan eta prebentzioan. [[w:Javier Mugerza|Javier Mugerza]] irakaslea izan da orain arte koordinatzailea eta [[w:Olatz Arbelaitz|Olatz Arbelaitz]] irakasleak hartu dio erreleboa. Taldeko kideak Informatika Fakultatekoak eta Gasteiz eta Bilboko Ingeniaritza Eskolakoak dira.

* '''RSAIT'''	[[w:Robotika eta Sistema Autonomoen Ikerketa Taldea|Robotika eta Sistema Autonomoen Ikerketa Taldea]] (RSAIT). [[w:Basilio Sierra|Basilio Sierra]] eta [[w:Elena Lazkano|Elena Lazkano]] irakasleek koordinatzen duten taldeak [[w:robot|robot]] autonomoen arloan zentratzen du ikerleta-lana: esplorazioa eta nabigazioa, [[w:Ikasketa automatiko|ikasketa automatikoa]], gizakien eta roboten arteko elkarrekintza, ordenagailu bidezko ikusmena eta abar. 

* '''Egokituz''', Behar Berezietarako [[w:Pertsona-Konputagailu Elkarrekintza|Pertsona-Konputagailu Elkarrekintza]] Laborategia. [[w:Julio Abascal Gonzalez|Julio Abascal]] irakaslearen gidaritzapean sortu zen 1985ean, informazio- eta komunikazio-teknologiak erabiliz, desgaitasunak dituzten pertsonen arazoak konpontzeko: pertsonen arteko komunikazio hurbila eta urrutikoa, ingurumenaren kontrola, mugikortasuna eta manipulazioa... Web-irisgarritasuna automatikoki neurtzeko metodologiak, tresnak eta metrikak ere garatu ditu. Nestor Garay irakasleak zuzentzen du taldea gaur egun.
* '''ONEKIN''' [[w:Oscar Diaz|Oscar Diaz]] irakaslea zuzentzen duen taldea Software Ingeniaritza arlo zabalean lan egiten du: Hizkuntza-eredu Handien (''Large Language Models'', LLM) aplikazioak software ingeniaritzan, software produktuen ingeniaritza, nabigatzaileen hedapenak, irisgarritasuna, chatbotak, AAren aplikazioak hezkuntzarako, eta abar.
* '''GaLan'''	[[w:Isabel Fernandez de Castro|Isabel Fernandez de Castro]] irakasleak sortu zuen taldeak hezkuntza-esparruan erabil daitezkeen baliabide informatikoak hobetzea eta malgutzea izan du ardatz. Gaur egun, hauek dira ikerketa-lerro nagusiak: Hezkuntzarako eta ikerketarako gomendio-sistemak, Ikaskuntzaren analitika, Hezkuntzarako tresna informatikoak eta Elkarlanean ikasteko laguntza-tresnak 
* '''LoRea'''	''Logic, Ontologies and Reasoning Group''. [[w:Montserrat Hermo|Montse Hermo]], [[w:Paqui Lucio|Paqui Lucio]] eta [[w:Marisa Navarro|Marisa Navarro]] irakasleek sortu zuten taldeak informatikaren oinarri matematikoetan ikertzen du. Ikerketa-lerro nagusiak honako hauek dira: Sistema logikoak, Arrazoibide automatikoa, Domeinu espezifikoetarako ontologiak, Programen espezifikazio, transformazio eta egiaztapena, eta abar. 
* '''GNIA'''	''Geometric Numerical Integration and Applications.'' Espainiako hainbat zentrotan banatutako taldea da; [[w:Ander Murua|Ander Murua]] irakasleak zuzentzen du Informatika Fakultateko atala. Haien lana integratzaile numerikoen azterketa teorikotik hasi, eta mekanika kuantikoan, Monte Carlo simulazioetan, astronomia dinamikoan, optimizazioan eta abarretan egindako proba numeriko eta simulazio errealetaraino doa.
* '''DIMAROVE'''	Hezkuntza berrikuntzarako talde espezializatua. Lan-lerro nagusia da Ingeniaritza Informatikoaren irakaskuntzan Metodologia Aktiboak diseinatzea eta zabaltzea, online baliabideak, proiektuen kudeaketa espiralean, eta balorazio gurutzatuak metodologiak erabiliz. Rosa Arruabarrena da taldearen koordinatzailea.
* '''DSG'''	''Distributed Systems Group.'' Mikel Larrera irakasleak zuzentzen duen taldea, besteak beste, hutsegiteekiko tolerante diren sistemak, sistema dinamiko banatuak, eta haririk gabeko sentsoreen sareak ikertzen ditu.
* '''SN'''	''Stochastic Networks.'' Urtzi Ayesta Ikerbasqueko ikerlariaren taldearen arlo nagusiak dira kontrol eta ikasketa estokastikoak sare konplexuetan, optimizazioa, programazio dinamiko estokastikoak eta arloko aplikazioak

Talde gehiago izan dira Fakultateko historian, une honetan aktiboak ez direna. Haien artea daude, esaterako: 

* '''BDI''' taldea (datu-base interoperableak). [[w:|Arantza Illarramendi]] irakasleak (Aritmel saria, 2010) zuzendutako taldeak arlo hauetan lan egin zuen: [[w:Web semantiko|Web semantikoaren]] erabilera [[w:Informazio-sistema|informazio-sistemen]] kudeaketan, osasun-ezaugarrien tele-transmisioa eta analisia mugikorren bidez, osasun-erregistro informatikoen [[w:Interoperabilitate|interoperabilitatea]] eta abar.

* '''ERABAKI''' taldea, [[w:Juan Manuel Pikatza Atxa|Juan Manuel Pikatza Atxa]] irakasleak zuzenduta, diagnostikoan eta tratamenduan, osagileari erabakiak hartzeko laguntzen dioten sistemak garatu zituzten

* '''Softwaren Ingeniaritza eta Kudeaketa''', [[w:Javier Dolado|Javier Dolado]] irakasleak sortu zuen taldea, hainbat unibertsitate biltzen dituen REMIS sarearen barruan. 

Hasieran esan bezala, oso azkar garatzen eta aldatzen den eremua informatika. Ikerketa-arlo berriak sortzen dira etengabe, eta beste asko moteldu. Etorkizunean ere, fakultateko irakasleek eta ikerlariek erantzun egokia emango diote erronka beti berri horri.

== Erreferentziak ==
{{erreferentzia zerrenda|30em}}</text>
      <sha1>3w78mwk2l6o60qixhfy64y59j9xc5q4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>44568</id>
      <parentid>44567</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T09:57:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-53069-15</username>
        <id>2779</id>
      </contributor>
      <origin>44568</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13460" sha1="cz3kpgenkusjd3qi35bqjcyordnkr2l" xml:space="preserve">= DIF 1996-2005: Ikerkuntzaren hazkuntza-hasiera =

[[Fitxategi:Informatika Fakultatea - Ikerketa -2026.jpg|thumb|350px|Ikerketaren egoera fakultatean (Alex Mendiburu, 2026)&lt;/br&gt;* 70 ikerlari&lt;/br&gt;* 150 argitalpen&lt;/br&gt;* 4 M€ urtean&lt;/br&gt;* 95 proiektu&lt;/br&gt;* 14 ikertalde]]

Informatikako eskolak 1973an hasi ziren, 1976an sortu zen ofizialki fakultatean, baina ikerketa-jarduera ez zen hasi 1981. urtera arte. Orduan inskribatu zen lehen doktorego-tesia. Francisco Javier Garijo Nazario-ren tesi hartan konputagailu-programak automatikoki sortzeko lehen urratsak ematen ziren. Urteak pasata, 45 urte geroago, ikergai horretan emaitza bikainak lortzen ari dira orain Adimen artifizial sortzaileari esker. 

Lehenengo urteak igarota, ikerlana abiada hartu zuen 1996tik aurrera, ordura arte aritu ziren zenbait ikertzaile aitzindari batzuei esker. Zerrenda honetan, hasiera urte horietan ikerkuntza-lerro nagusiak abiatu zituzten irakasle batzuk ageri dira:
{|
|-
|
* [[w:Felisa Verdejo|Felisa Verdejo]] (1980)
** [[w:Arantza Illarramendi|Arantza Illarramendi]] (1987) --&gt; '''BDI''' taldea
:::: [[w:Oscar Díaz|Oscar Díaz]] (1992) --&gt; '''ONEKIN''' taldea
** [[w:Arantza Diaz de Ilarraza|Arantza Diaz de Ilarraza]]  (1990) eta [[w:Kepa Sarasola|Kepa Sarasola]] (1988) --&gt; '''IXA''' taldea  
:::: [[w:Xabier Artola Zubillaga|Xabier Artola]] (1993), [[w:Iñaki Alegria Loinaz|Iñaki Alegria]] (1994), [[w:Xabier Arregi Iparragirre|Xabier Arregi]] (1994), [[w:Eneko Agirre|Eneko Agirre]] (1999) --&gt; '''HITZ''' zentroa
** [[w:Isabel Fernandez de Castro|Isabel Fernandez de Castro]] (1989) eta [[w:Maite Urretavizcaya|Maite Urretavizcaya]] (1992) --&gt; '''GaLan''' taldea
:::: [[w:Ana Arruarte Lasa|Ana Arruarte]] (1999)
* [[w:Marisa Navarro|Marisa Navarro]] (1987), [[w:Paqui Lucio|Paqui Lucio]] (1994) eta [[w:Montse Hermo|Montse Hermo]](1996) --&gt; '''LoRea''' taldea
* [[w:Josu Aramberri Miranda|Josu Aramberri]] (1980)
** [[w:Felix Ares de Blas|Felix Ares de Blas]] (1983)
:::: [[w:Julio Abascal Gonzalez|Julio Abascal]] (1987) --&gt; '''Egokituz''' taldea
* [[w:Clemente Rodriguez Lafuente|Clemente Rodriguez]]
** [[w:Alberto Lafuente Rojo|Alberto Lafuente Rojo]] (1989), [[w:Olatz Arregi Uriarte|Olatz Arregi]] (1991), [[w:Javier Mugerza Rivero|Javier Mugerza]] (1996) --&gt; '''ALDAPA''' taldea
* [[w:Ramón Beivide Palacio|Ramón Beivide]]
** [[w:Agustin Arruabarrena Frutos|Agustin Arruabarrena]] (1993) --&gt; '''ALDAPA''' taldea
** [[w:Jose Miguel Alonso|Jose Miguel]] (1996) --&gt; '''ISG''' taldea
* [[w:Javier Torrealdea Folgado|Javier Torrealdea]]
** [[w:Javier Dolado Cosín|Javier Dolado]] (1989) --&gt; '''Softwaren Ingeniaritza eta Kudeaketa''' taldea
** [[w:Manuel Graña Román|Manuel Graña]] (1989) --&gt; '''GIC''' taldea
* [[w:Yosu Yurramendi Mendizabal|Yosu Yurramendi]]
** [[w:Pedro Larrañaga Mugica|Pedro Larrañaga]] (1989)
:::: [[w:Jose Antonio Lozano Alonso|Jose Antonio Lozano]] (1991) --&gt; '''ISG''' taldea
:::: [[w:Basilio Sierra Araujo|Basilio Sierra]] (1996) --&gt; '''RSAIT''' taldea
* [[w:Ander Murua Uria|Ander Murua]] (1996) --&gt;   '''GNIA''' taldea
|}
=== Doktorego-tesiak ===
Hainbat urtetako jardunak heldutasuna ekarri zion ikerketa-arloari. Horrela, Informatika Fakultatea sortu eta hamar urtera doktoreak bost baino ez baziren ere, 2012ko irakasle gehienak doktoreak ziren (%85 baino gehiago); gaur egun, guztiak. Hala, 2006 urtetik aurrera, urtero 12-18 doktorego-tesi defendatu dira,&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{erreferentzia|abizena=EHUko Informatika Fakultatea|urtea=2024|izenburua=Informatika Fakultatearen memoria 2022/23|argitaletxea=ehu.eus|hizkuntza=eu|url=https://www.ehu.eus/documents/d/informatika-fakultatea/memoria-22-2023-eu-2}}&lt;/ref&gt; ikerketa taldeak eta spin-off enpresak sortu dira eta produktu informatiko aurreratuak erregistratu direla. Hurrengo grafikoan tesi-kopuruaren eboluzioa denboran zehar ageri da

[[Fitxategi:DIF ikerketa taldeak2021.jpg|thumb|170x170px|Informatika Fakultateko ikerketa taldeak]]

:{{Barra bertikalen grafikoa|1971-1975|0|1976-1985|4|1986-1995|26|1996-2005|53|2006-2015|148|2016-2025|175|izena=400 doktorego-tesi Informatika Fakultatean (1980-2025)&lt;ref&gt;{{erreferentzia|izenburua=Donostiako Informatika Fakultateko doktore-tesiak. Hiru sailetan irakurritakoak|argitaletxea=ekoizpen-zientifikoa.ehu.eus|url=https://www.ehu.eus/eu/web/informatika-fakultatea/ikerkuntza/tesiak}}&lt;/ref&gt;
|altuera=250|zabalera=400}}

=== Ikerkuntza taldeak ===
Informatika jakintza-arloa esponentzialki hazi da. Eta ondorioz, ikerketa eta garapenerako arloak asko ugaldu dira. Zaila da guztietan presentzia nabarmena izatea, fakultateko kide kopurua txikia baita, 100 lagun inguru. Baina arlo askotan lan egiten da, eraginkortasunez. 

2023an, 70 ikerketa-proiektu edo kontratu landu ziren 17 ikerketa-taldetan, 36 ikertzaile nagusik zuzenduta. 2,3 milioi euroak maneiatu ziren proiektu horietan, 147 argitalpen zientifiko idatzi ziren, eta 27 doktorego-tesi aurkeztu ziren.&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;

Hogei bat ikerketa-talde sortu dira urteetan zehar Informatika Fakultatearen inguruan; denborarekin, batzuk desagertu dira eta berriak sortu. Talde batzuk handiak dira eta beste batzuk txikiagoak, batzuk fakultateko kideek bakarrik osatzen dute, eta beste batzuk beste zentro eta unibertsitateko kideek ere. Hona hemen laburpen bat (informazio zehatz eta zabalagoa, Informatika Fakultateko web orrian).&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Ikerketa lerroak - Informatika Fakultatea - Informatika Fakultatea - UPV/EHU|hizkuntza=eu|url=https://www.ehu.eus/eu/web/informatika-fakultatea/ikerketa-lerroak|aldizkaria=Informatika Fakultatea|sartze-data=2021-02-06}}&lt;/ref&gt;

Talde handienen artean,

* '''ISG''' ([[w:Intelligent Systems Group|Intelligent Systems Group]].&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Intelligent Systems Group Home Page|url=http://www.sc.ehu.es/ccwbayes/main.html|aldizkaria=www.sc.ehu.es|sartze-data=2021-02-06}}&lt;/ref&gt; Jose Antonio Lozanok (Euskadi Ikerkuntza saria, 2024) zuzentzen duen taldeak, 30 ikerlari edo biltzen ditu. Taldeak arlo hauetan garatzen du ikerkuntza-lana, besteak beste: [[w:Ikasketa automatiko|Ikasketa automatikoa]] eta [[w:Ikaskuntza sakon|Ikasketa sakona]], [[w:Optimizazio (matematika)|Optimizazioa]], [[w:Errendimendu Handiko Konputazioa|Errendimendu Handiko Konputazioa]] eta [[w:Konputazio kuantiko|Konputazio Kuantikoa]], [[w:Bioinformatika|Bioinformatika]] eta abar. Fakultateko talde dinamikoenetako bat da, kalitatezko ikerkuntza-produkzio handiarekin.
* '''IXA'''	[[w:Hizkuntzaren prozesamendu|Hizkuntzaren Prozesamendua]], [[w:Ixa taldea|IXA taldea]]. Talde handiena da (100 lagun baino gehiago), [[w:Hizkuntzaren prozesamendu|Hizkuntzaren prozesamenduan]] lan egiten du eta hainbat sari jaso du bere lanagatik. Sortutako produktuen artean daude [[w:Xuxen|Xuxen]] zuzentzaile ortografikoa, [[w:elia.eus|elia.eus]] [[w:Itzulpen automatiko neuronal|itzultzaile automatiko neuronala]], [[w:Latxa (hizkuntza-eredu handia)|Latxa]] hizkuntza eredua, [[w:w:Euskal WordNet|Euskal WordNet]] sare lexikala eta [[w:Testu corpus#Zientzia eta Teknologia corpusa (ZT)|ZT]] eta [[w:Testu corpus#Sintaktikoki etiketatutako EPEC corpusa (EPEC-DEP)|EPEC]] corpusak. [[w:Arantza Diaz de Ilarraza Sanchez|Arantza Diaz de Ilarraza Sanchezek]] koordinatu zuen taldea 2019an arte, [[w:AhoLab|AhoLab]] taldearekin batera [[w:HiTZ zentroa|HiTZ ikerketa-zentroa]] sortu zuten arte; harrezkero [[w:Eneko Agirre|Eneko Agirre]] (Google ikerketa saria 2016, 2018 eta 2019an; Aritmel saria 2021ean), [[w:German Rigau|German Rigau]], [[w:Xabier Arregi Iparragirre|Xabier Arregi]] eta [[w:Maxux Aranzabe|Maxux Arantzabe]] dira koordinatzaileak. 
* '''GIC'''	Grupo de Inteligencia Computacional, [[w:Manuel Graña Romay|Manuel Graña Romay]] irakasleak sortu zuen taldeak. 15-20 ikerlari bildu ditu ekoizpen zientifiko handiko taldea izan da, besteak beste arlo hauetan lan eginez: adimen artifiziala, ikusmen artifiziala eta patroien ezagutza, gizaki eta makinen arteko elkarrekintza-sistemak eta abar. Dagoeneko ez dago aktiboa.

