Wikiteka euwikisource https://eu.wikisource.org/wiki/Azala MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Media Berezi Eztabaida Lankide Lankide eztabaida Wikiteka Wikiteka eztabaida Fitxategi Fitxategi eztabaida MediaWiki MediaWiki eztabaida Txantiloi Txantiloi eztabaida Laguntza Laguntza eztabaida Kategoria Kategoria eztabaida Egilea Egilea eztabaida Orrialde Orrialde eztabaida Aurkibide Aurkibide eztabaida TimedText TimedText talk Modulu Modulu eztabaida Event Event talk 0 6844 29007 29005 2026-10-20T10:52:31Z Theklan 16 29007 wikitext text/x-wiki [[Fitxategi:100 objektu horizontal.jpg|center|940px|link=Euskal Herriko historia 100 objektutan]] <div class="text"> {{c|{{font|Aurkibidea|LT=250}}}} {{Custom rule|sp|100|d|6|sp|10|fy1|40|sp|10|d|6|sp|100}} {{c|{{font|Historiaurrea|LT=150}}}} * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Aranbaltzako lurra zulatzeko makila|Aranbaltzako lurra zulatzeko makila]] — Cira Crespo * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Lezetxikiko aurpegibikoa|Lezetxikiko aurpegibikoa]] — Eneko Barberena * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Izturitzeko xirulak|Izturitzeko xirulak]] — Eneko Barberena * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Lumentzako grabatua|Lumentzako grabatua]] — Harkaitz Cano * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/El Polvoringo jostorratza|El Polvoringo jostorratza]] — Cira Crespo * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/San Joan ante Portam Latinameko gezidun burezurra|San Joan ante Portam Latinameko gezidun burezurra]] (''Mundua kaskezur batek kontatua'') — Iñigo Aranbarri * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Axtrokiko ontziak|Axtrokiko ontziak]] — Eneko Barberena * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Mikeldiko idoloa|Mikeldiko idoloa]] — Joseba Sarrionandia * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Intxurreko igitaia|Intxurreko igitaia]] (''Burdinazko ilargi erdia'') — Aintzane Usandizaga {{Custom rule|sp|20|d|6|sp|10|d|10|sp|10|d|6|sp|20}} {{c|{{font|Antzinaroa|LT=150}}}} * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Irulegiko eskua|Irulegiko eskua]] — Garbiñe Ubeda * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Barskunes|Barskunes]] — Cira Crespo * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Bakoren garaipena|Bakoren garaipena]] — Eneko Barberena * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Higerko brontzeak|Higerko brontzeak]] (''Lau Jainko brontzezko'') — Aintzane Usandizaga * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Hazparneko aldarea|Hazparneko aldarea]] — Eneko Bidegain * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Errekaleorreko miliarria|Errekaleorreko miliarria]] — Harkaitz Cano {{Custom rule|sp|20|d|6|sp|10|d|10|sp|10|d|6|sp|20}} {{c|{{font|Erdi Aroa|LT=150}}}} * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Leireko kutxatila|Leireko kutxatila]] — Amets Aranguren * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Iruñeko Bibliak|Iruñeko Bibliak]] (''Denak kristau'') — Garbiñe Ubeda * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Esklabotasunaren Ama Birjina|Esklabotasunaren Ama Birjina]] — Amets Aranguren * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Musugitarra edo tronpa|Musugitarra edo tronpa]] — Joseba Sarrionandia * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Kaikua|Kaikua]] — Amets Aranguren {{Custom rule|sp|20|d|6|sp|10|d|10|sp|10|d|6|sp|20}} {{c|{{font|Aro Modernoa|LT=150}}}} * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Getariako manillak|Getariako manillak]] (''Manillak ispilu gisa'') — Danele Sarriugarte * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Frantzisko Xabierren beso ustelgabea|Frantzisko Xabierren beso ustelgabea]] — Eneko Barberena * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Mengala|Mengala]] (''Zapia buruan'') — Aintzane Usandizaga * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Aralarko San Migel|Done Mikel Aralarkoaren irudia]] (''Aralarko San Migel eta eulien ugazaba'') — Harkaitz Cano * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Martiodako erlikiak|Martiodako erlikiak]] (''Hezur-oihalen eszenaratzea'') — Aintzane Usandizaga * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Ezkio-Itsasoko talo-burdina|Ezkio-Itsasoko talo-burdina]] — Cira Crespo * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Txokolatea egiteko moldeak|Txokolatea egiteko moldeak]] — Eneko Bidegain * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Almadia|Almadia]] — Eneko Barberena * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Wolframa|Wolframa]] (''Gizakiarentzat odola nola'') — Iñigo Aranbarri {{Custom rule|sp|20|d|6|sp|10|d|10|sp|10|d|6|sp|20}} {{c|{{font|Aro Garaikidea|LT=150}}}} * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Madeleine Larralderen omenezko plaka|Madeleine Larralderen omenezko plaka]] — Eneko Bidegain * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Pegarra|Pegarra]] (''Baina hautsi aurretik'') — Danele Sarriugarte * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Santa_Kruz_apaizaren_bandera|Santa Kruz apaizaren bandera]] — Iñigo Aranbarri * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Fournierren 1878ko karta sorta|Fournierren 1878ko karta sorta]] (''Bandera beltz bat'') — Cira Crespo * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Felipa Gisasolak damaskinatutako markoa|Felipa Gisasolak damaskinatutako markoa]] (''Floriturak eskopetaetan'') — Danele Sarriugarte * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Soinu txikia|Soinu txikia]] (''Infernuko bideak hauspotzen'') — Aintzane Usandizaga * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Cánovas del Castillo hiltzeko erabilitako pistola|Cánovas del Castillo hiltzeko erabilitako pistola]] — Eneko Barberena * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Baionako Morts pour la patrie eskultura|Baionako Morts pour la patrie eskultura]] — Eneko Bidegain * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Xabiertxo|Xabiertxo]] (''Nire izena Ixa da'') — Harkaitz Cano * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Agirre lehendakariaren idazmakina|Agirre lehendakariaren idazmakina]] — Danele Sarriugarte * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/SIGMA A|SIGMA A]] — Danele Sarriugarte * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Crosseta|Crosseta]] — Harkaitz Cano * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Korrikaren lekukoa|Korrikaren lekukoa]] (''Hutsunea lekuko'') — Aintzane Usandizaga * [[Euskal Herriko historia 100 objektutan/Xingola urdina|Xingola urdina]] — Garbiñe Ubeda </div> {{Custom rule|sp|100|d|6|sp|10|fy1|40|sp|10|d|6|sp|100}} [[Kategoria:Euskal Herriko historia 100 objektutan| ]] [[Kategoria:Historia]] 4hjvwrbhjc8snqwaf9jszlghdxb3mlk 0 7129 29006 2026-10-20T10:51:32Z Theklan 16 Orria sortu da. Edukia: <div class="text"> {{c|{{font|Felipa Gisasolak damaskinatutako markoa|LT=150}}}} {{c|{{font|Floriturak eskopetetan |LT=200}}}} {{c|{{font|Danele Sarriugarte|LT=150}}}} {{Custom rule|sp|100|d|6|sp|10|fy1|40|sp|10|d|6|sp|100}} [[Fitxategi:Floriturak eskopetetan.mp3|Entzun testu hau|center|400px]] Arbasoren baten etxean topatu duzu, egongelako arasategi beiradunaren goiko apalean: altxor bat erakusgai. Edo agian kaxa batean gordeta zegoen, oihal baten babesean. Edo agia... 29006 wikitext text/x-wiki <div class="text"> {{c|{{font|Felipa Gisasolak damaskinatutako markoa|LT=150}}}} {{c|{{font|Floriturak eskopetetan |LT=200}}}} {{c|{{font|Danele Sarriugarte|LT=150}}}} {{Custom rule|sp|100|d|6|sp|10|fy1|40|sp|10|d|6|sp|100}} [[Fitxategi:Floriturak eskopetetan.mp3|Entzun testu hau|center|400px]] Arbasoren baten etxean topatu duzu, egongelako arasategi beiradunaren goiko apalean: altxor bat erakusgai. Edo agian kaxa batean gordeta zegoen, oihal baten babesean. Edo agian ez zaude arbasoenean —zure odolekoek ez zuten inoiz ezagutu halako luxurik—; agian lanera etorri zara 150 m²-ko apartamentu honetara, zeinetan bizi izan baitziren lanerako deitu dizunaren amona eta aitona, eta ondoren hil, eta zeinetan, zuk egin beharreko guztiak egin eta