Güiquipedia extwiki https://ext.wikipedia.org/wiki/G%C3%BCiquipedia:Port%C3%A1 MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter Mediu Especial Caraba Usuario Usuario caraba Güiquipedia Güiquipedia caraba Archivu Archivu caraba MediaWiki MediaWiki caraba Prantilla Prantilla caraba Ayua Ayua caraba Categoría Categoría caraba TimedText TimedText talk Módulo Módulo discusión Evento Evento discusión Usuario:HackerPunki/obraol/Sierra de Francia (Palra) 2 11723 143839 140493 2026-07-31T20:21:10Z HackerPunki 16665 143839 wikitext text/x-wiki {{usuario taller+ | 2 <!-- No borres este renglón mientras esta subpágina de usuario/a sea un taller de pruebas --> }}{{Ficha d'idioma|nombri=Palra de Sierra de Francia|nativu=Serranu|familia mairi=Indouropeu}} La palra dela '''Sierra de Francia''' es una palra [[Luenga Asturleonesa|asturlionesa]] acomparanti al [[Lengua estremeña|estremeñu]] gastá ena comarca de [[Sierra de Francia]], ena [[Provincia de Salamanca|Provincia Salamanca]]. Junta la [[Palra d'El Rebollal]] i la [[Bexaranu (Palra)|Palra de Béxal]], holma parti delas [[Palras serranas]]. == Estuyus sobri la palra == == Descrición lengüística i volución == * Epéntesis duna yod al acabiju duna parabra en cassus comu ''matancia''. * Conservación delas antigus sonis de essi sonora i dea sonora enos menucipius de [[La Alberca]] i [[Valero]]. {{ invisible | El artículo termina aquí. }} == Véase también == *  *  == Referencias == {{listaref}} == Biblografía == * {{cita libro|apellidos=Zamora Vicente|nombre=Alonso|título=Dialectología española|editorial=Gredos|url=|año=1979|ubicación=Madrid|isbn=84-249-1115-6}} == Enlaces externos == *  *  {{Idioma estremeña}}{{DEFAULTSORT:}} kcp9mgs9lo2dtpcatytnmk6ozdnlmm1 143840 143839 2026-07-31T20:26:12Z HackerPunki 16665 143840 wikitext text/x-wiki {{usuario taller+ | 2 <!-- No borres este renglón mientras esta subpágina de usuario/a sea un taller de pruebas --> }}{{Ficha d'idioma|nombri=Palra de Sierra de Francia|nativu=Serranu|familia mairi=Indouropeu}} La palra dela '''Sierra de Francia''' es una palra [[Luenga Asturleonesa|asturlionesa]] acomparanti al [[Lengua estremeña|estremeñu]] gastá ena comarca de [[Sierra de Francia]], ena [[Provincia de Salamanca|Provincia Salamanca]]. Junta la [[Palra d'El Rebollal]] i la [[Bexaranu (Palra)|Palra de Béxal]], holma parti delas [[Palras serranas]]. == Estuyus sobri la palra == [[Antonio Llorente Maldonado de Guevara]] descrevió angunu delos sus feitíus nel su artícalu del añu 1982 ''El habla de Salamanca y su provincia''. En epoca más rezientí, el lengüista Gonzalo Francisco Sánchez hizu un estuyu sobri la sitación ugañu dela palra (''Formas y usos verbales vernáculos en la Sierra de Francia'', 2015).<ref>{{Cita web|url=https://dialnet.unirioja.es/metricas/investigadores/3819648|título=Dialnet Métricas - Sánchez, Gonzalo Francisco|fechaacceso=2026-07-23|sitioweb=dialnet.unirioja.es}}</ref><ref>{{Cita web|url=https://dialnet.unirioja.es/metricas/documentos/ARTREV/5295749|título=Dialnet Métricas - Documento Formas y usos verbales vernáculos en la Sierra de Francia (sur de Salamanca)|fechaacceso=2026-07-23|sitioweb=dialnet.unirioja.es}}</ref> == Descrición lengüística i volución == * Epéntesis duna yod al acabiju duna parabra en cassus comu ''matancia''. * Conservación delas antigus sonis de essi sonora i dea sonora enos menucipius de [[La Alberca]] i [[Valero]]. {{ invisible | El artículo termina aquí. }} == Vea-si tamién == * [[Palra d'El Rebollal]] * [[Palras serranas]] == Referencias == <references /> == Biblografía == * {{cita libro|apellidos=Zamora Vicente|nombre=Alonso|título=Dialectología española|editorial=Gredos|url=|año=1979|ubicación=Madrid|isbn=84-249-1115-6}} == Enlaces externos == *  *  {{Idioma estremeña}}{{DEFAULTSORT:}} exwu1miqjpd4wbqzl1sudqpsk3fh8hs 143841 143840 2026-07-31T20:26:56Z HackerPunki 16665 /* Biblografía */ 143841 wikitext text/x-wiki {{usuario taller+ | 2 <!-- No borres este renglón mientras esta subpágina de usuario/a sea un taller de pruebas --> }}{{Ficha d'idioma|nombri=Palra de Sierra de Francia|nativu=Serranu|familia mairi=Indouropeu}} La palra dela '''Sierra de Francia''' es una palra [[Luenga Asturleonesa|asturlionesa]] acomparanti al [[Lengua estremeña|estremeñu]] gastá ena comarca de [[Sierra de Francia]], ena [[Provincia de Salamanca|Provincia Salamanca]]. Junta la [[Palra d'El Rebollal]] i la [[Bexaranu (Palra)|Palra de Béxal]], holma parti delas [[Palras serranas]]. == Estuyus sobri la palra == [[Antonio Llorente Maldonado de Guevara]] descrevió angunu delos sus feitíus nel su artícalu del añu 1982 ''El habla de Salamanca y su provincia''. En epoca más rezientí, el lengüista Gonzalo Francisco Sánchez hizu un estuyu sobri la sitación ugañu dela palra (''Formas y usos verbales vernáculos en la Sierra de Francia'', 2015).<ref>{{Cita web|url=https://dialnet.unirioja.es/metricas/investigadores/3819648|título=Dialnet Métricas - Sánchez, Gonzalo Francisco|fechaacceso=2026-07-23|sitioweb=dialnet.unirioja.es}}</ref><ref>{{Cita web|url=https://dialnet.unirioja.es/metricas/documentos/ARTREV/5295749|título=Dialnet Métricas - Documento Formas y usos verbales vernáculos en la Sierra de Francia (sur de Salamanca)|fechaacceso=2026-07-23|sitioweb=dialnet.unirioja.es}}</ref> == Descrición lengüística i volución == * Epéntesis duna yod al acabiju duna parabra en cassus comu ''matancia''. * Conservación delas antigus sonis de essi sonora i dea sonora enos menucipius de [[La Alberca]] i [[Valero]]. {{ invisible | El artículo termina aquí. }} == Vea-si tamién == * [[Palra d'El Rebollal]] * [[Palras serranas]] == Referencias == <references /> == Biblografía == * {{Cita libro|título=Boletín de la Asociación Europea de Profesores de Español, Año XIV nº16|apellidos=Maldonado de Guevara|nombre=Antonio Llorente|url=https://cvc.cervantes.es/ensenanza/biblioteca_ele/aepe/boletin_26_14_82.htm|fechaacceso=23 de jullu de 2026|año=1982|editorial=Asociación Europea de Profesores de Español|ubicación=Mairil|páginas=pp.91 - 100|idioma=aspañol|capítulo=El habla de Salamanca y su provincia|url-capítulo=https://cvc.cervantes.es/ensenanza/biblioteca_ele/aepe/pdf/boletin_26_14_82/boletin_26_14_82_11.pdf|serie=Boletín de la Asociación Europea de Profesores de Español|capítulo-trad=La palra de Salamanca i la su provincia|fecha-publicación=1982}} * {{cita libro|apellidos=Zamora Vicente|nombre=Alonso|título=Dialectología española|editorial=Gredos|url=|año=1979|ubicación=Madrid|isbn=84-249-1115-6}} == Enlaces externos == *  *  {{Idioma estremeña}}{{DEFAULTSORT:}} k9wmcoklebzkgo1bdh3u1ribew90ubw 143843 143841 2026-07-31T20:34:45Z HackerPunki 16665 143843 wikitext text/x-wiki {{usuario taller+ | 2 <!-- No borres este renglón mientras esta subpágina de usuario/a sea un taller de pruebas --> }}{{Ficha d'idioma|nombri=Palra de Sierra de Francia|nativu=Serranu|familia mairi=Indouropeu|país={{ESP}}|zona=Sierra de Francia, Salamanca, [[Castilla i Lión]], [[España]]|familia=[[Indouropeu]]<br /> &nbsp;[[Familia Indouropea - Grupu Itálicu|Itálicu]]<br /> &nbsp;&nbsp;[[Lenguas latinu-faliscas|Latinu-faliscu]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lenguas romancis|Romanci]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lenguas romancis ocientalis|Romanci ociental]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lenguas galu-ibéricas|Galu-Ibéricu]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Grupo Iberu-Romanci|Iberu-Romanci]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Grupo Iberu-Ociental|Iberu-Ociental]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Asturleonés]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lionés orental]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Estremeñu]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Palras serranas]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;''Sierra de Francia''<br/>|palrantis=Non tien estaísticas oficialis|escreviúra=[[alfabetu latinu|latina]]|oficial=Careci d'oficialidá, inque comu parti del leonés estadría teóricamente afiau pol Estatutu d'utonomía de Castilla i Lión (art. 5.2).|iso3=ext}} La palra dela '''Sierra de Francia''' es una palra [[Luenga Asturleonesa|asturlionesa]] acomparanti al [[Lengua estremeña|estremeñu]] gastá ena comarca de [[Sierra de Francia]], ena [[Provincia de Salamanca|Provincia Salamanca]]. Junta la [[Palra d'El Rebollal]] i la [[Bexaranu (Palra)|Palra de Béxal]], holma parti delas [[Palras serranas]]. == Estuyus sobri la palra == [[Antonio Llorente Maldonado de Guevara]] descrevió angunu delos sus feitíus nel su artícalu del añu 1982 ''El habla de Salamanca y su provincia''. En epoca más rezientí, el lengüista Gonzalo Francisco Sánchez hizu un estuyu sobri la sitación ugañu dela palra (''Formas y usos verbales vernáculos en la Sierra de Francia'', 2015).