Eta talde txikiagoen artean, 

* '''CVPD'''	''Computer Vision and Pattern Discovery'' taldeak aplikazioak sortzen ditu ikusmena eta AA biltzen diren arloan: irudi biomedikoak, mikroskopia, aurpegien ezagutza, sistema autonomo eta interaktiboak, eta abar. Fadi Dornaikak eta Ignacio Argandak Ikerbasqueko ikerlariek zuzentzen dute taldea; Standford Unibertsitateko ''World’s Top 2% Scientists'' zerrendan ageri dira 2022tik.

* '''ALDAPA''' Gaur egun, taldearen jarduera nagusia osasunaren testuinguruan kokatzen da, zehazki, nerbio-sistemako gaixotasunen diagnostikoan eta prebentzioan. [[w:Javier Mugerza|Javier Mugerza]] irakaslea izan da orain arte koordinatzailea eta [[w:Olatz Arbelaitz|Olatz Arbelaitz]] irakasleak hartu dio erreleboa. Taldeko kideak Informatika Fakultatekoak eta Gasteiz eta Bilboko Ingeniaritza Eskolakoak dira.

* '''RSAIT'''	[[w:Robotika eta Sistema Autonomoen Ikerketa Taldea|Robotika eta Sistema Autonomoen Ikerketa Taldea]] (RSAIT). [[w:Basilio Sierra|Basilio Sierra]] eta [[w:Elena Lazkano|Elena Lazkano]] irakasleek koordinatzen duten taldeak [[w:robot|robot]] autonomoen arloan zentratzen du ikerleta-lana: esplorazioa eta nabigazioa, [[w:Ikasketa automatiko|ikasketa automatikoa]], gizakien eta roboten arteko elkarrekintza, ordenagailu bidezko ikusmena eta abar. 

* '''Egokituz''', Behar Berezietarako [[w:Pertsona-Konputagailu Elkarrekintza|Pertsona-Konputagailu Elkarrekintza]] Laborategia. [[w:Julio Abascal Gonzalez|Julio Abascal]] irakaslearen gidaritzapean sortu zen 1985ean, informazio- eta komunikazio-teknologiak erabiliz, desgaitasunak dituzten pertsonen arazoak konpontzeko: pertsonen arteko komunikazio hurbila eta urrutikoa, ingurumenaren kontrola, mugikortasuna eta manipulazioa... Web-irisgarritasuna automatikoki neurtzeko metodologiak, tresnak eta metrikak ere garatu ditu. Nestor Garay irakasleak zuzentzen du taldea gaur egun.
* '''ONEKIN''' [[w:Oscar Diaz|Oscar Diaz]] irakaslea zuzentzen duen taldea Software Ingeniaritza arlo zabalean lan egiten du: Hizkuntza-eredu Handien (''Large Language Models'', LLM) aplikazioak software ingeniaritzan, software produktuen ingeniaritza, nabigatzaileen hedapenak, irisgarritasuna, chatbotak, AAren aplikazioak hezkuntzarako, eta abar.
* '''GaLan'''	[[w:Isabel Fernandez de Castro|Isabel Fernandez de Castro]] irakasleak sortu zuen taldeak hezkuntza-esparruan erabil daitezkeen baliabide informatikoak hobetzea eta malgutzea izan du ardatz. Gaur egun, hauek dira ikerketa-lerro nagusiak: Hezkuntzarako eta ikerketarako gomendio-sistemak, Ikaskuntzaren analitika, Hezkuntzarako tresna informatikoak eta Elkarlanean ikasteko laguntza-tresnak 
* '''LoRea'''	''Logic, Ontologies and Reasoning Group''. [[w:Montserrat Hermo|Montse Hermo]], [[w:Paqui Lucio|Paqui Lucio]] eta [[w:Marisa Navarro|Marisa Navarro]] irakasleek sortu zuten taldeak informatikaren oinarri matematikoetan ikertzen du. Ikerketa-lerro nagusiak honako hauek dira: Sistema logikoak, Arrazoibide automatikoa, Domeinu espezifikoetarako ontologiak, Programen espezifikazio, transformazio eta egiaztapena, eta abar. 
* '''GNIA'''	''Geometric Numerical Integration and Applications.'' Espainiako hainbat zentrotan banatutako taldea da; [[w:Ander Murua|Ander Murua]] irakasleak zuzentzen du Informatika Fakultateko atala. Haien lana integratzaile numerikoen azterketa teorikotik hasi, eta mekanika kuantikoan, Monte Carlo simulazioetan, astronomia dinamikoan, optimizazioan eta abarretan egindako proba numeriko eta simulazio errealetaraino doa.
* '''DIMAROVE'''	Hezkuntza berrikuntzarako talde espezializatua. Lan-lerro nagusia da Ingeniaritza Informatikoaren irakaskuntzan Metodologia Aktiboak diseinatzea eta zabaltzea, online baliabideak, proiektuen kudeaketa espiralean, eta balorazio gurutzatuak metodologiak erabiliz. Rosa Arruabarrena da taldearen koordinatzailea.
* '''DSG'''	''Distributed Systems Group.'' Mikel Larrera irakasleak zuzentzen duen taldea, besteak beste, hutsegiteekiko tolerante diren sistemak, sistema dinamiko banatuak, eta haririk gabeko sentsoreen sareak ikertzen ditu.
* '''SN'''	''Stochastic Networks.'' Urtzi Ayesta Ikerbasqueko ikerlariaren taldearen arlo nagusiak dira kontrol eta ikasketa estokastikoak sare konplexuetan, optimizazioa, programazio dinamiko estokastikoak eta arloko aplikazioak

Talde gehiago izan dira Fakultateko historian, une honetan aktiboak ez direna. Haien artea daude, esaterako: 

* '''BDI''' taldea (datu-base interoperableak). [[w:|Arantza Illarramendi]] irakasleak (Aritmel saria, 2010) zuzendutako taldeak arlo hauetan lan egin zuen: [[w:Web semantiko|Web semantikoaren]] erabilera [[w:Informazio-sistema|informazio-sistemen]] kudeaketan, osasun-ezaugarrien tele-transmisioa eta analisia mugikorren bidez, osasun-erregistro informatikoen [[w:Interoperabilitate|interoperabilitatea]] eta abar.

* '''ERABAKI''' taldea, [[w:Juan Manuel Pikatza Atxa|Juan Manuel Pikatza Atxa]] irakasleak zuzenduta, diagnostikoan eta tratamenduan, osagileari erabakiak hartzeko laguntzen dioten sistemak garatu zituzten

* '''Softwaren Ingeniaritza eta Kudeaketa''', [[w:Javier Dolado|Javier Dolado]] irakasleak sortu zuen taldea, hainbat unibertsitate biltzen dituen REMIS sarearen barruan. 

Hasieran esan bezala, oso azkar garatzen eta aldatzen den eremua informatika. Ikerketa-arlo berriak sortzen dira etengabe, eta beste asko moteldu. Etorkizunean ere, fakultateko irakasleek eta ikerlariek erantzun egokia emango diote erronka beti berri horri.

== Erreferentziak ==
{{erreferentzia zerrenda|30em}}</text>
      <sha1>cz3kpgenkusjd3qi35bqjcyordnkr2l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>44569</id>
      <parentid>44568</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T10:00:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-53069-15</username>
        <id>2779</id>
      </contributor>
      <comment>/* DIF 1996-2005: Ikerkuntzaren hazkuntza-hasiera */</comment>
      <origin>44569</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13505" sha1="j5ujanho3scxm402hnamdnhuh5azq1e" xml:space="preserve">= DIF 1996-2005: Ikerkuntzaren hazkuntza-hasiera =

[[Fitxategi:Informatika Fakultatea - Ikerketa -2026.jpg|thumb|350px|Ikerketaren egoera fakultatean (Alex Mendiburu, 2026)&lt;/br&gt;* 70 ikerlari&lt;/br&gt;* 150 argitalpen&lt;/br&gt;* 4 M€ urtean&lt;/br&gt;* 95 proiektu&lt;/br&gt;* 14 ikertalde]]

Informatikako eskolak 1973an hasi ziren, 1976an sortu zen ofizialki fakultatean, baina ikerketa-jarduera ez zen hasi 1981. urtera arte. Orduan inskribatu zen lehen doktorego-tesia. Francisco Javier Garijo Nazario-ren tesi hartan konputagailu-programak automatikoki sortzeko lehen urratsak ematen ziren. Urteak pasata, 45 urte geroago, ikergai horretan emaitza bikainak lortzen ari dira orain Adimen artifizial sortzaileari esker. 

Lehenengo urteak igarota, ikerlana abiada hartu zuen 1996tik aurrera, ordura arte aritu ziren zenbait ikertzaile aitzindari batzuei esker. Zerrenda honetan, hasiera urte horietan ikerkuntza-lerro nagusiak abiatu zituzten irakasle batzuk ageri dira:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Ikertzaile aitzindariak
|-
|
* [[w:Felisa Verdejo|Felisa Verdejo]] (1980)
** [[w:Arantza Illarramendi|Arantza Illarramendi]] (1987) --&gt; '''BDI''' taldea
:::: [[w:Oscar Díaz|Oscar Díaz]] (1992) --&gt; '''ONEKIN''' taldea
** [[w:Arantza Diaz de Ilarraza|Arantza Diaz de Ilarraza]]  (1990) eta [[w:Kepa Sarasola|Kepa Sarasola]] (1988) --&gt; '''IXA''' taldea  
:::: [[w:Xabier Artola Zubillaga|Xabier Artola]] (1993), [[w:Iñaki Alegria Loinaz|Iñaki Alegria]] (1994), [[w:Xabier Arregi Iparragirre|Xabier Arregi]] (1994), [[w:Eneko Agirre|Eneko Agirre]] (1999) --&gt; '''HITZ''' zentroa
** [[w:Isabel Fernandez de Castro|Isabel Fernandez de Castro]] (1989) eta [[w:Maite Urretavizcaya|Maite Urretavizcaya]] (1992) --&gt; '''GaLan''' taldea
:::: [[w:Ana Arruarte Lasa|Ana Arruarte]] (1999)
* [[w:Marisa Navarro|Marisa Navarro]] (1987), [[w:Paqui Lucio|Paqui Lucio]] (1994) eta [[w:Montse Hermo|Montse Hermo]](1996) --&gt; '''LoRea''' taldea
* [[w:Josu Aramberri Miranda|Josu Aramberri]] (1980)
** [[w:Felix Ares de Blas|Felix Ares de Blas]] (1983)
:::: [[w:Julio Abascal Gonzalez|Julio Abascal]] (1987) --&gt; '''Egokituz''' taldea
* [[w:Clemente Rodriguez Lafuente|Clemente Rodriguez]]
** [[w:Alberto Lafuente Rojo|Alberto Lafuente Rojo]] (1989), [[w:Olatz Arregi Uriarte|Olatz Arregi]] (1991), [[w:Javier Mugerza Rivero|Javier Mugerza]] (1996) --&gt; '''ALDAPA''' taldea
* [[w:Ramón Beivide Palacio|Ramón Beivide]]
** [[w:Agustin Arruabarrena Frutos|Agustin Arruabarrena]] (1993) --&gt; '''ALDAPA''' taldea
** [[w:Jose Miguel Alonso|Jose Miguel]] (1996) --&gt; '''ISG''' taldea
* [[w:Javier Torrealdea Folgado|Javier Torrealdea]]
** [[w:Javier Dolado Cosín|Javier Dolado]] (1989) --&gt; '''Softwaren Ingeniaritza eta Kudeaketa''' taldea
** [[w:Manuel Graña Román|Manuel Graña]] (1989) --&gt; '''GIC''' taldea
* [[w:Yosu Yurramendi Mendizabal|Yosu Yurramendi]]
** [[w:Pedro Larrañaga Mugica|Pedro Larrañaga]] (1989)
:::: [[w:Jose Antonio Lozano Alonso|Jose Antonio Lozano]] (1991) --&gt; '''ISG''' taldea
:::: [[w:Basilio Sierra Araujo|Basilio Sierra]] (1996) --&gt; '''RSAIT''' taldea
* [[w:Ander Murua Uria|Ander Murua]] (1996) --&gt;   '''GNIA''' taldea
|}
=== Doktorego-tesiak ===
Hainbat urtetako jardunak heldutasuna ekarri zion ikerketa-arloari. Horrela, Informatika Fakultatea sortu eta hamar urtera doktoreak bost baino ez baziren ere, 2012ko irakasle gehienak doktoreak ziren (%85 baino gehiago); gaur egun, guztiak. Hala, 2006 urtetik aurrera, urtero 12-18 doktorego-tesi defendatu dira,&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{erreferentzia|abizena=EHUko Informatika Fakultatea|urtea=2024|izenburua=Informatika Fakultatearen memoria 2022/23|argitaletxea=ehu.eus|hizkuntza=eu|url=https://www.ehu.eus/documents/d/informatika-fakultatea/memoria-22-2023-eu-2}}&lt;/ref&gt; ikerketa taldeak eta spin-off enpresak sortu dira eta produktu informatiko aurreratuak erregistratu direla. Hurrengo grafikoan tesi-kopuruaren eboluzioa denboran zehar ageri da

[[Fitxategi:DIF ikerketa taldeak2021.jpg|thumb|170x170px|Informatika Fakultateko ikerketa taldeak]]

:{{Barra bertikalen grafikoa|1971-1975|0|1976-1985|4|1986-1995|26|1996-2005|53|2006-2015|148|2016-2025|175|izena=400 doktorego-tesi Informatika Fakultatean (1980-2025)&lt;ref&gt;{{erreferentzia|izenburua=Donostiako Informatika Fakultateko doktore-tesiak. Hiru sailetan irakurritakoak|argitaletxea=ekoizpen-zientifikoa.ehu.eus|url=https://www.ehu.eus/eu/web/informatika-fakultatea/ikerkuntza/tesiak}}&lt;/ref&gt;
|altuera=250|zabalera=400}}

=== Ikerkuntza taldeak ===
Informatika jakintza-arloa esponentzialki hazi da. Eta ondorioz, ikerketa eta garapenerako arloak asko ugaldu dira. Zaila da guztietan presentzia nabarmena izatea, fakultateko kide kopurua txikia baita, 100 lagun inguru. Baina arlo askotan lan egiten da, eraginkortasunez. 

2023an, 70 ikerketa-proiektu edo kontratu landu ziren 17 ikerketa-taldetan, 36 ikertzaile nagusik zuzenduta. 2,3 milioi euroak maneiatu ziren proiektu horietan, 147 argitalpen zientifiko idatzi ziren, eta 27 doktorego-tesi aurkeztu ziren.&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;

Hogei bat ikerketa-talde sortu dira urteetan zehar Informatika Fakultatearen inguruan; denborarekin, batzuk desagertu dira eta berriak sortu. Talde batzuk handiak dira eta beste batzuk txikiagoak, batzuk fakultateko kideek bakarrik osatzen dute, eta beste batzuk beste zentro eta unibertsitateko kideek ere. Hona hemen laburpen bat (informazio zehatz eta zabalagoa, Informatika Fakultateko web orrian).&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Ikerketa lerroak - Informatika Fakultatea - Informatika Fakultatea - UPV/EHU|hizkuntza=eu|url=https://www.ehu.eus/eu/web/informatika-fakultatea/ikerketa-lerroak|aldizkaria=Informatika Fakultatea|sartze-data=2021-02-06}}&lt;/ref&gt;

Talde handienen artean,

* '''ISG''' ([[w:Intelligent Systems Group|Intelligent Systems Group]].&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Intelligent Systems Group Home Page|url=http://www.sc.ehu.es/ccwbayes/main.html|aldizkaria=www.sc.ehu.es|sartze-data=2021-02-06}}&lt;/ref&gt; Jose Antonio Lozanok (Euskadi Ikerkuntza saria, 2024) zuzentzen duen taldeak, 30 ikerlari edo biltzen ditu. Taldeak arlo hauetan garatzen du ikerkuntza-lana, besteak beste: [[w:Ikasketa automatiko|Ikasketa automatikoa]] eta [[w:Ikaskuntza sakon|Ikasketa sakona]], [[w:Optimizazio (matematika)|Optimizazioa]], [[w:Errendimendu Handiko Konputazioa|Errendimendu Handiko Konputazioa]] eta [[w:Konputazio kuantiko|Konputazio Kuantikoa]], [[w:Bioinformatika|Bioinformatika]] eta abar. Fakultateko talde dinamikoenetako bat da, kalitatezko ikerkuntza-produkzio handiarekin.
* '''IXA'''	[[w:Hizkuntzaren prozesamendu|Hizkuntzaren Prozesamendua]], [[w:Ixa taldea|IXA taldea]]. Talde handiena da (100 lagun baino gehiago), [[w:Hizkuntzaren prozesamendu|Hizkuntzaren prozesamenduan]] lan egiten du eta hainbat sari jaso du bere lanagatik. Sortutako produktuen artean daude [[w:Xuxen|Xuxen]] zuzentzaile ortografikoa, [[w:elia.eus|elia.eus]] [[w:Itzulpen automatiko neuronal|itzultzaile automatiko neuronala]], [[w:Latxa (hizkuntza-eredu handia)|Latxa]] hizkuntza eredua, [[w:w:Euskal WordNet|Euskal WordNet]] sare lexikala eta [[w:Testu corpus#Zientzia eta Teknologia corpusa (ZT)|ZT]] eta [[w:Testu corpus#Sintaktikoki etiketatutako EPEC corpusa (EPEC-DEP)|EPEC]] corpusak. [[w:Arantza Diaz de Ilarraza Sanchez|Arantza Diaz de Ilarraza Sanchezek]] koordinatu zuen taldea 2019an arte, [[w:AhoLab|AhoLab]] taldearekin batera [[w:HiTZ zentroa|HiTZ ikerketa-zentroa]] sortu zuten arte; harrezkero [[w:Eneko Agirre|Eneko Agirre]] (Google ikerketa saria 2016, 2018 eta 2019an; Aritmel saria 2021ean), [[w:German Rigau|German Rigau]], [[w:Xabier Arregi Iparragirre|Xabier Arregi]] eta [[w:Maxux Aranzabe|Maxux Arantzabe]] dira koordinatzaileak. 
* '''GIC'''	Grupo de Inteligencia Computacional, [[w:Manuel Graña Romay|Manuel Graña Romay]] irakasleak sortu zuen taldeak. 15-20 ikerlari bildu ditu ekoizpen zientifiko handiko taldea izan da, besteak beste arlo hauetan lan eginez: adimen artifiziala, ikusmen artifiziala eta patroien ezagutza, gizaki eta makinen arteko elkarrekintza-sistemak eta abar. Dagoeneko ez dago aktiboa.

