Güiquipedia extwiki https://ext.wikipedia.org/wiki/G%C3%BCiquipedia:Port%C3%A1 MediaWiki 1.47.0-wmf.23 first-letter Mediu Especial Caraba Usuario Usuario caraba Güiquipedia Güiquipedia caraba Archivu Archivu caraba MediaWiki MediaWiki caraba Prantilla Prantilla caraba Ayua Ayua caraba Categoría Categoría caraba TimedText TimedText talk Módulo Módulo discusión Evento Evento discusión Garrovillas d'Alconeta 0 4645 144561 143722 2026-10-12T15:01:33Z HackerPunki 16665 /* Coltura */ 144561 wikitext text/x-wiki {{ficha de entidad subnacional|Gentilíciu =Garrovillanu}} [[File:Praça Garrovillas d'Alconeta.jpg|thumb|right|200 px|Praça mayol Garrovillas.]] '''Garrovillas d'Alconeta''' (''Garrovillas de Alconétar'' en [[Luenga española|castellanu]] i oficialmenti) es un monicípiu d'[[Estremaúra]], assitiau ena [[província Caçris]]. Posei 2.280 abitantis (censu 2009). Ogañu reuzíu a un puebru de quasi 3000 abitantis, hue en otru tiempu una puebracion emportanti ena su zona. Originalmenti era una aldea d'Alconeta, peru Alfonso X el Sabiu la conviltió en villa. Sigun angunus utoris, nel sigru XVI tinía mas de 7000 abitantis. Nel sigru XIX, siguía teniendu mas de 6000 abitantis, lo qual le hazía el trecel puebru mas grandi la provincia i púu sel la capital el Partiu judicial de Garrovillas. Ogañu Garrovillas cuenta cuna gran cantiá monumentus. El monicípiu es prencipalmenti conocíu pola praça mayol el puebru, peru tamien sonin destacabris el Castillu Floripes, la Puenti d'Alconeta i los monumentus religiosus el puebru. == Coltura == === Lengüística === Nel mocipiu se palra el [[Garrovillanu (Palra)|garrovillanu]], dialetu l'estremeñu. == Referencias == <references /> == Biblografía == {{cita libro|apellidos=Zamora Vicente|nombre=Alonso|título=Dialectología española|editorial=Gredos|url=|año=1979|ubicación=Madrid|isbn=84-249-1115-6}} == Atijus p'ahuera == [http://www.garrovillasdealconetar.es/ Web oficial (en castellanu)] [[Categoría:Monecipius dela provincia Caçris]] 3ydb6eo1q0ium383ccyugq5tf0n5kh6 Envejecimientu 0 7532 144575 132976 2026-10-13T00:06:16Z InternetArchiveBot 17037 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 144575 wikitext text/x-wiki El '''envejecimientu''' o '''[[senescencia]]''' es el conjuntu de modificacionis morfológicas y fisiológicas que aparecin comu consecuencia la acción del tiempu sobri los [[ser vivu|seris vivus]], que suponi una disminución la capacidá d'adaptación en ca unu los [[órganu (biología)|órganus]], aparatus y [[sistema]]s, así comu la capacidá de respuesta a los agentis lesivus ([[noxa (medecina)|noxas]]) qu'incidin en el individu. El envejecimientu los organismus y particularmenti el nuestru comu especi humana, á síu motivu de preocupación dendi hazi años.<ref>[http://www.who.int/topics/ageing/es/ Envejecimientu - Organización Mundial la Salú</ref> La nuestra [[esperanza de vía]] á aumentau significativamenti en los últimus añus. El [[envejecimientu la población]] pué consideralsi un éxitu las políticas e salú pública y del desarrollu socioeconómicu manqui tamién es un retu pa toa sociedá ya que debi adaptalsi a esta nueva realidá. Con el envejecimientu, prencipia una seri de procesus e deterioru paulatinu d'órganos y las sus huncionis asociás. Una hartá enfermedadis, comu ciertus tipus e demencia, enfermedadis articularis, cardíacas y argunus tipus e cancru án síu asociaus al procesu d'envejecimientu.<ref>[http://www.who.int/topics/ageing/es/ Envejecimientu - Organización Mundial la Salú</ref> Por esti motivu la investigación a nivel celular d'esti procesu á recibíu especial atención. Uno los hallazgus relevantis es que las [[célula]]s normalis están programás pa un númeru determinau de rondas divisionalis. Ca cromosoma posee en los sus extremus una seri de secuencias altamenti repetitivas y no codificantis denominás [[telómeru]]s. Debíu al mecanismu de [[replicación del ADN]] las células, los telómerus se van acortandu con las sucesivas divisionis. Estu se ve atenuau pola existencia d'una enzima llamá [[telomerasa]] que realiza la replicación telómerica. Sin embargu, la actividá telomerasa hunciona en células embrionarias, pero se inactiva en células somáticas, lo que conlleva un acortamientu progresivu los telómerus cromosómicus; cuando'l tamañu los telómerus llega a un ciertu nivel mínimu, se desencadenan mecanismus que conducen a la muerti celular. Por esta razón, el acortamientu telómericu s'á asociau con el procesu d'envejecimientu celular. D'esta forma, el largu los telómerus representaría una especi de reloj genéticu que determinaría el tiempu de vía las células. Internacionalmenti, en [[1984]] s'admitió por conveniu, qu'[[ancianu]] es toa persona mayor de 65 añus, edá coincidenti con la jubilación. == Radicalis libris == El envejecimientu está asociau con una produzión escesiva de radicalis libris y las alteracionis en los mecanismus d'adaptación a ichus radicalis.<ref>Espino J, Bejarano I, Paredes SD, González D, Barriga C, Reiter RJ, Pariente JA, Rodríguez AB (January 2010). "[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20210792/ Melatonin Counteracts Altrations in Oxidative Metabolism and Cell Viability Induced by Intracellular Calcium Overload in Human Leucocytes: Changes with Age]". Basic & Clinical Pharmacology & Toxicology '''107''': 590-597. [[Digital object identifier|doi]]:[10.1111/j.1742-7843.2010.00546.x]. </ref> Un radical libri se crea a partil d'un enlaci débil dondi un electrón queä sin pareja. Estus radicalis libris son mu inestablis, polo que reazionan con facilidá pa encontral el electrón necesariu pa logral la su estabilidá. Una vezi que roban un electrón a otra molécula ésta se convertirá en un radical libri y asín se forma una cadena jata qu'irrumpin con una célula viva. ==Huentis== {{Listaref}} == Véasi tamién == * [[Juan Carlos Izpisúa]] * [[Aubrey de Grey]] * [[Crecimientu humanu]] * [[Desarrollu (biología)]] * [[Esperanza de vía]] * [[Senescencia]] * [[Estrés oxidativu]] * [[Geriatría]] * [[Inmortalidá]] * [[Longevidá]] * [[Melatonina]] * [[Reloj biológicu]] * [[Envejecimientu la población]] * [[Muerti]] * [[Biomarcadoris d'envejecimientu]] * [[Gerosicología clínica]] * [[Genética d'el envejecimientu]] * [[Supercentenariu]] * [[Biodemografía la longevidá humana]] * [[Envejecimientu d'Europa]] ==Atijus== {{commonscat|Ageing}} * [http://www.helpage.org/global-agewatch/ Global AgeWatch] Estadística sobri el envejecimientu la población y la esperanza de vía * [https://web.archive.org/web/20160303171041/http://www.crionica.org/modules.php?name=News&file=article&sid=81 Carta abierta de centíficus sobri la investigación del envejecimientu y el su aplazamientu] * [http://www.meucat.com/ve.html Envejecimientu por pérdida d'enhormación genética] * [https://web.archive.org/web/20150209182939/http://weblog.maimonides.edu/gerontologia2006/2006/02/tercera_edad_y_pobreza.html Tercera Edá y Pobreza] * [https://web.archive.org/web/20190321051753/http://www.infogerontologia.com/ infogerontologia.com: Portal especializau en Gerontología con cerca de 300 documentus pa descargal] [[Categoría:Crecimientu]] [[Categoría:Gerontología]] lgfbcyr9g9pxuj72qvs3757fi8jzozh Prantilla:Idioma estremeña 10 10971 144554 144405 2026-10-12T14:51:42Z HackerPunki 16665 144554 wikitext text/x-wiki {{#invoke:Navbox | navbox | name = Lengua Estremeña | title = '''[[Lengua estremeña|Estremeñu (Altu estremeñu)]]''' | listclass = hlist | state = autocollapse <-- Grupos --> | group1 = [[Gramática del estremeñu|Gramática]] | list1 = *[[Fonología del estremeñu|Prenunciación]] **AFE *[[Castellaneu]] *Categorías gramaticalis **[[Pronombris del estremeñu|Pronombris]] **[[Sustantivus del estremeñu|Sustantivus]] **[[Verbus del estremeñu|Verbus]] ([[prehetu huerti]]) *[[Morfología del estremeñu|Morfología]] * [[Ortografía del estremeñu|Ortografía]] **<small>[[Ortografía del extremeño|OSCEC]]</small> **<small>[[Primera Gramática Ehtremeña|Gonçalviana]]</small> **<small>Huéyebra Kahtúa</small> **<small>Grabielana</small> **<small>Chamiciana</small> *[[Sintassis del estremeñu|Sintassis]] | group2 = Palras i varianças | list2 = {{navbox | subgroup | group1 = [[Altu-estremeñu ocidental|Ponienti]] | list1 = [[Aceúchi]] · [[Hurzanu (Palra)|Hurzanu]] · [[Palra d'El Rebollal]] · [[Palra Serrana|Sierra de Francia]] · [[Serraillanu (Palra)|Serraillanu]] · [[Serragatinu (Palra)]] · [[Garrovillanu (Palra)]] · [[Granaílla (Palra)]] | group2 = [[Altu-estremeñu orental|Salienti]] | list2 = [[Bexaranu (Palra)]] · [[Chitanu]] | group3 = Otras devisionis | list3 = [[Palras serranas]] | group4 = Palras con caraitirísticas del estremeñu | list4 = {{navbox | subgroup | group1 = [[Lengua leonesa|Lionés]] ''[[Lionés orental|orental]]'' ([[Asturleonés (crassificación)|Asturlionés]]) | list1 = [[Provincia de Salamanca|Salamanca]] ([[Palra Riberana|Riberanu]]) · [[Provincia de Çamora|Çamora]] ([[Palra Sayaguesa|Sayagues]]) · [[Cantabria]] ([[Cántabru (palra)|Montañés]]) | group2 = [[Lengua castellana|Castellanu]] | list2 = [[Castú (palra)|Castúu]] (<small>[[Mediu-estremeñu]]</small> · <small>[[Baxu-estremeñu]]</small>) · [[Español lionés]] (<small>[[Castellanu liones centru-ocidental|Centru-ocidental]]</small> · <small>[[Castellanu lionés sul|Sul]]</small>) }} }} | group3 = Otras palras<br> acomparantis | list3 = *[[Lengua castellana|Castellanu]] **[[Castellano manchegu|Manchegu]] **[[Andalús (palra)|Andalús]] *[[Galaicu-Portugués]] **[[A fala|A Fala]] **[[Barranquenhu]] | group4 = Organiçacionis i Assoçacionis | list4 = *''[[Asociación de Amigos del Habla Chinata]]'' *''[[Asociación Cultural El Duendi]]'' *''[[Asociación Cultural Pablo Gonzálvez]]'' *''[[Asociación Estudio y divulgación del Patrimonio Lingüístico Extremeño]]'' (APLEx) *''[[Huéyebra Kahtúa]]'' *''[[OSCEC|Órganu de Siguimientu del Estremeñu i la su Coltura]]'' (OSCEC) *''[[CEE|Centro de Estudios Extremeños]]'' | group5 = Ventus | list5 = *''[[Día del Habla Serraillana]]'' *''[[Día de la lengua]]'' | below = [[Estoria el estremeñu|Estoria]] · [[Literatura el estremeñu|Literatura]] · [[Normativiçación del estremeñu|Normativiçación]] · [[Renacencia estremeña|Renacencia]] }} 6hj9ktrfu9rrykwnvdm25bno5xaktsz 144563 144554 2026-10-12T15:04:35Z HackerPunki 16665 144563 wikitext text/x-wiki {{#invoke:Navbox | navbox | name = Lengua Estremeña | title = '''[[Lengua estremeña|Estremeñu (Altu estremeñu)]]''' | listclass = hlist | state = autocollapse <-- Grupos --> | group1 = [[Gramática del estremeñu|Gramática]] | list1 = *[[Fonología del estremeñu|Prenunciación]] **AFE *[[Castellaneu]] *Categorías gramaticalis **[[Pronombris del estremeñu|Pronombris]] **[[Sustantivus del estremeñu|Sustantivus]] **[[Verbus del estremeñu|Verbus]] ([[prehetu huerti]]) *[[Morfología del estremeñu|Morfología]] * [[Ortografía del estremeñu|Ortografía]] **<small>[[Ortografía del extremeño|OSCEC]]</small> **<small>[[Primera Gramática Ehtremeña|Gonçalviana]]</small> **<small>Huéyebra Kahtúa</small> **<small>Grabielana</small> **<small>Chamiciana</small> *[[Sintassis del estremeñu|Sintassis]] | group2 = Palras i varianças | list2 = {{navbox | subgroup | group1 = [[Altu-estremeñu ocidental|Ponienti]] | list1 = [[Aceúchi]] · [[Hurzanu (Palra)|Hurzanu]] · [[Palra d'El Rebollal]] · [[Palra_de_Sierra_de_Francia|Palra Serrana]] · [[Serraillanu (Palra)|Serraillanu]] · [[Serragatinu (Palra)]] · [[Garrovillanu (Palra)]] · [[Granaílla (Palra)]] | group2 = [[Altu-estremeñu orental|Salienti]] | list2 = [[Bexaranu (Palra)|Bexaranu]] · [[Chitanu]] | group3 = Otras devisionis | list3 = [[Palras serranas]] ([[Palra d'El Rebollal]] · [[Palra_de_Sierra_de_Francia|Palra Serrana]] · [[Bexaranu (Palra)|Bexaranu]]) | group4 = Organiçacionis i Assoçacionis | list4 = *''[[Asociación de Amigos del Habla Chinata]]'' *''[[Asociación Cultural El Duendi]]'' *''[[Asociación Cultural Pablo Gonzálvez]]'' *''[[Asociación Estudio y divulgación del Patrimonio Lingüístico Extremeño]]'' (APLEx) *''[[Huéyebra Kahtúa]]'' *''[[OSCEC|Órganu de Siguimientu del Estremeñu i la su Coltura]]'' (OSCEC) *''[[CEE|Centro de Estudios Extremeños]]'' | group5 = Ventus | list5 = *''[[Día del Habla Serraillana]]'' *''[[Día de la lengua]]'' | below = [[Estoria el estremeñu|Estoria]] · [[Literatura el estremeñu|Literatura]] · [[Normativiçación del estremeñu|Normativiçación]] · [[Renacencia estremeña|Renacencia]] }} j0cpbsbftivriajv0ymsc5h1xrsgake 144564 144563 2026-10-12T15:05:06Z HackerPunki 16665 144564 wikitext text/x-wiki {{#invoke:Navbox | navbox | name = Lengua Estremeña | title = '''[[Lengua estremeña|Estremeñu (Altu estremeñu)]]''' | listclass = hlist | state = autocollapse <-- Grupos --> | group1 = [[Gramática del estremeñu|Gramática]] | list1 = *[[Fonología del estremeñu|Prenunciación]] **AFE *[[Castellaneu]] *Categorías gramaticalis **[[Pronombris del estremeñu|Pronombris]] **[[Sustantivus del estremeñu|Sustantivus]] **[[Verbus del estremeñu|Verbus]] ([[prehetu huerti]]) *[[Morfología del estremeñu|Morfología]] * [[Ortografía del estremeñu|Ortografía]] **<small>[[Ortografía del extremeño|OSCEC]]</small> **<small>[[Primera Gramática Ehtremeña|Gonçalviana]]</small> **<small>Huéyebra Kahtúa</small> **<small>Grabielana</small> **<small>Chamiciana</small> *[[Sintassis del estremeñu|Sintassis]] | group2 = Palras i varianças | list2 = {{navbox | subgroup | group1 = [[Altu-estremeñu ocidental|Ponienti]] | list1 = [[Aceúchi]] · [[Hurzanu (Palra)|Hurzanu]] · [[Palra d'El Rebollal]] · [[Palra_de_Sierra_de_Francia|Palra Serrana]] · [[Serraillanu (Palra)|Serraillanu]] · [[Serragatinu (Palra)]] · [[Garrovillanu (Palra)]] · [[Granaílla (Palra)]] | group2 = [[Altu-estremeñu orental|Salienti]] | list2 = [[Bexaranu (Palra)|Bexaranu]] · [[Chitanu]] | group3 = Otras devisionis | list3 = [[Palras serranas]] ([[Palra d'El Rebollal]] · [[Palra_de_Sierra_de_Francia|Palra Serrana]] · [[Bexaranu (Palra)|Bexaranu]]) }} | group4 = Organiçacionis i Assoçacionis | list4 = *''[[Asociación de Amigos del Habla Chinata]]'' *''[[Asociación Cultural El Duendi]]'' *''[[Asociación Cultural Pablo Gonzálvez]]'' *''[[Asociación Estudio y divulgación del Patrimonio Lingüístico Extremeño]]'' (APLEx) *''[[Huéyebra Kahtúa]]'' *''[[OSCEC|Órganu de Siguimientu del Estremeñu i la su Coltura]]'' (OSCEC) *''[[CEE|Centro de Estudios Extremeños]]'' | group5 = Ventus | list5 = *''[[Día del Habla Serraillana]]'' *''[[Día de la lengua]]'' | below = [[Estoria el estremeñu|Estoria]] · [[Literatura el estremeñu|Literatura]] · [[Normativiçación del estremeñu|Normativiçación]] · [[Renacencia estremeña|Renacencia]] }} 85n6g0df0r3lm5orcyg6xylou4b917r Serraillanu (Palra) 0 11726 144550 143726 2026-10-12T14:49:39Z HackerPunki 16665 Desseparal dambass varianças en dos artícalus 144550 wikitext text/x-wiki {{Ficha d'idioma|nombri=Palra de Serraílla|nativu=Serraillanu|familia mairi=Indouropeu|paísis={{ESP}}|palrantis=Non tien estaísticas oficialis|zona=[[Serraílla]], [[Cáçris]]|familia=[[Indouropeu]]<br /> &nbsp;[[Familia Indouropea - Grupu Itálicu|Itálicu]]<br /> &nbsp;&nbsp;[[Lenguas latinu-faliscas|Latinu-faliscu]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lenguas romancis|Romanci]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lenguas romancis ocientalis|Romanci ociental]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lenguas galu-ibéricas|Galu-Ibéricu]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Grupo Iberu-Romanci|Iberu-Romanci]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Grupo Iberu-Ociental|Iberu-Ociental]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Asturleonés]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lionés orental]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Estremeñu]]<br/> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;''Serraillanu''<br/>|escreviúra=[[alfabetu latinu|latina]]|oficial=Careci d'oficialidá, inque es Bien d'Intrés Coltural.|iso3=ext}} La '''Palra de Serraílla''' o '''Serraillanu''' es una variança del [[Lengua estremeña|estremeñu]] gastau nel menucipiu de [[La Serraílla|Serraílla]], provincia [[Provincia de Caçris|Caçris]]. == Descrición lengüística == === Acomparantis al estremeñu === * Conservación delas antigus sonis de essi sonora i dea sonora. * Volución delos grupus latinus ''-ct'' i ''-ult'' nel son ''c'' (Oclussiva palatal sorda)'','' acomparanti ala ''ch'' en [[Canariu (Palra)|canariu]] (prenunciá acomparanti a una ''y'' suavi). * Aspiración dela antiga consonanti anicial latina ''f-'' en ''-h''. Ex: parabras comu ''hierru'' o ''humu''.<ref name=":0">{{Cita web|url=https://archivo.dip-caceres.es/wp-content/uploads/2024/01/04-066-003-las_hablas.pdf|título=LAS HABLAS DEL NORTE DE LA PROVINCIA DE CÁCERES A COMIENZOS DEL SIGLO XX. A PROPÓSITO DE LA TRADUCCIÓN DE STUDIEN ZUR LAUTGESCHICHTE WESTSPANISCHER MUNDARTEN|títulotrad=Las palras del norti dela provincia e Caçris a mençus del siegru XX. A tentu dela trauzión de Studien Zur Lautgeschichte Westspanisher Mundarten.|fechaacceso=1 de jullu de 2026|autor=José Antonio González Salgado|idioma=español}}</ref> === Acomparantis al Garrovillanu === Junta el Garrovillanu dambas varianças conservan la deferencia entri bilabial oclussiva ''"b"'' i labiodental fricativa ''"v"''. Ex: ''cabeça'' i ''endiva'' (enđíva). Esta deferencia non se mantién en denguna otra variança l'estremeñu. Damus dialetus apaicin juntus ena letratura dialetal devíu alos sus feitíus acomparantis. == Letratura i otrus meius == === Serraillanu === La pinicla [[Territoriu de bandolerus]] de [[Néstor del Barco]] i José Ignacio Cobos está totalmenti hecha nel dialetu de Serraílla i Garrovillas, ena variança gastá en [[La Serraílla|Serraílla]]. Tamién es la primel pinicla hecha n'[[Lengua estremeña|estremeñu]].<ref>{{Cita web|url=http://www.panorama-extremadura.com/texto-diario/mostrar/158894/estreno-mundial-de-la-pelicula-territoriu-de-bandolerus|título=Estreno mundial de la película 'Territoriu de Bandolerus'|fechaacceso=2026-06-21|sitioweb=www.panorama-extremadura.com|archive-date=2014-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222054024/http://www.panorama-extremadura.com/texto-diario/mostrar/158894/estreno-mundial-de-la-pelicula-territoriu-de-bandolerus|dead-url=yes}}</ref> Los eshuerçus pa condural la palra en [[La Serraílla|Serraílla]] llevorin en 2026 ala criación de "Mi primel dicionariu serraillanu", una espubricación pa promovicional i aprendel la luenga entri la moceá dela localiá.<ref>{{Cita web|url=https://www.elperiodicoextremadura.com/fotos/caceres/2026/06/13/ardivieja-calapachutu-o-jerraura-serradilla-131345297.html|título='Ardivieja', 'calapachutu' o 'jerraúra': Serradilla estrena un diccionario para mantener vivo el serraillanu entre los más jóvenes|fechaacceso=2026-06-28|apellido=Parra|nombre=Pablo|fecha=2026-06-13|sitioweb=El Periódico Extremadura|idioma=es}}</ref> == Sitación d'ugañu, eshuerçus d'arrecuperación, conservación i promovición == Singún Daniel Gordo, presiénti dela OSCEC, dambas palras entovia sonin trasmitías i palrás pola moceá, inque de manera oral. <ref>{{Cita web|url=https://www.naiz.eus/es/info/noticia/20230926/debajo-de-decadas-de-verguenza-y-de-correcciones-hay-una-lengua-que-es-el-extremeno|título=«Debajo de décadas de vergüenza y de correcciones, hay una lengua, que es el extremeño»|fechaacceso=2026-07-01|apellido=SL|nombre=TAI GABE DIGITALA|fecha=2023-09-26|sitioweb=naiz:|idioma=es}}</ref> La assoçación coltural [[El Duendi (Assoçación coltural)|El Duendi]] s'adica ala promovición i conservación dela palra de Serraílla. Entri los sus proyeutus s'encrúi la "Ruta de las palabras", 60 parabras en serraillanu que decoran las casas dela localiá.<ref>{{Cita web|url=https://planvex.es/web/2016/01/serradilla-paseo-palabras/|título=Paseo por Serradilla de palabra en palabra|fechaacceso=2026-06-28|apellido=planVE|fecha=2016-01-26|sitioweb=PlanVE|idioma=es}}</ref> == Vea-si tamién == *[[Hurzanu (Palra)|Hurzanu]] *[[Chinatu (Palra)|Chinatu]] == Referencias == <references /> == Biblografía == * {{cita libro|apellidos=Zamora Vicente|nombre=Alonso|título=Dialectología española|editorial=Gredos|url=|año=1979|ubicación=Madrid|isbn=84-249-1115-6}} {{Idioma estremeña}} ku83us1z8chynbogpuejpsannjbwc7y 144552 144550 2026-10-12T14:50:27Z HackerPunki 16665 HackerPunki trasladó la página [[Serraillanu i Garrovillanu (Palras)]] a [[Serraillanu (Palra)]] 144550 wikitext text/x-wiki {{Ficha d'idioma|nombri=Palra de Serraílla|nativu=Serraillanu|familia mairi=Indouropeu|paísis={{ESP}}|palrantis=Non tien estaísticas oficialis|zona=[[Serraílla]], [[Cáçris]]|familia=[[Indouropeu]]<br /> &nbsp;[[Familia Indouropea - Grupu Itálicu|Itálicu]]<br /> &nbsp;&nbsp;[[Lenguas latinu-faliscas|Latinu-faliscu]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lenguas romancis|Romanci]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lenguas romancis ocientalis|Romanci ociental]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lenguas galu-ibéricas|Galu-Ibéricu]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Grupo Iberu-Romanci|Iberu-Romanci]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Grupo Iberu-Ociental|Iberu-Ociental]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Asturleonés]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lionés orental]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Estremeñu]]<br/> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;''Serraillanu''<br/>|escreviúra=[[alfabetu latinu|latina]]|oficial=Careci d'oficialidá, inque es Bien d'Intrés Coltural.