<ref>{{Cita web|url=https://dialnet.unirioja.es/metricas/investigadores/3819648|título=Dialnet Métricas - Sánchez, Gonzalo Francisco|fechaacceso=2026-07-23|sitioweb=dialnet.unirioja.es}}</ref><ref>{{Cita web|url=https://dialnet.unirioja.es/metricas/documentos/ARTREV/5295749|título=Dialnet Métricas - Documento Formas y usos verbales vernáculos en la Sierra de Francia (sur de Salamanca)|fechaacceso=2026-07-23|sitioweb=dialnet.unirioja.es}}</ref> == Descrición lengüística i volución == * Epéntesis duna yod al acabiju duna parabra en cassus comu ''matancia''. * Conservación delas antigus sonis de essi sonora i dea sonora enos menucipius de [[La Alberca]] i [[Valero]]. {{ invisible | El artículo termina aquí. }} == Vea-si tamién == * [[Palra d'El Rebollal]] * [[Palras serranas]] == Referencias == <references /> == Biblografía == * {{Cita libro|título=Boletín de la Asociación Europea de Profesores de Español, Año XIV nº16|apellidos=Maldonado de Guevara|nombre=Antonio Llorente|url=https://cvc.cervantes.es/ensenanza/biblioteca_ele/aepe/boletin_26_14_82.htm|fechaacceso=23 de jullu de 2026|año=1982|editorial=Asociación Europea de Profesores de Español|ubicación=Mairil|páginas=pp.91 - 100|idioma=aspañol|capítulo=El habla de Salamanca y su provincia|url-capítulo=https://cvc.cervantes.es/ensenanza/biblioteca_ele/aepe/pdf/boletin_26_14_82/boletin_26_14_82_11.pdf|serie=Boletín de la Asociación Europea de Profesores de Español|capítulo-trad=La palra de Salamanca i la su provincia|fecha-publicación=1982}} * {{cita libro|apellidos=Zamora Vicente|nombre=Alonso|título=Dialectología española|editorial=Gredos|url=|año=1979|ubicación=Madrid|isbn=84-249-1115-6}} == Enlaces externos == *  *  {{Idioma estremeña}}{{DEFAULTSORT:}} fcf3jdsp91jglyz608r027ct68z43vt Bexaranu (Palra) 0 11724 143842 143824 2026-07-31T20:33:26Z HackerPunki 16665 143842 wikitext text/x-wiki {{Ficha d'idioma|nombri=Bexaranu|familia mairi=Indouropeu|zona=Partíu juizial de Bexal, Sequeros; Salamanca|escreviúra=[[alfabetu latinu|latina]]|nativu=Bexaranu|oficial=Careci d'oficialidá, inque comu parti del leonés estadría teóricamente afiau pol Estatutu d'utonomía de Castilla i Lión (art. 5.2).|familia=[[Indouropeu]]<br /> &nbsp;[[Familia Indouropea - Grupu Itálicu|Itálicu]]<br /> &nbsp;&nbsp;[[Lenguas latinu-faliscas|Latinu-faliscu]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lenguas romancis|Romanci]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lenguas romancis ocientalis|Romanci ociental]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lenguas galu-ibéricas|Galu-Ibéricu]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Grupo Iberu-Romanci|Iberu-Romanci]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Grupo Iberu-Ociental|Iberu-Ociental]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Asturleonés]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lionés orental]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Estremeñu]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Palras serranas]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;''Bexaranu''<br/>|palrantis=Non tien estaísticas oficialis|iso2=ast|iso3=ext|paísis={{ESP}}|mapa=Sierra_de_Béjar.SVG|mapa_leyenda=Destensión del partíu juizial de Béxal}} El '''Bexaranu''' es una palra [[Luenga Asturleonesa|asturlionesa]] ena su variança [[Lengua estremeña|estremeña]] gastá nel partíu juizial de [[Partíu de Bexal|Bexal]], ena [[Provincia de Salamanca|Provincia Salamanca]], [[Castilla i León|Castilla i Lión]]. Junta la [[Palra d'El Rebollal]] i la [[Palra de Sierra de Francia]] holma parti delas [[Palras serranas]], una delas quatru devisionis que tien l'[[Luenga Asturleonesa|asturlionés]] en [[Provincia de Salamanca|Salamanca]]. == Estoria == A caberus del siegru XII, el rei [[Afonsu VIII]] repuebró la ciá i le dió a prencipius del siegru XIII un fueru. La emportancia de crial una ciá nessi territoriu hue que [[Reinu de Castilla|Castilla]] tuvira un puestu arrayanu para dambus frentis, mosulman i [[Reinu de León|lionés]]. Al prencipiu dambus Bexal i [[Prasencia]] pretenecían a [[Provincia d'Ávila|Ávila]]. Sin bargu, las ciais d'[[Ávila]] i [[Prasencia]] tuviorin afrentacionis. Nel añu 1188 el Papa [[Clementi III]] atorgó al bispu d'[[Ávila]] por mé duna bula, derechus diocesanus sobri [[Prasencia]]. Al desotru añu el mesmu Papa a apendimentu del Rei, crió la [[Diócesis de Prasencia]], dela que Bexal passadría a hormal parti. Ansina, se dió la sitación deque Bexal hue estremeña enu ecressiásticu peru castillana enu cevili. Esta sitación acontinó hata 1833 cona primel reorganiçación almenistrativa d'Aspaña. Angunus puebrus que pretenecían a [[Sierra Bexal|Bexal]] huorin añidías a [[Provincia d'Ávila|Ávila]] (Up. [[Beceda]] i otrus encravis). Otras localiáis comu [[Hervás]], [[La Gargana]] i Baños, huorin añidías a [[Provincia de Caçris|Caçris]], i Bexal col restu de puebracionis huorin añidías a [[Provincia de Salamanca|Salamanca]]. El resultau destus ventus hue la mestura de rasgus estremeñus, lionesis i castillanus ena palra dela región. La sitación ugañu es la perda dela palra, que vien dessapaiciendu devíu ala imprantación dela sestema escolal, elimentus comu l'[[arradiu]], la [[Televisión|telivisión]], el [[cini]], el serviciu melital o la emigración. == Estuyus a tentu dela palra == Apenas dessetin estuyus a tentu dela palra. Dela propia ciá de [[Bexa|Bexal]] s'almienta en angunas obras comu ''Palabras y frases bejaranas'' de Rufino Agero Teixidor (1966), l'endilgu ''Costumbres, canciones y modismos de Béjar y su comarca'' de Gabriel Hernández González (1954) o ''Palabras y modismos referentes a la industria lanera'' de Juan Muñoz García (1963). M. Fernández de Gatta y Galache almienta ena su obra ''Vocabulario charruno'' (1903) una meya ozena de parabras propias dela palra. ''El dialecto vulgar salmantino'' de José Lamano y Beneite recada 34 parabras propias dela Sierra Bexal, anque non endica dequé menucipius sonin. La palra del [[Fueru de Bexal]] á síu estuyau por Juan Gutiérrez Cuadrado en 1975. Ahuera la ciá, ena [[Sierra de Bexal|comarca]], Pedro Sánchez Sevilla estuyó la palra de [[Cepedosa de Tormes]] (a 30 qm de longol dendi [[Bexa|Bexal]], casi nel arrayu con [[Provincia d'Ávila|Ávila]]) en 1928. Nel añu 1957 Luis Cortés Vazquez recadó ena su obra ''Contribución al vocabulario salmantino'' parabras delos menucipius de [[Guijo de Ávila]], [[Cepedosa de Tormes]] (amás delos menucipius de [[La Huebra]], [[Lumbrales]] i [[La Alberca]]). D'ahuera la comarca peru aparenti ala palra, Nicolás de la Fuente Arrimadas espubricó ena su obra ''Fisiografía e Historia del Barco de Ávila'' una riestra de vocabulariu gastán en [[Barco de Ávila]]. [[Antonio Llorente Maldonado de Guevara]] nel su artícalu ''El habla de Salamanca y su provincia'' de 1982 almienta angunus feitíus dela palra. == Destensión territorial == La palra se destiendi pola [[Sierra de Bexal|Sierra Bexal]] i el menucipiu de [[Sequeros]]. == Descrición lengüística == === Fonética === * Conservación delos antigus sonis de essi sonora i dea sonora. * Muación de parabras qu'en castillanu acabijan en ''-z'' a ''-s''. Up: ''luz'' -> ''lus''.<ref>{{Cita web|url=https://www.libertaddigital.com/opinion/2005-05-30/amando-de-miguel-regionalismos-5205160/|título=Regionalismos|fechaacceso=2025-12-21|apellido=Miguel|nombre=Amando de|fecha=2005-05-30|sitioweb=Libertad Digital|idioma=es-ES}}</ref> * Huerti aspiración delos sonis vocalarius precipialis. * Muación i palatiçación del grupu entrivocálicu -rl (que múa a -ll) col son de /ʎ/. * Non deferencia entri -b i -v. * Dessapaición o muación enos sonis silabantis. * Muación en -i dela -e cabera. Up. ''coge'' -> ''cogi'', ''hombre'' -> ''hombri'', ''valiente'' -> ''valienti''. * Muación en -u dela -o cabera: Up. ''quiero'' -> ''quieru'', ''vengo'' -> ''vengu'', ''todo'' -> ''todu''. === Sintassis === * [[leismu]] i [[laismu]]. Esti fenómenu es desconocíu nel restu delas [[palras serranas]] i dela provincia [[Provincia de Salamanca|Salamanca]], ansina tamién enas sierras del norti d'[[Estremaúra]]. == Vea-si tamién == *[[Palra d'El Rebollal]] *[[Palra de Peña de Francia]] *[[Estremeñu orental]] *[[Lengua estremeña|Estremeñu]] == Referencias == {{listaref}} == Biblografía == * {{cita libro|apellidos=Zamora Vicente|nombre=Alonso|título=Dialectología española|editorial=Gredos|url=|año=1979|ubicación=Madrid|isbn=84-249-1115-6}} * {{cita libro|apellidos=Lamano y Beneite|nombre=José de|título=El dialecto vulgar salmantino|editorial=Tipografía popular (Imprenta El Salmantino)|url=|año=1915|ubicación=Salamanca|isbn=}} * {{cita