Eta talde txikiagoen artean, 

* '''CVPD'''	''Computer Vision and Pattern Discovery'' taldeak aplikazioak sortzen ditu ikusmena eta AA biltzen diren arloan: irudi biomedikoak, mikroskopia, aurpegien ezagutza, sistema autonomo eta interaktiboak, eta abar. Fadi Dornaikak eta Ignacio Argandak Ikerbasqueko ikerlariek zuzentzen dute taldea; Standford Unibertsitateko ''World’s Top 2% Scientists'' zerrendan ageri dira 2022tik.

* '''ALDAPA''' Gaur egun, taldearen jarduera nagusia osasunaren testuinguruan kokatzen da, zehazki, nerbio-sistemako gaixotasunen diagnostikoan eta prebentzioan. [[w:Javier Mugerza|Javier Mugerza]] irakaslea izan da orain arte koordinatzailea eta [[w:Olatz Arbelaitz|Olatz Arbelaitz]] irakasleak hartu dio erreleboa. Taldeko kideak Informatika Fakultatekoak eta Gasteiz eta Bilboko Ingeniaritza Eskolakoak dira.

* '''RSAIT'''	[[w:Robotika eta Sistema Autonomoen Ikerketa Taldea|Robotika eta Sistema Autonomoen Ikerketa Taldea]] (RSAIT). [[w:Basilio Sierra|Basilio Sierra]] eta [[w:Elena Lazkano|Elena Lazkano]] irakasleek koordinatzen duten taldeak [[w:robot|robot]] autonomoen arloan zentratzen du ikerleta-lana: esplorazioa eta nabigazioa, [[w:Ikasketa automatiko|ikasketa automatikoa]], gizakien eta roboten arteko elkarrekintza, ordenagailu bidezko ikusmena eta abar. 

* '''Egokituz''', Behar Berezietarako [[w:Pertsona-Konputagailu Elkarrekintza|Pertsona-Konputagailu Elkarrekintza]] Laborategia. [[w:Julio Abascal Gonzalez|Julio Abascal]] irakaslearen gidaritzapean sortu zen 1985ean, informazio- eta komunikazio-teknologiak erabiliz, desgaitasunak dituzten pertsonen arazoak konpontzeko: pertsonen arteko komunikazio hurbila eta urrutikoa, ingurumenaren kontrola, mugikortasuna eta manipulazioa... Web-irisgarritasuna automatikoki neurtzeko metodologiak, tresnak eta metrikak ere garatu ditu. Nestor Garay irakasleak zuzentzen du taldea gaur egun.
* '''ONEKIN''' [[w:Oscar Diaz|Oscar Diaz]] irakaslea zuzentzen duen taldea Software Ingeniaritza arlo zabalean lan egiten du: Hizkuntza-eredu Handien (''Large Language Models'', LLM) aplikazioak software ingeniaritzan, software produktuen ingeniaritza, nabigatzaileen hedapenak, irisgarritasuna, chatbotak, AAren aplikazioak hezkuntzarako, eta abar.
* '''GaLan'''	[[w:Isabel Fernandez de Castro|Isabel Fernandez de Castro]] irakasleak sortu zuen taldeak hezkuntza-esparruan erabil daitezkeen baliabide informatikoak hobetzea eta malgutzea izan du ardatz. Gaur egun, hauek dira ikerketa-lerro nagusiak: Hezkuntzarako eta ikerketarako gomendio-sistemak, Ikaskuntzaren analitika, Hezkuntzarako tresna informatikoak eta Elkarlanean ikasteko laguntza-tresnak 
* '''LoRea'''	''Logic, Ontologies and Reasoning Group''. [[w:Montserrat Hermo|Montse Hermo]], [[w:Paqui Lucio|Paqui Lucio]] eta [[w:Marisa Navarro|Marisa Navarro]] irakasleek sortu zuten taldeak informatikaren oinarri matematikoetan ikertzen du. Ikerketa-lerro nagusiak honako hauek dira: Sistema logikoak, Arrazoibide automatikoa, Domeinu espezifikoetarako ontologiak, Programen espezifikazio, transformazio eta egiaztapena, eta abar. 
* '''GNIA'''	''Geometric Numerical Integration and Applications.'' Espainiako hainbat zentrotan banatutako taldea da; [[w:Ander Murua|Ander Murua]] irakasleak zuzentzen du Informatika Fakultateko atala. Haien lana integratzaile numerikoen azterketa teorikotik hasi, eta mekanika kuantikoan, Monte Carlo simulazioetan, astronomia dinamikoan, optimizazioan eta abarretan egindako proba numeriko eta simulazio errealetaraino doa.
* '''DIMAROVE'''	Hezkuntza berrikuntzarako talde espezializatua. Lan-lerro nagusia da Ingeniaritza Informatikoaren irakaskuntzan Metodologia Aktiboak diseinatzea eta zabaltzea, online baliabideak, proiektuen kudeaketa espiralean, eta balorazio gurutzatuak metodologiak erabiliz. Rosa Arruabarrena da taldearen koordinatzailea.
* '''DSG'''	''Distributed Systems Group.'' Mikel Larrera irakasleak zuzentzen duen taldea, besteak beste, hutsegiteekiko tolerante diren sistemak, sistema dinamiko banatuak, eta haririk gabeko sentsoreen sareak ikertzen ditu.
* '''SN'''	''Stochastic Networks.'' Urtzi Ayesta Ikerbasqueko ikerlariaren taldearen arlo nagusiak dira kontrol eta ikasketa estokastikoak sare konplexuetan, optimizazioa, programazio dinamiko estokastikoak eta arloko aplikazioak

Talde gehiago izan dira Fakultateko historian, une honetan aktiboak ez direna. Haien artea daude, esaterako: 

* '''BDI''' taldea (datu-base interoperableak). [[w:|Arantza Illarramendi]] irakasleak (Aritmel saria, 2010) zuzendutako taldeak arlo hauetan lan egin zuen: [[w:Web semantiko|Web semantikoaren]] erabilera [[w:Informazio-sistema|informazio-sistemen]] kudeaketan, osasun-ezaugarrien tele-transmisioa eta analisia mugikorren bidez, osasun-erregistro informatikoen [[w:Interoperabilitate|interoperabilitatea]] eta abar.

* '''ERABAKI''' taldea, [[w:Juan Manuel Pikatza Atxa|Juan Manuel Pikatza Atxa]] irakasleak zuzenduta, diagnostikoan eta tratamenduan, osagileari erabakiak hartzeko laguntzen dioten sistemak garatu zituzten

* '''Softwaren Ingeniaritza eta Kudeaketa''', [[w:Javier Dolado|Javier Dolado]] irakasleak sortu zuen taldea, hainbat unibertsitate biltzen dituen REMIS sarearen barruan. 

Hasieran esan bezala, oso azkar garatzen eta aldatzen den eremua informatika. Ikerketa-arlo berriak sortzen dira etengabe, eta beste asko moteldu. Etorkizunean ere, fakultateko irakasleek eta ikerlariek erantzun egokia emango diote erronka beti berri horri.

== Erreferentziak ==
{{erreferentzia zerrenda|30em}}</text>
      <sha1>j5ujanho3scxm402hnamdnhuh5azq1e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>44570</id>
      <parentid>44569</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T10:15:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-53069-15</username>
        <id>2779</id>
      </contributor>
      <comment>/* DIF 1996-2005: Ikerkuntzaren hazkuntza-hasiera */</comment>
      <origin>44570</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13519" sha1="g79lcj18tqos3coy5pgbzrksbnyspof" xml:space="preserve">= DIF 1996-2005: Ikerkuntzaren hazkuntza-hasiera =

[[Fitxategi:Informatika Fakultatea - Ikerketa -2026.jpg|thumb|350px|Ikerketaren egoera fakultatean (Alex Mendiburu, 2026)&lt;/br&gt;* 70 ikerlari&lt;/br&gt;* 150 argitalpen&lt;/br&gt;* 4 M€ urtean&lt;/br&gt;* 95 proiektu&lt;/br&gt;* 14 ikertalde]]

Informatikako eskolak 1973an hasi ziren, 1976an sortu zen ofizialki fakultatean, baina ikerketa-jarduera ez zen hasi 1981. urtera arte. Orduan inskribatu zen lehen doktorego-tesia. Francisco Javier Garijo Nazario-ren tesi hartan konputagailu-programak automatikoki sortzeko lehen urratsak ematen ziren. Urteak pasata, 45 urte geroago, ikergai horretan emaitza bikainak lortzen ari dira orain Adimen artifizial sortzaileari esker. 

Lehenengo urteak igarota, ikerlana abiada hartu zuen 1996tik aurrera, ordura arte aritu ziren zenbait ikertzaile aitzindari batzuei esker. Zerrenda honetan, hasiera urte horietan ikerkuntza-lerro nagusiak abiatu zituzten irakasle batzuk ageri dira:
:{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Hasierako ikertzaile eta ikertaldeak
|-
|
* [[w:Felisa Verdejo|Felisa Verdejo]] (1980)
** [[w:Arantza Illarramendi|Arantza Illarramendi]] (1987) --&gt; '''BDI''' taldea
:::: [[w:Oscar Díaz|Oscar Díaz]] (1992) --&gt; '''ONEKIN''' taldea
** [[w:Arantza Diaz de Ilarraza|Arantza Diaz de Ilarraza]]  (1990) eta [[w:Kepa Sarasola|Kepa Sarasola]] (1988) --&gt; '''IXA''' taldea  
:::: [[w:Xabier Artola Zubillaga|Xabier Artola]] (1993), [[w:Iñaki Alegria Loinaz|Iñaki Alegria]] (1994), [[w:Xabier Arregi Iparragirre|Xabier Arregi]] (1994), [[w:Eneko Agirre|Eneko Agirre]] (1999) --&gt; '''HITZ''' zentroa
** [[w:Isabel Fernandez de Castro|Isabel Fernandez de Castro]] (1989) eta [[w:Maite Urretavizcaya|Maite Urretavizcaya]] (1992) --&gt; '''GaLan''' taldea
:::: [[w:Ana Arruarte Lasa|Ana Arruarte]] (1999)
* [[w:Marisa Navarro|Marisa Navarro]] (1987), [[w:Paqui Lucio|Paqui Lucio]] (1994) eta [[w:Montse Hermo|Montse Hermo]](1996) --&gt; '''LoRea''' taldea
* [[w:Josu Aramberri Miranda|Josu Aramberri]] (1980)
** [[w:Felix Ares de Blas|Felix Ares de Blas]] (1983)
:::: [[w:Julio Abascal Gonzalez|Julio Abascal]] (1987) --&gt; '''Egokituz''' taldea
* [[w:Clemente Rodriguez Lafuente|Clemente Rodriguez]]
** [[w:Alberto Lafuente Rojo|Alberto Lafuente Rojo]] (1989), [[w:Olatz Arregi Uriarte|Olatz Arregi]] (1991), [[w:Javier Mugerza Rivero|Javier Mugerza]] (1996) --&gt; '''ALDAPA''' taldea
* [[w:Ramón Beivide Palacio|Ramón Beivide]]
** [[w:Agustin Arruabarrena Frutos|Agustin Arruabarrena]] (1993) --&gt; '''ALDAPA''' taldea
** [[w:Jose Miguel Alonso|Jose Miguel]] (1996) --&gt; '''ISG''' taldea
* [[w:Javier Torrealdea Folgado|Javier Torrealdea]]
** [[w:Javier Dolado Cosín|Javier Dolado]] (1989) --&gt; '''Softwaren Ingeniaritza eta Kudeaketa''' taldea
** [[w:Manuel Graña Román|Manuel Graña]] (1989) --&gt; '''GIC''' taldea
* [[w:Yosu Yurramendi Mendizabal|Yosu Yurramendi]]
** [[w:Pedro Larrañaga Mugica|Pedro Larrañaga]] (1989)
:::: [[w:Jose Antonio Lozano Alonso|Jose Antonio Lozano]] (1991) --&gt; '''ISG''' taldea
:::: [[w:Basilio Sierra Araujo|Basilio Sierra]] (1996) --&gt; '''RSAIT''' taldea
* [[w:Ander Murua Uria|Ander Murua]] (1996) --&gt;   '''GNIA''' taldea
|}
=== Doktorego-tesiak ===
Hainbat urtetako jardunak heldutasuna ekarri zion ikerketa-arloari. Horrela, Informatika Fakultatea sortu eta hamar urtera doktoreak bost baino ez baziren ere, 2012ko irakasle gehienak doktoreak ziren (%85 baino gehiago); gaur egun, guztiak. Hala, 2006 urtetik aurrera, urtero 12-18 doktorego-tesi defendatu dira,&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{erreferentzia|abizena=EHUko Informatika Fakultatea|urtea=2024|izenburua=Informatika Fakultatearen memoria 2022/23|argitaletxea=ehu.eus|hizkuntza=eu|url=https://www.ehu.eus/documents/d/informatika-fakultatea/memoria-22-2023-eu-2}}&lt;/ref&gt; ikerketa taldeak eta spin-off enpresak sortu dira eta produktu informatiko aurreratuak erregistratu direla. Hurrengo grafikoan tesi-kopuruaren eboluzioa denboran zehar ageri da

[[Fitxategi:DIF ikerketa taldeak2021.jpg|thumb|170x170px|Informatika Fakultateko ikerketa taldeak]]

:{{Barra bertikalen grafikoa|1971-1975|0|1976-1985|4|1986-1995|26|1996-2005|53|2006-2015|148|2016-2025|175|izena=400 doktorego-tesi Informatika Fakultatean (1980-2025)&lt;ref&gt;{{erreferentzia|izenburua=Donostiako Informatika Fakultateko doktore-tesiak. Hiru sailetan irakurritakoak|argitaletxea=ekoizpen-zientifikoa.ehu.eus|url=https://www.ehu.eus/eu/web/informatika-fakultatea/ikerkuntza/tesiak}}&lt;/ref&gt;
|altuera=250|zabalera=400}}

=== Ikerkuntza taldeak ===
Informatika jakintza-arloa esponentzialki hazi da. Eta ondorioz, ikerketa eta garapenerako arloak asko ugaldu dira. Zaila da guztietan presentzia nabarmena izatea, fakultateko kide kopurua txikia baita, 100 lagun inguru. Baina arlo askotan lan egiten da, eraginkortasunez. 

