Wikipedia
fatwiki
https://fat.wikipedia.org/wiki/Kratafa_Tsitsir
MediaWiki 1.47.0-wmf.12
first-letter
Media
Soronko
Nkɔmbɔdzibea
Dwumadzinyi
Dwumadzinyi nkɔmbɔdzibea
Wikipedia
Wikipedia nkɔmbɔdzibea
Fael
Fael nkɔmbɔdzibea
MediaWiki
MediaWiki nkɔmbɔdzibea
Nhwɛdo
Nhwɛdo nkɔmbɔdzibea
Mboa
Mboa nkɔmbɔdzibea
Nkyekyεmu
Nkyekyεmu nkɔmbɔdzibea
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Ernestina Naadu Mills
0
396
51816
49165
2026-07-27T08:20:04Z
Jacques Ballieu
3584
51816
wikitext
text/x-wiki
= [[Ernestina Nadu Mills]] !
-----------------------------
{{Infobox officeholder
| name =
| successor2 = Ramatu Aliu Mahama
| president2 = [[Jerry John Rawlings]]
| nationality = [[Ghanaian]]
| alma_mater = [[Aburi Girls' Senior High School|Aburi Girl's Secondary School]]<br />Winneba Specialist Training College
| residence =
| party = [[National Democratic Congress (Ghana)|National Democratic Congress]]
| spouse = [[John Evans Atta Mills]] (died 2012)
| death_place =
| death_date =
| birth_place = [[Accra]], Ghana
| birth_date =
| birth_name = Ernestina Naadu Botchway
| predecessor2 =
| image = Ernestina Naadu Mills.jpg
| term_end2 = 7 January 2001
| term_start2 = 7 January 1997
| term_label2 = In role
| office2 = [[Second Lady]] of Ghana
| president = [[John Evans Atta Mills]]
| successor = [[Lordina Mahama]]
| predecessor =
| term_end = 24 July 2012
| term_start = 7 January 2009
| term_label = In role
| office = [[First Lady of Ghana]]
| profession = Teacher
| caption = Ernestina Naadu Mills in 2012
}}
'''Ernestina Naadu Mills''' (née Botchway) yɛ Ghana ɔkyerɛkyerɛfo na ɔsan yɛ Ewuraba odzi kan wɔ Ghana. Nna ɔyɛ hɛn Ɔmanpanyin John Atta Mills a w'abɛsin kɔ ne yer ( [[Ayɛwoho]] 21, 1944 – [[Ayɛwoho]] 24, 2012) , na onyaa abadobɔdze a wɔdze maa hɔn a wɔdwen nyimpa ho fir "Health Legend Foundation".<ref name=":1">{{Cite web|url = http://www.spyghana.com/photos-h-e-kuffour-okyeame-kwame-naadu-mills-honoured/|title = Spy Ghana|date = 25 October 2014}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|last=realbossukule|date=2014-10-25|title=Photos - H.E. Kuffour, Okyeame Kwame, Naadu Mills and more honoured|url=https://newsghana.com.gh/photos-h-e-kuffour-okyeame-kwame-naadu-mills-honoured/|access-date=2021-02-18|website=News Ghana|language=en-US}}</ref> Nna ɔsan yɛ Ewuraba ɔtɔ do ebien wɔ Ghana fitsi afe 1996 kesi afe 2001. Ɔkyerɛɛ adze mfe eduasa ebiasa, na ɔkyerɛɛ adze wɔ skuul ahorow bi dɛ Aburi Girls’ Senior High Skuul, Achimota Skuul nye Holy Trinity Cathedral Senior High Skuul. W'abɔ n'abawdo wɔ amanaman mu na Ghana wɔ mboa a ɔdze ma mbofra hɔn nwomasua mu.<ref name=":5">{{Cite web|title=College honours Naadu Mills for contributing to child education|url=https://www.modernghana.com/news/333947/college-honours-naadu-mills-for-contributing-to.html|access-date=2021-02-18|website=Modern Ghana|language=en}}</ref><ref name=":6">{{Cite web|title=College honours Naadu Mills for contributing to child education|url=https://www.businessghana.com/|access-date=2021-02-18|website=BusinessGhana}}</ref>
== Abrabɔ Ahyɛse na Nwomasua ==
Wɔwoo Ernestina Naadu Botchway wɔ Nkran maa Cornelius Teye Botchway, kokoo eguadzifo na Madam Alberta Abetso Abbey, hɔn ebien nyinara fi Prampram kurow a ɔwɔ Nkran Kurowpɔn Mantɔw mu.<ref name=":0">{{Cite web|title=Meet Naadu Mills - MyJoyOnline.com|url=https://www.myjoyonline.com/meet-naadu-mills/|access-date=2021-02-18|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref> Mills kɔɔ Aburi Girl’s Secondary Skuul wɔ na Cocoa Marketing Board a seseiara ɔyɛ Ghana Cocoa Board (COCOBOD) na ɔfaa skuul no ho kaw nyinara, na fitsi ber a otwaa ne Common Entrance Examination no. Ne nsa kaa ne GCE Ordinary Level nkrataa no, ɔzde mfe ebien kɔ nyaa ntsetsee dɛ ɔkyerɛkyerɛfo wɔ Specialist Training College (STC) a ɔwɔ Winneba.<ref name=":0" /><ref name=":4" />
Ofitsi mber a ɔkyerɛ adze wɔ Kototabi Mixed skuul mu wɔ mfe ebien ekyir no ɔsan kɔɔ STC kɔ nyaa Diploma wɔ Home Economics mu. Ɔdze ɔpɛ kese n'ara dze pia no ho dɛ obotu mpɔn wɔ ber a na ɔrekyerɛ adze, ɔkɔɔ University of Ghana, Legon na onyaa Bachelor of Arts abodzin nkrataa wɔ Sociology na Psychology mu. Ɔsan nso nyaa Nyansapɛ mu Master of Philosophy abodzin nkrataa wɔ Sociology mu, a na no ho akokwaw wɔ Deviant Behavior and Control mu.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|title=Meet Naadu Mills|url=https://www.modernghana.com/news/133520/meet-naadu-mills.html|access-date=2021-02-18|website=Modern Ghana|language=en}}</ref>
== Edwuma ==
Owie n’akyerɛkyerɛfo ntsetsee adzesua no ɔkyerɛɛ adze wɔ Kotobabi (One) Mixed Middle School mfe ebien.<ref name=":0" /> Na owie Diploma wɔ Home Economic mu no ɔsanso kɔɔ ne alma mater, Aburi Girl’s Secondary Skuul kɛkyerɛɛ Home Economic, a ɔyɛɛ na ɔwɔ nyansapɔw wɔ"Clothing and Textile Design" mu mfe akron.<ref name=":4">{{Cite book|title = Ghana: 50 Year of Independence|last = Amamoo|first = Joseph|publisher = Xlibris Corporation|year = 2011|isbn = 978-1-4628-3761-8|pages = 699}}</ref> Ekyir yi ɔkyerɛɛ adze wɔ Holy Trinity Cathedral Skuul na Achimota Skuul mu. Ɔkyerɛɛ adze mfe eduasa ebiasa.<ref name=":0" /><ref name=":4" />
Mills sanso yɛɛ edwuma dɛɛ nwomasua mu ɔkyerɛfo wɔ Nkran Kurowpɔn Mantɔw mu. Wɔ ne nwomasua kwankyerɛfo edwuma mu no ɔnye Mantɔw mu kwankyerɛfo na nyimpa enum yɛɛ edwuma faa mansin akyerɛkyerɛ na adzesua akwan na akwan a wɔdze bɔhwɛ ma skuul ahorow etu mpɔn wɔ Nkran Kurowpɔn Mantɔw.<ref name=":0" /><ref name=":4" />
== Mbrahyɛ dwumadzi ahorow ==
'''Ghana Ewuraba a ɔtɔ do ebien'''