|iso3=ext}} La '''Palra de Serraílla''' o '''Serraillanu''' es una variança del [[Lengua estremeña|estremeñu]] gastau nel menucipiu de [[La Serraílla|Serraílla]], provincia [[Provincia de Caçris|Caçris]]. == Descrición lengüística == === Acomparantis al estremeñu === * Conservación delas antigus sonis de essi sonora i dea sonora. * Volución delos grupus latinus ''-ct'' i ''-ult'' nel son ''c'' (Oclussiva palatal sorda)'','' acomparanti ala ''ch'' en [[Canariu (Palra)|canariu]] (prenunciá acomparanti a una ''y'' suavi). * Aspiración dela antiga consonanti anicial latina ''f-'' en ''-h''. Ex: parabras comu ''hierru'' o ''humu''.<ref name=":0">{{Cita web|url=https://archivo.dip-caceres.es/wp-content/uploads/2024/01/04-066-003-las_hablas.pdf|título=LAS HABLAS DEL NORTE DE LA PROVINCIA DE CÁCERES A COMIENZOS DEL SIGLO XX. A PROPÓSITO DE LA TRADUCCIÓN DE STUDIEN ZUR LAUTGESCHICHTE WESTSPANISCHER MUNDARTEN|títulotrad=Las palras del norti dela provincia e Caçris a mençus del siegru XX. A tentu dela trauzión de Studien Zur Lautgeschichte Westspanisher Mundarten.|fechaacceso=1 de jullu de 2026|autor=José Antonio González Salgado|idioma=español}}</ref> === Acomparantis al Garrovillanu === Junta el Garrovillanu dambas varianças conservan la deferencia entri bilabial oclussiva ''"b"'' i labiodental fricativa ''"v"''. Ex: ''cabeça'' i ''endiva'' (enđíva). Esta deferencia non se mantién en denguna otra variança l'estremeñu. Damus dialetus apaicin juntus ena letratura dialetal devíu alos sus feitíus acomparantis. == Letratura i otrus meius == === Serraillanu === La pinicla [[Territoriu de bandolerus]] de [[Néstor del Barco]] i José Ignacio Cobos está totalmenti hecha nel dialetu de Serraílla i Garrovillas, ena variança gastá en [[La Serraílla|Serraílla]]. Tamién es la primel pinicla hecha n'[[Lengua estremeña|estremeñu]].<ref>{{Cita web|url=http://www.panorama-extremadura.com/texto-diario/mostrar/158894/estreno-mundial-de-la-pelicula-territoriu-de-bandolerus|título=Estreno mundial de la película 'Territoriu de Bandolerus'|fechaacceso=2026-06-21|sitioweb=www.panorama-extremadura.com|archive-date=2014-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222054024/http://www.panorama-extremadura.com/texto-diario/mostrar/158894/estreno-mundial-de-la-pelicula-territoriu-de-bandolerus|dead-url=yes}}</ref> Los eshuerçus pa condural la palra en [[La Serraílla|Serraílla]] llevorin en 2026 ala criación de "Mi primel dicionariu serraillanu", una espubricación pa promovicional i aprendel la luenga entri la moceá dela localiá.<ref>{{Cita web|url=https://www.elperiodicoextremadura.com/fotos/caceres/2026/06/13/ardivieja-calapachutu-o-jerraura-serradilla-131345297.html|título='Ardivieja', 'calapachutu' o 'jerraúra': Serradilla estrena un diccionario para mantener vivo el serraillanu entre los más jóvenes|fechaacceso=2026-06-28|apellido=Parra|nombre=Pablo|fecha=2026-06-13|sitioweb=El Periódico Extremadura|idioma=es}}</ref> == Sitación d'ugañu, eshuerçus d'arrecuperación, conservación i promovición == Singún Daniel Gordo, presiénti dela OSCEC, dambas palras entovia sonin trasmitías i palrás pola moceá, inque de manera oral. <ref>{{Cita web|url=https://www.naiz.eus/es/info/noticia/20230926/debajo-de-decadas-de-verguenza-y-de-correcciones-hay-una-lengua-que-es-el-extremeno|título=«Debajo de décadas de vergüenza y de correcciones, hay una lengua, que es el extremeño»|fechaacceso=2026-07-01|apellido=SL|nombre=TAI GABE DIGITALA|fecha=2023-09-26|sitioweb=naiz:|idioma=es}}</ref> La assoçación coltural [[El Duendi (Assoçación coltural)|El Duendi]] s'adica ala promovición i conservación dela palra de Serraílla. Entri los sus proyeutus s'encrúi la "Ruta de las palabras", 60 parabras en serraillanu que decoran las casas dela localiá.<ref>{{Cita web|url=https://planvex.es/web/2016/01/serradilla-paseo-palabras/|título=Paseo por Serradilla de palabra en palabra|fechaacceso=2026-06-28|apellido=planVE|fecha=2016-01-26|sitioweb=PlanVE|idioma=es}}</ref> == Vea-si tamién == *[[Hurzanu (Palra)|Hurzanu]] *[[Chinatu (Palra)|Chinatu]] == Referencias == <references /> == Biblografía == * {{cita libro|apellidos=Zamora Vicente|nombre=Alonso|título=Dialectología española|editorial=Gredos|url=|año=1979|ubicación=Madrid|isbn=84-249-1115-6}} {{Idioma estremeña}} ku83us1z8chynbogpuejpsannjbwc7y 144559 144552 2026-10-12T14:56:19Z HackerPunki 16665 144559 wikitext text/x-wiki {{Ficha d'idioma|nombri=Palra de Serraílla|nativu=Serraillanu|familia mairi=Indouropeu|paísis={{ESP}}|palrantis=Non tien estaísticas oficialis|zona=[[Serraílla]], [[Cáçris]]|familia=[[Indouropeu]]<br /> &nbsp;[[Familia Indouropea - Grupu Itálicu|Itálicu]]<br /> &nbsp;&nbsp;[[Lenguas latinu-faliscas|Latinu-faliscu]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lenguas romancis|Romanci]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lenguas romancis ocientalis|Romanci ociental]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lenguas galu-ibéricas|Galu-Ibéricu]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Grupo Iberu-Romanci|Iberu-Romanci]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Grupo Iberu-Ociental|Iberu-Ociental]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Asturleonés]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lionés orental]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Estremeñu]]<br/> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;''Serraillanu''<br/>|escreviúra=[[alfabetu latinu|latina]]|oficial=Careci d'oficialidá, inque es Bien d'Intrés Coltural.|iso3=ext|mapa=Serradilla.png|mapa_leyenda=Sitación del menucipiu de Serraílla ena provincia de Caçris}} La '''Palra de Serraílla''' o '''Serraillanu''' es una variança del [[Lengua estremeña|estremeñu]] gastau nel menucipiu de [[La Serraílla|Serraílla]], provincia [[Provincia de Caçris|Caçris]]. == Descrición lengüística == === Acomparantis al estremeñu === * Conservación delas antigus sonis de essi sonora i dea sonora. * Volución delos grupus latinus ''-ct'' i ''-ult'' nel son ''c'' (Oclussiva palatal sorda)'','' acomparanti ala ''ch'' en [[Canariu (Palra)|canariu]] (prenunciá acomparanti a una ''y'' suavi). * Aspiración dela antiga consonanti anicial latina ''f-'' en ''-h''. Ex: parabras comu ''hierru'' o ''humu''.<ref name=":0">{{Cita web|url=https://archivo.dip-caceres.es/wp-content/uploads/2024/01/04-066-003-las_hablas.pdf|título=LAS HABLAS DEL NORTE DE LA PROVINCIA DE CÁCERES A COMIENZOS DEL SIGLO XX. A PROPÓSITO DE LA TRADUCCIÓN DE STUDIEN ZUR LAUTGESCHICHTE WESTSPANISCHER MUNDARTEN|títulotrad=Las palras del norti dela provincia e Caçris a mençus del siegru XX. A tentu dela trauzión de Studien Zur Lautgeschichte Westspanisher Mundarten.|fechaacceso=1 de jullu de 2026|autor=José Antonio González Salgado|idioma=español}}</ref> === Acomparantis al Garrovillanu === Junta el Garrovillanu dambas varianças conservan la deferencia entri bilabial oclussiva ''"b"'' i labiodental fricativa ''"v"''. Ex: ''cabeça'' i ''endiva'' (enđíva). Esta deferencia non se mantién en denguna otra variança l'estremeñu. Damus dialetus apaicin juntus ena letratura dialetal devíu alos sus feitíus acomparantis. == Letratura i otrus meius == === Serraillanu === La pinicla [[Territoriu de bandolerus]] de [[Néstor del Barco]] i José Ignacio Cobos está totalmenti hecha nel dialetu de Serraílla i Garrovillas, ena variança gastá en [[La Serraílla|Serraílla]]. Tamién es la primel pinicla hecha n'[[Lengua estremeña|estremeñu]].<ref>{{Cita web|url=http://www.panorama-extremadura.com/texto-diario/mostrar/158894/estreno-mundial-de-la-pelicula-territoriu-de-bandolerus|título=Estreno mundial de la película 'Territoriu de Bandolerus'|fechaacceso=2026-06-21|sitioweb=www.panorama-extremadura.com|archive-date=2014-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20140222054024/http://www.panorama-extremadura.com/texto-diario/mostrar/158894/estreno-mundial-de-la-pelicula-territoriu-de-bandolerus|dead-url=yes}}</ref> Los eshuerçus pa condural la palra en [[La Serraílla|Serraílla]] llevorin en 2026 ala criación de "Mi primel dicionariu serraillanu", una espubricación pa promovicional i aprendel la luenga entri la moceá dela localiá.<ref>{{Cita web|url=https://www.elperiodicoextremadura.com/fotos/caceres/2026/06/13/ardivieja-calapachutu-o-jerraura-serradilla-131345297.html|título='Ardivieja', 'calapachutu' o 'jerraúra': Serradilla estrena un diccionario para mantener vivo el serraillanu entre los más jóvenes|fechaacceso=2026-06-28|apellido=Parra|nombre=Pablo|fecha=2026-06-13|sitioweb=El Periódico Extremadura|idioma=es}}</ref> == Sitación d'ugañu, eshuerçus d'arrecuperación, conservación i promovición == Singún Daniel Gordo, presiénti dela OSCEC, dambas palras entovia sonin trasmitías i palrás pola moceá, inque de manera oral. <ref>{{Cita web|url=https://www.naiz.eus/es/info/noticia/20230926/debajo-de-decadas-de-verguenza-y-de-correcciones-hay-una-lengua-que-es-el-extremeno|título=«Debajo de décadas de vergüenza y de correcciones, hay una lengua, que es el extremeño»|fechaacceso=2026-07-01|apellido=SL|nombre=TAI GABE DIGITALA|fecha=2023-09-26|sitioweb=naiz:|idioma=es}}</ref> La assoçación coltural [[El Duendi (Assoçación coltural)|El Duendi]] s'adica ala promovición i conservación dela palra de Serraílla. Entri los sus proyeutus s'encrúi la "Ruta de las palabras", 60 parabras en serraillanu que decoran las casas dela localiá.<ref>{{Cita web|url=https://planvex.es/web/2016/01/serradilla-paseo-palabras/|título=Paseo por Serradilla de palabra en palabra|fechaacceso=2026-06-28|apellido=planVE|fecha=2016-01-26|sitioweb=PlanVE|idioma=es}}</ref> == Vea-si tamién == *[[Hurzanu (Palra)|Hurzanu]] *[[Chinatu (Palra)|Chinatu]] == Referencias == <references /> == Biblografía == * {{cita libro|apellidos=Zamora Vicente|nombre=Alonso|título=Dialectología española|editorial=Gredos|url=|año=1979|ubicación=Madrid|isbn=84-249-1115-6}} {{Idioma estremeña}} 5csy9x24lsosvncyy9rc8mfz2b1qcrn Usuario:HackerPunki/obraol/Palra de Garrovillas 2 11730 144578 143633 2026-10-13T11:18:43Z EmausBot 2929 corrección de redirección doble desde [[Serraillanu i Garrovillanu (Palras)]] a [[Serraillanu (Palra)]] 144578 wikitext text/x-wiki #REDIRECCIÓN [[Serraillanu (Palra)]] ncw4w1a9qso7ggd6wb8o5kfs90hk5cy Usuario:HackerPunki/obraol/Garrovillanu 2 11952 144577 143632 2026-10-13T11:18:33Z EmausBot 2929 corrección de redirección doble desde [[Serraillanu i Garrovillanu (Palras)]] a [[Serraillanu (Palra)]] 144577 wikitext text/x-wiki #REDIRECCIÓN [[Serraillanu (Palra)]] ncw4w1a9qso7ggd6wb8o5kfs90hk5cy Usuario:Serraillanu i Garrovillanu (Palras) 2 11953 144579 143620 2026-10-13T11:19:03Z EmausBot 2929 corrección de redirección doble desde [[Serraillanu i Garrovillanu (Palras)]] a [[Serraillanu (Palra)]] 144579 wikitext text/x-wiki #REDIRECCIÓN [[Serraillanu (Palra)]] ncw4w1a9qso7ggd6wb8o5kfs90hk5cy Marrakech 0 12014 144576 144285 2026-10-13T00:42:52Z InternetArchiveBot 17037 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 144576 wikitext text/x-wiki {{Ficha de entidad subnacional}} [[Archivu:20190802 MARRAKECH 62-1.jpg|miniaturadeimagen|Entrada ala terminal del aeropuertu Marrakech-Menara]] '''Marrakech''',<ref name="drae"/> '''Marraquech''' o '''Marrakesh'''<ref group="nota">Más acorde con la pronunciación original y también usado muy extensamente.</ref> ({{lang-ar|مراكش}} [''Murrākush'']; en [[Luenguas bereberis|bereber]], {{lang|ber|ⵎⵕⵕⴰⴽⵛ}}, Meṛṛakc; n'[[Luenga española|español]] antiguamenti, tamién llamá ''Marruecos'') es una delas ciais más importantis de [[Marruecu]]. Tien 1&nbsp;545&nbsp;541 abitantis i s’assitúa al pie del [[Atlas (cordillera)|Atlas]], a 466&nbsp;[[m s. n. m.]] d’altitú. Tien numerosus monumentus patrimoniu dela Umanidá. Es, xuntu con [[Mequinez]], [[Fez (Marruecu)|Fez]] i [[Rabat]], una delas quatro ciais imperialis de Marruecu.<ref name="vision">{{Cita web |url=http://www.guiamundialdeciudades.com/city/76/city_guide/%C1frica/Marrakech.html |título=Marrakech: Visión general de la ciudad |editor=Guía Mundial de Ciudades |fechaacceso=29 de abril de 2009 |fechaarchivo=7 de agosto de 2009 |urlarchivo=https://web.archive.org/web/20090807163610/http://www.guiamundialdeciudades.com/city/76/city_guide/%C1frica/Marrakech.html |deadurl=yes }}</ref> Fue fundá en 1062 polos [[almorávidis]] i fue la capital del Imperiu almorávidi i almohadi. La ciá tien el mercau tradicional ''([[suq]])'' más grandi del país i una delas praças más concurrías d’África i del mundu, ''[[Plaza de Yamaa el Fna|Djemaa el Fna]]''.<ref>[http://www.telegraph.co.uk/core/Content/displayPrintable.jhtml?xml=/travel/2006/07/08/etmorocco08.xml&site=3&page=0 ''Ready for the masses?''] - [[Daily Telegraph]]</ref> Ena plaza se juntan [[Acrobacia|acróbatas]], contaoris d’estorias, vendeoris d’água, bailaoris i músicus. Pola nochi, la praça s’enchi de puestus de comía, convirtiéndo-si nun gran restauranti al airi libri. == Etimología == El significau esatu del nombri es discutíu.{{sfn|Shillington|2005|p=948}} Un possibli origen del nombri Marrakech está enas palabras [[Lenguas bereberis|bereberis]] (amazigh) ''amur n akuc'', que significan «Tierra de Dios».{{sfn|Nanjira|2010|p=208}} Sigún la estoriaora Susan Searight, nostanti, el nombri dela ciá fue documentau por primera ves nun manuscritu del sigru XI ena biblioteca [[Qarawiyyin]] de [[Fez (Marruecu)|Fez]], ondi el su significau aparecía comu «país delos ijus de Kush».{{sfn|Searight|1999|p=378}} La palabra ''mur''{{Sfn|Egginton|Pitz|2010|p=11}} se gasta ogañu en bereber principalmenti ena forma femenina ''tamurt''. La mesma palabra «mur» apareci en [[Mauretania]], el reinu norteafricanu dela Antigüedá, anque la relación sigui siendu discutía, pos esti nombri possiblimenti procedi de μαύρος ''mauros'', la palabra del [[griegu antiguu]] pa «oscuru».{{sfn|Shillington|2005|p=948}} La grafía habitual n’[[Idioma inglés|inglés]] es «Marrakesh»,{{sfn|de Cenival|1991|p=588}}{{sfn|Cornell|1998|p=15}} anque «Marrakech» (la grafía [[Idioma francés|francesa]]) tamién se gasta ampliamenti.{{sfn|Nanjira|2010|p=208}} El nombri s’escribi ''Mṛṛakc'' nel [[alfabetu latinu bereber]], ''Marraquexe'' en [[Luenga portuguesa|portugués]] i ''Marrakech'' n’español.<ref>{{Cite web|last1=RAE|last2=RAE|title=Marrakech {{!}} Diccionario panhispánico de dudas|url=https://www.rae.es/dpd/Marrakech|access-date=2020-09-07|website=«Diccionario panhispánico de dudas»|language=es|archive-date=2021-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20211107093401/https://www.rae.es/dpd/Marrakech|url-status=live}}</ref> Una pronunciación típica nel [[árabi marroquín]] es ''Marrākš'' ({{IPA|/mərˈraːkʃ/}}), col [[Acentu (lingüística)|acentu]] ena segunda sílaba.<ref>{{Cite book |last= |first= |url=https://books.google.com/books?id=16DfjwEACAAJ&q=georgetown+moroccan+arabic |title=The Georgetown Dictionary of Moroccan Arabic: Arabic-English, English-Arabic |publisher=Georgetown University Press |year=2018 |isbn=978-1-62616-331-7 |editor-last=Maamouri |editor-first=Mohamed |pages=584 (see xxv-xxvi for discussion of vowels) |language=en}}</ref> Dendi la Edá Media ata alreol del prencepiu del sigru XX, tol país de Marruecu era conocíu comu el «Reinu de Marrakech», pos la ciá que servía de capital [[Estoria de Marruecu|estórica]] del reinu era a menu Marrakech.{{sfn|de Cenival|1991|p=593}}{{sfn|Gottreich|2007|p=10}} El nombri de Marruecu sigui siendu «Marrakech» entavía ogañu en [[Idioma persa|persa]] i [[urdu]], assina comu en muchas otras lenguas del sul d’Asia. Varius nombris uropeus de Marruecu (Marruecos, Marrocos, Maroc, Marokko, etc.) derivan diretamenti del nombri ''Murrākuš''. Al revés, la propia ciá era llamá antiguamenti simplimenti ''Marocco City'' (o formas semelhantis) polos viajerus estranjerus. Los nombris dela ciá i del país se diferenciarun endispués de que el [[Tratáu de Fez]] dividiera Marruecu nun [[Protectorau francés en Marruecu|protectorau francés]] i un [[Protectorau español en Marruecu|protectorau español]], i l’antiguu usu intercambiabli siguió estendíu ata alreol del interregnu de [[Mohammed Ben Aarafa]] (1953–1955).<ref name="IbpUSA2006">{{cite book |title=Morocco Country Study Guide|url=https://books.google.com/books?id=8GjrAeMS1dIC&pg=PA23|access-date=29 June 2013|date=1 April 2006|publisher=International Business Publications|isbn=978-0-7397-1514-7|page=23|archive-date=26 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140626185538/http://books.google.com/books?id=8GjrAeMS1dIC&pg=PA23|url-status=live}}</ref> Esti últimu episodiu puso en marcha el retornu del país ala independencia, quandu Marruecu se convirtió oficialmenti en {{lang|ar|المملكة المغربية}} (''al-Mamlaka al-Maḡribiyya'', «el Reinu del Magreb»), i el su nombri dexó de referil-si ala ciá de Marrakech. Marrakech es conocía por varius sobrenombris, entri ellus la «Ciá Roja» ({{Langx|ar|المدينة الحمراء|translit=al-Madīnat al-Ḥamrāʾ|links=no}}), la «Ciá Ocri» i «la Ija del Desiertu», i tien síu el centru d’analogías poéticas, comu una que compara la ciá con «un tambol que lati una identidá [[África|africana]] ena complexa alma de Marruecu».{{sfn|Rogerson|Lavington|2004|p=xi}} == Estoria == ===Fundación i Edá média === [[Archivu:Almoravid dinar 1138 631905.jpg|thumb|Dinar almorávidi d'oru mentris el reinu de[[Ali ibn Yusuf]]|left]] Marrakech fue fundá en 1062 por [[Yúsuf ibn Tašufín]], primel emir dela dinastía bereber delos almorávidis. La ciá nació comu avanzailla, primeru melitar i endispués comercial, pa garantizal ala tribu la supremacía sobri una región d’importancia estratégica fundamental, pos pola çona passaban las rutas de caravanas azia l’[[África]] negra a través del [[Sahara]]. Dendi la su basa de Marrakech, los almorávidis consigun, ata el {{siglo|XI||s}}, amplial el su dominiu sobri tol Marruecu. Marrakech se convirtió nuna gran capital amurallá con exuberantis jardinis i magníficus palacius i mezquitas, delos qualis ogañu, por desgracia, no queda ná, a esceción dela pequeña Koubba Ba’adiyn. El reinu perduró ata 1147, quandu los [[almohadi]]s —una federación rival de tribus bereberis procedentis delas montañas del [[Atlas (cordillera)|Atlas]]— conquistun la ciá endispués dun largu asediu i la arrasarun, pa reconstruíl-la endispués. L’arquitetura almohadi produjo grandis obras, comu la [[Mezquita Kutubia]] i la mezquita [[Kasbah]], la monumental [[Bab Agnau]] i los jardinis dela Minara. Mientris, la ciá se convertía nun faru dela coltura islámica, atrayendu célebris pensaoris i literatus de tol mundu árabi. Peru endispués dun sigru de dominiu, tamién la luz almohadi s’apagó. Las tropas almohadis fuerun derrotás en varias ocasionis n’España i, al volvel a Marrakech, en 1248, l’exércitu cayó nuna emboscá prepará puna tribu del desiertu, capitaneá polos [[Benimerinis|Banu-Merin]], que acontinó la su marcha victoriosa ata [[Fez (Marruecu)|Fez]], ondi fundó una nueva dinastía, la delos [[benimerinis]]. L’últimu sultán almohadi fue definitivamenti derrotau en 1276, quandu los benimerinis estendierun el su dominiu por tol sul de Marruecu. [[Archivu:MoroccoMarrakech townfromhill2.jpg|thumb|250px|Marrakech.