2023an, 70 ikerketa-proiektu edo kontratu landu ziren 17 ikerketa-taldetan, 36 ikertzaile nagusik zuzenduta. 2,3 milioi euroak maneiatu ziren proiektu horietan, 147 argitalpen zientifiko idatzi ziren, eta 27 doktorego-tesi aurkeztu ziren.&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;

Hogei bat ikerketa-talde sortu dira urteetan zehar Informatika Fakultatearen inguruan; denborarekin, batzuk desagertu dira eta berriak sortu. Talde batzuk handiak dira eta beste batzuk txikiagoak, batzuk fakultateko kideek bakarrik osatzen dute, eta beste batzuk beste zentro eta unibertsitateko kideek ere. Hona hemen laburpen bat (informazio zehatz eta zabalagoa, Informatika Fakultateko web orrian).&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Ikerketa lerroak - Informatika Fakultatea - Informatika Fakultatea - UPV/EHU|hizkuntza=eu|url=https://www.ehu.eus/eu/web/informatika-fakultatea/ikerketa-lerroak|aldizkaria=Informatika Fakultatea|sartze-data=2021-02-06}}&lt;/ref&gt;

Talde handienen artean,

* '''ISG''' ([[w:Intelligent Systems Group|Intelligent Systems Group]].&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Intelligent Systems Group Home Page|url=http://www.sc.ehu.es/ccwbayes/main.html|aldizkaria=www.sc.ehu.es|sartze-data=2021-02-06}}&lt;/ref&gt; Jose Antonio Lozanok (Euskadi Ikerkuntza saria, 2024) zuzentzen duen taldeak, 30 ikerlari edo biltzen ditu. Taldeak arlo hauetan garatzen du ikerkuntza-lana, besteak beste: [[w:Ikasketa automatiko|Ikasketa automatikoa]] eta [[w:Ikaskuntza sakon|Ikasketa sakona]], [[w:Optimizazio (matematika)|Optimizazioa]], [[w:Errendimendu Handiko Konputazioa|Errendimendu Handiko Konputazioa]] eta [[w:Konputazio kuantiko|Konputazio Kuantikoa]], [[w:Bioinformatika|Bioinformatika]] eta abar. Fakultateko talde dinamikoenetako bat da, kalitatezko ikerkuntza-produkzio handiarekin.
* '''IXA'''	[[w:Hizkuntzaren prozesamendu|Hizkuntzaren Prozesamendua]], [[w:Ixa taldea|IXA taldea]]. Talde handiena da (100 lagun baino gehiago), [[w:Hizkuntzaren prozesamendu|Hizkuntzaren prozesamenduan]] lan egiten du eta hainbat sari jaso du bere lanagatik. Sortutako produktuen artean daude [[w:Xuxen|Xuxen]] zuzentzaile ortografikoa, [[w:elia.eus|elia.eus]] [[w:Itzulpen automatiko neuronal|itzultzaile automatiko neuronala]], [[w:Latxa (hizkuntza-eredu handia)|Latxa]] hizkuntza eredua, [[w:w:Euskal WordNet|Euskal WordNet]] sare lexikala eta [[w:Testu corpus#Zientzia eta Teknologia corpusa (ZT)|ZT]] eta [[w:Testu corpus#Sintaktikoki etiketatutako EPEC corpusa (EPEC-DEP)|EPEC]] corpusak. [[w:Arantza Diaz de Ilarraza Sanchez|Arantza Diaz de Ilarraza Sanchezek]] koordinatu zuen taldea 2019an arte, [[w:AhoLab|AhoLab]] taldearekin batera [[w:HiTZ zentroa|HiTZ ikerketa-zentroa]] sortu zuten arte; harrezkero [[w:Eneko Agirre|Eneko Agirre]] (Google ikerketa saria 2016, 2018 eta 2019an; Aritmel saria 2021ean), [[w:German Rigau|German Rigau]], [[w:Xabier Arregi Iparragirre|Xabier Arregi]] eta [[w:Maxux Aranzabe|Maxux Arantzabe]] dira koordinatzaileak. 
* '''GIC'''	Grupo de Inteligencia Computacional, [[w:Manuel Graña Romay|Manuel Graña Romay]] irakasleak sortu zuen taldeak. 15-20 ikerlari bildu ditu ekoizpen zientifiko handiko taldea izan da, besteak beste arlo hauetan lan eginez: adimen artifiziala, ikusmen artifiziala eta patroien ezagutza, gizaki eta makinen arteko elkarrekintza-sistemak eta abar. Dagoeneko ez dago aktiboa.

Eta talde txikiagoen artean, 

* '''CVPD'''	''Computer Vision and Pattern Discovery'' taldeak aplikazioak sortzen ditu ikusmena eta AA biltzen diren arloan: irudi biomedikoak, mikroskopia, aurpegien ezagutza, sistema autonomo eta interaktiboak, eta abar. Fadi Dornaikak eta Ignacio Argandak Ikerbasqueko ikerlariek zuzentzen dute taldea; Standford Unibertsitateko ''World’s Top 2% Scientists'' zerrendan ageri dira 2022tik.

* '''ALDAPA''' Gaur egun, taldearen jarduera nagusia osasunaren testuinguruan kokatzen da, zehazki, nerbio-sistemako gaixotasunen diagnostikoan eta prebentzioan. [[w:Javier Mugerza|Javier Mugerza]] irakaslea izan da orain arte koordinatzailea eta [[w:Olatz Arbelaitz|Olatz Arbelaitz]] irakasleak hartu dio erreleboa. Taldeko kideak Informatika Fakultatekoak eta Gasteiz eta Bilboko Ingeniaritza Eskolakoak dira.

* '''RSAIT'''	[[w:Robotika eta Sistema Autonomoen Ikerketa Taldea|Robotika eta Sistema Autonomoen Ikerketa Taldea]] (RSAIT). [[w:Basilio Sierra|Basilio Sierra]] eta [[w:Elena Lazkano|Elena Lazkano]] irakasleek koordinatzen duten taldeak [[w:robot|robot]] autonomoen arloan zentratzen du ikerleta-lana: esplorazioa eta nabigazioa, [[w:Ikasketa automatiko|ikasketa automatikoa]], gizakien eta roboten arteko elkarrekintza, ordenagailu bidezko ikusmena eta abar. 

* '''Egokituz''', Behar Berezietarako [[w:Pertsona-Konputagailu Elkarrekintza|Pertsona-Konputagailu Elkarrekintza]] Laborategia. [[w:Julio Abascal Gonzalez|Julio Abascal]] irakaslearen gidaritzapean sortu zen 1985ean, informazio- eta komunikazio-teknologiak erabiliz, desgaitasunak dituzten pertsonen arazoak konpontzeko: pertsonen arteko komunikazio hurbila eta urrutikoa, ingurumenaren kontrola, mugikortasuna eta manipulazioa... Web-irisgarritasuna automatikoki neurtzeko metodologiak, tresnak eta metrikak ere garatu ditu. Nestor Garay irakasleak zuzentzen du taldea gaur egun.
* '''ONEKIN''' [[w:Oscar Diaz|Oscar Diaz]] irakaslea zuzentzen duen taldea Software Ingeniaritza arlo zabalean lan egiten du: Hizkuntza-eredu Handien (''Large Language Models'', LLM) aplikazioak software ingeniaritzan, software produktuen ingeniaritza, nabigatzaileen hedapenak, irisgarritasuna, chatbotak, AAren aplikazioak hezkuntzarako, eta abar.
* '''GaLan'''	[[w:Isabel Fernandez de Castro|Isabel Fernandez de Castro]] irakasleak sortu zuen taldeak hezkuntza-esparruan erabil daitezkeen baliabide informatikoak hobetzea eta malgutzea izan du ardatz. Gaur egun, hauek dira ikerketa-lerro nagusiak: Hezkuntzarako eta ikerketarako gomendio-sistemak, Ikaskuntzaren analitika, Hezkuntzarako tresna informatikoak eta Elkarlanean ikasteko laguntza-tresnak 
* '''LoRea'''	''Logic, Ontologies and Reasoning Group''. [[w:Montserrat Hermo|Montse Hermo]], [[w:Paqui Lucio|Paqui Lucio]] eta [[w:Marisa Navarro|Marisa Navarro]] irakasleek sortu zuten taldeak informatikaren oinarri matematikoetan ikertzen du. Ikerketa-lerro nagusiak honako hauek dira: Sistema logikoak, Arrazoibide automatikoa, Domeinu espezifikoetarako ontologiak, Programen espezifikazio, transformazio eta egiaztapena, eta abar. 
* '''GNIA'''	''Geometric Numerical Integration and Applications.'' Espainiako hainbat zentrotan banatutako taldea da; [[w:Ander Murua|Ander Murua]] irakasleak zuzentzen du Informatika Fakultateko atala. Haien lana integratzaile numerikoen azterketa teorikotik hasi, eta mekanika kuantikoan, Monte Carlo simulazioetan, astronomia dinamikoan, optimizazioan eta abarretan egindako proba numeriko eta simulazio errealetaraino doa.
* '''DIMAROVE'''	Hezkuntza berrikuntzarako talde espezializatua. Lan-lerro nagusia da Ingeniaritza Informatikoaren irakaskuntzan Metodologia Aktiboak diseinatzea eta zabaltzea, online baliabideak, proiektuen kudeaketa espiralean, eta balorazio gurutzatuak metodologiak erabiliz. Rosa Arruabarrena da taldearen koordinatzailea.
* '''DSG'''	''Distributed Systems Group.'' Mikel Larrera irakasleak zuzentzen duen taldea, besteak beste, hutsegiteekiko tolerante diren sistemak, sistema dinamiko banatuak, eta haririk gabeko sentsoreen sareak ikertzen ditu.
* '''SN'''	''Stochastic Networks.'' Urtzi Ayesta Ikerbasqueko ikerlariaren taldearen arlo nagusiak dira kontrol eta ikasketa estokastikoak sare konplexuetan, optimizazioa, programazio dinamiko estokastikoak eta arloko aplikazioak

Talde gehiago izan dira Fakultateko historian, une honetan aktiboak ez direna. Haien artea daude, esaterako: 

* '''BDI''' taldea (datu-base interoperableak). [[w:|Arantza Illarramendi]] irakasleak (Aritmel saria, 2010) zuzendutako taldeak arlo hauetan lan egin zuen: [[w:Web semantiko|Web semantikoaren]] erabilera [[w:Informazio-sistema|informazio-sistemen]] kudeaketan, osasun-ezaugarrien tele-transmisioa eta analisia mugikorren bidez, osasun-erregistro informatikoen [[w:Interoperabilitate|interoperabilitatea]] eta abar.

* '''ERABAKI''' taldea, [[w:Juan Manuel Pikatza Atxa|Juan Manuel Pikatza Atxa]] irakasleak zuzenduta, diagnostikoan eta tratamenduan, osagileari erabakiak hartzeko laguntzen dioten sistemak garatu zituzten

* '''Softwaren Ingeniaritza eta Kudeaketa''', [[w:Javier Dolado|Javier Dolado]] irakasleak sortu zuen taldea, hainbat unibertsitate biltzen dituen REMIS sarearen barruan. 

Hasieran esan bezala, oso azkar garatzen eta aldatzen den eremua informatika. Ikerketa-arlo berriak sortzen dira etengabe, eta beste asko moteldu. Etorkizunean ere, fakultateko irakasleek eta ikerlariek erantzun egokia emango diote erronka beti berri horri.

== Erreferentziak ==
{{erreferentzia zerrenda|30em}}</text>
      <sha1>g79lcj18tqos3coy5pgbzrksbnyspof</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>44571</id>
      <parentid>44570</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T10:47:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-53069-15</username>
        <id>2779</id>
      </contributor>
      <comment>/* DIF 1996-2005: Ikerkuntzaren hazkuntza-hasiera */</comment>
      <origin>44571</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13660" sha1="7rozdkse4mdhfxpgtwpfczhpl8ymxck" xml:space="preserve">= DIF 1996-2005: Ikerkuntzaren hazkuntza-hasiera =

[[Fitxategi:Informatika Fakultatea - Ikerketa -2026.jpg|thumb|350px|Ikerketaren egoera fakultatean (Alex Mendiburu, 2026)&lt;/br&gt;* 70 ikerlari&lt;/br&gt;* 150 argitalpen&lt;/br&gt;* 4 M€ urtean&lt;/br&gt;* 95 proiektu&lt;/br&gt;* 14 ikertalde]]

Informatikako eskolak 1973an hasi ziren, 1976an sortu zen ofizialki fakultatean, baina ikerketa-jarduera ez zen hasi 1981. urtera arte. Orduan inskribatu zen lehen doktorego-tesia. Francisco Javier Garijo Nazario-ren tesi hartan konputagailu-programak automatikoki sortzeko lehen urratsak ematen ziren. Urteak pasata, 45 urte geroago, ikergai horretan emaitza bikainak lortzen ari dira orain Adimen artifizial sortzaileari esker. 

Lehenengo urteak igarota, ikerlana abiada hartu zuen 1996tik aurrera, ordura arte aritu ziren zenbait ikertzaile aitzindari batzuei esker. Zerrenda honetan, hasiera urte horietan ikerkuntza-lerro nagusiak abiatu zituzten irakasle batzuk ageri dira:


:{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Hasierako ikertzaile eta ikertaldeak (1980-1996)
|-
|
[[w:Felisa Verdejo|Felisa Verdejo]] (1980)
* [[w:Arantza Illarramendi|Arantza Illarramendi]] (1987)
:::: [[w:Oscar Díaz|Oscar Díaz]] (1992)
* [[w:Arantza Diaz de Ilarraza|Arantza Diaz de Ilarraza]]  (1990) eta [[w:Kepa Sarasola|Kepa Sarasola]] (1988)
::: [[w:Xabier Artola Zubillaga|Xabier Artola]] (1993), [[w:Iñaki Alegria Loinaz|Iñaki Alegria]] (1994), [[w:Xabier Arregi Iparragirre|Xabier Arregi]] (1994), [[w:Eneko Agirre|Eneko Agirre]] (1999) 
* [[w:Isabel Fernandez de Castro|Isabel Fernandez de Castro]] (1989) eta [[w:Maite Urretavizcaya|Maite Urretavizcaya]] (1992)
::: [[w:Ana Arruarte Lasa|Ana Arruarte]] (1999)
|
&lt;poem&gt;

→ '''BDI''' taldea
→ '''ONEKIN''' taldea

→ '''IXA''' taldea
→ '''HITZ''' zentroa


→ '''GaLan''' taldea
&lt;/poem&gt;
|-
|
[[w:Marisa Navarro|Marisa Navarro]] (1987), [[w:Paqui Lucio|Paqui Lucio]] (1994) eta [[w:Montse Hermo|Montse Hermo]] (1996) 
| → '''LoRea''' taldea
|-
|
[[w:Josu Aramberri Miranda|Josu Aramberri]] (1980)
* [[w:Felix Ares de Blas|Felix Ares de Blas]] (1983)
:: [[w:Julio Abascal Gonzalez|Julio Abascal]] (1987) 
|&lt;poem&gt;


→ '''Egokituz''' taldea
&lt;/poem&gt;
|-
|
[[w:Clemente Rodriguez Lafuente|Clemente Rodriguez]]
** [[w:Alberto Lafuente Rojo|Alberto Lafuente Rojo]] (1989), [[w:Olatz Arregi Uriarte|Olatz Arregi]] (1991), [[w:Javier Mugerza Rivero|Javier Mugerza]] (1996) 
|&lt;poem&gt;


→ '''ALDAPA''' taldea
&lt;/poem&gt;
|-
|
[[w:Ramón Beivide Palacio|Ramón Beivide]]
* [[w:Agustin Arruabarrena Frutos|Agustin Arruabarrena]] (1993)
* [[w:Jose Miguel Alonso|Jose Miguel]] (1996) 
|&lt;poem&gt;

→ '''ALDAPA''' taldea
→ '''ISG''' taldea
&lt;/poem&gt;
|-
|
[[w:Javier Torrealdea Folgado|Javier Torrealdea]]
* [[w:Javier Dolado Cosín|Javier Dolado]] (1989) 
* [[w:Manuel Graña Román|Manuel Graña]] (1989) 
|&lt;poem&gt;

→ '''Softwaren Ingeniaritza eta Kudeaketa''' taldea
→ '''GIC''' taldea
&lt;/poem&gt;
|-
|
[[w:Yosu Yurramendi Mendizabal|Yosu Yurramendi]]
* [[w:Pedro Larrañaga Mugica|Pedro Larrañaga]] (1989)
:: [[w:Jose Antonio Lozano Alonso|Jose Antonio Lozano]] (1991) 
:: [[w:Basilio Sierra Araujo|Basilio Sierra]] (1996) 
|&lt;poem&gt;


→ '''ISG''' taldea
→ '''RSAIT''' taldea
&lt;/poem&gt;
|-
|
[[w:Ander Murua Uria|Ander Murua]] (1996) 
|→   '''GNIA''' taldea
|}
=== Doktorego-tesiak ===
Hainbat urtetako jardunak heldutasuna ekarri zion ikerketa-arloari. Horrela, Informatika Fakultatea sortu eta hamar urtera doktoreak bost baino ez baziren ere, 2012ko irakasle gehienak doktoreak ziren (%85 baino gehiago); gaur egun, guztiak. Hala, 2006 urtetik aurrera, urtero 12-18 doktorego-tesi defendatu dira,&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{erreferentzia|abizena=EHUko Informatika Fakultatea|urtea=2024|izenburua=Informatika Fakultatearen memoria 2022/23|argitaletxea=ehu.eus|hizkuntza=eu|url=https://www.ehu.eus/documents/d/informatika-fakultatea/memoria-22-2023-eu-2}}&lt;/ref&gt; ikerketa taldeak eta spin-off enpresak sortu dira eta produktu informatiko aurreratuak erregistratu direla. Hurrengo grafikoan tesi-kopuruaren eboluzioa denboran zehar ageri da

[[Fitxategi:DIF ikerketa taldeak2021.jpg|thumb|170x170px|Informatika Fakultateko ikerketa taldeak]]

:{{Barra bertikalen grafikoa|1971-1975|0|1976-1985|4|1986-1995|26|1996-2005|53|2006-2015|148|2016-2025|175|izena=400 doktorego-tesi Informatika Fakultatean (1980-2025)&lt;ref&gt;{{erreferentzia|izenburua=Donostiako Informatika Fakultateko doktore-tesiak. Hiru sailetan irakurritakoak|argitaletxea=ekoizpen-zientifikoa.ehu.eus|url=https://www.ehu.eus/eu/web/informatika-fakultatea/ikerkuntza/tesiak}}&lt;/ref&gt;
|altuera=250|zabalera=400}}

=== Ikerkuntza taldeak ===
Informatika jakintza-arloa esponentzialki hazi da. Eta ondorioz, ikerketa eta garapenerako arloak asko ugaldu dira. Zaila da guztietan presentzia nabarmena izatea, fakultateko kide kopurua txikia baita, 100 lagun inguru. Baina arlo askotan lan egiten da, eraginkortasunez. 