Wɔ afe 1995 mu no, Wɔpaw Ne kun, John Evans Atta Mills dɛ ɔmampanyin abadzekyir ma Jerry John Rawlings a ɔbɛhyɛɛ Kow Nkensen Arkaah anamu wɔ ber a otuu anamɔn dɛ Ghana Ɔmampanyin a ɔtɔ do ebien wɔ afe 1996 mu, na ɔbɛyɛɛ Ewuraba a ɔtɔ do ebien wɔ ber a ɔkaa ntsɛm dze faa Ɔmanpanyin egua no wɔ Sanda 7, 1996. Ɔsom wɔ dɛm dzibew no mu fitsi Sanda 1996 kesi Sanda 2001, na ɔnye Ghana Ewuraba a odzi kan Nana Konadu Agyeman Rawlings yɛɛ edwuma, dze hyɛɛ mbasiamba hɔn nwomasua, mbofra hɔn mpɔnto wɔ hɔn ahyɛse noara mu, nwomasua ma hɔn a hɔn awofo nye bi na wɔ nye mpanyinfo a hɔn mfe akɔ enyim yɛɛ edwuma.<ref>{{Cite book|last=Aryeh|first=Elvis D.|url=https://books.google.com/books?id=3q9ewkRMqtYC&q=Ernestina+Naadu+Mills+in+1997&pg=PA11|title=Daily Graphic: Issue 1,45613 December 2 1997|date=1997-12-02|publisher=Graphic Communications Group|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Provencal|first=E. N. O.|url=https://books.google.com/books?id=Svuxu-PA4PMC&q=Ernestina+Naadu+Mills+in+1997&pg=PA7|title=The Mirror: Issue 2,205 March 1 1997|date=March 1997|publisher=Graphic Communications Group|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Aryeh|first=Elvis D.|url=https://books.google.com/books?id=9jObfdTuKTgC&q=Ernestina+Naadu+Mills+in+1997&pg=PT1|title=Graphic Sports: Issue 655 December 9-15 1997|date=1997-12-09|publisher=Graphic Communications Group|language=en}}</ref>
'''Ewuraba a odzi kan wɔ Ghana'''
Wɔ ber a wɔpaw Mills dɛ Ghana ɔmampanyin wɔ afe 2009 mu no, ɔbɛyɛɛ Ewurba a odzi kan wɔ Ghana fitsi [[Sanda]] 7,2009 wɔ ber a ɔkaa ntsɛm dɛ oribedzi Ɔmanpanyin egua no. Ɔsom wɔ dɛm dzibew no fitsi Sanda 2009 kesi Ayɛwoho 2012, na ɔyɛɛ edwuma dze hwɛɛ dɛ mbofra a hɔn awofo nnyi bi hɔn nwomasua bɔkɔ nkan ɔboa ma mbasiaba hɔn nwomasua kɔɔ n'enyim wɔ Ghana.<ref>{{Cite web|title=Ernestina Naadu and Africa's Expectant Women|url=https://africanexecutive.com/article/read/6240|access-date=2021-02-18|website=africanexecutive.com|publisher=The African Executive}}</ref> Mills wui wɔ 24 Ayɛwoho 2012 wɔ ber a na ɔwɔ Ghana Ɔmanpanyin dzibew no.<ref>{{Cite news|title = Ghana's President John Atta Mills dies - BBC News|work = BBC News|date = 24 July 2012|url = https://www.bbc.com/news/world-africa-18972107|access-date = 2015-10-09|language = en}}</ref><ref>{{Cite web|title=GES extends condolence to Dr Mrs Naadu Mills|url=https://www.modernghana.com/news/408983/ges-extends-condolence-to-dr-mrs-naadu-mills.html|access-date=2021-02-18|website=Modern Ghana|language=en}}</ref>
[[File:Ernestina Mills and Michelle Obama.jpg|thumb|Ernestina Naadu Mills with [[Michelle Obama]] in [[Washington, D.C.]], 8 March 2012|261x261px]]
'''Skuul Ntar Dwumadzi'''
Wɔ Mumu 2009 mu no, Mills dze "Free School Uniform nhyehɔnye" no sii hɔ a ɔnye Ministry of Education na Ministry of Local Government na Rural Development yɛɛ edwuma bɔɔ mu dze kyekyɛɛ skuul ntar mpepem 1.6 maa mbeambea 77 a wohia wɔ Ghana.<ref>{{Cite web|title=First Lady Launches Free School Uniforms|url=https://www.modernghana.com/news/257032/first-lady-launches-free-school-uniforms.html|access-date=2021-02-18|website=Modern Ghana|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|author=Peace FM|title=Free Uniforms At Last|url=https://www.peacefmonline.com/pages/local/education/200912/35613.php|access-date=2021-02-18|website=Peacefmonline.com - Ghana news}}</ref><ref name=":3" /> Dwumadzi no hyɛɛ ase wɔ Kwao Larbie, kurow bi a ɔwɔ Awutu Senya Mantɔw mu wɔ finimfin Mantɔw mu no, esuafo 300 a wofi skuul esia mu a ɔyɛ; Ahentia DA Primary, Abenful DA Primary ,Bontrase DA Primary, Chochoe Anglican Primary , Akrampa Anglican Primary na Kwao Larbie Anglican Primary , hɔn mu biara nyaa skuul atar kor a wonntua hwee.<ref>{{Cite web|author=Peace FM|title=Deprived Village Feels NDC's Pro-Poor Policy. As 1st Lady Presents School Uniforms|url=https://www.peacefmonline.com/pages/local/social/200912/35649.php|access-date=2021-02-18|website=Peacefmonline.com - Ghana news}}</ref><ref>{{Cite web|title=Government's free school uniform programme takes off|url=https://www.modernghana.com/news/256983/governments-free-school-uniform-programme-takes.html|access-date=2021-02-18|website=Modern Ghana|language=en}}</ref>
'''Nkatasia Dwumadzi ahorow'''
Mills osiandɛ ɔyɛ nwomasua mu nyimdzeefo ntsi,wɔ n’edwuma mu dɛ Ewuraba a ɔtɔ do ebien nye Ewuraba a odzi kan no, na ɔkɔ ma mbasiamba ho nsɛm na mbasiamba hɔn nwomasua, a ber a ɔkaa nsɛm a osii do dua wɔ hia a ɔwɔ dɛ wɔdze sika hyɛ nkatasia hɔn nwomasua mu wɔ Crans Montana no ka ho Forum wɔ Brussels, Belgium wɔ Dzifuu 2010 mu no, Ɔkaa dɛɛ;
Sika a wɔdze hyɛ nkatasia hɔn nwomasua mu no wɔ mfaso ahorow a ɔba ntsem wɔ mber tsentsen mu. Onnyɛ dɛ ɔma mbasiamba no tumi ka hɔn ho nyɛ dzendzenndzen nkotsee, na mbom ɔma wɔ nya hɔn ho mu ahotɔ ma wonya tum a wɔdze hɔn ho si hɔ yɛ edwuma ma ɔman no tu mpɔn—— " Dɛ ɔyɛ nwomasua ho nyimdzeefo no, ɔma m’enigye aber biara a muhu dɛ mbasiamba dzi mu na dɛ nkatasia Wodzi Kan na wɔ hyehyɛ mpontu wɔ aman biara mu, ɔwɔ dɛ yɛ dze gyinasi to hɔn ma mbasiamba nwomasua na onyɛ anokasa nkotsee. "<ref>{{Cite web|title=Investing in girl child education is a must - Mrs. Naadu Mills - MyJoyOnline.com|url=https://www.myjoyonline.com/investing-in-girl-child-education-is-a-must-mrs-naadu-mills/|access-date=2021-02-18|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Investing in girl child education is a must - Mrs. Naadu Mills|url=https://www.modernghana.com/news/270980/investing-in-girl-child-education-is-a-must.html|access-date=2021-02-18|website=Modern Ghana|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Kitcher (Mrs)|first=Mavis|url=https://books.google.com/books?id=2DWvwLVitPcC&q=naadu+mills+girl+child+education&pg=PP3|title=Junior Graphic: Issue 488 April 14-20 2010|date=2010-04-14|publisher=Graphic Communications Group|language=en}}</ref>
== Fapem a wɔdze ma nkatasia hɔn adzesua ==
Mills hyehyɛɛ ahyehyɛdze bi a aban ne nsa nnyi mu a wɔfrɛ no Foundation for Child Education Ghana (FCEG) wɔ mber a na ɔyɛ Ewuraba odzi kan.<ref name=":6" /><ref name=":5" /> Fapem a ɔyɛ dwumadzi a ogyina mpatamu hɔ a wɔdze pia nwomasua kɔ nkan wɔ mbeambea a mpɔntu nnyi hɔ,na mbea ohia wɔ hɔ, nkuraase wɔ Ghana.<ref name=":6" /><ref name=":5" /><ref>{{Cite web|date=2012-04-01|title=WCF Newsletter January - March 2012|url=https://www.worldcocoafoundation.org/newsletter/wcf-newsletter-january-march-2012/|access-date=2021-02-18|website=World Cocoa Foundation|language=en-US}}</ref> Dɛm dwumadzi ne enyidado nye dɛ woboa ama Ghana edur mpɔnto bea a ɔdze nkɔdo botae a ɔtɔ ebien ,na ɔhwehwɛ dɛ obɛnya amansan nwomasua wɔ afe 2015 n'ewie.<ref name=":7">{{Cite web|title=Naadu Mills Hands Over School Complex To Bornikope|url=https://www.modernghana.com/news/360778/naadu-mills-hands-over-school-complex-to-bornikope.html|access-date=2021-02-18|website=Modern Ghana|language=en}}</ref><ref name=":8">{{Cite web|author=Peace FM|title=Well Done First Lady|url=https://www.peacefmonline.com/pages/comment/features/201111/79261.php|access-date=2021-02-18|website=Peacefmonline.com - Ghana news}}</ref>