|alt=|izquierda]] ===Edá Moerna=== Marrakech golvió a sel capital tres sigrus más tardis, quandu la tribu delos [[saadíes]], procedenti del sul, destituyó alos benimerinis i, en 1549, trasladó otra ves la corti ala ciá. Le siguió un periodu de gran crecimientu i esplendol, que hizo de Marrakech una delas ciais con más puebración del mundu árabi, llena d’espléndius palacius, entre los qualis destaca el [[Palaciu El Badi]]. Peru esta dinastía tapocu duró muchu nel poel i a prencepius del {{siglo|XVII||s}} el país se sumió nuna guerra civil, que no terminó ata 1668, quandu un príncipi árabi, Moulay Rachid, subió al tronu, del qual los sus descendientis goviernan el país entavía ogañu. Marrakech perdió el títulu de capital i el sucesol de Rachid, Moulay Ismail, la trasladó a [[Mequinez]], espoliandu el palaciu El Badi de toas las sus riquezas. Quandu el monarca murió, el país se vio sumíu nel caos duranti más dun sigru, ata salil d’él comu un reinu ca ves más débil. ===Sigrus XIX i XX=== [[Archivu:Enrique Simonet - Marrakesh.jpg|right|thumb|300px|''Marrakech'' (1894) de [[Enrique Simonet]]]] Mientris, Marrakech encetó los sus primerus contatus i relacionis comercialis con [[Uropa]], en primer lugal con [[Gran Bretaña]], que se multiplicun a lo largu del {{siglo|XIX||s}}. N’aquella época fue ca ves mayol l’interés delas grandis potencias uropeas por apoderal-si del [[norti d’África]]. Assina, el control de Marruecu se dividió entri [[Francia]] i España. El goviernu delos sultanis era ca ves más débil i finalmenti acetó la imposición oficial del goviernu colonial francés, formalizá col [[Tratáu de Fez]] de 1912. Peru enseguía estallarun motinis i revueltas, sobri tó en Marrakech i nel sul. Pa consiguil mantenel el control, l’administración francesa hizo un pactu con [[Thami El Glaoui]], unu delos señoris dela guerra qu’estaba al frenti delas tribus delas montañas del Atlas, i en 1912 lo nombró señol de Marrakech, dándo-li carta blanca sobri la ciá i el Marruecu Meridional. Thami El Glaoui s’estaló nun palaciu dela ciá i dendi allí governó con manu de fierro duranti más de quarenta añus, ata 1955. Déspota cruel, estravaganti i amanti delos escesus, era tamién un omu perspicaz i brillanti, qu’organizaba suntuosus banquetis palos sus convidaus i los cubría de generosus regalus. Enos añus trenta, l’administración francesa construyó la ''ville nouvelle'' fueraparti delas murallas dela Medina, una verdadera ciá con amplias avenías arbolás, edificius moernus d’estilu moriscu, escuelas i ospitalis, mientris la Medina se fue degradandu pocu a pocu. Enos añus trenta tamién se desenvolvió el movimientu nacionalista que topó la su espresión política nel Partido de la Independencia. Endispués dela [[Segunda Guerra Mundial]], el siguimientu del partíu aumentó i inclusu el sultán, [[Mohammed V]], encetó a pressionar pola independencia. Assina, en 1953, los francesis lo esiliarun i lo sustituyerun pun goviernu fantoche, lo qual no sirvió más que p’encendel la chispa dela revolución, qu’en primer momentu intentarun apagal col apoyu de Thami El Glaoui. Peru los francesis ya estaban haziendu frenti ala sangrienta revuelta d’[[Argelia]] i prontu suavizarun las sus posicionis; en 1955 dexarun volvel al sultán. Mientris, a prencepius de 1956, Thami El Glaoui murió i Marrakech se libró del su tiranu. En marçu de 1956 Marruecu obtuvo la independencia. ===Ogañu=== Marrakech es ogañu la ciá enternacional de Marruecu, cuna comunidá d’espatriaus (estranjerus que vivin permanentimenti aquí) vasta i n’acontinal crecimientu. Los pionerus fuerun los millonarius delos añus venti i trenta, siguius por artistas i intelectualis delos añus sessenta entri estravagancias i fiestas psicodélicas. Nació n’aquellus añus el mitu del Marrakech esóticu i bohemiu, que arrastró ala generación siguiienti d’estranjerus, que desembarcó ena ciá a partir delos añus ochenta. Angunus dellus decidierun trasladal-si a vivil ala [[Medina]], recuperandu antiguus edificius en plena decadencia. La puebración marroquina, en cambiu, por lo menus la que se lo pue permitil, vivi nel sueñu duna casa "moerna" ena ''ville nouvelle''. El fenómenu delos uropeus ena Medina nel primer momentu era una cosa esporádica, peru a mediaus delos noventa estalló el ''boom'', cola contribución determinanti dun programa dela televisión francesa qu’esplicaba cómu en Marrakech, col dineru dun pisitu en París, se podía compral un "''riad''", un verdaderu palaceti, i vivil a lo grandi. I assina fue comu en pocu añus ena ciá nació el "''puebru del riad''", una comunidá eterogénea que tien en común las ganas d’invental un nuevu estilu de vida. Ogañu tenel casa en Marrakech es un sueñu ca ves más praticau i caru. Los precius tienin subíu, anque siguin siendu inferioris alos delas grandis ciais uropeas i americanas. I encetan a aparecel las primeras contradicionis, i anque la Medina tien síu declará pola [[Unesco]] [[Patrimoniu dela Umanidá]], no dessistin entavía normativas rígidas pa conserval el patrimoniu estóricu i arquitetónicu. Por ellu, s’está reforçandu un movimientu d’opinión preocupau pol riesgu dun espoliu moernu. I endispués está la cuestión, no menus importanti, del respetu hazia la coltura i la sensibilidá delos residentis del lugal. Peru el caminu pareci marcau i el futuru dela ciá se dirigi ca ves más hazia el turismu i el mundu esterior. Marrakech alberga una sedi del [[Estituto Cervantes]].<ref>{{cita web|url=http://marrakech.cervantes.es/ |título= Instituto Cervantes de Marrakec}}</ref> == Geografía == == Topografía == [[Archivu:Pavillon Menaragärten.jpg|thumb|N'inviernu, las montañas del Atlas están cubiertas de nievi i yelu, i son visiblis dendi la ciá en dias clarus.]] Marrakech se topa nel centru-sul de [[Marruecu]]. Es la capital dela llanura de Haouz i el principal asentamientu. La [[Medina de Marrakech|medina]] se construyó ena oriella izquierda del ríu Issil, cincu quilómetrus al sul del su puntu de confluencia col [[ríu Tensift]].<ref>{{Cita publicación|url=http://journals.openedition.org/encyclopedieberbere/1655|título=Haouz|apellidos=E. B|nombre=|apellidos2=Rodrigue|nombre2=A.|fecha=2000|publicación=Encyclopédie berbère|número=22|páginas=3388–3392|fechaacceso=2020-11-07|idioma=fr|issn=1015-7344|doi=10.4000/encyclopedieberbere.1655|pmid=}}</ref> Construía a una altitú media de 450 metrus sobri el nivel del mari, Marrakech es una ciá cun relievi essencialmenti llanu. Solu el [[Jbel Gueliz]], un cerru d’[[arenisca]] de 55 metrus d’altitú, rompi la monotonía dela llanura. === Climi === Marrakech presenta un [[climi semiáridu]], con inviernus suavis i úmeus i vranus calientis i secus. Las temperaturas medias passan de 12 [[Grau Celsius|graus Celsius]] n’inviernu a 28 graus Celsius nel vranu. El esquemi de precipitacionis inviernu úmeu/vranu secu de Marrakech sigui la mesma pauta que se da en [[climi mediterráneu|climis mediterráneus]]. En comparación con estus, nostanti, la ciá recibi menus lluvia, d’ehí que esté classificá comu semiárida. {| class="wikitable mw-collapsible" data-expandtext="mostral" data-collapsetext="escuendel" style="width:60%; margin:1em auto; border:1px solid #A2A9B1; border-collapse:collapse; background:#F8F9FA; color:#202122; text-align:center; font-size:90%;" |- ! colspan="14" style="background:#EAECF0; font-weight:bold;" | [[Archivu:Gnome-weather-few-clouds.svg|30px|link=|alt=]]&nbsp; Parámetrus climáticus medius de Marrakech, Marruecus (1961-1990)&nbsp;[[Archivu:WPTC Meteo task force.svg|30px|link=|alt=]] |- ! style="background:#EAECF0; border-right:3px solid #A2A9B1;" | Mes ! style="background:#EAECF0;" | Eneru ! style="background:#EAECF0;" | Hebreru ! style="background:#EAECF0;" | Marçu ! style="background:#EAECF0;" | Abril ! style="background:#EAECF0;" | Mayu ! style="background:#EAECF0;" | Juniu ! style="background:#EAECF0;" | Juliu ! style="background:#EAECF0;" | Abostu ! style="background:#EAECF0;" | Setiembri ! style="background:#EAECF0;" | Otubri ! style="background:#EAECF0;" | Noviembri ! style="background:#EAECF0;" | Diziembri ! style="background:#EAECF0; border-left:3px solid #A2A9B1;" | Añal |- ! scope="row" style="background:#EAECF0; font-weight:bold;" | Temp. más. abs. (°C) | style="border-left:3px solid #A2A9B1; background:#FF3C00; color:#000000; font-size:85%;" | 28.9 | style="background:#FF1400; color:#000000; font-size:85%;" | 34.3 | style="background:#FF0000; color:#000000; font-size:85%;" | 36.2 | style="background:#DB0000; color:#FFFFFF; font-size:85%;" | 39.6 | style="background:#B60000; color:#FFFFFF; font-size:85%;" | 44.4 | style="background:#920000; color:#FFFFFF; font-size:85%;" | 45.8 | style="background:#6D0000; color:#FFFFFF; font-size:85%;" | 49.0 | style="background:#6D0000; color:#FFFFFF; font-size:85%;" | 48.6 | style="background:#B60000; color:#FFFFFF; font-size:85%;" | 44.8 | style="background:#FF0000; color:#000000; font-size:85%;" | 38.6 | style="background:#FF1400; color:#000000; font-size:85%;" | 35.2 | style="background:#FF3C00; color:#000000; font-size:85%;" | 28.9 | style="border-left:3px solid #A2A9B1; background:#6D0000; color:#FFFFFF; font-size:85%;" | 49.0 |- ! scope="row" style="background:#EAECF0; font-weight:bold;" | Temp. más. media (°C) | style="border-left:3px solid #A2A9B1; background:#FF8C00; color:#000000; font-size:85%;" | 18.4 | style="background:#FF8C00; color:#000000; font-size:85%;" | 19.9 | style="background:#FF6400; color:#000000; font-size:85%;" | 22.3 | style="background:#FF6400; color:#000000; font-size:85%;" | 23.7 | style="background:#FF3C00; color:#000000; font-size:85%;" | 27.5 | style="background:#FF2800; color:#000000; font-size:85%;" | 31.3 | style="background:#DB0000; color:#FFFFFF; font-size:85%;" | 39.2 | style="background:#B60000; color:#FFFFFF; font-size:85%;" | 42.1 | style="background:#FF2800; color:#000000; font-size:85%;" | 32.5 | style="background:#FF3C00; color:#000000; font-size:85%;" | 27.5 | style="background:#FF6400; color:#000000; font-size:85%;" | 22.2 | style="background:#FF8C00; color:#000000; font-size:85%;" | 18.7 | style="border-left:3px solid #A2A9B1; background:#FF5000; color:#000000; font-size:85%;" | 26.4 |- ! scope="row" style="background:#EAECF0; font-weight:bold;" | Temp. media (°C) | style="border-left:3px solid #A2A9B1; background:#FFA500; color:#000000; font-size:85%;" | 12.2 | style="background:#FFA500; color:#000000; font-size:85%;" | 13.8 | style="background:#FF9900; color:#000000; font-size:85%;" | 15.8 | style="background:#FF9900; color:#000000; font-size:85%;" | 17.3 | style="background:#FF8C00; color:#000000; font-size:85%;" | 20.6 | style="background:#FF6400; color:#000000; font-size:85%;" | 23.8 | style="background:#FF3C00; color:#000000; font-size:85%;" | 28.3 | style="background:#FF3C00; color:#000000; font-size:85%;" | 28.3 | style="background:#FF5000; color:#000000; font-size:85%;" | 25.3 | style="background:#FF6400; color:#000000; font-size:85%;" | 21.1 | style="background:#FF9900; color:#000000; font-size:85%;" | 16.3 | style="background:#FFA500; color:#000000; font-size:85%;" | 12.6 | style="border-left:3px solid #A2A9B1; background:#FF8C00; color:#000000; font-size:85%;" | 19.6 |- ! scope="row" style="background:#EAECF0; font-weight:bold;" | Temp. mín. media (°C) | style="border-left:3px solid #A2A9B1; background:#FFFFCC; color:#000000; font-size:85%;" | 5.9 | style="background:#FFFF99; color:#000000; font-size:85%;" | 7.6 | style="background:#FFCC66; color:#000000; font-size:85%;" | 9.4 | style="background:#FFCC66; color:#000000; font-size:85%;" | 11.0 | style="background:#FFA500; color:#000000; font-size:85%;" | 13.8 | style="background:#FF9900; color:#000000; font-size:85%;" | 16.3 | style="background:#FF6400; color:#000000; font-size:85%;" | 22.5 | style="background:#FF5000; color:#000000; font-size:85%;" | 26.1 | style="background:#FF6400; color:#000000; font-size:85%;" | 21.2 | style="background:#FFA500; color:#000000; font-size:85%;" | 14.7 | style="background:#FFCC66; color:#000000; font-size:85%;" | 10.4 | style="background:#FFFF99; color:#000000; font-size:85%;" | 6.5 | style="border-left:3px solid #A2A9B1; background:#FFA500; color:#000000; font-size:85%;" | 12.8 |- ! scope="row" style="background:#EAECF0; font-weight:bold;" | Temp. mín. abs. (°C) | style="border-left:3px solid #A2A9B1; background:#F0FFFF; color:#000000; font-size:85%;" | -2.3 | style="background:#F0FFFF; color:#000000; font-size:85%;" | -3.0 | style="background:#FFFFFF; color:#000000; font-size:85%;" | 0.4 | style="background:#FFFFFF; color:#000000; font-size:85%;" | 2.8 | style="background:#FFFF99; color:#000000; font-size:85%;" | 6.8 | style="background:#FFCC66; color:#000000; font-size:85%;" | 9.4 | style="background:#FFA500; color:#000000; font-size:85%;" | 12.1 | style="background:#FFA500; color:#000000; font-size:85%;" | 12.8 | style="background:#FFCC66; color:#000000; font-size:85%;" | 10.0 | style="background:#FFFFFF; color:#000000; font-size:85%;" | 1.1 | style="background:#FFFFFF; color:#000000; font-size:85%;" | 0.0 | style="background:#F0FFFF; color:#000000; font-size:85%;" | -1.6 | style="border-left:3px solid #A2A9B1; background:#F0FFFF; color:#000000; font-size:85%;" | -3.0 |- ! scope="row" style="background:#EAECF0; font-weight:bold;" | Precipitación total (mm) | style="border-left:3px solid #A2A9B1; background:#D0D0FF; font-size:85%;" | 32.2 | style="background:#C1C1FF; font-size:85%;" | 37.9 | style="background:#C1C1FF; font-size:85%;" | 37.8 | style="background:#C1C1FF; font-size:85%;" | 38.8 | style="background:#DEDEFF; font-size:85%;" | 23.7 | style="background:#F9F9FF; font-size:85%;" | 4.5 | style="background:#F9F9FF; font-size:85%;" | 1.2 | style="background:#F9F9FF; font-size:85%;" | 3.4 | style="background:#F0F0FF; font-size:85%;" | 5.9 | style="background:#DEDEFF; font-size:85%;" | 23.9 | style="background:#C1C1FF; font-size:85%;" | 40.6 | style="background:#D0D0FF; font-size:85%;" | 31.4 | style="border-left:3px solid #A2A9B1; background:#DEDEFF; font-size:85%;" | 281.3 |- ! scope="row" style="background:#EAECF0; font-weight:bold;" | Dias de precipitacionis (≥ 1 mm) | style="border-left:3px solid #A2A9B1; background:#A0C8F0; color:#000000; font-size:85%;" | 7.6 | style="background:#A0C8F0; color:#000000; font-size:85%;" | 6.8 | style="background:#A0C8F0; color:#000000; font-size:85%;" | 7.5 | style="background:#A0C8F0; color:#000000; font-size:85%;" | 7.7 | style="background:#A0C8F0; color:#000000; font-size:85%;" | 4.8 | style="background:#C8DCF0; color:#000000; font-size:85%;" | 1.2 | style="background:#C8DCF0; color:#000000; font-size:85%;" | 0.6 | style="background:#C8DCF0; color:#000000; font-size:85%;" | 1.2 | style="background:#C8DCF0; color:#000000; font-size:85%;" | 2.8 | style="background:#A0C8F0; color:#000000; font-size:85%;" | 5.5 | style="background:#A0C8F0; color:#000000; font-size:85%;" | 6.6 | style="background:#A0C8F0; color:#000000; font-size:85%;" | 6.5 | style="border-left:3px solid #A2A9B1; background:#A0C8F0; color:#000000; font-size:85%;" | 58.8 |- ! scope="row" style="background:#EAECF0; font-weight:bold;" | Oras de sol | style="border-left:3px solid #A2A9B1; background:#F7E135; color:#000000; font-size:85%;" | 220.6 | style="background:#EEDA4A; color:#000000; font-size:85%;" | 209.4 | style="background:#FFE700; color:#000000; font-size:85%;" | 247.5 | style="background:#FFE700; color:#000000; font-size:85%;" | 254.5 | style="background:#FFE700; color:#000000; font-size:85%;" | 287.2 | style="background:#FFE700; color:#000000; font-size:85%;" | 314.5 | style="background:#FFE700; color:#000000; font-size:85%;" | 335.2 | style="background:#FFE700; color:#000000; font-size:85%;" | 316.2 | style="background:#FFE700; color:#000000; font-size:85%;" | 263.6 | style="background:#FFE700; color:#000000; font-size:85%;" | 245.3 | style="background:#F7E135; color:#000000; font-size:85%;" | 214.1 | style="background:#F7E135; color:#000000; font-size:85%;" | 220.6 | style="border-left:3px solid #A2A9B1; background:#EEDA4A; color:#000000; font-size:85%;" | 3128.7 |- ! scope="row" style="background:#EAECF0; font-weight:bold;" | Umedá relativa (%) | style="border-left:3px solid #A2A9B1; background:#1E5AFF; color:#FFFFFF; font-size:85%;" | 65 | style="background:#1E5AFF; color:#FFFFFF; font-size:85%;" | 66 | style="background:#1E5AFF; color:#000000; font-size:85%;" | 61 | style="background:#1E5AFF; color:#000000; font-size:85%;" | 60 | style="background:#1E5AFF; color:#000000; font-size:85%;" | 58 | style="background:#1E5AFF; color:#000000; font-size:85%;" | 55 | style="background:#508CFF; color:#000000; font-size:85%;" | 47 | style="background:#508CFF; color:#000000; font-size:85%;" | 47 | style="background:#508CFF; color:#000000; font-size:85%;" | 52 | style="background:#1E5AFF; color:#000000; font-size:85%;" | 59 | style="background:#1E5AFF; color:#000000; font-size:85%;" | 62 | style="background:#1E5AFF; color:#FFFFFF; font-size:85%;" | 65 | style="border-left:3px solid #A2A9B1; background:#1E5AFF; color:#000000; font-size:85%;" | 58 |- | colspan="14" style="text-align:center; font-size:88%;" | Huenti n.º 1: NOAA<ref>NOAA. [ftp://ftp.atdd.noaa.gov/pub/GCOS/WMO-Normals/RA-I/FM/60230.TXT «Normalis climáticas de Marrakech (Marrakesh), 1961-1990»] (n'inglés). Consultau el 26 d'eneru de 2016.</ref> |- | colspan="14" style="text-align:center; font-size:85%;" | Huenti n.º 2: [[Deutscher Wetterdienst]] (estremus i umedá)<ref>Deutscher Wetterdienst. [http://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_602300_kt.pdf «Tabla climática de Marrakech, Marruecus»]. ''Medias climáticas de referencia (1961-1990) d'estacionis de tol mundu'' (n'alemán). Consultau el 26 d'eneru de 2016.</ref><ref>Ogimet. [https://www.ogimet.com/cgi-bin/gsynres?ind=60230&ano=2021&mes=8&day=14&hora=0&min=0&ndays=30 «60230: Marrakech (Marruecus)»]. 14 d'agostu de 2021. Consultau el 14 d'agostu de 2021.</ref> |} == Lugaris d’interés == Comu otras ciais imperialis marroquinas, Marrakech está dividía fundamentalmenti en dos partis: el centru cola gran Medina o ciá vieja, rodeá d’espetacularis bastionis de tierra roja, i, fueraparti delas murallas, la ''ville nouvelle'' o ciá nueva, construía polos francesis enos añus del dominiu colonial i n’acontinal espansión. La ciá vieja i la nueva son entidais administrativas separás, governás en parti por reglas distintas: ena Medina l’alcohol está prohibíu i los edificius no puein superal los tres pisus d’altura. En cambiu, vali pa toa Marrakech la regla sigún la qual l’esterior delos edificius tien que sel roju-ocri, el colol natural dela tierra local, gastá tradicionalmenti comu material de construcción. D’ehí el su sobrenombri de "ciá roja". La Medina de Marrakech está llena d’antiguus palacius i mezquitas, que, comu es costumbri en Marruecu, no están abiertas alos no musulmanis. El su lugal más emblemáticu es la gran plaza de [[Jamaa el Fna]]. Al oesti delos bastionis dela Medina s’estiendi la ''ville nouvelle'', colos barrius de Guéliz i Hivernage; l’arteria principal es la Avenue Mohammed V, una amplia avenida arbolá que desemboca junta a una delas puertas dela ciá vieja. En direción esti, finalmenti, se topa el barriu residencial dela Palmeraie, una çona semidesértica llena de palmeras que enos últimus añus s’á encheu d’edificius. <gallery mode="packed" heights="200"> Archivu:Marrakesh_banner.jpg|Panorámica dela Plaza Yemaa el Fna. </gallery> === Çonas i barrius === {| style="float:right; clear:right; width:22.7em; margin:0.5em 0 0.7em 1.2em; padding:0.23em; border:1px solid #B4BBC8; border-collapse:separate; border-spacing:2px; background:#F8F9FA; color:#202122; font-size:90%; line-height:1.4em; text-align:left;" |- ! colspan="2" style="position:relative; overflow:hidden; background:#5B92E5; color:#FFFFFF; font-size:140%; font-weight:bold; line-height:1.2em; padding:0.25em; text-align:center; vertical-align:middle;" | <span style="position:absolute; top:0; right:0; pointer-events:none;">[[Archivu:Picto infobox conflict.png|link=|alt=]]</span><span style="position:relative;">Medina de Marrakesh</span> |- | colspan="2" style="padding:1px; text-align:center; vertical-align:top; font-size:smaller; background:#C9EAFB;" | [[Archivu:UNESCO logo.svg|35px|link=Unesco|alt=Unesco]] [[Archivu:Welterbe.svg|35px|link=Patrimoniu dela Umanidá|alt=Patrimoniu dela Umanidá]]<br /><small>[[Patrimoniu dela Umanidá|Patrimoniu dela Umanidá dela Unesco]]</small> |- | colspan="2" style="padding:1px; text-align:center; vertical-align:top;" | [[Archivu:Menara Garden,Morocco,Marrakech.jpg|200px|alt=Jardín dela Menara.]]<br /><span style="font-size:95%;">Jardín dela Menara.