Güiquipedia extwiki https://ext.wikipedia.org/wiki/G%C3%BCiquipedia:Port%C3%A1 MediaWiki 1.47.0-wmf.23 first-letter Mediu Especial Caraba Usuario Usuario caraba Güiquipedia Güiquipedia caraba Archivu Archivu caraba MediaWiki MediaWiki caraba Prantilla Prantilla caraba Ayua Ayua caraba Categoría Categoría caraba TimedText TimedText talk Módulo Módulo discusión Evento Evento discusión Lisboa 0 827 144523 140053 2026-10-08T22:15:26Z Kent Wang 20769 /* */ Arco Triunfal da Rua Augusta from Praça do Comércio 41.jpg 144523 wikitext text/x-wiki {{Haltan referéncias}}{{ficha de entidad subnacional}} [[File:Arco Triunfal da Rua Augusta from Praça do Comércio 41.jpg|thumb|250px|left|Praça el Comélciu.]] '''Lisboa''' es la capital i mayol ciá de [[Portugal]]. Assitiá ena foz de [[Taju]] i, hueraparti la capital el pais, es tamién la capital el destritu de Lisboa, de la región e Lisboa, del ária metrupolitana e Lisboa, i es tamien el prencipal centru la surehión de la Grandi Lisboa. La ciá tiini cerca e 564.477 abitantis (2001), la su ária metrupolitana tiini 2.641.006 en 2.957,4 [[km²]]. Ésta i la ciá costituyin el 27% la puebración del país. Lisboa es la ciá mas rica e Purtugal con un PIB per cápita superiol a la meya [[Uropa|uropea]]. Dos ahéncias de la [[Uñón Uropea]] tiinin sei en Lisboa: l'Osevatóriu Uropeu e Drogas i Tossicómanus, assina comu l'Ahéncia Uropea e Segurancia Marítima. La CPLP tamién tiini la su sei en Lisboa. == Geografia == La ciá correspondi al concehu e Lisboa con 83,84 qm² d'ária. La densiá demográfica es e 6 518,1 hab./qm². El concehu se sudevii en 53 freguesias (parroquias) i limita al norti con los monicipius e Odivelas i Loures, al oesti con Oeiras, al noroesti con Amadora i al suresti con l'estuáriu el Tahu. A través el estuáriu, Lisboa s'uni a los concehus de la Marhin Sul: Almada, Seixal, Barreiro, Moita, Montijo i Alcochete. == Economia == [[File:Centro Vasco Gama Lisboa.JPG|250px|thumb|left|Fachá el Centru Comelcial ''Vasco da Gama''.]] Lisboa es la ciá más rica e Purtugal con un PIB per cápita superiol a la meya uropea i tiini una economia concentrá enos selvícius. La huerça las murtinacionalis dessistentis nel pais están assitiás en Lisboa. Entavía es la 9ª ciá a nivel mundial qu'alcibi mas congressus entrinacionalis. Pol essas razonis está cosierá cumu el segunderu centru financieru i económicu mas emportanti ena [[península Ibérica]], solu alatrás e [[Mairil]]. L'ária metrupolitana e Lisboa está artamenti endustrializá, especialmenti ena zona sul e Tahu. Las endústrias prencipalis consistin en refinerias de petróleu i siderúhias. == Atijus == {{Commonscat|Lisbon|Lisboa}} [[Categoría:Ciais de Purtugal]] 3ae0hghdkglb25bf15rpkfl41q76v9f Huentis de León 0 4934 144527 144437 2026-10-09T09:17:53Z Acuxhinu 3347 marru chiqueninu 144527 wikitext text/x-wiki {{Ficha de entidad subnacional}} '''Huentis de León''' o '''Fuentis de León''' (''Fuentes de León'' oficialmenti i en [[Castellanu|castillanu]]) es un monicípiu [[Estremaúra|estremeñu]], que perteneci ala provincia de [[Badajós (Monicipiu)|Badajós]], ena comunidá utónoma d'[[Estremaúra]], assitiau ena [[Sierra Morena]] i nel arrayu d'[[Andaluzía]], junta la provincia de [[Güelva]]. Perteneci tamién ala comarca de [[Tentudía]] i al partíu judizial de [[Frexenal dela Sierra]]. == Sitación == Está assitiá envera dun cerru conocíu dendi antañu comu La Patá de Dios,<ref name=":0">{{Cita web|url=https://www.escapadarural.com/que-hacer/fuentes-de-leon|título=Fuentes de León|fechaacceso=12 de heneru del 2024|sitioweb=EscapadaRural.com|idioma=es}}</ref> enas ramalis caberas de [[Sierra Morena]], a setencientus quarentiún metrus d’altitú dendi’l nivel dela [[mari]], siendu unu delos puebrus mas altus ena provincia, nun turrucatu úmidu, enllenu de hesas i monti, dandu al viajaol vistas parorámicas con un grandi atrativu. La superficii del monicipiu es de cientu nuevi con noventa quilometrus quairaus i un altol de unus setecientus quarenta i un metrus.<ref name=":1">{{Cita web|url=https://holapueblo.com/pueblos/fuentes-de-leon/|título=Fuentes de León – holapueblo.com|fechaacceso=12 de heneru del 2024|apellido=Elena|fecha=06 de juñu del 2022|sitioweb=holapueblo.com|idioma=es}}</ref><ref name=":2">{{Cita web|url=https://www.dip-badajoz.es/municipios/municipio_dinamico/inicio/index_inicio.php?codigo=57|título=Diputación de Badajoz. Entidades Locales, Comarcas y Partidos Judiciales. Fuentes de León|fechaacceso=12 de heneru del 2024|sitioweb=www.dip-badajoz.es}}</ref> Pola su sitación, es el monicipiu caberu ena parti sul dela región d’[[Estremaúra]], siendu el su linderu la provincia de [[Güelva]], con puebrus d’esta provincia comu Cañaveral de León, Cumbris Mayoris, Inojalis i Arroyumolinus de León. Los linderus ena provincia de [[Badajós (Monicipiu)|Badajós]] sonin conos puebrus de Segura de León, [[Cabeça la Vaca]], [[Frexenal dela Sierra]] i el Bonal o Bodonal dela Sierra.<ref name=":5">{{Cita web|url=https://tentudia.com/comarca/localidades/fuentes-de-leon/|título=El pueblo de Fuentes de León|fechaacceso=12 de heneru del 2024|sitioweb=CENTRO DE DESARROLLO COMARCAL DE TENTUDÍA|idioma=es}}</ref><ref>{{Cita web|url=https://www.escapadarural.com/que-hacer/fuentes-de-leon/que-ver|título=Fuentes de León|fechaacceso=12 de heneru del 2024|sitioweb=EscapadaRural.com|idioma=es}}</ref> == Estoria == La huélliga umana en Huentis de León está prová en varius assentamientus. Ena Cueva l'Augua, una cavidá del conjuntu de cuevas de Huentis de León, pareció nel 1983 un enterramientu neolíticu fechau nel 3500 a. C., que costava del cuerpu duna mugel, lozas i varius gravaus.<ref name=":3">{{Cita web|url=https://www.turismoextremadura.com/es/explora/Cuevas-de-Fuentes-de-Leon/|título=Cuevas de Fuentes de León|fechaacceso=12 de heneru del 2024|sitioweb=www.turismoextremadura.com}}</ref> Tamién uvu assentamientus [[Celtian|celtas]], comu ena Sierra’l Castru, enos Hoyus o ena Sierra Madrona.<ref name=":4">{{Cita web|url=https://www.turismoextremadura.com/es/explora/Fuentes-de-Leon/?lang=es|título=Fuentes de León|fechaacceso=12 de heneru del 2024|sitioweb=www.turismoextremadura.com}}</ref> El dominamientu romanu dexó la su huélliga nestas tierras, pos s’án descubiertu mosaicus, rayaus d’enterramientus, colunas i lozas, lo que mos endilga qu’avía assentamientus chiqueninus enos [[Sigru III|sigrus III]] i [[Sigru IV|IV]]. Quea tamién polo craru, la presencia árabi enos alreoris del Castillu’l Cuernu, aondi anduvierun hata’l añu 1247 o 1248, quandu hue conquistau polos [[Cristianismu|cristianus]] i entregau ala Ordin de [[Santiagu de Compostela|Santiagu]]. Dendi antoncis el puebru s’assentó i se hundó assina comu se conoci ugañu. La estoria d’esta villa s’á manteniu ligá ala Encomienda Mayol de León ala qu’á pertenecíu hata’l 1873.<ref name=":4" /> Dendi’l 1833 perteneci al partíu judizial de [[Frexenal dela Sierra]]. Nel censu del 1842 tenía setecientus ventidós hogaris con dos mil novecientus venti vezinus i ara tieni dos mil cientu deziochu abitantis, sigún el INE del [[2025]].<ref name=":2" /> == Patrimoñu religiosu == === La ilesia de Muestra Señora delos Angis === [[Archivu:BA-Fuentes de León 13.jpg|miniaturadeimagen|190x190px|Muestra Señora delos Angis.|izquierda]] La su obra esmiença ena mitá del [[sigru XV]]. La su portá prencipal tieni un destraçau góticu mudéjal i la capilla mayol de pranta poligonal está cobierta con una bóveda de cruzería. La su fachá prencipal tieni un arcu apontau con arquivoltas decorás con hormas geométricas sobri baquetonis celíndricus, enmarcá nun alfís. La arquivolta cabera da pa un arcu conopial arrematau con una [[Santiagu de Compostela|Crus de Santiagu]]. La fachá dela laera del esti, d’estilu crassicista, tien un cenzillu vanu d’engressu con arcu de meyu puntu flaqueau por colunas i arrematau por un frontil triangulal. La fachá dela laera del oesti tien un arcu de meyu puntu costruíu de sillería. La torri es del [[Sigru XVII|siegru XVII]]. La ilesia tieni pranta quadrá dividía en tres cuerpus, hechus d’obra de piera con sillaris enas esquinas i recercau de vanus. El muebrariu está hormau por pratería d’ugañu. Tamién tien varius cálizis [[Barrocu|barrocus]] i un órganu del [[sigru XVIII]], qu'está ena tribuna dela ilesia. Amás ai una lámpara de prata hecha en [[Méxicu]].<ref name=":6">{{Cita web|url=https://turismo.badajoz.es/index.php/que-hacer/59/fuentes-de-leon|título=Qué ver en Fuentes de León|fechaacceso=12 de heneru del 2024|sitioweb=Turismo Diputación de Badajoz|idioma=es|archive-date=2024-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20240119004016/https://turismo.badajoz.es/index.php/que-hacer/59/fuentes-de-leon|dead-url=yes}}</ref> === Conventu franciscanu de San Diegu d’Alcalá === [[Archivu:Conventu San Diegu d'Alcalá.jpg|miniaturadeimagen|150x150px|[[Conventu San Diegu d'Alcalá|Conventu San Diegu]].]] Está assitiau alas aldehueras del puebru. Esti [[Conventu San Diegu d'Alcalá|conventu]] s’esmenzó a costruil pal añu 1597 i hue inagurau nel 1613. Se puu hazel polas limosnas delos vezinus del puebru. Los frailis anduvierun pal conventu hata’l añu 1822. Ugañu está rabilitau mesturandu cosas originais con otras d'estilu mas moernu, comu las sus abitanças qu'están enos antigus cassullus monacais. La ilesia es d’una navi cobierta namás, con una bóveda d’aristas. Tieni adoseau un claustru con pilaris quadraus i arcus de meyu puntu de cantería.<ref name=":1" /> === Ermita de San Anofri === [[Archivu:BA-Fuentes de León 12.jpg|miniaturadeimagen|150x150px|Passeu San Anofri.]] S’encuentra assitiá nel passeu de San Anofri, qu’es un ampriu passeu con quatru parquis i una ancha praná aondi está l’armita. El nombri vien en onol al patrón del puebru. La su fachá es d’estilu barrocu i el su interiol es una navi de cincu tramus cobiertus con una bóveda de cañón con lunetus, reforçá por arcus faxonis sobri los pilaris. El misteriu datau nel [[1940]], es obra de ''Enrique Orce Mármol'', d’estilu regionalista i nel su interiol tien un frontil d’azulejus pintaus, del siegru XVIII con santus geométricus i frorais, obra de ''Ramón Rejano''.<ref name=":6" /> === La Capillita o armita dela Vigen de Tudía === [[Archivu:La Capillita de Huentis de León.jpg|miniaturadeimagen|150x150px|La Capillita.|izquierda]] Está assitiá a un quilómetru del puebru, ena carretera pa Segura de León. Se costruyó a acaberus del [[Sigru XVIII|siegru XVIII]], endispués de l'aparición dela Vigin de Tudía nel cercau aondi está assitiá i dendi l'armita poemus guipal el monesteriu de la Vigin de [[Tentudía]] de [[Calera de León|La Calera]] o [[Calera de León]]. La su costrución es mu cenzilla pos tieni una pranta retangulal namás, arrematá por un campanil con un vanu. El interiol tien una bóveda de cañón i hue costruíu con piera encalá i luzía. Ugañu está en güen estau de conservación, enque enas obras dela carretera tuvu angún percanci al estal envera dela carretera, peru ala finiquita tó hue aviau sin poblemas. Es un sitiu apreparau pal celebramientu de missas nel mes de [[setiembri]] i [[otubri]].<ref name=":6" /> === Armita de Santa Ana === [[Archivu:Armita Santa Ana.jpg|miniaturadeimagen|147x147px|L'Armita.]] S’encuentra assitiá ena calli que tien el su nombri, mu cerquina dela praça del puebru. S’enfundó nel añu 1480 i hormó parti dun antigu conventu de religiosas Mínimas. Tien una fachá prencipal hormá por dos arcus, poncima d’esta portá ai un hornichi central ena qu’está una crus de hierru fraguau. La bóveda interiol es de cañón i la capilla mayol de pranta quadrá se fecha con bóveda cenzilla d’arista i de reduzíu grandol. Nel lau dela epístola ai una imagi de San Antoñu del [[Sigru XVI|siegru XVI]]. Tamién está el Conventu delas Monjas, assitiau ena praça d’España, envera l'Ayuntamientu i qu'ugañu se gasta pa otrus mesteris, pos las monjas se huerun del puebru hazi angunus añus. Ena su ilesia que tieni la su entrá pola calli fina, se celebran missas quasi tolos días pola mañaná o pola tardi.<ref name=":6" /> == Patrimoñu Civil == === Castillu’l Cuernu === Está assitiau nel cerru’l Cuernu o Santa Marina, a setecientus trentiún metrus dendi’l nivel dela [[mari]]. La su datación mas antigua es del siegru X, enque quandu mayol frorencia tuvu hue enos [[Sigru XII|sigrus XII]] i [[Sigru XIII|XIII]], concidiendu col dominamientu árabi. Nel [[Sigru XIII|siegru XIII]] la tierra es ganá al ''[[Islam]]'' por ''Don'' ''Pelay Pérez Correa,'' endispuesinu doná al ''Temple'' i nel 1312 el castillu hue donau ala Ordin de Santiagu.<ref name=":5" /> Ugañu namás quean la torri i los murus d’al reol duna grandi grossura, hechus de piera i tapia. Moernamenti essesti un proyetu de restauramientu del castillu i la enxaretación dun proyetu enos alreoris del castillu, dendi’l que se podrá desfrutal d’estrordinarias vistas.<ref name=":1" /> === Praça torus === [[Archivu:Praça Torus de Huentis de León.jpg|miniaturadeimagen|168x168px|La Puerta Grandi.]] Hue costruía nel [[sigru XIX]] polos vezinus del puebru i s'acabijó nel añu 1881, comu poni nel arcu dela puerta grandi. S'encuentra assitiá nel qu'era el cercau la Vigin i el terrau pa poel hazel-la hue cedíu pola familia del vezinu del puebru ''Don Ceferino Uceda Melchor,'' enque'l terrau aondi están ara los torilis i las quairas de anguna casa segundera, huerun despropiaus pol ayuntamientu i angún vezinu que l'aquacó apropinqual-si del terrau ajenu. Tieni una cabusía pa mil dozientas pessonas. Las grás están hechas de piera, menus las quatru primeras qu’están forrajás de piçarra. El graeríu es d’inseñu reondu, assentau nuna bóveda de cañón. S’inaguró nel 1885 conos torus de ''Don Álvaro Montero de Espinosa'' i con ''Don Manuel García Cuesta, El Espartero'', comu l'únicu toreru ena torá.<ref>{{Cita web|url=https://www.turismoextremadura.com/es/explora/Plaza-de-toros-de-Fuentes-de-Leon/|título=Plaza de toros de Fuentes de León|fechaacceso=12 de heneru del 2024|sitioweb=www.turismoextremadura.com}}</ref> === Cini-teatru San Vicenti === [[Archivu:Cini-teatru San Vicenti.jpg|miniaturadeimagen|150x150px|[[Cini-teatru San Vicenti|Cini San Vicenti]].|izquierda]] Mentau comu [[Cini-teatru San Vicenti|Cini San Vicenti]], por sel primeramenti dela cofradía de San Vicenti, enque endispués hue alquiríu pol alcaldi del puebru ''Don Ezequiel Navarro'' i alogu passó a sel propiedá monicipal nel añu 1987. Es del [[Sigru XIX|siegru XIX]] o esmiençus del [[Sigru XX|siegru XX]], el su estilu es ''neomudeja'', con tribunas, palcus i amás con platonis d’estilu moernista. Tien plateas, gallineru, butacas i templeti. La su cabusía es de trezientas setenticincu pessonas. Polo general, se gasta pa vel penículas quandu las ai pala genti, enque se gasta mas palos [[Antrueju|Antruejus]] o [[Carnaval|Carnavalis]] que se hazin nel puebru concidiendu cona fecha de celebración dela fiesta, aondi las corrupelas de zagalinus, zagalinas i mayoris subin al tablau a cantal angunas cancioncinas conos assuntus d’ugañu, tantu del puebru comu eno tocanti alo nacional.<ref>{{Cita web|url=https://www.extremadura.com/paginas/cine-teatro-san-vicente-fuentes-de-leon|título=Cine - Teatro "San Vicente" Fuentes de León|fechaacceso=12 de heneru del 2024|sitioweb=www.extremadura.com}}</ref> [[Archivu:Villa dela Conocencia i las Artis.jpg|miniaturadeimagen|175x175px|Villa dela Conocencia.]] Amás, envera del [[Cini-teatru San Vicenti]] i nel sitiu mentau comu Villa dela Conocencia i las Artis, poemus guipal tamién '''Las Escuelas''', con dos edificius pa tolos mesteris del aprendimientu delos zagalis i zagalas del puebru, enque possimenti el edificiu que mas se gasta es el d'arriba, pos está mejol apreparau con tolas estalacionis pa poel dal las crassis. Esta Villa dela Conocencia i las Artis, s'assitia ena parti mas pal centru'l puebru.<ref>{{Cita web|url=https://colegios.es/2012/c-e-i-p-patriarca-san-jose-fuentes-de-leon/|título=C.E.I.P. PATRIARCA SAN JOSÉ FUENTES DE LEÓN. Colegios.es|fechaacceso=12 de heneru del 2024|sitioweb=colegios.es}}</ref> === Huentis i Cruzis === [[Archivu:Crus del Barreru en Huentis de León.jpg|izquierda|miniaturadeimagen|184x184px|Crus del Barreru.]] Ain huentis abondu por tol puebru i alreoris. Antigamenti se gastavan pal usu diariu en ca casa i andavan enllenas de genti que divan a pol augua. Tamién la mayol parti d'ellas se gastavan pa dal de bebel alas bestias que venian del campu de trebajal i anguna ves que sotra tamién se gastava pa dal de bebel al ganau, enque ugañu se segui gastandu pal ganau quandu ai escassés d'augua. Las mas emportantis sonin la del Altoçanu, la del Passeu San Anofri, la huenti Judíu, la huenti Cañaveral, la del Pilaritu, la Fontanilla o la de Valdegallinas, amás d’otras. Tamién ain unas '''Cruzis''' hechas con piera, calafeteás, branqueás i con una crus de hierru eno mas altu, qu'andan hechas en deferentis lugaris del puebru i qu'án síu apreparás pa celebral ca siegru que tieni'l puebru dendi que se soponi que se enhundó. Dentri ellas ain la crus del Barreru, la dela calli Cuesta, la del Cevaeru i anguna mas.<ref>{{Cita web|url=https://www.verpueblos.com/extremadura/badajoz/fuentes+de+leon/foto/269709/|título=Cruces, FUENTES DE LEON (Badajoz)|fechaacceso=12 de heneru del 2024|apellido=IP|nombre=Proyectos|sitioweb=Pueblos de España|idioma=es}}</ref> === Ayuntamientu === [[Archivu:BA-Fuentes de León 01.jpg|miniaturadeimagen|175x175px|Fachá l'Ayuntamientu.]] Assitiau ena Praça d’España, se costruyó nel [[Sigru XIX|siegru XIX]] i s’obró nel 1993. ==== Alcaldías ==== Dendi'l 1979 hata Ugañu: {| class="wikitable" !Pedioru !Nombri !Partíu |- |1979-1983 |''Ezequiel Navarro'' |[[Archivu:Union de Centro Democratico (logo).svg|centro|24x24px]] |- |1983-1987 |''Ezequiel Navarro'' |[[Archivu:Centro Democrático y Social (corto).png|centro|20x20px]] |- |1987-1991 |''Ezequiel Navarro'' |[[Archivu:Centro Democrático y Social (corto).png|centro|20x20px]] |- |1991-1995 |''Ezequiel Navarro''* |[[Archivu:Centro Democrático y Social (corto).png|centro|20x20px]] |- |1995-1999 |''Manuel Martín'' |[[Archivu:Logo PSOE, 1976-2001.svg|centro|26x26px]] |- |1999-2003 |''José Pedro Rubio'' |[[Archivu:Logo del pp.png|centro|20x20px]] |- |2003-2007 |''José Pedro Rubio'' |[[Archivu:Logo del pp.png|centro|20x20px]] |- |2007-2011 |''José Pedro Rubio'' |[[Archivu:Logo del pp.png|centro|20x20px]] |- |2011-2015 |''Fernando Triano'' |[[Archivu:People's Party (Spain) Logo 2015.svg|centro|20x20px]] |- |2015-2019 |''Francisco de Asís Martínez'' |[[Archivu:Logo PSOE Extremadura.svg|centro|20x20px]] |- |2019-2023 |''Francisco de Asís Martínez'' |[[Archivu:Logo PSOE Extremadura.svg|centro|20x20px]] |- |2023-Ugañu |''Ana Fernández-Salguero'' |[[Archivu:Logo del PP (2022).svg|centro|26x26px]] |} == Menumentu Natural Cuevas de Huentis de León == [[Archivu:BA-Fuentes de León 05.jpg|miniaturadeimagen|150x150px|Cueva Masseru.]]Enos alreoris del monicipiu, junta'l arrayu dela provincia de [[Güelva]], envera del puebru vezinu de Cañaveral de León i nel paragi mentau comu El Rincón, aondi están la Sierra'l Puertu i la Sierra'l Castillu’l Cuernu, s’encontran las [[Cuevas de Huentis de León]], que nel'añu [[2001]] huerun declarás menumentu natural.