libro|apellidos=Marcos Casquero|nombre=Manuel-Antonio|título=El habla de Bejar|editorial=Centro de Estudios Salmantinos|url=|año=1979|ubicación=Salamanca|isbn=84-00-04554-8}} * {{Cita libro|título=Boletín de la Asociación Europea de Profesores de Español, Año XIV nº16|apellidos=Maldonado de Guevara|nombre=Antonio Llorente|url=https://cvc.cervantes.es/ensenanza/biblioteca_ele/aepe/boletin_26_14_82.htm|fechaacceso=23 de jullu de 2026|año=1982|editorial=Asociación Europea de Profesores de Español|ubicación=Mairil|páginas=pp.91 - 100|idioma=aspañol|capítulo=El habla de Salamanca y su provincia|url-capítulo=https://cvc.cervantes.es/ensenanza/biblioteca_ele/aepe/pdf/boletin_26_14_82/boletin_26_14_82_11.pdf|serie=Boletín de la Asociación Europea de Profesores de Español|capítulo-trad=La palra de Salamanca i la su provincia|fecha-publicación=1982}} {{Idioma estremeña}} [[Categoría:Luenga artuestremeña]] oas7o210sn5gmbc30jyfwgc4k4kw5g1 Cluj-Napoca 0 11860 143838 142857 2026-07-31T13:30:03Z InternetArchiveBot 17037 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 143838 wikitext text/x-wiki {{ficha de entidad subnacional}} '''Cluj-Napoca''' ({{AFI-ro|ˈkluʒ naˈpo.ka|pron|Ro-Cluj-Napoca.ogg}}; {{Lang-hu|Kolozsvár}}, {{IPA-hu|ˈkoloʒvaːr|pron|Kolozsvár.ogg}}; {{lang-de|Klausenburg}}, {{AFI-de|klaʊ̯zɛnbʊɐ̯ɡ|pron|De-Klausenburg.ogg}}) es una ciá del [[noruesti]] de [[Rumanía]], assiadá nel [[valli]] del Someșul Mic, a 440 quilómetrus de [[Bucarest]]. Capital estórica dela region de [[Transivania]], ogañu es la capital del [[Distritu de Cluj]] i dela region económica del Noruesti. Es la segunda ciá más puebrá del país (324.576 abitantis en 2011) i l'prencipal polu económicu del Noruesti. Se destingui pun [[setol secundariu]] mu dessemejau i pun [[setol terciariu]] empuntau sobretu palas [[Tenologías dela Enformación i la Comunicación]], palos [[servicius financierus]], l'[[educación]] i l'[[envestigación científica]]. Fueraparti, Cluj-Napoca i la su region tienin un gran puel de desenvolvimiento [[turismu]]. Dau qu’la ciá tieni dos grandis comuniáis, de luenga [[Rumanu]] i [[úngaru]], Cluj-Napoca es una ciá fondamenti bicultural. La su estoria, rica i agetá, á legau un patrimoniu arquitetónicu de primer ordin. En cuantu ala coltura viva, ogañu la ciá de Cluj es al mesmu tiempu el centru coltural más grandi dela [[comuniá úngara]] de Rumanía i unu delos más emportantis centrus colturalis rumanus: las sus enstitucionis colturalis (teatrus, bibliotecas, galerías d’arti, varius festivalis etc.) son unas delas mejoris en tol territoriu del país. Al mesmu tiempu, Cluj-Napoca es l’polu [[Nuversidá|nuversitariu]] más grandi de Transivania i l’segundu polu nuversitariu de toa Rumanía. Las varias nuversidáis i escuelas dela ciá asseguran un altu nivel d’enstrucción enas tres luengas estóricas de Transivania ([[Rumanu]], [[Aleman]] i [[úngaru]]), assina como en [[Francés]] i n'[[Inglés]]. Estas condicionis favorecin l’umentu del númeru delos estuyantis forasterus, tantu [[uropeus]] como estracomunitarius. En Clujo-Napoca tuvu nacencia el pueta [[Ion Negoițescu]] == Etimulugía == === Napoca === Nel sitiu de la ciá abía un asentamientu prerromanu llamau Napoca. Endispués dela [[Dacia (provincia romana)|conquista romana del área]] nel añu 106 d.C., el lugal hue conociu comu Municipium Aelium Hadrianum Napoca. Las possiblis etimulugías pa Napoca o Napuca enclusin los nombris de dambas dos [[Dacios|tribus dacias]] comu los naparis o los napaei, el términu griegu napos (νάπος), que senifica "valli arbolá", o la [[Lenguas indoeuropeas|raíz indoeuropea]] *snā-p- ([[Indogermanisches etymologisches Wörterbuch|Pokorny]] 971–972), "fluyir, nadal, húmiu".<ref>Lukács 2005, p.14</ref> === Cluj === La primera mención escrita del nombri atual de la ciá —comu Villa Rial— fue en 1213 col nombri en [[Latín medieval]] Castrum Clus.<ref name="Clujeanet-2" /> Manque Clus comu nombri de condau se registró nel decumentu de 1173 Thomas comes Clusiensis,<ref name="Lazarovici et al-6" /> se cree que la designación del condau deriva del nombri del [[castrum]], que pudu essistal antis de la su primera mención en 1213, i no al revés.<ref name="Lazarovici et al-6" /> Sobri el nombri d'esti campamentu, ai varias ipótessis pal su origen. Pui represental una derivación del términu [[Latín|latinu]] clausa – clusa, que senifica "lugal cerráu", "estrechu" o "barrancu".<ref name="Lazarovici et al-6" /> Senificáus parecius se l’atribuin al términu [[Lenguas eslavas|eslavu]] kluč, que senifica "una llave" (nel sintiu de [[Manantial|manantial]] o huenti)<ref name="Lazarovici et al-6" /> i al alemán Klause – Kluse (que senifica "passu de montaña" o "[[Azud|presa]]").<ref name="Gaal-2000" /> Los nombris latinus i eslavus s'an atribuiu al valli que se cierra entri cabezus justo al ponienti de [[Mănăștur|Cluj-Mănăștur]].<ref name="Lazarovici et al-6" /> Otra propuesta relaziona el nombri de la ciá col su primer megistrau, Miklus – Miklós / Kolos.<ref name="Gaal-2000" /> La [[Idioma húngaro|horma húngara]] Kolozsvár, registrá por primera vezi en 1246 comu Kulusuar, sufriu dambus [[Cambio fonético|cambius fonéticus]] colos añus (uar / vár senifica "castillu" en húngaru); la varianti Koloswar apaizi por primera vezi nun decumentu de 1332.<ref name="Asztalos-2003" /> El su nombri en [[Sajones de Transilvania|sajón transilvanu]], Clusenburg / Clusenbvrg, apaició en 1348, peru dendi 1408 se gastó la horma Clausenburg.<ref name="Asztalos-2003" /> El nombri de la ciá en [[Idioma rumano|rumanu]] solía escribissi de dambas maneras comu Cluj o Cluș,<ref name="Szabó-2007" /> siendu esti úrtimu el casu ena obra Poesis de [[Mihai Eminescu]]. Otros nombris estóricus pa la ciá, tós relazionáus o derivaus de "Cluj" en deferentis idiomas, enclusin el [[Latín|latín]] Claudiopolis, el [[Idioma italiano|italiano]] Clausemburgo,<ref>''Le Vie d'Italia'', vol. 46/1940, números 7-12, p. 1172</ref> el [[Idioma turco|turcu]] Kaloşvar<ref>Gönül Pultar, ''Kimlikler lütfen: Türkiye Cumhuriyeti'nde kültürel kimlik arayışı ve temsili'', p. 62. Ankara: ODTÜ Yayıncılık, 2009, {{ISBN|978-994-434478-4}}</ref> i el [[Yidis|yidis]] קלויזנburg Kloyznburg o קלאזין Klazin.<ref name="Szabó-2007" /> === Nombri oficial d'ogañu === Napoca, el nombri prerromanu i romanu de los antiguos asentamientus nel área de la ciá moerna, hue añadiu al nombri estóricu i moernu de Cluj duranti la ditaura nacional-comunista de [[Nicolae Ceaușescu]] comu parti de los sus eshuerzus de crial mitus estóricus.<ref>{{Cite book |last=Pippidi |first=Andrei |title=Totalitarian and Authoritarian Regimes in Europe: Legacies and Lessons from the Twentieth Century |publisher=[[Berghahn Books]] |year=2006 |isbn=9781571816412 |page=466 |chapter=Historical Memory and Legislative Changes in Romania}}</ref> Estu passó en 1974, quandu las autoridáis comunistas hizierun esti gestu nacionalista col fin de resaltal las raízis prerromanas de la ciá.<ref>{{Cite book |last=George W. White |title=Nested Identities: Nationalism, Territory, and Scale |publisher=Rowman & Littlefield |year=1999 |isbn=0-8476-8467-9 |page=275 |chapter=Transylvania: Hungarian, Romanian, or Neither?}}</ref><ref name="National Institute of Statistics" /> El nombri completu de "Cluj-Napoca" escasamenti se gasta huera de contestus oficiales.<ref>Brubaker et al. 2006, p.xxi</ref> === Moti === El moti de "ciá tesoru" s’alcanzó a cabus del sigru XVI, i hazi referenzia a la riqueza amontoná polos vezinus, encluyendu el comerciu de metalis preciosus.<ref>Lazarovici et al. 1997, p.39 (3.1 De la Napoca romană la Clujul medieval)</ref> La frassi es orașul comoară en rumanu,<ref name="Clujeanul-2007" /> i se da en húngaru comu kincses város.