</span> |- ! colspan="2" style="padding:1px; background:#5B92E5; color:#FFFFFF; font-weight:bold; text-align:center; vertical-align:top;" | Localización |- ! scope="row" style="padding:1px; font-weight:bold; text-align:left; vertical-align:top;" | País | style="padding:1px; vertical-align:top;" | [[Archivu:Flag of Morocco.svg|20px|border|alt=Bandera de Marruecus]]&nbsp;[[Marruecus]] |- ! colspan="2" style="padding:1px; background:#5B92E5; color:#FFFFFF; font-weight:bold; text-align:center; vertical-align:top;" | Datus generalis |- ! scope="row" style="padding:1px; font-weight:bold; text-align:left; vertical-align:top;" | Tipu | style="padding:1px; vertical-align:top;" | '''<span style="color:#F4A460;">Coltural</span>''' |- ! scope="row" style="padding:1px; font-weight:bold; text-align:left; vertical-align:top;" | [[Patrimoniu dela Umanidá|Criterius]] | style="padding:1px; vertical-align:top;" | i, ii, iv,v |- ! scope="row" style="padding:1px; font-weight:bold; text-align:left; vertical-align:top;" | Identificación | style="padding:1px; vertical-align:top;" | [https://whc.unesco.org/es/list/331 331] |- ! scope="row" style="padding:1px; font-weight:bold; text-align:left; vertical-align:top;" | [[Patrimoniu dela Umanidá|Región]] | style="padding:1px; vertical-align:top;" | [[Anexu:Patrimoniu dela Umanidá en Estaus árabis|Estaus árabis]] |- ! scope="row" style="padding:1px; font-weight:bold; text-align:left; vertical-align:top;" | Inscripción | style="padding:1px; vertical-align:top;" | 1985 (IX [[Patrimoniu dela Umanidá|sessión]]) |- | colspan="2" style="padding:1px; background:#CEE7FF; text-align:center; vertical-align:top;" | [http://www.ville-marrakech.ma Sitiu web oficial] |} * '''Medina''': [[Archivu:Bahia Palace large court.jpg|thumb|Pátiu del Palacio Bahia]] Es la ciá vieja, protegía pun cordón de bastionis hechus de tierra roja que encierran un laberintu de callejuelas i palacius, mercaus i mezquitas, cúpulas i minaretis. La ''Medina de Marrakech'' tien síu declará comu [[Patrimoniu dela Umanidá]] pola [[Unesco]] nel añu 1985, siendu atualmenti unu delos lugaris de visita obligá. El su coraçón es la gran plaza Jamaa el Fna, al norti dela qual s’abri el laberintu delos Suks (mercaus tradicionalis, a menu descubiertus). Siguiendu hazia el norti se topan la mezquita i [[madraza de Ben Youssef]] i el [[Museu de Marrakech]]. Al sul dela plaza, en cambiu, a lo largu delos sigrus s’an assitiau los governantis dela ciá. Ogañu la çona está dominá pol Palaciu Real, levantau sobri las ruinas delos palacius almohadis precedentis, que ocupa una vastíssima área rodeá de murallas (la llamá kasbah, que significa ciudadela fortificá) i no está abiertu al púbricu. Peru se pue visitar el [[Palaciu dela Bahía]] i [[Museu Dar Si Said|Dar Si Said]], construíus nel {{siglo|XIX||s}} por dos visiris delos sultanis, i las imponentis ruinas del gran [[Palaciu Badi]]. * '''Guéliz''': Es el núcleu principal dela ciá nueva, construíu polos francesis enos añus trenta. El barriu es menus característicu que la Medina, peru tamién animau. Aquí es ondi se concentran los grandis otelis enternacionalis i los restaurantis, las tiendas i los no mui numerosus localis noturnus dela ciá. * '''Hivernage''': Al sul de Guéliz i un pocu al oesti dela Medina se topa esti pequeñu barriu residencial qu’alberga villas particularis i otelis enternacionalis de cincu estrellas, assina comu el nuevu Teatro de la Ópera i el Palaciu de Congresus. * '''Palmeraie''': Esti vastu oasis de tierra pelá i palmeras s’estiendi al noresti dela Medina (más de 100.000 plantas se tienin regau duranti sigrus gracias ala engeniosa red de tuberías soterráneas de barru secu que data del {{siglo|XII||s}}). Es l’última frontera delos millonarius de Marrakech, marroquinis i estranjerus, que se tienin construíu residencias de luxu, con jardinis exuberantis i a menu rodeás d’altus murus pa protegel la privacidá delos residentis i los sus convidaus. Angunas son otelis de luxu, comu l’Hotel Jnane Tamsna, una distinguía infraestructura n’estilu ecléticu qu’alberga alas estrellas de Hollywood que passan pola ciá, o Les Deux Tour, projetau pol arquitetu más famosu dela ciá, [[Charles Boccarà]]. Es una [[especi]] de [[Beverly Hills]] ala marroquina, ondi rigi la norma del respetu total polas palmeras, de manera que nenguna construcción pue dañal o interferil nel crecimientu delas palmeras. * '''Mellah''': Es l’antiguu barriu judíu dela ciá, que da ala muralla esterior del palaciu Badi, ena çona sul dela Medina. N’él á una sinagoga i un gran cemiteriu, amás dun mercau cubiertu. Angunas delas casas del barriu tienin balconis que dan ala calli, una peculiaridá delos judíus de Marrakech. El su nombri, Meliah, un apelativu común a tolos barrius judíus delas ciais marroquinas, significa "lugal dela sal", lo qual se remonta ala época del monopóliu que los mercaoris judíus tenían del comerciu dela sal que s’estrayía delas montañas del Atlas i que se gastaba pa conserval los alimentus. La comunidá judía de Marrakech tien un origen mui antiguu. A prencepius del {{siglo|XX||s}} tenía unus 40.000 biembrus, peru endispués dela Segunda Guerra Mundial, duranti la qual el rei Mohammed V recusó aplical las leis antisemitas promulgás pol goviernu francés colaboracionista de Vichy, la mayoría emigró a Francia, [[Estaus Uníus]] o [[Israel]], o se trasladó a Casablanca. Atualmenti quedan solu angunus cientus de pressonas. === Plazas, callis i suks === [[Archivu:MoroccoMarrakech DjemaaElFna..jpg|miniaturadeimagen|''Plaza [[Jamaa el Fna]]''.]] * '''[[Plaza Jamaa el Fna]]''': Esta gran plaza de forma irregular (ogañu pavimentá, peru ata hazi pocu de tierra batía roja) es el coraçón dela Medina, dendi ondi sal una densa red de callejuelas en toas las direcionis. Tranquila i soñolienta pola mañana, al passal las oras se va enchiendu de vendeoris ambulantis de to tipu i mugeris que pintan las manus i los pies con henna; tamién aparecin los vendeoris d’água, los vendeoris de quincalla o de dentaduras i pocionis afrodisíacas. Peru el momentu culminanti es al anochecel, quandu se convierti nun enormi escenariu al airri libri, ondi una multitud d’espetadoris de toas las edais passea i rodea alos malabaristas, músicus, faquiris, encantaoris de culuebras i juglaris. I nel centru dela plaza s’estalan decenas de tenderetis-restauranti que sirvin pinchus i otrus platus tradicionalis cocinaus nel atu. Es un espetáculu de soníus, goloris i coloris del qual se pue disfrutal sentau nunu delos muchus cafés que á ena plaza, peru lo mehol es mezclal-si cola genti i il de corro en corro, dexándo-si lleval polas sensacionis del momentu. * '''Avenue Mouassine''': Es la calli más refiná dela Medina. Detrás delas pareis desnudas de ladrillus o arcilla roja s’amagan un númiru crecienti de tiendas de moda i galerías, comu Dar Cherifa i el Ministerio del Gusto, assina comu refináus ''riads''. * '''Avenue Mohammed V''': Esta amplia avenida arbolá es l’arteria más importanti de Guéliz, el barriu principal dela ciá nueva, ena que se topan los edificius moernus d’oficinas, bancus, tiendas, restaurantis i cafés con terrazas. El su puntu más destacau, alreol del cruce cola calli dela Liberté, es el Mercau Central, allí ondi la genti del lugal compra comía, floris i produtus de menagi pala casa. El tramu más céntricu dela avenida entra ala Medina a través del Bab Nkob i acaba alos pies del [[Alminar|minareti]] dela Koutoubia. * [[Archivu:Lámparas, Djemaa el Fna -- 2014 -- Marrakech, Marruecos.jpg|miniaturadeimagen|Lámparas espuestas nuna tienda del barriu delos suks.]]'''Los suks''': El barriu delos suks (mercaus o zocus) se topa junta ala parti norti dela plaza Djemaa el Fna. Las dos callis principalis son Rue Semarine i Rue Mouassine; la primera es una sucesión ininterrumpía de pequeñus bazaris, mientris que la segunda es más tranquila i tien un númiru crecienti de lugaris de calidá. Ca sección del suk lleva el nombri del principal tipu de mercancías qu’ofreci (vestíus, especias, pielis, babuchas, alfombras, lana, maera, vajillas, etc.) o delos talleris delos artesanus (tintorerus, carpinterus, herrerus, etc.). El suk delas alfombras ocupa l’área del vieju mercau delos escravus, el ''criée berbère''. Al noresti delos suks está el barriu delos curtiolis, que s’estiendi a lo largu dela calli Bab Debbagh, llamá assina por desembocal ena puerta que lleva esti mesmu nombri. === Mezquitas, palacius i monumentus === * '''Mezquita i [[Madrasa de Ben Youssef|madrasa Ben Youssef]]''': La mezquita domina la plaza omónima, en metá delos suks que s’estiendin al norti de Jamaa el Fna. L’edificiu atual data del {{siglo|XIX||s}}, peru nel mesmu lugal se construyerun dantis, dendi el {{siglo|XII||s}}, otras dos versionis. Frenti ala mezquita, nel interior dun recintu i más baxa qu’el nivel dela calli, se topa la cúpula Ba’adiyn, la única estrutura que quedó ena ciá del tiempu delos almorávidis, los fundaoris de Marrakech. L’interior está decorau con vivus motivus floralis. Enas cercanías está tamién la madrasa (escuela coránica) Ben Youssef, fundá nel {{siglo|XIV||s}} i más tardis ampliá en diversas ocasionis. En funcionamientu ata los añus sessenta, más tardis fue restaurá i abierta al púbricu. S’accedi a un imponenti patiu sobriamenti decorau con trabajus d’[[estuco]], maera de cedru con incrustacionis i azulejus, cun gran estanqui en metá. Alreol del patiu, en dos nivelis, se topan las abitacionis delos estudiantis i una sala d’oracionis cuna cúpula. Atualmenti cerrá por reformas. [[Archivu:MoroccoMarrakech Koutoubia mosqueFromGarden.jpg|thumb|''[[Mezquita Kutubia]]'' de Marrakech.]] * '''[[Mezquita Kutubia]]''': Rodeá por magníficus rosalis, se topa nel interior dela Medina, cerca dela Bad Jedid. Se construyó nel {{siglo|XII||s}}, junta a un edificiu construíu hazi pocu, que endispués se derrumbó nel {{siglo|XVIII||s}}, i tomó el nombri del suk el Koutubiyyin (suk delos librerus) qu’antiguamenti ábia ena çona. La mezquita es famosa sobri tó pol su minareti de basa quadrá, que hizo construíl Yacoub el Mansour a finalis del {{siglo|XII||s}}, que representó el modelu de referencia pala [[Giralda]] de [[Sevilla]], i pala [[Torri Hasan]] en [[Rabat]]. La torri es l’edificiu más altu de Marrakech i, colos sus 77 metrus d’altura, domina la Medina, pudiéndo-si vel de lexus quandu se llega ala ciá. Ogañu la silueta destaca desnuda de ladrillus, rematá con globus de bronci, peru antiguamenti toa la superficie del minareti estaba cubierta de decoracionis de cerámica i estucu (los únicus fragmentus que se tienin conservau son los frisus d’azulejus baxu l’almenagi). Nel interior, que no se pue visitarl, á una rampa ascendent, abondu ancha comu pa subil a caballu, que lleva ala cima, dendi ondi los almuédanus llaman alos fielis ala oración ritual cincu vezis al día. Al oesti dela plaza se topan las ruinas duna gran mezquita, que hizun construíl los conquistaoris almohadis. * '''Palaciu Dar el Bacha (o Dar el Glaoui)''': Dar el Bacha significa "palaciu del patró", i era la residencia dun delos personagis más célebris dela estoria de Marrakech, el cruel Thami el Glaoui, qu’ena primera metá del {{siglo|XIX||s}} fue señol dela ciá i de tol Atlas meridional duranti varias décadas. Aquí Thami el Glaoui tenía la su corti i recibía alos convidaus ilústris que lo visitaban, entri los qualis estiverun políticus ocidentalis comu l’inglés Churchill o l’americanu Roosevelt. L’aspetu atual del palaciu seguramenti no está ala altura dela su fama, alimentá puna serie infinita d’anécdotas curiosas i subías de tonu, peru quedan bonitus patius interioris ricamenti decoraus en yesu, maera tallá i azulejus policrómicus. * '''[[Palaciu El Badi]]''': Se edificó con gran luxu ena segunda metá del {{siglo|XVI||s}} duranti el reinau del sultán Ahmed el Mansour. Las pareis i los techus estaban recubiertus d’oru procedenti de [[Tombuctú]], mítica ciá más allá del desiertu conquistá pol sultán. Ábia pareis de mármol i piedras importás dela India i grandis patius embellecíus con estanquis i fuentis caudalosas. Amás, l’ambienti golía a floris i esencias esóticas. Nostanti, solu cien añus más tardis ya estaba en ruinas, pos el nuevu señol de Marruecu, Moulay Ismail, despojó completamenti el palaciu i se llevó los sus tesorus ala su nueva capital, [[Meknés]]. Ogañu, la grandeza del passau se tien qu’imaginal caminandu entri imponentis ruinas. El patiu principal es un inmensu espaciu vacíu delimitau por imponentis bastionis perforaus, sobri los qualis tienin hechus los sus níus las cigüeñas. El gran estanqui central está secu, peru repartíus pol entornu á restus de mosaicus i columnas esculpías. El lugal revivi duranti los grandis eventus, comu los conciertus i espetáculus del Festival del Arte Popular i las projeccionis nuna gran pantalla duranti el Festival de Cine. * '''[[Palaciu dela Bahía]]''': Nel lau norti de Mellah, l’antiguu barriu judíu, se topa esti gran palaciu, que tien una estensión de 8 ectáreas de superficie i más de 150 abitacionis. Fue mandau construíl a finalis del {{siglo|XIX||s}} pun [[visir]] dela corti real. Los interioris están ricamenti decoraus n’estilu tradicional, con mosaicus i detallis de maera de cedru tallá. Los patius son especialmenti bonitus, con pequeñus peru frondosus jardinis, piscinas i fuentis. Una parti del edificiu estaba reservá alas abitacionis delas 24 concubinas del visir, que tamién tenía quatro esposas. Quandu murió, el sultán vació el palaciu i se llevó los muebris i las alfombras ala residencia real. [[Archivu:Maroc Marrakech Saadiens Luc Viatour 5.jpg|miniaturadeimagen|Tumba individual dela [[Dinastía Saadi]] (1549–1664).]] * '''[[Tumbas saadíes]]''': Las tumbas sagrás delos sultanis se topan junta al muru meridional dela mezquita Kasbah, junta al Palaciu Real, ena çona dela Medina. Duranti sigrus representarun un secretu güen guardau, que los ocidentalis desconocían completamenti. Enos añus venti angunus oficialis francesis se dierun cuenta de qu’ábia angunus tejaus verdis que sobresalían delos barrius más pobris. Envestigarun entri la genti del lugal, obteniendu siempri evasivas, peru unu dellus perseveró ena su envestigación ata destapal una callejuela escondía que llevaba a una minúscula puerta n’arcu. Una ves passau el su umbral, entró nun jardín i vio las tumbas qu’ata entoncis s’ábian manteníu escondías alos infielis. Ogañu las tumbas saadíes son unu delos lugaris más visitaus dela ciá, peru p’accedel a ellas se tien que hazel entavía el mesmu recorríu tortuosu. Muchas tumbas están decorás con mosaicus variopintus. Las más monumentalis son las delos pabellonis construíus duranti el reinau d’Ahmed el Mansour, ena segunda metá del {{siglo|XVI||s}}. A poca distancia delas tumbas está Bab Agnau, la puerta que marca l’accesu ala Kasbah (área fortificá nel interior dela Medina, ena qual se topa el Palaciu Real). Es una delas puertas más bonitas dela ciá, realizá nel {{siglo|XII||s}} en piedra i no en ladrillus de tierra comu el restu. Al otru lau dela calli se topa la puerta Er Rob, invadía por colorías tiendas de loza. === Museus === Marrakech no es una ciá de grandis museus i espázius d’esposición tradicionalis, peru tien interessantis colecionis, púbricas i privás, d’arti i artesanía marroquina antiga i contemporánea. Nel centru d’atención, dá la estoria i la situación geográfica dela ciá alas puertas del Atlas, está sobri tó la coltura bereber. Tó ellu espuestu nun marcu que a menu es por sí mesmu el protagonista: antiguus palacius d’encantu oriental, con refinau mobiliariu i decoración. Tamién es possibli topal lugaris ondi se concentra la vida coltural i mundana del Marrakech d’ogañu: sofisticás galerías d’arti que a menu funcionan comu espázius multifuncionalis, acogen esposicionis temporal del pintura, fotografía, tiendas, librerías i cafés. * '''Dar Cherifa''': Galería-café literariu convertía nunu delos puntus centralis dela escena artística dela ciá. Se topa nunu delos ''riads'' más antiguus de Marrakech, pos data de finalis del {{siglo|XVI||s}}. N’ambientis devueltus al su antiguu esplendol i decoraus cun gustu impecabli, se puein vel esposicionis d’arti contemporáneu o fotografía, assistil a conciertus de música tradicional ([[gnawa]], [[sufí]], etc.) o a presentacionis de librus, o simplimenti palral frenti a un vasu fumanti de té ala menta, la bebida nacional de Marruecu. La idea es de [[Abdellatif Aït Ben Abdallah]], el propietariu de Marrakech Riads, una sociedá encargá dela venta i restauración delos ''riads'' i que tien restaurau, cun gran rigor filológicu, el palaciu qu’alberga el centru coltural i otrus cincu edificius repartíus pola Medina, transformándo-los en ''maison d'hôtes''. * '''Ministerio del Gusto''': Ideau i realizau polos diseñaoris italianus [[Alessandra Lippini]] i [[Fabrizio Bizzarri]], esti escéntricu gran espaciu multifuncional se gasta tamién comu espaciu pa muestras temporal, cambiandu de muestra ca tres mesis aproximadamenti, dedicás tantu a artistas marroquinis comu enternacionalis.[[Archivu:MuseeDeMarrakech.jpg|thumb|Interior del [[Museu de Marrakech]].]] * '''[[Museu Dar Si Said|Musée Dar si Said]]''': Assitiau nun suntuosu palaciu del {{siglo|XIX||s}}, esponi una rica colección d’ogetus d’arti i artesanía tradicional del sul de Marruecu, entri los qualis á pieças de cobri, alfombras, ropa i joyas bereberis, pieças tallás de maera de cedru, puertas, persianas policromas i fragmentus de techus, amás dun "''minbar''", una especi de púlpitu transportabli, que tenía síu gastau ena mezquita Kutubía. El museu fue construíu nel {{siglo|XII||s}} por artesanus de Córdoba i los sus laus están adornaus punus mil panelis decoraus. * '''[[Museu de Marrakech|Musée de Marrakech]]''': Inagurau a finalis delos añus noventa nun palaciu del {{siglo|XIX||s}} meticulosamenti restaurau, el museu se creó col fin de tenel una colección permanenti d’arti marroquín contemporáneu i organizal esposicionis i otrus eventus colturalis. Acogi tamién una preciosa colección de librus i caligrafía islámica i una recopilación de litografías i acuarelas de temas marroquinis. * '''[[Jardín Majorelle|Musée du Jardin Majorelle]]''': La villa Majorelle, que hizo construíl enos añus venti el pintol [[Jacques Majorelle]] i que compró enos añus sessenta el famosu estilista francés [[Yves Saint Laurent]], alberga una colección permanenti d’arti islámicu, que ogañu se pue visitarl junta col espléndiu jardín. Á joyas tradicionalis, bordaus, manuscritus miniaus, antiguas pieças de maera tallá i una serie de litografías de Majorelle dedicás al Atlas. * '''Musée Tizkiwin''': Esti pequeñu museu privau, que se topa nel palaciu del antropólogu-colecionista neerlandés [[Bert Flint]], tien una magnífica colección de cerámicas, alfombras, tejíus i ropa bereber. Ca región del país está representá colos sus produtus artesanal más característicus. === Deportis === El su eventu más importanti es el Gran Premio de Marruecos de [[WTCC]] i [[Fórmula 2]], que se disputa nel [[Circuitu de Marrakech]], inagurau nel añu 2009. === Jardinis estramurus === A pesar del su áridu climi, Marrakech tien síu siempri un jardín, gracias alas engeniosas técnicas de canalización i riegu llevás ala prática dendi el {{siglo|XI||s}}, quandu los almorávidis llegarun ala región. L’água fue traía ala ciá dendi el valli d’Ourika (a 60 km.) mediante canalis de riegu de barru secu. Ogañu la ciá tien varius jardinis. * '''[[Jardín Majorelle]]''': Lo realizó enos añus trenta el pintol francés [[Jacques Majorelle]] alreol del su taller. Enos añus sessenta la propiedá passó al famosu estilista francés [[Yves Saint Laurent]], que se hizo construíl una nueva villa i abrió nel antiguu taller de Majoralle una esposición permanenti d’arti islámicu i hizo recuperal el jardín inspirándo-si nun estilu sensual i luxuriosu. Las sus superficies dun intensu açul cobaltu, el llamau ''blu majorelle'', encierran un universu tropical superabundanti de formas i coloris, entri naranjus, plataneras, palmeras enanas, cactus i otras plantas raras, hibiscus i rosalis. Amás, á varius regatus i estanquis llenus de nenúfaris, ondi vivin carpas i tortugas. Un lugal que pue encantarl, comu una estravaganti creación d’alta costura cola firma de Saint Laurent. Ciertamenti, está a añus luz del estilu minimal con influencias orientalis que tien ca ves más adeptus entri los decoraoris i arquitetus que trabajan ogañu ena ciá. * '''[[Jardinis dela Menara|La Menara]]''': Son los jardinis más célebris dela ciá. Se topan fueraparti del centru urbanu, cerca del aeropuertu, i están dominaus pun gran espeju d’água central, de forma retangular, habitau por grandis carpas, dendi ondi sal el sistema d’irrigación. Nel su entornu crecin olivus i árbolis frutalis. Los jardinis fuerun projetaus nel {{siglo|XII||s}}, nel tiempu dela dinastía almohadi, peru endispués cayerun ena ruina, ata que nel {{siglo|XIX||s}} los monarcas alauitas pusierun en marcha un projetu de recuperación. En 1869, el sultán Mohammed V hizo construíl lo qu’ogañu caracteriza el lugal: el pabellón col tejau de tejas verdis que se topa junta al estanqui, reflejándo-si enas sus áugas. == Economía == [[Archivu:SOFITEL HOTEL MARRAKECH MOROCCO APRIL 2013 (8709735037).jpg|thumb|right|Hotel Sofitel, abril de 2013]] [[Archivu:Marrakech Place des Ferblantiers (54241742497).jpg|thumb|right|Erbolarius ena plaza delos Caldererus]] Marrakech es un componenti vital dela economía i la coltura de Marruecu.<ref name="BP0906">{{cite web|url=https://www.questia.com/read/1G1-150780063|title=World Travel: Africa's beating heart; Marrakech, no longer a hippy paradise, is still a vital centre of economy and culture in Morocco.|publisher=[[The Birmingham Post]]|url-access=|date=2 September 2006|access-date=|archive-date=1 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190801100604/https://www.questia.com/read/1G1-150780063/world-travel-africa-s-beating-heart-marrakech-no|dead-url=yes}}{{dead link|date=July 2021}}</ref> Las mejoras delas carreteras dendi Marrakech a Casablanca, Agadir i l’aeropuertu local tienin provocau un aumentu espetacular del turismu ena ciá, que ogañu atrai a más de dos millonis de turistis ca añu. Por causa dela importancia del turismu ena economía de Marruecu, el [[Mohammed VI|rei Mohammed VI]] se comprometió en 2012 a doblal el númiru de turistis i atrail 20&nbsp;millonis al añu a Marruecu pal 2020.<ref name="T12">{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/travel/columnists/fionaduncan/9364954/The-best-Marrakesh-hotels.html|author=Duncan, Fiona|title=The best Marrakesh hotels|newspaper=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]|access-date=18 October 2012|archive-date=1 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121001000310/http://www.telegraph.co.uk/travel/columnists/fionaduncan/9364954/The-best-Marrakesh-hotels.html|url-status=live}}</ref> La ciá es popular entri los francesis, i muchas celebridais francesas tienin comprau propiedais ena ciá, entri ellas figuras dela moda comu [[Yves Saint Laurent (designer)|Yves St Laurent]] i [[Jean-Paul Gaultier]].<ref name="AB0305"/> Enos añus 1990 vivían mui pocu estranjerus ena ciá, i los desenvolvimientos inmobiliarius tienin aumentau espetacularmenti enos últimus 15 añus; pal 2005, más de 3.000 estranjerus tenían comprau propiedais ena ciá, atraíus pola su coltura i polos precius relativamenti baratus delas viviendas.<ref name="AB0305">{{cite web|url=https://www.questia.com/read/1G1-130570413|title=Marrakech is the new Costa del Sol: for a host of Western celebrities, Marrakech in Morocco has become the place to be seen at and increasingly, to live in. Where celebrities go, the lesser folk are bound to follow. The result is that Morocco's economy and its culture is changing—but for the better or for the worse?|publisher=[[African Business]]|url-access=|date=1 March 2005|access-date=|archive-date=1 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190801100602/https://www.questia.com/read/1G1-130570413/marrakech-is-the-new-costa-del-sol-for-a-host-of|dead-url=yes}}{{dead link|date=July 2021}}</ref> Tien síu citá ena revista semanal francesa ''[[Le Point]]'' comu la segunda [[St Tropez]]: "No longer simply a destination for a scattering of adventurous elites, bohemians or backpackers seeking Arabian Nights fantasies, Marrakech is becoming a desirable stopover for the European jet set."<ref name="AB0305"/> Nostanti, a pesar del augi del turismu, la mayoría delos abitantis dela ciá sigui siendu pobri i, {{As of|2010|lc=y}}, unus 20.000 fogaris entavía no tienin accesu al agua ni ala eletricidá.