<ref name=":3" /> El conjuntu está hormau por cincu cuencas i dos simas: La Cueva l'Augua, declará LIC, pos tien una grandi coloña de murciégalus i La Cueva la Lamparilla assitiás ena Sierra'l Puertu a unus cien metrus desseparás i por sotru lau La Cueva Masseru, La Cueva los Postis, La Cueva'l Cavallu, la Sima 1 i la Sima 2, que están assitiás ena Sierra'l Castillu'l Cuernu.<ref name=":0" /><ref name=":4" /> == Fiestas == [[Archivu:BA-Fuentes de León 06.jpg|miniaturadeimagen|175x175px|Prosseción del Corpus.]] La fiesta prencipal es el Corpus Christi, que se celebra enos mesis de [[mayu]] o [[juñu]], sigún la fecha dela celebración dela Semana Santa. Los dançantis sonin una parti mu emportanti d'estas fiestas, enas qu'el día del tambol es el su esmiençu i aondi resultan una tupa de genti de tolos al reoris i de mas lexoti tamién, pa subil el Monturiu dançandu i assina poel celebral esti día comu es mestel.<ref>{{Cita web|url=https://www.turismoextremadura.com/es/explora/Corpus-Christi-de-Fuentes-de-Leon-00001/|título=Corpus Christi de Fuentes de León|fechaacceso=12 de heneru del 2024|sitioweb=www.turismoextremadura.com}}</ref> Ai dos crassis de danças, la nueva i la vieja, enque la que mas se gasta es la vieja porque pa dil polas callis se pué dançal mejol. Tamién ai un cantal con letra pala dança vieja, peru no es oficial i ca ves se gasta menus, izi assina: "Ya vieni'l tambó pola cuesta Mafla i los del Monturiu dançan ena praça i los del Barreru dançan nel pucheru i los dela Lucha dançan enas puchas".<ref>{{Cita web|url=https://ciudad-dormida.blogspot.com/2014/06/los-danzantes-de-fuentes-de-leon.html|título=Los Danzantes de Fuentes de León, Badajoz (Extremadura, España)|fechaacceso=14 de juñu del 2024|idioma=es}}</ref> Nel fin de semana caberu de [[juñu]], tamién se celebra el rehuíju de San Pedru, nel passeu San Anofri i p'acabijal, el rehuíju dela patrona del puebru, la Muestra Señora delos Angis que se celebra ca dos d’[[abostu]]. Mental tamién otras fiestas mas moernas comu San Isidru, el Caminu o las sonás Capeas del catorzi i quinzi d’[[abostu]] possimenti. Enos añus caberus án vistu ferias comu La Feria del Jamón, que s’á celebrau en munchas cassionis, La Feria del Quesu celebrá en dos cassionis i La Feria dela Montanera que nel [[2018]] tuvu la su primel ves.<ref>{{Cita web|url=https://www.tentudiadirecto.com/local/2023-07-21/comarca/ciudad/5935/fuentes-de-len-disfrutar-de-sus-capeas-2023-los-das-14-y-15-de-agosto.html|título=Fuentes de León disfrutará de sus Capeas 2023 los días 14 y 15 de agosto|fechaacceso=12 de heneru del 2024|sitioweb=www.tentudiadirecto.com}}</ref><ref>{{Cita web|url=https://www.tentudiadirecto.com/local/2023-03-20/comarca/ciudad/5747/fuentes-de-len-celebrar-su-iv-feria-de-la-montanera-este-prximo-fin-de-semana.html|título=Fuentes de León celebrará su IV Feria de la Montanera este próximo fin de semana|fechaacceso=12 de heneru del 2024|sitioweb=www.tentudiadirecto.com}}</ref> == Demografía == Tieni una puebración de dos mil cientu deziochu abitantis sigún el INE del [[2025]]. {{Gráfica de evolución|color_2=OceanBlue|color_3=OceanBlue|tipo=demográfica|posición=center|nombre=Fuentes de León<ref name = Evo>{{cita web|url=https://www.ine.es/intercensal/intercensal.do?search=3&codigoProvincia=06&codigoMunicipio=055&btnBuscarCod=Consultar+selecci%C3%B3n|título=Alteracionis delos monicipius enos Census de Puebración dendi'l 1842|autor=Estitutu Nacional d'Estaística (INE)|fechaacceso= 12 de heneru del 2025}} </ref>|1842|2920|1857|2950|1860|3085|1877|3597|1887|3875|1897|3977|1900|4107|1910|4442|1920|4757|1930|4909|1940|4928|1950|5077|1960|5040|1970|3754|1981|3167|1991|2951|2001|2719|2011|2480|2021|2246|2025|2118|notas=<small>{{leyenda|#99B2FF|[[Puebración de diretu]] sigún los [[censu de puebración|census de puebración]] del [[Instituto Nacional de Estadística (España)|INE]].}}{{leyenda|#007fcc|[[Puebración de hechu]] sigún los [[censu de puebración|census de puebración]] del [[Instituto Nacional de Estadística (España)|INE]].}}</small>}}<!-- El consenso sobre esta gráfica de censos no permite añadir datos del padrón a la gráfica, por lo que el dato siguiente al censo de 2021 será el censo de 2031. --> == Referencias == <references /> == Biblografía == * ''Rebollada-Casado, E.; Fernández-Amo, F.J.; Muñoz-Barco, P.; Palacios, MªJ.; Díaz, J.A.,'' [[2011]]: Apregonamientu geoturísticu nel [[Cuevas de Huentis de León|Menumentu Natural Cuevas de Huentis de León]]. I Congressu Ibéricu de Geología, Patrimoñu i Minería Sustenibli. Santa Marta delos Barrus ([[Badajós (Monicipiu)|Badajós]], [[Estremaúra]]), 5, 6, 7 i 8 de [[mayu]] del [[2011]]. * ''Fernández-Amo, F.J.; Rebollada-Casado, E. y Muñoz-Barco, P.,'' [[2014]]: Atuacionis geoturísticas nel [[Cuevas de Huentis de León|Menumentu Natural Cuevas de Huentis de León]] ([[Badajós (Monicipiu)|Badajós]], [[Estremaúra|Estremaúra)]]. Atuacionis CUEVATUR [[2014]]. == Atijus p'ahuera == {{commonscat}} * [https://fuentesdeleon.es/ web Huentis de León] Página web. * [https://www.worldpostalcodes.org/es/espana/codigo-postal/06280 cóigu postal] Huentis de León. {{Control de autoridades}} [[Categoría:Monecipius dela provincia Badajós]] [[Categoría:Badajós]] 3xm11ih40leky8n5okhp1o363gpkguc 144532 144527 2026-10-09T10:53:31Z Acuxhinu 3347 /* Demografía */ 144532 wikitext text/x-wiki {{Ficha de entidad subnacional}} '''Huentis de León''' o '''Fuentis de León''' (''Fuentes de León'' oficialmenti i en [[Castellanu|castillanu]]) es un monicípiu [[Estremaúra|estremeñu]], que perteneci ala provincia de [[Badajós (Monicipiu)|Badajós]], ena comunidá utónoma d'[[Estremaúra]], assitiau ena [[Sierra Morena]] i nel arrayu d'[[Andaluzía]], junta la provincia de [[Güelva]]. Perteneci tamién ala comarca de [[Tentudía]] i al partíu judizial de [[Frexenal dela Sierra]]. == Sitación == Está assitiá envera dun cerru conocíu dendi antañu comu La Patá de Dios,<ref name=":0">{{Cita web|url=https://www.escapadarural.com/que-hacer/fuentes-de-leon|título=Fuentes de León|fechaacceso=12 de heneru del 2024|sitioweb=EscapadaRural.com|idioma=es}}</ref> enas ramalis caberas de [[Sierra Morena]], a setencientus quarentiún metrus d’altitú dendi’l nivel dela [[mari]], siendu unu delos puebrus mas altus ena provincia, nun turrucatu úmidu, enllenu de hesas i monti, dandu al viajaol vistas parorámicas con un grandi atrativu. La superficii del monicipiu es de cientu nuevi con noventa quilometrus quairaus i un altol de unus setecientus quarenta i un metrus.<ref name=":1">{{Cita web|url=https://holapueblo.com/pueblos/fuentes-de-leon/|título=Fuentes de León – holapueblo.com|fechaacceso=12 de heneru del 2024|apellido=Elena|fecha=06 de juñu del 2022|sitioweb=holapueblo.com|idioma=es}}</ref><ref name=":2">{{Cita web|url=https://www.dip-badajoz.es/municipios/municipio_dinamico/inicio/index_inicio.php?codigo=57|título=Diputación de Badajoz. Entidades Locales, Comarcas y Partidos Judiciales. Fuentes de León|fechaacceso=12 de heneru del 2024|sitioweb=www.dip-badajoz.es}}</ref> Pola su sitación, es el monicipiu caberu ena parti sul dela región d’[[Estremaúra]], siendu el su linderu la provincia de [[Güelva]], con puebrus d’esta provincia comu Cañaveral de León, Cumbris Mayoris, Inojalis i Arroyumolinus de León. Los linderus ena provincia de [[Badajós (Monicipiu)|Badajós]] sonin conos puebrus de Segura de León, [[Cabeça la Vaca]], [[Frexenal dela Sierra]] i el Bonal o Bodonal dela Sierra.<ref name=":5">{{Cita web|url=https://tentudia.com/comarca/localidades/fuentes-de-leon/|título=El pueblo de Fuentes de León|fechaacceso=12 de heneru del 2024|sitioweb=CENTRO DE DESARROLLO COMARCAL DE TENTUDÍA|idioma=es}}</ref><ref>{{Cita web|url=https://www.escapadarural.com/que-hacer/fuentes-de-leon/que-ver|título=Fuentes de León|fechaacceso=12 de heneru del 2024|sitioweb=EscapadaRural.com|idioma=es}}</ref> == Estoria == La huélliga umana en Huentis de León está prová en varius assentamientus. Ena Cueva l'Augua, una cavidá del conjuntu de cuevas de Huentis de León, pareció nel 1983 un enterramientu neolíticu fechau nel 3500 a. C., que costava del cuerpu duna mugel, lozas i varius gravaus.<ref name=":3">{{Cita web|url=https://www.turismoextremadura.com/es/explora/Cuevas-de-Fuentes-de-Leon/|título=Cuevas de Fuentes de León|fechaacceso=12 de heneru del 2024|sitioweb=www.turismoextremadura.com}}</ref> Tamién uvu assentamientus [[Celtian|celtas]], comu ena Sierra’l Castru, enos Hoyus o ena Sierra Madrona.<ref name=":4">{{Cita web|url=https://www.turismoextremadura.com/es/explora/Fuentes-de-Leon/?lang=es|título=Fuentes de León|fechaacceso=12 de heneru del 2024|sitioweb=www.turismoextremadura.com}}</ref> El dominamientu romanu dexó la su huélliga nestas tierras, pos s’án descubiertu mosaicus, rayaus d’enterramientus, colunas i lozas, lo que mos endilga qu’avía assentamientus chiqueninus enos [[Sigru III|sigrus III]] i [[Sigru IV|IV]]. Quea tamién polo craru, la presencia árabi enos alreoris del Castillu’l Cuernu, aondi anduvierun hata’l añu 1247 o 1248, quandu hue conquistau polos [[Cristianismu|cristianus]] i entregau ala Ordin de [[Santiagu de Compostela|Santiagu]]. Dendi antoncis el puebru s’assentó i se hundó assina comu se conoci ugañu. La estoria d’esta villa s’á manteniu ligá ala Encomienda Mayol de León ala qu’á pertenecíu hata’l 1873.<ref name=":4" /> Dendi’l 1833 perteneci al partíu judizial de [[Frexenal dela Sierra]]. Nel censu del 1842 tenía setecientus ventidós hogaris con dos mil novecientus venti vezinus i ara tieni dos mil cientu deziochu abitantis, sigún el INE del [[2025]].<ref name=":2" /> == Patrimoñu religiosu == === La ilesia de Muestra Señora delos Angis === [[Archivu:BA-Fuentes de León 13.jpg|miniaturadeimagen|190x190px|Muestra Señora delos Angis.|izquierda]] La su obra esmiença ena mitá del [[sigru XV]]. La su portá prencipal tieni un destraçau góticu mudéjal i la capilla mayol de pranta poligonal está cobierta con una bóveda de cruzería. La su fachá prencipal tieni un arcu apontau con arquivoltas decorás con hormas geométricas sobri baquetonis celíndricus, enmarcá nun alfís. La arquivolta cabera da pa un arcu conopial arrematau con una [[Santiagu de Compostela|Crus de Santiagu]]. La fachá dela laera del esti, d’estilu crassicista, tien un cenzillu vanu d’engressu con arcu de meyu puntu flaqueau por colunas i arrematau por un frontil triangulal. La fachá dela laera del oesti tien un arcu de meyu puntu costruíu de sillería. La torri es del [[Sigru XVII|siegru XVII]]. La ilesia tieni pranta quadrá dividía en tres cuerpus, hechus d’obra de piera con sillaris enas esquinas i recercau de vanus. El muebrariu está hormau por pratería d’ugañu. Tamién tien varius cálizis [[Barrocu|barrocus]] i un órganu del [[sigru XVIII]], qu'está ena tribuna dela ilesia. Amás ai una lámpara de prata hecha en [[Méxicu]].<ref name=":6">{{Cita web|url=https://turismo.badajoz.es/index.php/que-hacer/59/fuentes-de-leon|título=Qué ver en Fuentes de León|fechaacceso=12 de heneru del 2024|sitioweb=Turismo Diputación de Badajoz|idioma=es|archive-date=2024-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20240119004016/https://turismo.badajoz.es/index.php/que-hacer/59/fuentes-de-leon|dead-url=yes}}</ref> === Conventu franciscanu de San Diegu d’Alcalá === [[Archivu:Conventu San Diegu d'Alcalá.jpg|miniaturadeimagen|150x150px|[[Conventu San Diegu d'Alcalá|Conventu San Diegu]].]] Está assitiau alas aldehueras del puebru. Esti [[Conventu San Diegu d'Alcalá|conventu]] s’esmenzó a costruil pal añu 1597 i hue inagurau nel 1613. Se puu hazel polas limosnas delos vezinus del puebru. Los frailis anduvierun pal conventu hata’l añu 1822. Ugañu está rabilitau mesturandu cosas originais con otras d'estilu mas moernu, comu las sus abitanças qu'están enos antigus cassullus monacais. La ilesia es d’una navi cobierta namás, con una bóveda d’aristas. Tieni adoseau un claustru con pilaris quadraus i arcus de meyu puntu de cantería.<ref name=":1" /> === Ermita de San Anofri === [[Archivu:BA-Fuentes de León 12.jpg|miniaturadeimagen|150x150px|Passeu San Anofri.]] S’encuentra assitiá nel passeu de San Anofri, qu’es un ampriu passeu con quatru parquis i una ancha praná aondi está l’armita. El nombri vien en onol al patrón del puebru. La su fachá es d’estilu barrocu i el su interiol es una navi de cincu tramus cobiertus con una bóveda de cañón con lunetus, reforçá por arcus faxonis sobri los pilaris. El misteriu datau nel [[1940]], es obra de ''Enrique Orce Mármol'', d’estilu regionalista i nel su interiol tien un frontil d’azulejus pintaus, del siegru XVIII con santus geométricus i frorais, obra de ''Ramón Rejano''.<ref name=":6" /> === La Capillita o armita dela Vigen de Tudía === [[Archivu:La Capillita de Huentis de León.jpg|miniaturadeimagen|150x150px|La Capillita.|izquierda]] Está assitiá a un quilómetru del puebru, ena carretera pa Segura de León. Se costruyó a acaberus del [[Sigru XVIII|siegru XVIII]], endispués de l'aparición dela Vigin de Tudía nel cercau aondi está assitiá i dendi l'armita poemus guipal el monesteriu de la Vigin de [[Tentudía]] de [[Calera de León|La Calera]] o [[Calera de León]]. La su costrución es mu cenzilla pos tieni una pranta retangulal namás, arrematá por un campanil con un vanu. El interiol tien una bóveda de cañón i hue costruíu con piera encalá i luzía. Ugañu está en güen estau de conservación, enque enas obras dela carretera tuvu angún percanci al estal envera dela carretera, peru ala finiquita tó hue aviau sin poblemas. Es un sitiu apreparau pal celebramientu de missas nel mes de [[setiembri]] i [[otubri]].<ref name=":6" /> === Armita de Santa Ana === [[Archivu:Armita Santa Ana.jpg|miniaturadeimagen|147x147px|L'Armita.]] S’encuentra assitiá ena calli que tien el su nombri, mu cerquina dela praça del puebru. S’enfundó nel añu 1480 i hormó parti dun antigu conventu de religiosas Mínimas. Tien una fachá prencipal hormá por dos arcus, poncima d’esta portá ai un hornichi central ena qu’está una crus de hierru fraguau. La bóveda interiol es de cañón i la capilla mayol de pranta quadrá se fecha con bóveda cenzilla d’arista i de reduzíu grandol. Nel lau dela epístola ai una imagi de San Antoñu del [[Sigru XVI|siegru XVI]]. Tamién está el Conventu delas Monjas, assitiau ena praça d’España, envera l'Ayuntamientu i qu'ugañu se gasta pa otrus mesteris, pos las monjas se huerun del puebru hazi angunus añus. Ena su ilesia que tieni la su entrá pola calli fina, se celebran missas quasi tolos días pola mañaná o pola tardi.<ref name=":6" /> == Patrimoñu Civil == === Castillu’l Cuernu === Está assitiau nel cerru’l Cuernu o Santa Marina, a setecientus trentiún metrus dendi’l nivel dela [[mari]]. La su datación mas antigua es del siegru X, enque quandu mayol frorencia tuvu hue enos [[Sigru XII|sigrus XII]] i [[Sigru XIII|XIII]], concidiendu col dominamientu árabi. Nel [[Sigru XIII|siegru XIII]] la tierra es ganá al ''[[Islam]]'' por ''Don'' ''Pelay Pérez Correa,'' endispuesinu doná al ''Temple'' i nel 1312 el castillu hue donau ala Ordin de Santiagu.<ref name=":5" /> Ugañu namás quean la torri i los murus d’al reol duna grandi grossura, hechus de piera i tapia. Moernamenti essesti un proyetu de restauramientu del castillu i la enxaretación dun proyetu enos alreoris del castillu, dendi’l que se podrá desfrutal d’estrordinarias vistas.<ref name=":1" /> === Praça torus === [[Archivu:Praça Torus de Huentis de León.jpg|miniaturadeimagen|168x168px|La Puerta Grandi.]] Hue costruía nel [[sigru XIX]] polos vezinus del puebru i s'acabijó nel añu 1881, comu poni nel arcu dela puerta grandi. S'encuentra assitiá nel qu'era el cercau la Vigin i el terrau pa poel hazel-la hue cedíu pola familia del vezinu del puebru ''Don Ceferino Uceda Melchor,'' enque'l terrau aondi están ara los torilis i las quairas de anguna casa segundera, huerun despropiaus pol ayuntamientu i angún vezinu que l'aquacó apropinqual-si del terrau ajenu. Tieni una cabusía pa mil dozientas pessonas. Las grás están hechas de piera, menus las quatru primeras qu’están forrajás de piçarra. El graeríu es d’inseñu reondu, assentau nuna bóveda de cañón. S’inaguró nel 1885 conos torus de ''Don Álvaro Montero de Espinosa'' i con ''Don Manuel García Cuesta, El Espartero'', comu l'únicu toreru ena torá.<ref>{{Cita web|url=https://www.turismoextremadura.com/es/explora/Plaza-de-toros-de-Fuentes-de-Leon/|título=Plaza de toros de Fuentes de León|fechaacceso=12 de heneru del 2024|sitioweb=www.turismoextremadura.com}}</ref> === Cini-teatru San Vicenti === [[Archivu:Cini-teatru San Vicenti.jpg|miniaturadeimagen|150x150px|[[Cini-teatru San Vicenti|Cini San Vicenti]].