gero, jatorrizko etxebizitzaren oskola bakarrik utzita, biziko baitira lanerako deitu dizuna, bere bikotekidea eta beren hiru umeak. Zerbitzarien atetik sartu zarete. Agian zuri-beltzezko erretratu bat inguratzen du, baina irudia baino deigarriagoa egin zaizu zuri, hala ere, markoa bera. Lanerako deitu dizunari ez, ordea; bera audio bat bidaltzen ari da oraintxe familiako taldera zuri-beltzean serio begiratzen dioten horiek nor ote diren galdezka. Zuk ez daukazu familiako whatsappik baina etxekoei laburrean deskribatu behar bazenie nolakoa den marko itzel hori esango zenieke dela doratua, esango zenieke dela landua, esango zenieke dela txikitan txango hartan eraman zintuztenean ikusi zenuenaren modukoa, baina zertxobait txikiagoa eta xumeagoa. Ikusgarria hala ere. Ukitu egin duzu; lanerako deitu dizuna beste gela batera joana da honezkero, mugikorra masailari pegatuta eta keinu nabarmenez barkamena eskatuta, ezusteko ondasunak piztu duen iskanbilaz ohar ez zaitezen. Trapu zikinak pribatuan garbitzen dira. Beraz ukitu egin duzu markoa, loriatu egin zara. Erliebea du, izan ere: haztatu egin dituzu iparra, mendebala, hegoa eta ekia zedarriztatzen duten medailoiak, bai eta lau ertzak ere, apalago. Haztatu dituzu kerubinak eta landaredia. Bozelketa deitzen omen zaio erliebeak osatzeko teknika horri. Lehoi-buruak ere badaude, pabonatuta, edo bestela esanda txarolatuta, edo bestela esanda urdin ilunduta: lanketa-modu horrek, berez, helburu praktikoa du —materialaren korrosioa geraraztea, hain zuzen—, baina beste ondorio praktiko bat eragin du azkenean: zeinen eder geratu den metala begietara. Eta, erliebe guztiak lotuz, hortxe daude damaskinatuaren mila floriturak, ezin jakin non hasten den hosto bat eta non amaitzen bestea, nola lotzen diren hurrengoarekin: bidaia sigi-sagatsu bat ikusmenarentzat. Minutuak eman zenitzake horrela, analogikoki scrolleatzen. Hiztegi tekniko zehatza mobilean egiaztatu duzu, Armagintza Museoaren webgunean. Oroitu zara azkenean nora joan zineten umetan eskolako txango hartan. Felipa Gisasola eibartarrak Garapenaren sari handia eta urrezko domina jaso zituen 1888an, Bruselako Erakusketa Unibertsalean, orain argazkitan ere ikus dezakezun ale doratu eta landu eta bikain horrengatik. Egiaz, halabeharrez hasi zen Gisasola damaskinatuak egiten: aita gazterik hil zitzaiolarik, diru premian ziren etxean. Arrakasta handia izan zuen besterik ezean hasitako horretan, eta ez bakarrik sari forman: Espainiako erregina Isabel II.-aren mesedea jasota, ikasten jarraitu zuen urteroko beka bati esker; merkataritzaren arloan, berriz, hainbat damaskinatu-lantegi eta -estudio izan zituen, Eibarren ez ezik Madrilen ere bai; eta irakasle aritu zen orobat, hurrengo damaskinatzaile-belaunaldien katebegi. Aitzindarien izenak, ohiz kanpoko talentua duten jendeenak gorde ohi dira museoetan eta historia-liburuetan. Gisasolak, edonola ere, eskola sortu zuen: beste 250 emakume behintzat aritu ziren gerora, Eibarren, zilarrezko, urrezko edo kobrezko hariak txertatzen burdinazko, kobrezko edo altzairuzko azaletan. (Auskalo nork egin zuen lanerako deitu dizunaren etxekoa). Damaskinatuak, beraz, beste 250 emakumeri behintzat ahalbidetu zien diru-iturri bat, ahalbidetu zien familia aurrera ateratzea edo baserriko lanetatik ihes egitea edo aberatsen geletan neskame jardun behar ez izatea. (Auskalo nork egin zuen zuri-beltzezko argazki bat inguratzen duen hori). Gauzak aldatu egin ziren gero. Marko itzel bat daukazu parez pare, hanpatuegia agian gaur egungo gustuetarako, baina itzela berdin-berdin, eta hala ere hau ez da historia osoa, damaskinatua ez baitzen soilik erabiltzen gauza inofentsiboak edertzeko. Damaskinatuz apaintzen ziren Debabarrenako armagintza-industria oparotik ateratako pistolak, fusilak eta eskopetak. Badute fama, eta ez makala. Bailaran dabilen mitoaren arabera, harrobi horretako armak oso gogoko ditu Espainiako errege emeritu ehiza zaleak, Untzaga plazan aldarrikatutako Errepublika zapuztu zuen Caudilloaren oinordekoak. </div> [[Kategoria:Euskal Herriko historia 100 objektutan]] mh7pw8lda1aruhdpq39ugx1nkbmd4w0