[[File:Ernestina_Mills,_Katie_O'Malley,_Patience_Jonathan_and_Daniel_Ohene_Agyekum.jpg|thumb|257x257px|L-R (1st)[[Daniel Ohene Agyekum]], (4th)Ernestina Mills, (5th)[[Katie O'Malley]], (6th)[[Patience Jonathan]] in [[Annapolis, Maryland]], 1 July 2012]]
Ɔnam dwumadzi no do, wɔ Ɔberɛfɛw 2011 no, ɔdze skuul dan bi a ɔdze sii hɔ wɔ Bornikope, mpoano mpatam bi a ɔwɔ Dangbe Epue Mantam a ɔwɔ Nkran Kuropɔn Mantɔw mu wɔ Ghana maa ahenfo na mpanyinfo a wɔwɔ mpatam hɔ.<ref name=":7" /> Skuul dan no yɛ ebien ma mbofra hɔn mpomtu, adzesuadan esia kɔ ma ahyɛse skuul na ebiasa kɔɔ ma ntoado skuul (JHS) a edwumayɛbea ahorow, edwumayɛfo dan a akyerɛkyeɛfo tsena, nhyiamu dan, bea wɔdze abɛɛfo nfir dzi dwuma dan, ayarsabea, nsu nhyehyɛɛ na daakye wɔbɔwie bɔɔlbɔ bea a ɔwɔ tracking field.<ref name=":7" /><ref>{{Cite web|title=Enhancing teaching and learning in basic schools in Ada West District|url=https://www.graphic.com.gh/features/features/enhancing-teaching-and-learning-in-basic-schools-in-ada-west-district.html|access-date=2021-02-18|website=Graphic Online|language=en-gb}}</ref><ref name=":8" />
== UNESCO Mbabun 2012 ==
Mills gyinaa ma Ghana na ɔdze Ghana Anamusifo a wɔwɔ U.S. na Mexico, Daniel Ohene Agyekum, wɔ UNESCO Youth Infusion Nhyiamu a ɔkɔɔ do wɔ Annapolis, Maryland, USA.<ref>{{Cite web|date=2012-06-26|title=Dr. (Mrs.) Naadu Mills Leaves For UNESCO Conference In USA|url=https://newsghana.com.gh/dr-mrs-naadu-mills-leaves-for-unesco-conference-in-usa/|access-date=2021-02-18|website=News Ghana|language=en-US}}</ref> Ɔkasa wɔ nhyiamu n'ase na ɔfrɛɛ ehia sɛm dɛ aman ndwen nfa mbabun dwumadzi nkɔdo ho. Wɔ ne dwumadzi dɛ Ewuraba a odzi kan ase no ɔkaa mbabun edwuma a wonnya dze ohia brɛ aman a afei na wɔrenya mpomtu na ɔsera dɛ wonfa akwan horow a wɔbɛfa do dze aboa asɔw ano ma mbabun no enya ndwuma wɔ wiase nyinara ayɛ.<ref>{{Cite web|date=2012-07-01|title=Naadu Mills calls for global action to fight unemployment|url=https://newsghana.com.gh/naadu-mills-calls-for-global-action-to-fight-unemployment/|access-date=2021-02-18|website=News Ghana|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Naadu Mills returns from UNESCO summit - MyJoyOnline.com|url=https://www.myjoyonline.com/naadu-mills-returns-from-unesco-summit/|access-date=2021-02-18|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Naadu Mills returns from UNESCO summit|url=https://www.modernghana.com/news/405210/naadu-mills-returns-from-unesco-summit.html|access-date=2021-02-18|website=Modern Ghana|language=en}}</ref>
== Adɔyɛ edwuma ==
'''SHS Asuafo Bible Dwumadzi'''
Wɔ Obiradzi 2013 mu no, Mills hyɛɛ Senior High School (SHS) Students’ Bible Project ase, a ɔyɛ edwuma a wɔnye Scripture Union (SU) Ghana, na Tyndale Publishers yɛɛ kor a ne nyinara yɛɛ Bible 500,000, a Tyndale House Publishers a ɔwɔ United na wotintimii States (USA), a ne bo yɛ GH¢10,000, na ɔwɔ dɛ Scripture Union (SU)wɔ kyekyɛ ma Ghana SHS esuafo.<ref name=":9">{{Cite web|date=2013-06-10|title=Dr Mrs Naadu Mills launches SHS Bible Project|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Dr-Mrs-Naadu-Mills-launches-SHS-Bible-Project-276520|access-date=2021-02-18|website=www.ghanaweb.com|language=en}}</ref><ref name=":10">{{Cite web|title=Naadu explains bible project|url=https://www.graphic.com.gh/news/general-news/naadu-explains-bible-project.html|access-date=2021-02-18|website=Graphic Online|language=en-gb}}</ref><ref name=":11">{{Cite web|title=Take Bible studies seriously - Naadu Mills advises students|url=https://securesmtp.graphic.com.gh/news/education/take-bible-studies-seriously-naadu-mills-advises-students.html|access-date=2021-02-18|website=Graphic Online|language=en-gb}}</ref> Wɔhyɛɛ Dwumadzi no ase dɛ ɔbɛ boa ma wɔdze honhom na abrabɔ pa gyinabew a bɛma ɔman no w'akɔ n’enyim ahyɛ Ghana mbabun mu a wosusu mfe du a ɔda edzi dɛ abrabɔ pa gyinabew wɔ Ghana mu. Osiandɛ dɛ na ogye Onyankopɔn asɛm dzi ntsi ɔkaa wɔ dɛm aber no mu dɛɛ
'Me nye mo kun a oewu no enigyee Onyankopɔn n'asɛm ho na ne wu ekyir no, Bible da ho ara yɛ me awerɛkyekyer na nkuranhyɛ bea a no ho hia kyen biribiara; ɔnam Onyankopɔn asɛm so, wobotum edzi ɔbra akɔ biara a wɔbɛhyia wɔ abrabɔ mu na nkonyim na ɔbɛ boa wo ma afa w'ankasa w'asetena ho asodzi<nowiki>''</nowiki>
Ɔnam nhyehyɛɛ no do kyinkyin ɔman no mu dze bible kɔmaa esuafo wɔ sukuu ahorow a wɔapaw a Tamale Girls SHS a ɔwɔ Etsifi Mantɔw mu, Aburi Girls SHS a ɔwɔ Epue Mantam mu, Yaa Asantewaa Girls SHS a ɔwɔ Ashanti Mantam mu, Achimota SHS wɔ Greater Accra Mantam mu, Sunyani SHS wɔ Brong Ahafo Mantam mu, Sekondi Kɔlege wɔ Atɔe Mantɔw mu, Bolgatanga Girls SHS wɔ Upper East Mantam mu, Bole SHS wɔ Savannah Mantam mu na Wa SHS wɔ Etsifi Mantɔw mu
== Ankorankor Abrabɔ mu nsɛm ==
Ernestina Naadu Mills nna ɔwar Ghana Ɔmanpanyin John Evans Atta Mills a w'abɛsin kɔ ansaana owui wɔ aber a na ɔredzi egua wɔ 2012 mu. Mills yɛ kristonyi na ɔsom wɔ Legon Interdenominational Church (LIC) a ɔhyɛ University of Ghana, Legon.
== Ndwuma ahorow ==
Mills dzi kuw "International Council on Alcohol and Addictions "(ICAA) mu akotsen, ɔyɛ kuw a ɔkyerɛkyerɛ amansan wɔ akwan bone a ndur a n'ano yɛ dzen na nsanom dze bɛ brɛ hɔn.
== Abasobɔdze nye enyimunyamhyɛ ahorow ==
Wɔbɔɔ Mills n'abawdo wɔ Goodwin College East Hartford, wɔ Connecticut, USA maa no nkrataa ɔfa "doctorate of humane letters degree" wɔ sukuu dwumadzi n'ahyɛse wɔ July 2011 dɛ w'etu ne ho esi hɔ dze roboa mbofra hɔn awofo nnyi bi ma mpontu aba hɔn nwomasua mu na ɔsan boa mbasiamba hɔn adzesua wɔ Ghana.
Ɔbɛsɛ 2014 mu no, wɔbɔɔ n'abawdo na wɔ maa no "Eagle Award" a ɔhyɛ "Honorary Legendary Award Category " fri "Health Legend Foundation" wɔ nye ndwuma na mboa ɔdze ma ayarsa edwuma kuw wɔ aber a nna ɔyɛ Ewuraba a odzi kan na Ewuraba ɔtɔ do ebien wɔ Ghana.
== Mboaedze ==
qupzm44n9abkfv38ifmw1rbl5rxmbd0
51817
51816
2026-07-27T08:22:22Z
Jacques Ballieu
3584
51817
wikitext
text/x-wiki
= [[Ernestina Nadu Mills]] !