<ref name="UFI-2004"/><ref>{{Citation |last=Bunta |first=Magda |title=A kolozsvári ötvöscég középkori pecsétje |work=Folia Archaeologica |pages=151–154 |year=1970}}</ref> == Estoria == === Impériu Romanu === [[Archivu:Part of Tabula Peutingeriana centered around present day Transylvania.png|thumb|upright=1.5|Napoca nel fragmentu de [[Dacia (provincia romana)|Dacia romana]] d’entre los sigrus I i IV d.C. dela [[Tabula Peutingeriana]] (parti d’arriba nel centru) Bunbury 1879 p.516 ]] L’[[Impériu Romanu]] runchó [[Dacia]] enos añus 101 i 106 d.C., duranti el mandu de [[Trajanu]], i el puebru romanu de Napoca, hundáu p’allá pol 106, s’alcuentra registrau por primera vezi nuna [[Miliariu d'Aiton|milra]] descubierta en 1758 ena costanera dela ciá. Lazarovici et al. 1997 pp. 202–03 (6.2 Cluj in the Old and Ancient Epochs) El sucessol de Trajanu, [[Adrianu]], le dio a Napoca el rangu de ''[[municipium]]'' comu ''municipium Aelium Hadrianum Napocenses''. Endispués, nel sigru II d.C., Lazarovici et al. 1997 p. 17 (2.7 Napoca romană) la ciá runchó el rangu de ''[[colonia (Roma)|colonia]]'' comu ''Colonia Aurelia Napoca''. Napoca se convirtió nuna capital dela província de [[Dacia Porolissensis]] i, assin, ena sé dun [[promegistrau|procuraol]]. La ''colonia'' fue evacuá en 274 polos romanos. Lazarovici et al-10 No ai referéncias a dengún asentamientu urbanu nel sitiu por cuasi un miléniu dendi entonci. Brubaker et al. 2006 p.89 === Edá Meya === {{Quote box | title = Parténcias estóricas | align = right | bgcolor = #B0C4DE | fontsize = 90% | quote = {{flagdeco|Kingdom of Hungary (1301–1526)}} [[Reinu d'Hungría]] 1000–1526<br />{{flagicon image|Coa Hungary Country History John I of Hungary (Szapolyai) (1526-1540).svg}} [[Reinu d'Hungría del Este]] 1526–1570<br />{{flagicon image|Arms of Transylvania in Cod. icon. 391.svg}} [[Prencipau de Transivánia]] 1570–1804<br />{{flag|Austrian Empire}} [[Impériu Austriacu]] 1804–1867<br />{{flagicon|Hungary|1896}} [[Áustria-Hungría]] 1867–1918 <small>(''de jure'' Hungría [[Tratau de Trianon|ata 1920]])</small><br />{{flag|Kingdom of Romania}} [[Reinu de Rumanía]] 1920–1940 <small>(''de facto'' [[Unión de Transivánia con Rumanía|dendi 1918]] ata 1940)</small><br />{{flag icon|Kingdom of Hungary (1920–1946)}} [[Reinu d'Hungría (1920–1946)]] 1940–1945<br />{{flag|Kingdom of Romania}} [[Reinu de Rumanía]] 1945–1947<br />{{flag|Romanian People's Republic}} [[Repúbrica Populal de Rumanía]] 1947–1965<br />{{flag|Socialist Republic of Romania}} [[Repúbrica Socialista de Rumanía]] 1965–1989<br />{{flag|Romania}} [[Rumanía]] 1989–ogañu}} [[Archivu:Map of Cluj-Napoca by Braun Hogenberg (middle size) (97693430).jpg|thumb|left|''"Claudiopolis, Coloswar vulgo Clausenburg, Transilvaniæ civitas primaria"''. Graváu ref label a a none de Cluj por Georg Houfnagel (1617)]] Al encetu dela [[Edá Meya]], dessistín dambos dos grupos d’eificius nel sitiu atual dela ciá: la fortaleza de madera en [[Mănăștur|Cluj-Mănăștur]] (''Kolozsmonostor'') i el puebramiento cevil criáu alreol dela atual ''Piața Muzeului'' (Praça del Museu) nel centru dela ciá. Lazarovici et al-6 Alicu 2003 p.9 Inque no se sabi la fecha cierta dela conquista de Transivánia polos [[Húngarus]], los primerus oxetus húngarus topáus ena región son dela primera metá del sigru X. Madgearu 2001 Comu sea, dimpués dessi tiempu, la ciá se volvió parti del [[Reinu d'Hungría]]. El rei [[Esteban I d'Hungría]] convirtió ala ciá ena sé del [[Condaus d'Hungría (1000–1920)|condau del castillu]] de Kolozs, i el Rei Santu [[Ladislao I d'Hungría]] hundó l’abadía de Cluj-Mănăștur (''Kolozsmonostor''), destruía duranti las invasiones delos [[Tártarus]] en 1241 i 1285. Lazarovici et al-6 Polo que toca ala colónia cevil, se hizun un castillu i una aldea al noroesti dela antigua Napoca no mas tardi delos cabus del sigru XII. Lazarovici et al-6 Nesta nueva aldea s’asentarun grupos abondus de [[Sajones de Transivánia]], animaus duranti el reinau del préncipi erederu [[Esteban V d'Hungría]], duqui de Transivánia. Clujeanet-2 La primera mención fiabri del asentamientu es de 1275, nun decumentu del rei [[Ladislao IV d'Hungría]], quandu l’aldea (''Villa Kulusvar'') le fue dá al obispu de Transivánia. Lazarovici et al. 1997 p. 204 (6.3 Medieval Cluj) El 19 d’abostu de 1316, duranti el mandu del nuevu rei, [[Carlos I d'Hungría]], a Cluj se le dio el rangu de ciá ([[Latín]]: ''civitas''), comu premiu pola ayúa delos sajones ena derrota del [[voivoda]] rebeldi de Transivánia, [[Ladislao Kán]]. Lazarovici et al. 1997 La pareja soterrá dambos dos juntos i conociu comu los [[Amantis de Cluj-Napoca]] se cree que vivierun entri 1450 i 1550. Lugli 2019 Archaeology Magazine Abondus gremius d’ofícius se hundarun ena segunda metá del sigru XIII, i una capa d'aristócratas apoluyá nel comerciu i ena produción artesanal quitó ala antigua éliti de dueñus de tierras del mandu dela ciá. Brubaker et al. 2006 pp.89–90 Pol privilexu dau por [[Segismundo de Luxemburgo]] en 1405, la ciá se salió dela jurisdición delos voivodas, vice-voivodas i juecis rialis, i runchó el derechu a votal un juráu de dozi miembrus ca añu. Lazarovici et al-2 En 1488, el rei [[Matias Corvino]] (naciú en Kolozsvár en 1443) mandó qu’el centunviratu —el conceju dela ciá, con cien ombris— estuviera compuestu pola metá por ''homines bone conditiones'' (la genti rica), colos artesanos ponendu la otra metá; juntos elegiríun al juesi xefi i al juráu. Lazarovici et al-2 Mentris tantu, se runchó un alcuerdu que dizía que la metá delos representantes nesti conceju dela ciá abían de sel sacáus dela puebración húngara, la otra metá dela sajona, i que los ofícius de justicia s'abían de tenel de horma rotatória. Brubaker et al. 2006 pp. 90–1 En 1541, Kolozsvár pasó a sel parti del Reinu d'Hungría del Este (que se transformó nel Prencipau de Transivánia en 1570) endispués de qu'el [[Impériu Otomanu]] ocupara la parti central del Reinu d'Hungría; un tiempu de prosperidá económica i coltural vinu dimpués. Brubaker et al. 2006 Inque [[Alba Iulia]] (''Gyulafehérvár'') servía comu capital política pa los préncipis de Transivánia, [[Cluj]] (''Kolozsvár'') runchaba el sostribo delos préncipis entavía mas, assin criandu atijus colos centros mas emportantes d'Uropa del Este en aquel tiempu, junto con [[Košice]] (''Kassa''), [[Cracóvia]], Praga i Viena. Lazarovici et al-2 === Sigrus XVI–XVIII === [[Archivu:Josephinische Landaufnahme pg083.jpg|right|Clausenburg enos mapas del Gran Ducau de Transivánia, 1769–1773. Josephinische Landesaufnahme|300px|thumb]] En lo que toca ala religión, las ideas dela [[Reforma protestante]] apaicierun por primera vezi a metá del sigru XVI. Duranti el tiempu de [[Gáspár Heltai]] comu predicaol, el [[luteranismu]] creció en emportáncia, igual qu’el calvinismu. Lazarovici et al. 1997 p. 205 (6.3 Medieval Cluj) Pa 1571, la [[Dieta de Transivánia]] de [[Turda]] (''Torda'') abía acetáu una religión mas radical, l'[[unitarismu]] de [[Ferenc Dávid]], conociu pola libre enterpretación dela Bárbia i la negación del dogma dela [[Triniá]]. Lazarovici et al-9 [[Esteban I Báthory]] hundó nuna academia xesuita católica ena ciá col pesqui de favorital un movimientu contra la Reforma; nostanti, no tuvu abondu déssitu. Lazarovici et al-9 Por un añu, en 1600–1601, Cluj fue parti dela [[unión pessonal]] de [[Miguel el Valiente]]. Martâniuc 2007 Ciorănescu 1976 Pol [[Tratau de Karlowitz]] en 1699, pasó a sel parti dela [[Monarquía de los Habsburgo]]. Britannica 2008 Nel sigru XVII, [[Cluj-Napoca|Cluj]] sufrió de grandis descalientus, sufriendu polas epidemias dela [[Pesti (malotía)|pesti]] i encendius espantosus.<ref name="Lazarovici et al-9"/> El acabu deste sigru truxu el fin dela soberanía turca, peru toparun ala ciá sin mucha dela su hucia, libertá monicipal, centraliá coltural, emportancia política i entavía sin puebración.<ref name="Brubaker et al">Brubaker et al. 2006, p.91</ref> Alpocu a pocu arrecuperó la su posición emportanti drentu de [[Transilvania]] cumu el cuartel general del Gubernium i delas Dietas entri 1719 i 1732, i d’un muelu otra vezi dendi 1790 ata la [[Revolución húngara de 1848|revolución de 1848]], quandu el Gubernium se muó a Nagyszeben ([[Sibiu]]), la Sibiu d'ogañu).<ref>Lazarovici et al. 1997, pp.42,44,68 (3.1 De la Napoca romană la Clujul medieval; 4.1 Centru al mișcării naționale)</ref> En 1791, un grupu de [[Rumanus|rumanus]] enteletualis hizun una petición, conociú cumu ''[[Supplex Libellus Valachorum]]'', qu’un fue enviá al Emperaol en Viena. La petición desigíe la igualdá dela nación rumana en Transilvania respetu alas otras nacionis (saxona, székely i húngara) regias pola ''[[Unio Trium Nationum]]'', peru fue rechazá pola Dieta de Cluj.<ref name="Lazarovici et al-9"/> ===Sigru XIX=== Prencipiandu en 1830, la ciá se volvió el centru del movimientu nacional húngaru drentu del prensipau.<ref name="Lazarovici et al-8">Lazarovici et al. 1997, p.206 (6.4 Cluj in Modern Times)</ref> Esto españó cola [[Revolución húngara de 1848]]. El comandaol austriacu [[Karl von Urban]] tomó el control dela ciá el 18 de noviembri de 1848, endispués d’una batalla.<ref>von Wurzbach, Constantin. Urban, Karl Freiherr. In: [[Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich]] (Biographical Encyclopedia of the Austrian Empire). Kaiserlich-königliche Hof- und Staatsdruckerei. 1884. volume 49. Vienna. pages 118. de</ref> Endispués desta, el ejército húngaru encabeçau pol general [[Polacu|polacu]] [[Józef Bem]], lanzó una ofensiva en Transilvania, ruchiandu Klausenburg polas Navidais de 1848.<ref>Bem's Campaign in Transylvania; Revolutionary Consolidation and Its Contradictions. http://mek.oszk.hu/03400/03407/html/370.html. live. https://web.archive.org/web/20090110194735/http://mek.oszk.hu/03400/03407/html/370.html. 10 January 2009. 