Wikiteka euwikisource https://eu.wikisource.org/wiki/Azala MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter Media Berezi Eztabaida Lankide Lankide eztabaida Wikiteka Wikiteka eztabaida Fitxategi Fitxategi eztabaida MediaWiki MediaWiki eztabaida Txantiloi Txantiloi eztabaida Laguntza Laguntza eztabaida Kategoria Kategoria eztabaida Egilea Egilea eztabaida Orrialde Orrialde eztabaida Aurkibide Aurkibide eztabaida TimedText TimedText talk Modulu Modulu eztabaida Event Event talk 0 6844 28976 28969 2026-09-07T11:06:33Z Theklan 16 28976 wikitext text/x-wiki [[Fitxategi:100 objektu horizontal.jpg|center|940px|link=Euskal Herriko historia 100 objektutan]] <div class="text"> {{c|{{font|Aurkibidea|LT=250}}}} {{Custom rule|sp|100|d|6|sp|10|fy1|40|sp|10|d|6|sp|100}} {{c|{{font|Historiaurrea|LT=150}}}} * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Aranbaltzako lurra zulatzeko makila|Aranbaltzako lurra zulatzeko makila]] — Cira Crespo * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Lezetxikiko aurpegibikoa|Lezetxikiko aurpegibikoa]] — Eneko Barberena * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Lumentzako grabatua|Lumentzako grabatua]] — Harkaitz Cano * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/El Polvoringo jostorratza|El Polvoringo jostorratza]] — Cira Crespo * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/San Joan ante Portam Latinameko gezidun burezurra|San Joan ante Portam Latinameko gezidun burezurra]] (''Mundua kaskezur batek kontatua'') — Iñigo Aranbarri * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Axtrokiko ontziak|Axtrokiko ontziak]] — Eneko Barberena * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Mikeldiko idoloa|Mikeldiko idoloa]] — Joseba Sarrionandia * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Intxurreko igitaia|Intxurreko igitaia]] (''Burdinazko ilargi erdia'') — Aintzane Usandizaga {{Custom rule|sp|20|d|6|sp|10|d|10|sp|10|d|6|sp|20}} {{c|{{font|Antzinaroa|LT=150}}}} * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Irulegiko eskua|Irulegiko eskua]] — Garbiñe Ubeda * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Barskunes|Barskunes]] — Cira Crespo * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Bakoren garaipena|Bakoren garapena]] — Eneko Barberena * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Higerko brontzeak|Higerko brontzeak]] (''Lau Jainko brontzezko'') — Aintzane Usandizaga * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Hazparneko aldarea|Hazparneko aldarea]] — Eneko Bidegain * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Errekaleorreko miliarria|Errekaleorreko miliarria]] — Harkaitz Cano {{Custom rule|sp|20|d|6|sp|10|d|10|sp|10|d|6|sp|20}} {{c|{{font|Erdi Aroa|LT=150}}}} * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Leireko kutxatila|Leireko kutxatila]] — Amets Aranguren * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Iruñeko Bibliak|Iruñeko Bibliak]] (''Denak kristau'') — Garbiñe Ubeda * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Musugitarra edo tronpa|Musugitarra edo tronpa]] — Joseba Sarrionandia * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Kaikua|Kaikua]] — Amets Aranguren {{Custom rule|sp|20|d|6|sp|10|d|10|sp|10|d|6|sp|20}} {{c|{{font|Aro Modernoa|LT=150}}}} * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Getariako manillak|Getariako manillak]] (''Manillak ispilu gisa'') — Danele Sarriugarte * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Frantzisko Xabierren beso ustelgabea|Frantzisko Xabierren beso