-----------------------------
{{Infobox officeholder
| name =
| successor2 = Ramatu Aliu Mahama
| president2 = [[Jerry John Rawlings]]
| nationality = [[Ghanaian]]
| alma_mater = [[Aburi Girls' Senior High School|Aburi Girl's Secondary School]]<br />Winneba Specialist Training College
| residence =
| party = [[National Democratic Congress (Ghana)|National Democratic Congress]]
| spouse = [[John Evans Atta Mills]] (died 2012)
| death_place =
| death_date =
| birth_place = [[Accra]], Ghana
| birth_date =
| birth_name = Ernestina Naadu Botchway
| predecessor2 =
| image = Ernestina Naadu Mills.jpg
| term_end2 = 7 January 2001
| term_start2 = 7 January 1997
| term_label2 = In role
| office2 = [[Second Lady]] of Ghana
| president = [[John Evans Atta Mills]]
| successor = [[Lordina Mahama]]
| predecessor =
| term_end = 24 July 2012
| term_start = 7 January 2009
| term_label = In role
| office = [[First Lady of Ghana]]
| profession = Teacher
| caption = Ernestina Naadu Mills in 2012
}}
'''Ernestina Naadu Mills''' (née Botchway) yɛ Ghana ɔkyerɛkyerɛfo na ɔsan yɛ Ewuraba odzi kan wɔ Ghana. Nna ɔyɛ hɛn Ɔmanpanyin John Atta Mills a w'abɛsin kɔ ne yer ( [[Ayɛwoho]] 21, 1944 – [[Ayɛwoho]] 24, 2012) , na onyaa abadobɔdze a wɔdze maa hɔn a wɔdwen nyimpa ho fir "Health Legend Foundation".<ref name=":1">{{Cite web|url = http://www.spyghana.com/photos-h-e-kuffour-okyeame-kwame-naadu-mills-honoured/|title = Spy Ghana|date = 25 October 2014}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|last=realbossukule|date=2014-10-25|title=Photos - H.E. Kuffour, Okyeame Kwame, Naadu Mills and more honoured|url=https://newsghana.com.gh/photos-h-e-kuffour-okyeame-kwame-naadu-mills-honoured/|access-date=2021-02-18|website=News Ghana|language=en-US}}</ref> Nna ɔsan yɛ Ewuraba ɔtɔ do ebien wɔ Ghana fitsi afe 1996 kesi afe 2001. Ɔkyerɛɛ adze mfe eduasa ebiasa, na ɔkyerɛɛ adze wɔ skuul ahorow bi dɛ Aburi Girls’ Senior High Skuul, Achimota Skuul nye Holy Trinity Cathedral Senior High Skuul. W'abɔ n'abawdo wɔ amanaman mu na Ghana wɔ mboa a ɔdze ma mbofra hɔn nwomasua mu.<ref name=":5">{{Cite web|title=College honours Naadu Mills for contributing to child education|url=https://www.modernghana.com/news/333947/college-honours-naadu-mills-for-contributing-to.html|access-date=2021-02-18|website=Modern Ghana|language=en}}</ref><ref name=":6">{{Cite web|title=College honours Naadu Mills for contributing to child education|url=https://www.businessghana.com/|access-date=2021-02-18|website=BusinessGhana}}</ref>
== Abrabɔ Ahyɛse na Nwomasua ==
Wɔwoo Ernestina Naadu Botchway wɔ Nkran maa Cornelius Teye Botchway, kokoo eguadzifo na Madam Alberta Abetso Abbey, hɔn ebien nyinara fi Prampram kurow a ɔwɔ Nkran Kurowpɔn Mantɔw mu.<ref name=":0">{{Cite web|title=Meet Naadu Mills - MyJoyOnline.com|url=https://www.myjoyonline.com/meet-naadu-mills/|access-date=2021-02-18|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref> Mills kɔɔ Aburi Girl’s Secondary Skuul wɔ na Cocoa Marketing Board a seseiara ɔyɛ Ghana Cocoa Board (COCOBOD) na ɔfaa skuul no ho kaw nyinara, na fitsi ber a otwaa ne Common Entrance Examination no. Ne nsa kaa ne GCE Ordinary Level nkrataa no, ɔzde mfe ebien kɔ nyaa ntsetsee dɛ ɔkyerɛkyerɛfo wɔ Specialist Training College (STC) a ɔwɔ Winneba.<ref name=":0" /><ref name=":4" />
Ofitsi mber a ɔkyerɛ adze wɔ Kototabi Mixed skuul mu wɔ mfe ebien ekyir no ɔsan kɔɔ STC kɔ nyaa Diploma wɔ Home Economics mu. Ɔdze ɔpɛ kese n'ara dze pia no ho dɛ obotu mpɔn wɔ ber a na ɔrekyerɛ adze, ɔkɔɔ University of Ghana, Legon na onyaa Bachelor of Arts abodzin nkrataa wɔ Sociology na Psychology mu. Ɔsan nso nyaa Nyansapɛ mu Master of Philosophy abodzin nkrataa wɔ Sociology mu, a na no ho akokwaw wɔ Deviant Behavior and Control mu.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web|title=Meet Naadu Mills|url=https://www.modernghana.com/news/133520/meet-naadu-mills.html|access-date=2021-02-18|website=Modern Ghana|language=en}}</ref>
== Edwuma ==
Owie n’akyerɛkyerɛfo ntsetsee adzesua no ɔkyerɛɛ adze wɔ Kotobabi (One) Mixed Middle School mfe ebien.<ref name=":0" /> Na owie Diploma wɔ Home Economic mu no ɔsanso kɔɔ ne alma mater, Aburi Girl’s Secondary Skuul kɛkyerɛɛ Home Economic, a ɔyɛɛ na ɔwɔ nyansapɔw wɔ"Clothing and Textile Design" mu mfe akron.<ref name=":4">{{Cite book|title = Ghana: 50 Year of Independence|last = Amamoo|first = Joseph|publisher = Xlibris Corporation|year = 2011|isbn = 978-1-4628-3761-8|pages = 699}}</ref> Ekyir yi ɔkyerɛɛ adze wɔ Holy Trinity Cathedral Skuul na Achimota Skuul mu. Ɔkyerɛɛ adze mfe eduasa ebiasa.<ref name=":0" /><ref name=":4" />
Mills sanso yɛɛ edwuma dɛɛ nwomasua mu ɔkyerɛfo wɔ Nkran Kurowpɔn Mantɔw mu. Wɔ ne nwomasua kwankyerɛfo edwuma mu no ɔnye Mantɔw mu kwankyerɛfo na nyimpa enum yɛɛ edwuma faa mansin akyerɛkyerɛ na adzesua akwan na akwan a wɔdze bɔhwɛ ma skuul ahorow etu mpɔn wɔ Nkran Kurowpɔn Mantɔw.<ref name=":0" /><ref name=":4" />
== Mbrahyɛ dwumadzi ahorow ==
'''Ghana Ewuraba a ɔtɔ do ebien'''
Wɔ afe 1995 mu no, Wɔpaw Ne kun, John Evans Atta Mills dɛ ɔmampanyin abadzekyir ma Jerry John Rawlings a ɔbɛhyɛɛ Kow Nkensen Arkaah anamu wɔ ber a otuu anamɔn dɛ Ghana Ɔmampanyin a ɔtɔ do ebien wɔ afe 1996 mu, na ɔbɛyɛɛ Ewuraba a ɔtɔ do ebien wɔ ber a ɔkaa ntsɛm dze faa Ɔmanpanyin egua no wɔ Sanda 7, 1996. Ɔsom wɔ dɛm dzibew no mu fitsi Sanda 1996 kesi Sanda 2001, na ɔnye Ghana Ewuraba a odzi kan Nana Konadu Agyeman Rawlings yɛɛ edwuma, dze hyɛɛ mbasiamba hɔn nwomasua, mbofra hɔn mpɔnto wɔ hɔn ahyɛse noara mu, nwomasua ma hɔn a hɔn awofo nye bi na wɔ nye mpanyinfo a hɔn mfe akɔ enyim yɛɛ edwuma.<ref>{{Cite book|last=Aryeh|first=Elvis D.|url=https://books.google.com/books?id=3q9ewkRMqtYC&q=Ernestina+Naadu+Mills+in+1997&pg=PA11|title=Daily Graphic: Issue 1,45613 December 2 1997|date=1997-12-02|publisher=Graphic Communications Group|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Provencal|first=E. N. O.|url=https://books.google.com/books?id=Svuxu-PA4PMC&q=Ernestina+Naadu+Mills+in+1997&pg=PA7|title=The Mirror: Issue 2,205 March 1 1997|date=March 1997|publisher=Graphic Communications Group|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Aryeh|first=Elvis D.|url=https://books.google.com/books?id=9jObfdTuKTgC&q=Ernestina+Naadu+Mills+in+1997&pg=PT1|title=Graphic Sports: Issue 655 December 9-15 1997|date=1997-12-09|publisher=Graphic Communications Group|language=en}}</ref>
'''Ewuraba a odzi kan wɔ Ghana'''
Wɔ ber a wɔpaw Mills dɛ Ghana ɔmampanyin wɔ afe 2009 mu no, ɔbɛyɛɛ Ewurba a odzi kan wɔ Ghana fitsi [[Sanda]] 7,2009 wɔ ber a ɔkaa ntsɛm dɛ oribedzi Ɔmanpanyin egua no. Ɔsom wɔ dɛm dzibew no fitsi Sanda 2009 kesi Ayɛwoho 2012, na ɔyɛɛ edwuma dze hwɛɛ dɛ mbofra a hɔn awofo nnyi bi hɔn nwomasua bɔkɔ nkan ɔboa ma mbasiaba hɔn nwomasua kɔɔ n'enyim wɔ Ghana.<ref>{{Cite web|title=Ernestina Naadu and Africa's Expectant Women|url=https://africanexecutive.com/article/read/6240|access-date=2021-02-18|website=africanexecutive.com|publisher=The African Executive}}</ref> Mills wui wɔ 24 Ayɛwoho 2012 wɔ ber a na ɔwɔ Ghana Ɔmanpanyin dzibew no.<ref>{{Cite news|title = Ghana's President John Atta Mills dies - BBC News|work = BBC News|date = 24 July 2012|url = https://www.bbc.com/news/world-africa-18972107|access-date = 2015-10-09|language = en}}</ref><ref>{{Cite web|title=GES extends condolence to Dr Mrs Naadu Mills|url=https://www.modernghana.com/news/408983/ges-extends-condolence-to-dr-mrs-naadu-mills.html|access-date=2021-02-18|website=Modern Ghana|language=en}}</ref>
[[File:Ernestina Mills and Michelle Obama.jpg|thumb|Ernestina Naadu Mills with [[Michelle Obama]] in [[Washington, D.C.]], 8 March 2012|261x261px]]
'''Skuul Ntar Dwumadzi'''
Wɔ Mumu 2009 mu no, Mills dze "Free School Uniform nhyehɔnye" no sii hɔ a ɔnye Ministry of Education na Ministry of Local Government na Rural Development yɛɛ edwuma bɔɔ mu dze kyekyɛɛ skuul ntar mpepem 1.6 maa mbeambea 77 a wohia wɔ Ghana.<ref>{{Cite web|title=First Lady Launches Free School Uniforms|url=https://www.modernghana.com/news/257032/first-lady-launches-free-school-uniforms.html|access-date=2021-02-18|website=Modern Ghana|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|author=Peace FM|title=Free Uniforms At Last|url=https://www.peacefmonline.com/pages/local/education/200912/35613.php|access-date=2021-02-18|website=Peacefmonline.com - Ghana news}}</ref><ref name=":3" /> Dwumadzi no hyɛɛ ase wɔ Kwao Larbie, kurow bi a ɔwɔ Awutu Senya Mantɔw mu wɔ finimfin Mantɔw mu no, esuafo 300 a wofi skuul esia mu a ɔyɛ; Ahentia DA Primary, Abenful DA Primary ,Bontrase DA Primary, Chochoe Anglican Primary , Akrampa Anglican Primary na Kwao Larbie Anglican Primary , hɔn mu biara nyaa skuul atar kor a wonntua hwee.<ref>{{Cite web|author=Peace FM|title=Deprived Village Feels NDC's Pro-Poor Policy. As 1st Lady Presents School Uniforms|url=https://www.peacefmonline.com/pages/local/social/200912/35649.php|access-date=2021-02-18|website=Peacefmonline.com - Ghana news}}</ref><ref>{{Cite web|title=Government's free school uniform programme takes off|url=https://www.modernghana.com/news/256983/governments-free-school-uniform-programme-takes.html|access-date=2021-02-18|website=Modern Ghana|language=en}}</ref>