2008-03-14. MEK (Hungarian Electronic Library)</ref> Endispués dela revolución de 1848, un réhimi [[Asolutismu (estoria)|asolutista]] fue estableciu, seguiu pun réhimi liberal qu’un llegó al poler en 1860. Nestos úrtimus tiempus, el gobiernu premitió egualis derechus alos rumanus étnicus, peru solu runti pocu tiempu. En 1865, la Dieta en Cluj esborró las leyis votás en Sibiu, i proclamó la Lei de 1848 tocant'ala Unión de Transilvania con Ungría.<ref name="Lazarovici et al-8" /> [[Nuversidá de Franz Joseph|Una nuversidá moerna]] fue fundá en 1872, cola intención de promocioná-la integración de Transilvania en Ungría.<ref>Brubaker et al. 2006, p.92</ref> Dantis de 1918, las únicas escuelas de luenga rumana dela ciá fuerun dos escuelas elementalis llevás pola ilesia, i el primer periódicu rumanu imprentau non apaeció ata 1903.<ref name="Brubaker et al" /> Endispués del [[Compromisu austrohúngaru|Compromisu austrohúngaru de 1867]], Klausenburg i toa Transilvania fuerun d’un muelu otra vezi entegrás nel Reinu de Ungría. Runti este tiempu, Klausenburg estuvu entri las mayoris i más emportantis ciais del reinu i fue la sei del condau de [[Kolozs]]. Los rumanus étnicus en Transilvania sufrierun opresión i persecución.<ref name="Lazarovici et al-7">Lazarovici et al. 1997, pp.74–5 (6.4 Centru al mișcării naționale)</ref> Los sus descalientus toparun expresión nel [[Memorándum de Transilvania]], una petición enviá en 1892 polos líderis políticus delos rumanus de Transilvania al [[Kaiserlich und königlich|Emperaol-Rei]] [[Francisco José I de Austria|Francisco José]]. Pidié egualis derechus colos húngarus i desigíe el acabu delas persecucionis i delos atentaus de [[Magyarización]].<ref name="Lazarovici et al-7"/> El Emperaol mandó el memorándum a Budapest —la capital húngara. Los autoris, entri ellus [[Ioan Rațiu]] i Iuliu Coroianu, fuerun paraus, huciaus i sentenciaus a presión por "alta traición" en Kolozsvár/Cluj en mayu de 1894.<ref name="EDRC">Relația dintre elite și popor în perioada memorandistă. http://www.edrc.ro/docs/docs/transilvania/198-254.pdf. live. https://web.archive.org/web/20080408202136/http://www.edrc.ro/docs/docs/transilvania/198-254.pdf. 2008-04-08. 2008-03-15. Centrul de Resurse pentru Diversitate Etnoculturală. ro. Cluj</ref> Runti el hiciu, ábate 20.000 pressonas qu’abríun veniu a Cluj se manifestarun polas carreras dela ciá en sostribu delos acusaos.<ref name="EDRC"/> Un añu endispués, el Rei les dio el perdón pol consehu del su primel ministru húngaru, [[Dezső Bánffy]].<ref>Ambrus Miskolczy. 2001. A modern román nemzet a "régi" Magyarországon. http://adatbank.transindex.ro/html/alcim_pdf2813.pdf. live. https://web.archive.org/web/20110720155223/http://adatbank.transindex.ro/html/alcim_pdf2813.pdf. 2011-07-20. 2010-07-29. Rubicon. hu</ref> En 1897, el gobiernu húngaru decidió qu’un solu los nombris de lugar húngarus sedríun gastaos i proivió el usu delas versiones alemanas o rumanas del nombri dela ciá enos archivus oficialis del gobiernu.<ref>Georges Castellan. A history of the Romanians. Boulder: East European Monographs. 1989. 978-0-88033-154-8. page 148</ref> [[Archivu:Neolog synagogue Cluj.jpg|thumb|[[Sinagoga Neolóhica de Cluj-Napoca|Sinagoga Neolóhica]] i escuela hudía al encetu del sigru XX]] [[Archivu:Tribunalul și Curtea de Apel.jpg|thumb|El [[Palaciu de Justicia de Cluj-Napoca|Palaciu de Justicia]]]] ===Sigru XX=== [[Archivu:1915 Kolozsvar 30filler paire Transylvania.jpg|thumb|200px|left|Par de [[Sellus de correu i estoria postal de Ungría|sellus de correu húngarus]] cancelaos en Kolozsvár en 1915]] [[Archivu:Piața unirii Cluj Napoca.jpg|thumb|El Palaciu de New York, ogañu el Hotel Continental]] [[Archivu:Cluj la 1930, Vedere Aeriana.jpg|thumb|El centru de Cluj en 1930]] [[Archivu:Casa Cluj.jpg|thumb|Carrera del Rei Ferdinand]] [[Archivu:Kolozsvár.jpg|thumb|Planu dela ciá de Kolozsvár, 1913]] Nel otoño de 1918, quandu la Primera Guerra Mundial s'acababa, Cluj se volvió un centru d'atividá revolucionaria, dirigía por Amos Frâncu. El 28 d'otubri de 1918, Frâncu hizu un llamamientu pola organización dela "unión de dambos dos rumanus".<ref name="Lazarovici et al-4">Lazarovici et al. 1997, p. 207 (6.4 Cluj in Modern Times)</ref> Treinta i nuevi delegaos fuerun elegius dendi Cluj p'assestir ala proclamación dela [[Unión de Transilvania con Rumanía]] ena [[Grán Assambrea Nacional de Alba Iulia]] de [[Alba Iulia]] el 1 de diciembri de 1918;<ref name="Lazarovici et al-4"/> la tresferencia de soberanía fue formalizá pol [[Tratau de Trianon]] en juñu de 1920.<ref>Brubaker et al. 2006, p.68</ref> Los añus d'entreguerras vierun alas nuevas autoriais encetar una campaña de "rumaniçación": una [[Estatua dela Loba Capitolina de Cluj-Napoca|estatua dela Loba Capitolina]] doná por Roma fue asitiá en 1921; en 1932 una placa escrita pol estoriaol [[Nicolae Iorga]] fue asitiá ena estatua de [[Matías Corvino]], remarcandu la su ascendencia paterna rumana; i la construcción d’una emponenti catedral [[Ilesia Ortodossa|ortodossa]] encetó, nuna ciá ondi solu ábate una décima parti delos abitantis pertenecían ala ilesia ortodossa del Estau.<ref name="Brubaker et al-3">Brubaker et al. 2006, pp. 100–1</ref> Este pesqui tuvo resultaus mesturaos: pa 1939, los húngarus entavía mandaban ena vida económica local i (ata ciertu puntu) coltural: por sabulon, Cluj tenía cincu periódicus húngarus i solu unu en rumanu.<ref name="Brubaker et al-3"/> En 1940, Cluj, junta col restu de [[Transilvania del Norti]], pasó a ser parti dela Hungría de [[Miklós Horthy]] pol [[Segundu Arbitraji de Viena]] decidíu pola [[Alemaña Nazi]] i el [[Reinu d’Italia (1861-1946)|Reinu d’Italia]].<ref>Hupchick, Dennis P. Conflict and Chaos in Eastern Europe. Palgrave Macmillan, 1995. p. 91</ref><ref name="Lazarovici et al-11"/><ref>Sulzberger, C.L. Hungarians' Army Marches into Cluj; Receives a Frenzied Welcome from Magyars in Former Rumanian Territory, but Atmosphere is Tense; Officers of Occupying Troops Charge that 12 Were Slain by Retreating Force. The New York Times, 12 setiembri 1940</ref> Endispués de qu’elos alemanis ocuparun Hungría en marçu de 1944 i pusierun un gobiernu títiri embaju [[Döme Sztójay]],<ref>Peter Kenez. Hungary from the Nazis to the Soviets – the establishment of the Communist regime in Hungary, 1944–1948. Cambridge University Press, 2006</ref><ref>Evans, Richard J. Lying About Hitler: History, Holocaust, and the David Irving Trial. Basic Books, 2001. p. 95</ref> forçanun midias [[Antisemitismu|antisemíticas]] a gran escala ena ciá. L’estada dela [[Gestapo]] local s’atopaba nel Hotel New York. N’esi mayu, las autoridades prencepiarun el treslau delos xudíus pal [[Guetu de Kolozsvár|guetu d’Iris]].<ref name="Lazarovici et al-11">Lazarovici et al. 1997, pp. 140–41 (5.2 Dictatul de la Viena – 30 August 1940)</ref> La liquiación delos 16.148 xudíus prindaus se fadu pol mé de seis deportaciones a [[Auschwitz]] en mayu i juñu de 1944.<ref name="Lazarovici et al-11"/> Nostanti enfrental-si a duras sanciones dela almenistración húngara, dalgunos xudíus escapanun pola raya a Rumanía, cola aiuda d’entelestualis como [[Emil Hațieganu]], [[Raoul Șorban]], Aurel Socol i [[Dezső Miskolczy]], assín como várius labraoris de Mănăștur.<ref name="Lazarovici et al-11"/> El 11 d’otubri de 1944 la ciá fue prindá polas tropas [[Eshércitu de Rumanía|rumanas]] i [[Eshércitu Colorau|soviéticas]].<ref name="Lazarovici et al-11"/><ref>Russians Smash on; Memel Reported Cut Off as New Drive Reaches German Frontier; Szeged, Cluj Seized; Soviet Tanks Cross Tisza, Menacing Budapest; Berlin Admits Russians Smash on Near East Prussia. The New York Times, 12 otubri 1944</ref> Fue estaurá oficialmenti al [[Reinu de Rumanía]] pol [[Tratau de París (1947)|Tratau de París]] en 1947. El 24 d’eneru, 6 de marçu i 10 de mayu de 1946, los estudiantis rumanus, qu’abían güeltu a Cluj endispués dela restauración de Transilvania del Norti, s’albantanun contra las recramaciones d’autonomía hechas polos húngarus nostálgicos i el nuevu mó de vida empuestu polos soviéticos, resultandu en choquis i runchas ena cai.<ref>Lazarovici et al. 1997, p. 213 (6.5 Cluj in Modern Times)</ref> La [[Revolución Húngara de 1956]] hizu un huerti ecu ena ciá; abríe una possibilidá rial de qu’as demonstraciones polos estudiantis que s’indentificaban colos sus compañerus pola raya pudieran acabal nun albantamientu.