ustelgabea]] — Eneko Barberena * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Mengala|Mengala]] (''Zapia buruan'') — Aintzane Usandizaga * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Txokolatea egiteko moldeak|Txokolatea egiteko moldeak]] — Eneko Bidegain * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Almadia|Almadia]] — Eneko Barberena * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Wolframa|Wolframa]] (''Gizakiarentzat odola nola'') — Iñigo Aranbarri {{Custom rule|sp|20|d|6|sp|10|d|10|sp|10|d|6|sp|20}} {{c|{{font|Aro Garaikidea|LT=150}}}} * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Madeleine Larralderen omenezko plaka|Madeleine Larralderen omenezko plaka]] — Eneko Bidegain * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Pegarra|Pegarra]] (''Baina hautsi aurretik'') — Danele Sarriugarte * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Fournierren 1878ko karta sorta|Fournierren 1878ko karta sorta]] — Cira Crespo * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Soinu txikia|Soinu txikia]] (''Infernuko bideak hauspotzen'') — Aintzane Usandizaga * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Cánovas del Castillo hiltzeko erabilitako pistola|Cánovas del Castillo hiltzeko erabilitako pistola]] — Eneko Barberena * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Baionako Morts pour la patrie eskultura|Baionako Morts pour la patrie eskultura]] — Eneko Bidegain * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Xabiertxo|Xabiertxo]] (''Nire izena Ixa da'') — Harkaitz Cano * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Crosseta|Crosseta]] — Harkaitz Cano * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Korrikaren lekukoa|Korrikaren lekukoa]] (''Hutsunea lekuko'') — Aintzane Usandizaga * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Xingola urdina|Xingola urdina]] — Garbiñe Ubeda </div> {{Custom rule|sp|100|d|6|sp|10|fy1|40|sp|10|d|6|sp|100}} [[Kategoria:Euskal Herriko historia 100 objektutan| ]] [[Kategoria:Historia]] qsthmnjhb5w8t5x8550irjtgp6f9973 0 7121 28975 2026-09-07T11:05:47Z Theklan 16 Orria sortu da. Edukia: <div class="text"> {{c|{{font|Iruñeko Bibliak|LT=150}}}} {{c|{{font|Denak kristau|LT=200}}}} {{c|{{font|Garbiñe Ubeda|LT=150}}}} {{Custom rule|sp|100|d|6|sp|10|fy1|40|sp|10|d|6|sp|100}} [[Fitxategi:Iruñeko Bibliak.mp3|Entzun testu hau|center|400px]] 1197. urteko egun buruzuri batek argitu du Iruñean. Nafarroako Erresumako buruzagi Antso VII.ak, Azkarra ere deitzen den horrek berak, kontu eta arreta handiz egindako lan bat jaso du jauregian: biblia bat da, bere en... 28975 wikitext text/x-wiki <div class="text"> {{c|{{font|Iruñeko Bibliak|LT=150}}}} {{c|{{font|Denak kristau|LT=200}}}} {{c|{{font|Garbiñe Ubeda|LT=150}}}} {{Custom rule|sp|100|d|6|sp|10|fy1|40|sp|10|d|6|sp|100}} [[Fitxategi:Iruñeko Bibliak.mp3|Entzun testu hau|center|400px]] 1197. urteko egun buruzuri batek argitu du Iruñean. Nafarroako Erresumako buruzagi Antso VII.ak, Azkarra ere deitzen den horrek berak, kontu eta arreta handiz egindako lan bat jaso du jauregian: biblia bat da, bere enkarguz, beren-beregi eta espresuki egina. Pentsa liteke jauregiko tokirik zabalenean erakutsiko dutela, erran nahi baita jende gehien batzen den tokian, adibidez, egongela nagusian edo kapera gisa egokitutako areto batean. Ageri-agerian jarriko dute behintzat, bertan bizi den noble eta zerbitzari orok ikus dezan; baita bisitariek ere, jakina. Laster batean, sinbolo bihurtuko da biblia hori, eta, presentzia hutsez, ohar garbi bat hedatuko du lau