'''Nkatasia Dwumadzi ahorow'''
Mills osiandɛ ɔyɛ nwomasua mu nyimdzeefo ntsi,wɔ n’edwuma mu dɛ Ewuraba a ɔtɔ do ebien nye Ewuraba a odzi kan no, na ɔkɔ ma mbasiamba ho nsɛm na mbasiamba hɔn nwomasua, a ber a ɔkaa nsɛm a osii do dua wɔ hia a ɔwɔ dɛ wɔdze sika hyɛ nkatasia hɔn nwomasua mu wɔ Crans Montana no ka ho Forum wɔ Brussels, [[Belgium]] wɔ Dzifuu 2010 mu no, Ɔkaa dɛɛ;
Sika a wɔdze hyɛ nkatasia hɔn nwomasua mu no wɔ mfaso ahorow a ɔba ntsem wɔ mber tsentsen mu. Onnyɛ dɛ ɔma mbasiamba no tumi ka hɔn ho nyɛ dzendzenndzen nkotsee, na mbom ɔma wɔ nya hɔn ho mu ahotɔ ma wonya tum a wɔdze hɔn ho si hɔ yɛ edwuma ma ɔman no tu mpɔn—— " Dɛ ɔyɛ nwomasua ho nyimdzeefo no, ɔma m’enigye aber biara a muhu dɛ mbasiamba dzi mu na dɛ nkatasia Wodzi Kan na wɔ hyehyɛ mpontu wɔ aman biara mu, ɔwɔ dɛ yɛ dze gyinasi to hɔn ma mbasiamba nwomasua na onyɛ anokasa nkotsee. "<ref>{{Cite web|title=Investing in girl child education is a must - Mrs. Naadu Mills - MyJoyOnline.com|url=https://www.myjoyonline.com/investing-in-girl-child-education-is-a-must-mrs-naadu-mills/|access-date=2021-02-18|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Investing in girl child education is a must - Mrs. Naadu Mills|url=https://www.modernghana.com/news/270980/investing-in-girl-child-education-is-a-must.html|access-date=2021-02-18|website=Modern Ghana|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Kitcher (Mrs)|first=Mavis|url=https://books.google.com/books?id=2DWvwLVitPcC&q=naadu+mills+girl+child+education&pg=PP3|title=Junior Graphic: Issue 488 April 14-20 2010|date=2010-04-14|publisher=Graphic Communications Group|language=en}}</ref>
== Fapem a wɔdze ma nkatasia hɔn adzesua ==
Mills hyehyɛɛ ahyehyɛdze bi a aban ne nsa nnyi mu a wɔfrɛ no Foundation for Child Education Ghana (FCEG) wɔ mber a na ɔyɛ Ewuraba odzi kan.<ref name=":6" /><ref name=":5" /> Fapem a ɔyɛ dwumadzi a ogyina mpatamu hɔ a wɔdze pia nwomasua kɔ nkan wɔ mbeambea a mpɔntu nnyi hɔ,na mbea ohia wɔ hɔ, nkuraase wɔ Ghana.<ref name=":6" /><ref name=":5" /><ref>{{Cite web|date=2012-04-01|title=WCF Newsletter January - March 2012|url=https://www.worldcocoafoundation.org/newsletter/wcf-newsletter-january-march-2012/|access-date=2021-02-18|website=World Cocoa Foundation|language=en-US}}</ref> Dɛm dwumadzi ne enyidado nye dɛ woboa ama Ghana edur mpɔnto bea a ɔdze nkɔdo botae a ɔtɔ ebien ,na ɔhwehwɛ dɛ obɛnya amansan nwomasua wɔ afe 2015 n'ewie.<ref name=":7">{{Cite web|title=Naadu Mills Hands Over School Complex To Bornikope|url=https://www.modernghana.com/news/360778/naadu-mills-hands-over-school-complex-to-bornikope.html|access-date=2021-02-18|website=Modern Ghana|language=en}}</ref><ref name=":8">{{Cite web|author=Peace FM|title=Well Done First Lady|url=https://www.peacefmonline.com/pages/comment/features/201111/79261.php|access-date=2021-02-18|website=Peacefmonline.com - Ghana news}}</ref>
[[File:Ernestina_Mills,_Katie_O'Malley,_Patience_Jonathan_and_Daniel_Ohene_Agyekum.jpg|thumb|257x257px|L-R (1st)[[Daniel Ohene Agyekum]], (4th)Ernestina Mills, (5th)[[Katie O'Malley]], (6th)[[Patience Jonathan]] in [[Annapolis, Maryland]], 1 July 2012]]
Ɔnam dwumadzi no do, wɔ Ɔberɛfɛw 2011 no, ɔdze skuul dan bi a ɔdze sii hɔ wɔ Bornikope, mpoano mpatam bi a ɔwɔ Dangbe Epue Mantam a ɔwɔ Nkran Kuropɔn Mantɔw mu wɔ Ghana maa ahenfo na mpanyinfo a wɔwɔ mpatam hɔ.<ref name=":7" /> Skuul dan no yɛ ebien ma mbofra hɔn mpomtu, adzesuadan esia kɔ ma ahyɛse skuul na ebiasa kɔɔ ma ntoado skuul (JHS) a edwumayɛbea ahorow, edwumayɛfo dan a akyerɛkyeɛfo tsena, nhyiamu dan, bea wɔdze abɛɛfo nfir dzi dwuma dan, ayarsabea, nsu nhyehyɛɛ na daakye wɔbɔwie bɔɔlbɔ bea a ɔwɔ tracking field.<ref name=":7" /><ref>{{Cite web|title=Enhancing teaching and learning in basic schools in Ada West District|url=https://www.graphic.com.gh/features/features/enhancing-teaching-and-learning-in-basic-schools-in-ada-west-district.html|access-date=2021-02-18|website=Graphic Online|language=en-gb}}</ref><ref name=":8" />
== UNESCO Mbabun 2012 ==
Mills gyinaa ma Ghana na ɔdze Ghana Anamusifo a wɔwɔ U.S. na Mexico, Daniel Ohene Agyekum, wɔ UNESCO Youth Infusion Nhyiamu a ɔkɔɔ do wɔ Annapolis, Maryland, USA.<ref>{{Cite web|date=2012-06-26|title=Dr. (Mrs.) Naadu Mills Leaves For UNESCO Conference In USA|url=https://newsghana.com.gh/dr-mrs-naadu-mills-leaves-for-unesco-conference-in-usa/|access-date=2021-02-18|website=News Ghana|language=en-US}}</ref> Ɔkasa wɔ nhyiamu n'ase na ɔfrɛɛ ehia sɛm dɛ aman ndwen nfa mbabun dwumadzi nkɔdo ho. Wɔ ne dwumadzi dɛ Ewuraba a odzi kan ase no ɔkaa mbabun edwuma a wonnya dze ohia brɛ aman a afei na wɔrenya mpomtu na ɔsera dɛ wonfa akwan horow a wɔbɛfa do dze aboa asɔw ano ma mbabun no enya ndwuma wɔ wiase nyinara ayɛ.<ref>{{Cite web|date=2012-07-01|title=Naadu Mills calls for global action to fight unemployment|url=https://newsghana.com.gh/naadu-mills-calls-for-global-action-to-fight-unemployment/|access-date=2021-02-18|website=News Ghana|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Naadu Mills returns from UNESCO summit - MyJoyOnline.com|url=https://www.myjoyonline.com/naadu-mills-returns-from-unesco-summit/|access-date=2021-02-18|website=www.myjoyonline.com|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Naadu Mills returns from UNESCO summit|url=https://www.modernghana.com/news/405210/naadu-mills-returns-from-unesco-summit.html|access-date=2021-02-18|website=Modern Ghana|language=en}}</ref>
== Adɔyɛ edwuma ==
'''SHS Asuafo Bible Dwumadzi'''
Wɔ Obiradzi 2013 mu no, Mills hyɛɛ Senior High School (SHS) Students’ Bible Project ase, a ɔyɛ edwuma a wɔnye Scripture Union (SU) Ghana, na Tyndale Publishers yɛɛ kor a ne nyinara yɛɛ Bible 500,000, a Tyndale House Publishers a ɔwɔ United na wotintimii States (USA), a ne bo yɛ GH¢10,000, na ɔwɔ dɛ Scripture Union (SU)wɔ kyekyɛ ma Ghana SHS esuafo.<ref name=":9">{{Cite web|date=2013-06-10|title=Dr Mrs Naadu Mills launches SHS Bible Project|url=https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Dr-Mrs-Naadu-Mills-launches-SHS-Bible-Project-276520|access-date=2021-02-18|website=www.ghanaweb.com|language=en}}</ref><ref name=":10">{{Cite web|title=Naadu explains bible project|url=https://www.graphic.com.gh/news/general-news/naadu-explains-bible-project.html|access-date=2021-02-18|website=Graphic Online|language=en-gb}}</ref><ref name=":11">{{Cite web|title=Take Bible studies seriously - Naadu Mills advises students|url=https://securesmtp.graphic.com.gh/news/education/take-bible-studies-seriously-naadu-mills-advises-students.html|access-date=2021-02-18|website=Graphic Online|language=en-gb}}</ref> Wɔhyɛɛ Dwumadzi no ase dɛ ɔbɛ boa ma wɔdze honhom na abrabɔ pa gyinabew a bɛma ɔman no w'akɔ n’enyim ahyɛ Ghana mbabun mu a wosusu mfe du a ɔda edzi dɛ abrabɔ pa gyinabew wɔ Ghana mu. Osiandɛ dɛ na ogye Onyankopɔn asɛm dzi ntsi ɔkaa wɔ dɛm aber no mu dɛɛ
'Me nye mo kun a oewu no enigyee Onyankopɔn n'asɛm ho na ne wu ekyir no, Bible da ho ara yɛ me awerɛkyekyer na nkuranhyɛ bea a no ho hia kyen biribiara; ɔnam Onyankopɔn asɛm so, wobotum edzi ɔbra akɔ biara a wɔbɛhyia wɔ abrabɔ mu na nkonyim na ɔbɛ boa wo ma afa w'ankasa w'asetena ho asodzi<nowiki>''</nowiki>
Ɔnam nhyehyɛɛ no do kyinkyin ɔman no mu dze bible kɔmaa esuafo wɔ sukuu ahorow a wɔapaw a Tamale Girls SHS a ɔwɔ Etsifi Mantɔw mu, Aburi Girls SHS a ɔwɔ Epue Mantam mu, Yaa Asantewaa Girls SHS a ɔwɔ Ashanti Mantam mu, Achimota SHS wɔ Greater Accra Mantam mu, Sunyani SHS wɔ Brong Ahafo Mantam mu, Sekondi Kɔlege wɔ Atɔe Mantɔw mu, Bolgatanga Girls SHS wɔ Upper East Mantam mu, Bole SHS wɔ Savannah Mantam mu na Wa SHS wɔ Etsifi Mantɔw mu
== Ankorankor Abrabɔ mu nsɛm ==
Ernestina Naadu Mills nna ɔwar Ghana Ɔmanpanyin John Evans Atta Mills a w'abɛsin kɔ ansaana owui wɔ aber a na ɔredzi egua wɔ 2012 mu. Mills yɛ kristonyi na ɔsom wɔ Legon Interdenominational Church (LIC) a ɔhyɛ University of Ghana, Legon.