<ref name="JA">{{cite magazine|url=http://www.jeuneafrique.com/Article/ARTJAJA2558p052-053.xml0/|title=Fatima Zahra Mansouri, première dame de Marrakech|magazine=[[Jeune Afrique]]|date=25 January 2010|access-date=28 October 2012|language=fr|archive-date=14 February 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130214051421/http://www.jeuneafrique.com/Article/ARTJAJA2558p052-053.xml0/|url-status=live}}</ref> Muchas empresas dela ciá s’enfrentan a enormis problemas de déua.<ref name="JA"/> Endispués dela [[Gran Recesión]] i la [[crisi financiera de 2008]], en 2011 las inversionis nel sector inmobiliariu avanzarun sustancialmenti tantu nel alojamientu turísticu comu ena vivienda social. Los principalis desenvolvimientos se concentrarun en instalacionis palos turistis, incluyendu otelis i centrus d’ociu comu campus de golf i balnearius, con inversionis de 10,9&nbsp;mil millonis de dirhams (1,28&nbsp;mil millonis de US$) en 2011.<ref>{{cite web|url=http://www.regiepresse.com/la-reprise-de-la-croissance-du-secteur-immobilier-a-marrakech/|title=La reprise de la croissance du secteur immobilier à Marrakech|date=28 February 2012|language=fr|access-date=17 October 2012|publisher=Regiepresse.co|archive-url=https://web.archive.org/web/20120911052443/http://www.regiepresse.com/la-reprise-de-la-croissance-du-secteur-immobilier-a-marrakech/|archive-date=11 September 2012|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.huffingtonpost.com/2012/07/19/marrakech-morocco-sees-hotel-boom_n_1664409.html|title=Marrakech, Morocco Sees Hotel Boom|date=19 July 2012|access-date=17 October 2012|work=Huffington Post|archive-date=28 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131228113841/http://www.huffingtonpost.com/2012/07/19/marrakech-morocco-sees-hotel-boom_n_1664409.html|url-status=live}}</ref> La infraestructura hotelera tien esperimentau un rápidu crecimientu enos últimus añus. Solu en 2012 estaba previstu qu’abrieran 19 nuevus otelis, un augi del desenvolvimiento comparau a menu con [[Dubái]].<ref name="T12"/> [[Royal Ranches Marrakech]], unu delos projetus más importantis de [[Gulf Finance House]] en Marruecu, es un complexu turísticu de {{Convert|380|ha}} en desenvolvimiento enos arrabalis i unu delos primerus complejus ecuestres de cincu estrellas del mundu.<ref name="MR1008">{{cite web|url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-186249027.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130525140007/http://www.highbeam.com/doc/1G1-186249027.html|url-status=usurped|archive-date=25 May 2013|title=Royal Ranches Marrakech' closes land sale with Equine Management Services|work=[[Mena Report]] |date=2 October 2008|via=[[HighBeam Research]]|url-access=subscription|access-date=18 October 2012}}</ref> Se espera qu’el complexu contribúa de manera significante ala economía local i nacional, creandu muchus puestus de trabaju i atrayendu milis de visitantis ca añu; n’abril de 2012 estaba completau alreol dun 45&nbsp;%.<ref name="MR0410">{{cite web|url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-286269661.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20130525092337/http://www.highbeam.com/doc/1G1-286269661.html|url-status=usurped|archive-date=25 May 2013|title=Bahrain : Royal Ranches Marrakech inks MoU with BMCE|work=[[Mena Report]]|date=13 April 2012|via=HighBeam Research|url-access=subscription|access-date=18 October 2012}}</ref> La Avenue Mohammed VI, dantis llamá Avenue de France, es una delas principalis vías dela ciá. Tien experimentau un rápidu desenvolvimiento de complejus residencialis i numerosus otelis de luxu. Ena Avenue Mohammed VI está la que s’afirma que es la discoteca más grandi d’África:{{sfn|Humphrys|2010|p=9}} [[Pacha Marrakech]], un local de moda que pon música [[house music|house]] i [[electro house]].<ref name="Misc. 2008">{{cite book|author=Misc.|title=Cool Restaurants Top of the World|url=https://books.google.com/books?id=6pSoXlsM8_sC&pg=PA274|access-date=8 October 2012|date=1 June 2008|publisher=teNeues|isbn=978-3-8327-9233-6|page=274|archive-date=25 May 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130525222840/http://books.google.com/books?id=6pSoXlsM8_sC&pg=PA274|url-status=live}}</ref> Tien amás dos grandis complejus de cine, Le Colisée à Gueliz i Cinéma Rif, i una nueva çona comercial, Al Mazar.<ref>{{Cite book |last= |first= |url=https://books.google.com/books?id=XnPJ8_eOp4QC&pg=PA146 |title=Time Out Marrakech: Essaouira and the High Atlas |publisher=Time Out Guides |year=2007 |isbn=978-1-84670-019-4 |pages=146 |language=en}}</ref> [[Archivu:Menara Mall.JPG|thumb|[[Menara Mall]], abiertu en 2015]] El comerciu i la artesanía son estremadamenti importantis pala economía local impulsá pol turismu. Á 18 ''souks'' en Marrakech, qu’empléan a más de 40.000 pressonas ena alfarería, el trabaju del cobri, el cueru i otras artesanías. Los ''souks'' tienin una enorme variedá d’artículus, dendi sandalias de plásticu ata pañuelus d’estilu palestinu importaus dela India o China. Las boutiques localis son mui hábilis haziendu ropa d’estilu ocidental con materialis marroquinis.<ref name="AB0305"/> El ''[[Birmingham Post]]'' comenta: "The ''souk'' offers an incredible shopping experience with a myriad of narrow winding streets that lead through a series of smaller markets clustered by trade. Through the squawking chaos of the poultry market, the gory fascination of the open-air butchers' shops and the uncountable number of small and specialist traders, just wandering around the streets can pass an entire day."<ref name="BP0906"/> Marrakech tien varius supermercaus, entri ellus [[Marjane Acima]], [[Asswak Salam]] i [[Carrefour]], i tres grandis centrus comercialis: Al Mazar Mall, Plaza Marrakech i Marjane Square; una sucursal de Carrefour abrió en Al Mazar Mall en 2010.{{sfn|Humphrys|2010|p=161}}<ref name="Group">{{cite book|title=The Report: Morocco 2011|year=2010|url=https://books.google.com/books?id=ncqqQra-2ToC&pg=PA100|access-date=9 October 2012|publisher=Oxford Business Group|isbn=978-1-907065-30-9|page=100|archive-date=26 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140626185529/http://books.google.com/books?id=ncqqQra-2ToC&pg=PA100|url-status=live}}</ref> La produción industrial dela ciá se concentra nel barriu de Sidi Ghanem Al Massar, ondi á grandis fábricas, talleris, almacenis i salas d’esposición. Ciments Morocco, filial duna importanti empresa italiana de cementu, tien una fábrica en Marrakech.<ref>{{cite web|url=http://www.cimentsdumaroc.com/FR/Nos+usines+et+centres/Marrakech.htm|title=Nos usines et centres L'usine de Marrakech|publisher=Ciments du Maroc|language=fr|access-date=18 October 2012|archive-date=1 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140201154459/http://www.cimentsdumaroc.com/FR/Nos+usines+et+centres/Marrakech.htm|url-status=live}}</ref> Marrakech es unu delos mayoris centrus de comerciu de fauna salvaji del norti d’África, a pesar dela ilegalidá dela mayoría d’esti comerciu.<ref>{{Cite journal|last1=Bergin|first1=Daniel|last2=Nijman|first2=Vincent|date=2014-11-01|title=Open, Unregulated Trade in Wildlife in Morocco's Markets|url=https://www.researchgate.net/publication/267748463|journal=ResearchGate|volume=26|issue=2|access-date=2017-01-11|archive-date=2018-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20181031133219/https://www.researchgate.net/publication/267748463|url-status=live}}</ref> Güena parti d’esti comerciu se pue topal ena medina i enas plazas de los alreoris. Las tortugas son especialmenti popularis pala venta comu animalis de compañía, i tamién se puein vel macacus de Berbería i culuebras.<ref>{{Cite journal|last1=Nijman|first1=Vincent|last2=Bergin|first2=Daniel|last3=Lavieren|first3=Els van|date=2015-07-01|title=Barbary macaques exploited as photo-props in Marrakesh's punishment square|url=https://www.researchgate.net/publication/280111452|journal=ResearchGate|volume=Jul-Sep|access-date=2017-01-11|archive-date=2018-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20181031133214/https://www.researchgate.net/publication/280111452|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Nijman, V. and Bergin, D.|date=2017|title=Trade in spur-Thighed tortoises Testudo graeca in Morocco: Volumes, value and variation between markets|url=https://www.researchgate.net/publication/318456632|journal=Amphibia-Reptilia|volume=38|issue=3|pages=275–287|doi=10.1163/15685381-00003109|access-date=2019-04-23|archive-date=2021-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20211107093404/https://www.researchgate.net/publication/318456632_Trade_in_spur-Thighed_tortoises_Testudo_graeca_in_Morocco_Volumes_value_and_variation_between_markets|url-status=live}}</ref> La mayoría destus animalis sufrin condicionis deficientis de bienestar animal nestus puestus.<ref>{{Cite journal|last=Bergin, D. and Nijman, V.|title=An Assessment of Welfare Conditions in Wildlife Markets across Morocco|url=https://www.researchgate.net/publication/327002300|journal=Journal of Applied Animal Welfare Science|year=2019|volume=22|issue=3|pages=279–288|doi=10.1080/10888705.2018.1492408|pmid=30102072|s2cid=51967901|access-date=2019-04-23|archive-date=2021-11-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20211107093405/https://www.researchgate.net/publication/327002300_An_Assessment_of_Welfare_Conditions_in_Wildlife_Markets_across_Morocco|url-status=live}}</ref> == Referéncias literarias == * ''Las voces de Marrakech'' (1968), de [[Elias Canetti]]. == Deporti == [[Archivu:Stade_de_marrakech.jpg|thumb|[[Estadiu de Marrakech]].]] El deporti más popular ena ciá, al igual que en tol país, es el fútbol. L’equipu de fútbol más popular dela ciá es el [[Kawkab Athlétique Club de Marrakech]] i atualmenti juega ena [[Liga de Fútbol de Marruecu]]; es l’únicu campeón de liga dela ciá de Marrakech. == Pressonas destacás == * [[Abd al-Aziz de Marruecos|Abd al-Aziz Ibn al-Hasan]], nacíu en 1878, sultán de Marruecu. * [[Just Fontaine]], nacíu en 1933, futbolista. * [[Mahi Binebine]] (1959), pintol. * [[Driss Debbagh]], nacíu en 1921, políticu marroquín. == Galería == <gallery> Archivu:Morocco street food.jpg Archivu:Morocco arc.jpg Archivu:Street in morocco.jpg Archivu:Place morocco.jpg Archivu:House morocco.jpg Archivu:Street view morocco.jpg Archivu:Lamp maker, Medina of Marrakech.jpg Archivu:Babuchas 02 -- 2014 -- Marrakech, Marruecos.jpg </gallery> == Ciais ermanás == Las [[ermanamientu de ciais|ciais ermanás]] con Marrakech son: * [[Granada]] ([[España]])<ref name=bbcnews>{{Cita web |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/6062360.stm |título=Search on for Timbuktu's twin" |autor=[[BBC News]] |año=18 de octubre de 2006 |fechaacceso=10 de noviembre de 2008 |idioma=inglés}}</ref> * [[Tombuctú]] ([[Malí]])<ref name=bbcnews/> * [[Tourza]] ([[Marruecu]]) {{sucesión | predecesor = {{bandera|JPN}} [[Kioto]] | título = [[Archivu:World Heritage Logo global.svg|60px]]<br />Sedi delas Sessionis del [[Comité del Patrimoniu dela Umanidá]] | período = 1999 | sucesor = {{bandera|AUS}} [[Cairns]] | predecesor2 = {{bandera|GER}} [[Bonn]] | título2 = [[Archivu:UNFCCC logo.svg|60px]]<br />Sedi delas [[Conferencias delas Naciones Unidas sobri el cambiu climáticu]] | período2 = 2001 | sucesor2 = {{bandera|IND}} [[Nueva Delhi]] | predecesor3 = {{bandera|FRA}} [[París]] | título3 = [[Archivu:UNFCCC logo.svg|60px]]<br />Sedi delas [[Conferencias delas Naciones Unidas sobri el cambiu climáticu]] | período3 = 2016 | sucesor3 = {{bandera|GER}} [[Bonn]] }} == Notas == <references group="nota" /> == Referéncias == {{listaref|2}} == Atijus esternus == {{commonscat}} * [http://www.ville-marrakech.ma/ www.ville-marrakech.ma], sitiu web oficial (n’árabi i francés). dol99862n84d3ulkt1lke68hxle4u5y Garrovillanu (Palra) 0 12036 144549 2026-10-12T14:39:52Z HackerPunki 16665 creado usando [[Prantilla:Usuario taller+]] 144549 wikitext text/x-wiki {{usuario taller+ | 2 <!-- No borres este renglón mientras esta subpágina de usuario/a sea un taller de pruebas --> }}{{Ficha d'idioma|nombri=Palra de Garrovilla|nativu=Garrovillanu|familia mairi=Indouropeu|paísis={{ESP}}|palrantis=Non tien estaísticas oficialis|zona=[[Garrovillas d'Alconeta]], [[Cáçris]]|familia=[[Indouropeu]]<br /> &nbsp;[[Familia Indouropea - Grupu Itálicu|Itálicu]]<br /> &nbsp;&nbsp;[[Lenguas latinu-faliscas|Latinu-faliscu]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lenguas romancis|Romanci]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lenguas romancis ocientalis|Romanci ociental]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lenguas galu-ibéricas|Galu-Ibéricu]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Grupo Iberu-Romanci|Iberu-Romanci]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Grupo Iberu-Ociental|Iberu-Ociental]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Asturleonés]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lionés orental]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Estremeñu]]<br/> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;''Garrovillanu''<br/>|escreviúra=[[alfabetu latinu|latina]]|oficial=Careci d'oficialidá, inque es Bien d'Intrés Coltural.|iso3=ext}} '''Garrovillanu (Palra)''' es … == Título de la primera sección == texto == Título de la segunda sección == texto {{ invisible | El artículo termina aquí. }} == Véase también == *  *  == Referencias == {{listaref}} == Bibliografía == * {{cite book |last = |first = |title = título |publisher = |editor = |url = |year = |place = |isbn = }} * {{cite book |last = |first = |title = título |publisher = |editor = |url = |year = |place = |isbn = }} == Enlaces externos == *  *  {{DEFAULTSORT:}} f8nzjs9qfo79gvxt5rswub5ga385zyl 144551 144549 2026-10-12T14:49:52Z HackerPunki 16665 144551 wikitext text/x-wiki {{usuario taller+ | 2 <!-- No borres este renglón mientras esta subpágina de usuario/a sea un taller de pruebas --> }}{{Ficha d'idioma|nombri=Palra de Garrovilla|nativu=Garrovillanu|familia mairi=Indouropeu|paísis={{ESP}}|palrantis=Non tien estaísticas oficialis|zona=[[Garrovillas d'Alconeta]], [[Cáçris]]|familia=[[Indouropeu]]<br /> &nbsp;[[Familia Indouropea - Grupu Itálicu|Itálicu]]<br /> &nbsp;&nbsp;[[Lenguas latinu-faliscas|Latinu-faliscu]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lenguas romancis|Romanci]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lenguas romancis ocientalis|Romanci ociental]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lenguas galu-ibéricas|Galu-Ibéricu]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Grupo Iberu-Romanci|Iberu-Romanci]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Grupo Iberu-Ociental|Iberu-Ociental]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Asturleonés]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lionés orental]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Estremeñu]]<br/> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;''Garrovillanu''<br/>|escreviúra=[[alfabetu latinu|latina]]|oficial=Careci d'oficialidá, inque es Bien d'Intrés Coltural.|iso3=ext}} La '''Palra de Garrovillas''' o '''Garrovillanu''' es una variança del [[Lengua estremeña|estremeñu]] palrá nel menucipiu de [[Garrovillas d'Alconeta]], provincia de [[Provincia de Caçris|Caçris]]. == Estuyus a tentu delas palras == La Palra de Garrovillas hue estudiau pol lengüista [[Frank Krüger]], que vesitó el puebru ena primavera de 1912.<ref name=":0">{{Cita web|url=https://archivo.dip-caceres.es/wp-content/uploads/2024/01/04-066-003-las_hablas.pdf|título=LAS HABLAS DEL NORTE DE LA PROVINCIA DE CÁCERES A COMIENZOS DEL SIGLO XX. A PROPÓSITO DE LA TRADUCCIÓN DE STUDIEN ZUR LAUTGESCHICHTE WESTSPANISCHER MUNDARTEN|títulotrad=Las palras del norti dela provincia e Caçris a mençus del siegru XX. A tentu dela trauzión de Studien Zur Lautgeschichte Westspanisher Mundarten.|fechaacceso=1 de jullu de 2026|autor=José Antonio González Salgado|idioma=español}}</ref> == Descrición lengüística == === Acomparantis al estremeñu === * Conservación delas antigus sonis de essi sonora i dea sonora. * Volución delos grupus latinus ''-ct'' i ''-ult'' nel son ''c'' (Oclussiva palatal sorda)'','' acomparanti ala ''ch'' en [[Canariu (Palra)|canariu]] (prenunciá acomparanti a una ''y'' suavi). * Aspiración dela antiga consonanti anicial latina ''f-'' en ''-h''. Ex: parabras comu ''hierru'' o ''humu''.<ref name=":02">{{Cita web|url=https://archivo.dip-caceres.es/wp-content/uploads/2024/01/04-066-003-las_hablas.pdf|título=LAS HABLAS DEL NORTE DE LA PROVINCIA DE CÁCERES A COMIENZOS DEL SIGLO XX. A PROPÓSITO DE LA TRADUCCIÓN DE STUDIEN ZUR LAUTGESCHICHTE WESTSPANISCHER MUNDARTEN|títulotrad=Las palras del norti dela provincia e Caçris a mençus del siegru XX. A tentu dela trauzión de Studien Zur Lautgeschichte Westspanisher Mundarten.|fechaacceso=1 de jullu de 2026|autor=José Antonio González Salgado|idioma=español}}</ref> === Acomparantis al Serraillanu === Junta el Serraillanu dambas varianças conservan la deferencia entri bilabial oclussiva ''"b"'' i labiodental fricativa ''"v"''. Ex: ''cabeça'' i ''endiva'' (enđíva). Esta deferencia non se mantién en denguna otra variança l'estremeñu. Damus dialetus apaicin juntus ena letratura dialetal devíu alos sus feitíus acomparantis. === Propetarias del Garrovillanu === * [[Frank Krüger]] enos sus estuyus de 1912 arrecadó en [[Garrovillas d'Alconeta|Garrovillas]], junta otrus menucipius dela provincia e [[Provincia de Caçris|Caçris]], el fechi total dela vocal cabera -e en -i. Es izil, tolas parabras acabijás en -e volucionarun en -i siempri, sin denguna dúa o muación nel fechi comu acaeci en otras puebracionis. Esti fechi, devíu ala volución e imposición del castillanu, s'á gueltu esporádicu. Tamién s'an manteníu en parabras fosiliçás ondi el fechi es unu delos sus feitíus (lessicaliçacionis).<ref name=":03">{{Cita web|url=https://archivo.dip-caceres.es/wp-content/uploads/2024/01/04-066-003-las_hablas.pdf|título=LAS HABLAS DEL NORTE DE LA PROVINCIA DE CÁCERES A COMIENZOS DEL SIGLO XX. A PROPÓSITO DE LA TRADUCCIÓN DE STUDIEN ZUR LAUTGESCHICHTE WESTSPANISCHER MUNDARTEN|títulotrad=Las palras del norti dela provincia e Caçris a mençus del siegru XX. A tentu dela trauzión de Studien Zur Lautgeschichte Westspanisher Mundarten.|fechaacceso=1 de jullu de 2026|autor=José Antonio González Salgado|idioma=español}}</ref> * Dessapaición dela consonanti cabera ''-r''. Ex: palral -> palrá.<ref name=":03" /> * Quandu alos enfinitivus se les añidin pronombris pressonalis enclíticus, la solución gastá es ''-l-''. Ex: haze-lu.<ref name=":03" /> * Hongueu (tamién descrita nel puebru de [[Ceclavín]]) entri el gastu de /''y''/ o /''ʎ''/.<ref name=":03" /> * Prenuncia delos grupus ''pl-'', ''bl-'' i ''fl-'' anicialis se hazin cona volución dela ''-l-'' en ''-r-''. Ex: brancu, praça.<ref name=":03" /> * Vocaliçación del primel elimentu nel grupu ''-dr-''. Ex: madrí-> mairí. Ya nel añu 1912, esta prenunciación era considerá antiguau.<ref name=":03" /> == Sitación d'ugañu, eshuerçus d'arrecuperación, conservación i promovición == Singún Daniel Gordo, presiénti dela OSCEC, dambas palras entovia sonin trasmitías i palrás pola moceá, inque de manera oral. <ref>{{Cita web|url=https://www.naiz.eus/es/info/noticia/20230926/debajo-de-decadas-de-verguenza-y-de-correcciones-hay-una-lengua-que-es-el-extremeno|título=«Debajo de décadas de vergüenza y de correcciones, hay una lengua, que es el extremeño»|fechaacceso=2026-07-01|apellido=SL|nombre=TAI GABE DIGITALA|fecha=2023-09-26|sitioweb=naiz:|idioma=es}}</ref>{{ invisible | El artículo termina aquí. }} == Vea-si tamién == * Serraillanu * [[Lengua estremeña]] == Referencias == <references /> == Biblografía == * {{cite book |last = |first = |title = título |publisher = |editor = |url = |year = |place = |isbn = }} * {{cite book |last = |first = |title = título |publisher = |editor = |url = |year = |place = |isbn = }} == Enlaces externos == *  *  {{DEFAULTSORT:}} dfl5r7ip02l46u64s1wesy0befdvdl2 144555 144551 2026-10-12T14:54:09Z HackerPunki 16665 144555 wikitext text/x-wiki {{usuario taller+ | 2 <!-- No borres este renglón mientras esta subpágina de usuario/a sea un taller de pruebas --> }}{{Ficha d'idioma|nombri=Palra de Garrovilla|nativu=Garrovillanu|familia mairi=Indouropeu|paísis={{ESP}}|palrantis=Non tien estaísticas oficialis|zona=[[Garrovillas d'Alconeta]], [[Cáçris]]|familia=[[Indouropeu]]<br /> &nbsp;[[Familia Indouropea - Grupu Itálicu|Itálicu]]<br /> &nbsp;&nbsp;[[Lenguas latinu-faliscas|Latinu-faliscu]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lenguas romancis|Romanci]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lenguas romancis ocientalis|Romanci ociental]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lenguas galu-ibéricas|Galu-Ibéricu]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Grupo Iberu-Romanci|Iberu-Romanci]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Grupo Iberu-Ociental|Iberu-Ociental]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Asturleonés]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lionés orental]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Estremeñu]]<br/> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;''Garrovillanu''<br/>|escreviúra=[[alfabetu latinu|latina]]|oficial=Careci d'oficialidá, inque es Bien d'Intrés Coltural.|iso3=ext}} La '''Palra de Garrovillas''' o '''Garrovillanu''' es una variança del [[Lengua estremeña|estremeñu]] palrá nel menucipiu de [[Garrovillas d'Alconeta]], provincia de [[Provincia de Caçris|Caçris]]. == Estuyus a tentu delas palras == La Palra de Garrovillas hue estudiau pol lengüista [[Frank Krüger]], que vesitó el puebru ena primavera de 1912.