haizeetara, esanez kristau katolikoen legera errenditu dela lurraldea; eta egoerak hala eskatuko balu, ideologia hori defendatuko duela tairik gabe. Izan ere, zer da ba erlijioa, arimaren zainketaz eta betiereko bizitzaz harago doan ideologia politiko bat ez bada? Nolanahi dela ere, biblia zoragarria da Antso VII.ak edo Azkarra ere deitzen den erregeak Iruñeko jauregian jaso duen hori. Eta bada bakan-bakana ere. Zabaldu ahala igartzen zaio distira, baina ez preseski eskribauaren idazkerak grazia berezia duelako, edota bertan datorren testuari balio linguistiko aparta aitortzen ahal zaiolako. Berrehundik gora pergamino batzen dituen ale horrek beste gainontzekoekiko konparazioan darakutsan alderik handiena, hain zuzen, kontzeptuan berean datza. Esplika dezagun: ez da liburu arrunt bat, eskrituretan oinarritutako narrazio luze bat baden arren; eta ez da liburu ilustratu bat ere, alimaleko ilustrazio kopurua biltzen badu ere. Izatez, gertuago dago tenpluetako paretetan ageri diren freskoen estilo artistikotik eta kontatzeko modutik, liburuetako estilo literariotik baino. Hau da, ilustrazioetako eszenak banan-banan aztertuz eta aldiko-aldiko interpretatuz egin behar da haren irakurketa. Aldiz, hitza —hasi eta buka latinez emana—, oin-oharretara mugatzen da; bigarren mailako funtzioa du, harrigarria bada ere. Komiki generoaren lehen aitzindaria ote? Egileak —demagun Ferrando Peritz Funeskoa kantzilerra dela— lan mardula egin du zinez: guztira 871 ilustrazio ondu eta elkartu ditu berrehundik gora pergaminoetan barrena. Ezin uka ederretan ederra dela, zedarri bat ipini duela egileak. Baina zergatik apurtu du moldea? Zergatik hobetsi halako egitura bisual bat, funtsean liburu bat baldin bada? Logikaz, praktikotasuna izan liteke arrazoi behinena. Pentsa liteke dagoeneko inor gutxik egiten duela latinez, kultuenek ere ez dakitela jada, eta hagitzez interpretagarriagoa dela irudi sorta bat, hizkuntza arrotz-urrunean irakurri beharreko edozein hitz parrastada baino. Horrenbestez, doktrinatze efektiboa eta kristautasunaren hedatze azkarra ditu helburu. Bestela esanda, zirkunstantzia politiko-militarren menerako tresna da, eta erabaki estrategiko bati erantzun behar dio. Uhin hedakor handiko bi potentzien banalerroan bizi baita Nafarroako Erresuma, kristauen eta musulmanen arteko ''no man's land'' moduko bat izan litekeela amestuz. Inperio batek gogotik estutzen du goitik. Bestea, berriz, indarrez heldu da behetik. Eta zenbat aldiz leundu ote dituen bien arteko talkak Iruñeko jauregiko agintariak. Baina amaitu da jolasa. Xake jokoan bezala, kolore bat hautatu beharra nagusitu da: zuri ala beltz, Jesukristo gurutziltzatua ala Mahoma. Eta halaxe egin du. Hautatu du bandoa. Antso nafar etxeko eta Ximenotarren bigarren aldiko dinastiaren azken monarkak biblia du ardatza orain. Eta momentuak zalantza izpirik eskatzen ez duen seinale, Koranaren itzulpen bat ere agertuko da garaitsuan, non eta Iruñean, bibliarik ederrena agertu den lurretan; zer, eta konpetentziarik egin ez diezaion. Itzulpen horrek zintzotasunetik gutxi, eta interpretazio aski fantasioso bat eskaintzen du, ordea. Zehaztasunik ez, behintzat. Baina nork esan du estrategia politikoa eta gozamen artistikoa ezkondu ez daitezkeenik? Bibliak eragindako lilura luzatze aldera, Erresumako agintariak beste ale bat enkargatu du supituan. Eta birekin aski ez, eta hirugarrena ere nahiko du haren oinordeko batek kasik bi mende geroago. Ez bedi bidean arimarik gal. </div> [[Kategoria:Euskal Herriko historia 100 objektutan]] jlepxgl6k54pykqr3d40d2xqvv0jnjm