== Ndwuma ahorow ==
Mills dzi kuw "International Council on Alcohol and Addictions "(ICAA) mu akotsen, ɔyɛ kuw a ɔkyerɛkyerɛ amansan wɔ akwan bone a ndur a n'ano yɛ dzen na nsanom dze bɛ brɛ hɔn.
== Abasobɔdze nye enyimunyamhyɛ ahorow ==
Wɔbɔɔ Mills n'abawdo wɔ Goodwin College East Hartford, wɔ Connecticut, USA maa no nkrataa ɔfa "doctorate of humane letters degree" wɔ sukuu dwumadzi n'ahyɛse wɔ July 2011 dɛ w'etu ne ho esi hɔ dze roboa mbofra hɔn awofo nnyi bi ma mpontu aba hɔn nwomasua mu na ɔsan boa mbasiamba hɔn adzesua wɔ Ghana.
Ɔbɛsɛ 2014 mu no, wɔbɔɔ n'abawdo na wɔ maa no "Eagle Award" a ɔhyɛ "Honorary Legendary Award Category " fri "Health Legend Foundation" wɔ nye ndwuma na mboa ɔdze ma ayarsa edwuma kuw wɔ aber a nna ɔyɛ Ewuraba a odzi kan na Ewuraba ɔtɔ do ebien wɔ Ghana.
== Mboaedze ==
9jui3aw2dppe0fi55qjxynlaq8ha76u
Ernestina Nadu Mills
0
716
51815
50633
2026-07-27T08:19:10Z
Jacques Ballieu
3584
51815
wikitext
text/x-wiki
= [[Ernestina Naadu Mills]] !
-----------------------------
{{Infobox officeholder
| name =
| successor2 = Ramatu Aliu Mahama
| president2 = [[Jerry John Rawlings]]
| nationality = [[Ghanaian]]
| alma_mater = [[Aburi Girls' Senior High School|Aburi Girl's Secondary School]]<br />Winneba Specialist Training College
| residence =
| party = [[National Democratic Congress (Ghana)|National Democratic Congress]]
| spouse = [[John Evans Atta Mills]] (died 2012)
| death_place =
| death_date =
| birth_place = [[Accra]], Ghana
| birth_date =
| birth_name = Ernestina Naadu Botchway
| predecessor2 =
| image = Ernestina Naadu Mills.jpg
| term_end2 = 7 January 2001
| term_start2 = 7 January 1997
| term_label2 = In role
| office2 = [[Second Lady]] of Ghana
| president = [[John Evans Atta Mills]]
| successor = [[Lordina Mahama]]
| predecessor =
| term_end = 24 July 2012
| term_start = 7 January 2009
| term_label = In role
| office = [[First Lady of Ghana]]
| profession = Teacher
| caption = Ernestina Naadu Mills in 2012
}}
'''Ernestina Naadu Mills'''(née Botchway) yɛ Ghana ɔkyerɛkyerɛfo nye nkan [[Ghana]] Ewuraa a odzi kan. Nna ɔyɛ nkan Ghana ɔmampanyin John Atta Mills (21 July 1944 – 24 July 2012) ne yer, na onyaa Nyimpa mboa abawdobɔdze a ofi Health Legend Foundation hɔ.[1][2] Ɔsan so yɛ Ghana Ewuraa a ɔtɔ do ebien fitsi afe 1996 kesi afe 2001. Ɔkyerɛɛ adze mfe eduasa ebiasa, ɔkyerɛɛ adze wɔ skuul ahorow tse dɛ Aburi Girls’ Senior High School, Achimota School nye Holy Trinity Cathedral Senior High School. Wɔahyɛ no enyimnyam wɔ aman fofor do nye Ghana wɔ no mboa a ɔdze ama wɔ mbofra nwomasua mu.[h3][4]
Ernestina Naadu Mills
Ernestina Naadu Mills wɔ 2012
Ghana Ewuraa a odzi kan Wɔ dwumadzi 7 Ɔbɛnem 2013 – 24 Ɔpɛpɔn 2012 Ɔmampanyin John Evans Atta Mills dzii n’adze. Lordina Mahama Ghana Ewuraa a ɔtɔ do ebien Wɔ dwumadzi mu 7 Ɔbɛnem 1997 – 7 Ɔbɛnem 2001 Ɔmampanyin Jerry John Rawlings odzii n’adɔe Ramatu Aliu Mahama Ankorankor ho nsɛm
Ernestina Naadu Botchway
Accra,
Ghana Amanyɛku :National Democratic Congress
Ɔhokafo:John Evans Atta Mills (wui afe 2012)
Sukuu :Aburi Girl's Secondary School Winneba Specialist Training College Adwuma:Ɔkyerɛkyerɛfo
Ahyɛse asetsena nye nhomasua
Wɔwoo Ernestina Naadu Botchway wɔ Accra maa Cornelius Teye Botchway, kokoo eguadzifo nye Madam Alberta Abetso Abbey, a hɔn ebienu nyina yɛ Prampram kurow bi a ɔwɔ Greater Accra Mantɔw mu. Mills kɔr Aburi Girl’s Secondary School wɔ sika a odzi mũ a dɛm ber no Cocoa Marketing Board a mprempren ɔyɛ Ghana Cocoa Board (COCOBOD) dze maa no do, ber a otumii twaa ne Common Entrance Examination no. Ber a onyaa ne GCE Ordinary Level adansedzi krataa no, ɔdze mfe ebien tsetsee no ho dɛ ɔkyerɛkyerɛfo wɔ Specialist Training College (STC) a ɔwɔ Winneba.[5][6]
Ber a ɔkyerɛɛ adze wɔ Kotobabi Mixed skuul mu mfe abien ekyir, no ɔsanee kɔr STC kenyaa Diploma wɔ Home Economics mu. Osiandɛ nna ɔpɛ dɛ ɔbɔkɔ do etu mpon ber a ɔrekyerɛ adze ntsi, ɔkɔr Ghana Skuulpɔn, Legon na owiee Bachelor of Arts abɔdzin krataa wɔ Sociology nye Psychology mu. Ɔsan so nyaa Nyansapɛ mu Master of Philosophy abɔdzin krataa wɔ Sociology mu, a nna ne ho akokwaw wɔ Deviant Behavior and Control mu.[5][7]
Edwuma
Ber a owiee n’akyerɛkyerɛfo ntsetsee adzesua no ɔkyerɛɛ adze wɔ Kotobabi (One) Mixed Middle School mfe abien.[5] Ber a owiee Diploma wɔ Home Economic mu no ɔsanee kɔr bea ɔkɔr no ntoado skuul wɔ, Aburi Girl’s Secondary School kɛkyerɛɛ Home Economics, a ɔyɛɛ no ho tsitsiriw wɔ Clothing and Textile Design mu mfe akron.[6] Ekyir yi ɔkyerɛɛ adze wɔ Holy Trinity Cathedral Skuul nye Achimota Skuul mu. Ɔkyerɛɛ adze mfe eduasa ebiasa.[5][6]
Mills sanee somee dɛ nhomasua mu odzikanyi wɔ Nkran Mantɔw no mu. Ber a odzii dɛm dzibew no,ɔyɛɛ edwuma dɛ Mantɔw mu panyin ka amansin afofor bɛyɛ enum hɔn mpanyimfo ho na wɔhwɛɛ tsetseen adzekyerɛ nye adzesua na wɔhwɛɛ dɛ adzesua rokɔ do yie wɔ Nkran Mantɔw no mu a.[5][6]
Amambi mu dwumadzi ahorow
'''Ghana Ewuraa a Ɔto do Ebien'''
Wɔ afe 1995 mu no, Wɔpaaw No kun, John Evans Atta Mills dɛ ɔmampanyin abadziekyir a ɔnye Jerry John Rawlings botu mbirika ekesi Kow Nkensen Arkaah ananmu ber a otuu mbirika dɛ Ghana Ɔmampanyin afe a ɔtɔ do abien wɔ afe 1996 mu, na ɔbɛyɛɛ ɔbsa a ɔtɔ do ebien ber a ɔkaa ntam dɛ onnyi dzibew wɔ da a ɔtɔ do 7 no Sanda 1996. Ɔsomee wɔ dɛm dwumadzieno mu fi Sanda 1996 kesi Sanda 2001, na ɔnye Ghana Ewuraa a odzi kan dɛm ber no Nana Konadu Agyeman Rawlings yɛɛ edwuma, dze hyɛɛ mbabaa mbofra nwomasua, mbofra nkɔdo, nwomasua maa hɔn a wonnyi ahotɔ nye hɔn a hɔn mfe akɔ enyim wɔ ɔmamfo mu yɛɛ edwuma .[8][9][10] Ɔdze ne nsa kyerɛɛ no do.