2023an, 70 ikerketa-proiektu edo kontratu landu ziren 17 ikerketa-taldetan, 36 ikertzaile nagusik zuzenduta. 2,3 milioi euroak maneiatu ziren proiektu horietan, 147 argitalpen zientifiko idatzi ziren, eta 27 doktorego-tesi aurkeztu ziren.&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;

Hogei bat ikerketa-talde sortu dira urteetan zehar Informatika Fakultatearen inguruan; denborarekin, batzuk desagertu dira eta berriak sortu. Talde batzuk handiak dira eta beste batzuk txikiagoak, batzuk fakultateko kideek bakarrik osatzen dute, eta beste batzuk beste zentro eta unibertsitateko kideek ere. Hona hemen laburpen bat (informazio zehatz eta zabalagoa, Informatika Fakultateko web orrian).&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Ikerketa lerroak - Informatika Fakultatea - Informatika Fakultatea - UPV/EHU|hizkuntza=eu|url=https://www.ehu.eus/eu/web/informatika-fakultatea/ikerketa-lerroak|aldizkaria=Informatika Fakultatea|sartze-data=2021-02-06}}&lt;/ref&gt;

Talde handienen artean,

* '''ISG''' ([[w:Intelligent Systems Group|Intelligent Systems Group]].&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Intelligent Systems Group Home Page|url=http://www.sc.ehu.es/ccwbayes/main.html|aldizkaria=www.sc.ehu.es|sartze-data=2021-02-06}}&lt;/ref&gt; Jose Antonio Lozanok (Euskadi Ikerkuntza saria, 2024) zuzentzen duen taldeak, 30 ikerlari edo biltzen ditu. Taldeak arlo hauetan garatzen du ikerkuntza-lana, besteak beste: [[w:Ikasketa automatiko|Ikasketa automatikoa]] eta [[w:Ikaskuntza sakon|Ikasketa sakona]], [[w:Optimizazio (matematika)|Optimizazioa]], [[w:Errendimendu Handiko Konputazioa|Errendimendu Handiko Konputazioa]] eta [[w:Konputazio kuantiko|Konputazio Kuantikoa]], [[w:Bioinformatika|Bioinformatika]] eta abar. Fakultateko talde dinamikoenetako bat da, kalitatezko ikerkuntza-produkzio handiarekin.
* '''IXA'''	[[w:Hizkuntzaren prozesamendu|Hizkuntzaren Prozesamendua]], [[w:Ixa taldea|IXA taldea]]. Talde handiena da (100 lagun baino gehiago), [[w:Hizkuntzaren prozesamendu|Hizkuntzaren prozesamenduan]] lan egiten du eta hainbat sari jaso du bere lanagatik. Sortutako produktuen artean daude [[w:Xuxen|Xuxen]] zuzentzaile ortografikoa, [[w:elia.eus|elia.eus]] [[w:Itzulpen automatiko neuronal|itzultzaile automatiko neuronala]], [[w:Latxa (hizkuntza-eredu handia)|Latxa]] hizkuntza eredua, [[w:w:Euskal WordNet|Euskal WordNet]] sare lexikala eta [[w:Testu corpus#Zientzia eta Teknologia corpusa (ZT)|ZT]] eta [[w:Testu corpus#Sintaktikoki etiketatutako EPEC corpusa (EPEC-DEP)|EPEC]] corpusak. [[w:Arantza Diaz de Ilarraza Sanchez|Arantza Diaz de Ilarraza Sanchezek]] koordinatu zuen taldea 2019an arte, [[w:AhoLab|AhoLab]] taldearekin batera [[w:HiTZ zentroa|HiTZ ikerketa-zentroa]] sortu zuten arte; harrezkero [[w:Eneko Agirre|Eneko Agirre]] (Google ikerketa saria 2016, 2018 eta 2019an; Aritmel saria 2021ean), [[w:German Rigau|German Rigau]], [[w:Xabier Arregi Iparragirre|Xabier Arregi]] eta [[w:Maxux Aranzabe|Maxux Arantzabe]] dira koordinatzaileak. 
* '''GIC'''	Grupo de Inteligencia Computacional, [[w:Manuel Graña Romay|Manuel Graña Romay]] irakasleak sortu zuen taldeak. 15-20 ikerlari bildu ditu ekoizpen zientifiko handiko taldea izan da, besteak beste arlo hauetan lan eginez: adimen artifiziala, ikusmen artifiziala eta patroien ezagutza, gizaki eta makinen arteko elkarrekintza-sistemak eta abar. Dagoeneko ez dago aktiboa.

Eta talde txikiagoen artean, 

* '''CVPD'''	''Computer Vision and Pattern Discovery'' taldeak aplikazioak sortzen ditu ikusmena eta AA biltzen diren arloan: irudi biomedikoak, mikroskopia, aurpegien ezagutza, sistema autonomo eta interaktiboak, eta abar. Fadi Dornaikak eta Ignacio Argandak Ikerbasqueko ikerlariek zuzentzen dute taldea; Standford Unibertsitateko ''World’s Top 2% Scientists'' zerrendan ageri dira 2022tik.

* '''ALDAPA''' Gaur egun, taldearen jarduera nagusia osasunaren testuinguruan kokatzen da, zehazki, nerbio-sistemako gaixotasunen diagnostikoan eta prebentzioan. [[w:Javier Mugerza|Javier Mugerza]] irakaslea izan da orain arte koordinatzailea eta [[w:Olatz Arbelaitz|Olatz Arbelaitz]] irakasleak hartu dio erreleboa. Taldeko kideak Informatika Fakultatekoak eta Gasteiz eta Bilboko Ingeniaritza Eskolakoak dira.

* '''RSAIT'''	[[w:Robotika eta Sistema Autonomoen Ikerketa Taldea|Robotika eta Sistema Autonomoen Ikerketa Taldea]] (RSAIT). [[w:Basilio Sierra|Basilio Sierra]] eta [[w:Elena Lazkano|Elena Lazkano]] irakasleek koordinatzen duten taldeak [[w:robot|robot]] autonomoen arloan zentratzen du ikerleta-lana: esplorazioa eta nabigazioa, [[w:Ikasketa automatiko|ikasketa automatikoa]], gizakien eta roboten arteko elkarrekintza, ordenagailu bidezko ikusmena eta abar. 

* '''Egokituz''', Behar Berezietarako [[w:Pertsona-Konputagailu Elkarrekintza|Pertsona-Konputagailu Elkarrekintza]] Laborategia. [[w:Julio Abascal Gonzalez|Julio Abascal]] irakaslearen gidaritzapean sortu zen 1985ean, informazio- eta komunikazio-teknologiak erabiliz, desgaitasunak dituzten pertsonen arazoak konpontzeko: pertsonen arteko komunikazio hurbila eta urrutikoa, ingurumenaren kontrola, mugikortasuna eta manipulazioa... Web-irisgarritasuna automatikoki neurtzeko metodologiak, tresnak eta metrikak ere garatu ditu. Nestor Garay irakasleak zuzentzen du taldea gaur egun.
* '''ONEKIN''' [[w:Oscar Diaz|Oscar Diaz]] irakaslea zuzentzen duen taldea Software Ingeniaritza arlo zabalean lan egiten du: Hizkuntza-eredu Handien (''Large Language Models'', LLM) aplikazioak software ingeniaritzan, software produktuen ingeniaritza, nabigatzaileen hedapenak, irisgarritasuna, chatbotak, AAren aplikazioak hezkuntzarako, eta abar.
* '''GaLan'''	[[w:Isabel Fernandez de Castro|Isabel Fernandez de Castro]] irakasleak sortu zuen taldeak hezkuntza-esparruan erabil daitezkeen baliabide informatikoak hobetzea eta malgutzea izan du ardatz. Gaur egun, hauek dira ikerketa-lerro nagusiak: Hezkuntzarako eta ikerketarako gomendio-sistemak, Ikaskuntzaren analitika, Hezkuntzarako tresna informatikoak eta Elkarlanean ikasteko laguntza-tresnak 
* '''LoRea'''	''Logic, Ontologies and Reasoning Group''. [[w:Montserrat Hermo|Montse Hermo]], [[w:Paqui Lucio|Paqui Lucio]] eta [[w:Marisa Navarro|Marisa Navarro]] irakasleek sortu zuten taldeak informatikaren oinarri matematikoetan ikertzen du. Ikerketa-lerro nagusiak honako hauek dira: Sistema logikoak, Arrazoibide automatikoa, Domeinu espezifikoetarako ontologiak, Programen espezifikazio, transformazio eta egiaztapena, eta abar. 
* '''GNIA'''	''Geometric Numerical Integration and Applications.'' Espainiako hainbat zentrotan banatutako taldea da; [[w:Ander Murua|Ander Murua]] irakasleak zuzentzen du Informatika Fakultateko atala. Haien lana integratzaile numerikoen azterketa teorikotik hasi, eta mekanika kuantikoan, Monte Carlo simulazioetan, astronomia dinamikoan, optimizazioan eta abarretan egindako proba numeriko eta simulazio errealetaraino doa.
* '''DIMAROVE'''	Hezkuntza berrikuntzarako talde espezializatua. Lan-lerro nagusia da Ingeniaritza Informatikoaren irakaskuntzan Metodologia Aktiboak diseinatzea eta zabaltzea, online baliabideak, proiektuen kudeaketa espiralean, eta balorazio gurutzatuak metodologiak erabiliz. Rosa Arruabarrena da taldearen koordinatzailea.
* '''DSG'''	''Distributed Systems Group.'' Mikel Larrera irakasleak zuzentzen duen taldea, besteak beste, hutsegiteekiko tolerante diren sistemak, sistema dinamiko banatuak, eta haririk gabeko sentsoreen sareak ikertzen ditu.
* '''SN'''	''Stochastic Networks.'' Urtzi Ayesta Ikerbasqueko ikerlariaren taldearen arlo nagusiak dira kontrol eta ikasketa estokastikoak sare konplexuetan, optimizazioa, programazio dinamiko estokastikoak eta arloko aplikazioak

Talde gehiago izan dira Fakultateko historian, une honetan aktiboak ez direna. Haien artea daude, esaterako: 

* '''BDI''' taldea (datu-base interoperableak). [[w:|Arantza Illarramendi]] irakasleak (Aritmel saria, 2010) zuzendutako taldeak arlo hauetan lan egin zuen: [[w:Web semantiko|Web semantikoaren]] erabilera [[w:Informazio-sistema|informazio-sistemen]] kudeaketan, osasun-ezaugarrien tele-transmisioa eta analisia mugikorren bidez, osasun-erregistro informatikoen [[w:Interoperabilitate|interoperabilitatea]] eta abar.

* '''ERABAKI''' taldea, [[w:Juan Manuel Pikatza Atxa|Juan Manuel Pikatza Atxa]] irakasleak zuzenduta, diagnostikoan eta tratamenduan, osagileari erabakiak hartzeko laguntzen dioten sistemak garatu zituzten

* '''Softwaren Ingeniaritza eta Kudeaketa''', [[w:Javier Dolado|Javier Dolado]] irakasleak sortu zuen taldea, hainbat unibertsitate biltzen dituen REMIS sarearen barruan. 

Hasieran esan bezala, oso azkar garatzen eta aldatzen den eremua informatika. Ikerketa-arlo berriak sortzen dira etengabe, eta beste asko moteldu. Etorkizunean ere, fakultateko irakasleek eta ikerlariek erantzun egokia emango diote erronka beti berri horri.

== Erreferentziak ==
{{erreferentzia zerrenda|30em}}</text>
      <sha1>7rozdkse4mdhfxpgtwpfczhpl8ymxck</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>44572</id>
      <parentid>44571</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T10:49:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-53069-15</username>
        <id>2779</id>
      </contributor>
      <origin>44572</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13656" sha1="ebqwvz3rjkhxita4wd2zq2p3ov55up6" xml:space="preserve">= DIF 1996-2005: Ikerkuntzaren hazkuntza-hasiera =

[[Fitxategi:Informatika Fakultatea - Ikerketa -2026.jpg|thumb|350px|Ikerketaren egoera fakultatean (Alex Mendiburu, 2026)&lt;/br&gt;* 70 ikerlari&lt;/br&gt;* 150 argitalpen&lt;/br&gt;* 4 M€ urtean&lt;/br&gt;* 95 proiektu&lt;/br&gt;* 14 ikertalde]]

Informatikako eskolak 1973an hasi ziren, 1976an sortu zen ofizialki fakultatean, baina ikerketa-jarduera ez zen hasi 1981. urtera arte. Orduan inskribatu zen lehen doktorego-tesia. Francisco Javier Garijo Nazario-ren tesi hartan konputagailu-programak automatikoki sortzeko lehen urratsak ematen ziren. Urteak pasata, 45 urte geroago, ikergai horretan emaitza bikainak lortzen ari dira orain Adimen artifizial sortzaileari esker. 

Lehenengo urteak igarota, ikerlana abiada hartu zuen 1996tik aurrera, ordura arte aritu ziren zenbait ikertzaile aitzindari batzuei esker. Zerrenda honetan, hasiera urte horietan ikerkuntza-lerro nagusiak abiatu zituzten irakasle batzuk ageri dira:


:{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Hasierako ikertzaile eta ikertaldeak (1980-1996)
|-
|
[[w:Felisa Verdejo|Felisa Verdejo]] (1980)
* [[w:Arantza Illarramendi|Arantza Illarramendi]] (1987)
:: [[w:Oscar Díaz|Oscar Díaz]] (1992)
* [[w:Arantza Diaz de Ilarraza|Arantza Diaz de Ilarraza]]  (1990) eta [[w:Kepa Sarasola|Kepa Sarasola]] (1988)
:: [[w:Xabier Artola Zubillaga|Xabier Artola]] (1993), [[w:Iñaki Alegria Loinaz|Iñaki Alegria]] (1994), [[w:Xabier Arregi Iparragirre|Xabier Arregi]] (1994), [[w:Eneko Agirre|Eneko Agirre]] (1999) 
* [[w:Isabel Fernandez de Castro|Isabel Fernandez de Castro]] (1989) eta [[w:Maite Urretavizcaya|Maite Urretavizcaya]] (1992)
:: [[w:Ana Arruarte Lasa|Ana Arruarte]] (1999)
|
&lt;poem&gt;

→ '''BDI''' taldea
→ '''ONEKIN''' taldea

→ '''IXA''' taldea
→ '''HITZ''' zentroa


→ '''GaLan''' taldea
&lt;/poem&gt;
|-
|
[[w:Marisa Navarro|Marisa Navarro]] (1987), [[w:Paqui Lucio|Paqui Lucio]] (1994) eta [[w:Montse Hermo|Montse Hermo]] (1996) 
| → '''LoRea''' taldea
|-
|
[[w:Josu Aramberri Miranda|Josu Aramberri]] (1980)
* [[w:Felix Ares de Blas|Felix Ares de Blas]] (1983)
:: [[w:Julio Abascal Gonzalez|Julio Abascal]] (1987) 
|&lt;poem&gt;


→ '''Egokituz''' taldea
&lt;/poem&gt;
|-
|
[[w:Clemente Rodriguez Lafuente|Clemente Rodriguez]]
** [[w:Alberto Lafuente Rojo|Alberto Lafuente Rojo]] (1989), [[w:Olatz Arregi Uriarte|Olatz Arregi]] (1991), [[w:Javier Mugerza Rivero|Javier Mugerza]] (1996) 
|&lt;poem&gt;


→ '''ALDAPA''' taldea
&lt;/poem&gt;
|-
|
[[w:Ramón Beivide Palacio|Ramón Beivide]]
* [[w:Agustin Arruabarrena Frutos|Agustin Arruabarrena]] (1993)
* [[w:Jose Miguel Alonso|Jose Miguel]] (1996) 
|&lt;poem&gt;

→ '''ALDAPA''' taldea
→ '''ISG''' taldea
&lt;/poem&gt;
|-
|
[[w:Javier Torrealdea Folgado|Javier Torrealdea]]
* [[w:Javier Dolado Cosín|Javier Dolado]] (1989) 
* [[w:Manuel Graña Román|Manuel Graña]] (1989) 
|&lt;poem&gt;

→ '''Softwaren Ingeniaritza eta Kudeaketa''' taldea
→ '''GIC''' taldea
&lt;/poem&gt;
|-
|
[[w:Yosu Yurramendi Mendizabal|Yosu Yurramendi]]
* [[w:Pedro Larrañaga Mugica|Pedro Larrañaga]] (1989)
:: [[w:Jose Antonio Lozano Alonso|Jose Antonio Lozano]] (1991) 
:: [[w:Basilio Sierra Araujo|Basilio Sierra]] (1996) 
|&lt;poem&gt;


→ '''ISG''' taldea
→ '''RSAIT''' taldea
&lt;/poem&gt;
|-
|
[[w:Ander Murua Uria|Ander Murua]] (1996) 
|→   '''GNIA''' taldea
|}
=== Doktorego-tesiak ===
Hainbat urtetako jardunak heldutasuna ekarri zion ikerketa-arloari. Horrela, Informatika Fakultatea sortu eta hamar urtera doktoreak bost baino ez baziren ere, 2012ko irakasle gehienak doktoreak ziren (%85 baino gehiago); gaur egun, guztiak. Hala, 2006 urtetik aurrera, urtero 12-18 doktorego-tesi defendatu dira,&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{erreferentzia|abizena=EHUko Informatika Fakultatea|urtea=2024|izenburua=Informatika Fakultatearen memoria 2022/23|argitaletxea=ehu.eus|hizkuntza=eu|url=https://www.ehu.eus/documents/d/informatika-fakultatea/memoria-22-2023-eu-2}}&lt;/ref&gt; ikerketa taldeak eta spin-off enpresak sortu dira eta produktu informatiko aurreratuak erregistratu direla. Hurrengo grafikoan tesi-kopuruaren eboluzioa denboran zehar ageri da

[[Fitxategi:DIF ikerketa taldeak2021.jpg|thumb|170x170px|Informatika Fakultateko ikerketa taldeak]]

:{{Barra bertikalen grafikoa|1971-1975|0|1976-1985|4|1986-1995|26|1996-2005|53|2006-2015|148|2016-2025|175|izena=400 doktorego-tesi Informatika Fakultatean (1980-2025)&lt;ref&gt;{{erreferentzia|izenburua=Donostiako Informatika Fakultateko doktore-tesiak. Hiru sailetan irakurritakoak|argitaletxea=ekoizpen-zientifikoa.ehu.eus|url=https://www.ehu.eus/eu/web/informatika-fakultatea/ikerkuntza/tesiak}}&lt;/ref&gt;
|altuera=250|zabalera=400}}

=== Ikerkuntza taldeak ===
Informatika jakintza-arloa esponentzialki hazi da. Eta ondorioz, ikerketa eta garapenerako arloak asko ugaldu dira. Zaila da guztietan presentzia nabarmena izatea, fakultateko kide kopurua txikia baita, 100 lagun inguru. Baina arlo askotan lan egiten da, eraginkortasunez. 