|izquierda]] Mentau comu [[Cini-teatru San Vicenti|Cini San Vicenti]], por sel primeramenti dela cofradía de San Vicenti, enque endispués hue alquiríu pol alcaldi del puebru ''Don Ezequiel Navarro'' i alogu passó a sel propiedá monicipal nel añu 1987. Es del [[Sigru XIX|siegru XIX]] o esmiençus del [[Sigru XX|siegru XX]], el su estilu es ''neomudeja'', con tribunas, palcus i amás con platonis d’estilu moernista. Tien plateas, gallineru, butacas i templeti. La su cabusía es de trezientas setenticincu pessonas. Polo general, se gasta pa vel penículas quandu las ai pala genti, enque se gasta mas palos [[Antrueju|Antruejus]] o [[Carnaval|Carnavalis]] que se hazin nel puebru concidiendu cona fecha de celebración dela fiesta, aondi las corrupelas de zagalinus, zagalinas i mayoris subin al tablau a cantal angunas cancioncinas conos assuntus d’ugañu, tantu del puebru comu eno tocanti alo nacional.<ref>{{Cita web|url=https://www.extremadura.com/paginas/cine-teatro-san-vicente-fuentes-de-leon|título=Cine - Teatro "San Vicente" Fuentes de León|fechaacceso=12 de heneru del 2024|sitioweb=www.extremadura.com}}</ref> [[Archivu:Villa dela Conocencia i las Artis.jpg|miniaturadeimagen|175x175px|Villa dela Conocencia.]] Amás, envera del [[Cini-teatru San Vicenti]] i nel sitiu mentau comu Villa dela Conocencia i las Artis, poemus guipal tamién '''Las Escuelas''', con dos edificius pa tolos mesteris del aprendimientu delos zagalis i zagalas del puebru, enque possimenti el edificiu que mas se gasta es el d'arriba, pos está mejol apreparau con tolas estalacionis pa poel dal las crassis. Esta Villa dela Conocencia i las Artis, s'assitia ena parti mas pal centru'l puebru.<ref>{{Cita web|url=https://colegios.es/2012/c-e-i-p-patriarca-san-jose-fuentes-de-leon/|título=C.E.I.P. PATRIARCA SAN JOSÉ FUENTES DE LEÓN. Colegios.es|fechaacceso=12 de heneru del 2024|sitioweb=colegios.es}}</ref> === Huentis i Cruzis === [[Archivu:Crus del Barreru en Huentis de León.jpg|izquierda|miniaturadeimagen|184x184px|Crus del Barreru.]] Ain huentis abondu por tol puebru i alreoris. Antigamenti se gastavan pal usu diariu en ca casa i andavan enllenas de genti que divan a pol augua. Tamién la mayol parti d'ellas se gastavan pa dal de bebel alas bestias que venian del campu de trebajal i anguna ves que sotra tamién se gastava pa dal de bebel al ganau, enque ugañu se segui gastandu pal ganau quandu ai escassés d'augua. Las mas emportantis sonin la del Altoçanu, la del Passeu San Anofri, la huenti Judíu, la huenti Cañaveral, la del Pilaritu, la Fontanilla o la de Valdegallinas, amás d’otras. Tamién ain unas '''Cruzis''' hechas con piera, calafeteás, branqueás i con una crus de hierru eno mas altu, qu'andan hechas en deferentis lugaris del puebru i qu'án síu apreparás pa celebral ca siegru que tieni'l puebru dendi que se soponi que se enhundó. Dentri ellas ain la crus del Barreru, la dela calli Cuesta, la del Cevaeru i anguna mas.<ref>{{Cita web|url=https://www.verpueblos.com/extremadura/badajoz/fuentes+de+leon/foto/269709/|título=Cruces, FUENTES DE LEON (Badajoz)|fechaacceso=12 de heneru del 2024|apellido=IP|nombre=Proyectos|sitioweb=Pueblos de España|idioma=es}}</ref> === Ayuntamientu === [[Archivu:BA-Fuentes de León 01.jpg|miniaturadeimagen|175x175px|Fachá l'Ayuntamientu.]] Assitiau ena Praça d’España, se costruyó nel [[Sigru XIX|siegru XIX]] i s’obró nel 1993. ==== Alcaldías ==== Dendi'l 1979 hata Ugañu: {| class="wikitable" !Pedioru !Nombri !Partíu |- |1979-1983 |''Ezequiel Navarro'' |[[Archivu:Union de Centro Democratico (logo).svg|centro|24x24px]] |- |1983-1987 |''Ezequiel Navarro'' |[[Archivu:Centro Democrático y Social (corto).png|centro|20x20px]] |- |1987-1991 |''Ezequiel Navarro'' |[[Archivu:Centro Democrático y Social (corto).png|centro|20x20px]] |- |1991-1995 |''Ezequiel Navarro''* |[[Archivu:Centro Democrático y Social (corto).png|centro|20x20px]] |- |1995-1999 |''Manuel Martín'' |[[Archivu:Logo PSOE, 1976-2001.svg|centro|26x26px]] |- |1999-2003 |''José Pedro Rubio'' |[[Archivu:Logo del pp.png|centro|20x20px]] |- |2003-2007 |''José Pedro Rubio'' |[[Archivu:Logo del pp.png|centro|20x20px]] |- |2007-2011 |''José Pedro Rubio'' |[[Archivu:Logo del pp.png|centro|20x20px]] |- |2011-2015 |''Fernando Triano'' |[[Archivu:People's Party (Spain) Logo 2015.svg|centro|20x20px]] |- |2015-2019 |''Francisco de Asís Martínez'' |[[Archivu:Logo PSOE Extremadura.svg|centro|20x20px]] |- |2019-2023 |''Francisco de Asís Martínez'' |[[Archivu:Logo PSOE Extremadura.svg|centro|20x20px]] |- |2023-Ugañu |''Ana Fernández-Salguero'' |[[Archivu:Logo del PP (2022).svg|centro|26x26px]] |} == Menumentu Natural Cuevas de Huentis de León == [[Archivu:BA-Fuentes de León 05.jpg|miniaturadeimagen|150x150px|Cueva Masseru.]]Enos alreoris del monicipiu, junta'l arrayu dela provincia de [[Güelva]], envera del puebru vezinu de Cañaveral de León i nel paragi mentau comu El Rincón, aondi están la Sierra'l Puertu i la Sierra'l Castillu’l Cuernu, s’encontran las [[Cuevas de Huentis de León]], que nel'añu [[2001]] huerun declarás menumentu natural.<ref name=":3" /> El conjuntu está hormau por cincu cuencas i dos simas: La Cueva l'Augua, declará LIC, pos tien una grandi coloña de murciégalus i La Cueva la Lamparilla assitiás ena Sierra'l Puertu a unus cien metrus desseparás i por sotru lau La Cueva Masseru, La Cueva los Postis, La Cueva'l Cavallu, la Sima 1 i la Sima 2, que están assitiás ena Sierra'l Castillu'l Cuernu.<ref name=":0" /><ref name=":4" /> == Fiestas == [[Archivu:BA-Fuentes de León 06.jpg|miniaturadeimagen|175x175px|Prosseción del Corpus.]] La fiesta prencipal es el Corpus Christi, que se celebra enos mesis de [[mayu]] o [[juñu]], sigún la fecha dela celebración dela Semana Santa. Los dançantis sonin una parti mu emportanti d'estas fiestas, enas qu'el día del tambol es el su esmiençu i aondi resultan una tupa de genti de tolos al reoris i de mas lexoti tamién, pa subil el Monturiu dançandu i assina poel celebral esti día comu es mestel.<ref>{{Cita web|url=https://www.turismoextremadura.com/es/explora/Corpus-Christi-de-Fuentes-de-Leon-00001/|título=Corpus Christi de Fuentes de León|fechaacceso=12 de heneru del 2024|sitioweb=www.turismoextremadura.com}}</ref> Ai dos crassis de danças, la nueva i la vieja, enque la que mas se gasta es la vieja porque pa dil polas callis se pué dançal mejol. Tamién ai un cantal con letra pala dança vieja, peru no es oficial i ca ves se gasta menus, izi assina: "Ya vieni'l tambó pola cuesta Mafla i los del Monturiu dançan ena praça i los del Barreru dançan nel pucheru i los dela Lucha dançan enas puchas".<ref>{{Cita web|url=https://ciudad-dormida.blogspot.com/2014/06/los-danzantes-de-fuentes-de-leon.html|título=Los Danzantes de Fuentes de León, Badajoz (Extremadura, España)|fechaacceso=14 de juñu del 2024|idioma=es}}</ref> Nel fin de semana caberu de [[juñu]], tamién se celebra el rehuíju de San Pedru, nel passeu San Anofri i p'acabijal, el rehuíju dela patrona del puebru, la Muestra Señora delos Angis que se celebra ca dos d’[[abostu]]. Mental tamién otras fiestas mas moernas comu San Isidru, el Caminu o las sonás Capeas del catorzi i quinzi d’[[abostu]] possimenti. Enos añus caberus án vistu ferias comu La Feria del Jamón, que s’á celebrau en munchas cassionis, La Feria del Quesu celebrá en dos cassionis i La Feria dela Montanera que nel [[2018]] tuvu la su primel ves.<ref>{{Cita web|url=https://www.tentudiadirecto.com/local/2023-07-21/comarca/ciudad/5935/fuentes-de-len-disfrutar-de-sus-capeas-2023-los-das-14-y-15-de-agosto.html|título=Fuentes de León disfrutará de sus Capeas 2023 los días 14 y 15 de agosto|fechaacceso=12 de heneru del 2024|sitioweb=www.tentudiadirecto.com}}</ref><ref>{{Cita web|url=https://www.tentudiadirecto.com/local/2023-03-20/comarca/ciudad/5747/fuentes-de-len-celebrar-su-iv-feria-de-la-montanera-este-prximo-fin-de-semana.html|título=Fuentes de León celebrará su IV Feria de la Montanera este próximo fin de semana|fechaacceso=12 de heneru del 2024|sitioweb=www.tentudiadirecto.com}}</ref> == Demografía == Tieni una puebración de dos mil cientu deziochu abitantis sigún el INE del [[2025]]. {{Gráfica de evolución|color_2=OceanBlue|color_3=OceanBlue|tipo=demográfica|posición=center|nombre=Fuentes de León<ref name = Evo>{{cita web|url=https://www.ine.es/intercensal/intercensal.do?search=3&codigoProvincia=06&codigoMunicipio=055&btnBuscarCod=Consultar+selecci%C3%B3n|título=Alteracionis delos monicipius enos Census de Puebración dendi'l 1842|autor=Estitutu Nacional d'Estaística (INE)|fechaacceso= 12 de heneru del 2025}} </ref>|1842|2920|1857|2950|1860|3085|1877|3597|1887|3875|1897|3977|1900|4107|1910|4442|1920|4757|1930|4909|1940|4928|1950|5077|1960|5040|1970|3754|1981|3167|1991|2951|2001|2719|2011|2480|2021|2246|2025|2118|notas=<small>{{leyenda|#99B2FF|[[Puebración de diretu]] sigún los [[censu de puebración|census de puebración]] del [[Instituto Nacional de Estadística (España)|INE]].}}{{leyenda|#007fcc|[[Puebración de hechu]] sigún los [[censu de puebración|census de puebración]] del [[Instituto Nacional de Estadística (España)|INE]].}}</small>}}<!-- El consenso sobre esta gráfica de censos no permite añadir datos del padrón a la gráfica, por lo que el dato siguiente al censo de 2021 será el censo de 2031. --> == Referencias == <references /> == Biblografía == * ''Rebollada-Casado, E.; Fernández-Amo, F.J.; Muñoz-Barco, P.; Palacios, MªJ.; Díaz, J.A.,'' [[2011]]: Apregonamientu geoturísticu nel [[Cuevas de Huentis de León|Menumentu Natural Cuevas de Huentis de León]]. I Congressu Ibéricu de Geología, Patrimoñu i Minería Sustenibli. Santa Marta delos Barrus ([[Badajós (Monicipiu)|Badajós]], [[Estremaúra]]), 5, 6, 7 i 8 de [[mayu]] del [[2011]]. * ''Fernández-Amo, F.J.; Rebollada-Casado, E. y Muñoz-Barco, P.,'' [[2014]]: Atuacionis geoturísticas nel [[Cuevas de Huentis de León|Menumentu Natural Cuevas de Huentis de León]] ([[Badajós (Monicipiu)|Badajós]], [[Estremaúra|Estremaúra)]]. Atuacionis CUEVATUR [[2014]]. == Atijus p'ahuera == {{commonscat}} * [https://fuentesdeleon.es/ web Huentis de León] Página web. * [https://www.worldpostalcodes.org/es/espana/codigo-postal/06280 cóigu postal] Huentis de León. {{Control de autoridades}} [[Categoría:Monecipius dela provincia Badajós]] [[Categoría:Badajós]] 08d0as78uelrkwaw4bipecksiefazt1 Huenti de Cantus 0 6869 144528 144376 2026-10-09T09:19:31Z Acuxhinu 3347 marru chiqueninu 144528 wikitext text/x-wiki {{ficha de entidad subnacional}} '''Huenti de Cantus''' (''Fuente de Cantos'' oficialmenti i en [[Castellanu|castillanu]]), tamién mentau comu '''Huenti Cantus''' o '''Fuenti Cantus''', es un monicipiu dela [[provincia de Badajós]], ena comunidá utónoma d’[[Estremaúra]], assitiá nel lexi dela [[Vía dela Prata]], aondi esmiençan el ramal dela [[Sierra Morena]]. == Sitación == Está assitiá ena comarca de [[Tentudía]], estandu a noventa i ochu quilometrus dela capital dela [[Provincia de Badajós|provincia]] i perteneciendu tamién al partíu judizial de [[Çafra]]. El términu monicipal está travessau pola Utovía E-803 o A-66 dela [[Vía dela Prata|Ruta dela Prata]] i tamién pola carretera nacional N-630, dentri los puntus quilométricus 699 i 711, amás de pola carretera utonómica EX-202, qu’engancha [[Segura de León]] i [[Bienvenía (Badajós)|Bienvenía]] i por otras mas que premitin la comunicación con [[Medina delas Torris]], Calçailla delos Barrus, [[Llerena]], [[Monti-Molín]], [[Calera de León]] i [[Valencia'l Ventosu|Valencia del Ventosu]].<ref>{{Cita web|url=https://www.mjusticia.gob.es/es/JusticiaEspana/OrganizacionJusticia/InstLibraryCartographyJudProv/Badajoz/Zafra.pdf|título=Partíu judizial de Çafra.|autor=Cartugrafia judizial|fechaacceso=20 de setiembri del 2026}}</ref> El terrenu del monicipiu es possimenti llanu, enque ligeramenti ascendenti pal [[sul]] i con angunas zonas con montis que quajan pal ramal dela [[Sierra Morena]]. El ríu Bodión abaxa dendi’l [[sul]] al norti-oesti, acebiendu angunus arroyus comu’l arroyu Bodión Chicu. El paisagi está enllenu de parriçu i olivaris alternaus cona [[hesa]] i los trigarralis. La su economía está basá possimenti nel setol primariu, comu sonin los cautivus de secanu i la criança del ganaeríu. El portu de San Bernabé de quinientus sessenta i seis metrus d'altol ena carretera EX-202, hazi de lindi col puebru vezinu de [[Segura de León]]. L’altol del monicipiu está dentri los seiscientus setenta i cincu metrus pal [[sul]], nel mentau Altu delas Zorreras i los quatrocientus cinqüenta metrus palas orillas del ríu Bodión, mentris que’l puebru tié un altol de quinientus ochenta i dos metrus dendi’l nivel dela [[mari]].<ref>{{Cita web|url=https://www.komoot.com/es-es/guide/1541433/los-mejores-sitios-que-ver-en-fuente-de-cantos|título=Los mejoris sitius pa guipal en Huenti Cantus.|fechaacceso=20 de setiembri del 2026|autor=Javier CR|fecha=12 de setiembri del 2026|sitioweb=komoot|idioma=es}}</ref> == Patrimoñu == * El conventu delas Carmelitas, qu’es del [[Sigru XVII|siegru XVII]]. * Antigu conventu de Muestra Señora dela Conceción, qu’es del [[Sigru XVI|siegru XVI]]. * Antiga armita de Muestra Señora dela Aurora. * Armita del Santu Cristu. * L’armita de San Juan de Letrán, qu’es del [[Sigru XVI|siegru XVI]]. * L’armita de Muestra Señora dela Hermosa, qu’es del [[Sigru XVIII|siegru XVIII]] i es aondi está la patrona del puebru. * Antigu conventu de San Diegu delos frailis franciscanus descalçus, qu’es de caberus del [[Sigru XVI|siegru XVI]]. * Armita de San Isidru Labraol, assitiá quasi a sieti quilometrus del monicipiu, pola carretera pa [[Segura de León]], ena plaera de San Isidru. * L'ilesia parroquial de Muestra Señora dela Graná, dependienti dela archidiócesi de [[Méria]]-[[Badajós (Monicipiu)|Badajós]]. Es un edeficiu del [[Sigru XV|siegru XV]], d’estilu barrocu, del que dissali’l su retablu, qu’es una obra de ''Manuel García de Santiago''. * Casa-Museu de [[Francisco de Zurbarán|Franciscu de Zurbarán]]. La su casa de nacencia á síu aprepará i disponi dela tenología pa lleval al vesitanti ala epoca del pintol [[Estremeñus (gentiliciu)|estremeñu]]. Esta Casa-Museu perteneci ala redi de Museus d’Entidá d’[[Estremaúra]]. * Los Castillejus, que sonin unos assentamientus arquiológicus, hormaus dentri dos cerrus con dambus assentamientus i que sonin otrus delos menumentus estóricus del monicipiu. Nel primel i mas altu dellus ai unu delos assentamientus mas senificativus del Calcolíticu d’[[Estremaúra]], acercau por una muralla nel que se puein guipal las posás delas cabañas. Nel segunderu delos cerrus ai un pobrau d’anantis delos [[Roma|romanus]] perfetamenti conservau, conas viviendas, las callis i una muralla pentagonal qu’acorri parti del cerru. Uvu tamién otrus assentamientos arquiológicus qu’eran dela epoca [[Roma|romana]], peru huerun decumentaus ena escavación i desarmaus pala costrución dela utovía A-66 nel añu [[2004]].<ref>{{Cita web|url=http://www3.archimeridabadajoz.org/index.php?option=com_content&task=view&id=22&Itemid=55&limit=1&limitstart=2|título=Archidiócesi de Méria-Badajós - Listau delas Parroquias.|fechaacceso=20 de setiembri del 2026|sitioweb=www3.archimeridabadajoz.org|fecha=14 de novembri del 2025|autor=Arzobispau de Méria-Badajós|archive-date=2008-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20080411210035/http://www3.archimeridabadajoz.org/index.php?option=com_content&task=view&id=22&Itemid=55&limit=1&limitstart=2|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cita web|url=https://www.fuentedecantos.eu/2015/01/07/casa-de-francisco-de-zurbaran/|título=Casa - Museu de Franciscu de Zurbarán. Huenti de Cantus.|fechaacceso=20 de setiembri del 2026|sitioweb=www.fuentedecantos.eu|autor=Ayuntamientu de Huenti Cantus}}</ref> === Concussus colturais === [[Archivu:Estatua de Zurbarán en Fuente de Cantos 02.jpg|miniaturadeimagen|187x187px|Estauta de Zurbarán.]]En onol alos dos pintoris nacíus ena villa, se celebran tolos añus dambus dos concussus de pintura. El primel dellus, celebrau a emprencipius del mes de [[juñu]], qu'es el Concussu Nacional de pintura al airi libri mentau [[Francisco de Zurbarán|Franciscu de Zurbarán]] i el segunderu, qu'es el Concussu Nacional de pintura mentau ''Nicolás Megía Márquez''. Amás, nel monicipiu se celebra tolos añus a caberus del mes de [[Diziembri|deziembri]], el concussu de relatus brevis villa de Huenti Cantus.<ref name=":2" /><ref name=":1">{{Cita web|url=https://historia-hispanica.rah.es/biografias/30312-nicolas-megia-marquez|título=Real Academia dela Estoria. Nicolás Megía Márquez.|fechaacceso=20 de setiembri del 2026|sitioweb=historia-hispanica.rah.es|idioma=es|autor=HI Iberia Inginiería i Proyeutus}}</ref> === Caminu de Santiagu === Dendi caberus del [[Sigru XX|siegru XX]], tién una mu grandi emportancia l’esparigil delos deferentis [[Caminu de Santiagu|Caminus de Santiagu]], comu aconteci col caminu dela [[Vía dela Prata]], que passa pol monicipiu de Huenti Cantus.<ref>{{Cita web|url=https://www.tee-travel.com/blog/etapas-y-kilometros-del-camino-de-santiago/|título=Etapas i quilometrus del Caminu de Santiagu.|fechaacceso=20 de setiembri del 2026|apellido=Abalo|nombre=Begoña|fecha=21 d'aneru del 2020|sitioweb=Tee Travel|idioma=es}}</ref> == Fiestas == * El [[Antrueju|carnaval o antrueju]], celebrau pa caberus de [[hebreru]] o emprencipius de [[marçu]]. * Semana Santa, duna grandi belleza i patrimoñu coltural. * Fiesta dela chanfaina, declará d’interés turísticu regional. De caraiti culinariu, se celebra’l caberu [[domingu]] d’[[abril]] de ca añu. * La romería de San Isidru Labraol, declará tamién d’interés turísticu regional, se celebra ena semana del quinzi de [[mayu]] nuna praná quasi a sieti quilometrus del monicipiu, aondi está l’armita del Santu. Tié un caraiti senificantimenti populal. * Fiesta de San Juan, se celebra el [[sábau]] mas próssimu al día de San Juan, es tamién mu populal i se celebra nel barriu que tié el su mesmu nombri. * La Feria, que se celebra ena semana del quinzi d’[[abostu]] i ena que dissali’l folasteríu dela genti del puebru qu’andan p’ahuera. * Las fiestas en onol dela patrona del puebru Muestra Señora dela Hermosa, que tié’l día mayol pal ochu de [[setiembri]], qu’es tamién el día d’[[Estremaúra]].<ref>{{Cita web|url=https://rutadelaplata.com/evento/calendario-de-fiestas-en-fuente-de-cantos/|título=Fiestas de Huenti Cantus.