<ref name=":0">{{Cita web|url=https://archivo.dip-caceres.es/wp-content/uploads/2024/01/04-066-003-las_hablas.pdf|título=LAS HABLAS DEL NORTE DE LA PROVINCIA DE CÁCERES A COMIENZOS DEL SIGLO XX. A PROPÓSITO DE LA TRADUCCIÓN DE STUDIEN ZUR LAUTGESCHICHTE WESTSPANISCHER MUNDARTEN|títulotrad=Las palras del norti dela provincia e Caçris a mençus del siegru XX. A tentu dela trauzión de Studien Zur Lautgeschichte Westspanisher Mundarten.|fechaacceso=1 de jullu de 2026|autor=José Antonio González Salgado|idioma=español}}</ref> == Descrición lengüística == === Acomparantis al estremeñu === * Conservación delas antigus sonis de essi sonora i dea sonora. * Volución delos grupus latinus ''-ct'' i ''-ult'' nel son ''c'' (Oclussiva palatal sorda)'','' acomparanti ala ''ch'' en [[Canariu (Palra)|canariu]] (prenunciá acomparanti a una ''y'' suavi). * Aspiración dela antiga consonanti anicial latina ''f-'' en ''-h''. Ex: parabras comu ''hierru'' o ''humu''.<ref name=":02">{{Cita web|url=https://archivo.dip-caceres.es/wp-content/uploads/2024/01/04-066-003-las_hablas.pdf|título=LAS HABLAS DEL NORTE DE LA PROVINCIA DE CÁCERES A COMIENZOS DEL SIGLO XX. A PROPÓSITO DE LA TRADUCCIÓN DE STUDIEN ZUR LAUTGESCHICHTE WESTSPANISCHER MUNDARTEN|títulotrad=Las palras del norti dela provincia e Caçris a mençus del siegru XX. A tentu dela trauzión de Studien Zur Lautgeschichte Westspanisher Mundarten.|fechaacceso=1 de jullu de 2026|autor=José Antonio González Salgado|idioma=español}}</ref> === Acomparantis al Serraillanu === Junta el Serraillanu dambas varianças conservan la deferencia entri bilabial oclussiva ''"b"'' i labiodental fricativa ''"v"''. Ex: ''cabeça'' i ''endiva'' (enđíva). Esta deferencia non se mantién en denguna otra variança l'estremeñu. Damus dialetus apaicin juntus ena letratura dialetal devíu alos sus feitíus acomparantis. === Propetarias del Garrovillanu === * [[Frank Krüger]] enos sus estuyus de 1912 arrecadó en [[Garrovillas d'Alconeta|Garrovillas]], junta otrus menucipius dela provincia e [[Provincia de Caçris|Caçris]], el fechi total dela vocal cabera -e en -i. Es izil, tolas parabras acabijás en -e volucionarun en -i siempri, sin denguna dúa o muación nel fechi comu acaeci en otras puebracionis. Esti fechi, devíu ala volución e imposición del castillanu, s'á gueltu esporádicu. Tamién s'an manteníu en parabras fosiliçás ondi el fechi es unu delos sus feitíus (lessicaliçacionis).<ref name=":03">{{Cita web|url=https://archivo.dip-caceres.es/wp-content/uploads/2024/01/04-066-003-las_hablas.pdf|título=LAS HABLAS DEL NORTE DE LA PROVINCIA DE CÁCERES A COMIENZOS DEL SIGLO XX. A PROPÓSITO DE LA TRADUCCIÓN DE STUDIEN ZUR LAUTGESCHICHTE WESTSPANISCHER MUNDARTEN|títulotrad=Las palras del norti dela provincia e Caçris a mençus del siegru XX. A tentu dela trauzión de Studien Zur Lautgeschichte Westspanisher Mundarten.|fechaacceso=1 de jullu de 2026|autor=José Antonio González Salgado|idioma=español}}</ref> * Dessapaición dela consonanti cabera ''-r''. Ex: palral -> palrá.<ref name=":03" /> * Quandu alos enfinitivus se les añidin pronombris pressonalis enclíticus, la solución gastá es ''-l-''. Ex: haze-lu.<ref name=":03" /> * Hongueu (tamién descrita nel puebru de [[Ceclavín]]) entri el gastu de /''y''/ o /''ʎ''/.<ref name=":03" /> * Prenuncia delos grupus ''pl-'', ''bl-'' i ''fl-'' anicialis se hazin cona volución dela ''-l-'' en ''-r-''. Ex: brancu, praça.<ref name=":03" /> * Vocaliçación del primel elimentu nel grupu ''-dr-''. Ex: madrí-> mairí. Ya nel añu 1912, esta prenunciación era considerá antiguau.<ref name=":03" /> == Sitación d'ugañu, eshuerçus d'arrecuperación, conservación i promovición == Singún Daniel Gordo, presiénti dela OSCEC, dambas palras entovia sonin trasmitías i palrás pola moceá, inque de manera oral. <ref>{{Cita web|url=https://www.naiz.eus/es/info/noticia/20230926/debajo-de-decadas-de-verguenza-y-de-correcciones-hay-una-lengua-que-es-el-extremeno|título=«Debajo de décadas de vergüenza y de correcciones, hay una lengua, que es el extremeño»|fechaacceso=2026-07-01|apellido=SL|nombre=TAI GABE DIGITALA|fecha=2023-09-26|sitioweb=naiz:|idioma=es}}</ref> == Vea-si tamién == * Serraillanu * [[Lengua estremeña]] == Referencias == <references /> == Biblografía == * {{cita libro|apellidos=Zamora Vicente|nombre=Alonso|título=Dialectología española|editorial=Gredos|url=|año=1979|ubicación=Madrid|isbn=84-249-1115-6}} {{DEFAULTSORT:}} cftsuxiq31mqcvhomodw56h4ombxfbf 144556 144555 2026-10-12T14:54:16Z HackerPunki 16665 HackerPunki trasladó la página [[Usuario:HackerPunki/obraol/Garrovillanu (Palra)]] a [[Garrovillanu (Palra)]]: Crear un artículo a través de esta subpágina de usuario con el uso de [[plantilla:usuario taller+]] 144555 wikitext text/x-wiki {{usuario taller+ | 2 <!-- No borres este renglón mientras esta subpágina de usuario/a sea un taller de pruebas --> }}{{Ficha d'idioma|nombri=Palra de Garrovilla|nativu=Garrovillanu|familia mairi=Indouropeu|paísis={{ESP}}|palrantis=Non tien estaísticas oficialis|zona=[[Garrovillas d'Alconeta]], [[Cáçris]]|familia=[[Indouropeu]]<br /> &nbsp;[[Familia Indouropea - Grupu Itálicu|Itálicu]]<br /> &nbsp;&nbsp;[[Lenguas latinu-faliscas|Latinu-faliscu]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lenguas romancis|Romanci]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lenguas romancis ocientalis|Romanci ociental]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lenguas galu-ibéricas|Galu-Ibéricu]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Grupo Iberu-Romanci|Iberu-Romanci]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Grupo Iberu-Ociental|Iberu-Ociental]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Asturleonés]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lionés orental]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Estremeñu]]<br/> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;''Garrovillanu''<br/>|escreviúra=[[alfabetu latinu|latina]]|oficial=Careci d'oficialidá, inque es Bien d'Intrés Coltural.|iso3=ext}} La '''Palra de Garrovillas''' o '''Garrovillanu''' es una variança del [[Lengua estremeña|estremeñu]] palrá nel menucipiu de [[Garrovillas d'Alconeta]], provincia de [[Provincia de Caçris|Caçris]]. == Estuyus a tentu delas palras == La Palra de Garrovillas hue estudiau pol lengüista [[Frank Krüger]], que vesitó el puebru ena primavera de 1912.<ref name=":0">{{Cita web|url=https://archivo.dip-caceres.es/wp-content/uploads/2024/01/04-066-003-las_hablas.pdf|título=LAS HABLAS DEL NORTE DE LA PROVINCIA DE CÁCERES A COMIENZOS DEL SIGLO XX. A PROPÓSITO DE LA TRADUCCIÓN DE STUDIEN ZUR LAUTGESCHICHTE WESTSPANISCHER MUNDARTEN|títulotrad=Las palras del norti dela provincia e Caçris a mençus del siegru XX. A tentu dela trauzión de Studien Zur Lautgeschichte Westspanisher Mundarten.|fechaacceso=1 de jullu de 2026|autor=José Antonio González Salgado|idioma=español}}</ref> == Descrición lengüística == === Acomparantis al estremeñu === * Conservación delas antigus sonis de essi sonora i dea sonora. * Volución delos grupus latinus ''-ct'' i ''-ult'' nel son ''c'' (Oclussiva palatal sorda)'','' acomparanti ala ''ch'' en [[Canariu (Palra)|canariu]] (prenunciá acomparanti a una ''y'' suavi). * Aspiración dela antiga consonanti anicial latina ''f-'' en ''-h''. Ex: parabras comu ''hierru'' o ''humu''.<ref name=":02">{{Cita web|url=https://archivo.dip-caceres.es/wp-content/uploads/2024/01/04-066-003-las_hablas.pdf|título=LAS HABLAS DEL NORTE DE LA PROVINCIA DE CÁCERES A COMIENZOS DEL SIGLO XX. A PROPÓSITO DE LA TRADUCCIÓN DE STUDIEN ZUR LAUTGESCHICHTE WESTSPANISCHER MUNDARTEN|títulotrad=Las palras del norti dela provincia e Caçris a mençus del siegru XX. A tentu dela trauzión de Studien Zur Lautgeschichte Westspanisher Mundarten.|fechaacceso=1 de jullu de 2026|autor=José Antonio González Salgado|idioma=español}}</ref> === Acomparantis al Serraillanu === Junta el Serraillanu dambas varianças conservan la deferencia entri bilabial oclussiva ''"b"'' i labiodental fricativa ''"v"''. Ex: ''cabeça'' i ''endiva'' (enđíva). Esta deferencia non se mantién en denguna otra variança l'estremeñu. Damus dialetus apaicin juntus ena letratura dialetal devíu alos sus feitíus acomparantis. === Propetarias del Garrovillanu === * [[Frank Krüger]] enos sus estuyus de 1912 arrecadó en [[Garrovillas d'Alconeta|Garrovillas]], junta otrus menucipius dela provincia e [[Provincia de Caçris|Caçris]], el fechi total dela vocal cabera -e en -i. Es izil, tolas parabras acabijás en -e volucionarun en -i siempri, sin denguna dúa o muación nel fechi comu acaeci en otras puebracionis. Esti fechi, devíu ala volución e imposición del castillanu, s'á gueltu esporádicu. Tamién s'an manteníu en parabras fosiliçás ondi el fechi es unu delos sus feitíus (lessicaliçacionis).<ref name=":03">{{Cita web|url=https://archivo.dip-caceres.es/wp-content/uploads/2024/01/04-066-003-las_hablas.pdf|título=LAS HABLAS DEL NORTE DE LA PROVINCIA DE CÁCERES A COMIENZOS DEL SIGLO XX. A PROPÓSITO DE LA TRADUCCIÓN DE STUDIEN ZUR LAUTGESCHICHTE WESTSPANISCHER MUNDARTEN|títulotrad=Las palras del norti dela provincia e Caçris a mençus del siegru XX. A tentu dela trauzión de Studien Zur Lautgeschichte Westspanisher Mundarten.|fechaacceso=1 de jullu de 2026|autor=José Antonio González Salgado|idioma=español}}</ref> * Dessapaición dela consonanti cabera ''-r''. Ex: palral -> palrá.<ref name=":03" /> * Quandu alos enfinitivus se les añidin pronombris pressonalis enclíticus, la solución gastá es ''-l-''. Ex: haze-lu.<ref name=":03" /> * Hongueu (tamién descrita nel puebru de [[Ceclavín]]) entri el gastu de /''y''/ o /''ʎ''/.<ref name=":03" /> * Prenuncia delos grupus ''pl-'', ''bl-'' i ''fl-'' anicialis se hazin cona volución dela ''-l-'' en ''-r-''. Ex: brancu, praça.<ref name=":03" /> * Vocaliçación del primel elimentu nel grupu ''-dr-''. Ex: madrí-> mairí. Ya nel añu 1912, esta prenunciación era considerá antiguau.<ref name=":03" /> == Sitación d'ugañu, eshuerçus d'arrecuperación, conservación i promovición == Singún Daniel Gordo, presiénti dela OSCEC, dambas palras entovia sonin trasmitías i palrás pola moceá, inque de manera oral. <ref>{{Cita web|url=https://www.naiz.eus/es/info/noticia/20230926/debajo-de-decadas-de-verguenza-y-de-correcciones-hay-una-lengua-que-es-el-extremeno|título=«Debajo de décadas de vergüenza y de correcciones, hay una lengua, que es el extremeño»|fechaacceso=2026-07-01|apellido=SL|nombre=TAI GABE DIGITALA|fecha=2023-09-26|sitioweb=naiz:|idioma=es}}</ref> == Vea-si tamién == * Serraillanu * [[Lengua estremeña]] == Referencias == <references /> == Biblografía == * {{cita libro|apellidos=Zamora Vicente|nombre=Alonso|título=Dialectología española|editorial=Gredos|url=|año=1979|ubicación=Madrid|isbn=84-249-1115-6}} {{DEFAULTSORT:}} cftsuxiq31mqcvhomodw56h4ombxfbf 144558 144556 2026-10-12T14:54:59Z HackerPunki 16665 144558 wikitext text/x-wiki {{usuario taller+ | 2 <!-- No borres este renglón mientras esta subpágina de usuario/a sea un taller de pruebas --> }}{{Ficha d'idioma|nombri=Palra de Garrovilla|nativu=Garrovillanu|familia mairi=Indouropeu|paísis={{ESP}}|palrantis=Non tien estaísticas oficialis|zona=[[Garrovillas d'Alconeta]], [[Cáçris]]|familia=[[Indouropeu]]<br /> &nbsp;[[Familia Indouropea - Grupu Itálicu|Itálicu]]<br /> &nbsp;&nbsp;[[Lenguas latinu-faliscas|Latinu-faliscu]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lenguas romancis|Romanci]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lenguas romancis ocientalis|Romanci ociental]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lenguas galu-ibéricas|Galu-Ibéricu]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Grupo Iberu-Romanci|Iberu-Romanci]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Grupo Iberu-Ociental|Iberu-Ociental]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Asturleonés]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lionés orental]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Estremeñu]]<br/> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;''Garrovillanu''<br/>|escreviúra=[[alfabetu latinu|latina]]|oficial=Careci d'oficialidá, inque es Bien d'Intrés Coltural.|iso3=ext|mapa=Garrovillas_de_Alconétar.png}} La '''Palra de Garrovillas''' o '''Garrovillanu''' es una variança del [[Lengua estremeña|estremeñu]] palrá nel menucipiu de [[Garrovillas d'Alconeta]], provincia de [[Provincia de Caçris|Caçris]]. == Estuyus a tentu delas palras == La Palra de Garrovillas hue estudiau pol lengüista [[Frank Krüger]], que vesitó el puebru ena primavera de 1912.<ref name=":0">{{Cita web|url=https://archivo.dip-caceres.es/wp-content/uploads/2024/01/04-066-003-las_hablas.pdf|título=LAS HABLAS DEL NORTE DE LA PROVINCIA DE CÁCERES A COMIENZOS DEL SIGLO XX. A PROPÓSITO DE LA TRADUCCIÓN DE STUDIEN ZUR LAUTGESCHICHTE WESTSPANISCHER MUNDARTEN|títulotrad=Las palras del norti dela provincia e Caçris a mençus del siegru XX. A tentu dela trauzión de Studien Zur Lautgeschichte Westspanisher Mundarten.|fechaacceso=1 de jullu de 2026|autor=José Antonio González Salgado|idioma=español}}</ref> == Descrición lengüística == === Acomparantis al estremeñu === * Conservación delas antigus sonis de essi sonora i dea sonora. * Volución delos grupus latinus ''-ct'' i ''-ult'' nel son ''c'' (Oclussiva palatal sorda)'','' acomparanti ala ''ch'' en [[Canariu (Palra)|canariu]] (prenunciá acomparanti a una ''y'' suavi). * Aspiración dela antiga consonanti anicial latina ''f-'' en ''-h''. Ex: parabras comu ''hierru'' o ''humu''.<ref name=":02">{{Cita web|url=https://archivo.dip-caceres.es/wp-content/uploads/2024/01/04-066-003-las_hablas.pdf|título=LAS HABLAS DEL NORTE DE LA PROVINCIA DE CÁCERES A COMIENZOS DEL SIGLO XX. A PROPÓSITO DE LA TRADUCCIÓN DE STUDIEN ZUR LAUTGESCHICHTE WESTSPANISCHER MUNDARTEN|títulotrad=Las palras del norti dela provincia e Caçris a mençus del siegru XX. A tentu dela trauzión de Studien Zur Lautgeschichte Westspanisher Mundarten.|fechaacceso=1 de jullu de 2026|autor=José Antonio González Salgado|idioma=español}}</ref> === Acomparantis al Serraillanu === Junta el Serraillanu dambas varianças conservan la deferencia entri bilabial oclussiva ''"b"'' i labiodental fricativa ''"v"''. Ex: ''cabeça'' i ''endiva'' (enđíva). Esta deferencia non se mantién en denguna otra variança l'estremeñu. Damus dialetus apaicin juntus ena letratura dialetal devíu alos sus feitíus acomparantis. === Propetarias del Garrovillanu === * [[Frank Krüger]] enos sus estuyus de 1912 arrecadó en [[Garrovillas d'Alconeta|Garrovillas]], junta otrus menucipius dela provincia e [[Provincia de Caçris|Caçris]], el fechi total dela vocal cabera -e en -i. Es izil, tolas parabras acabijás en -e volucionarun en -i siempri, sin denguna dúa o muación nel fechi comu acaeci en otras puebracionis. Esti fechi, devíu ala volución e imposición del castillanu, s'á gueltu esporádicu. Tamién s'an manteníu en parabras fosiliçás ondi el fechi es unu delos sus feitíus (lessicaliçacionis).<ref name=":03">{{Cita web|url=https://archivo.dip-caceres.es/wp-content/uploads/2024/01/04-066-003-las_hablas.pdf|título=LAS HABLAS DEL NORTE DE LA PROVINCIA DE CÁCERES A COMIENZOS DEL SIGLO XX. A PROPÓSITO DE LA TRADUCCIÓN DE STUDIEN ZUR LAUTGESCHICHTE WESTSPANISCHER MUNDARTEN|títulotrad=Las palras del norti dela provincia e Caçris a mençus del siegru XX. A tentu dela trauzión de Studien Zur Lautgeschichte Westspanisher Mundarten.|fechaacceso=1 de jullu de 2026|autor=José Antonio González Salgado|idioma=español}}</ref> * Dessapaición dela consonanti cabera ''-r''. Ex: palral -> palrá.<ref name=":03" /> * Quandu alos enfinitivus se les añidin pronombris pressonalis enclíticus, la solución gastá es ''-l-''. Ex: haze-lu.<ref name=":03" /> * Hongueu (tamién descrita nel puebru de [[Ceclavín]]) entri el gastu de /''y''/ o /''ʎ''/.<ref name=":03" /> * Prenuncia delos grupus ''pl-'', ''bl-'' i ''fl-'' anicialis se hazin cona volución dela ''-l-'' en ''-r-''. Ex: brancu, praça.<ref name=":03" /> * Vocaliçación del primel elimentu nel grupu ''-dr-''. Ex: madrí-> mairí. Ya nel añu 1912, esta prenunciación era considerá antiguau.<ref name=":03" /> == Sitación d'ugañu, eshuerçus d'arrecuperación, conservación i promovición == Singún Daniel Gordo, presiénti dela OSCEC, dambas palras entovia sonin trasmitías i palrás pola moceá, inque de manera oral. <ref>{{Cita web|url=https://www.naiz.eus/es/info/noticia/20230926/debajo-de-decadas-de-verguenza-y-de-correcciones-hay-una-lengua-que-es-el-extremeno|título=«Debajo de décadas de vergüenza y de correcciones, hay una lengua, que es el extremeño»|fechaacceso=2026-07-01|apellido=SL|nombre=TAI GABE DIGITALA|fecha=2023-09-26|sitioweb=naiz:|idioma=es}}</ref> == Vea-si tamién == * Serraillanu * [[Lengua estremeña]] == Referencias == <references /> == Biblografía == * {{cita libro|apellidos=Zamora Vicente|nombre=Alonso|título=Dialectología española|editorial=Gredos|url=|año=1979|ubicación=Madrid|isbn=84-249-1115-6}} {{DEFAULTSORT:}} 6hhm1vn110nibnud7j503x2v2ihd9cf 144560 144558 2026-10-12T14:57:05Z HackerPunki 16665 144560 wikitext text/x-wiki {{usuario taller+ | 2 <!-- No borres este renglón mientras esta subpágina de usuario/a sea un taller de pruebas --> }}{{Ficha d'idioma|nombri=Palra de Garrovilla|nativu=Garrovillanu|familia mairi=Indouropeu|paísis={{ESP}}|palrantis=Non tien estaísticas oficialis|zona=[[Garrovillas d'Alconeta]], [[Cáçris]]|familia=[[Indouropeu]]<br /> &nbsp;[[Familia Indouropea - Grupu Itálicu|Itálicu]]<br /> &nbsp;&nbsp;[[Lenguas latinu-faliscas|Latinu-faliscu]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lenguas romancis|Romanci]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lenguas romancis ocientalis|Romanci ociental]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lenguas galu-ibéricas|Galu-Ibéricu]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Grupo Iberu-Romanci|Iberu-Romanci]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Grupo Iberu-Ociental|Iberu-Ociental]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Asturleonés]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lionés orental]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Estremeñu]]<br/> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;''Garrovillanu''<br/>|escreviúra=[[alfabetu latinu|latina]]|oficial=Careci d'oficialidá, inque es Bien d'Intrés Coltural.|iso3=ext|mapa=Garrovillas_de_Alconétar.png|mapa_leyenda=Sitación del menucipiu de Garrovillas ena provincia de Caçris}} La '''Palra de Garrovillas''' o '''Garrovillanu''' es una variança del [[Lengua estremeña|estremeñu]] palrá nel menucipiu de [[Garrovillas d'Alconeta]], provincia de [[Provincia de Caçris|Caçris]]. == Estuyus a tentu delas palras == La Palra de Garrovillas hue estudiau pol lengüista [[Frank Krüger]], que vesitó el puebru ena primavera de 1912.<ref name=":0">{{Cita web|url=https://archivo.dip-caceres.es/wp-content/uploads/2024/01/04-066-003-las_hablas.pdf|título=LAS HABLAS DEL NORTE DE LA PROVINCIA DE CÁCERES A COMIENZOS DEL SIGLO XX. A PROPÓSITO DE LA TRADUCCIÓN DE STUDIEN ZUR LAUTGESCHICHTE WESTSPANISCHER MUNDARTEN|títulotrad=Las palras del norti dela provincia e Caçris a mençus del siegru XX. A tentu dela trauzión de Studien Zur Lautgeschichte Westspanisher Mundarten.|fechaacceso=1 de jullu de 2026|autor=José Antonio González Salgado|idioma=español}}</ref> == Descrición lengüística == === Acomparantis al estremeñu === * Conservación delas antigus sonis de essi sonora i dea sonora. * Volución delos grupus latinus ''-ct'' i ''-ult'' nel son ''c'' (Oclussiva palatal sorda)'','' acomparanti ala ''ch'' en [[Canariu (Palra)|canariu]] (prenunciá acomparanti a una ''y'' suavi). * Aspiración dela antiga consonanti anicial latina ''f-'' en ''-h''. Ex: parabras comu ''hierru'' o ''humu''.<ref name=":02">{{Cita web|url=https://archivo.dip-caceres.es/wp-content/uploads/2024/01/04-066-003-las_hablas.pdf|título=LAS HABLAS DEL NORTE DE LA PROVINCIA DE CÁCERES A COMIENZOS DEL SIGLO XX. A PROPÓSITO DE LA TRADUCCIÓN DE STUDIEN ZUR LAUTGESCHICHTE WESTSPANISCHER MUNDARTEN|títulotrad=Las palras del norti dela provincia e Caçris a mençus del siegru XX. A tentu dela trauzión de Studien Zur Lautgeschichte Westspanisher Mundarten.|fechaacceso=1 de jullu de 2026|autor=José Antonio González Salgado|idioma=español}}</ref> === Acomparantis al Serraillanu === Junta el Serraillanu dambas varianças conservan la deferencia entri bilabial oclussiva ''"b"'' i labiodental fricativa ''"v"''. Ex: ''cabeça'' i ''endiva'' (enđíva). Esta deferencia non se mantién en denguna otra variança l'estremeñu. Damus dialetus apaicin juntus ena letratura dialetal devíu alos sus feitíus acomparantis. === Propetarias del Garrovillanu === * [[Frank Krüger]] enos sus estuyus de 1912 arrecadó en [[Garrovillas d'Alconeta|Garrovillas]], junta otrus menucipius dela provincia e [[Provincia de Caçris|Caçris]], el fechi total dela vocal cabera -e en -i. Es izil, tolas parabras acabijás en -e volucionarun en -i siempri, sin denguna dúa o muación nel fechi comu acaeci en otras puebracionis. Esti fechi, devíu ala volución e imposición del castillanu, s'á gueltu esporádicu. Tamién s'an manteníu en parabras fosiliçás ondi el fechi es unu delos sus feitíus (lessicaliçacionis).