2023an, 70 ikerketa-proiektu edo kontratu landu ziren 17 ikerketa-taldetan, 36 ikertzaile nagusik zuzenduta. 2,3 milioi euroak maneiatu ziren proiektu horietan, 147 argitalpen zientifiko idatzi ziren, eta 27 doktorego-tesi aurkeztu ziren.&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;

Hogei bat ikerketa-talde sortu dira urteetan zehar Informatika Fakultatearen inguruan; denborarekin, batzuk desagertu dira eta berriak sortu. Talde batzuk handiak dira eta beste batzuk txikiagoak, batzuk fakultateko kideek bakarrik osatzen dute, eta beste batzuk beste zentro eta unibertsitateko kideek ere. Hona hemen laburpen bat (informazio zehatz eta zabalagoa, Informatika Fakultateko web orrian).&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Ikerketa lerroak - Informatika Fakultatea - Informatika Fakultatea - UPV/EHU|hizkuntza=eu|url=https://www.ehu.eus/eu/web/informatika-fakultatea/ikerketa-lerroak|aldizkaria=Informatika Fakultatea|sartze-data=2021-02-06}}&lt;/ref&gt;

Talde handienen artean,

* '''ISG''' ([[w:Intelligent Systems Group|Intelligent Systems Group]].&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Intelligent Systems Group Home Page|url=http://www.sc.ehu.es/ccwbayes/main.html|aldizkaria=www.sc.ehu.es|sartze-data=2021-02-06}}&lt;/ref&gt; Jose Antonio Lozanok (Euskadi Ikerkuntza saria, 2024) zuzentzen duen taldeak, 30 ikerlari edo biltzen ditu. Taldeak arlo hauetan garatzen du ikerkuntza-lana, besteak beste: [[w:Ikasketa automatiko|Ikasketa automatikoa]] eta [[w:Ikaskuntza sakon|Ikasketa sakona]], [[w:Optimizazio (matematika)|Optimizazioa]], [[w:Errendimendu Handiko Konputazioa|Errendimendu Handiko Konputazioa]] eta [[w:Konputazio kuantiko|Konputazio Kuantikoa]], [[w:Bioinformatika|Bioinformatika]] eta abar. Fakultateko talde dinamikoenetako bat da, kalitatezko ikerkuntza-produkzio handiarekin.
* '''IXA'''	[[w:Hizkuntzaren prozesamendu|Hizkuntzaren Prozesamendua]], [[w:Ixa taldea|IXA taldea]]. Talde handiena da (100 lagun baino gehiago), [[w:Hizkuntzaren prozesamendu|Hizkuntzaren prozesamenduan]] lan egiten du eta hainbat sari jaso du bere lanagatik. Sortutako produktuen artean daude [[w:Xuxen|Xuxen]] zuzentzaile ortografikoa, [[w:elia.eus|elia.eus]] [[w:Itzulpen automatiko neuronal|itzultzaile automatiko neuronala]], [[w:Latxa (hizkuntza-eredu handia)|Latxa]] hizkuntza eredua, [[w:w:Euskal WordNet|Euskal WordNet]] sare lexikala eta [[w:Testu corpus#Zientzia eta Teknologia corpusa (ZT)|ZT]] eta [[w:Testu corpus#Sintaktikoki etiketatutako EPEC corpusa (EPEC-DEP)|EPEC]] corpusak. [[w:Arantza Diaz de Ilarraza Sanchez|Arantza Diaz de Ilarraza Sanchezek]] koordinatu zuen taldea 2019an arte, [[w:AhoLab|AhoLab]] taldearekin batera [[w:HiTZ zentroa|HiTZ ikerketa-zentroa]] sortu zuten arte; harrezkero [[w:Eneko Agirre|Eneko Agirre]] (Google ikerketa saria 2016, 2018 eta 2019an; Aritmel saria 2021ean), [[w:German Rigau|German Rigau]], [[w:Xabier Arregi Iparragirre|Xabier Arregi]] eta [[w:Maxux Aranzabe|Maxux Arantzabe]] dira koordinatzaileak. 
* '''GIC'''	Grupo de Inteligencia Computacional, [[w:Manuel Graña Romay|Manuel Graña Romay]] irakasleak sortu zuen taldeak. 15-20 ikerlari bildu ditu ekoizpen zientifiko handiko taldea izan da, besteak beste arlo hauetan lan eginez: adimen artifiziala, ikusmen artifiziala eta patroien ezagutza, gizaki eta makinen arteko elkarrekintza-sistemak eta abar. Dagoeneko ez dago aktiboa.

Eta talde txikiagoen artean, 

* '''CVPD'''	''Computer Vision and Pattern Discovery'' taldeak aplikazioak sortzen ditu ikusmena eta AA biltzen diren arloan: irudi biomedikoak, mikroskopia, aurpegien ezagutza, sistema autonomo eta interaktiboak, eta abar. Fadi Dornaikak eta Ignacio Argandak Ikerbasqueko ikerlariek zuzentzen dute taldea; Standford Unibertsitateko ''World’s Top 2% Scientists'' zerrendan ageri dira 2022tik.

* '''ALDAPA''' Gaur egun, taldearen jarduera nagusia osasunaren testuinguruan kokatzen da, zehazki, nerbio-sistemako gaixotasunen diagnostikoan eta prebentzioan. [[w:Javier Mugerza|Javier Mugerza]] irakaslea izan da orain arte koordinatzailea eta [[w:Olatz Arbelaitz|Olatz Arbelaitz]] irakasleak hartu dio erreleboa. Taldeko kideak Informatika Fakultatekoak eta Gasteiz eta Bilboko Ingeniaritza Eskolakoak dira.

* '''RSAIT'''	[[w:Robotika eta Sistema Autonomoen Ikerketa Taldea|Robotika eta Sistema Autonomoen Ikerketa Taldea]] (RSAIT). [[w:Basilio Sierra|Basilio Sierra]] eta [[w:Elena Lazkano|Elena Lazkano]] irakasleek koordinatzen duten taldeak [[w:robot|robot]] autonomoen arloan zentratzen du ikerleta-lana: esplorazioa eta nabigazioa, [[w:Ikasketa automatiko|ikasketa automatikoa]], gizakien eta roboten arteko elkarrekintza, ordenagailu bidezko ikusmena eta abar. 

* '''Egokituz''', Behar Berezietarako [[w:Pertsona-Konputagailu Elkarrekintza|Pertsona-Konputagailu Elkarrekintza]] Laborategia. [[w:Julio Abascal Gonzalez|Julio Abascal]] irakaslearen gidaritzapean sortu zen 1985ean, informazio- eta komunikazio-teknologiak erabiliz, desgaitasunak dituzten pertsonen arazoak konpontzeko: pertsonen arteko komunikazio hurbila eta urrutikoa, ingurumenaren kontrola, mugikortasuna eta manipulazioa... Web-irisgarritasuna automatikoki neurtzeko metodologiak, tresnak eta metrikak ere garatu ditu. Nestor Garay irakasleak zuzentzen du taldea gaur egun.
* '''ONEKIN''' [[w:Oscar Diaz|Oscar Diaz]] irakaslea zuzentzen duen taldea Software Ingeniaritza arlo zabalean lan egiten du: Hizkuntza-eredu Handien (''Large Language Models'', LLM) aplikazioak software ingeniaritzan, software produktuen ingeniaritza, nabigatzaileen hedapenak, irisgarritasuna, chatbotak, AAren aplikazioak hezkuntzarako, eta abar.
* '''GaLan'''	[[w:Isabel Fernandez de Castro|Isabel Fernandez de Castro]] irakasleak sortu zuen taldeak hezkuntza-esparruan erabil daitezkeen baliabide informatikoak hobetzea eta malgutzea izan du ardatz. Gaur egun, hauek dira ikerketa-lerro nagusiak: Hezkuntzarako eta ikerketarako gomendio-sistemak, Ikaskuntzaren analitika, Hezkuntzarako tresna informatikoak eta Elkarlanean ikasteko laguntza-tresnak 
* '''LoRea'''	''Logic, Ontologies and Reasoning Group''. [[w:Montserrat Hermo|Montse Hermo]], [[w:Paqui Lucio|Paqui Lucio]] eta [[w:Marisa Navarro|Marisa Navarro]] irakasleek sortu zuten taldeak informatikaren oinarri matematikoetan ikertzen du. Ikerketa-lerro nagusiak honako hauek dira: Sistema logikoak, Arrazoibide automatikoa, Domeinu espezifikoetarako ontologiak, Programen espezifikazio, transformazio eta egiaztapena, eta abar. 
* '''GNIA'''	''Geometric Numerical Integration and Applications.'' Espainiako hainbat zentrotan banatutako taldea da; [[w:Ander Murua|Ander Murua]] irakasleak zuzentzen du Informatika Fakultateko atala. Haien lana integratzaile numerikoen azterketa teorikotik hasi, eta mekanika kuantikoan, Monte Carlo simulazioetan, astronomia dinamikoan, optimizazioan eta abarretan egindako proba numeriko eta simulazio errealetaraino doa.
* '''DIMAROVE'''	Hezkuntza berrikuntzarako talde espezializatua. Lan-lerro nagusia da Ingeniaritza Informatikoaren irakaskuntzan Metodologia Aktiboak diseinatzea eta zabaltzea, online baliabideak, proiektuen kudeaketa espiralean, eta balorazio gurutzatuak metodologiak erabiliz. Rosa Arruabarrena da taldearen koordinatzailea.
* '''DSG'''	''Distributed Systems Group.'' Mikel Larrera irakasleak zuzentzen duen taldea, besteak beste, hutsegiteekiko tolerante diren sistemak, sistema dinamiko banatuak, eta haririk gabeko sentsoreen sareak ikertzen ditu.
* '''SN'''	''Stochastic Networks.'' Urtzi Ayesta Ikerbasqueko ikerlariaren taldearen arlo nagusiak dira kontrol eta ikasketa estokastikoak sare konplexuetan, optimizazioa, programazio dinamiko estokastikoak eta arloko aplikazioak

Talde gehiago izan dira Fakultateko historian, une honetan aktiboak ez direna. Haien artea daude, esaterako: 

* '''BDI''' taldea (datu-base interoperableak). [[w:|Arantza Illarramendi]] irakasleak (Aritmel saria, 2010) zuzendutako taldeak arlo hauetan lan egin zuen: [[w:Web semantiko|Web semantikoaren]] erabilera [[w:Informazio-sistema|informazio-sistemen]] kudeaketan, osasun-ezaugarrien tele-transmisioa eta analisia mugikorren bidez, osasun-erregistro informatikoen [[w:Interoperabilitate|interoperabilitatea]] eta abar.

* '''ERABAKI''' taldea, [[w:Juan Manuel Pikatza Atxa|Juan Manuel Pikatza Atxa]] irakasleak zuzenduta, diagnostikoan eta tratamenduan, osagileari erabakiak hartzeko laguntzen dioten sistemak garatu zituzten

* '''Softwaren Ingeniaritza eta Kudeaketa''', [[w:Javier Dolado|Javier Dolado]] irakasleak sortu zuen taldea, hainbat unibertsitate biltzen dituen REMIS sarearen barruan. 

Hasieran esan bezala, oso azkar garatzen eta aldatzen den eremua informatika. Ikerketa-arlo berriak sortzen dira etengabe, eta beste asko moteldu. Etorkizunean ere, fakultateko irakasleek eta ikerlariek erantzun egokia emango diote erronka beti berri horri.

== Erreferentziak ==
{{erreferentzia zerrenda|30em}}</text>
      <sha1>ebqwvz3rjkhxita4wd2zq2p3ov55up6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>44573</id>
      <parentid>44572</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T10:57:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-53069-15</username>
        <id>2779</id>
      </contributor>
      <origin>44573</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13762" sha1="ivimhsr0116lldmyuiqp7dypirsffxe" xml:space="preserve">= DIF 1996-2005: Ikerkuntzaren hazkuntza-hasiera =

[[Fitxategi:Informatika Fakultatea - Ikerketa -2026.jpg|thumb|350px|Ikerketaren egoera fakultatean (Alex Mendiburu, 2026)&lt;/br&gt;* 70 ikerlari&lt;/br&gt;* 150 argitalpen&lt;/br&gt;* 4 M€ urtean&lt;/br&gt;* 95 proiektu&lt;/br&gt;* 14 ikertalde]]

Informatikako eskolak 1973an hasi ziren, 1976an sortu zen ofizialki fakultatean, baina ikerketa-jarduera ez zen hasi 1981. urtera arte. Orduan inskribatu zen lehen doktorego-tesia. Francisco Javier Garijo Nazario-ren tesi hartan konputagailu-programak automatikoki sortzeko lehen urratsak ematen ziren. Urteak pasata, 45 urte geroago, ikergai horretan emaitza bikainak lortzen ari dira orain Adimen artifizial sortzaileari esker. 

