Güiquipedia extwiki https://ext.wikipedia.org/wiki/G%C3%BCiquipeya:Port%C3%A1 MediaWiki 1.47.0-wmf.11 first-letter Mediu Especial Caraba Usuario Usuario caraba Güiquipedia Güiquipedia caraba Archivu Archivu caraba MediaWiki MediaWiki caraba Prantilla Prantilla caraba Ayua Ayua caraba Categoría Categoría caraba TimedText TimedText talk Módulo Módulo discusión Evento Evento discusión Testigus de Jehová 0 9250 143761 143047 2026-07-17T10:00:58Z InternetArchiveBot 17037 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 143761 wikitext text/x-wiki [[Archivu:Evangelização.jpg|thumb|200px|right|Testigus de Jehová]] Los '''Testigus de Jehová''' son un grupu [[cristianismu|cristianu]]. Fundáu oficialmenti nel añu [[1875]] por [[Charles Taze Russell]], ena capital de [[Pittsburgh]] ([[Estaus Uníus]]). Se tienin pola restauración del cristianismu castizu. No tienin dengún líder espiritual, inqui el su bandu cuenta con un ordin xerarquicu. Ogañu es dirixiu por un Cuerpu Gobernanti dende la su sedi prencipal en [[Warwick (Nueva York)]].<ref>http://wol.jw.org/es/</ref> Este cuerpu gobernanti se encarga de avallal la doctrina oficial dela congregación mundial. La su guía es la ''[[Biblia]]'' por mé del su propiu canteu, entitulau ''[[Tradución del Nuevu Mundu de las Santas Escrituras]]''. Tomaron el nombri de "Testigus de Jehová" nel añu [[1931]], basáu nel testu d'[[Isaías]] 40:10-12, onde izi: "Vusotrus seis los mis Testigus, izi [[Jehová]]". En España están esculcaus comu "Testigus Cristianus de Jehová" conel númeru 131 del Ministeriu de Xusticia. Según los sus propius datus, en 2019, las sus publicacionis se destribuyun en 240 paísis i territorius; contaban con 8.7 millonis de publicaoris ativus i la asistencia anual a la «Conmemoración dela cena de Jesús» jue de 20.919.041 personas. Ena Estremaúra hai comunidais tanto nelas grandis capitais, comu nus pequeñus puebrus. == Presecución religosa == [[Archivu:Uniforme triangulo purpura.jpg|thumb|180px|left|Uniforme de los Testigos de Jehová prisioneros Testigus de Jehová ena [[Alemaña]]]] Los Testigus de Jehová juerun preseguius polos nazis alemanis, prencipalmenti pola su resistencia a reconocel la autoriá del estau, a gastal el salúu fascista, i pola su objeción de concencia al serviciu militar.<ref>http://auschwitz.net/testigos-de-jehova</ref>. Se calcula que duranti la Segunda Guerra Mundial aprossimadamenti 11.300 Testigus de Jehová juerun angayolaus en campus de concentración, onde murieron, según la juenti consultá, entri 1490 i 2550, dentri ellus 253 que juerun sentenciaus a muerti.40​41<ref>https://web.archive.org/web/20090305063313/http://www.museenkoeln.de/ns-dok_neu/homepage/JZ-NS-Verfolgung-Koeln.pdf|título=Wayback Machine</ref><ref>{{Cita web |url=http://cultura.elpais.com/cultura/2010/04/28/actualidad/1272405609_850215.html |título=Archive copy |fechaacceso=2020-12-01 |archive-date=2016-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161201211138/http://cultura.elpais.com/cultura/2010/04/28/actualidad/1272405609_850215.html |dead-url=yes }}</ref>​ El Círculu Europeu de antiguus deportaus i internaus Testigus de Jehová apondera que el 97% de los Testigus de Jehová alemanis padecierun de una o dotra jorma la persecución del nazismu <ref>{{Cita web |url=http://www.memoriadeuntestimonio.org/holocausto.htm |título=Archive copy |fechaacceso=2020-12-01 |archive-date=2021-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210422210743/http://www.memoriadeuntestimonio.org/holocausto.htm |dead-url=yes }}</ref>. Enus campus de concentración desus añus los izian Bibelforscher (estudiatis dela Biblia) portaban un triángulu pórpura cosiu ena pechera dela ropa comu identificación<ref>http://www.alst.org/pages-es/archivos/Triangulos-purpura.html </ref> . Los Testigus de Jehová podían empendolar-si del campo de concentración i recuperal sus