|fechaacceso=20 de setiembri del 2026|idioma=es|año=2026|autor=Ruta Vía dela Prata}}</ref> [[Archivu:Caballo frente de la Ermita de San Isidro de Fuente de Cantos.jpg|centro|miniaturadeimagen|250x250px|L'armita de San Isidru ena romería]] == Pessonas anombrás == De Nacencia en Huenti Cantus, se puei anombral: * [[Francisco de Zurbarán|Franciscu de Zurbarán]], 1598, pintol barrocu del Siegru d'Oru, que hue bautizau ena parroquia del puebru’l mesmu sieti de novembri del 1598.<ref name=":2">{{Cita web|url=https://fundacionfocus.es/centro-velazquez-ant/biografia-francisco-de-zurbaran/|título=Biografía Franciscu de Zurbarán.|fechaacceso=20 de setiembri del 2026|idioma=es|fecha=2023|autor=Hundación Focus}}</ref> * ''José Casquete de Prado y Bootello'',1756, obispu, priolu de San Marcus de [[León]], cavalleru dela Ordin de [[Santiagu de Compostela|Santiagu]] i [[Política d'Estremaúra|políticu]] con un destacau papel ena lavoración dela Costitución [[España|española]] del 1812.<ref>{{Cita web|url=https://historia-hispanica.rah.es/biografias/10660-jose-casquete-de-prado|título=Estoria Hispánica. José Casquete de Prado|fechaacceso=20 de setiembri del 2026|sitioweb=historia-hispanica.rah.es|idioma=es|autor=HI Iberia Inginiería i Proyeutus}}</ref> * ''Nicolás Megía Márquez'', 1845, pintol del ralismu amoderau del [[Sigru XIX|siegru XIX]].<ref name=":1" /> * [[Francisco Zambrano Vázquez]], [[1947]], licenciau en Magisteriu i en [[Melecina]], flamencólogu, vestigaol i apregonaol del flamencu, possimenti del flamencu d'[[Estremaúra]].<ref>{{Cita web|url=https://extravagente.es/podcast/13-paco-zambrano-de-las-raices-al-manana-el-flamenco-contado-con-alma|título=Pacu Zambrano - Delas raizis al mañá: el flamencu contau col'alma.|fechaacceso=20 de setiembri del 2026|apellido=Polinario|nombre=Javi|fecha=31 de marçu del 2025|sitioweb=extravagente.es|idioma=es|editor=Extravagente}}</ref> == Demografía == Sigún el INE, cuentava con una puebración de quatru mil quinientus ochenta i tres abitantis nel [[2025]]. {{Gráfica de evolución|color_2=OceanBlue|color_3=OceanBlue|tipo=demográfica|posición=center|nombre=Fuente de Cantos<ref name = Evo>{{cita web|url=https://www.ine.es/intercensal/intercensal.do?search=3&codigoProvincia=06&codigoMunicipio=052&btnBuscarCod=Consultar+selecci%C3%B3n|título=Alteracionis delos monicipius enos Census de Puebración dendi'l 1842|autor=Estitutu Nacional d'Estaística (INE)|fechaacceso= 12 d'aneru del 2025}}</ref>|1842|4500|1857|6386|1860|6467|1877|7051|1887|7569|1897|7885|1900|8483|1910|9552|1920|10514|1930|10974|1940|11191|1950|10354|1960|9686|1970|6217|1981|5361|1991|5075|2001|5057|2011|4942|2021|4688|2025|4583|notas={{leyenda|#99B2FF|[[Puebración de diretu]] sigún los [[censu de peubración|census de puebración]] del [[Instituto Nacional de Estadística (España)|INE]].}}{{leyenda|#007fcc|[[Puebración de hechu]] sigún los [[censu de puebración|census de puebración]] del [[Instituto Nacional de Estadística (España)|INE]].}}}}<!-- El consenso sobre esta gráfica de censos no permite añadir datos del padrón a la gráfica, por lo que el dato siguiente al censo de 2021 en esta gráfica será el censo de 2031. --> ==Referencias== <references /> == Atijus p'ahuera == {{commonscat}} * [https://www.fuentedecantos.eu/ web Huenti Cantus] Página web. * [https://www.worldpostalcodes.org/es/espana/codigo-postal/06240 cóigu postal] Huenti Cantus. {{Control de autoridades}} [[Categoría:Monecipius dela provincia Badajós]] [[Categoría:Badajós]] 9rhpgt654rj2rfwi58rfddarb3lnip3 144531 144528 2026-10-09T10:52:37Z Acuxhinu 3347 /* Demografía */ 144531 wikitext text/x-wiki {{ficha de entidad subnacional}} '''Huenti de Cantus''' (''Fuente de Cantos'' oficialmenti i en [[Castellanu|castillanu]]), tamién mentau comu '''Huenti Cantus''' o '''Fuenti Cantus''', es un monicipiu dela [[provincia de Badajós]], ena comunidá utónoma d’[[Estremaúra]], assitiá nel lexi dela [[Vía dela Prata]], aondi esmiençan el ramal dela [[Sierra Morena]]. == Sitación == Está assitiá ena comarca de [[Tentudía]], estandu a noventa i ochu quilometrus dela capital dela [[Provincia de Badajós|provincia]] i perteneciendu tamién al partíu judizial de [[Çafra]]. El términu monicipal está travessau pola Utovía E-803 o A-66 dela [[Vía dela Prata|Ruta dela Prata]] i tamién pola carretera nacional N-630, dentri los puntus quilométricus 699 i 711, amás de pola carretera utonómica EX-202, qu’engancha [[Segura de León]] i [[Bienvenía (Badajós)|Bienvenía]] i por otras mas que premitin la comunicación con [[Medina delas Torris]], Calçailla delos Barrus, [[Llerena]], [[Monti-Molín]], [[Calera de León]] i [[Valencia'l Ventosu|Valencia del Ventosu]].<ref>{{Cita web|url=https://www.mjusticia.gob.es/es/JusticiaEspana/OrganizacionJusticia/InstLibraryCartographyJudProv/Badajoz/Zafra.pdf|título=Partíu judizial de Çafra.|autor=Cartugrafia judizial|fechaacceso=20 de setiembri del 2026}}</ref> El terrenu del monicipiu es possimenti llanu, enque ligeramenti ascendenti pal [[sul]] i con angunas zonas con montis que quajan pal ramal dela [[Sierra Morena]]. El ríu Bodión abaxa dendi’l [[sul]] al norti-oesti, acebiendu angunus arroyus comu’l arroyu Bodión Chicu. El paisagi está enllenu de parriçu i olivaris alternaus cona [[hesa]] i los trigarralis. La su economía está basá possimenti nel setol primariu, comu sonin los cautivus de secanu i la criança del ganaeríu. El portu de San Bernabé de quinientus sessenta i seis metrus d'altol ena carretera EX-202, hazi de lindi col puebru vezinu de [[Segura de León]]. L’altol del monicipiu está dentri los seiscientus setenta i cincu metrus pal [[sul]], nel mentau Altu delas Zorreras i los quatrocientus cinqüenta metrus palas orillas del ríu Bodión, mentris que’l puebru tié un altol de quinientus ochenta i dos metrus dendi’l nivel dela [[mari]].<ref>{{Cita web|url=https://www.komoot.com/es-es/guide/1541433/los-mejores-sitios-que-ver-en-fuente-de-cantos|título=Los mejoris sitius pa guipal en Huenti Cantus.|fechaacceso=20 de setiembri del 2026|autor=Javier CR|fecha=12 de setiembri del 2026|sitioweb=komoot|idioma=es}}</ref> == Patrimoñu == * El conventu delas Carmelitas, qu’es del [[Sigru XVII|siegru XVII]]. * Antigu conventu de Muestra Señora dela Conceción, qu’es del [[Sigru XVI|siegru XVI]]. * Antiga armita de Muestra Señora dela Aurora. * Armita del Santu Cristu. * L’armita de San Juan de Letrán, qu’es del [[Sigru XVI|siegru XVI]]. * L’armita de Muestra Señora dela Hermosa, qu’es del [[Sigru XVIII|siegru XVIII]] i es aondi está la patrona del puebru. * Antigu conventu de San Diegu delos frailis franciscanus descalçus, qu’es de caberus del [[Sigru XVI|siegru XVI]]. * Armita de San Isidru Labraol, assitiá quasi a sieti quilometrus del monicipiu, pola carretera pa [[Segura de León]], ena plaera de San Isidru. * L'ilesia parroquial de Muestra Señora dela Graná, dependienti dela archidiócesi de [[Méria]]-[[Badajós (Monicipiu)|Badajós]]. Es un edeficiu del [[Sigru XV|siegru XV]], d’estilu barrocu, del que dissali’l su retablu, qu’es una obra de ''Manuel García de Santiago''. * Casa-Museu de [[Francisco de Zurbarán|Franciscu de Zurbarán]]. La su casa de nacencia á síu aprepará i disponi dela tenología pa lleval al vesitanti ala epoca del pintol [[Estremeñus (gentiliciu)|estremeñu]]. Esta Casa-Museu perteneci ala redi de Museus d’Entidá d’[[Estremaúra]]. * Los Castillejus, que sonin unos assentamientus arquiológicus, hormaus dentri dos cerrus con dambus assentamientus i que sonin otrus delos menumentus estóricus del monicipiu. Nel primel i mas altu dellus ai unu delos assentamientus mas senificativus del Calcolíticu d’[[Estremaúra]], acercau por una muralla nel que se puein guipal las posás delas cabañas. Nel segunderu delos cerrus ai un pobrau d’anantis delos [[Roma|romanus]] perfetamenti conservau, conas viviendas, las callis i una muralla pentagonal qu’acorri parti del cerru. Uvu tamién otrus assentamientos arquiológicus qu’eran dela epoca [[Roma|romana]], peru huerun decumentaus ena escavación i desarmaus pala costrución dela utovía A-66 nel añu [[2004]].<ref>{{Cita web|url=http://www3.archimeridabadajoz.org/index.php?option=com_content&task=view&id=22&Itemid=55&limit=1&limitstart=2|título=Archidiócesi de Méria-Badajós - Listau delas Parroquias.|fechaacceso=20 de setiembri del 2026|sitioweb=www3.archimeridabadajoz.org|fecha=14 de novembri del 2025|autor=Arzobispau de Méria-Badajós|archive-date=2008-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20080411210035/http://www3.archimeridabadajoz.org/index.php?option=com_content&task=view&id=22&Itemid=55&limit=1&limitstart=2|dead-url=yes}}</ref><ref>{{Cita web|url=https://www.fuentedecantos.eu/2015/01/07/casa-de-francisco-de-zurbaran/|título=Casa - Museu de Franciscu de Zurbarán. Huenti de Cantus.|fechaacceso=20 de setiembri del 2026|sitioweb=www.fuentedecantos.eu|autor=Ayuntamientu de Huenti Cantus}}</ref> === Concussus colturais === [[Archivu:Estatua de Zurbarán en Fuente de Cantos 02.jpg|miniaturadeimagen|187x187px|Estauta de Zurbarán.]]En onol alos dos pintoris nacíus ena villa, se celebran tolos añus dambus dos concussus de pintura. El primel dellus, celebrau a emprencipius del mes de [[juñu]], qu'es el Concussu Nacional de pintura al airi libri mentau [[Francisco de Zurbarán|Franciscu de Zurbarán]] i el segunderu, qu'es el Concussu Nacional de pintura mentau ''Nicolás Megía Márquez''. Amás, nel monicipiu se celebra tolos añus a caberus del mes de [[Diziembri|deziembri]], el concussu de relatus brevis villa de Huenti Cantus.<ref name=":2" /><ref name=":1">{{Cita web|url=https://historia-hispanica.rah.es/biografias/30312-nicolas-megia-marquez|título=Real Academia dela Estoria. Nicolás Megía Márquez.|fechaacceso=20 de setiembri del 2026|sitioweb=historia-hispanica.rah.es|idioma=es|autor=HI Iberia Inginiería i Proyeutus}}</ref> === Caminu de Santiagu === Dendi caberus del [[Sigru XX|siegru XX]], tién una mu grandi emportancia l’esparigil delos deferentis [[Caminu de Santiagu|Caminus de Santiagu]], comu aconteci col caminu dela [[Vía dela Prata]], que passa pol monicipiu de Huenti Cantus.<ref>{{Cita web|url=https://www.tee-travel.com/blog/etapas-y-kilometros-del-camino-de-santiago/|título=Etapas i quilometrus del Caminu de Santiagu.|fechaacceso=20 de setiembri del 2026|apellido=Abalo|nombre=Begoña|fecha=21 d'aneru del 2020|sitioweb=Tee Travel|idioma=es}}</ref> == Fiestas == * El [[Antrueju|carnaval o antrueju]], celebrau pa caberus de [[hebreru]] o emprencipius de [[marçu]]. * Semana Santa, duna grandi belleza i patrimoñu coltural. * Fiesta dela chanfaina, declará d’interés turísticu regional. De caraiti culinariu, se celebra’l caberu [[domingu]] d’[[abril]] de ca añu. * La romería de San Isidru Labraol, declará tamién d’interés turísticu regional, se celebra ena semana del quinzi de [[mayu]] nuna praná quasi a sieti quilometrus del monicipiu, aondi está l’armita del Santu. Tié un caraiti senificantimenti populal. * Fiesta de San Juan, se celebra el [[sábau]] mas próssimu al día de San Juan, es tamién mu populal i se celebra nel barriu que tié el su mesmu nombri. * La Feria, que se celebra ena semana del quinzi d’[[abostu]] i ena que dissali’l folasteríu dela genti del puebru qu’andan p’ahuera. * Las fiestas en onol dela patrona del puebru Muestra Señora dela Hermosa, que tié’l día mayol pal ochu de [[setiembri]], qu’es tamién el día d’[[Estremaúra]].<ref>{{Cita web|url=https://rutadelaplata.com/evento/calendario-de-fiestas-en-fuente-de-cantos/|título=Fiestas de Huenti Cantus.|fechaacceso=20 de setiembri del 2026|idioma=es|año=2026|autor=Ruta Vía dela Prata}}</ref> [[Archivu:Caballo frente de la Ermita de San Isidro de Fuente de Cantos.jpg|centro|miniaturadeimagen|250x250px|L'armita de San Isidru ena romería]] == Pessonas anombrás == De Nacencia en Huenti Cantus, se puei anombral: * [[Francisco de Zurbarán|Franciscu de Zurbarán]], 1598, pintol barrocu del Siegru d'Oru, que hue bautizau ena parroquia del puebru’l mesmu sieti de novembri del 1598.<ref name=":2">{{Cita web|url=https://fundacionfocus.es/centro-velazquez-ant/biografia-francisco-de-zurbaran/|título=Biografía Franciscu de Zurbarán.|fechaacceso=20 de setiembri del 2026|idioma=es|fecha=2023|autor=Hundación Focus}}</ref> * ''José Casquete de Prado y Bootello'',1756, obispu, priolu de San Marcus de [[León]], cavalleru dela Ordin de [[Santiagu de Compostela|Santiagu]] i [[Política d'Estremaúra|políticu]] con un destacau papel ena lavoración dela Costitución [[España|española]] del 1812.<ref>{{Cita web|url=https://historia-hispanica.rah.es/biografias/10660-jose-casquete-de-prado|título=Estoria Hispánica. José Casquete de Prado|fechaacceso=20 de setiembri del 2026|sitioweb=historia-hispanica.rah.es|idioma=es|autor=HI Iberia Inginiería i Proyeutus}}</ref> * ''Nicolás Megía Márquez'', 1845, pintol del ralismu amoderau del [[Sigru XIX|siegru XIX]].<ref name=":1" /> * [[Francisco Zambrano Vázquez]], [[1947]], licenciau en Magisteriu i en [[Melecina]], flamencólogu, vestigaol i apregonaol del flamencu, possimenti del flamencu d'[[Estremaúra]].<ref>{{Cita web|url=https://extravagente.es/podcast/13-paco-zambrano-de-las-raices-al-manana-el-flamenco-contado-con-alma|título=Pacu Zambrano - Delas raizis al mañá: el flamencu contau col'alma.|fechaacceso=20 de setiembri del 2026|apellido=Polinario|nombre=Javi|fecha=31 de marçu del 2025|sitioweb=extravagente.es|idioma=es|editor=Extravagente}}</ref> == Demografía == Sigún el INE, cuentava con una puebración de quatru mil quinientus ochenta i tres abitantis nel [[2025]]. {{Gráfica de evolución|color_2=OceanBlue|color_3=OceanBlue|tipo=demográfica|posición=center|nombre=Fuente de Cantos<ref name = Evo>{{cita web|url=https://www.ine.es/intercensal/intercensal.do?search=3&codigoProvincia=06&codigoMunicipio=052&btnBuscarCod=Consultar+selecci%C3%B3n|título=Alteracionis delos monicipius enos Census de Puebración dendi'l 1842|autor=Estitutu Nacional d'Estaística (INE)|fechaacceso= 12 d'aneru del 2025}}</ref>|1842|4500|1857|6386|1860|6467|1877|7051|1887|7569|1897|7885|1900|8483|1910|9552|1920|10514|1930|10974|1940|11191|1950|10354|1960|9686|1970|6217|1981|5361|1991|5075|2001|5057|2011|4942|2021|4688|2025|4583|notas={{leyenda|#99B2FF|[[Puebración de diretu]] sigún los [[censu de peubración|census de puebración]] del [[Instituto Nacional de Estadística (España)|INE]].}}{{leyenda|#007fcc|[[Puebración de hechu]] sigún los [[censu de puebración|census de puebración]] del [[Instituto Nacional de Estadística (España)|INE]].}}}}<!-- El consenso sobre esta gráfica de censos no permite añadir datos del padrón a la gráfica, por lo que el dato siguiente al censo de 2021 en esta gráfica será el censo de 2031. --> ==Referencias== <references /> == Atijus p'ahuera == {{commonscat}} * [https://www.fuentedecantos.eu/ web Huenti Cantus] Página web. * [https://www.worldpostalcodes.org/es/espana/codigo-postal/06240 cóigu postal] Huenti Cantus. {{Control de autoridades}} [[Categoría:Monecipius dela provincia Badajós]] [[Categoría:Badajós]] rqqzm5cmvfwq0wl7nqteie1ci7udbbk Calera de León 0 11095 144524 144375 2026-10-09T07:56:33Z Acuxhinu 3347 Mual marrus chiqueninus 144524 wikitext text/x-wiki {{Ficha de entidad subnacional}} '''Calera de León''' es un monicipiu [[Estremeñus (gentiliciu)|estremeñu]] dela [[provincia de Badajós]], qu'está ena [[comunidá utónoma|Comunidá Utónoma]] d'[[Estremaúra]]. Perteneci tamién ala comarca de [[Tentudía]] i al partíu judizial de [[Çafra]]. Tieni una puebración de novecientus dozi abitantis sigún el INE del [[2025]]. == Sitiación == Está assitiá nuna colina de setecientus nuevi metrus i tolos sus alreoris andan enllenus de sierras i colinas que pertenecin ala Sierra de [[Tentudía]]. Envera del monicipiu se halla'l monti [[Tentudía]], el de mas altol dela [[provincia de Badajós]] con mil cientu quatru metrus sobri'l nivel dela [[mari]].<ref name=":0">{{Cita web|url=https://tentudia.com/comarca/localidades/calera-de-leon/|título=Calera de León|fechaacceso=14 de novembri del 2024|sitioweb=Centru de Desenrou Comarcal de Tentudía|idioma=es}}</ref> Los rius Ardila i Bodión traviessan el su términu monicipal i nel Bodión s'á costruíu una presa mentá [[Tentudía]], qu'acupa setenta estarias i tieni una cabusía d'augua de cincu ectómetrus cúbicus. Amás d'arranchal a ochu monicipius dela Mancomunidá de [[Tentudía]], la presa es un veru paraisu palos pescaoris polas sus carpas, tencas i las demás especiis.<ref name=":6" /> Está ena comarca de [[Tentudía]] i respondi al partíu judizial de [[Çafra]]. Dendi la ciá de [[Badajós (Monicipiu)|Badajós]] ain cientu venti seis quilometrus i dendi la ciá de [[Sevilla]] ain cientu unu quilometrus, La su puebración del [[2017]] era de novecientus noventa i nuevi abitantis i nel [[2025]] de novecientus dozi abitantis sigún el INE.<ref>{{Cita web|url=https://www.mjusticia.gob.es/es/JusticiaEspana/OrganizacionJusticia/InstLibraryCartographyJudProv/Badajoz/Zafra.pdf|título=Partíu Judizial|fechaacceso=14 de novembri del 2024|autor=Menisteriu de Justicia}}</ref> == Estoria == Es un puebru de naceru inciertu, enque duranti l'[[Imperiu romanu]] hué l'antiga ''Cúriga'', mentá por Pliniu comu otava casona ena vía romana d'Antoninu, de [[Méria]] pa Ayamonti. N'estas tierras s'assentarun anteriolmenti las tribus ''ies'', qu'eran los ascendientis delos [[iberus]]. Quandu la dominación arabi se le mentó comu Al-Caxera, que quié izil La Branca, peru el su verdaeru renombri estóricu es dela reconquista ena metá del siegru XIII.<ref name=":6" /> Pola reconquista de [[Sevilla]] pol rei Fernandu III, El Santu, esti l'encargó al maestri santiaguista ''Pelay Pérez Correa'' atacal a un exércitu sarracenu que estava enos puertus d'estas sierras, alibrandu una ferós batalla i viendu que s'escurecía sin decedil-si la vitoria, el valerosu capitán cramó ala Vigin dandu gritíus ''¡Santa María deten tu día!'', i referi la tradición qu'el sol s'aparó nel orizonti, comu enos tiempus bíblicus, pa premitil alos cristianus l'alampau trunfu.<ref name=":0" /><ref name=":6" /> Ena acordança d'esti fenómenu, el maestri encargó alçal un templu ena cumbrera del monti mas altu, el qual hue entangarillau ala crassi de monesteriu pol papa León X nel 1514 i que hue cabecera dela Vicaría de Tudía, ala que pertenecían nuevi puebrus dela zona i albergó una escuela d'umanidais, qu'era la mas emportanti d'[[Estremaúra]], ata la su desparición a mediaus del [[Sigru XIX|siegru XIX]].