Lehenengo urteak igarota, ikerlana abiada hartu zuen 1996tik aurrera, ordura arte aritu ziren zenbait ikertzaile aitzindari batzuei esker. Zerrenda honetan, hasiera urte horietan ikerkuntza-lerro nagusiak abiatu zituzten irakasle batzuk ageri dira:


&lt;break&gt;
:{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Hasierako ikertzaile eta ikertaldeak (1980-1996)
|-
|
[[w:Felisa Verdejo|Felisa Verdejo]] (1980)
* [[w:Arantza Illarramendi|Arantza Illarramendi]] (1987)
:: [[w:Oscar Díaz|Oscar Díaz]] (1992)
* [[w:Arantza Diaz de Ilarraza|Arantza Diaz de Ilarraza]]  (1990) eta [[w:Kepa Sarasola|Kepa Sarasola]] (1988)
:: [[w:Xabier Artola Zubillaga|Xabier Artola]] (1993), [[w:Iñaki Alegria Loinaz|Iñaki Alegria]] (1994), [[w:Xabier Arregi Iparragirre|Xabier Arregi]] (1994), [[w:Montserrat Maritxalar|Montse Maritxalar]] (1996), [[w:Koldo Gojenola|Koldo Gojenola]] (1998)[[w:Eneko Agirre|Eneko Agirre]] (1999) 
* [[w:Isabel Fernandez de Castro|Isabel Fernandez de Castro]] (1989) eta [[w:Maite Urretavizcaya|Maite Urretavizcaya]] (1992)
:: [[w:Ana Arruarte Lasa|Ana Arruarte]] (1999)
|
&lt;poem&gt;

→ '''BDI''' taldea
→ '''ONEKIN''' taldea

→ '''IXA''' taldea
→ '''HITZ''' zentroa


→ '''GaLan''' taldea
&lt;/poem&gt;
|-
|
[[w:Marisa Navarro|Marisa Navarro]] (1987), [[w:Paqui Lucio|Paqui Lucio]] (1994) eta [[w:Montse Hermo|Montse Hermo]] (1996) 
| → '''LoRea''' taldea
|-
|
[[w:Josu Aramberri Miranda|Josu Aramberri]] (1980)
* [[w:Felix Ares de Blas|Felix Ares de Blas]] (1983)
:: [[w:Julio Abascal Gonzalez|Julio Abascal]] (1987) 
|&lt;poem&gt;


→ '''Egokituz''' taldea
&lt;/poem&gt;
|-
|
[[w:Clemente Rodriguez Lafuente|Clemente Rodriguez]]
* [[w:Alberto Lafuente Rojo|Alberto Lafuente Rojo]] (1989), [[w:Olatz Arregi Uriarte|Olatz Arregi]] (1991), [[w:Javier Mugerza Rivero|Javier Mugerza]] (1996) 
|&lt;poem&gt;


→ '''ALDAPA''' taldea
&lt;/poem&gt;
|-
|
[[w:Ramón Beivide Palacio|Ramón Beivide]]
* [[w:Agustin Arruabarrena Frutos|Agustin Arruabarrena]] (1993)
* [[w:Jose Miguel Alonso|Jose Miguel]] (1996) 
|&lt;poem&gt;


→ '''ALDAPA''' taldea
→ '''ISG''' taldea
&lt;/poem&gt;
|-
|
[[w:Javier Torrealdea Folgado|Javier Torrealdea]]
* [[w:Javier Dolado Cosín|Javier Dolado]] (1989) 
* [[w:Manuel Graña Román|Manuel Graña]] (1989) 
|&lt;poem&gt;


→ '''Softwaren Ingeniaritza eta Kudeaketa''' taldea
→ '''GIC''' taldea
&lt;/poem&gt;
|-
|
[[w:Yosu Yurramendi Mendizabal|Yosu Yurramendi]]
* [[w:Pedro Larrañaga Mugica|Pedro Larrañaga]] (1989)
:: [[w:Jose Antonio Lozano Alonso|Jose Antonio Lozano]] (1991) 
:: [[w:Basilio Sierra Araujo|Basilio Sierra]] (1996) 
|&lt;poem&gt;


→ '''ISG''' taldea
→ '''RSAIT''' taldea
&lt;/poem&gt;
|-
|
[[w:Ander Murua Uria|Ander Murua]] (1996) 
|→   '''GNIA''' taldea
|}
=== Doktorego-tesiak ===
Hainbat urtetako jardunak heldutasuna ekarri zion ikerketa-arloari. Horrela, Informatika Fakultatea sortu eta hamar urtera doktoreak bost baino ez baziren ere, 2012ko irakasle gehienak doktoreak ziren (%85 baino gehiago); gaur egun, guztiak. Hala, 2006 urtetik aurrera, urtero 12-18 doktorego-tesi defendatu dira,&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{erreferentzia|abizena=EHUko Informatika Fakultatea|urtea=2024|izenburua=Informatika Fakultatearen memoria 2022/23|argitaletxea=ehu.eus|hizkuntza=eu|url=https://www.ehu.eus/documents/d/informatika-fakultatea/memoria-22-2023-eu-2}}&lt;/ref&gt; ikerketa taldeak eta spin-off enpresak sortu dira eta produktu informatiko aurreratuak erregistratu direla. Hurrengo grafikoan tesi-kopuruaren eboluzioa denboran zehar ageri da

[[Fitxategi:DIF ikerketa taldeak2021.jpg|thumb|170x170px|Informatika Fakultateko ikerketa taldeak]]

:{{Barra bertikalen grafikoa|1971-1975|0|1976-1985|4|1986-1995|26|1996-2005|53|2006-2015|148|2016-2025|175|izena=400 doktorego-tesi Informatika Fakultatean (1980-2025)&lt;ref&gt;{{erreferentzia|izenburua=Donostiako Informatika Fakultateko doktore-tesiak. Hiru sailetan irakurritakoak|argitaletxea=ekoizpen-zientifikoa.ehu.eus|url=https://www.ehu.eus/eu/web/informatika-fakultatea/ikerkuntza/tesiak}}&lt;/ref&gt;
|altuera=250|zabalera=400}}

=== Ikerkuntza taldeak ===
Informatika jakintza-arloa esponentzialki hazi da. Eta ondorioz, ikerketa eta garapenerako arloak asko ugaldu dira. Zaila da guztietan presentzia nabarmena izatea, fakultateko kide kopurua txikia baita, 100 lagun inguru. Baina arlo askotan lan egiten da, eraginkortasunez. 

2023an, 70 ikerketa-proiektu edo kontratu landu ziren 17 ikerketa-taldetan, 36 ikertzaile nagusik zuzenduta. 2,3 milioi euroak maneiatu ziren proiektu horietan, 147 argitalpen zientifiko idatzi ziren, eta 27 doktorego-tesi aurkeztu ziren.&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;

Hogei bat ikerketa-talde sortu dira urteetan zehar Informatika Fakultatearen inguruan; denborarekin, batzuk desagertu dira eta berriak sortu. Talde batzuk handiak dira eta beste batzuk txikiagoak, batzuk fakultateko kideek bakarrik osatzen dute, eta beste batzuk beste zentro eta unibertsitateko kideek ere. Hona hemen laburpen bat (informazio zehatz eta zabalagoa, Informatika Fakultateko web orrian).&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Ikerketa lerroak - Informatika Fakultatea - Informatika Fakultatea - UPV/EHU|hizkuntza=eu|url=https://www.ehu.eus/eu/web/informatika-fakultatea/ikerketa-lerroak|aldizkaria=Informatika Fakultatea|sartze-data=2021-02-06}}&lt;/ref&gt;

Talde handienen artean,

* '''ISG''' ([[w:Intelligent Systems Group|Intelligent Systems Group]].&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Intelligent Systems Group Home Page|url=http://www.sc.ehu.es/ccwbayes/main.html|aldizkaria=www.sc.ehu.es|sartze-data=2021-02-06}}&lt;/ref&gt; Jose Antonio Lozanok (Euskadi Ikerkuntza saria, 2024) zuzentzen duen taldeak, 30 ikerlari edo biltzen ditu. Taldeak arlo hauetan garatzen du ikerkuntza-lana, besteak beste: [[w:Ikasketa automatiko|Ikasketa automatikoa]] eta [[w:Ikaskuntza sakon|Ikasketa sakona]], [[w:Optimizazio (matematika)|Optimizazioa]], [[w:Errendimendu Handiko Konputazioa|Errendimendu Handiko Konputazioa]] eta [[w:Konputazio kuantiko|Konputazio Kuantikoa]], [[w:Bioinformatika|Bioinformatika]] eta abar. Fakultateko talde dinamikoenetako bat da, kalitatezko ikerkuntza-produkzio handiarekin.
* '''IXA'''	[[w:Hizkuntzaren prozesamendu|Hizkuntzaren Prozesamendua]], [[w:Ixa taldea|IXA taldea]]. Talde handiena da (100 lagun baino gehiago), [[w:Hizkuntzaren prozesamendu|Hizkuntzaren prozesamenduan]] lan egiten du eta hainbat sari jaso du bere lanagatik. Sortutako produktuen artean daude [[w:Xuxen|Xuxen]] zuzentzaile ortografikoa, [[w:elia.eus|elia.eus]] [[w:Itzulpen automatiko neuronal|itzultzaile automatiko neuronala]], [[w:Latxa (hizkuntza-eredu handia)|Latxa]] hizkuntza eredua, [[w:w:Euskal WordNet|Euskal WordNet]] sare lexikala eta [[w:Testu corpus#Zientzia eta Teknologia corpusa (ZT)|ZT]] eta [[w:Testu corpus#Sintaktikoki etiketatutako EPEC corpusa (EPEC-DEP)|EPEC]] corpusak. [[w:Arantza Diaz de Ilarraza Sanchez|Arantza Diaz de Ilarraza Sanchezek]] koordinatu zuen taldea 2019an arte, [[w:AhoLab|AhoLab]] taldearekin batera [[w:HiTZ zentroa|HiTZ ikerketa-zentroa]] sortu zuten arte; harrezkero [[w:Eneko Agirre|Eneko Agirre]] (Google ikerketa saria 2016, 2018 eta 2019an; Aritmel saria 2021ean), [[w:German Rigau|German Rigau]], [[w:Xabier Arregi Iparragirre|Xabier Arregi]] eta [[w:Maxux Aranzabe|Maxux Arantzabe]] dira koordinatzaileak. 
* '''GIC'''	Grupo de Inteligencia Computacional, [[w:Manuel Graña Romay|Manuel Graña Romay]] irakasleak sortu zuen taldeak. 15-20 ikerlari bildu ditu ekoizpen zientifiko handiko taldea izan da, besteak beste arlo hauetan lan eginez: adimen artifiziala, ikusmen artifiziala eta patroien ezagutza, gizaki eta makinen arteko elkarrekintza-sistemak eta abar. Dagoeneko ez dago aktiboa.

Eta talde txikiagoen artean, 

* '''CVPD'''	''Computer Vision and Pattern Discovery'' taldeak aplikazioak sortzen ditu ikusmena eta AA biltzen diren arloan: irudi biomedikoak, mikroskopia, aurpegien ezagutza, sistema autonomo eta interaktiboak, eta abar. Fadi Dornaikak eta Ignacio Argandak Ikerbasqueko ikerlariek zuzentzen dute taldea; Standford Unibertsitateko ''World’s Top 2% Scientists'' zerrendan ageri dira 2022tik.

* '''ALDAPA''' Gaur egun, taldearen jarduera nagusia osasunaren testuinguruan kokatzen da, zehazki, nerbio-sistemako gaixotasunen diagnostikoan eta prebentzioan. [[w:Javier Mugerza|Javier Mugerza]] irakaslea izan da orain arte koordinatzailea eta [[w:Olatz Arbelaitz|Olatz Arbelaitz]] irakasleak hartu dio erreleboa. Taldeko kideak Informatika Fakultatekoak eta Gasteiz eta Bilboko Ingeniaritza Eskolakoak dira.

* '''RSAIT'''	[[w:Robotika eta Sistema Autonomoen Ikerketa Taldea|Robotika eta Sistema Autonomoen Ikerketa Taldea]] (RSAIT). [[w:Basilio Sierra|Basilio Sierra]] eta [[w:Elena Lazkano|Elena Lazkano]] irakasleek koordinatzen duten taldeak [[w:robot|robot]] autonomoen arloan zentratzen du ikerleta-lana: esplorazioa eta nabigazioa, [[w:Ikasketa automatiko|ikasketa automatikoa]], gizakien eta roboten arteko elkarrekintza, ordenagailu bidezko ikusmena eta abar. 

* '''Egokituz''', Behar Berezietarako [[w:Pertsona-Konputagailu Elkarrekintza|Pertsona-Konputagailu Elkarrekintza]] Laborategia. [[w:Julio Abascal Gonzalez|Julio Abascal]] irakaslearen gidaritzapean sortu zen 1985ean, informazio- eta komunikazio-teknologiak erabiliz, desgaitasunak dituzten pertsonen arazoak konpontzeko: pertsonen arteko komunikazio hurbila eta urrutikoa, ingurumenaren kontrola, mugikortasuna eta manipulazioa... Web-irisgarritasuna automatikoki neurtzeko metodologiak, tresnak eta metrikak ere garatu ditu. Nestor Garay irakasleak zuzentzen du taldea gaur egun.
* '''ONEKIN''' [[w:Oscar Diaz|Oscar Diaz]] irakaslea zuzentzen duen taldea Software Ingeniaritza arlo zabalean lan egiten du: Hizkuntza-eredu Handien (''Large Language Models'', LLM) aplikazioak software ingeniaritzan, software produktuen ingeniaritza, nabigatzaileen hedapenak, irisgarritasuna, chatbotak, AAren aplikazioak hezkuntzarako, eta abar.
* '''GaLan'''	[[w:Isabel Fernandez de Castro|Isabel Fernandez de Castro]] irakasleak sortu zuen taldeak hezkuntza-esparruan erabil daitezkeen baliabide informatikoak hobetzea eta malgutzea izan du ardatz. Gaur egun, hauek dira ikerketa-lerro nagusiak: Hezkuntzarako eta ikerketarako gomendio-sistemak, Ikaskuntzaren analitika, Hezkuntzarako tresna informatikoak eta Elkarlanean ikasteko laguntza-tresnak 
* '''LoRea'''	''Logic, Ontologies and Reasoning Group''. [[w:Montserrat Hermo|Montse Hermo]], [[w:Paqui Lucio|Paqui Lucio]] eta [[w:Marisa Navarro|Marisa Navarro]] irakasleek sortu zuten taldeak informatikaren oinarri matematikoetan ikertzen du. Ikerketa-lerro nagusiak honako hauek dira: Sistema logikoak, Arrazoibide automatikoa, Domeinu espezifikoetarako ontologiak, Programen espezifikazio, transformazio eta egiaztapena, eta abar. 
* '''GNIA'''	''Geometric Numerical Integration and Applications.'' Espainiako hainbat zentrotan banatutako taldea da; [[w:Ander Murua|Ander Murua]] irakasleak zuzentzen du Informatika Fakultateko atala. Haien lana integratzaile numerikoen azterketa teorikotik hasi, eta mekanika kuantikoan, Monte Carlo simulazioetan, astronomia dinamikoan, optimizazioan eta abarretan egindako proba numeriko eta simulazio errealetaraino doa.
* '''DIMAROVE'''	Hezkuntza berrikuntzarako talde espezializatua. Lan-lerro nagusia da Ingeniaritza Informatikoaren irakaskuntzan Metodologia Aktiboak diseinatzea eta zabaltzea, online baliabideak, proiektuen kudeaketa espiralean, eta balorazio gurutzatuak metodologiak erabiliz. Rosa Arruabarrena da taldearen koordinatzailea.
* '''DSG'''	''Distributed Systems Group.'' Mikel Larrera irakasleak zuzentzen duen taldea, besteak beste, hutsegiteekiko tolerante diren sistemak, sistema dinamiko banatuak, eta haririk gabeko sentsoreen sareak ikertzen ditu.
* '''SN'''	''Stochastic Networks.'' Urtzi Ayesta Ikerbasqueko ikerlariaren taldearen arlo nagusiak dira kontrol eta ikasketa estokastikoak sare konplexuetan, optimizazioa, programazio dinamiko estokastikoak eta arloko aplikazioak

Talde gehiago izan dira Fakultateko historian, une honetan aktiboak ez direna. Haien artea daude, esaterako: 

* '''BDI''' taldea (datu-base interoperableak). [[w:|Arantza Illarramendi]] irakasleak (Aritmel saria, 2010) zuzendutako taldeak arlo hauetan lan egin zuen: [[w:Web semantiko|Web semantikoaren]] erabilera [[w:Informazio-sistema|informazio-sistemen]] kudeaketan, osasun-ezaugarrien tele-transmisioa eta analisia mugikorren bidez, osasun-erregistro informatikoen [[w:Interoperabilitate|interoperabilitatea]] eta abar.

* '''ERABAKI''' taldea, [[w:Juan Manuel Pikatza Atxa|Juan Manuel Pikatza Atxa]] irakasleak zuzenduta, diagnostikoan eta tratamenduan, osagileari erabakiak hartzeko laguntzen dioten sistemak garatu zituzten

* '''Softwaren Ingeniaritza eta Kudeaketa''', [[w:Javier Dolado|Javier Dolado]] irakasleak sortu zuen taldea, hainbat unibertsitate biltzen dituen REMIS sarearen barruan. 

Hasieran esan bezala, oso azkar garatzen eta aldatzen den eremua informatika. Ikerketa-arlo berriak sortzen dira etengabe, eta beste asko moteldu. Etorkizunean ere, fakultateko irakasleek eta ikerlariek erantzun egokia emango diote erronka beti berri horri.

== Erreferentziak ==
{{erreferentzia zerrenda|30em}}</text>
      <sha1>ivimhsr0116lldmyuiqp7dypirsffxe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>44574</id>
      <parentid>44573</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T11:05:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-53069-15</username>
        <id>2779</id>
      </contributor>
      <origin>44574</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13727" sha1="10lzg8d805e1tqeaz2fdzmqb4tnkhd5" xml:space="preserve">= DIF 1996-2005: Ikerkuntzaren hazkuntza-hasiera =

[[Fitxategi:Informatika Fakultatea - Ikerketa -2026.jpg|thumb|350px|Ikerketaren egoera fakultatean 2026an: &lt;/br&gt; 70 ikerlari, 14 ikertalde, 150 argitalpen&lt;/br&gt;4 M€ urtean eta 95 proiektu.]]

Informatikako eskolak 1973an hasi ziren, 1976an sortu zen ofizialki fakultatean, baina ikerketa-jarduera ez zen hasi 1981. urtera arte. Orduan inskribatu zen lehen doktorego-tesia. Francisco Javier Garijo Nazario-ren tesi hartan konputagailu-programak automatikoki sortzeko lehen urratsak ematen ziren. Urteak pasata, 45 urte geroago, ikergai horretan emaitza bikainak lortzen ari dira orain Adimen artifizial sortzaileari esker. 