'''Ghana Ewuraa a odzi kan'''
Ber a wɔpaaw Mills dɛ Ghana ɔmampanyin wɔ afe 2009 mu no, ɔbɛyɛɛ First Lady wɔ 7 January 2009 ber a ɔkaa ntam dɛ onnyi dzibew no. Ɔsoom wɔ dɛm dwumadzi no mu fi Sanda 2009 kesii Sanda 2012, na ɔyɛɛ edwuma dze hwɛɛ dɛ wɔbɛma mbofra a wonnyi ahotɔ no nwomasua nye no su pa etu mpon na ɔama mbabaa mbofra nwomasua akɔ enyim wɔ Ghana.[11] Mills wui wɔ 24 Obiradzi 2012 ber a nna ɔwɔ dzibew.[12][13]
Ernestina Naadu Mills nye Michelle Obama wɔ Washington, DC, Obiradzi 8, 2012
'''Skuul Atar a Wɔdze Ma Hɔn Ho Dwumadzi'''
Wɔ December 2009 mu no, Mills dze Free School Uniform nhyehyɛɛ no sii hɔ a ɔnyhe Ministry of Education nye Ministry of Local Government and Rural Development yɛɛ edwuma dɛ nhyehyɛɛ a wɔahyɛ dɛ wɔbɛkyekyɛ skuul ntar ɔpepem 1.6 ama amansin 77 a wonnyi ahotɔ wɔ Ghana. 16] . Wɔ ahyɛse a osii wɔ Kwao Larbie, kurow bi a ɔwɔ Awutu Senya Mansin mu wɔ Finimfin Mantɔw no mu, skuufo 300 a wofi ahyɛse skuul esia mu a ɔnye; Ahentia DA Ahyɛse Skuul, Abenful DA ahyɛse Skuul, Bontrase DA ahyɛse Skuul, Chochoe Anglikan ahyɛse Skuul, Akrampa Anglikan ahyɛse Skuul nye Kwao Larbie Anglikan ahyɛse Skuul, hɔn mu biara nyaa atar kor a woenntua hwee.[17][18]
'''Abeawa Mbofra Dwumadzi'''
Mills osiandɛ ɔyɛ nhomasua ho nyimdzefo ntsi, wɔ n’adwuma nyina mu dɛ ɔbaa a ɔtɔ do abien ne tsitsiriw no ɔbaa a odiz kan no, nna inyim no dɛ ɔyɛ ɔdzeyɛfo ma abeawa abofra nye abeawa mbofra nhomasua, a ber a ɔkaa nsɛm a osi do dua wɔ hia a no ho hia dɛ' edze sika hyɛ mbeawa mbofra nhomasua mu wɔ Crans Montana no ka ho Forum wɔ Brussels, [[Belgium]] wɔ April 2010 mu no, Ɔkaa dɛ;
Sika a wɔdze hyɛ mbeawa nye mbofra nhomasua mu no wɔ mfaso horow a ɔba ntsɛm ara nye ber tsentsen. Ɔnnyɛ dɛ ɔma mbeawa no tum ka hɔn ho dzendzenndzen nko, na mbom ɔma wonya hɔn ho mu ahotɔdo na ɔma wonya tum ma wɔdze hɔn ho si hɔ yie ma wɔdze wɔn ho hyɛ ɔman kyekye mu dzendzenndzen,"—— " Sɛ́ nhomasua ho nyimdzefo no, m’anyigye nnyi anohyeto ber a muhu dɛ mbeawa dzi mu no na sɛ́ Mbea a Wodzi Kan nye hɛn aman biara mu nhyehyɛɛ hyehyɛfo no, ɔwɔ dɛ yesi gyinae dɛ yɛbɔkɔ do ama ntsease kɛse ama mbeawa nye mbofra nhomasua na ɔnnyɛ anofanfa nko. [19] [20] [21] .
'''Fapem a Wɔdze Ma Mbofra Nhomasua'''
Mills hyehyɛɛ ahyehyɛdze bi a ɔnnyɛ aban dze a wɔfrɛ no Foundation for Child Education Ghana (FCEG) ber a nna ɔyɛ First Lady.[4][3] Fapem a ɔyɛ ahyehyɛdze a ogyina mpɔtamu hɔ a wɔdze esi hɔ dɛ ɔbɛma nwomasua enya nkɔdo wɔ mpɔtamu a ehiafo, nkuraase nye ehiafo wɔ Ghana.[4][3][22] Ahyehyɛdze n'adwen nye dɛ ɔbɔboa ama Ghana edu Mfinhyia Apem Nkɔdo Botae 2 a ɔhwehwɛ dɛ obenya amansan nwomasua wɔ afe 2015 ewiei no akɔto hɔ.[23][24]
L. R. (1)Daniel Ohene Agyekum, (4)Ernestina Mills, (5)Katie O'Malley, (6)Abotare Jonathan wɔ Annapolis, Maryland, 1 Obiradzi 2012
Ɔnam ahyehyɛdze no do, wɔ 11 Ɔbɛnem 2011 no, ɔdze skuul dan bi a ɔdze sii hɔ wɔ Bornikope, mpoano mpɔtamu bi a ɔwɔ Dangbe Apueeɛ Mantɔw mu a ɔwɔ Greater Accra Mantɔw mu wɔ Ghana no maa etsitsiriw nye mpɔtamu hɔ akandzifo.[23] Skuul dan no yɛ adzesuadan ebien ma mbofra mbofra nkɔdo ɔfa, adzesuadan esia ma ahyɛse skuul nye ebiasa ma ntoado skuul (JHS) a edwumayɛbea ahorow, edwumayɛfo dan a wɔbɔ mu tra, nhyiamu dan, kɔmputa ho nhwehwɛmu dan, ayarsabea, . nsu nhyehyɛɛ nye daakye a wobowie bɔɔlbɔ bea a ɔwɔ tracking field.[23][25][24]
'''UNESCO Youth 2012'''
Mills gyina Ghana ananmu kaa Ghana Ɔnanmusifo a ɔwɔ U.S. nye Mexico, Daniel Ohene Agyekum, wɔ UNESCO Mbaabun Infusion Nhyiamu a ɔkɔr do wɔ Annapolis, Maryland, USA.[26] Ɔkasae wɔ nhyiamu no ase na ɔfrɛɛ hia a ohia dɛ aman si hɔn adwen si nsɛm a ɔfa mbaabun nkɔdo ho do dua. Wɔ no dwumadzi dɛ ɔbaa a odzi kan ase no ɔkaa mbaabun edwuma a wonnya nnyɛ a ɔma ohia mu yɛ dzen wɔ aman a afei na worinya nkɔdo mu ho asɛm na ɔserɛɛ dɛ wonsusuw ndzɛmba ho yie dze nam akwan horow a wɔbɛfa do aboa ma mbaaabun enya ndwuma wɔ wiase nyina no ho.[27][28][29]
Adɔyɛ edwuma
'''SHS Esuafo Bible Dwumadzi'''
Wɔ June 2013 mu no, Mills hyɛɛ Senior High School (SHS) Students’ Bible Project ase, a ɔyɛ edwuma a wɔnye Scripture Union (SU) Ghana, nye Tyndale Publishers ayɛ kor a ne nyina yɛ Bible 500,000, a Tyndale House Publishers a ɔwɔ United na wotsintsimii States (USA), a no bo yɛ GH¢10,000, na ɔwɔ dɛ Kyerɛwsɛm Nkabɔmu (SU) Ghana kyɛ ma SHS esuafo.[30][31][32] Wɔhyɛɛ Dwumadzi no ase dɛ ɔkwan a wɔbɛfa do aboa ma wɔdze honhom nye abrabɔ pa gyinapɛn a ohia na ama ɔman no akɔ n’enyim akɔ Ghana mbaabun mu a wosusu mfe du a ɔda edzi dɛ abrabɔ pa gyinapɛn wɔ Ghana wo mu no ho. Osiandɛ na ɔgye Onyankopɔn asɛm dzi pintsinn ntsi ɔkaa wɔ dɛm ber no mu
'Me nye mo kun a oewu no enyi gyee Onyankopɔn asɛm ho na no wu ekyir no, Bible da ho ara yɛ me awerɛkyekye nye nkuranhyɛ fibea a no ho hia kyɛn biribiara; ɔnam Onyankopɔn asɛm do, ibotum edzi asɛm dzendzen biara a ibehyia wɔ abrabɔ mu do nkunyim na ɔbɔboa wo ma afa w'ankasa w'asetsena ho asodzi' [30].