propiedais i la su ciudadanía si enfirmaban un cartapaciu i arrenunciaban dela su fé<ref>http://www.holocaust-trc.org/persecution-and-resistance-of-jehovahs-witnesses/</ref>. El 5 de otubri de 2006, el Museu del Olocaustu de Washington D. C. ofreció un día dedicau alos Testigus de Jehová víctimas del nazismo<ref>http://www.ushmm.org/museum/publicprograms/past.php?content=2006-10-05 |fecha=5 de octubre de 2006 |idioma=inglés |urlarchivo=https://web.archive.org/web/20120705081105/http://www.ushmm.org/museum/publicprograms/past.php</ref>. == Huentis == {{Listaref}} == Atijus == * {{en}} [https://www.jw.org/en/ Testigos de Xehová] (páxina oficial) * {{es}} [https://www.jw.org/es/ Testigos de Xehová] (páxina oficial) [[Categoría:Cristianismu]] 0mclpyfui7ug3hgz7vepexq9bfcu85n Vía dela Prata 0 10902 143762 140214 2026-07-17T11:11:40Z InternetArchiveBot 17037 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 143762 wikitext text/x-wiki {{Ficha de estructura}} La '''Vía dela Prata''' era una [[Carçá romana|calçá]] [[Imperiu romanu|romana]] que travessava la [[Península Ibérica]] de sul a norti, uñíendu las cidáis romanas d'[[Augusta Emerita]] (ara mentá comu [[Méria]]) i [[Asturica Augusta]] (Ara mentá comu [[Astorga]]). L'emportancia dela calçá dendi l'epoca romana hizu qu'el su recorríu volucionara colos siegrus en nuevus caminus i andilis, comu l'[[Otovía dela Prata]], la [[N-630|Carretera del Puertu de Xixón al Puertu de Sevilla]], o el [[Cenderu de Gran Corríu Ruta dela Vía dela Prata]], i a vezis destendiendu-si ata las cidáis portuarias de [[Sevilla]] i [[Xixón]]. == Etimología == El nombri de Vía dela Prata es confussu, pues no hue mentau en origi comu ''Vía dela Prata'' ni hue criau o gastau comu vía pal porteu de [[prata]]. En su nombri d'ogañu es un nombri populal que volucionó colos siegrus. En epoca [[Al-Ándalus|Andalusí]] era mentá col nombri [[Arabi|árabi]] d<nowiki>'</nowiki>''al-balāt'' (en [[Lengua estremeña|estremeñu]] Pavimentu de piera, Caminu o Calçá), nombri común ena Península qu'á criau topónimus comu ''Albacete'' en [[Lengua castellana|castellanu]],'' Alvalade'' en [[Lengua portuguesa|portugués]] o ''Albalat'' en [[Lengua catalana|catalán]].<ref>{{Cita web|url=http://celtiberia.net/articulo.asp?id=877|título=Celtiberia.net v3.0 - Vía de la Plata - Biblioteca|títulotrad=Vía dela Prata|fechaacceso=16 d'Abril de 2023|autor=Jeromor|fecha=20 de Mayu de 2005|sitioweb=web.archive.org|archive-date=2012-01-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20120104074410/http://celtiberia.net/articulo.asp?id=877|dead-url=unfit}}</ref> Es possibli que la prenunciación volucionara colos siegrus d<nowiki>'</nowiki>''al-balāt'' a ''al-palat'' i al final al [[Lengua castellana|castellanu]] comu ''La plata'' (La prata) i alogu ''Vía de la plata'' (Vía dela Prata). Otra ipótesis es que puei procedel del [[Lengua latina|latín tardíu]] ''Calciata Delapidata'' o ''Vía Delapidata'' (Calçá o Vía púbrica enrollá (empedrada)) que púu volucional a ''calzada de-la-plata'' (Calçá dela-prata), anque tamién es discutiníu debíu a que las calçás romanas ahuera delas cidáis no eran empierás (con ''sílices'' o ''lápides'') sino que gastavan gravilla assentá (''glareae)''.<ref>{{Cita noticia|apellidos=García Perez|nombre=Gillermo|título=La Calzada de Quinea del ''Cantar de Myo Çid'|url=https://oa.upm.es/758/1/LA_CALZADA_DE_QUINEA.pdf|fechaacceso=16 d'Abril de 2023|página=12|número=21|año=1998}}</ref><ref>{{Cita web|url=https://traianvs.net/textos/delapidata.php#_ftn1|título=Vía Delapidata, Identificación de una carretera romana a través de la procedencia de los materiales|títulotrad=Vía Delapidata, Etificación duna carretera romana por mé dela procedencia delos materialis|fechaacceso=18 d'Abril de 2023|autor=Juan Gil Montes|año=2004|archive-date=2023-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20231017233126/http://www.traianvs.net/textos/delapidata.php#_ftn1|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cita web|url=https://es.glosbe.com/la/es/glarea|título=Glosbe - Glarea|fechaacceso=18 d'Abril de 2023}}</ref><ref>{{Cita web|url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0059:entry=glarea|título=A Latin Dictionary|fechaacceso=18 d'Abril de 2023|idioma=Ingrés}}</ref> Tamién es possibli que ''Vía Delapidata'' tuviesi el sentíu de «Caminu marcau con miliarius» (del latín crássicu i medieval ''lapis'', «piera miliaria»).