Lehenengo urteak igarota, ikerlana abiada hartu zuen 1996tik aurrera, ordura arte aritu ziren zenbait ikertzaile aitzindari batzuei esker. Zerrenda honetan, hasiera urte horietan ikerkuntza-lerro nagusiak abiatu zituzten irakasle batzuk ageri dira:


:{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Hasierako ikertzaile eta ikertaldeak (1980-1996)
|-
|
[[w:Felisa Verdejo|Felisa Verdejo]] (1980)
* [[w:Arantza Illarramendi|Arantza Illarramendi]] (1987)
:: [[w:Oscar Díaz|Oscar Díaz]] (1992)
* [[w:Arantza Diaz de Ilarraza|Arantza Diaz de Ilarraza]]  (1990) eta [[w:Kepa Sarasola|Kepa Sarasola]] (1988)
:: [[w:Xabier Artola Zubillaga|Xabier Artola]] (1993), [[w:Iñaki Alegria Loinaz|Iñaki Alegria]] (1994), [[w:Xabier Arregi Iparragirre|Xabier Arregi]] (1994), [[w:Montserrat Maritxalar|Montse Maritxalar]] (1996), [[w:Koldo Gojenola|Koldo Gojenola]] (1998), [[w:Eneko Agirre|Eneko Agirre]] (1999) 
* [[w:Isabel Fernandez de Castro|Isabel Fernandez de Castro]] (1989) eta [[w:Maite Urretavizcaya|Maite Urretavizcaya]] (1992)
:: [[w:Ana Arruarte Lasa|Ana Arruarte]] (1999)
|
&lt;poem&gt;

→ '''BDI''' taldea
→ '''ONEKIN''' taldea

→ '''IXA''' taldea
→ '''HITZ''' zentroa


→ '''GaLan''' taldea
&lt;/poem&gt;
|-
|
[[w:Marisa Navarro|Marisa Navarro]] (1987), [[w:Paqui Lucio|Paqui Lucio]] (1994) eta [[w:Montse Hermo|Montse Hermo]] (1996) 
| → '''LoRea''' taldea
|-
|
[[w:Josu Aramberri Miranda|Josu Aramberri]] (1980)
* [[w:Felix Ares de Blas|Felix Ares de Blas]] (1983)
:: [[w:Julio Abascal Gonzalez|Julio Abascal]] (1987) 
|&lt;poem&gt;


→ '''Egokituz''' taldea
&lt;/poem&gt;
|-
|
[[w:Clemente Rodriguez Lafuente|Clemente Rodriguez]]
* [[w:Alberto Lafuente Rojo|Alberto Lafuente Rojo]] (1989), [[w:Olatz Arregi Uriarte|Olatz Arregi]] (1991), [[w:Javier Mugerza Rivero|Javier Mugerza]] (1996) 
|&lt;poem&gt;


→ '''ALDAPA''' taldea
&lt;/poem&gt;
|-
|
[[w:Ramón Beivide Palacio|Ramón Beivide]]
* [[w:Agustin Arruabarrena Frutos|Agustin Arruabarrena]] (1993)
* [[w:Jose Miguel Alonso|Jose Miguel]] (1996) 
|&lt;poem&gt;


→ '''ALDAPA''' taldea
→ '''ISG''' taldea
&lt;/poem&gt;
|-
|
[[w:Javier Torrealdea Folgado|Javier Torrealdea]]
* [[w:Javier Dolado Cosín|Javier Dolado]] (1989) 
* [[w:Manuel Graña Román|Manuel Graña]] (1989) 
|&lt;poem&gt;


→ '''Softwaren Ingeniaritza eta Kudeaketa''' taldea
→ '''GIC''' taldea
&lt;/poem&gt;
|-
|
[[w:Yosu Yurramendi Mendizabal|Yosu Yurramendi]]
* [[w:Pedro Larrañaga Mugica|Pedro Larrañaga]] (1989)
:: [[w:Jose Antonio Lozano Alonso|Jose Antonio Lozano]] (1991) 
:: [[w:Basilio Sierra Araujo|Basilio Sierra]] (1996) 
|&lt;poem&gt;


→ '''ISG''' taldea
→ '''RSAIT''' taldea
&lt;/poem&gt;
|-
|
[[w:Ander Murua Uria|Ander Murua]] (1996) 
|→   '''GNIA''' taldea
|}
=== Doktorego-tesiak ===
Hainbat urtetako jardunak heldutasuna ekarri zion ikerketa-arloari. Horrela, Informatika Fakultatea sortu eta hamar urtera doktoreak bost baino ez baziren ere, 2012ko irakasle gehienak doktoreak ziren (%85 baino gehiago); gaur egun, guztiak. Hala, 2006 urtetik aurrera, urtero 12-18 doktorego-tesi defendatu dira,&lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{erreferentzia|abizena=EHUko Informatika Fakultatea|urtea=2024|izenburua=Informatika Fakultatearen memoria 2022/23|argitaletxea=ehu.eus|hizkuntza=eu|url=https://www.ehu.eus/documents/d/informatika-fakultatea/memoria-22-2023-eu-2}}&lt;/ref&gt; ikerketa taldeak eta spin-off enpresak sortu dira eta produktu informatiko aurreratuak erregistratu direla. Hurrengo grafikoan tesi-kopuruaren eboluzioa denboran zehar ageri da

[[Fitxategi:DIF ikerketa taldeak2021.jpg|thumb|170x170px|Informatika Fakultateko ikerketa taldeak]]

:{{Barra bertikalen grafikoa|1971-1975|0|1976-1985|4|1986-1995|26|1996-2005|53|2006-2015|148|2016-2025|175|izena=400 doktorego-tesi Informatika Fakultatean (1980-2025)&lt;ref&gt;{{erreferentzia|izenburua=Donostiako Informatika Fakultateko doktore-tesiak. Hiru sailetan irakurritakoak|argitaletxea=ekoizpen-zientifikoa.ehu.eus|url=https://www.ehu.eus/eu/web/informatika-fakultatea/ikerkuntza/tesiak}}&lt;/ref&gt;
|altuera=250|zabalera=400}}

=== Ikerkuntza taldeak ===
Informatika jakintza-arloa esponentzialki hazi da. Eta ondorioz, ikerketa eta garapenerako arloak asko ugaldu dira. Zaila da guztietan presentzia nabarmena izatea, fakultateko kide kopurua txikia baita, 100 lagun inguru. Baina arlo askotan lan egiten da, eraginkortasunez. 

2023an, 70 ikerketa-proiektu edo kontratu landu ziren 17 ikerketa-taldetan, 36 ikertzaile nagusik zuzenduta. 2,3 milioi euroak maneiatu ziren proiektu horietan, 147 argitalpen zientifiko idatzi ziren, eta 27 doktorego-tesi aurkeztu ziren.&lt;ref name=&quot;:9&quot; /&gt;

Hogei bat ikerketa-talde sortu dira urteetan zehar Informatika Fakultatearen inguruan; denborarekin, batzuk desagertu dira eta berriak sortu. Talde batzuk handiak dira eta beste batzuk txikiagoak, batzuk fakultateko kideek bakarrik osatzen dute, eta beste batzuk beste zentro eta unibertsitateko kideek ere. Hona hemen laburpen bat (informazio zehatz eta zabalagoa, Informatika Fakultateko web orrian).&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Ikerketa lerroak - Informatika Fakultatea - Informatika Fakultatea - UPV/EHU|hizkuntza=eu|url=https://www.ehu.eus/eu/web/informatika-fakultatea/ikerketa-lerroak|aldizkaria=Informatika Fakultatea|sartze-data=2021-02-06}}&lt;/ref&gt;

Talde handienen artean,

* '''ISG''' ([[w:Intelligent Systems Group|Intelligent Systems Group]].&lt;ref&gt;{{Erreferentzia|izenburua=Intelligent Systems Group Home Page|url=http://www.sc.ehu.es/ccwbayes/main.html|aldizkaria=www.sc.ehu.es|sartze-data=2021-02-06}}&lt;/ref&gt; Jose Antonio Lozanok (Euskadi Ikerkuntza saria, 2024) zuzentzen duen taldeak, 30 ikerlari edo biltzen ditu. Taldeak arlo hauetan garatzen du ikerkuntza-lana, besteak beste: [[w:Ikasketa automatiko|Ikasketa automatikoa]] eta [[w:Ikaskuntza sakon|Ikasketa sakona]], [[w:Optimizazio (matematika)|Optimizazioa]], [[w:Errendimendu Handiko Konputazioa|Errendimendu Handiko Konputazioa]] eta [[w:Konputazio kuantiko|Konputazio Kuantikoa]], [[w:Bioinformatika|Bioinformatika]] eta abar. Fakultateko talde dinamikoenetako bat da, kalitatezko ikerkuntza-produkzio handiarekin.
* '''IXA'''	[[w:Hizkuntzaren prozesamendu|Hizkuntzaren Prozesamendua]], [[w:Ixa taldea|IXA taldea]]. Talde handiena da (100 lagun baino gehiago), [[w:Hizkuntzaren prozesamendu|Hizkuntzaren prozesamenduan]] lan egiten du eta hainbat sari jaso du bere lanagatik. Sortutako produktuen artean daude [[w:Xuxen|Xuxen]] zuzentzaile ortografikoa, [[w:elia.eus|elia.eus]] [[w:Itzulpen automatiko neuronal|itzultzaile automatiko neuronala]], [[w:Latxa (hizkuntza-eredu handia)|Latxa]] hizkuntza eredua, [[w:w:Euskal WordNet|Euskal WordNet]] sare lexikala eta [[w:Testu corpus#Zientzia eta Teknologia corpusa (ZT)|ZT]] eta [[w:Testu corpus#Sintaktikoki etiketatutako EPEC corpusa (EPEC-DEP)|EPEC]] corpusak. [[w:Arantza Diaz de Ilarraza Sanchez|Arantza Diaz de Ilarraza Sanchezek]] koordinatu zuen taldea 2019an arte, [[w:AhoLab|AhoLab]] taldearekin batera [[w:HiTZ zentroa|HiTZ ikerketa-zentroa]] sortu zuten arte; harrezkero [[w:Eneko Agirre|Eneko Agirre]] (Google ikerketa saria 2016, 2018 eta 2019an; Aritmel saria 2021ean), [[w:German Rigau|German Rigau]], [[w:Xabier Arregi Iparragirre|Xabier Arregi]] eta [[w:Maxux Aranzabe|Maxux Arantzabe]] dira koordinatzaileak. 
* '''GIC'''	Grupo de Inteligencia Computacional, [[w:Manuel Graña Romay|Manuel Graña Romay]] irakasleak sortu zuen taldeak. 15-20 ikerlari bildu ditu ekoizpen zientifiko handiko taldea izan da, besteak beste arlo hauetan lan eginez: adimen artifiziala, ikusmen artifiziala eta patroien ezagutza, gizaki eta makinen arteko elkarrekintza-sistemak eta abar. Dagoeneko ez dago aktiboa.

Eta talde txikiagoen artean, 

* '''CVPD'''	''Computer Vision and Pattern Discovery'' taldeak aplikazioak sortzen ditu ikusmena eta AA biltzen diren arloan: irudi biomedikoak, mikroskopia, aurpegien ezagutza, sistema autonomo eta interaktiboak, eta abar. Fadi Dornaikak eta Ignacio Argandak Ikerbasqueko ikerlariek zuzentzen dute taldea; Standford Unibertsitateko ''World’s Top 2% Scientists'' zerrendan ageri dira 2022tik.

* '''ALDAPA''' Gaur egun, taldearen jarduera nagusia osasunaren testuinguruan kokatzen da, zehazki, nerbio-sistemako gaixotasunen diagnostikoan eta prebentzioan. [[w:Javier Mugerza|Javier Mugerza]] irakaslea izan da orain arte koordinatzailea eta [[w:Olatz Arbelaitz|Olatz Arbelaitz]] irakasleak hartu dio erreleboa. Taldeko kideak Informatika Fakultatekoak eta Gasteiz eta Bilboko Ingeniaritza Eskolakoak dira.

* '''RSAIT'''	[[w:Robotika eta Sistema Autonomoen Ikerketa Taldea|Robotika eta Sistema Autonomoen Ikerketa Taldea]] (RSAIT). [[w:Basilio Sierra|Basilio Sierra]] eta [[w:Elena Lazkano|Elena Lazkano]] irakasleek koordinatzen duten taldeak [[w:robot|robot]] autonomoen arloan zentratzen du ikerleta-lana: esplorazioa eta nabigazioa, [[w:Ikasketa automatiko|ikasketa automatikoa]], gizakien eta roboten arteko elkarrekintza, ordenagailu bidezko ikusmena eta abar. 

* '''Egokituz''', Behar Berezietarako [[w:Pertsona-Konputagailu Elkarrekintza|Pertsona-Konputagailu Elkarrekintza]] Laborategia. [[w:Julio Abascal Gonzalez|Julio Abascal]] irakaslearen gidaritzapean sortu zen 1985ean, informazio- eta komunikazio-teknologiak erabiliz, desgaitasunak dituzten pertsonen arazoak konpontzeko: pertsonen arteko komunikazio hurbila eta urrutikoa, ingurumenaren kontrola, mugikortasuna eta manipulazioa... Web-irisgarritasuna automatikoki neurtzeko metodologiak, tresnak eta metrikak ere garatu ditu. Nestor Garay irakasleak zuzentzen du taldea gaur egun.
* '''ONEKIN''' [[w:Oscar Diaz|Oscar Diaz]] irakaslea zuzentzen duen taldea Software Ingeniaritza arlo zabalean lan egiten du: Hizkuntza-eredu Handien (''Large Language Models'', LLM) aplikazioak software ingeniaritzan, software produktuen ingeniaritza, nabigatzaileen hedapenak, irisgarritasuna, chatbotak, AAren aplikazioak hezkuntzarako, eta abar.
* '''GaLan'''	[[w:Isabel Fernandez de Castro|Isabel Fernandez de Castro]] irakasleak sortu zuen taldeak hezkuntza-esparruan erabil daitezkeen baliabide informatikoak hobetzea eta malgutzea izan du ardatz. Gaur egun, hauek dira ikerketa-lerro nagusiak: Hezkuntzarako eta ikerketarako gomendio-sistemak, Ikaskuntzaren analitika, Hezkuntzarako tresna informatikoak eta Elkarlanean ikasteko laguntza-tresnak 
* '''LoRea'''	''Logic, Ontologies and Reasoning Group''. [[w:Montserrat Hermo|Montse Hermo]], [[w:Paqui Lucio|Paqui Lucio]] eta [[w:Marisa Navarro|Marisa Navarro]] irakasleek sortu zuten taldeak informatikaren oinarri matematikoetan ikertzen du. Ikerketa-lerro nagusiak honako hauek dira: Sistema logikoak, Arrazoibide automatikoa, Domeinu espezifikoetarako ontologiak, Programen espezifikazio, transformazio eta egiaztapena, eta abar. 
* '''GNIA'''	''Geometric Numerical Integration and Applications.'' Espainiako hainbat zentrotan banatutako taldea da; [[w:Ander Murua|Ander Murua]] irakasleak zuzentzen du Informatika Fakultateko atala. Haien lana integratzaile numerikoen azterketa teorikotik hasi, eta mekanika kuantikoan, Monte Carlo simulazioetan, astronomia dinamikoan, optimizazioan eta abarretan egindako proba numeriko eta simulazio errealetaraino doa.
* '''DIMAROVE'''	Hezkuntza berrikuntzarako talde espezializatua. Lan-lerro nagusia da Ingeniaritza Informatikoaren irakaskuntzan Metodologia Aktiboak diseinatzea eta zabaltzea, online baliabideak, proiektuen kudeaketa espiralean, eta balorazio gurutzatuak metodologiak erabiliz. Rosa Arruabarrena da taldearen koordinatzailea.
* '''DSG'''	''Distributed Systems Group.'' Mikel Larrera irakasleak zuzentzen duen taldea, besteak beste, hutsegiteekiko tolerante diren sistemak, sistema dinamiko banatuak, eta haririk gabeko sentsoreen sareak ikertzen ditu.
* '''SN'''	''Stochastic Networks.'' Urtzi Ayesta Ikerbasqueko ikerlariaren taldearen arlo nagusiak dira kontrol eta ikasketa estokastikoak sare konplexuetan, optimizazioa, programazio dinamiko estokastikoak eta arloko aplikazioak

Talde gehiago izan dira Fakultateko historian, une honetan aktiboak ez direna. Haien artea daude, esaterako: 

* '''BDI''' taldea (datu-base interoperableak). [[w:|Arantza Illarramendi]] irakasleak (Aritmel saria, 2010) zuzendutako taldeak arlo hauetan lan egin zuen: [[w:Web semantiko|Web semantikoaren]] erabilera [[w:Informazio-sistema|informazio-sistemen]] kudeaketan, osasun-ezaugarrien tele-transmisioa eta analisia mugikorren bidez, osasun-erregistro informatikoen [[w:Interoperabilitate|interoperabilitatea]] eta abar.

* '''ERABAKI''' taldea, [[w:Juan Manuel Pikatza Atxa|Juan Manuel Pikatza Atxa]] irakasleak zuzenduta, diagnostikoan eta tratamenduan, osagileari erabakiak hartzeko laguntzen dioten sistemak garatu zituzten

* '''Softwaren Ingeniaritza eta Kudeaketa''', [[w:Javier Dolado|Javier Dolado]] irakasleak sortu zuen taldea, hainbat unibertsitate biltzen dituen REMIS sarearen barruan. 

Hasieran esan bezala, oso azkar garatzen eta aldatzen den eremua informatika. Ikerketa-arlo berriak sortzen dira etengabe, eta beste asko moteldu. Etorkizunean ere, fakultateko irakasleek eta ikerlariek erantzun egokia emango diote erronka beti berri horri.

== Erreferentziak ==
{{erreferentzia zerrenda|30em}}</text>
      <sha1>10lzg8d805e1tqeaz2fdzmqb4tnkhd5</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>