<ref name=":03">{{Cita web|url=https://archivo.dip-caceres.es/wp-content/uploads/2024/01/04-066-003-las_hablas.pdf|título=LAS HABLAS DEL NORTE DE LA PROVINCIA DE CÁCERES A COMIENZOS DEL SIGLO XX. A PROPÓSITO DE LA TRADUCCIÓN DE STUDIEN ZUR LAUTGESCHICHTE WESTSPANISCHER MUNDARTEN|títulotrad=Las palras del norti dela provincia e Caçris a mençus del siegru XX. A tentu dela trauzión de Studien Zur Lautgeschichte Westspanisher Mundarten.|fechaacceso=1 de jullu de 2026|autor=José Antonio González Salgado|idioma=español}}</ref> * Dessapaición dela consonanti cabera ''-r''. Ex: palral -> palrá.<ref name=":03" /> * Quandu alos enfinitivus se les añidin pronombris pressonalis enclíticus, la solución gastá es ''-l-''. Ex: haze-lu.<ref name=":03" /> * Hongueu (tamién descrita nel puebru de [[Ceclavín]]) entri el gastu de /''y''/ o /''ʎ''/.<ref name=":03" /> * Prenuncia delos grupus ''pl-'', ''bl-'' i ''fl-'' anicialis se hazin cona volución dela ''-l-'' en ''-r-''. Ex: brancu, praça.<ref name=":03" /> * Vocaliçación del primel elimentu nel grupu ''-dr-''. Ex: madrí-> mairí. Ya nel añu 1912, esta prenunciación era considerá antiguau.<ref name=":03" /> == Sitación d'ugañu, eshuerçus d'arrecuperación, conservación i promovición == Singún Daniel Gordo, presiénti dela OSCEC, dambas palras entovia sonin trasmitías i palrás pola moceá, inque de manera oral. <ref>{{Cita web|url=https://www.naiz.eus/es/info/noticia/20230926/debajo-de-decadas-de-verguenza-y-de-correcciones-hay-una-lengua-que-es-el-extremeno|título=«Debajo de décadas de vergüenza y de correcciones, hay una lengua, que es el extremeño»|fechaacceso=2026-07-01|apellido=SL|nombre=TAI GABE DIGITALA|fecha=2023-09-26|sitioweb=naiz:|idioma=es}}</ref> == Vea-si tamién == * Serraillanu * [[Lengua estremeña]] == Referencias == <references /> == Biblografía == * {{cita libro|apellidos=Zamora Vicente|nombre=Alonso|título=Dialectología española|editorial=Gredos|url=|año=1979|ubicación=Madrid|isbn=84-249-1115-6}} {{DEFAULTSORT:}} s3f2i5mu282b3bmkqpebqceykxej810 144562 144560 2026-10-12T15:02:27Z HackerPunki 16665 /* Vea-si tamién */ 144562 wikitext text/x-wiki {{usuario taller+ | 2 <!-- No borres este renglón mientras esta subpágina de usuario/a sea un taller de pruebas --> }}{{Ficha d'idioma|nombri=Palra de Garrovilla|nativu=Garrovillanu|familia mairi=Indouropeu|paísis={{ESP}}|palrantis=Non tien estaísticas oficialis|zona=[[Garrovillas d'Alconeta]], [[Cáçris]]|familia=[[Indouropeu]]<br /> &nbsp;[[Familia Indouropea - Grupu Itálicu|Itálicu]]<br /> &nbsp;&nbsp;[[Lenguas latinu-faliscas|Latinu-faliscu]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lenguas romancis|Romanci]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lenguas romancis ocientalis|Romanci ociental]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lenguas galu-ibéricas|Galu-Ibéricu]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Grupo Iberu-Romanci|Iberu-Romanci]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Grupo Iberu-Ociental|Iberu-Ociental]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Asturleonés]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lionés orental]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Estremeñu]]<br/> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;''Garrovillanu''<br/>|escreviúra=[[alfabetu latinu|latina]]|oficial=Careci d'oficialidá, inque es Bien d'Intrés Coltural.|iso3=ext|mapa=Garrovillas_de_Alconétar.png|mapa_leyenda=Sitación del menucipiu de Garrovillas ena provincia de Caçris}} La '''Palra de Garrovillas''' o '''Garrovillanu''' es una variança del [[Lengua estremeña|estremeñu]] palrá nel menucipiu de [[Garrovillas d'Alconeta]], provincia de [[Provincia de Caçris|Caçris]]. == Estuyus a tentu delas palras == La Palra de Garrovillas hue estudiau pol lengüista [[Frank Krüger]], que vesitó el puebru ena primavera de 1912.<ref name=":0">{{Cita web|url=https://archivo.dip-caceres.es/wp-content/uploads/2024/01/04-066-003-las_hablas.pdf|título=LAS HABLAS DEL NORTE DE LA PROVINCIA DE CÁCERES A COMIENZOS DEL SIGLO XX. A PROPÓSITO DE LA TRADUCCIÓN DE STUDIEN ZUR LAUTGESCHICHTE WESTSPANISCHER MUNDARTEN|títulotrad=Las palras del norti dela provincia e Caçris a mençus del siegru XX. A tentu dela trauzión de Studien Zur Lautgeschichte Westspanisher Mundarten.|fechaacceso=1 de jullu de 2026|autor=José Antonio González Salgado|idioma=español}}</ref> == Descrición lengüística == === Acomparantis al estremeñu === * Conservación delas antigus sonis de essi sonora i dea sonora. * Volución delos grupus latinus ''-ct'' i ''-ult'' nel son ''c'' (Oclussiva palatal sorda)'','' acomparanti ala ''ch'' en [[Canariu (Palra)|canariu]] (prenunciá acomparanti a una ''y'' suavi). * Aspiración dela antiga consonanti anicial latina ''f-'' en ''-h''. Ex: parabras comu ''hierru'' o ''humu''.<ref name=":02">{{Cita web|url=https://archivo.dip-caceres.es/wp-content/uploads/2024/01/04-066-003-las_hablas.pdf|título=LAS HABLAS DEL NORTE DE LA PROVINCIA DE CÁCERES A COMIENZOS DEL SIGLO XX. A PROPÓSITO DE LA TRADUCCIÓN DE STUDIEN ZUR LAUTGESCHICHTE WESTSPANISCHER MUNDARTEN|títulotrad=Las palras del norti dela provincia e Caçris a mençus del siegru XX. A tentu dela trauzión de Studien Zur Lautgeschichte Westspanisher Mundarten.|fechaacceso=1 de jullu de 2026|autor=José Antonio González Salgado|idioma=español}}</ref> === Acomparantis al Serraillanu === Junta el Serraillanu dambas varianças conservan la deferencia entri bilabial oclussiva ''"b"'' i labiodental fricativa ''"v"''. Ex: ''cabeça'' i ''endiva'' (enđíva). Esta deferencia non se mantién en denguna otra variança l'estremeñu. Damus dialetus apaicin juntus ena letratura dialetal devíu alos sus feitíus acomparantis. === Propetarias del Garrovillanu === * [[Frank Krüger]] enos sus estuyus de 1912 arrecadó en [[Garrovillas d'Alconeta|Garrovillas]], junta otrus menucipius dela provincia e [[Provincia de Caçris|Caçris]], el fechi total dela vocal cabera -e en -i. Es izil, tolas parabras acabijás en -e volucionarun en -i siempri, sin denguna dúa o muación nel fechi comu acaeci en otras puebracionis. Esti fechi, devíu ala volución e imposición del castillanu, s'á gueltu esporádicu. Tamién s'an manteníu en parabras fosiliçás ondi el fechi es unu delos sus feitíus (lessicaliçacionis).<ref name=":03">{{Cita web|url=https://archivo.dip-caceres.es/wp-content/uploads/2024/01/04-066-003-las_hablas.pdf|título=LAS HABLAS DEL NORTE DE LA PROVINCIA DE CÁCERES A COMIENZOS DEL SIGLO XX. A PROPÓSITO DE LA TRADUCCIÓN DE STUDIEN ZUR LAUTGESCHICHTE WESTSPANISCHER MUNDARTEN|títulotrad=Las palras del norti dela provincia e Caçris a mençus del siegru XX. A tentu dela trauzión de Studien Zur Lautgeschichte Westspanisher Mundarten.|fechaacceso=1 de jullu de 2026|autor=José Antonio González Salgado|idioma=español}}</ref> * Dessapaición dela consonanti cabera ''-r''. Ex: palral -> palrá.<ref name=":03" /> * Quandu alos enfinitivus se les añidin pronombris pressonalis enclíticus, la solución gastá es ''-l-''. Ex: haze-lu.<ref name=":03" /> * Hongueu (tamién descrita nel puebru de [[Ceclavín]]) entri el gastu de /''y''/ o /''ʎ''/.<ref name=":03" /> * Prenuncia delos grupus ''pl-'', ''bl-'' i ''fl-'' anicialis se hazin cona volución dela ''-l-'' en ''-r-''. Ex: brancu, praça.<ref name=":03" /> * Vocaliçación del primel elimentu nel grupu ''-dr-''. Ex: madrí-> mairí. Ya nel añu 1912, esta prenunciación era considerá antiguau.<ref name=":03" /> == Sitación d'ugañu, eshuerçus d'arrecuperación, conservación i promovición == Singún Daniel Gordo, presiénti dela OSCEC, dambas palras entovia sonin trasmitías i palrás pola moceá, inque de manera oral. <ref>{{Cita web|url=https://www.naiz.eus/es/info/noticia/20230926/debajo-de-decadas-de-verguenza-y-de-correcciones-hay-una-lengua-que-es-el-extremeno|título=«Debajo de décadas de vergüenza y de correcciones, hay una lengua, que es el extremeño»|fechaacceso=2026-07-01|apellido=SL|nombre=TAI GABE DIGITALA|fecha=2023-09-26|sitioweb=naiz:|idioma=es}}</ref> == Vea-si tamién == * [[Serraillanu (Palra)|Serraillanu]] * [[Lengua estremeña]] == Referencias == <references /> == Biblografía == * {{cita libro|apellidos=Zamora Vicente|nombre=Alonso|título=Dialectología española|editorial=Gredos|url=|año=1979|ubicación=Madrid|isbn=84-249-1115-6}} {{DEFAULTSORT:}} kelrt9gnso51x5erlykxkhn5gndcjwe 144565 144562 2026-10-12T15:09:37Z HackerPunki 16665 144565 wikitext text/x-wiki {{usuario taller+ | 2 <!-- No borres este renglón mientras esta subpágina de usuario/a sea un taller de pruebas --> }}{{Ficha d'idioma|nombri=Palra de Garrovilla|nativu=Garrovillanu|familia mairi=Indouropeu|paísis={{ESP}}|palrantis=Non tien estaísticas oficialis|zona=[[Garrovillas d'Alconeta]], [[Cáçris]]|familia=[[Indouropeu]]<br /> &nbsp;[[Familia Indouropea - Grupu Itálicu|Itálicu]]<br /> &nbsp;&nbsp;[[Lenguas latinu-faliscas|Latinu-faliscu]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lenguas romancis|Romanci]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lenguas romancis ocientalis|Romanci ociental]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lenguas galu-ibéricas|Galu-Ibéricu]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Grupo Iberu-Romanci|Iberu-Romanci]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Grupo Iberu-Ociental|Iberu-Ociental]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Asturleonés]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lionés orental]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Estremeñu]]<br/> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;''Garrovillanu''<br/>|escreviúra=[[alfabetu latinu|latina]]|oficial=Careci d'oficialidá, inque es Bien d'Intrés Coltural.|iso3=ext|mapa=Garrovillas_de_Alconétar.png|mapa_leyenda=Sitación del menucipiu de Garrovillas ena provincia de Caçris}} La '''Palra de Garrovillas''' o '''Garrovillanu''' es una variança del [[Lengua estremeña|estremeñu]] palrá nel menucipiu de [[Garrovillas d'Alconeta]], provincia de [[Provincia de Caçris|Caçris]]. == Estuyus a tentu delas palras == La Palra de Garrovillas hue estudiau pol lengüista [[Frank Krüger]], que vesitó el puebru ena primavera de 1912.<ref name=":0">{{Cita web|url=https://archivo.dip-caceres.es/wp-content/uploads/2024/01/04-066-003-las_hablas.pdf|título=LAS HABLAS DEL NORTE DE LA PROVINCIA DE CÁCERES A COMIENZOS DEL SIGLO XX. A PROPÓSITO DE LA TRADUCCIÓN DE STUDIEN ZUR LAUTGESCHICHTE WESTSPANISCHER MUNDARTEN|títulotrad=Las palras del norti dela provincia e Caçris a mençus del siegru XX. A tentu dela trauzión de Studien Zur Lautgeschichte Westspanisher Mundarten.|fechaacceso=1 de jullu de 2026|autor=José Antonio González Salgado|idioma=español}}</ref> == Descrición lengüística == === Acomparantis al estremeñu === * Conservación delas antigus sonis de essi sonora i dea sonora. * Volución delos grupus latinus ''-ct'' i ''-ult'' nel son ''c'' (Oclussiva palatal sorda)'','' acomparanti ala ''ch'' en [[Canariu (Palra)|canariu]] (prenunciá acomparanti a una ''y'' suavi). * Aspiración dela antiga consonanti anicial latina ''f-'' en ''-h''. Ex: parabras comu ''hierru'' o ''humu''.<ref name=":02">{{Cita web|url=https://archivo.dip-caceres.es/wp-content/uploads/2024/01/04-066-003-las_hablas.pdf|título=LAS HABLAS DEL NORTE DE LA PROVINCIA DE CÁCERES A COMIENZOS DEL SIGLO XX. A PROPÓSITO DE LA TRADUCCIÓN DE STUDIEN ZUR LAUTGESCHICHTE WESTSPANISCHER MUNDARTEN|títulotrad=Las palras del norti dela provincia e Caçris a mençus del siegru XX. A tentu dela trauzión de Studien Zur Lautgeschichte Westspanisher Mundarten.|fechaacceso=1 de jullu de 2026|autor=José Antonio González Salgado|idioma=español}}</ref> === Acomparantis al Serraillanu === Junta el Serraillanu dambas varianças conservan la deferencia entri bilabial oclussiva ''"b"'' i labiodental fricativa ''"v"''. Ex: ''cabeça'' i ''endiva'' (enđíva). Esta deferencia non se mantién en denguna otra variança l'estremeñu. Damus dialetus apaicin juntus ena letratura dialetal devíu alos sus feitíus acomparantis. === Propetarias del Garrovillanu === * [[Frank Krüger]] enos sus estuyus de 1912 arrecadó en [[Garrovillas d'Alconeta|Garrovillas]], junta otrus menucipius dela provincia e [[Provincia de Caçris|Caçris]], el fechi total dela vocal cabera -e en -i. Es izil, tolas parabras acabijás en -e volucionarun en -i siempri, sin denguna dúa o muación nel fechi comu acaeci en otras puebracionis. Esti fechi, devíu ala volución e imposición del castillanu, s'á gueltu esporádicu. Tamién s'an manteníu en parabras fosiliçás ondi el fechi es unu delos sus feitíus (lessicaliçacionis).<ref name=":03">{{Cita web|url=https://archivo.dip-caceres.es/wp-content/uploads/2024/01/04-066-003-las_hablas.pdf|título=LAS HABLAS DEL NORTE DE LA PROVINCIA DE CÁCERES A COMIENZOS DEL SIGLO XX. A PROPÓSITO DE LA TRADUCCIÓN DE STUDIEN ZUR LAUTGESCHICHTE WESTSPANISCHER MUNDARTEN|títulotrad=Las palras del norti dela provincia e Caçris a mençus del siegru XX. A tentu dela trauzión de Studien Zur Lautgeschichte Westspanisher Mundarten.|fechaacceso=1 de jullu de 2026|autor=José Antonio González Salgado|idioma=español}}</ref> * Dessapaición dela consonanti cabera ''-r''. Ex: palral -> palrá.<ref name=":03" /> * Quandu alos enfinitivus se les añidin pronombris pressonalis enclíticus, la solución gastá es ''-l-''. Ex: haze-lu.<ref name=":03" /> * Hongueu (tamién descrita nel puebru de [[Ceclavín]]) entri el gastu de /''y''/ o /''ʎ''/.<ref name=":03" /> * Prenuncia delos grupus ''pl-'', ''bl-'' i ''fl-'' anicialis se hazin cona volución dela ''-l-'' en ''-r-''. Ex: brancu, praça.<ref name=":03" /> * Vocaliçación del primel elimentu nel grupu ''-dr-''. Ex: madrí-> mairí. Ya nel añu 1912, esta prenunciación era considerá antiguau.<ref name=":03" /> == Sitación d'ugañu, eshuerçus d'arrecuperación, conservación i promovición == Singún Daniel Gordo, presiénti dela OSCEC, dambas palras entovia sonin trasmitías i palrás pola moceá, inque de manera oral. <ref>{{Cita web|url=https://www.naiz.eus/es/info/noticia/20230926/debajo-de-decadas-de-verguenza-y-de-correcciones-hay-una-lengua-que-es-el-extremeno|título=«Debajo de décadas de vergüenza y de correcciones, hay una lengua, que es el extremeño»|fechaacceso=2026-07-01|apellido=SL|nombre=TAI GABE DIGITALA|fecha=2023-09-26|sitioweb=naiz:|idioma=es}}</ref> == Vea-si tamién == * [[Serraillanu (Palra)|Serraillanu]] * [[Lengua estremeña]] == Referencias == <references /> == Biblografía == * {{cita libro|apellidos=Zamora Vicente|nombre=Alonso|título=Dialectología española|editorial=Gredos|url=|año=1979|ubicación=Madrid|isbn=84-249-1115-6}} * {{Idioma estremeña}} {{DEFAULTSORT:}} jr3hepo7hwq29p42p5whi79ryurqz8f 144571 144565 2026-10-12T17:24:01Z HackerPunki 16665 144571 wikitext text/x-wiki {{usuario taller+ | 2 <!-- No borres este renglón mientras esta subpágina de usuario/a sea un taller de pruebas --> }}{{Ficha d'idioma|nombri=Palra de Garrovilla|nativu=Garrovillanu|familia mairi=Indouropeu|paísis={{ESP}}|palrantis=Non tien estaísticas oficialis|zona=[[Garrovillas d'Alconeta]], [[Cáçris]]|familia=[[Indouropeu]]<br /> &nbsp;[[Familia Indouropea - Grupu Itálicu|Itálicu]]<br /> &nbsp;&nbsp;[[Lenguas latinu-faliscas|Latinu-faliscu]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lenguas romancis|Romanci]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lenguas romancis ocientalis|Romanci ociental]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lenguas galu-ibéricas|Galu-Ibéricu]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Grupo Iberu-Romanci|Iberu-Romanci]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Grupo Iberu-Ociental|Iberu-Ociental]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Asturleonés]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Lionés orental]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Estremeñu]]<br/> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;''Garrovillanu''<br/>|escreviúra=[[alfabetu latinu|latina]]|oficial=Careci d'oficialidá, inque es Bien d'Intrés Coltural.|iso3=ext|mapa=Garrovillas_de_Alconétar.png|mapa_leyenda=Sitación del menucipiu de Garrovillas ena provincia de Caçris}} La '''Palra de Garrovillas''' o '''Garrovillanu''' es una variança del [[Lengua estremeña|estremeñu]] palrá nel menucipiu de [[Garrovillas d'Alconeta]], provincia de [[Provincia de Caçris|Caçris]]. == Estuyus a tentu delas palras == La Palra de Garrovillas hue estudiau pol lengüista [[Frank Krüger]], que vesitó el puebru ena primavera de 1912.<ref name=":0">{{Cita web|url=https://archivo.dip-caceres.es/wp-content/uploads/2024/01/04-066-003-las_hablas.pdf|título=LAS HABLAS DEL NORTE DE LA PROVINCIA DE CÁCERES A COMIENZOS DEL SIGLO XX. A PROPÓSITO DE LA TRADUCCIÓN DE STUDIEN ZUR LAUTGESCHICHTE WESTSPANISCHER MUNDARTEN|títulotrad=Las palras del norti dela provincia e Caçris a mençus del siegru XX. A tentu dela trauzión de Studien Zur Lautgeschichte Westspanisher Mundarten.|fechaacceso=1 de jullu de 2026|autor=José Antonio González Salgado|idioma=español}}</ref> == Descrición lengüística == === Acomparantis al estremeñu === * Conservación delas antigus sonis de essi sonora i dea sonora. * Volución delos grupus latinus ''-ct'' i ''-ult'' nel son ''c'' (Oclussiva palatal sorda)'','' acomparanti ala ''ch'' en [[Canariu (Palra)|canariu]] (prenunciá acomparanti a una ''y'' suavi). * Aspiración dela antiga consonanti anicial latina ''f-'' en ''-h''. Ex: parabras comu ''hierru'' o ''humu''.<ref name=":0" /> === Acomparantis al Serraillanu === Junta el Serraillanu dambas varianças conservan la deferencia entri bilabial oclussiva ''"b"'' i labiodental fricativa ''"v"''. Ex: ''cabeça'' i ''endiva'' (enđíva). Esta deferencia non se mantién en denguna otra variança l'estremeñu. Damus dialetus apaicin juntus ena letratura dialetal devíu alos sus feitíus acomparantis. === Propetarias del Garrovillanu === * [[Frank Krüger]] enos sus estuyus de 1912 arrecadó en [[Garrovillas d'Alconeta|Garrovillas]], junta otrus menucipius dela provincia e [[Provincia de Caçris|Caçris]], el fechi total dela vocal cabera -e en -i. Es izil, tolas parabras acabijás en -e volucionarun en -i siempri, sin denguna dúa o muación nel fechi comu acaeci en otras puebracionis. Esti fechi, devíu ala volución e imposición del castillanu, s'á gueltu esporádicu. Tamién s'an manteníu en parabras fosiliçás ondi el fechi es unu delos sus feitíus (lessicaliçacionis).<ref name=":0" /> * Dessapaición dela consonanti cabera ''-r''. Ex: palral -> palrá.<ref name=":0" /> * Quandu alos enfinitivus se les añidin pronombris pressonalis enclíticus, la solución gastá es ''-l-''. Ex: haze-lu.<ref name=":0" /> * Hongueu (tamién descrita nel puebru de [[Ceclavín]]) entri el gastu de /''y''/ o /''ʎ''/.<ref name=":0" /> * Prenuncia delos grupus ''pl-'', ''bl-'' i ''fl-'' anicialis se hazin cona volución dela ''-l-'' en ''-r-''. Ex: brancu, praça.<ref name=":0" /> * Vocaliçación del primel elimentu nel grupu ''-dr-''. Ex: madrí-> mairí. Ya nel añu 1912, esta prenunciación era considerá antiguau.<ref name=":0" /> == Sitación d'ugañu, eshuerçus d'arrecuperación, conservación i promovición == Singún Daniel Gordo, presiénti dela OSCEC, dambas palras entovia sonin trasmitías i palrás pola moceá, inque de manera oral. <ref>{{Cita web|url=https://www.naiz.eus/es/info/noticia/20230926/debajo-de-decadas-de-verguenza-y-de-correcciones-hay-una-lengua-que-es-el-extremeno|título=«Debajo de décadas de vergüenza y de correcciones, hay una lengua, que es el extremeño»|fechaacceso=2026-07-01|apellido=SL|nombre=TAI GABE DIGITALA|fecha=2023-09-26|sitioweb=naiz:|idioma=es}}</ref> == Vea-si tamién == * [[Serraillanu (Palra)|Serraillanu]] * [[Lengua estremeña]] == Referencias == <references /> == Biblografía == * {{cita libro|apellidos=Zamora Vicente|nombre=Alonso|título=Dialectología española|editorial=Gredos|url=|año=1979|ubicación=Madrid|isbn=84-249-1115-6}}{{Idioma estremeña}} {{DEFAULTSORT:}} n1cqgtxz3hmpcw7cb6yzi278amov46s Serraillanu i Garrovillanu (Palras) 0 12037 144553 2026-10-12T14:50:27Z HackerPunki 16665 HackerPunki trasladó la página [[Serraillanu i Garrovillanu (Palras)]] a [[Serraillanu (Palra)]] 144553 wikitext text/x-wiki #REDIRECCIÓN [[Serraillanu (Palra)]] ncw4w1a9qso7ggd6wb8o5kfs90hk5cy Usuario:HackerPunki/obraol/Garrovillanu (Palra) 2 12038 144557 2026-10-12T14:54:16Z HackerPunki 16665 HackerPunki trasladó la página [[Usuario:HackerPunki/obraol/Garrovillanu (Palra)]] a [[Garrovillanu (Palra)]]: Crear un artículo a través de esta subpágina de usuario con el uso de [[plantilla:usuario taller+]] 144557 wikitext text/x-wiki #REDIRECCIÓN [[Garrovillanu (Palra)]] fyqp64tekqb4ibbbq0itpn72ijhotk5 Usuario:HackerPunki/obraol/APLEx 2 12039 144566 2026-10-12T17:11:40Z HackerPunki 16665 creado usando [[Prantilla:Usuario taller+]] 144566 wikitext text/x-wiki {{usuario taller+ | 2 <!-- No borres este renglón mientras esta subpágina de usuario/a sea un taller de pruebas --> }} '''Asociación cultural Estudio y divulgación del patrimonio lingüístico extremeño''' '''(APLEx) ('''n'[[Lengua estremeña|estremeñu]] ''Assoçación coltural Estuyu i espairigil del parimoñu lengüístico estremeñu'') es una assoçación a tentu dela luenga estremeña. == Estoria == El su presidenti hue [[Antonio Viudas Camarasa]].<ref>{{Cita web|url=https://www.elperiodicoextremadura.com/economia/2007/01/22/universidad-aplex-rinden-homenaje-menendez-45403178.html|título=La universidad y Aplex rinden un homenaje a Menéndez Pidal|fechaacceso=2026-10-12|fecha=2007-01-22|sitioweb=El Periódico Extremadura|idioma=es}}</ref> Nel añu 2004 l'assoçación organiçó el Congreso Internacional de Patrimonio Lingüístico Extremeño del 4 al 6 de noviembri ena ciá de [[Badajós (Monicipiu)|Bajós]].