<ref name=":0" /><ref name=":6">{{Cita web|url=https://www.dip-badajoz.es/municipios/municipio_dinamico/historia/index_historia.php?codigo=026|título=Diputación de Badajoz. Entidades Locales, Comarcas y Partidos Judiciales. Calera de León|fechaacceso=14 de novembri del 2024|sitioweb=www.dip-badajoz.es}}</ref> Endispués dela costrución d'esti templu, al que se le hue dotandu de grandis rentas i cona edificación aluspués del Conventual Santiaguista, Calera de León passó a sel unu delos centrus mas senificativus dela Ordin de Santiagu. Hata'l 1873 hue dela diócesis del ''Priorato de San Marcos de [[León]]'' i a raís d'entocis passó ala jurición dela diócesis de [[Badajós]].<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cita web|url=https://www.turismobadajoz.es/monasterio-de-tentudia/|título=Monasterio de Tentudía|fechaacceso=14 de novembri del 2024|apellido=Visiteu|fecha=2022-09-08|sitioweb=Turismo Badajoz|idioma=es}}</ref> Dendi'l 1834 queó ayuntau nel partiu judizial de [[Huenti de Cantus|Huenti Cantus]] i nel censu del 1842 contava con trezientus dezinuevi hogaris i mil dozientus cincuenta i un vezinus. Dendi l'aprovación dela Costitución, el puebru se hizu [[Monicípiu|monicipiu costitucional]] ena [[Comunidá utónoma|Comunidá Utónoma]] d'[[Estremaúra]].<ref name=":1" /> == Patrimoñu == === La ilesia Santiagu Apostol === [[Archivu:Iglesia_de_Santiago_Apóstol,_Calera_de_León.jpg|miniaturadeimagen|La ilesia de Santiagu Apostol]] Envera'l claustru s'encuentra la ilesia de Santiagu Apostol, costruía a manu con barru huerti, ladrillu i pieras con altus murus. La su fachá es mu inregulal hormandu un componimientu velumétricu aondi sobrissali una escalera de caracol, estribus acopraus i un campanariu barrocu del [[Sigru XVIII|siegru XVIII]]. Es una obra gótica tardía, d'acaberus del [[Sigru XV|siegru XV]], es duna navi namás i duna grandi ampritú, con quatru capillas hornichis nel laeru dela Epístola, sacrestía i la capilla del bautismu, qu'es oi el Sagrariu. Tié una bóveda de cruzería en horma d'estrella, cúyus niervus descansan en pilaris costituíus por semicolunas acoprás. Las capillas hornichis tien bovedinas de cruzería, ena su variedá d'espeju sobri arcus de meyu puntu.<ref name=":2">{{Cita web|url=https://turismoententudia.es/listado/calera-de-leon/que-visitar/parroquia-santiago-apostol/|título=Parroquia Santiago Apostol – Turismo en Tentudia|fechaacceso=14 de novembri del 2024|idioma=es}}</ref> La portá prencipal del templu es renacentista, adintelá, con quatru colunas toscanas i hornichis vazíus enos entrecolunius, quatru candelabrus por coronamientu i tímpanu nel arcu. La del lau de l'Evangeliu es gótica, acabijá en toça, con dos quartus de reondel i hornichi vazíu. El misteriu mayol está hormau por ochu liençus d'''Eduardo Acosta,'' que entrepetan alos quatru evangelistas, sitacionis dela batalla de [[Tentudía]], cona aparición dela Vigin a ''Pérez Correa'' i amás coronandu l'escena la figura a cavallu del Apostol Santiagu.<ref name=":2" /> El hornichi está acupau por una talla de maera del Cristu Encruzijau, datá nel [[Sigru XVI|siegru XVI]], qu'á siu restaurá. Enas alvidrieras poemus guipal la frol de lis qu'entrepreta el trunfu i la espá dela Ordin de Santiagu. El púlpitu, sitiau junta'l arcu toral, es de piera de granu con cuerpu otogonal que descansa en basi galloná, assujetá por un pilal del mesmu material. Ampié dela escalera d'acessu ai una pileta d'augua bendita de piera de granu cona caçuela galloná. Amás, ampiés dela navi s'encuentra la tribuna, que s'alça sobri un arcu pocu arqueau i bóveda de cruzería mu prana. Mentris qu'anduvierun pallí los frairis de San Marcus de [[León]], la ilesia se benefició delos muebris i aperus que truxerun con segu, teniendu anguna ves hata cincu órganus, peru dentri los inciendus i los que trincarun, ugañu no quea nengunu.<ref>{{Cita web|url=https://www.turismoextremadura.com/es/explora/Conventual-Santiaguista-de-Calera-de-Leon/|título=La ilesia Santiagu Apostol|fechaacceso=14 de novembri del 2024|autor=Turismu Estremaúra}}</ref> === Monesteriu de Tentudía === [[Archivu:Monasterio_de_Tentudía.jpg|miniaturadeimagen|El Monesteriu de [[Tentudía]].|200x200px]] Esta obra es un emportanti conjuntu arquitetónicu d'estilu góticu mudéja catalagau de Bien d'Interés Coltural Nacional.La ilesia hue alçá sobri un umildi templu anteriol hechu en comemoración dela mítica batalla de [[Tentudía]]. Devió d'estal hormau por tres navis, comunicás por mé de hilás d'arcus de cantería, con una capilla de pranta quadrá ena navi central i otras mas chiqueninas, adosás alas laeras. El cerraeru sedría con una covija normal de maera, d'arti mudéja. Alos acaberus del [[Sigru XIV|siegru XIV]] huerun adosás al cabeceru dos capillas funerarias, enganchás conas navis laeras por mé dun reútu passillu aondi poemus encuentral a dos maestris dela Ordin de Santiagu, a ''Gonzalo Mexías'' i ''Fernando Oxores''.<ref name=":1" /><ref name=":4">{{Cita web|url=https://recorriendo.extremadurarural.es/recurso/469/|título=Monesteriu de Santa María de Tentudía - REDEX.|fechaacceso=14 de novembri del 2024|sitioweb=recorriendo.extremadurarural.es|idioma=es}}</ref> Las capillas laeras tien misterius d'azulejus, posterioris alas del altal mayol, entrepetandu unu a Santiagu, cavalleru en cavallu brancu, hateau con armaúra, con una banderina ena su manu chota, una espá ena sotra i tumbaus alos sus pies los enemigus vencíus en luchi. Arroea la sitación dos grandis arvus i está bordeá de senefa con ramais i guirlandas. Nel frontil dela mesa del altal ai una cartela cona imagi dela Vigin i el Zagalinu. La capilla de San Agustín tié nel su misteriu de loza al Santu caraitirizau de Pairi dela ilesia, con mitra i báculu, susteniendu ena su manu derecha la pruma de dotol i ena chota la ilesia del hundaol. El templu l'oficia la repolía imagi dela Vigin de [[Tentudía]], que da proteción de grandi enrazu endrentu i ahuera dela región. Es una imagi delas mentás de palmatoria i ena su cara s'aprecia l'almonía dela dolçura, cona magestá que los artistas del [[Sigru XVIII|siegru XVIII]] emprimían a tolas sus obras.<ref name=":1" /> Lo mas interessanti del [[Monesteriu]] es el misteriu mayol, hechu nel 1518 pol anombrau lozeru ''Niculoso Pisano'' assentau ena ciá de [[Sevilla]], aondi l'estilu mudéja se mestura cona rica almonía del su lindu coloríu, siendu unu delos conjuntus de loza mas emportantis dela península. Las sus demensionis sonin de tres con quarenta metrus d'altol por dos con sessenta i cincu metrus d'anchol, con un total de seiscientus quarenta azulejus. La obra entrepeta ena su mayoría con sitacionis marianas, refrexandu'l delicau arti d'esti grandi artista del Renacimientu. Pal lau derechu de l'altal junta una escrición s'encuentra la tumba del hundaol, ''Pelay Pérez Correa'', revestía d'azulejus del mesmu destraçu i estilu.<ref name=":1" /><ref name=":4" /> El claustru d'estilu mudéja cenzillu i costruíu con ladrillus, es una galería en quatru cachus con dos pisus montaus col baxeru de quatru arcus de meyu puntu i el alteru de cincu vanus de meyu puntu embaxaus. L'arquería s'assujeta en pilaris otogonais con basi i capitel i nel centru ai un algibi de grandi cabusía. Alos laus dela galería ain varias abitanças ronçosas cobiertas de tillis pranas de maera o conas bóvedas de cruzería. Tamién se costruyó una sacristía i tribuna, abertura de portás pa comunical l'ássidi conas capillas funerarias. Decenius endispués huerun restituías las tres navis del templu, queandu comu una ilesia d'única navi cobierta con bóvedas de cañón.<ref name=":1" /><ref name=":4" /> === Conventual santiaguista === [[Archivu:Conventual_Santiaguista.jpg|miniaturadeimagen|Claustru del conventual]] Es una costrución de piera de granu i con barru huerti, hecha alos acaberus del [[Sigru XV|siegru XV]], comu residencia mas ampria i holgona delos cavallerus qu'abitavan en [[Tentudía]]. Albergó por quarenta añus el Colegiu de San Marcus de [[León]] que la Ordin muó dendi la capital del antigu reinu nel 1562. Lo mesmu qu'el monesteriu de [[Tentudía]] el edificiu está declarau Bien d'Interés Estóricu Artísticu Nacional dendi'l [[1931]]. El su claustru de dupli pranta está costruiu con piera de granu i la su colunata, las artísticas bóvedas delas sus salonas i galerías enseñan abondu la belleza de l'estilu renacentista.<ref>{{Cita web|url=https://turismoententudia.es/listado/calera-de-leon/que-visitar/conventual-santiaguista/|título=Conventual Santiaguista – Turismo en Tentudia|fechaacceso=14 de novembri del 2024|idioma=es}}</ref> Del [[1930]] al [[1934]], esti anombrau menumentu hue ojetivu de varius ententus d'esmangajal-lu cona entención de proval las sus artísticas pieras pa mandal-las pa Almérica. Una delas sus estruturas mas emportantis es el claustru, de pranta quairá i dividíu en dos pisus montaus, col baxeru d'arcus de meyu puntu, que descansan sobri pilaris conas pilastras jónicas adosás i entopetás, col afechamientu en bóvedas de cruzería. Las abitanças monásticas mas polías estan ena pranta baxa destacandu la Sala delos Capítulus o delas Piñas, mentás assina por esponel las llavis delos niervus delas sus bóvedas adornás con froronis. Ena adornación de tou l'edificiu, ain tallás concunelas santiaguistas i santus d'armas.<ref name=":3">{{Cita web|url=https://www.pueblosmagicos.es/calera-de-leon/|título=Calera de León - Pueblos Mágicos|fechaacceso=14 de novembri del 2024|fecha=14 d'abril del 2024|idioma=es}}</ref> === Armita dela Muestra Señora delos Doloris === [[Archivu:Armita delos Doloris.jpg|miniaturadeimagen|175x175px|Armita delos Doloris]] Está nel arrayu'l puebru, nel caminu pa [[Tentudía]] i hue costruía a tencias delas dacionis delos vezinus del puebru alo largu de varius siegrus. Enque hue hecha comu armita-millaeru i mentá primeramenti comu armita de Muestra Señora delas Angustias, ara está hondamenti morificá polas retahilas d'entrevenencias, que huerun haziendu col passu los siegrus i possimenti nel barrocu. Es de demensionis chiqueninas, con una navi solu i con una covija a dos auguas. Lo mas senificativu, amás dela su portá prencipal o delos pies, es el tambol otogonal que s'assienta sobri la cabecera, qu'está cerrá con una cupulina. S'arremata esti cimborriu con un templi dela mesma pranta, coronau por un pináculu chiqueninu.<ref name=":3" /> La portá tieni un grandi valol práticu, d'ispiración crássica comu lo muestran los elementus que l'adornan. Tuvu en sotru tiempu un enrejau de maera que desseparava'l presbiteriu o lugal mas sacru, dela navi o terrenu laicu. L'ojetivu d'esti enrejau, era'l de protegel las conrelativas robanzinas i esvalijus, qu'avía al axual artísticu i letúrgicu del templu, assitiau ena su mayol parti nel mentau presbiteriu. Sonin caraitirísticas las sus alpoyatas de drentu, al mó d'assientus junta los cimientus delos murus.<ref>{{Cita web|url=https://tentudiaturismo.com/2018/08/02/ermita-nuestra-senora-de-los-dolores/|título=Armita de Muestra Señora delos Doloris en Tentudia Turismu|fechaacceso=14 de novembri del 2024|sitioweb=tentudiaturismo.com|archive-date=2024-09-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20240910062448/https://tentudiaturismo.com/2018/08/02/ermita-nuestra-senora-de-los-dolores/|dead-url=yes}}</ref> == Fiestas == === Romería de Tentudía === La Romería de [[Tentudía]] es un dissantu que se celebra tolos ochu de setiembri dendi la segundera metá del [[Sigru XIII|siegru XIII]] i tié mas de setecientus añus d'antigüedá. Quandu se costruyó'l Monesteriu, la devoción ala Vigin tuvu un grandi aúgi i aumentu, siendu mentá mesmamenti pol rei Alfonsu X El Sabiosu, enas sus celebris cantigas. Col passu del tiempu, la romería hue ganandu en popularidá i assestencia, por essu, alos acaberus del [[Sigru XIV|siegru XIV]], el rei ''Enrique II de Trastámara'' atorga al vicariu varius previlegius pal dissantu dela Vigin, qu'encruían el barajal el preciu del pagamentu d'assientus i baras alos feriegus. N'aquellus tiempus la assestencia a esta romería reballava las seis mil pessonas, que s'empicavan a venil dendi'l sul dela [[provincia de Badajós]] i tamién dela parti norti de [[Güelva]] i [[Sevilla]]. Sigún angunus datus, se pué izil que la romería de [[Tentudía]] es una delas mas antigas d'[[España]].<ref>{{Cita web|url=https://www.dip-badajoz.es/municipios/municipio_dinamico/fiestas/index_fiestas.php?codigo=026|título=Diputación de Badajoz. Entidades Locales, Comarcas y Partidos Judiciales. Calera de León|fechaacceso=14 de novembri del 2024|sitioweb=www.dip-badajoz.es|autor=Fiestas Locais}}</ref> Dendi la praça mayol dela villa, en ca aclarecel del día ochu de [[setiembri]], sali la muestra imagi dela Vigin de [[Tentudía]], patrona de Calera de León i dela comarca de [[Tentudía]], acompañá de romerus i pelegrinus hazia'l Monesteriu de [[Tentudía]], pa espressal la su devoción ala su patrona. Tous en pelegrinación esmiençan el caminu de nuevi kilometrus acompañandu ala Vigin, qu'angunas vezis se hazi pesau, peru aluegu tó s'aborra cona frorencia delos paisagis, l'airi frescu dela sierra i las paranças pal descansaeru, aondi los romerus puen proval los ducis tradicionais i las viandas dela tierra, basás mayolmenti enos produtus del cochinu ibéricu.<ref name=":5">{{Cita web|url=https://www.caleradeleon.com/gastronomia-y-fiestas/|título=Gastronomía y Fiestas – Ayuntamiento Calera de León|fechaacceso=14 de novembri del 2024|idioma=es}}</ref> === Mas fiestas d'interés === * San Marcus: dentri los días 24 al 26 d'[[abril]]. * San Isidru Labraol: del 15 al 18 de [[mayu]]. * Abaxá dela Vigin de [[Tentudía]] del Monesteriu: el 15 d'[[abostu]]. * Ferias i Fiestas n'Onol ala Vigin de [[Tentudía]]: del 7 al 10 de [[setiembri]]. * Feria del Piñón: La Puenti dela Inmaculá, en [[Diziembri|deziembri]].<ref name=":5" /> == Demografía == Cuenta con una puebración de novecientus dozi abitantis sigún el INE del [[2025]]. {{Gráfica de evolución|color_2=OceanBlue|color_3=OceanBlue|tipo=demográfica|posición=center|nombre=Calera de León<ref name = Evo>{{cita web|url=https://www.ine.es/intercensal/intercensal.do?search=3&codigoProvincia=06&codigoMunicipio=026&btnBuscarCod=Consultar+selecci%C3%B3n|título=Alteracionis delos monicipius enos Census de Puebración dendi'l 1842|autor=Estitutu Nacional d'Estaística (INE)|fechaacceso= 12 d'aneru del 2025}} </ref>|1842|1251|1857|1709|1860|1721|1877|2326|1887|2177|1897|2183|1900|2212|1910|2543|1920|2570|1930|2560|1940|2525|1950|2612|1960|2460|1970|1733|1981|1290|1991|1209|2001|1084|2011|1037|2021|949|2025|912|notas=<small>{{leyenda|#99B2FF|[[Puebración de diretu]] sigún los [[censu de puebración|census de puebración]] del [[Instituto Nacional de Estadística (España)|INE]].}}{{leyenda|#007fcc|[[Puebración de hechu]] sigún los [[censu de puebración|census de puebración]] del [[Instituto Nacional de Estadística (España)|INE]].}}</small>}}<!-- El consenso sobre esta gráfica de censos no permite añadir datos del padrón a la gráfica, por lo que el dato siguiente al censo de 2021 será el censo de 2031. --> == Referencias == <references /> == Atijus p'ahuera == {{commonscat}} * [https://www.caleradeleon.com/ web Calera de León] Página web. * [https://www.worldpostalcodes.org/es/espana/codigo-postal/06292 cóigu postal] Calera de León. {{Control de autoridades}} [[Categoría:Monecipius dela provincia Badajós]] [[Categoría:Badajós]] nbg3pwgpgcve73q1o37159u2xqtjm1x 144534 144524 2026-10-09T11:01:33Z Acuxhinu 3347 /* Demografía */ 144534 wikitext text/x-wiki {{Ficha de entidad subnacional}} '''Calera de León''' es un monicipiu [[Estremeñus (gentiliciu)|estremeñu]] dela [[provincia de Badajós]], qu'está ena [[comunidá utónoma|Comunidá Utónoma]] d'[[Estremaúra]]. Perteneci tamién ala comarca de [[Tentudía]] i al partíu judizial de [[Çafra]]. Tieni una puebración de novecientus dozi abitantis sigún el INE del [[2025]]. == Sitiación == Está assitiá nuna colina de setecientus nuevi metrus i tolos sus alreoris andan enllenus de sierras i colinas que pertenecin ala Sierra de [[Tentudía]]. Envera del monicipiu se halla'l monti [[Tentudía]], el de mas altol dela [[provincia de Badajós]] con mil cientu quatru metrus sobri'l nivel dela [[mari]].<ref name=":0">{{Cita web|url=https://tentudia.com/comarca/localidades/calera-de-leon/|título=Calera de León|fechaacceso=14 de novembri del 2024|sitioweb=Centru de Desenrou Comarcal de Tentudía|idioma=es}}</ref> Los rius Ardila i Bodión traviessan el su términu monicipal i nel Bodión s'á costruíu una presa mentá [[Tentudía]], qu'acupa setenta estarias i tieni una cabusía d'augua de cincu ectómetrus cúbicus. Amás d'arranchal a ochu monicipius dela Mancomunidá de [[Tentudía]], la presa es un veru paraisu palos pescaoris polas sus carpas, tencas i las demás especiis.<ref name=":6" /> Está ena comarca de [[Tentudía]] i respondi al partíu judizial de [[Çafra]]. Dendi la ciá de [[Badajós (Monicipiu)|Badajós]] ain cientu venti seis quilometrus i dendi la ciá de [[Sevilla]] ain cientu unu quilometrus, La su puebración del [[2017]] era de novecientus noventa i nuevi abitantis i nel [[2025]] de novecientus dozi abitantis sigún el INE.<ref>{{Cita web|url=https://www.mjusticia.gob.es/es/JusticiaEspana/OrganizacionJusticia/InstLibraryCartographyJudProv/Badajoz/Zafra.pdf|título=Partíu Judizial|fechaacceso=14 de novembri del 2024|autor=Menisteriu de Justicia}}</ref> == Estoria == Es un puebru de naceru inciertu, enque duranti l'[[Imperiu romanu]] hué l'antiga ''Cúriga'', mentá por Pliniu comu otava casona ena vía romana d'Antoninu, de [[Méria]] pa Ayamonti. N'estas tierras s'assentarun anteriolmenti las tribus ''ies'', qu'eran los ascendientis delos [[iberus]]. Quandu la dominación arabi se le mentó comu Al-Caxera, que quié izil La Branca, peru el su verdaeru renombri estóricu es dela reconquista ena metá del siegru XIII.