<ref>Lazarovici et al. 1997, p. 153 (5.3 Perioada totalitarismului)</ref><ref>Johanna Granville. If Hope is Sin, Then We Are All Guilty: Romanian Students' Reactions to the Hungarian Revolution and Soviet Intervention, 1956–1958. Carl Beck Paper, no. 1905, 2008</ref> Las protestas dierun alas autoridades rumanas un teisqui pa ligal el processu d’"unificación" delas [[Nuversidá|nuversidais]] locales Babeș (rumana) i Bolyai (húngara),<ref>Ludanyi, Andrew. The Impact of 1956 on the Hungarians of Transylvania. Hungarian Studies, 2006</ref> qu’al paicel se barruntaba dantis delos hechos de 1956.<ref>Kálmán, Aniszi. A Bolyai Tudományegyetem utolsó esztendeje, 1999</ref><ref>A romániai magyar fõiskolai oktatás: Múlt, jelen, jövõ. 1990, p. 21</ref> Los húngarus acontinun siendu la mayoría dela puebración dela ciá ata los años 60. Endispués, los rumanus prencepiarun a sel más que los húngarus,<ref name="Varga">Varga, E. Árpád. Erdély etnikai és felekezeti statisztikája (1850–1992)</ref> pol mé del umentu dela puebración como resultau dela endustrialización forçá dela ciá pol gobiernu i los nuevos labutus.<ref name="Lazarovici et al-3">Lazarovici et al. 1997, pp. 154,159</ref> Mentris el [[Repúbrica Socialista de Rumanía|periodu comunista]], la ciá tuvu un artu desenvolvimiento endustrial, assín como una espansión dela costrucción empuestá.<ref name="Lazarovici et al-3" /> El 16 d’otubri de 1974, quandu la ciá frolidaba 1850 años dendi la su primera almientación como Napoca, el [[Gobiernu comunista|gobiernu comunista]] muó el nomi dela ciá añadiendu-li "Napoca".<ref name="National Institute of Statistics"/> === Revolución de 1989 i endispués === Mentris la [[Revolución Rumana de 1989]], Cluj-Napoca fue una delas escunas del albantamientu: 26 fuerun muertus i ábate 170 firíus.<ref>O mură în gura comisiei "Evenimentele din decembrie". Academia Cațavencu, 1996</ref> Endispués del acabu del mandu totalitariu, el políticu nacionalista [[Gheorghe Funar]] pasó a sel alcaldi i mandó mentris los siguientis 12 años. El su mandatu estuvo marcau pun huerti nacionalismu rumanu i atos de provocación [[Étnicu|étnica]] contra la minoría de palra húngara. Estu aparó la inversión fura;<ref name="Financial Times-2008"/> nostanti, en juñu de 2004, Gheorghe Funar fue echau polos votos, i la ciá entró nun periodu de ràpidu crecimientu económicu.<ref name="Financial Times-2008"/> Dendi 2004 ata 2009, l'alcaldi fue [[Emil Boc]], al mesmu tiempu presidenti del [[Partíu Democráticu Liberal (Rumanía)|Partíu Democráticu Liberal]]. Endispués fue escoyíu como [[Primer Menistru de Rumanía|primer menistru]], volviendu como alcaldi en 2012.<ref>Guvernul Boc a fost învestit de Parlament. Cotidianul, 2008</ref><ref name="Bianca Preda-2012">Bianca Preda. Emil Boc a depus jurământul de primar. Adevărul, 2012</ref> == Geografía == Está situá nel noroesti del país, nel județ de Cluj, del qu'es la su capital. La ciá es atravessá pol el ríu Someș Pequeñu (Someșul Mic, una delas huentis del ríu Someş). Cumpri una superfici de 197,5 km² i la su población es de 318.000 abitantis. === Climi === Cluj-Napoca tieni un clima continental, caracteriçau pol veranus cálidus i húmius i inviernus fríus. El clima está influenciau pola prosimidá dela ciá alas montañas Apuseni, assín como pola organiçación. Algunas influencias del oesti del Atlánticu están presentis duranti el inviernu i el otoñu. Las temperaturas en inviernu suelin sel inferioris a 0 °C, anque rara ves caín pol debaju de -10 °C. En promediu, la nevi cubri el suelu duranti 65 días cada inviernu. Nel veranu, la temperatura media es de pocu más o menus 18 °C (la media de juliu i agostu), a pesal de que, en ocasionis, las temperaturas alcançun los 35-40 °C a mediaus del veranu nel centru dela ciá. Anque el promediu de precipitación i humidá duranti el veranu es baxa, hay turmentas hrecuentis i a menúu violentas. Duranti la primavera i el otoñu, las temperaturas varían entri 13 °C i 18 °C, i la precipitación duranti esti tiempu tindi a sel mayol qu'en veranu, con periodus más hrecuentis i más suavis de lluvia. {| class="wikitable" style="margin: 1em auto; text-align: center; font-size: 95%; line-height: 1.2em; border-collapse: collapse;" |+ style="font-size: 110%; font-weight: bold; background:#f8f9fa;" | Parámetrus climáticus medios de l'''Observatoriu de Cluj-Napoca''', 410&nbsp;m s. n. m. (1971-1990) |- ! style="background:#eaecf0; width: 14em;" | Mes ! style="background:#eaecf0; width: 4.8em;" | Ene. ! style="background:#eaecf0; width: 4.8em;" | Feb. ! style="background:#eaecf0; width: 4.8em;" | Mar. ! style="background:#eaecf0; width: 4.8em;" | Abr. ! style="background:#eaecf0; width: 4.8em;" | May. ! style="background:#eaecf0; width: 4.8em;" | Jun. ! style="background:#eaecf0; width: 4.8em;" | Jul. ! style="background:#eaecf0; width: 4.8em;" | Ago. ! style="background:#eaecf0; width: 4.8em;" | Set. ! style="background:#eaecf0; width: 4.8em;" | Och. ! style="background:#eaecf0; width: 4.8em;" | Nov. ! style="background:#eaecf0; width: 4.8em;" | Diz. ! style="background:#d8e8ff; width: 5.2em;" | Añal |- ! style="background:#f8f9fa; text-align:left;" | Temp. máxima media (°C) | style="background:#dcecff;" | 0.3 | style="background:#e7f2ff;" | 3.2 | style="background:#fff1b8;" | 9.9 | style="background:#ffe0b2;" | 15.0 | style="background:#ffc6a5;" | 20.3 | style="background:#ffb199;" | 22.6 | style="background:#ff9e8f;" | 24.5 | style="background:#ffa08f;" | 24.3 | style="background:#ffc4a3;" | 20.7 | style="background:#ffe1b5;" | 14.6 | style="background:#f2f7ff;" | 6.3 | style="background:#e1efff;" | 1.8 | style="background:#fff0c7; font-weight:bold;" | 13.6 |- ! style="background:#f8f9fa; text-align:left;" | Temp. máxima assoluta (°C) | style="background:#cfe8ff;" | 14.0 | style="background:#c2e0ff;" | 19.3 | style="background:#ffd7b5;" | 26.6 | style="background:#ffc09e;" | 30.2 | style="background:#ffb08f;" | 32.5 | style="background:#ff967f;" | 36.0 | style="background:#ff8a7a;" | 38.0 | style="background:#ff8a7a;" | 38.0 | style="background:#ffab8d;" | 33.7 | style="background:#ffaf90;" | 32.6 | style="background:#ffd9b8;" | 26.0 | style="background:#c5e2ff;" | 18.7 | style="background:#ff8a7a; font-weight:bold;" | 38.0 |- ! style="background:#f8f9fa; text-align:left;" | Temp. mínima media (°C) | style="background:#b7d7ff;" | −6.5 | style="background:#c5e0ff;" | −4.7 | style="background:#ddedff;" | −0.6 | style="background:#eef6ff;" | 3.9 | style="background:#fff6cc;" | 8.6 | style="background:#ffeab8;" | 11.3 | style="background:#ffe3ad;" | 12.7 | style="background:#ffe5b0;" | 12.2 | style="background:#fff5ca;" | 8.9 | style="background:#edf6ff;" | 3.8 | style="background:#deeeff;" | −0.7 | style="background:#cce4ff;" | −4.2 | style="background:#fff8d5; font-weight:bold;" | 3.7 |- ! style="background:#f8f9fa; text-align:left;" | Temp. mínima assoluta (°C) | style="background:#7fb6ff;" | −34.2 | style="background:#89bcff;" | −32.5 | style="background:#add0ff;" | −22.0 | style="background:#d6e9ff;" | −8.4 | style="background:#ebf5ff;" | −3.5 | style="background:#fffdf2;" | 0.4 | style="background:#fff7d4;" | 5.2 | style="background:#fff9df;" | 3.5 | style="background:#ecf5ff;" | −3.0 | style="background:#d3e8ff;" | −8.8 | style="background:#accfff;" | −22.3 | style="background:#97c3ff;" | −27.9 | style="background:#7fb6ff; font-weight:bold;" | −34.2 |- ! style="background:#f8f9fa; text-align:left;" | Temp. media diaria (°C) | style="background:#c4dfff;" | −3.4 | style="background:#d8eaff;" | −1.2 | style="background:#edf6ff;" | 4.1 | style="background:#fff5cc;" | 9.0 | style="background:#ffe8b3;" | 14.2 | style="background:#ffdfaa;" | 16.6 | style="background:#ffd9a3;" | 18.2 | style="background:#ffdaa4;" | 17.8 | style="background:#ffe9b7;" | 14.1 | style="background:#fff6cf;" | 8.5 | style="background:#f3f8ff;" | 2.4 | style="background:#d3e8ff;" | −1.5 | style="background:#fff0c2; font-weight:bold;" | 8.2 |- ! style="background:#f8f9fa; text-align:left;" | Precipitación total (mm) | style="background:#eef7ff;" | 24 | style="background:#f3faff;" | 20 | style="background:#edf7ff;" | 22 | style="background:#d8ecff;" | 48 | style="background:#bedfff;" | 69 | style="background:#a5d3ff;" | 95 | style="background:#b0d9ff;" | 81 | style="background:#c9e5ff;" | 60 | style="background:#e4f2ff;" | 36 | style="background:#eaf5ff;" | 31 | style="background:#ebf6ff;" | 30 | style="background:#e8f4ff;" | 32 | style="background:#cde7ff; font-weight:bold;" | 548 |- ! style="background:#f8f9fa; text-align:left;" | Días de precipitación (≥ 1 mm) | style="background:#f4faff;" | 6 | style="background:#f8fcff;" | 5 | style="background:#f8fcff;" | 5 | style="background:#e6f3ff;" | 9 | style="background:#d9edff;" | 11 | style="background:#d9edff;" | 11 | style="background:#e0f0ff;" | 10 | style="background:#edf7ff;" | 8 | style="background:#f4faff;" | 6 | style="background:#f4faff;" | 6 | style="background:#f0f8ff;" | 7 | style="background:#f0f8ff;" | 7 | style="background:#d9edff; font-weight:bold;" | 91 |- ! style="background:#f8f9fa; text-align:left;" | Horas de sol | style="background:#fff9d9;" | 70.9 | style="background:#fff6c9;" | 98.9 | style="background:#ffefad;" | 165.2 | style="background:#ffeda6;" | 174.7 | style="background:#ffe47d;" | 230.8 | style="background:#ffe274;" | 238.6 | style="background:#ffdc5e;" | 273.8 | style="background:#ffde66;" | 261.6 | style="background:#ffe98c;" | 204.8 | style="background:#ffefaf;" | 166.2 | style="background:#fff8d4;" | 74.9 | style="background:#fffbe6;" | 54.7 | style="background:#ffe784; font-weight:bold;" | 2015.1 |- | colspan="14" style="text-align:left; font-size:90%; background:#f8f9fa;" | '''Fuenti:''' Observatoriu de Hong Kong,<ref>[http://www.weather.