<ref>{{Cita web|url=https://cdiex.es/documento/programa-del-congreso-internacional-de-patrimonio-linguistico-extremeno|título=Programa del Congreso Internacional de Patrimonio Lingüístico Extremeño|fechaacceso=2026-10-12|apellido=Bittacora|sitioweb=Centro de la Documentación y de la Imagen|idioma=es}}</ref> Nel añu 2007 partecipó junta la Nuversiá d'Estremaúra nun omenaji al lengüista Menendez Pidal.<ref>{{Cita web|url=https://www.elperiodicoextremadura.com/economia/2007/01/22/universidad-aplex-rinden-homenaje-menendez-45403178.html|título=La universidad y Aplex rinden un homenaje a Menéndez Pidal|fechaacceso=2026-10-12|fecha=2007-01-22|sitioweb=El Periódico Extremadura|idioma=es}}</ref> El su dessenrou comu assoçación non acontinó al non avel eshuerçu dengunu polos sus biembrus hueraparti decumental o d'archivu. Polo que hue sucedíu pola OSCEC.<ref>{{Cita web|url=https://eldiariocantabria.publico.es/opinion/angel-marin/estremenu-como-hacer-cosas/20211025212112105821.html|título=El estremeñu, o de cómo hacer las cosas bien|fechaacceso=2026-10-12|apellido=Marín|nombre=Ángel|fecha=2021-10-25|sitioweb=eldiariocantabria.es|idioma=es}}</ref> {{ invisible | El artículo termina aquí. }} == Vea-si tamién == * [[OSCEC]] == Referencias == <references /> * == Atijus p'ahuera == *  *  {{DEFAULTSORT:}} 52edcfvk07a4eypzbzwdvk4w1l4e0ua 144567 144566 2026-10-12T17:11:57Z HackerPunki 16665 144567 wikitext text/x-wiki {{usuario taller+ | 2 <!-- No borres este renglón mientras esta subpágina de usuario/a sea un taller de pruebas --> }} '''Asociación cultural Estudio y divulgación del patrimonio lingüístico extremeño''' '''(APLEx) ('''n'[[Lengua estremeña|estremeñu]] ''Assoçación coltural Estuyu i espairigil del parimoñu lengüístico estremeñu'') es una assoçación a tentu dela luenga estremeña. == Estoria == El su presidenti hue [[Antonio Viudas Camarasa]].<ref>{{Cita web|url=https://www.elperiodicoextremadura.com/economia/2007/01/22/universidad-aplex-rinden-homenaje-menendez-45403178.html|título=La universidad y Aplex rinden un homenaje a Menéndez Pidal|fechaacceso=2026-10-12|fecha=2007-01-22|sitioweb=El Periódico Extremadura|idioma=es}}</ref> Nel añu 2004 l'assoçación organiçó el Congreso Internacional de Patrimonio Lingüístico Extremeño del 4 al 6 de noviembri ena ciá de [[Badajós (Monicipiu)|Bajós]].<ref>{{Cita web|url=https://cdiex.es/documento/programa-del-congreso-internacional-de-patrimonio-linguistico-extremeno|título=Programa del Congreso Internacional de Patrimonio Lingüístico Extremeño|fechaacceso=2026-10-12|apellido=Bittacora|sitioweb=Centro de la Documentación y de la Imagen|idioma=es}}</ref> Nel añu 2007 partecipó junta la Nuversiá d'Estremaúra nun omenaji al lengüista Menendez Pidal.<ref>{{Cita web|url=https://www.elperiodicoextremadura.com/economia/2007/01/22/universidad-aplex-rinden-homenaje-menendez-45403178.html|título=La universidad y Aplex rinden un homenaje a Menéndez Pidal|fechaacceso=2026-10-12|fecha=2007-01-22|sitioweb=El Periódico Extremadura|idioma=es}}</ref> El su dessenrou comu assoçación non acontinó al non avel eshuerçu dengunu polos sus biembrus hueraparti decumental o d'archivu. Polo que hue sucedíu pola OSCEC.<ref>{{Cita web|url=https://eldiariocantabria.publico.es/opinion/angel-marin/estremenu-como-hacer-cosas/20211025212112105821.html|título=El estremeñu, o de cómo hacer las cosas bien|fechaacceso=2026-10-12|apellido=Marín|nombre=Ángel|fecha=2021-10-25|sitioweb=eldiariocantabria.es|idioma=es}}</ref> {{ invisible | El artículo termina aquí. }} == Vea-si tamién == * [[OSCEC]] == Referencias == <references /> == Atijus p'ahuera == *  *  {{DEFAULTSORT:}} ohfc19xrsopsm104vyozyakyets03b0 144568 144567 2026-10-12T17:12:57Z HackerPunki 16665 144568 wikitext text/x-wiki {{usuario taller+ | 2 <!-- No borres este renglón mientras esta subpágina de usuario/a sea un taller de pruebas --> }} '''Asociación cultural Estudio y divulgación del patrimonio lingüístico extremeño''' '''(APLEx) ('''n'[[Lengua estremeña|estremeñu]] ''Assoçación coltural Estuyu i espairigil del parimoñu lengüístico estremeñu'') es una assoçación a tentu dela luenga estremeña. == Estoria == El su presidenti hue el filólagu [[Antonio Viudas Camarasa]].<ref>{{Cita web|url=https://www.elperiodicoextremadura.com/economia/2007/01/22/universidad-aplex-rinden-homenaje-menendez-45403178.html|título=La universidad y Aplex rinden un homenaje a Menéndez Pidal|fechaacceso=2026-10-12|fecha=2007-01-22|sitioweb=El Periódico Extremadura|idioma=es}}</ref> Nel añu 2004 l'assoçación organiçó el Congreso Internacional de Patrimonio Lingüístico Extremeño del 4 al 6 de noviembri ena ciá de [[Badajós (Monicipiu)|Bajós]].<ref>{{Cita web|url=https://cdiex.es/documento/programa-del-congreso-internacional-de-patrimonio-linguistico-extremeno|título=Programa del Congreso Internacional de Patrimonio Lingüístico Extremeño|fechaacceso=2026-10-12|apellido=Bittacora|sitioweb=Centro de la Documentación y de la Imagen|idioma=es}}</ref> Nel añu 2007 partecipó junta la Nuversiá d'Estremaúra nun omenaji al lengüista Menendez Pidal.<ref>{{Cita web|url=https://www.elperiodicoextremadura.com/economia/2007/01/22/universidad-aplex-rinden-homenaje-menendez-45403178.html|título=La universidad y Aplex rinden un homenaje a Menéndez Pidal|fechaacceso=2026-10-12|fecha=2007-01-22|sitioweb=El Periódico Extremadura|idioma=es}}</ref> El su dessenrou comu assoçación non acontinó al non avel eshuerçu dengunu polos sus biembrus hueraparti decumental o d'archivu. Polo que hue sucedíu pola OSCEC.<ref>{{Cita web|url=https://eldiariocantabria.publico.es/opinion/angel-marin/estremenu-como-hacer-cosas/20211025212112105821.html|título=El estremeñu, o de cómo hacer las cosas bien|fechaacceso=2026-10-12|apellido=Marín|nombre=Ángel|fecha=2021-10-25|sitioweb=eldiariocantabria.es|idioma=es}}</ref> {{ invisible | El artículo termina aquí. }} == Vea-si tamién == * [[OSCEC]] == Referencias == <references /> == Atijus p'ahuera == *  *  {{DEFAULTSORT:}} njr5xzl2cm8gwb16enktdw32hfk60tz 144569 144568 2026-10-12T17:18:18Z HackerPunki 16665 /* Estoria */ 144569 wikitext text/x-wiki {{usuario taller+ | 2 <!-- No borres este renglón mientras esta subpágina de usuario/a sea un taller de pruebas --> }} '''Asociación cultural Estudio y divulgación del patrimonio lingüístico extremeño''' '''(APLEx) ('''n'[[Lengua estremeña|estremeñu]] ''Assoçación coltural Estuyu i espairigil del parimoñu lengüístico estremeñu'') es una assoçación a tentu dela luenga estremeña. == Estoria == El su presidenti hue el filólagu [[Antonio Viudas Camarasa]].<ref>{{Cita web|url=https://www.elperiodicoextremadura.com/economia/2007/01/22/universidad-aplex-rinden-homenaje-menendez-45403178.html|título=La universidad y Aplex rinden un homenaje a Menéndez Pidal|fechaacceso=2026-10-12|fecha=2007-01-22|sitioweb=El Periódico Extremadura|idioma=es}}</ref><ref>{{Cita web|url=https://dialectus.es/antonio-viudas-camarasa/|título=Antonio Viudas Camarasa – Dialectus|fechaacceso=2026-10-12|idioma=es}}</ref> Los sus biembrus sonin escrevioris o escrevioras comu Rosa María Lencero.<ref>{{Cita web|url=https://www.lavanguardia.com/local/extremadura/20140116/54399199326/la-escritora-y-poeta-rosa-maria-lencero-ofrece-este-viernes-en-caceres-una-lectura-literaria-de-su.html|título=La escritora y poeta Rosa María Lencero ofrece este viernes en Cáceres una lectura literaria de su obra|fechaacceso=2026-10-12|fecha=2014-01-16|sitioweb=La Vanguardia|idioma=es}}</ref> Los labutus dela assoçación sonin Nel añu 2004 l'assoçación organiçó el Congreso Internacional de Patrimonio Lingüístico Extremeño del 4 al 6 de noviembri ena ciá de [[Badajós (Monicipiu)|Bajós]].<ref>{{Cita web|url=https://cdiex.es/documento/programa-del-congreso-internacional-de-patrimonio-linguistico-extremeno|título=Programa del Congreso Internacional de Patrimonio Lingüístico Extremeño|fechaacceso=2026-10-12|apellido=Bittacora|sitioweb=Centro de la Documentación y de la Imagen|idioma=es}}</ref> Nel añu 2007 partecipó junta la Nuversiá d'Estremaúra nun omenaji al lengüista Menendez Pidal.<ref>{{Cita web|url=https://www.elperiodicoextremadura.com/economia/2007/01/22/universidad-aplex-rinden-homenaje-menendez-45403178.html|título=La universidad y Aplex rinden un homenaje a Menéndez Pidal|fechaacceso=2026-10-12|fecha=2007-01-22|sitioweb=El Periódico Extremadura|idioma=es}}</ref> El su dessenrou comu assoçación non acontinó al non avel eshuerçu dengunu polos sus biembrus hueraparti decumental o d'archivu. Polo que hue sucedíu pola OSCEC.<ref>{{Cita web|url=https://eldiariocantabria.publico.es/opinion/angel-marin/estremenu-como-hacer-cosas/20211025212112105821.html|título=El estremeñu, o de cómo hacer las cosas bien|fechaacceso=2026-10-12|apellido=Marín|nombre=Ángel|fecha=2021-10-25|sitioweb=eldiariocantabria.es|idioma=es}}</ref> {{ invisible | El artículo termina aquí. }} == Vea-si tamién == * [[OSCEC]] == Referencias == <references /> == Atijus p'ahuera == * [https://web.archive.org/web/20080511155549/http://www.aplexextremadura.com/ Antiga página web dela assoçación] {{DEFAULTSORT:}} ihl6g3bnuiihkmywtm192s4b2vnde8m 144570 144569 2026-10-12T17:22:12Z HackerPunki 16665 144570 wikitext text/x-wiki {{usuario taller+ | 2 <!-- No borres este renglón mientras esta subpágina de usuario/a sea un taller de pruebas --> }} '''Asociación cultural Estudio y divulgación del patrimonio lingüístico extremeño''' '''(APLEx) ('''n'[[Lengua estremeña|estremeñu]] ''Assoçación coltural Estuyu i espairigil del parimoñu lengüístico estremeñu'') es una assoçación a tentu dela luenga estremeña. == Estoria == El su presidenti hue el filólagu [[Antonio Viudas Camarasa]].<ref>{{Cita web|url=https://www.elperiodicoextremadura.com/economia/2007/01/22/universidad-aplex-rinden-homenaje-menendez-45403178.html|título=La universidad y Aplex rinden un homenaje a Menéndez Pidal|fechaacceso=2026-10-12|fecha=2007-01-22|sitioweb=El Periódico Extremadura|idioma=es}}</ref><ref>{{Cita web|url=https://dialectus.es/antonio-viudas-camarasa/|título=Antonio Viudas Camarasa – Dialectus|fechaacceso=2026-10-12|idioma=es}}</ref> Los sus biembrus sonin escrevioris o escrevioras comu Rosa María Lencero.<ref>{{Cita web|url=https://www.lavanguardia.com/local/extremadura/20140116/54399199326/la-escritora-y-poeta-rosa-maria-lencero-ofrece-este-viernes-en-caceres-una-lectura-literaria-de-su.html|título=La escritora y poeta Rosa María Lencero ofrece este viernes en Cáceres una lectura literaria de su obra|fechaacceso=2026-10-12|fecha=2014-01-16|sitioweb=La Vanguardia|idioma=es}}</ref> Los labutus dela assoçación sonin Nel añu 2004 l'assoçación organiçó el Congreso Internacional de Patrimonio Lingüístico Extremeño del 4 al 6 de noviembri ena ciá de [[Badajós (Monicipiu)|Bajós]].<ref>{{Cita web|url=https://cdiex.es/documento/programa-del-congreso-internacional-de-patrimonio-linguistico-extremeno|título=Programa del Congreso Internacional de Patrimonio Lingüístico Extremeño|fechaacceso=2026-10-12|apellido=Bittacora|sitioweb=Centro de la Documentación y de la Imagen|idioma=es}}</ref> al añu siguienti, junta la [[Nuversidá d'Estremaúra|Nuversiá d'Estremaúra]] en Caçris, hirmorin un comeniu de calavoración por un pedioru de 3 añus.<ref>{{Cita web|url=https://web.archive.org/web/20071009073505/http://aplexextremadura.com/convenios/index.htm|título=APLEx Extremadura, Convenios}}</ref> Nel añu 2007 partecipó junta la Nuversiá d'Estremaúra nun omenaji al lengüista Menendez Pidal.<ref>{{Cita web|url=https://www.elperiodicoextremadura.com/economia/2007/01/22/universidad-aplex-rinden-homenaje-menendez-45403178.html|título=La universidad y Aplex rinden un homenaje a Menéndez Pidal|fechaacceso=2026-10-12|fecha=2007-01-22|sitioweb=El Periódico Extremadura|idioma=es}}</ref> El su dessenrou comu assoçación non acontinó al non avel eshuerçu dengunu polos sus biembrus hueraparti decumental o d'archivu. Polo que hue sucedíu pola OSCEC.<ref>{{Cita web|url=https://eldiariocantabria.publico.es/opinion/angel-marin/estremenu-como-hacer-cosas/20211025212112105821.html|título=El estremeñu, o de cómo hacer las cosas bien|fechaacceso=2026-10-12|apellido=Marín|nombre=Ángel|fecha=2021-10-25|sitioweb=eldiariocantabria.es|idioma=es}}</ref> {{ invisible | El artículo termina aquí. }} == Vea-si tamién == * [[OSCEC]] == Referencias == <references /> == Atijus p'ahuera == * [https://web.archive.org/web/20080511155549/http://www.aplexextremadura.com/ Antiga página web dela assoçación] {{DEFAULTSORT:}} ewce67sb6g59ctpbm5po5jx46g8kkri 144573 144570 2026-10-12T17:31:11Z HackerPunki 16665 144573 wikitext text/x-wiki {{usuario taller+ | 2 <!-- No borres este renglón mientras esta subpágina de usuario/a sea un taller de pruebas --> }} '''Asociación cultural Estudio y divulgación del patrimonio lingüístico extremeño''' '''(APLEx) ('''n'[[Lengua estremeña|estremeñu]] ''Assoçación coltural Estuyu i espairigil del parimoñu lengüístico estremeñu'') es una assoçación a tentu dela luenga estremeña. == Estoria == El su presidenti hue el filólagu [[Antonio Viudas Camarasa]].<ref>{{Cita web|url=https://www.elperiodicoextremadura.com/economia/2007/01/22/universidad-aplex-rinden-homenaje-menendez-45403178.html|título=La universidad y Aplex rinden un homenaje a Menéndez Pidal|fechaacceso=2026-10-12|fecha=2007-01-22|sitioweb=El Periódico Extremadura|idioma=es}}</ref><ref>{{Cita web|url=https://dialectus.es/antonio-viudas-camarasa/|título=Antonio Viudas Camarasa – Dialectus|fechaacceso=2026-10-12|idioma=es}}</ref> Los sus biembrus sonin escrevioris o escrevioras comu Rosa María Lencero.<ref>{{Cita web|url=https://www.lavanguardia.com/local/extremadura/20140116/54399199326/la-escritora-y-poeta-rosa-maria-lencero-ofrece-este-viernes-en-caceres-una-lectura-literaria-de-su.html|título=La escritora y poeta Rosa María Lencero ofrece este viernes en Cáceres una lectura literaria de su obra|fechaacceso=2026-10-12|fecha=2014-01-16|sitioweb=La Vanguardia|idioma=es}}</ref> Los labutus dela assoçación sonin Nel añu 2004 l'assoçación organiçó el Congreso Internacional de Patrimonio Lingüístico Extremeño del 4 al 6 de noviembri ena ciá de [[Badajós (Monicipiu)|Bajós]].<ref>{{Cita web|url=https://cdiex.es/documento/programa-del-congreso-internacional-de-patrimonio-linguistico-extremeno|título=Programa del Congreso Internacional de Patrimonio Lingüístico Extremeño|fechaacceso=2026-10-12|apellido=Bittacora|sitioweb=Centro de la Documentación y de la Imagen|idioma=es}}</ref> al añu siguienti, junta la [[Nuversidá d'Estremaúra|Nuversiá d'Estremaúra]] en Caçris, hirmorin un comeniu de calavoración por un pedioru de 3 añus.<ref>{{Cita web|url=https://web.archive.org/web/20071009073505/http://aplexextremadura.com/convenios/index.htm|título=APLEx Extremadura, Convenios}}</ref> Nel añu 2007 partecipó junta la Nuversiá d'Estremaúra nun omenaji al lengüista Menendez Pidal.<ref>{{Cita web|url=https://www.elperiodicoextremadura.com/economia/2007/01/22/universidad-aplex-rinden-homenaje-menendez-45403178.html|título=La universidad y Aplex rinden un homenaje a Menéndez Pidal|fechaacceso=2026-10-12|fecha=2007-01-22|sitioweb=El Periódico Extremadura|idioma=es}}</ref> El su dessenrou comu assoçación non acontinó al non avel eshuerçu dengunu polos sus biembrus hueraparti decumental o d'archivu. Polo que hue sucedíu pola OSCEC.<ref>{{Cita web|url=https://eldiariocantabria.publico.es/opinion/angel-marin/estremenu-como-hacer-cosas/20211025212112105821.html|título=El estremeñu, o de cómo hacer las cosas bien|fechaacceso=2026-10-12|apellido=Marín|nombre=Ángel|fecha=2021-10-25|sitioweb=eldiariocantabria.es|idioma=es}}</ref> [https://www.flickr.com/photos/bibliotecavirtualextremena/49402626106/ Manuel Trinidad. Club Universo Extemeño y Biblioteca Virtu… | Flickr] {{ invisible | El artículo termina aquí. }} == Vea-si tamién == * [[OSCEC]] == Referencias == <references /> == Atijus p'ahuera == * [https://web.archive.org/web/20080511155549/http://www.aplexextremadura.com/ Antiga página web dela assoçación] {{DEFAULTSORT:}} 39afc9xh1hbau8o7lmksq4g7ggxcjva 144574 144573 2026-10-12T17:36:33Z HackerPunki 16665 144574 wikitext text/x-wiki {{usuario taller+ | 2 <!-- No borres este renglón mientras esta subpágina de usuario/a sea un taller de pruebas --> }} '''Asociación cultural Estudio y divulgación del patrimonio lingüístico extremeño''' '''(APLEx) ('''n'[[Lengua estremeña|estremeñu]] ''Assoçación coltural Estuyu i espairigil del parimoñu lengüístico estremeñu'') es una assoçación a tentu dela luenga estremeña. == Estoria == El su presidenti hue el filólagu [[Antonio Viudas Camarasa]].<ref>{{Cita web|url=https://www.elperiodicoextremadura.com/economia/2007/01/22/universidad-aplex-rinden-homenaje-menendez-45403178.html|título=La universidad y Aplex rinden un homenaje a Menéndez Pidal|fechaacceso=2026-10-12|fecha=2007-01-22|sitioweb=El Periódico Extremadura|idioma=es}}</ref><ref>{{Cita web|url=https://dialectus.es/antonio-viudas-camarasa/|título=Antonio Viudas Camarasa – Dialectus|fechaacceso=2026-10-12|idioma=es}}</ref> Los sus biembrus sonin escrevioris o escrevioras comu Rosa María Lencero.<ref>{{Cita web|url=https://www.lavanguardia.com/local/extremadura/20140116/54399199326/la-escritora-y-poeta-rosa-maria-lencero-ofrece-este-viernes-en-caceres-una-lectura-literaria-de-su.html|título=La escritora y poeta Rosa María Lencero ofrece este viernes en Cáceres una lectura literaria de su obra|fechaacceso=2026-10-12|fecha=2014-01-16|sitioweb=La Vanguardia|idioma=es}}</ref> Los labutus dela assoçación sonin Nel añu 2004 l'assoçación organiçó el Congreso Internacional de Patrimonio Lingüístico Extremeño del 4 al 6 de noviembri ena ciá de [[Badajós (Monicipiu)|Bajós]].<ref>{{Cita web|url=https://cdiex.es/documento/programa-del-congreso-internacional-de-patrimonio-linguistico-extremeno|título=Programa del Congreso Internacional de Patrimonio Lingüístico Extremeño|fechaacceso=2026-10-12|apellido=Bittacora|sitioweb=Centro de la Documentación y de la Imagen|idioma=es}}</ref> al añu siguienti, junta la [[Nuversidá d'Estremaúra|Nuversiá d'Estremaúra]] en Caçris, hirmorin un comeniu de calavoración por un pedioru de 3 añus.<ref>{{Cita web|url=https://web.archive.org/web/20071009073505/http://aplexextremadura.com/convenios/index.htm|título=APLEx Extremadura, Convenios}}</ref> Nel añu 2007 partecipó junta la Nuversiá d'Estremaúra nun omenaji al lengüista Menendez Pidal.<ref>{{Cita web|url=https://www.elperiodicoextremadura.com/economia/2007/01/22/universidad-aplex-rinden-homenaje-menendez-45403178.html|título=La universidad y Aplex rinden un homenaje a Menéndez Pidal|fechaacceso=2026-10-12|fecha=2007-01-22|sitioweb=El Periódico Extremadura|idioma=es}}</ref> El su dessenrou comu assoçación non acontinó al non avel eshuerçu dengunu polos sus biembrus hueraparti decumental o d'archivu. Polo que hue sucedíu pola OSCEC.<ref>{{Cita web|url=https://eldiariocantabria.publico.es/opinion/angel-marin/estremenu-como-hacer-cosas/20211025212112105821.html|título=El estremeñu, o de cómo hacer las cosas bien|fechaacceso=2026-10-12|apellido=Marín|nombre=Ángel|fecha=2021-10-25|sitioweb=eldiariocantabria.es|idioma=es}}</ref> [https://www.flickr.com/photos/bibliotecavirtualextremena/49402626106/ Manuel Trinidad. Club Universo Extemeño y Biblioteca Virtu… | Flickr] [https://www.elperiodicoextremadura.com/extremadura/2008/04/09/wikipedia-prepara-salida-internet-version-45283586.html Wikipedia prepara la salida a internet de una versión especial en castúo] {{ invisible | El artículo termina aquí. }} == Vea-si tamién == * [[OSCEC]] == Referencias == <references /> == Atijus p'ahuera == * [https://web.archive.org/web/20080511155549/http://www.aplexextremadura.com/ Antiga página web dela assoçación] {{DEFAULTSORT:}} 1v5fknxscpb4z74ekq902t4ktafqhln Usuario:HackerPunki/obraol/Antonio Viudas Camarasa 2 12040 144572 2026-10-12T17:25:53Z HackerPunki 16665 creado usando [[plantilla:usuario taller+]] 144572 wikitext text/x-wiki <!-- elimina este renglón antes de publicar la página {{usuario taller+ | {{<includeonly>safesubst:</includeonly>NAMESPACENUMBER}}}} <!-- No borres este renglón mientras esta subpágina de usuario sea un taller de pruebas --> {{ficha de pressona}} '''Nombre de la pressona''' (lugar de nacimiento, fecha de nacimiento-lugar de fallecimiento, fecha de fallecimiento) es/hue un/una (profesión o cargo) (nacionalidad). == Biografía == (reseña sobre los acontecimientos más importantes de su vida, tanto a nivel personal como profesional) === Correúra profissional === (añadir subepígrafes o retirar y dejar solo biografía, según el caso) == Obra == * (selección de trabajos) == Premius i reconocencias == * (en caso de que los tuviera) == Vida pressonal == == Vea-si tamién == *(artículos de Wikipedia relacionados con el tema) == Referencias == {{listaref}}[https://www.elperiodicoextremadura.com/extremadura/2006/04/26/antonio-viudas-camarasa-filologo-academico-45460254.html Antonio Viudas Camarasa FILOLOGO Y ACADEMICO EXTREMEÑO: "En la polémica sobre la fala ninguno tiene razón"] == Biblografía == * {{cita libro|apellidos = |nombre =|título = título|editorial =|url = |año = |ubicación = |isbn = }} * {{cita libro|apellidos = |nombre = |título = título|editorial = |url = |año = |ubicación = |isbn = }} == Atijus p'ahuera == *(sitios web externos con información de interés complementaria y que no se hayan usado como referencia) {{NF|año de nacimiento|año de fallecimiento|apellidos, nombre}} {{DEFAULTSORT:}} 9bxicypqs60qj5l5o15ppe9n54yww2j