<ref name=":6" /> Pola reconquista de [[Sevilla]] pol rei Fernandu III, El Santu, esti l'encargó al maestri santiaguista ''Pelay Pérez Correa'' atacal a un exércitu sarracenu que estava enos puertus d'estas sierras, alibrandu una ferós batalla i viendu que s'escurecía sin decedil-si la vitoria, el valerosu capitán cramó ala Vigin dandu gritíus ''¡Santa María deten tu día!'', i referi la tradición qu'el sol s'aparó nel orizonti, comu enos tiempus bíblicus, pa premitil alos cristianus l'alampau trunfu.<ref name=":0" /><ref name=":6" /> Ena acordança d'esti fenómenu, el maestri encargó alçal un templu ena cumbrera del monti mas altu, el qual hue entangarillau ala crassi de monesteriu pol papa León X nel 1514 i que hue cabecera dela Vicaría de Tudía, ala que pertenecían nuevi puebrus dela zona i albergó una escuela d'umanidais, qu'era la mas emportanti d'[[Estremaúra]], ata la su desparición a mediaus del [[Sigru XIX|siegru XIX]].<ref name=":0" /><ref name=":6">{{Cita web|url=https://www.dip-badajoz.es/municipios/municipio_dinamico/historia/index_historia.php?codigo=026|título=Diputación de Badajoz. Entidades Locales, Comarcas y Partidos Judiciales. Calera de León|fechaacceso=14 de novembri del 2024|sitioweb=www.dip-badajoz.es}}</ref> Endispués dela costrución d'esti templu, al que se le hue dotandu de grandis rentas i cona edificación aluspués del Conventual Santiaguista, Calera de León passó a sel unu delos centrus mas senificativus dela Ordin de Santiagu. Hata'l 1873 hue dela diócesis del ''Priorato de San Marcos de [[León]]'' i a raís d'entocis passó ala jurición dela diócesis de [[Badajós]].<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Cita web|url=https://www.turismobadajoz.es/monasterio-de-tentudia/|título=Monasterio de Tentudía|fechaacceso=14 de novembri del 2024|apellido=Visiteu|fecha=2022-09-08|sitioweb=Turismo Badajoz|idioma=es}}</ref> Dendi'l 1834 queó ayuntau nel partiu judizial de [[Huenti de Cantus|Huenti Cantus]] i nel censu del 1842 contava con trezientus dezinuevi hogaris i mil dozientus cincuenta i un vezinus. Dendi l'aprovación dela Costitución, el puebru se hizu [[Monicípiu|monicipiu costitucional]] ena [[Comunidá utónoma|Comunidá Utónoma]] d'[[Estremaúra]].<ref name=":1" /> == Patrimoñu == === La ilesia Santiagu Apostol === [[Archivu:Iglesia_de_Santiago_Apóstol,_Calera_de_León.jpg|miniaturadeimagen|La ilesia de Santiagu Apostol]] Envera'l claustru s'encuentra la ilesia de Santiagu Apostol, costruía a manu con barru huerti, ladrillu i pieras con altus murus. La su fachá es mu inregulal hormandu un componimientu velumétricu aondi sobrissali una escalera de caracol, estribus acopraus i un campanariu barrocu del [[Sigru XVIII|siegru XVIII]]. Es una obra gótica tardía, d'acaberus del [[Sigru XV|siegru XV]], es duna navi namás i duna grandi ampritú, con quatru capillas hornichis nel laeru dela Epístola, sacrestía i la capilla del bautismu, qu'es oi el Sagrariu. Tié una bóveda de cruzería en horma d'estrella, cúyus niervus descansan en pilaris costituíus por semicolunas acoprás. Las capillas hornichis tien bovedinas de cruzería, ena su variedá d'espeju sobri arcus de meyu puntu.<ref name=":2">{{Cita web|url=https://turismoententudia.es/listado/calera-de-leon/que-visitar/parroquia-santiago-apostol/|título=Parroquia Santiago Apostol – Turismo en Tentudia|fechaacceso=14 de novembri del 2024|idioma=es}}</ref> La portá prencipal del templu es renacentista, adintelá, con quatru colunas toscanas i hornichis vazíus enos entrecolunius, quatru candelabrus por coronamientu i tímpanu nel arcu. La del lau de l'Evangeliu es gótica, acabijá en toça, con dos quartus de reondel i hornichi vazíu. El misteriu mayol está hormau por ochu liençus d'''Eduardo Acosta,'' que entrepetan alos quatru evangelistas, sitacionis dela batalla de [[Tentudía]], cona aparición dela Vigin a ''Pérez Correa'' i amás coronandu l'escena la figura a cavallu del Apostol Santiagu.<ref name=":2" /> El hornichi está acupau por una talla de maera del Cristu Encruzijau, datá nel [[Sigru XVI|siegru XVI]], qu'á siu restaurá. Enas alvidrieras poemus guipal la frol de lis qu'entrepreta el trunfu i la espá dela Ordin de Santiagu. El púlpitu, sitiau junta'l arcu toral, es de piera de granu con cuerpu otogonal que descansa en basi galloná, assujetá por un pilal del mesmu material. Ampié dela escalera d'acessu ai una pileta d'augua bendita de piera de granu cona caçuela galloná. Amás, ampiés dela navi s'encuentra la tribuna, que s'alça sobri un arcu pocu arqueau i bóveda de cruzería mu prana. Mentris qu'anduvierun pallí los frairis de San Marcus de [[León]], la ilesia se benefició delos muebris i aperus que truxerun con segu, teniendu anguna ves hata cincu órganus, peru dentri los inciendus i los que trincarun, ugañu no quea nengunu.<ref>{{Cita web|url=https://www.turismoextremadura.com/es/explora/Conventual-Santiaguista-de-Calera-de-Leon/|título=La ilesia Santiagu Apostol|fechaacceso=14 de novembri del 2024|autor=Turismu Estremaúra}}</ref> === Monesteriu de Tentudía === [[Archivu:Monasterio_de_Tentudía.jpg|miniaturadeimagen|El Monesteriu de [[Tentudía]].|200x200px]] Esta obra es un emportanti conjuntu arquitetónicu d'estilu góticu mudéja catalagau de Bien d'Interés Coltural Nacional.La ilesia hue alçá sobri un umildi templu anteriol hechu en comemoración dela mítica batalla de [[Tentudía]]. Devió d'estal hormau por tres navis, comunicás por mé de hilás d'arcus de cantería, con una capilla de pranta quadrá ena navi central i otras mas chiqueninas, adosás alas laeras. El cerraeru sedría con una covija normal de maera, d'arti mudéja. Alos acaberus del [[Sigru XIV|siegru XIV]] huerun adosás al cabeceru dos capillas funerarias, enganchás conas navis laeras por mé dun reútu passillu aondi poemus encuentral a dos maestris dela Ordin de Santiagu, a ''Gonzalo Mexías'' i ''Fernando Oxores''.<ref name=":1" /><ref name=":4">{{Cita web|url=https://recorriendo.extremadurarural.es/recurso/469/|título=Monesteriu de Santa María de Tentudía - REDEX.|fechaacceso=14 de novembri del 2024|sitioweb=recorriendo.extremadurarural.es|idioma=es}}</ref> Las capillas laeras tien misterius d'azulejus, posterioris alas del altal mayol, entrepetandu unu a Santiagu, cavalleru en cavallu brancu, hateau con armaúra, con una banderina ena su manu chota, una espá ena sotra i tumbaus alos sus pies los enemigus vencíus en luchi. Arroea la sitación dos grandis arvus i está bordeá de senefa con ramais i guirlandas. Nel frontil dela mesa del altal ai una cartela cona imagi dela Vigin i el Zagalinu. La capilla de San Agustín tié nel su misteriu de loza al Santu caraitirizau de Pairi dela ilesia, con mitra i báculu, susteniendu ena su manu derecha la pruma de dotol i ena chota la ilesia del hundaol. El templu l'oficia la repolía imagi dela Vigin de [[Tentudía]], que da proteción de grandi enrazu endrentu i ahuera dela región. Es una imagi delas mentás de palmatoria i ena su cara s'aprecia l'almonía dela dolçura, cona magestá que los artistas del [[Sigru XVIII|siegru XVIII]] emprimían a tolas sus obras.<ref name=":1" /> Lo mas interessanti del [[Monesteriu]] es el misteriu mayol, hechu nel 1518 pol anombrau lozeru ''Niculoso Pisano'' assentau ena ciá de [[Sevilla]], aondi l'estilu mudéja se mestura cona rica almonía del su lindu coloríu, siendu unu delos conjuntus de loza mas emportantis dela península. Las sus demensionis sonin de tres con quarenta metrus d'altol por dos con sessenta i cincu metrus d'anchol, con un total de seiscientus quarenta azulejus. La obra entrepeta ena su mayoría con sitacionis marianas, refrexandu'l delicau arti d'esti grandi artista del Renacimientu. Pal lau derechu de l'altal junta una escrición s'encuentra la tumba del hundaol, ''Pelay Pérez Correa'', revestía d'azulejus del mesmu destraçu i estilu.<ref name=":1" /><ref name=":4" /> El claustru d'estilu mudéja cenzillu i costruíu con ladrillus, es una galería en quatru cachus con dos pisus montaus col baxeru de quatru arcus de meyu puntu i el alteru de cincu vanus de meyu puntu embaxaus. L'arquería s'assujeta en pilaris otogonais con basi i capitel i nel centru ai un algibi de grandi cabusía. Alos laus dela galería ain varias abitanças ronçosas cobiertas de tillis pranas de maera o conas bóvedas de cruzería. Tamién se costruyó una sacristía i tribuna, abertura de portás pa comunical l'ássidi conas capillas funerarias. Decenius endispués huerun restituías las tres navis del templu, queandu comu una ilesia d'única navi cobierta con bóvedas de cañón.<ref name=":1" /><ref name=":4" /> === Conventual santiaguista === [[Archivu:Conventual_Santiaguista.jpg|miniaturadeimagen|Claustru del conventual]] Es una costrución de piera de granu i con barru huerti, hecha alos acaberus del [[Sigru XV|siegru XV]], comu residencia mas ampria i holgona delos cavallerus qu'abitavan en [[Tentudía]]. Albergó por quarenta añus el Colegiu de San Marcus de [[León]] que la Ordin muó dendi la capital del antigu reinu nel 1562. Lo mesmu qu'el monesteriu de [[Tentudía]] el edificiu está declarau Bien d'Interés Estóricu Artísticu Nacional dendi'l [[1931]]. El su claustru de dupli pranta está costruiu con piera de granu i la su colunata, las artísticas bóvedas delas sus salonas i galerías enseñan abondu la belleza de l'estilu renacentista.<ref>{{Cita web|url=https://turismoententudia.es/listado/calera-de-leon/que-visitar/conventual-santiaguista/|título=Conventual Santiaguista – Turismo en Tentudia|fechaacceso=14 de novembri del 2024|idioma=es}}</ref> Del [[1930]] al [[1934]], esti anombrau menumentu hue ojetivu de varius ententus d'esmangajal-lu cona entención de proval las sus artísticas pieras pa mandal-las pa Almérica. Una delas sus estruturas mas emportantis es el claustru, de pranta quairá i dividíu en dos pisus montaus, col baxeru d'arcus de meyu puntu, que descansan sobri pilaris conas pilastras jónicas adosás i entopetás, col afechamientu en bóvedas de cruzería. Las abitanças monásticas mas polías estan ena pranta baxa destacandu la Sala delos Capítulus o delas Piñas, mentás assina por esponel las llavis delos niervus delas sus bóvedas adornás con froronis. Ena adornación de tou l'edificiu, ain tallás concunelas santiaguistas i santus d'armas.<ref name=":3">{{Cita web|url=https://www.pueblosmagicos.es/calera-de-leon/|título=Calera de León - Pueblos Mágicos|fechaacceso=14 de novembri del 2024|fecha=14 d'abril del 2024|idioma=es}}</ref> === Armita dela Muestra Señora delos Doloris === [[Archivu:Armita delos Doloris.jpg|miniaturadeimagen|175x175px|Armita delos Doloris]] Está nel arrayu'l puebru, nel caminu pa [[Tentudía]] i hue costruía a tencias delas dacionis delos vezinus del puebru alo largu de varius siegrus. Enque hue hecha comu armita-millaeru i mentá primeramenti comu armita de Muestra Señora delas Angustias, ara está hondamenti morificá polas retahilas d'entrevenencias, que huerun haziendu col passu los siegrus i possimenti nel barrocu. Es de demensionis chiqueninas, con una navi solu i con una covija a dos auguas. Lo mas senificativu, amás dela su portá prencipal o delos pies, es el tambol otogonal que s'assienta sobri la cabecera, qu'está cerrá con una cupulina. S'arremata esti cimborriu con un templi dela mesma pranta, coronau por un pináculu chiqueninu.<ref name=":3" /> La portá tieni un grandi valol práticu, d'ispiración crássica comu lo muestran los elementus que l'adornan. Tuvu en sotru tiempu un enrejau de maera que desseparava'l presbiteriu o lugal mas sacru, dela navi o terrenu laicu. L'ojetivu d'esti enrejau, era'l de protegel las conrelativas robanzinas i esvalijus, qu'avía al axual artísticu i letúrgicu del templu, assitiau ena su mayol parti nel mentau presbiteriu. Sonin caraitirísticas las sus alpoyatas de drentu, al mó d'assientus junta los cimientus delos murus.<ref>{{Cita web|url=https://tentudiaturismo.com/2018/08/02/ermita-nuestra-senora-de-los-dolores/|título=Armita de Muestra Señora delos Doloris en Tentudia Turismu|fechaacceso=14 de novembri del 2024|sitioweb=tentudiaturismo.com|archive-date=2024-09-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20240910062448/https://tentudiaturismo.com/2018/08/02/ermita-nuestra-senora-de-los-dolores/|dead-url=yes}}</ref> == Fiestas == === Romería de Tentudía === La Romería de [[Tentudía]] es un dissantu que se celebra tolos ochu de setiembri dendi la segundera metá del [[Sigru XIII|siegru XIII]] i tié mas de setecientus añus d'antigüedá. Quandu se costruyó'l Monesteriu, la devoción ala Vigin tuvu un grandi aúgi i aumentu, siendu mentá mesmamenti pol rei Alfonsu X El Sabiosu, enas sus celebris cantigas. Col passu del tiempu, la romería hue ganandu en popularidá i assestencia, por essu, alos acaberus del [[Sigru XIV|siegru XIV]], el rei ''Enrique II de Trastámara'' atorga al vicariu varius previlegius pal dissantu dela Vigin, qu'encruían el barajal el preciu del pagamentu d'assientus i baras alos feriegus. N'aquellus tiempus la assestencia a esta romería reballava las seis mil pessonas, que s'empicavan a venil dendi'l sul dela [[provincia de Badajós]] i tamién dela parti norti de [[Güelva]] i [[Sevilla]]. Sigún angunus datus, se pué izil que la romería de [[Tentudía]] es una delas mas antigas d'[[España]].<ref>{{Cita web|url=https://www.dip-badajoz.es/municipios/municipio_dinamico/fiestas/index_fiestas.php?codigo=026|título=Diputación de Badajoz. Entidades Locales, Comarcas y Partidos Judiciales. Calera de León|fechaacceso=14 de novembri del 2024|sitioweb=www.dip-badajoz.es|autor=Fiestas Locais}}</ref> Dendi la praça mayol dela villa, en ca aclarecel del día ochu de [[setiembri]], sali la muestra imagi dela Vigin de [[Tentudía]], patrona de Calera de León i dela comarca de [[Tentudía]], acompañá de romerus i pelegrinus hazia'l Monesteriu de [[Tentudía]], pa espressal la su devoción ala su patrona. Tous en pelegrinación esmiençan el caminu de nuevi kilometrus acompañandu ala Vigin, qu'angunas vezis se hazi pesau, peru aluegu tó s'aborra cona frorencia delos paisagis, l'airi frescu dela sierra i las paranças pal descansaeru, aondi los romerus puen proval los ducis tradicionais i las viandas dela tierra, basás mayolmenti enos produtus del cochinu ibéricu.<ref name=":5">{{Cita web|url=https://www.caleradeleon.com/gastronomia-y-fiestas/|título=Gastronomía y Fiestas – Ayuntamiento Calera de León|fechaacceso=14 de novembri del 2024|idioma=es}}</ref> === Mas fiestas d'interés === * San Marcus: dentri los días 24 al 26 d'[[abril]]. * San Isidru Labraol: del 15 al 18 de [[mayu]]. * Abaxá dela Vigin de [[Tentudía]] del Monesteriu: el 15 d'[[abostu]]. * Ferias i Fiestas n'Onol ala Vigin de [[Tentudía]]: del 7 al 10 de [[setiembri]]. * Feria del Piñón: La Puenti dela Inmaculá, en [[Diziembri|deziembri]].<ref name=":5" /> == Demografía == Cuenta con una puebración de novecientus dozi abitantis sigún el INE del [[2025]]. {{Gráfica de evolución|color_2=OceanBlue|color_3=OceanBlue|tipo=demográfica|posición=center|nombre=Calera de León<ref name = Evo>{{cita web|url=https://www.ine.es/intercensal/intercensal.do?search=3&codigoProvincia=06&codigoMunicipio=026&btnBuscarCod=Consultar+selecci%C3%B3n|título=Alteracionis delos monicipius enos Census de Puebración dendi'l 1842|autor=Estitutu Nacional d'Estaística (INE)|fechaacceso= 12 d'aneru del 2025}} </ref>|1842|1251|1857|1709|1860|1721|1877|2326|1887|2177|1897|2183|1900|2212|1910|2543|1920|2570|1930|2560|1940|2525|1950|2612|1960|2460|1970|1733|1981|1290|1991|1209|2001|1084|2011|1037|2021|949|2025|912|notas=<small>{{leyenda|#99B2FF|[[Puebración de diretu]] sigún los [[censu de puebración|census de puebración]] del [[Instituto Nacional de Estadística (España)|INE]].}}{{leyenda|#007fcc|[[Puebración de hechu]] sigún los [[censu de puebración|census de puebración]] del [[Instituto Nacional de Estadística (España)|INE]].}}</small>}}<!