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/europe/ukr_lith/cluj_e.htm Climatological Information for Cluj, Romania]</ref> (estremas 1901-2000)<ref>[http://www.insse.ro/cms/files/pdf/ro/cap1.pdf ''Air Temperature (monthly and yearly absolute maximum and absolute minimum)'', ''Romanian Statistical Yearbook: Geography, Meteorology, and Environment'', Institutu Nacional d'Estadística de Rumanía, 2007]</ref> |} == Demografía == [[Archivu:Cluj Napoca river.jpg|thumb|250px|Vista del Someş Pequeñu al su passu pol Cluj Napoca.]] Dendi la [[Edá Meya]], Cluj-Napoca tién siu caracteriça pol sel una ciá multicultural, cuna emportanti diversiá de creyéncias. Pa 2002, la ciá tenía 318.027 abitantis, lo qual la convertíe ena tercera ajuntamientu más populosu de Rumanía (sulu pol al tras dela capital [[Bucarest]] i de [[Iași]]). La composición étnica, d'alcuerdu alas huentis oficialis de 2002, es la siguienti: 252.433 rumanius (79,4%) 60.287 húngarus (19%) 1% itanus, 0,24% alimanis i 0,06% judíus. === Evolución dela puebración === Ata mediaus del sigru XV, la mayoría dela puebración de Cluj era d'orihin alimán. Nel períodu siguienti, la puebración alimana menguó en comparación cola húngara.<ref>Rogers Brubaker, Margit Feischmidt, Jon Fox & Liana Grancea (2006), Nationalist Politics and Everyday Ethnicity in a Transylvanian Town. Princeton University Press. ISBN 0-691-12834-0.</ref> Los census oficialis muestran la siguienti evolución dela puebración en Cluj-Napoca: 60.808 abitantis al 19 de diciembri de 1910; (delos qualis el 81,6% era húngaru) 100.844 abitantis al 29 de diciembri de 1930; (delos qualis el 53,3% era húngaru) Nel abostu de 1940, i al tras del Segundu Ditau de Viena nel qual s'otorgó la metá norti de Transilvania a Hungría, se prouju un essiliu massivu delos abitantis [[Puebru rumanu|rumanius]]. 114.984 abitantis en 1941; (delos qualis el 87,1% era húngaru) Pa 1941, un total de 16.763 judíus vivían en Cluj. En 1944, fuerun confiná a [[guetu]]s pola ocupación alimana, i entri mayu i juniu dessi añu fuerun deportaus a [[Auschwitz]]. 117.915 abitantis al 25 d'eneru de 1948; 154.723 abitantis al 21 de Hebreru de 1956; (delos qualis el 50,3% era húngaru) 185.663 abitantis al 15 de marçu de 1966; (delos qualis el 42,2% era húngaru) 262.858 abitantis al 5 d'eneru de 1977; (delos qualis el 32,7% era húngaru) 328.602 abitantis al 7 d'eneru de 1992; (delos qualis el 22,7% era húngaru) 318.027 abitantis al 18 de marçu de 2002; (delos qualis el 18,9% era húngaru) 324.576 abitantis al 20 d'outubri de 2011; (delos qualis el 16,4% era húngaru) === Nativus famosus i abitantis reconocíus nel mundu === [[Archivu:Looking down Strada Iuliu Maniu from Piața Unirii, Cluj-Napoca, 2017.jpg|thumb|200px|'''Calli I. Maniu'''. La construcción desta calli simétrica fue prencipiá duranti el sigru XIX.]] * [[Lucian Blaga]] - filósofu * [[Esteban Bocskai]] - príncipi de Transilvania * [[János Bolyai]] - matemáticu * [[Alexandru Borza]] - científicu, fundaol del jardín botánicu * [[Corneliu Coposu]] - políticu * [[Doina Cornea]] - dissidenti anticomunista, activista de derechus umanus i políticu * [[Matías Corvino|Mathias Corvinus]] - Rei de Hungría * [[Péter Csaba]] - violinista * [[Ferenc Dávid]] - rehormaol i umanista, fundaol dela ilesia [[Unitarismu|unitaria]] de [[Transilvania]] * [[Iuliu Haţieganu]] - científicu, doto i políticu * [[Iuliu Hossu]] - cardenal católicu * [[Iuliu Maniu]] - políticu * [[Andrei Marga]] - políticu i filósofu * [[Gheorghe Mureşan]] - baloncestista * [[Mihai Nastase]] - químicu * [[Florin Piersic]] - ato * [[Esteban Pongracz]] - santu mártil jesuita * [[Emil Racoviţă]] - biólogu, espeleólogu i esploraol * [[D.D. Roşca]] - filósofu * [[Ion Raţiu]] - políticu * [[Gabriella Szabó]] - atleta * [[Julia Varady]] - sopranu * [[Sándor Veress]] - compositol * [[Olga Lengyel]] - escritora * [[Miklós Bánffy]], condi de Losoncz - escritol * [[Roxen]] - cantanti == Coltura == Ena ciá dessisti entavía una huerçi enfruéncia húngara, sobritol ena su arquitetura. El palaciu Bánffy ([[Arquitetura barroca|barrocu]] - sigru XVIII) se convirtió nel museu d'arti dela ciá. Cluj-Napoca tieni la ilesia católica más grandi del país, [[Sfântul Mihail]] ([[Szent Mihály]] en húngaru) (San Miguel), fundá nel sigru XIV. Malamenti la mayor parti delas sus esculturas i pinturas fuerun destruías duranti el períodu dela Rehórma. La ciá es conocía pol su [[Jardín Botánicu de Cluj-Napoca|jardín botánicu]], fundau pol el professol Alexandru Borza. === Educación === Cluj es la segunda ciá nuversitaria más grandi del país (asientu dela nuversidá más grandi de Rumanía, [[Nuversidá Babeş-Bolyai|Universitatea Babeș-Bolyai]]), endispués dela capital [[Bucarest]]. Ogañu hay más de 80.000 estudiantis ena ciá, repartíus en 6 nuversidáis púbricas i 5 privás. Las 6 nuversidáis púbricas son: * [[Academia de Música Gheorghe Dima]] [http://www.amgd.ro/] (más de 700 estudiantis) * [[Nuversidá d'Arti i Diseñu (Cluj-Napoca)|Nuversidá d'Arti i Diseñu]] [http://www.uad.ro/] (más de 1000 estudiantis) * [[Nuversidá Babeș-Bolyai|Nuversidá Babeş-Bolyai]] [http://www.ubbcluj.ro/] (más de 51.000 estudiantis) * [[Nuversidá de Melecina i Farmácia Iuliu Haţieganu]] [http://www.umfcluj.ro/] (más de 10.000 estudiantis) * [[Nuversidá de Ciencias Agrícolas i de Melecina Veterinaria (Cluj-Napoca)|Nuversidá de Ciencias Agrícolas i de Melecina Veterinaria]] [http://www.usamvcluj.ro/] (más de 7000 estudiantis) * [[Nuversidá Técnica (Cluj-Napoca)|Nuversidá Técnica]] [https://web.archive.org/web/20180903131557/https://www.utcluj.ro/] (más de 12.000 estudiantis) == Meyus de comunicación == * [[Sociedá Rumana de Televisión|TVR Cluj]] * [[NCN|NCN Cluj-Napoca]] == Sitius d'interés == * [[Archivu:Biserica Franciscana, Cluj-Napoca.jpg|thumb|right|Ilesia Franciscana.]] * [[Jardín Botánicu de Cluj-Napoca]]. * Ilesia de San Miguel. * [[Catedral dela Nuestra Señora dela Assunción de Cluj-Napoca|Catedral Ortodoxa]]. * Praça Mihai Viteazul. Ubicá nel centru dela ciá, está presidía pola estatua a caballu dedicá a Mihai Viteazul ([[Miguel el Valienti]]). Al tras della toparus el Cini Repúbrica, claru sabulaju d'arquitetura comunista. * [[Estatua a Matías Corvino]] (Matia Corvinus), rei de Hungría nacíu nesta ciá. == Organiçación almenistrativa == La ciá de Cluj es la capital del [[Județ (Rumanía)|distritu]] de [[Cluj (distritu)|Cluj]]. == Salú == En 2009 había 11 ospitalis ena ciá. Ogañu, ésta ya cuenta con 15. == Deportis == {| class="wikitable" style="margin: 1em auto; text-align: left; font-size: 95%; line-height: 1.2em; border-collapse: collapse;" |- ! style="background:#eaecf0; padding:0.4em 0.6em;" | Equipu ! style="background:#eaecf0; padding:0.4em 0.6em;" | Deporti ! style="background:#eaecf0; padding:0.4em 0.6em;" | Competición ! style="background:#eaecf0; padding:0.4em 0.6em;" | Estadiu ! style="background:#eaecf0; padding:0.4em 0.6em;" | Criación |- | style="padding:0.3em 0.6em;" | [[Universitatea Cluj|FC Universitatea Cluj]] | style="padding:0.3em 0.6em;" | [[Archivu:Football pictogram.svg|20px]] [[Fútbbol]] | style="padding:0.3em 0.6em;" | [[Liga I]] | style="padding:0.3em 0.6em;" | [[Cluj Arena]] | style="padding:0.3em 0.6em; text-align:center;" | 1919 |- | style="padding:0.3em 0.6em;" | [[CFR Cluj]] | style="padding:0.3em 0.6em;" | [[Archivu:Football pictogram.svg|20px]] [[Fútbbol]] | style="padding:0.3em 0.6em;" | [[Liga I]] | style="padding:0.3em 0.6em;" | [[Estadio Dr. Constantin Rădulescu|Dr. Constantin Radulescu]] | style="padding:0.3em 0.6em; text-align:center;" | 1907 |- | style="padding:0.3em 0.6em;" | [[CS Sănătatea Cluj-Napoca]] | style="padding:0.3em 0.6em;" | [[Archivu:Football pictogram.svg|20px]] [[Fútbbol]] | style="padding:0.3em 0.6em;" | [[Liga III]] | style="padding:0.3em 0.6em;" | [[Clujana]] | style="padding:0.3em 0.6em; text-align:center;" | 1986 |- | style="padding:0.3em 