Wikiteka euwikisource https://eu.wikisource.org/wiki/Azala MediaWiki 1.47.0-wmf.3 first-letter Media Berezi Eztabaida Lankide Lankide eztabaida Wikiteka Wikiteka eztabaida Fitxategi Fitxategi eztabaida MediaWiki MediaWiki eztabaida Txantiloi Txantiloi eztabaida Laguntza Laguntza eztabaida Kategoria Kategoria eztabaida Egilea Egilea eztabaida Orrialde Orrialde eztabaida Aurkibide Aurkibide eztabaida TimedText TimedText talk Modulu Modulu eztabaida Event Event talk 0 6844 28937 28934 2026-05-26T06:42:25Z Theklan 16 28937 wikitext text/x-wiki [[Fitxategi:100 objektu horizontal.jpg|center|940px|link=Euskal Herriko historia 100 objektutan]] <div class="text"> {{c|{{font|Aurkibidea|LT=250}}}} {{Custom rule|sp|100|d|6|sp|10|fy1|40|sp|10|d|6|sp|100}} {{c|{{font|Historiaurrea|LT=150}}}} * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Aranbaltzako lurra zulatzeko makila|Aranbaltzako lurra zulatzeko makila]] — Cira Crespo * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Lezetxikiko aurpegibikoa|Lezetxikiko aurpegibikoa]] — Eneko Barberena * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Lumentzako grabatua|Lumentzako grabatua]] — Harkaitz Cano * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Mikeldiko idoloa|Mikeldiko idoloa]] — Joseba Sarrionandia * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Intxurreko igitaia|Intxurreko igitaia]] (''Burdinazko ilargi erdia'') — Aintzane Usandizaga {{Custom rule|sp|20|d|6|sp|10|d|10|sp|10|d|6|sp|20}} {{c|{{font|Antzinaroa|LT=150}}}} * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Irulegiko eskua|Irulegiko eskua]] — Garbiñe Ubeda * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Barskunes|Barskunes]] — Cira Crespo * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Bakoren garaipena|Bakoren garapena]] — Eneko Barberena * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Higerko brontzeak|Higerko brontzeak]] (''Lau Jainko brontzezko'') — Aintzane Usandizaga * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Hazparneko aldarea|Hazparneko aldarea]] — Eneko Bidegain * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Errekaleorreko miliarria|Errekaleorreko miliarria]] — Harkaitz Cano {{Custom rule|sp|20|d|6|sp|10|d|10|sp|10|d|6|sp|20}} {{c|{{font|Erdi Aroa|LT=150}}}} * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Leireko kutxatila|Leireko kutxatila]] — Amets Aranguren * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Musugitarra edo tronpa|Musugitarra edo tronpa]] — Joseba Sarrionandia * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Kaikua|Kaikua]] — Amets Aranguren {{Custom rule|sp|20|d|6|sp|10|d|10|sp|10|d|6|sp|20}} {{c|{{font|Aro Modernoa|LT=150}}}} * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Frantzisko Xabierren beso ustelgabea|Frantzisko Xabierren beso ustelgabea]] — Eneko Barberena * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Mengala|Mengala]] (''Zapia buruan'') — Aintzane Usandizaga * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Txokolatea egiteko moldeak|Txokolatea egiteko moldeak]] — Eneko Bidegain * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Almadia|Almadia]] — Eneko Barberena * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Wolframa|Wolframa]] (''Gizakiarentzat odola nola'') — Iñigo Aranbarri {{Custom rule|sp|20|d|6|sp|10|d|10|sp|10|d|6|sp|20}} {{c|{{font|Aro Garaikidea|LT=150}}}} * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Pegarra|Pegarra]] (''Baina hautsi aurretik'') — Danele Sarriugarte * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Cánovas del Castillo hiltzeko erabilitako pistola|Cánovas del Castillo hiltzeko erabilitako pistola]] — Eneko Barberena * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Baionako Morts pour la patrie eskultura|Baionako Morts pour la patrie eskultura]] — Eneko Bidegain * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Xabiertxo|Xabiertxo]] (''Nire izena Ixa da'') — Harkaitz Cano * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Crosseta|Crosseta]] — Harkaitz Cano * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Korrikaren lekukoa|Korrikaren lekukoa]] (''Hutsunea lekuko'') — Aintzane Usandizaga * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Xingola urdina|Xingola urdina]] — Garbiñe Ubeda </div> {{Custom rule|sp|100|d|6|sp|10|fy1|40|sp|10|d|6|sp|100}} [[Kategoria:Euskal Herriko historia 100 objektutan| ]] [[Kategoria:Historia]] eqd9xlkb2l3af0xwcawcrqmckm0f3n0 0 7107 28938 2026-05-26T06:44:44Z Theklan 16 Orria sortu da. Edukia: <div class="text"> {{c|{{font|Xingola urdina|LT=200}}}} {{c|{{font|Garbiñe Ubeda|LT=150}}}} {{Custom rule|sp|100|d|6|sp|10|fy1|40|sp|10|d|6|sp|100}} [[Fitxategi:Xingola urdina.mp3|Entzun testu hau|center|400px]] Borroketako bandoak koloreka adierazten dira, nola politikan edo gudan hala beste arlo askotan ere. Mundua mundu denetik, kolore bati lotzeak bestearen aurkari bilakatzea dakar norgehiagoka guztietan, eta baieztapen hori erlatibizatu nahi duenak galde biezai... 