-- El consenso sobre esta gráfica de censos no permite añadir datos del padrón a la gráfica, por lo que el dato siguiente al censo de 2021 será el censo de 2031. --> == Referencias == <references /> == Atijus p'ahuera == {{commonscat}} * [https://www.caleradeleon.com/ web Calera de León] Página web. * [https://www.worldpostalcodes.org/es/espana/codigo-postal/06292 cóigu postal] Calera de León. {{Control de autoridades}} [[Categoría:Monecipius dela provincia Badajós]] [[Categoría:Badajós]] hakrpt0o4kwf9rnn64vfsa4sszfvuok Segura de León 0 11097 144525 132823 2026-10-09T08:34:50Z Acuxhinu 3347 añidil enteracionis 144525 wikitext text/x-wiki {{ficha de entidad subnacional}} '''Segura de León''' es un monicipio estremeñu dela provincia de Badajós, ena comunidá utónoma d’Estremaúra, que perteneci ala comarca de Tentudía, al partíu judizial de Frexenal dela Sierra i tieni una puebración de mil setecientus cinqüenta i ochu abitantis sigún el INE del añu 2025. == '''Sitación''' == Está en meyu del triángulu hormau polos monicipius de Bonal dela Sierra, Cabeça la Vaca i Huentis de León. Hue dela Ordin de Santiagu junta las puebracionis d’al reol comu Cañaveral de León i Arroyumolinus de León, ena provincia de Güelva ena Andaluzía i Calera de León i Huenis de León, ena provincia de Badajós ena Estremaúra, Perteneci ala comarca de Tentudía i al partíu judizial de Frexenal dela Sierra, amás la su economía prencipal es la ganaería i la agricultura. == '''Estoria''' == La su nacencia ena estoria hue quandu’l maestri ''Pelayo Pérez Correa'' concedió el hueru de puebración al conceju nel 1274, segregandu’l su territoriu dela donación de Montemolín del añu 1248, enque varius puebrus i colturas ya avían dexau las sus huélligas n’estas tierras. Dela epoca anterior ala romana, es l‘assentamientu célticu dela sierra dela Martela, nel que s’encuentró un pobrau ena sierra con esti nombri, abitau dentri los siegrus IV i I a. C, aondi un vezinu dun puebru d’al reol halló quatru pieças d’oru labrau, que huerun mentás comu el Tesoru dela Sierra dela Martela i dentri ellas ai un pendentil cona horma duna bellota. Esti pendentil vieni nel escúu del puebru. L’assentamientu del Sejo, las villas romanas delos Villaris, la delos Regíus o la del Torreón, envera del Santuariu del Cristu dela Reja, huerun abitaus ena epoca imperial, dentri los siegrus I i V d. C. Dela presencia visigoda está comu testigu’l sustén del’altal dela capilla dela Anunciación i un elementu de marmu que s’á güeltu a aprovechal comu sillal ena torri dela parroquia, lo que mos endica que puu avel un templu enos siegrus VII i VIII nel mesmu sitiu nel que ugañu está l’ilesia parroquial. La huélliga mosulmana la encontramus nel castillu i puebrau de Gigonza, qu’era la ''Sigunza'' árabi ena sierra del su mesmu nombri, nel lau isquierdu del ríu Ardila. Nel castillu se puein guipal posás de liençus de muralla, assina comu posás cerámicas esperriás pol arrabal del ''hisn'' o fortaleza. Desta ''Sigunza'', a meyu caminu nel recorríu dendi Sevilla a Badajós, mos habra’l geógrafu árabi Al-Idrisi que vivió nel siegru XII. La Conquista cristiana de Segura de León la hizun los cavallerus dela Ordin de Santiagu, que costruyerun el castillu i encorporarun el puebru alos territorius dela Ordin de Santiagu, endrentu del reinu de León. L’estoria dela villa queó estricamenti vinculá a esta ordin dendi’l siegru XIII hata’l siegru XIX, n’estitucionis comu la Encomienda Mayol de León, destinguía nel 1833, o la Vicaría de Tentudía, que hue traía dendi Calera de León pal 1791 i anduvu en Segura de León hata’l 1873, siendu pertenencia dela diócesi del Priolatu de San Marcus de León. Tó estu, hizu que grandis pessonagis de deferentis epocas hueran destinguíus comu Comendaoris Mayoris cona séi ena villa. Nel 1594 Segura de León i Casas del Monti en Caçris,  tenían la pertenencia al reinu de León dela Ordin de Santiagu i cuentava con quinientus cinqüenta i cincu vezinus d’apechugui. Acabijá la Conquista, la genti del puebru ahiló pala conquista delas tierras encontrás pal sotru lau del océanu Alánticu i conas riquezas ganás enas Indias se hizierun obras enas ilesias i armitas dela puebración. Endispués delas revolucionis liberais, se hue aborrandu’l su passau santiaguista, tantu que quandu se hizu’l su escúu d’armas a acaberus del siegru xix, no tenía la crus de Santiagu dentri los sus quartelis. Dendi’l 1834 queó integrau nel partíu judizial de Frexenal dela Sierra i pal 1842 tenía nel censu setecientus quarenta hogaris i dos mil setecientus abitantis. Dispués del 1975 passa a sel monicipiu costitucional ena región d’Estremaúra. == '''Patrimoñu''' == * L’ilesia de Muestra Señora dela Ansunción, del siegru XIII. Es la ilesia parroquial católica embaxu l’avogación dela Muestra Señora dela Ansunción, ena archidiócesi de Méria-Badajós. * El castillu de Segura de León, del siegru XIV. Es una costrución santiaguista qu’á síu las hechuras del puebru dendi la Conquista i amás ai que mental qu’el castillu á llegau a ugañu nun perfetu estau de conservancia. * La cañá Real Leonesa Ociental. Qu’era el passu del ganau ena trasumancia. * L’armita del Cristu dela Reja, del siegru XVI'''.''' Izin los aconteceris qu’un labraol encuentró un cruzifixu quandu arava n’essas tierras cona reja del su arau. Es la prencipal seña d’entidá religiosa del puebru. == '''Fiestas''' == La mas emportanti es en setiembri i es mentá comu Las Capeas, que sonin en onol al Santísimu Cristu dela Reja, declarás fiestas d’interés turísticu d’Estremaúra. Se celebran possimenti dendi’l trezi al deziochu de setiembri i se hechan al reol de cientu cinqüenta vaquillas n’essus días. == '''Demografía''' == Tien una puebración de 1758 abitantis sigún el INE del 2025. {| class="wikitable" |'''Gráfica de evolución demográfica de Segura de León entre 1842 y 2021''' |- | |- |color #99B2FF Población de derecho según los censos de población del INEcolor #007fcc Población de hecho según los censos de población del INE |} == Guipal tamién == *[[Capeas de Segura de León]] == Referencias == {{listaref}} [[Categoría:Monecipius dela provincia Badajós]] sfd2s47z95xibydohzuq135kbmguiif 144526 144525 2026-10-09T08:52:57Z Acuxhinu 3347 demografía 144526 wikitext text/x-wiki {{ficha de entidad subnacional}} '''Segura de León''' es un monicipio estremeñu dela provincia de Badajós, ena comunidá utónoma d’Estremaúra, que perteneci ala comarca de Tentudía, al partíu judizial de Frexenal dela Sierra i tieni una puebración de mil setecientus cinqüenta i ochu abitantis sigún el INE del añu 2025. == '''Sitación''' == Está en meyu del triángulu hormau polos monicipius de Bonal dela Sierra, Cabeça la Vaca i Huentis de León. Hue dela Ordin de Santiagu junta las puebracionis d’al reol comu Cañaveral de León i Arroyumolinus de León, ena provincia de Güelva ena Andaluzía i Calera de León i Huenis de León, ena provincia de Badajós ena Estremaúra, Perteneci ala comarca de Tentudía i al partíu judizial de Frexenal dela Sierra, amás la su economía prencipal es la ganaería i la agricultura. == '''Estoria''' == La su nacencia ena estoria hue quandu’l maestri ''Pelayo Pérez Correa'' concedió el hueru de puebración al conceju nel 1274, segregandu’l su territoriu dela donación de Montemolín del añu 1248, enque varius puebrus i colturas ya avían dexau las sus huélligas n’estas tierras. Dela epoca anterior ala romana, es l‘assentamientu célticu dela sierra dela Martela, nel que s’encuentró un pobrau ena sierra con esti nombri, abitau dentri los siegrus IV i I a. C, aondi un vezinu dun puebru d’al reol halló quatru pieças d’oru labrau, que huerun mentás comu el Tesoru dela Sierra dela Martela i dentri ellas ai un pendentil cona horma duna bellota. Esti pendentil vieni nel escúu del puebru. L’assentamientu del Sejo, las villas romanas delos Villaris, la delos Regíus o la del Torreón, envera del Santuariu del Cristu dela Reja, huerun abitaus ena epoca imperial, dentri los siegrus I i V d. C. Dela presencia visigoda está comu testigu’l sustén del’altal dela capilla dela Anunciación i un elementu de marmu que s’á güeltu a aprovechal comu sillal ena torri dela parroquia, lo que mos endica que puu avel un templu enos siegrus VII i VIII nel mesmu sitiu nel que ugañu está l’ilesia parroquial. La huélliga mosulmana la encontramus nel castillu i puebrau de Gigonza, qu’era la ''Sigunza'' árabi ena sierra del su mesmu nombri, nel lau isquierdu del ríu Ardila. Nel castillu se puein guipal posás de liençus de muralla, assina comu posás cerámicas esperriás pol arrabal del ''hisn'' o fortaleza. Desta ''Sigunza'', a meyu caminu nel recorríu dendi Sevilla a Badajós, mos habra’l geógrafu árabi Al-Idrisi que vivió nel siegru XII. La Conquista cristiana de Segura de León la hizun los cavallerus dela Ordin de Santiagu, que costruyerun el castillu i encorporarun el puebru alos territorius dela Ordin de Santiagu, endrentu del reinu de León. L’estoria dela villa queó estricamenti vinculá a esta ordin dendi’l siegru XIII hata’l siegru XIX, n’estitucionis comu la Encomienda Mayol de León, destinguía nel 1833, o la Vicaría de Tentudía, que hue traía dendi Calera de León pal 1791 i anduvu en Segura de León hata’l 1873, siendu pertenencia dela diócesi del Priolatu de San Marcus de León. Tó estu, hizu que grandis pessonagis de deferentis epocas hueran destinguíus comu Comendaoris Mayoris cona séi ena villa. Nel 1594 Segura de León i Casas del Monti en Caçris,  tenían la pertenencia al reinu de León dela Ordin de Santiagu i cuentava con quinientus cinqüenta i cincu vezinus d’apechugui. Acabijá la Conquista, la genti del puebru ahiló pala conquista delas tierras encontrás pal sotru lau del océanu Alánticu i conas riquezas ganás enas Indias se hizierun obras enas ilesias i armitas dela puebración. Endispués delas revolucionis liberais, se hue aborrandu’l su passau santiaguista, tantu que quandu se hizu’l su escúu d’armas a acaberus del siegru xix, no tenía la crus de Santiagu dentri los sus quartelis. Dendi’l 1834 queó integrau nel partíu judizial de Frexenal dela Sierra i pal 1842 tenía nel censu setecientus quarenta hogaris i dos mil setecientus abitantis. Dispués del 1975 passa a sel monicipiu costitucional ena región d’Estremaúra. == '''Patrimoñu''' == * L’ilesia de Muestra Señora dela Ansunción, del siegru XIII. Es la ilesia parroquial católica embaxu l’avogación dela Muestra Señora dela Ansunción, ena archidiócesi de Méria-Badajós. * El castillu de Segura de León, del siegru XIV. Es una costrución santiaguista qu’á síu las hechuras del puebru dendi la Conquista i amás ai que mental qu’el castillu á llegau a ugañu nun perfetu estau de conservancia. * La cañá Real Leonesa Ociental. Qu’era el passu del ganau ena trasumancia. * L’armita del Cristu dela Reja, del siegru XVI'''.''' Izin los aconteceris qu’un labraol encuentró un cruzifixu quandu arava n’essas tierras cona reja del su arau. Es la prencipal seña d’entidá religiosa del puebru. == '''Fiestas''' == La mas emportanti es en setiembri i es mentá comu Las Capeas, que sonin en onol al Santísimu Cristu dela Reja, declarás fiestas d’interés turísticu d’Estremaúra. Se celebran possimenti dendi’l trezi al deziochu de setiembri i se hechan al reol de cientu cinqüenta vaquillas n’essus días. == '''Demografía''' == Tien una puebración de 1758 abitantis sigún el INE del 2025. {{Gráfica de evolución|color_2=OceanBlue|color_3=OceanBlue|tipo=demográfica|posición=center|nombre=Segura de León<ref name = Evo>{{cita web|url=https://www.ine.es/intercensal/intercensal.do?search=3&codigoProvincia=06&codigoMunicipio=124&btnBuscarCod=Consultar+selecci%C3%B3n|título=Alteracionis delos monicipius enos Census de Puebración dendi'l 1842|autor=Estitutu Nacional d'Estaística (INE)|fechaacceso=10 d'otubri del 2026}}</ref>|1842|2700|1857|3098|1860|3083|1877|3319|1887|3776|1897|3901|1900|4007|1910|4330|1920|4637|1930|4910|1940|5200|1950|4928|1960|4467|1970|3728|1981|2920|1991|2321|2001|2271|2011|2069|2021|1835|notas=<small> {{leyenda|#99B2FF|[[Puebración de diretu]] sigún los [[censu de puebración|census de puebración]] del [[Instituto Nacional de Estadística (España)|INE]].}}{{leyenda|#007fcc|[[Puebración de hechu]] sigún los [[censu de puebración|census de puebración]] del [[Instituto Nacional de Estadística (España)|INE]].}}</small>}}<!-- El consenso sobre esta gráfica de censos no permite añadir datos del padrón a la gráfica, por lo que el dato siguiente al censo de 2021 en esta gráfica será el censo de 2031. --> == Guipal tamién == *[[Capeas de Segura de León]] == Referencias == {{listaref}} [[Categoría:Monecipius dela provincia Badajós]] o23mh5jta1k9duux2txb75gmvldz9yn 144529 144526 2026-10-09T10:36:29Z Acuxhinu 3347 Referencias i añidil enteracionis 144529 wikitext text/x-wiki {{ficha de entidad subnacional}} '''Segura de León''' es un monicipio [[Estremeñus (gentiliciu)|estremeñu]] dela [[provincia de Badajós]], ena comunidá utónoma d’[[Estremaúra]], que perteneci ala comarca de [[Tentudía]], al partíu judizial de [[Frexenal dela Sierra]] i tieni una puebración de mil setecientus cinqüenta i ochu abitantis sigún el INE del añu [[2025]]. == '''Sitación''' == Está en meyu del triángulu hormau polos monicipius de Bodonal dela Sierra, qu'á síu tamién mentau comu el Bonal, [[Cabeça la Vaca]] i [[Huentis de León]]. Amás hue dela Ordin de Santiagu junta las puebracionis d’al reol comu Cañaveral de León i Arroyumolinus de León, ena [[Güelva|provincia de Güelva]] ena [[Andaluzía]] i tamién [[Calera de León]] i [[Huentis de León|Huenis de León]], ena [[provincia de Badajós]] ena [[Estremaúra]], Perteneci ala comarca de [[Tentudía]] i al partíu judizial de [[Frexenal dela Sierra]], amás la su economía prencipal es la [[Ganaeria|ganaería]] i la [[agricoltura]]. El monicipiu tié una superficii de cientu seis quilometrus quairaus i un altol de unus setencientus metrus. == '''Estoria''' == La su nacencia ena estoria hue quandu’l maestri ''Pelayo Pérez Correa'' concedió el hueru de puebración al conceju nel 1274, segregandu’l su territoriu dendi la donación de [[Monti-Molín|Monti-molín]] del añu 1248, enque varius puebrus i colturas ya avían dexau las sus huélligas n’estas tierras. Dela epoca anterior ala [[Roma|romana]], es l‘assentamientu [[Celtian|célticu]] dela sierra la Martela, nel que s’encuentró un pobrau ena sierra con esti nombri, abitau dentri'l [[Sigru IV|siegru IV]] i el [[Sigru I|siegru I]] a. C., aondi un vezinu dun puebru d’al reol halló quatru pieças d’oru labrau, que huerun mentás comu el Tesoru dela Sierra dela Martela i dentri ellas ai un pendentil cona horma duna [[bellota]]. Esti pendentil cona bellota d'oru, vieni nel escúu moernu del puebru. L’assentamientu del Sejo, las villas romanas delos Villaris, la delos Regíus o la del Torreón, envera del Santuariu del Cristu la Reja, huerun abitaus ena epoca imperial, dentri'l [[Sigru I e.C.|siegru I]] i el [[Sigru V e.C.|siegru V]] d. C. Dela presencia visigoda está comu testigu’l sustén del’altal dela capilla del'ilesia dela Anunciación i un elementu de marmu que s’á güeltu a aprovechal comu sillal ena torri dela parroquia, lo que mos endica que puu avel un templu entri'l [[Sigru VII|siegru VII]] i el [[Sigru VIII|siegru VIII]] nel mesmu sitiu nel que ugañu está l’ilesia parroquial. Tamién, la huélliga mosulmana la encontramus nel castillu i el puebrau de Gigonza, qu’era la ''Sigunza'' [[árabi]] ena sierra del su mesmu nombri, nel lau isquierdu del ríu Ardila. Nel castillu se puein guipal posás de liençus de muralla, assina comu posás cerámicas esperriás pol arrabal del ''hisn'' o fortaleza. D'esta ''Sigunza'', a meyu caminu nel recorríu dendi [[Sevilla]] a [[Badajós (Monicipiu)|Badajós]], mos habra’l geógrafu [[árabi]] Al-Idrisi que vivió nel [[Sigru XII|siegru XII]]. [[Archivu:Segura-de-Leon.jpg|miniaturadeimagen|180x180px|Castillu de Segura de León.]] La Conquista [[Cristianismu|cristiana]] de Segura de León la hizun los cavallerus dela Ordin de Santiagu, que costruyerun el castillu i encorporarun el puebru alos territorius dela Ordin de Santiagu, endrentu del [[reinu de León]]. L’estoria dela villa queó estricamenti vinculá a esta ordin dendi’l [[Sigru XIII|siegru XIII]] hata’l [[Sigru XIX|siegru XIX]], n’estitucionis comu la Encomienda Mayol de [[León]], destinguía nel 1833, o la Vicaría de [[Tentudía]], que hue traía dendi [[Calera de León]] pal 1791 i anduvu en Segura de León hata’l 1873, siendu pertenencia dela diócesi del Priolatu de San Marcus de [[León]]. Tó estu, hizu que grandis pessonagis de deferentis epocas hueran destinguíus comu Comendaoris Mayoris cona séi ena villa. Nel 1594 Segura de León i Casas del Monti en [[Caçris]],  tenían la pertenencia al [[reinu de León]] dela Ordin de Santiagu i cuentava con quinientus cinqüenta i cincu vezinus d’apechugui. Acabijá la Conquista, la genti del puebru ahiló pala conquista delas tierras encontrás pal sotru lau del [[océanu Alánticu]] i conas riquezas ganás enas Indias se hizierun obras enas ilesias i armitas dela puebración. Endispués delas revolucionis liberais, se hue aborrandu’l su passau santiaguista, tantu que quandu se hizu’l su escúu d’armas a acaberus del [[Sigru XIX|siegru XIX]], no tenía la crus de Santiagu dentri los sus quartelis. Dendi’l 1834 queó integrau nel partíu judizial de [[Frexenal dela Sierra]] i pal 1842 tenía nel censu setecientus quarenta hogaris i dos mil setecientus abitantis. I endispués del 1975 passó a sel un monicipiu costitucional dela comunidá utónoma d’[[Estremaúra]]. == '''Patrimoñu''' == [[Archivu:Iglesia de Nuestra Señora de la Asunción. Segura de León (15461851093) (cropped).jpg|miniaturadeimagen|200x200px|L'ilesia dela Ansunción]] Dentr las mas emportantis sonin: * L’ilesia de Muestra Señora dela Ansunción, del [[Sigru XIII|siegru XIII]]. Es la ilesia parroquial católica embaxu l’avogación dela Muestra Señora dela Ansunción, ena archidiócesi de [[Méria]]-[[Badajós (Monicipiu)|Badajós]].<ref>{{Cita web|url=http://www3.archimeridabadajoz.org/index.php?option=com_content&task=view&id=22&Itemid=55&limit=1&limitstart=4|título=Archidiócesis de Mérida-Badajoz - Listado de Parroquias|fechaacceso=2026-10-09|sitioweb=www3.archimeridabadajoz.org}}</ref> * El castillu de Segura de León, del [[Sigru XIV|siegru XIV]]. Es una costrución santiaguista qu’á síu las hechuras del puebru dendi la Conquista i amás ai que mental qu’el castillu á llegau a ugañu nun perfetu estau de conservancia. * La cañá Real Leonesa Ociental. Qu’era el passu del ganau ena trasumancia. * L’armita del Cristu dela Reja, del [[Sigru XVI|siegru XVI]]'''.''' Izin los aconteceris qu’un labraol encuentró un cruzifixu quandu arava n’essas tierras cona reja del su arau. Es la prencipal seña d’entidá religiosa del puebru. == '''Fiestas''' == [[Archivu:Capeas 2013 (14-09-2013) (9741486153).jpg|izquierda|miniaturadeimagen|Las Capeas nel 2013.]] [[Archivu:Capeas 2013 (14-09-2013) (9760455575).jpg|miniaturadeimagen|Corriendu las vaquillas.]] [[Archivu:Capeas 2013 (14-09-2013) (9743610186).jpg|centro|miniaturadeimagen|Ena llegá ala praça.]] La mas emportanti es en [[setiembri]] i es mentá comu [[Capeas de Segura de León|Las Capeas]], que sonin en onol al Santísimu Cristu dela Reja, declarás [[Fiestas d'Intrés Turísticu d'Estremaúra|fiestas d’interés turísticu d’Estremaúra]]. Se celebran possimenti dendi’l trezi al deziochu de [[setiembri]] i se hechan al reol de cientu cinqüenta vaquillas n’essus días.<ref>{{Cita web|url=https://www.lacronicabadajoz.com/badajoz/2007/09/15/segura-leon-celebra-plaza-mayor-100292923.html|título=Segura de León celebra en la Plaza Mayor la tradicional fiesta de las capeas|fechaacceso=2026-10-09|fecha=2007-09-15|sitioweb=La Crónica de Badajoz|idioma=es}}</ref> == '''Demografía''' == Tien una puebración de 1758 abitantis sigún el INE del [[2025]]. {{Gráfica de evolución|color_2=OceanBlue|color_3=OceanBlue|tipo=demográfica|posición=center|nombre=Segura de León<ref name = Evo>{{cita web|url=https://www.ine.es/intercensal/intercensal.do?search=3&codigoProvincia=06&codigoMunicipio=124&btnBuscarCod=Consultar+selecci%C3%B3n|título=Alteracionis delos monicipius enos Census de Puebración dendi'l 1842|autor=Estitutu Nacional d'Estaística (INE)|fechaacceso=10 d'otubri del 2026}}</ref>|1842|2700|1857|3098|1860|3083|1877|3319|1887|3776|1897|3901|1900|4007|1910|4330|1920|4637|1930|4910|1940|5200|1950|4928|1960|4467|1970|3728|1981|2920|1991|2321|2001|2271|2011|2069|2021|1835|notas=<small>{{leyenda|#99B2FF|[[Puebración de diretu]] sigún los [[censu de puebración|census de puebración]] del [[Instituto Nacional de Estadística (España)|INE]].