<ref>{{Cita web|url=https://www.celtiberia.net/es/biblioteca/?id=2365|título=ALGUNOS TOPÓNIMOS CAMINEROS Y LAS VIAS ROMANAS DE LA PENÍNSULA|fechaacceso=18 d'Abril de 2023|autor=Jesús Rodriguez Morales|fecha=Deziembri de 1999}}</ref><ref>{{Cita web|url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0059:entry=lapis|título=A Latin Dictionary|fechaacceso=18 d'Abril de 2023|idioma=Ingrés}}</ref> Toas estas muacionis de prenunciá devierun bel-si produzíu enantis de [[1504]], quandu [[Cristóbal Colón|Cristobal Colón]] lo decumenta por primel ves comu ''La Plata'' (La Prata) nuna delas sus cartas, i alogu en [[1507]] por [[Antonio de Nebrija]] en latín comu ''dela Prata''.<blockquote>''Est praeterea eiusdem Luistanig uia nobilissima: '''argentea vulgo dicitur''' ... Ea perducta est ab Emerita Augusta per Castra Caecilia Salmanticam usque, ubi primum in extima pontis parte incipit euanesceie .. . Inueniendi autem pedis mensurak ex milliario ...''<ref>{{Cita web|url=http://www.raco.cat/index.php/Faventia/article/viewFile/50178/55579|título=TRADICIÓ CLASSICA I HUMANISTICA A E.A. DE NEBRIJA, DE MENSURIS|fechaacceso=20 d'Abril de 2023|año=1987|página=4|idioma=Catalán|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304195309/http://www.raco.cat/index.php/Faventia/article/viewFile/50178/55579|dead-url=yes}}</ref></blockquote> == Fasis d'acupación - Estoria == [[Archivu:Viaplatasvg.svg|197px|right]] === Origi === El origi desti andil es inciertu. Se sabi que hue un caminu gastau dendi'l [[Siegru VII e.C.|siegru VII e. de C.]] polos puebrus pre-romanus assitiaus al nor-ponienti dela [[Península Ibérica|Península]] ([[celtíberus]], [[lusitanus]]...) pal comerciu de ganau i d'[[estañu]], delas minas de [[ríu Tintu]] (ara [[provincia de Güelva]]), sujetas polos [[tartesius]].<ref>{{Cita web|url=https://blog.ferrovial.com/es/2021/07/via-de-la-plata-camino-cumpliendo-su-funcion-dos-milenios-despues/|título=La Vía de la Plata: un camino empedrado que sigue cumpliendo su función dos milenios después|fechaacceso=20 d'Abril de 2023|fecha=8 de jullu de 2021}}</ref> Nel [[Sigru II e.C.|siegru II e. de C.]] duranti la [[Conquista romana d'Iberia|conquista romana dela península]], el caminu hue gastau polas tropas romanas pal avanci i conquista del norti dela Península. Nesta epoca, la seción entri las cuencas delos ríus [[Guadiana]] i [[Taju]] estavan baxu control romanu. Hacia el añu [[80 e.C.|80 e. de C.]], debíu al avanci delas tropas romanas nel norti dela península, la vía se destendió ata el [[Puertu de Bexar]]. Hue alogu desta epoca enque se hundarun lugaris comu Metellinum (angora [[Medellín]]), [[Castra Caecilia]] (junta [[Caçris]]) i quiciás Vicus Caecilus([[Puertu de Bexar]]).<ref name=":0">{{Cita web|url=https://www.jcyl.es/jcyl/patrimoniocultural/GuiaLugaresArqueologicos/interactivos/index.html|título=Vía de la Plata de Castilla y León|fechaacceso=2023-11-28|sitioweb=www.jcyl.es}}</ref> == Vea-si tamién == *  [[Carçá romana|Calçá romana]] == Referencias == {{listaref}} == Atijus p'ahuera == * [https://rutadelaplata.com Página web de Ruta Vía de la Plata] * [https://web.archive.org/web/20230426202746/http://viaplata.juntaex.es/es/web/guest;jsessionid=39FB2FD53DCFFF739C5FD569EDCB3F28 Página web dela Vía dela Prata'n Estremaúra] n8573a3domb995lbpb09m6ibaf7bgtv