28938 wikitext text/x-wiki <div class="text"> {{c|{{font|Xingola urdina|LT=200}}}} {{c|{{font|Garbiñe Ubeda|LT=150}}}} {{Custom rule|sp|100|d|6|sp|10|fy1|40|sp|10|d|6|sp|100}} [[Fitxategi:Xingola urdina.mp3|Entzun testu hau|center|400px]] Borroketako bandoak koloreka adierazten dira, nola politikan edo gudan hala beste arlo askotan ere. Mundua mundu denetik, kolore bati lotzeak bestearen aurkari bilakatzea dakar norgehiagoka guztietan, eta baieztapen hori erlatibizatu nahi duenak galde biezaie futbol zale porrokatuei, ez ote den hil ala bizikoa «koloreak defendatzea» zelairatzerakoan; galde biezaie, zein neurritaraino den zeinahi jendarte zinez bitarra, plurala dela esaten denean ere. Koloreek ideologiak gorpuzten dituzte, eta, era berean, haietako bakoitzaren garroak onerako eta txarrerako mugatu. Hala, ematen du bizpahiru errotulagailu lodi aski liratekeela garaian garaiko eta tokian tokiko panorama zirriborratzeko eta azkar batean fotomatoi gisako erretratu bat ateratzeko. Orain ez aspaldi, Bidasoaren alde batean, errepublikarekin bat ez zetozenak ziren xuri, eta haren aldekoak, berriz, gorri. Eta, kurioski, Bidasoaren beste aldean ere halaxe bereizten zituzten Karlistadetako bi bandoak ere, gorriz eta zuriz, buruan zeramaten txapelak salatzen zuenez. Reketeak izan ziren txapelgorri; komunistak, berriz, txapelik gabeko gorri. Anarkistek kolore beltza hartu zuten, eta Francori adorea ziotenek urdinez definitzen zuten euren burua, 1936ko gerraren testuinguruan eta ondorengo diktaduran. Esan gabe doa euskaraz kolore gutxik dutela izen propioa jatorriz, baina badiren apur horiek aparteko esanahia eta tentsioa agintzen dutela konbinaketan. Ez dira alferrik bereizten pertsona zuriak, gezur beltzak edota mixeria gorriak, konparazio baterako. Baina, harira. 1993an, indarkeriak eta errepresioak elkarren ardatzean osatzen zuten zirimolak amaigabea zirudien Euskal Herrian. ETA erakundea inoiz baino gogorrago ari zen egurrean, baita inoiz baino indiskriminatuago ere. Esan liteke ordura arteko marra gorri batzuei ezikusia egin, eta bere estrategia berritu zuela; atzera begiratu gabe, sufrimendua sozializatzeko bideari jarraituko ziola aurrerantzean. Beste horrenbeste egin zuten estatu indarrek ere. Muturrera jo izanaren adibide da, hain zuzen, sasoi hartan gorpuzten hasitako lelo hura, zeinaren arabera Espainiako instituzioek begi onez ikusitakoa ez beste guztia ETA zen, eta ETA besterik ez, haien begietara. Zirimola horren eragina neurtzeko Richter eskalarik izan balitz, urte haietako astinduen emaitzak aise helduko ziratekeen topera. Dena zegoen epizentroan, eta dena bihurtzen zen uhin hedakor: ekintzaileak eta ekintzaile ez zirenak, jomugan zeudenak eta jomuga izateko inongo arrazoirik ez zutenak; eta haiek ez ezik, haietako edozeinen senideak eta adiskideak. Eta enpresak. Eta elkarteak. Eta eskolak. Eta etxeak. Koloreek bandoak definitzen dituztela esana da lehentxeago, eta halaxe gertatu zen honetan ere. Hain zuzen, urdin jakin batek aglutinatu, homogeneizatu, definitu eta mugatu zituela arrakala beltzaren alde batean zeuden ezaugarri eta tonalitate guztiak. Urdin hark lakio itxurako xingola batean hartzen zuen lur, eta jendeak ageri-agerian eramaten zuen; gehienetan, buruorratz baten bidez paparrera josita. Aldez edo moldez, Ajurianeko Itunaren sinplifikazio grafiko eta pertsonalizatu bat zela esan liteke; hark alderdi politikoak inplikatzen zituen ETAren aurka, eta honek, berriz, norbanakoak. Xingola urdinak 1993ko uztailean izan zuen abiapuntua, ETAko komando batek Julio Iglesias Zamora enpresaria bahitu zuenean. Bakearen Aldeko Koordinakundeak ikur bat sor zezan eskatu zion Agustin Ibarrola eskultoreari, eta hark isipu zabal bat hartu, eta goitik beherako bi marra urdin egin zituen oihal hori baten gainean. Irudi hura manifestazio batean erakutsi zuten estreinakoz. Artistaren lanak berehala gainditu zituen jatorrizko mugak, bai formaz bai eta helburuz ere. Literalki, dimentsio berri bat hartu zuen: batetik, oihaleko planotik jauzi egin, eta nornahik eramateko moduko objektu bilakatu zelako. Eta, bestetik, bahitu baten askapena eskatu baino gehiago, posizio tinko eta fermu bat erakusten zuelako ETAren jardueraren aurka. Ikur banderizoak talka handia eragin zuen lehen kolpean. ETAri hortzak erakusteaz harago, Espainiako estatuak ezarritakoa onartzea, independentziarako bideari uko egitea eta jarrera espainolista karrikaratzen zituelako, beste bandoaren ustez. </div> [[Kategoria:Euskal Herriko historia 100 objektutan]] qfk94n9xhuaaztajluvmr1ol696zr56