}}{{leyenda|#007fcc|[[Puebración de hechu]] sigún los [[censu de puebración|census de puebración]] del [[Instituto Nacional de Estadística (España)|INE]].}}</small>|2025|1758}}<!-- El consenso sobre esta gráfica de censos no permite añadir datos del padrón a la gráfica, por lo que el dato siguiente al censo de 2021 en esta gráfica será el censo de 2031. --> == Guipal tamién == *[[Capeas de Segura de León]] == Referencias == {{listaref}} == Atijus p'ahuera == [[Categoría:Monecipius dela provincia Badajós]] [[Categoría:Badajós]] q2n5i0tja05pqn37inbaq4x66ml4e4j 144530 144529 2026-10-09T10:47:13Z Acuxhinu 3347 Atijus p'ahuera 144530 wikitext text/x-wiki {{ficha de entidad subnacional}} '''Segura de León''' es un monicipio [[Estremeñus (gentiliciu)|estremeñu]] dela [[provincia de Badajós]], ena comunidá utónoma d’[[Estremaúra]], que perteneci ala comarca de [[Tentudía]], al partíu judizial de [[Frexenal dela Sierra]] i tieni una puebración de mil setecientus cinqüenta i ochu abitantis sigún el INE del añu [[2025]]. == '''Sitación''' == Está en meyu del triángulu hormau polos monicipius de Bodonal dela Sierra, qu'á síu tamién mentau comu el Bonal, [[Cabeça la Vaca]] i [[Huentis de León]]. Amás hue dela Ordin de Santiagu junta las puebracionis d’al reol comu Cañaveral de León i Arroyumolinus de León, ena [[Güelva|provincia de Güelva]] ena [[Andaluzía]] i tamién [[Calera de León]] i [[Huentis de León|Huenis de León]], ena [[provincia de Badajós]] ena [[Estremaúra]], Perteneci ala comarca de [[Tentudía]] i al partíu judizial de [[Frexenal dela Sierra]], amás la su economía prencipal es la [[Ganaeria|ganaería]] i la [[agricoltura]]. El monicipiu tié una superficii de cientu seis quilometrus quairaus i un altol de unus setencientus metrus. == '''Estoria''' == La su nacencia ena estoria hue quandu’l maestri ''Pelayo Pérez Correa'' concedió el hueru de puebración al conceju nel 1274, segregandu’l su territoriu dendi la donación de [[Monti-Molín|Monti-molín]] del añu 1248, enque varius puebrus i colturas ya avían dexau las sus huélligas n’estas tierras. Dela epoca anterior ala [[Roma|romana]], es l‘assentamientu [[Celtian|célticu]] dela sierra la Martela, nel que s’encuentró un pobrau ena sierra con esti nombri, abitau dentri'l [[Sigru IV|siegru IV]] i el [[Sigru I|siegru I]] a. C., aondi un vezinu dun puebru d’al reol halló quatru pieças d’oru labrau, que huerun mentás comu el Tesoru dela Sierra dela Martela i dentri ellas ai un pendentil cona horma duna [[bellota]]. Esti pendentil cona bellota d'oru, vieni nel escúu moernu del puebru. L’assentamientu del Sejo, las villas romanas delos Villaris, la delos Regíus o la del Torreón, envera del Santuariu del Cristu la Reja, huerun abitaus ena epoca imperial, dentri'l [[Sigru I e.C.|siegru I]] i el [[Sigru V e.C.|siegru V]] d. C. Dela presencia visigoda está comu testigu’l sustén del’altal dela capilla del'ilesia dela Anunciación i un elementu de marmu que s’á güeltu a aprovechal comu sillal ena torri dela parroquia, lo que mos endica que puu avel un templu entri'l [[Sigru VII|siegru VII]] i el [[Sigru VIII|siegru VIII]] nel mesmu sitiu nel que ugañu está l’ilesia parroquial. Tamién, la huélliga mosulmana la encontramus nel castillu i el puebrau de Gigonza, qu’era la ''Sigunza'' [[árabi]] ena sierra del su mesmu nombri, nel lau isquierdu del ríu Ardila. Nel castillu se puein guipal posás de liençus de muralla, assina comu posás cerámicas esperriás pol arrabal del ''hisn'' o fortaleza. D'esta ''Sigunza'', a meyu caminu nel recorríu dendi [[Sevilla]] a [[Badajós (Monicipiu)|Badajós]], mos habra’l geógrafu [[árabi]] Al-Idrisi que vivió nel [[Sigru XII|siegru XII]]. [[Archivu:Segura-de-Leon.jpg|miniaturadeimagen|180x180px|Castillu de Segura de León.]] La Conquista [[Cristianismu|cristiana]] de Segura de León la hizun los cavallerus dela Ordin de Santiagu, que costruyerun el castillu i encorporarun el puebru alos territorius dela Ordin de Santiagu, endrentu del [[reinu de León]]. L’estoria dela villa queó estricamenti vinculá a esta ordin dendi’l [[Sigru XIII|siegru XIII]] hata’l [[Sigru XIX|siegru XIX]], n’estitucionis comu la Encomienda Mayol de [[León]], destinguía nel 1833, o la Vicaría de [[Tentudía]], que hue traía dendi [[Calera de León]] pal 1791 i anduvu en Segura de León hata’l 1873, siendu pertenencia dela diócesi del Priolatu de San Marcus de [[León]]. Tó estu, hizu que grandis pessonagis de deferentis epocas hueran destinguíus comu Comendaoris Mayoris cona séi ena villa. Nel 1594 Segura de León i Casas del Monti en [[Caçris]],  tenían la pertenencia al [[reinu de León]] dela Ordin de Santiagu i cuentava con quinientus cinqüenta i cincu vezinus d’apechugui. Acabijá la Conquista, la genti del puebru ahiló pala conquista delas tierras encontrás pal sotru lau del [[océanu Alánticu]] i conas riquezas ganás enas Indias se hizierun obras enas ilesias i armitas dela puebración. Endispués delas revolucionis liberais, se hue aborrandu’l su passau santiaguista, tantu que quandu se hizu’l su escúu d’armas a acaberus del [[Sigru XIX|siegru XIX]], no tenía la crus de Santiagu dentri los sus quartelis. Dendi’l 1834 queó integrau nel partíu judizial de [[Frexenal dela Sierra]] i pal 1842 tenía nel censu setecientus quarenta hogaris i dos mil setecientus abitantis. Alogu, endispués del 1975 passó a sel un monicipiu costitucional dela comunidá utónoma d’[[Estremaúra]]. == '''Patrimoñu''' == [[Archivu:Iglesia de Nuestra Señora de la Asunción. Segura de León (15461851093) (cropped).jpg|miniaturadeimagen|200x200px|L'ilesia dela Ansunción]] Dentri las mas emportantis sonin: * L’ilesia de Muestra Señora dela Ansunción, del [[Sigru XIII|siegru XIII]]. Es la ilesia parroquial católica embaxu l’avogación dela Muestra Señora dela Ansunción, ena archidiócesi de [[Méria]]-[[Badajós (Monicipiu)|Badajós]].<ref>{{Cita web|url=http://www3.archimeridabadajoz.org/index.php?option=com_content&task=view&id=22&Itemid=55&limit=1&limitstart=4|título=Archidiócesis de Mérida-Badajoz - Listado de Parroquias|fechaacceso=2026-10-09|sitioweb=www3.archimeridabadajoz.org}}</ref> * El castillu de Segura de León, del [[Sigru XIV|siegru XIV]]. Es una costrución santiaguista qu’á síu las hechuras del puebru dendi la Conquista i amás ai que mental qu’el castillu á llegau a ugañu nun perfetu estau de conservancia. * La cañá Real Leonesa Ociental. Qu’era el passu del ganau ena trasumancia. * L’armita del Cristu dela Reja, del [[Sigru XVI|siegru XVI]]'''.''' Izin los aconteceris qu’un labraol encuentró un cruzifixu quandu arava n’essas tierras cona reja del su arau. Es la prencipal seña d’entidá religiosa del puebru. == '''Fiestas''' == [[Archivu:Capeas 2013 (14-09-2013) (9741486153).jpg|izquierda|miniaturadeimagen|Las Capeas nel 2013.]] [[Archivu:Capeas 2013 (14-09-2013) (9760455575).jpg|miniaturadeimagen|Corriendu las vaquillas.]] [[Archivu:Capeas 2013 (14-09-2013) (9743610186).jpg|centro|miniaturadeimagen|Ena llegá ala praça.]] La mas emportanti es en [[setiembri]] i es mentá comu [[Capeas de Segura de León|Las Capeas]], que sonin en onol al Santísimu Cristu dela Reja, declarás [[Fiestas d'Intrés Turísticu d'Estremaúra|fiestas d’interés turísticu d’Estremaúra]]. Se celebran possimenti dendi’l trezi al deziochu de [[setiembri]] i se hechan al reol de cientu cinqüenta vaquillas n’essus días.<ref>{{Cita web|url=https://www.lacronicabadajoz.com/badajoz/2007/09/15/segura-leon-celebra-plaza-mayor-100292923.html|título=Segura de León celebra en la Plaza Mayor la tradicional fiesta de las capeas|fechaacceso=2026-10-09|fecha=2007-09-15|sitioweb=La Crónica de Badajoz|idioma=es}}</ref> == '''Demografía''' == Tien una puebración de 1758 abitantis sigún el INE del [[2025]]. {{Gráfica de evolución|color_2=OceanBlue|color_3=OceanBlue|tipo=demográfica|posición=center|nombre=Segura de León<ref name = Evo>{{cita web|url=https://www.ine.es/intercensal/intercensal.do?search=3&codigoProvincia=06&codigoMunicipio=124&btnBuscarCod=Consultar+selecci%C3%B3n|título=Alteracionis delos monicipius enos Census de Puebración dendi'l 1842|autor=Estitutu Nacional d'Estaística (INE)|fechaacceso=10 d'otubri del 2026}}</ref>|1842|2700|1857|3098|1860|3083|1877|3319|1887|3776|1897|3901|1900|4007|1910|4330|1920|4637|1930|4910|1940|5200|1950|4928|1960|4467|1970|3728|1981|2920|1991|2321|2001|2271|2011|2069|2021|1835|notas=<small>{{leyenda|#99B2FF|[[Puebración de diretu]] sigún los [[censu de puebración|census de puebración]] del [[Instituto Nacional de Estadística (España)|INE]].}}{{leyenda|#007fcc|[[Puebración de hechu]] sigún los [[censu de puebración|census de puebración]] del [[Instituto Nacional de Estadística (España)|INE]].}}</small>|2025|1758}}<!-- El consenso sobre esta gráfica de censos no permite añadir datos del padrón a la gráfica, por lo que el dato siguiente al censo de 2021 en esta gráfica será el censo de 2031. --> == Guipal tamién == * [[Capeas de Segura de León]] * [[Tentudía]] == Referencias == {{listaref}} == Atijus p'ahuera == {{commonscat}} * [https://https://seguradeleon.es/ web Segura de León] Página web. * [https://www.worldpostalcodes.org/es/espana/codigo-postal/06270 cóigu postal] Segura de León. {{Control de autoridades}} [[Categoría:Monecipius dela provincia Badajós]] [[Categoría:Badajós]] efjbwf07c5cfd6lu60j0bc7pc3fangw 144533 144530 2026-10-09T11:00:06Z Acuxhinu 3347 Atijus p'ahuera 144533 wikitext text/x-wiki {{ficha de entidad subnacional}} '''Segura de León''' es un monicipio [[Estremeñus (gentiliciu)|estremeñu]] dela [[provincia de Badajós]], ena comunidá utónoma d’[[Estremaúra]], que perteneci ala comarca de [[Tentudía]], al partíu judizial de [[Frexenal dela Sierra]] i tieni una puebración de mil setecientus cinqüenta i ochu abitantis sigún el INE del añu [[2025]]. == '''Sitación''' == Está en meyu del triángulu hormau polos monicipius de Bodonal dela Sierra, qu'á síu tamién mentau comu el Bonal, [[Cabeça la Vaca]] i [[Huentis de León]]. Amás hue dela Ordin de Santiagu junta las puebracionis d’al reol comu Cañaveral de León i Arroyumolinus de León, ena [[Güelva|provincia de Güelva]] ena [[Andaluzía]] i tamién [[Calera de León]] i [[Huentis de León|Huenis de León]], ena [[provincia de Badajós]] ena [[Estremaúra]], Perteneci ala comarca de [[Tentudía]] i al partíu judizial de [[Frexenal dela Sierra]], amás la su economía prencipal es la [[Ganaeria|ganaería]] i la [[agricoltura]]. El monicipiu tié una superficii de cientu seis quilometrus quairaus i un altol de unus setencientus metrus. == '''Estoria''' == La su nacencia ena estoria hue quandu’l maestri ''Pelayo Pérez Correa'' concedió el hueru de puebración al conceju nel 1274, segregandu’l su territoriu dendi la donación de [[Monti-Molín|Monti-molín]] del añu 1248, enque varius puebrus i colturas ya avían dexau las sus huélligas n’estas tierras. Dela epoca anterior ala [[Roma|romana]], es l‘assentamientu [[Celtian|célticu]] dela sierra la Martela, nel que s’encuentró un pobrau ena sierra con esti nombri, abitau dentri'l [[Sigru IV|siegru IV]] i el [[Sigru I|siegru I]] a. C., aondi un vezinu dun puebru d’al reol halló quatru pieças d’oru labrau, que huerun mentás comu el Tesoru dela Sierra dela Martela i dentri ellas ai un pendentil cona horma duna [[bellota]]. Esti pendentil cona bellota d'oru, vieni nel escúu moernu del puebru. L’assentamientu del Sejo, las villas romanas delos Villaris, la delos Regíus o la del Torreón, envera del Santuariu del Cristu la Reja, huerun abitaus ena epoca imperial, dentri'l [[Sigru I e.C.|siegru I]] i el [[Sigru V e.C.|siegru V]] d. C. Dela presencia visigoda está comu testigu’l sustén del’altal dela capilla del'ilesia dela Anunciación i un elementu de marmu que s’á güeltu a aprovechal comu sillal ena torri dela parroquia, lo que mos endica que puu avel un templu entri'l [[Sigru VII|siegru VII]] i el [[Sigru VIII|siegru VIII]] nel mesmu sitiu nel que ugañu está l’ilesia parroquial. Tamién, la huélliga mosulmana la encontramus nel castillu i el puebrau de Gigonza, qu’era la ''Sigunza'' [[árabi]] ena sierra del su mesmu nombri, nel lau isquierdu del ríu Ardila. Nel castillu se puein guipal posás de liençus de muralla, assina comu posás cerámicas esperriás pol arrabal del ''hisn'' o fortaleza. D'esta ''Sigunza'', a meyu caminu nel recorríu dendi [[Sevilla]] a [[Badajós (Monicipiu)|Badajós]], mos habra’l geógrafu [[árabi]] Al-Idrisi que vivió nel [[Sigru XII|siegru XII]]. [[Archivu:Segura-de-Leon.jpg|miniaturadeimagen|180x180px|Castillu de Segura de León.]] La Conquista [[Cristianismu|cristiana]] de Segura de León la hizun los cavallerus dela Ordin de Santiagu, que costruyerun el castillu i encorporarun el puebru alos territorius dela Ordin de Santiagu, endrentu del [[reinu de León]]. L’estoria dela villa queó estricamenti vinculá a esta ordin dendi’l [[Sigru XIII|siegru XIII]] hata’l [[Sigru XIX|siegru XIX]], n’estitucionis comu la Encomienda Mayol de [[León]], destinguía nel 1833, o la Vicaría de [[Tentudía]], que hue traía dendi [[Calera de León]] pal 1791 i anduvu en Segura de León hata’l 1873, siendu pertenencia dela diócesi del Priolatu de San Marcus de [[León]]. Tó estu, hizu que grandis pessonagis de deferentis epocas hueran destinguíus comu Comendaoris Mayoris cona séi ena villa. Nel 1594 Segura de León i Casas del Monti en [[Caçris]],  tenían la pertenencia al [[reinu de León]] dela Ordin de Santiagu i cuentava con quinientus cinqüenta i cincu vezinus d’apechugui. Acabijá la Conquista, la genti del puebru ahiló pala conquista delas tierras encontrás pal sotru lau del [[océanu Alánticu]] i conas riquezas ganás enas Indias se hizierun obras enas ilesias i armitas dela puebración. Endispués delas revolucionis liberais, se hue aborrandu’l su passau santiaguista, tantu que quandu se hizu’l su escúu d’armas a acaberus del [[Sigru XIX|siegru XIX]], no tenía la crus de Santiagu dentri los sus quartelis. Dendi’l 1834 queó integrau nel partíu judizial de [[Frexenal dela Sierra]] i pal 1842 tenía nel censu setecientus quarenta hogaris i dos mil setecientus abitantis. Alogu, endispués del 1975 passó a sel un monicipiu costitucional dela comunidá utónoma d’[[Estremaúra]]. == '''Patrimoñu''' == [[Archivu:Iglesia de Nuestra Señora de la Asunción. Segura de León (15461851093) (cropped).jpg|miniaturadeimagen|200x200px|L'ilesia dela Ansunción]] Dentri las mas emportantis sonin: * L’ilesia de Muestra Señora dela Ansunción, del [[Sigru XIII|siegru XIII]]. Es la ilesia parroquial católica embaxu l’avogación dela Muestra Señora dela Ansunción, ena archidiócesi de [[Méria]]-[[Badajós (Monicipiu)|Badajós]].<ref>{{Cita web|url=http://www3.archimeridabadajoz.org/index.php?option=com_content&task=view&id=22&Itemid=55&limit=1&limitstart=4|título=Archidiócesis de Mérida-Badajoz - Listado de Parroquias|fechaacceso=2026-10-09|sitioweb=www3.archimeridabadajoz.org}}</ref> * El castillu de Segura de León, del [[Sigru XIV|siegru XIV]]. Es una costrución santiaguista qu’á síu las hechuras del puebru dendi la Conquista i amás ai que mental qu’el castillu á llegau a ugañu nun perfetu estau de conservancia. * La cañá Real Leonesa Ociental. Qu’era el passu del ganau ena trasumancia. * L’armita del Cristu dela Reja, del [[Sigru XVI|siegru XVI]]'''.''' Izin los aconteceris qu’un labraol encuentró un cruzifixu quandu arava n’essas tierras cona reja del su arau. Es la prencipal seña d’entidá religiosa del puebru. == '''Fiestas''' == [[Archivu:Capeas 2013 (14-09-2013) (9741486153).jpg|izquierda|miniaturadeimagen|Las Capeas nel 2013.]] [[Archivu:Capeas 2013 (14-09-2013) (9760455575).jpg|miniaturadeimagen|Corriendu las vaquillas.]] [[Archivu:Capeas 2013 (14-09-2013) (9743610186).jpg|centro|miniaturadeimagen|Ena llegá ala praça.]] La mas emportanti es en [[setiembri]] i es mentá comu [[Capeas de Segura de León|Las Capeas]], que sonin en onol al Santísimu Cristu dela Reja, declarás [[Fiestas d'Intrés Turísticu d'Estremaúra|fiestas d’interés turísticu d’Estremaúra]]. Se celebran possimenti dendi’l trezi al deziochu de [[setiembri]] i se hechan al reol de cientu cinqüenta vaquillas n’essus días.<ref>{{Cita web|url=https://www.lacronicabadajoz.com/badajoz/2007/09/15/segura-leon-celebra-plaza-mayor-100292923.html|título=Segura de León celebra en la Plaza Mayor la tradicional fiesta de las capeas|fechaacceso=2026-10-09|fecha=2007-09-15|sitioweb=La Crónica de Badajoz|idioma=es}}</ref> == '''Demografía''' == Tien una puebración de 1758 abitantis sigún el INE del [[2025]]. {{Gráfica de evolución|color_2=OceanBlue|color_3=OceanBlue|tipo=demográfica|posición=center|nombre=Segura de León<ref name = Evo>{{cita web|url=https://www.ine.es/intercensal/intercensal.do?search=3&codigoProvincia=06&codigoMunicipio=124&btnBuscarCod=Consultar+selecci%C3%B3n|título=Alteracionis delos monicipius enos Census de Puebración dendi'l 1842|autor=Estitutu Nacional d'Estaística (INE)|fechaacceso=10 d'otubri del 2026}}</ref>|1842|2700|1857|3098|1860|3083|1877|3319|1887|3776|1897|3901|1900|4007|1910|4330|1920|4637|1930|4910|1940|5200|1950|4928|1960|4467|1970|3728|1981|2920|1991|2321|2001|2271|2011|2069|2021|1835|notas=<small>{{leyenda|#99B2FF|[[Puebración de diretu]] sigún los [[censu de puebración|census de puebración]] del [[Instituto Nacional de Estadística (España)|INE]].}}{{leyenda|#007fcc|[[Puebración de hechu]] sigún los [[censu de puebración|census de puebración]] del [[Instituto Nacional de Estadística (España)|INE]].}}</small>|2025|1758}}<!-- El consenso sobre esta gráfica de censos no permite añadir datos del padrón a la gráfica, por lo que el dato siguiente al censo de 2021 en esta gráfica será el censo de 2031. --> == Guipal tamién == * [[Capeas de Segura de León]] * [[Tentudía]] == Referencias == {{listaref}} == Atijus p'ahuera == {{commonscat}} * [https://seguradeleon.es/ web Segura de León] Página web. * [https://www.worldpostalcodes.org/es/espana/codigo-postal/06270 cóigu postal] Segura de León. {{Control de autoridades}} [[Categoría:Monecipius dela provincia Badajós]] [[Categoría:Badajós]] fyxak349s76ll2j5gcg4dhxl7ayaqcb