Ɔnam nhyehyɛɛ no do kyinkyiin ɔman no mu dze bible kɛmaa esuafo wɔ skuul ahorow a wɔapaw a Tamale Mbasiafo SHS a ɔwɔ Etsifi Mantɔw mu,[33][34] Aburi mbasiafo SHS a ɔwɔ Mbasiafo SHS a ɔwɔ Asantse Mantɔw mu, 31][32] Achimota SHS wɔ Nkran Mantɔw mu,[36] Sunyani SHS wɔ Bono nye Ahafo Mantɔw mu,[33] Sekondi Kɔlege wɔ Atɔe Mantɔw mu,[37] Bolgatanga mbasiafo SHS wɔ Etsifi Epuei Mantɔw mu,[33][ 38] Bole SHS wɔ Savannah Mantɔw mu[33] ne Wa SHS wɔ Etsifi Atɔe Mantɔw mu.[33]
[[Nkyekyεmu:Ghanafo]]
gffbuy039y6160bnpgvko3hp15cig5i
Ɔbran na ɔtwease a wɔwɔ Belgium na France
0
1451
51812
13001
2026-07-27T07:07:40Z
~2026-41687-06
3581
/* */ [[]]
51812
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q1025375}}Ɔbran na ɔtwease a (French: Géants et dragons processionnels) wɔwɔ Belgium na [[France]] yɛ anansesɛm mu nsɛm a wɔda no edzi a ɔfa abran a wɔtu kwan ho, a UNESCO akyerɛw wɔ Amambra egyapadze a onntum nhu ne dzin mu wɔ afe 2008 mu, a wodzii kan bɔɔ ho dawur wɔ Ɔberɛfɛw 2005 mu<ref>https://ich.unesco.org/en/lists</ref>.
Ɔnam afahyɛ ahorow yi na hɔn abran do no, iyi fa ndzɛmba akɛse a wɔda no edzi a wɔahyehyɛ a ɔfa ɔman pɔtsee bi ho. Wɔ Belgium afa mu no, iyinom nye Dendermonde (Ommegang van Dendermonde), Mechelen (Ommegang van Mechelen), Mons (Ducasse de Mons, ne ɔko a wɔtoo din ‘Lumeçon’), Ath (Ducasse d’ no). Wɔ France afa mu no, iyinom nye apontow ahorow a wodzi wɔ Douai (Gayant apontow ahorow) na Cassel (carnival) na totemic mboa na hɔn afahyɛ ahorow a wodzi wɔ Tarascon na Pézenas (Mardi Gras, Mirondela dels Arts a wobuee ano wɔ Ayɛwoho mu Kwasida a odzi kan).
Dɛm paamuka yi ma kwan ma wɔkyerɛ dɛ afahyɛ ahorow a agye dzin na hɔn ahobambɔ a ɔsom bo.
== Ekyirkwan ==
Ɔbran a orutu kwan no yɛ nyimpa kɛse bi a ɔhyɛ atar a ogyina hɔ ma ayɛsɛm anaa nyimpa ankasa. Osiandɛ wonyaa fii finimfin mber mu amandze ahorow mu ntsi, atsetsesɛm ka dɛ wɔsoa, na ɔsaw wɔ paado ber a worutu kwan anaa afahyɛ ahorow no.
Ne nyimpadua na ne kɛse gu mu ahorow, na ne dzin gu ahorow dɛ mbrɛ apaa mu ahorow tse; wɔ Flemingfo mu no, wɔdze dzin rusu frɛ no, wɔ Picardfo mu no wɔfrɛ no gayant. Bible mu nyimpa akɛse a nna wɔwɔ apontow no mu no so dzii etsirmpɔw a ɔno nye dɛ wɔbɛkatechise nyimpa dodow bi a wonnyim akenkan na akyerɛw ho dwuma.
== Belgium ==
Belgium wɔ abran bɛyɛ 1500 wɔ n’asaasee do. Wopue wz afeha a ɔtɔ do 15 mu; Goliath a ofi Nivelles a wɔkaa no ho asɛm wɔ 1457 mu tɔnn no nye Belgium ɔbran a akyɛr sen obiara a wonyim no. Belgium so wɔ ɔbran a ɔso sen obiara wɔ Europa; Jean Turpin a ofi Nieuwpoort, a ne tsentsen bor mita 11 (anamɔn 36)<ref>http://www.tourisme-nivelles.be/index.php?option=com_content&view=article&id=264:giants&catid=35:en-articles-menu-principal&Itemid=303</ref>.
Belgium amambra egyapadze no bi nye nsɛm a odzidzi do yi:
* Ducasse d'Ath (withdrawn in 2022)<ref>https://www.brusselstimes.com/331487/belgian-parade-removed-from-unesco-heritage-list-over-racism-complaints</ref>
* Ducasse de Mons
* Meyboom of Brussels
* Ommegang van Dendermonde
* Ommegang van Mechelen
<gallery>
File:Ath ducasse 2004 Ambiorix.jpg|The giant Ambiorix at the [[Ducasse d'Ath]], Belgium
File:Géants de Tournai pendant la Grande Procession (DSCF9101).jpg|Giants of [[Tournai]], Belgium
File:GeantsMeyboom2.jpg|Giants of the [[Meyboom]] of Brussels
File:Walloon Giants Belgian Day Wisconsin.jpg|Giants of [[Belgian American]] community in [[Brussels, Wisconsin]]
</gallery>
== France ==
Ɔbran no yɛ Nord-Pas-de-Calais mantɔw no egyinahyɛdze ahorow no mu kor. Ɔyɛ nananom amambra mu ndzeyɛɛ a wɔda ho ara tsena ase no botae. Osiandɛ ɔwɔ mantɔw afahyɛ ne nhyiamu ahorow ase ntsi, ogyina etsifi afamufo ananmu.
Seseiara mantɔw no wɔ abran a ɔbor 450, a wɔatserɛw wɔ asasesin no nyinara mu. Naaso, apaa mu hɔ mbea a ɔyɛ ndam kɛse wɔ hɔ, a otwa mbea a ɔwɔ finimfin no ho hyia. Flemishfo fa a ɔwɔ mantɔw no mu no yɛ abran asase; kurow biara wɔ no mu kor anaa ma ɔbor dɛm. Nhwɛdo ahorow bi nye Reuze Papa na Reuze Maman a wofi Cassel, Tisje Tasje a wofi Hazebrouck, Jean de Bûcheron na La Belle Hélène a wofi Steenvoorde, na Totor a ofi Steenwerck. Wɔ Kɛse Afa mu, wɔ Languedoc mantɔw mu no, Pézenas efurum ba wɔ, na wɔ Provence, Tarascon (Bouches-du-Rhône) tarasque.
* Cassel: Reuze Papa and Reuze Maman<ref>https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/palissy/PM59001786</ref><ref>https://www.pop.culture.gouv.fr/notice/palissy/PM59001787</ref>
* Douai: Gayant, Marie Cagenon, Fillon, Jacquot, Binbin
* Pézenas: le Poulain
* Tarascon: la Tarasque
<gallery>
Reuze Papa Cassel.jpg|Reuze Papa of [[Cassel, Nord|Cassel]], France
Gayant.jpg|Giants couple; [[Gayant]] and Marie Cagenon, [[Douai]], France
Tarasque in Tarascon 02.jpg|[[Fibreglass]] [[Tarasque]] in [[Tarascon]], France
</gallery>
== Mboaedze ==
j0dhj3qf2mootnld862nolsrtqkgzz5
France
0
5012
51813
2026-07-27T07:21:26Z
Chipehmensah012
3582
France
51813
wikitext
text/x-wiki
'''France''' dodowara nyim ne dzin dɛ French Republic (République française), ɔman a ɔwɔ Europe atɔe fam. Ɔnye Belgium, Luxembourg, Germany, Switzerland, Italy, Monaco, Spain na Andorra bɔ hye. N’anafo fam no, Mediterranean Sea na atɔe fam no Atlantic Ocean na English Channel ka ho. Ne kurow panyin nye [[Paris]]. France kata asaase bɛyɛ 551,695 km², na ɔyɛ Europe aman akɛse no mu kor.
[[File:France (orthographic projection).svg|thumb|]]
[[File:Flag of France.svg|80px|thumb]]
nzz1lxp43rphhxdrqfiozyo8eo6gs9y
51814
51813
2026-07-27T07:27:48Z
Chipehmensah012
3582
/* */ Emmanuel Macron
51814
wikitext
text/x-wiki
'''France''' dodowara nyim ne dzin dɛ French Republic (République française), ɔman a ɔwɔ Europe atɔe fam. Ɔnye Belgium, Luxembourg, Germany, Switzerland, Italy, Monaco, Spain na Andorra bɔ hye. N’anafo fam no, Mediterranean Sea na atɔe fam no Atlantic Ocean na English Channel ka ho. Ne kurow panyin nye [[Paris]]. France kata asaase bɛyɛ 551,695 km², na ɔyɛ Europe aman akɛse no mu kor.
[[File:France (orthographic projection).svg|thumb|]]
[[File:Flag of France.svg|80px|thumb]]
Ɔman panyin no nye [[Emmanuel Macron]].
fw7c48e25of4ga328ucxmx20gaapq4d
Dwumadzinyi nkɔmbɔdzibea:Jacques Ballieu
3
5013
51818
2026-07-27T08:25:59Z
Jacques Ballieu
3584
Created page with "Hello. --~~~~"
51818
wikitext
text/x-wiki
Hello. --[[Dwumadzinyi:Jacques Ballieu|Jacques Ballieu]] ([[Dwumadzinyi nkɔmbɔdzibea:Jacques Ballieu|nkɔmbɔdzibea]]) 08:25, 27 Ayɛwoho 2026 (GMT)
obj9128qxz7jzdmnrs9nut4h3d0e2jx