0.6em;" | [[U Mobitelco Cluj|FC Universitatea Cluj (U-BT)]] | style="padding:0.3em 0.6em;" | [[Archivu:Basketball pictogram.svg|20px]] [[Baloncestu]] | style="padding:0.3em 0.6em;" | [[Liga Națională|Liga Natională]] | style="padding:0.3em 0.6em;" | [[BT Arena]] | style="padding:0.3em 0.6em; text-align:center;" | 1947 |- | style="padding:0.3em 0.6em;" | [[Universitatea Cluj|FC Universitatea Cluj]] (U-Alexandrion) | style="padding:0.3em 0.6em;" | [[Balonmanu]] (fem.) | style="padding:0.3em 0.6em;" | [[Liga Națională (balonmano femenino)|Liga Florilor]] | style="padding:0.3em 0.6em;" | [[BT Arena]] | style="padding:0.3em 0.6em; text-align:center;" | 1968 |- | style="padding:0.3em 0.6em;" | [https://web.archive.org/web/20171210074701/http://ucluj-handbal.ro/ FC Universitatea Cluj] | style="padding:0.3em 0.6em;" | [[Balonmanu]] (masc.) | style="padding:0.3em 0.6em;" | [[Liga Națională|Liga Natională]] | style="padding:0.3em 0.6em;" | [[BT Arena]] | style="padding:0.3em 0.6em; text-align:center;" | 1953 |} [[Archivu:ClujArena X.jpg|thumb|240px|El moernu [[Cluj Arena]], inaugurau en 2011.]] Nel campu dela automoción, Cluj-Napoca acohi dos etapas nel Campeonatu Nacional de Rally. El [[Rally de Cluj]] se celebra en juniu,<ref>cita web|url=http://www.raliulclujului.ro/istoric.php|título=Istoric|fechaacceso=12 de marçu de 2008|editorial=Rally de Cluj Mobil1|idioma=rumanu|fechaarchivo=11 d'eneru de 2010|urlarchivo=https://web.archive.org/web/20100111021046/http://www.raliulclujului.ro/istoric.php|deadurl=yes</ref> el [[Rally d'Avram Iancu]], celebrau en setiembri, tién siu organiçau oficialmenti dendi 1975, inque ubu añus nel que no se celebró.<ref>cita web|url=http://www.raliulavramiancu.ro/informatii_generale.php|título=Istoricul Raliului Avram Iancu|fechaacceso=12 de marçu de 2008|editorial=Rally d'Avram Iancu|idioma=rumanu|urlarchivo=https://web.archive.org/web/20080920134213/http://www.raliulavramiancu.ro/informatii_generale.php|fechaarchivo=20 de setiembri de 2008</ref> Esti úrtimu prencipia ena praça Cipariu i escurri al tras delos alreoris dela ciá.<ref>cita web|url=http://www.raliulavramiancu.ro/plan_orar.php|título=Raliul Avram Iancu - Plan orar|fechaacceso=12 de marçu de 2008|editorial=Motorhome Napoca Rally Team|urlarchivo=https://web.archive.org/web/20080920023408/http://www.raliulavramiancu.ro/plan_orar.php|fechaarchivo=20 de setiembri de 2008</ref> Los deportistas aficionaus tamién son activus en Cluj-Napoca, con piscinas, campus de [[minigolf]], pistas de tenis, campus de [[paintball]] i vías cicrabris,<ref>cita web|url=http://www.cjcluj.ro/UserUploadedFiles/File/strategia%20judetului/Strategie%20Cluj_v_finalaII.pdf|título=Strategia de Dezvoltare a Judeţului Cluj 2007-2013|fechaacceso=21 d'eneru de 2012|editorial=Cluj County Council|página=143|idioma=rumanu|urlarchivo=https://web.archive.org/web/20140531205218/http://www.cjcluj.ro/UserUploadedFiles/File/strategia%20judetului/Strategie%20Cluj_v_finalaII.pdf|fechaarchivo=31 de mayu de 2014</ref> asina como [[esquí]], [[bobsleigh]], [[patinahen]], [[espeleología]], [[senderismu]], [[caça]], [[pesca]] i [[deportis estremos]] enos alreoris.<ref>cita web|url=http://primariacj.ro/docs/propiecte%20dezbateri/zona%20metropolitana/PIDU.pdf|título=Pentru o dezvoltare durabilă: viziunea, priorităţile strategice şi industriile motoare ale ZMC|fechaacceso=21 d'eneru de 2012|editorial=Cluj-Napoca City Hall|idioma=rumanu|urlarchivo=https://web.archive.org/web/20120227073456/http://www.primariacj.ro/docs/propiecte%20dezbateri/zona%20metropolitana/PIDU.pdf|fechaarchivo=27 de Hebreru de 2012</ref> En abril de 2011 ubu la primera edición añal dela Maratón Enternacional de Cluj, una competición que tieni sitiu enas callis del centru dela ciá. == Economía == Al sel un gran centru endustrial, s'atopan enas sus cercanías fábricas de metal, produtus químicos, cerámica, dulcis, cerveças, pincelis, çapatu i otras tantas. == Trasportis == [[Archivu:Salina Turda 1.jpg|thumb|250px|Las [[Salinas de Turda|minas de sal de Turda]].]] === Trasporti aéreu === [[Aerupuertu Avram Iancu|Aerupuertu "Avram Iancu"]] === Ferrocarril === [[Estación de ferrocarril de Cluj-Napoca]] === Carreteras === [[E60]] ([[Bucarest]] - [[Viena]]) [[E81]] ([[Mukachevo]] - [[Bucarest]]) [[A3]] ([[raya húngara]] - [[Bucarest]]) === Autobusis === 18 línias d'autobusis (metropolitanu) 40 línias d'autobusis (urbanu) 7 línias de trolebús 3 línias de tranvía === Itinerarius cicristas === Cluj tieni abondus tramus de carril bici (alreol de 42km). == Ciáis hermanás == Cluj-Napoca s'atopa hermaná colas siguientis ciáis: {{bandera|GRE}} [[Atenas]] {{bandera|ISR}} [[Beerseba]] {{bandera|VEN}} [[Veneçuela|Caracas]] {{bandera|DEU}} [[Colonia (Alemaña)|Colonia]] {{bandera|FRA}} [[Dijon]] {{bandera|URU}} [[Montevideo]] {{bandera|FRA}} [[Nantes]] {{bandera|HUN}} [[Pécs]] {{bandera|BRA}} [[São Paulo]] {{bandera|CHI}} [[Valdivia (Chili)|Valdivia]] {{bandera|CRO}} [[Zagreb]] {{bandera|CHN}} [[Zhengzhou]] {{bandera|FRA}} [[Vichy]] {{bandera|USA}} [[Columbia (Carolina del Sul)|Columbia]] {{bandera|CHN}} [[Ningbo]] == Referéncias == {{listaref|3}} == Bibliografía == autol=Gh. Lazarovici, D. Alicu, C. Pop, I. Hica, P. Iambor, Şt. Matei, E. Glodaru, I. Ciupea, Gh. Bodea|títulu=Cluj-Napoca - Coraçón de Transilvania|editorial=Studio|ubicación=Cluj-Napoca|añu=1997|isbn=973-97555-0-X autol=Gheorghe Bodea|títulu=El Cluj viehu i moernu|editorial=ProfImage|ubicación=Cluj-Napoca|añu=2002|isbn=973-0-02539-8 autol=Rogers Brubaker, Margit Feischmidt, Jon Fox & Liana Grancea|títulu=Pulítica nacionalista i etnicidá diária nuna ciá transilvana|editorial=[[Princeton University Press]]|ubicación=Princeton, New Jersey|añu=2006|isbn=0-691-12834-0|url=http://books.google.com/?id=Zgg6eqKKkbcC&printsec=frontcover&dq=Brubaker+Baia|capítulo=Prencepiu|urlcapítulo=http://press.princeton.edu/chapters/i8312.pdf apellidos=Bunbury|nomi=Edward Herbert|enlaci-autol=Edward Herbert Bunbury|títulu=Una estoria dela Geografía Antiga entri los griegus i romanus|url=http://books.google.com/books?id=IGcDAAAAQAAJ|añu=1879|editorial=John Murray, Albemarle Street|ubicación=Londres autol=Lukács József|títulu=Estoria dela ciá-tesoru. Brevi estoria de Cluj i los sus monumentus|editorial=Apostrof|ubicación=Cluj-Napoca|añu=2005|isbn=973-9279-74-0 autol=Raoul Şorban|títulu=Invasión d'espritus. Notas i mofleus sobri otra parti dela via|editorial=Meridiane|ubicación=Bucarest|añu=2003|isbn=973-33-0477-8 autol=Dorin Alicu|títulu=El distritu de Cluj - passau i presenti|editorial=ProfImage|ubicación=Cluj-Napoca|añu=2003|isbn=973-555-090-3 autol=Dorin Alicu, Ion Ciupea, Mihai Cojocneanu, Eugenia Glodariu, Ioana Hica, Petre Iambor, Gheorghe Lazărov|títulu=Cluj-Napoca, dendi los sus prencepius ata ogañu|editorial=Clusium|ubicación=Cluj-Napoca|añu=1995|isbn=973-7924-05-3 títulu=Cluj-Napoca=Claudiopolis|editorial=Noi Media Print|ubicación=Bucarest|añu=2004 títulu=Cluj-Napoca - Guía|editorial=Sedona|añu=2002 autol=Ştefan Pascu, Iosif Pataki, Vasile Popa|títulu=El Cluj|añu=1957 autol=Ştefan Pascu, Viorica Marica|títulu=El Cluj meyeval|editorial=Meridiane|ubicación=Bucarest|añu=1969 autol=Ştefan Pascu|títulu=Estoria de Cluj|ubicación=Bucarest|añu=1974 autol=Aurel Anton, Iuliua Cosma, Vasile Popa, Gheorghe Voişanu|títulu=Cluj. Guía turística del distritu|ubicación=Bucarest|añu=1973|editorial=Editura pentru Turism autol=Simon András, Gáll Enikõ, Tonk Sandor, Laszlo Tamas, Maxim Aurelian, Jancsik Peter, Coroiu Teodora|títulu=Atas de localidáis del distritu de Cluj|ubicación=Cluj-Napoca|añu=2003|editorial=Suncart títulu=Cluj-Napoca, ciá tesoru de Transilvania, Rumanía|editorial=CLUJonline.com|url=http://www.clujonline.com/ro/istoric.htm|fechaacceso=22 d'abostu de 2012 títulu=Una estoria inidita de Cluj|editorial=ReMARK ltd|url=http://clujnet.com/romana/001_cluj_napoca/istorie.html|fechaacceso=22 d'abostu de 2012|urlarchivo=https://web.archive.org/web/20070203032336/http://www.clujnet.com/romana/001_cluj_napoca/istorie.html|fechaarchivo=3 de Hebreru de 2007 títulu=Anuariu del Enstitutu d'Estoria "George Bariţ" de Cluj-Napoca|editorial="George Bariţ" History Institute, Cluj-Napoca / [[Academia Rumana]]|url=http://www.history-cluj.ro/Istorie/anuare/2001/C%20U%20P%20R%20I%20N%20S.htm|fechaacceso=22 d'abostu de 2012 == Enlacis esternus == {{Commonscat|Cluj-Napoca}} * [https://web.archive.org/web/20071014004548/http://www.clujnapoca.ro/ Sitiu web oficial de Cluj-Napoca] ro * [https://web.archive.org/web/20090301134515/http://www.cluj-napoca.com.es/ Enformación sobri Cluj-Napoca] es * [http://www.larumania.es/ciudades-y-regiones-de-rumania/cluj-napoca Cluj - Napoca ena Guía turística i curtural sobri Rumanía] es 5ilg25e30yv4f4ealjkk1vhun66j8n8