Wikipedia
fatwiki
https://fat.wikipedia.org/wiki/Kratafa_Tsitsir
MediaWiki 1.47.0-wmf.14
first-letter
Media
Soronko
Nkɔmbɔdzibea
Dwumadzinyi
Dwumadzinyi nkɔmbɔdzibea
Wikipedia
Wikipedia nkɔmbɔdzibea
Fael
Fael nkɔmbɔdzibea
MediaWiki
MediaWiki nkɔmbɔdzibea
Nhwɛdo
Nhwɛdo nkɔmbɔdzibea
Mboa
Mboa nkɔmbɔdzibea
Nkyekyεmu
Nkyekyεmu nkɔmbɔdzibea
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Kennedy Agyapong
0
637
51842
47968
2026-08-09T00:26:33Z
InternetArchiveBot
41
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
51842
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
| honorific-prefix = Hon.
| name = Kennedy Agyapong
| honorific-suffix = MP
| image = KEN OHENE AGYAPONG.jpg
| alt =
| caption =
| constituency_MP =
| parliament = Ghana
| majority =
| term_start =
| term_end = <!--Can be repeated up to eight times by adding a number-->
| predecessor =
| successor = <!--Can be repeated up to eight times by adding a number-->
| prior_term =
| order2 =
| office2 = [[Parliament of Ghana|Former Member of Parliament]]<br />for [[Assin Central (Ghana parliament constituency)|Assin Central]]
| term_start2 = 7 January 2013
| term_end2 = 6 January 2025
| president2 = [[Nana Akuffo-Addo]]
| predecessor2 = New Constituency
| successor2 = Nurein Shiabu Migyimah
| order3 = <!--Can be repeated up to eight times by changing the number-->
| office3 = [[Parliament of Ghana|Member of Parliament]]<br />for [[Assin North (Ghana parliament constituency)|Assin North]]
| term_start3 = 1 January 2001
| term_end3 = 6 January 2013
| president3 =
| predecessor3 = [[Florence Kumi]]
| successor3 = [[Samuel Ambre]]
| birth_date = {{birth date and age|1960|06|16|df=y}}<ref name=":1"/>
| birth_place = Assin Dompim, [[Central Region (Ghana)|Central Region]], [[Ghana]]
| death_date =
| death_place =
| restingplace =
| restingplacecoordinates =
| birthname = Kennedy Ohene Agyapong <!-- from parliament.gh site -->
| nationality = [[Ghanaian nationality law|Ghanaian]]
| party = [[New Patriotic Party]]
| otherparty = <!--For additional political affiliations-->
| spouse =
| partner = <!--For those with a domestic partner and not married-->
| relations =
| children =
| residence =
| alma_mater = [[Fordham University]]
| occupation = [[Politician]]
| profession = [[Businessman]]
| cabinet =
| committees = Defense and Interior Committee (Chairperson); Judiciary Committee; Special Budget Committee
| portfolio =
| signature =
| signature_alt =
| website =
| footnotes =
}}
'''Kennedy Ohene Agyapong''' (wɔwoo no [[Obiradzi]] 16, 1960) yɛ Ghana amanyɛsɛm na eguadzifo a ogyina Assin Finimfin Mansin wɔ Mbrahyɛbagua mu ma[[New Patriotic Party]].<ref>https://www.myjoyonline.com/composition/top-story/i-dont-fear-for-my-life-all-die-be-die-kennedy-agyapong/</ref><ref>https://www.myjoyonline.com/no-time-for-demonstration-again-our-gods-will-deal-with-you-assin-youth-tells-politicians/</ref> Wodzii kan paaw no dɛ mbrahyɛbaguanyi wɔ afe 2000 mu kɔr Assin Etsifi atrae.<ref>http://psephos.adam-carr.net/countries/g/ghana/ghana20003.txt</ref> Okitaa n’egua mu wɔ afe 2004<ref>https://web.archive.org/web/20110112175254/http://www.ec.gov.gh/userfiles/file/2004ParliamentaryDetResults.pdf<nowiki/>.(PDF). Electoral Commission of Ghana. Archived from the original (PDF) on 12 January 2011. Retrieved 28 August 2010.</ref> na 2008 Mbrahyɛbagua ambatow mu.<ref>https://web.archive.org/web/20100326210858/http://www.ec.gov.gh/userfiles/Central.pdf (PDF). Electoral Commission of Ghana. Archived from the original (PDF) on 26 March 2010. Retrieved 28 August 2010.</ref> Wɔ afe 2012 mu no wɔpaaw no wɔ Assin Finimfin Mansin atsenae fofor no do na wɔsan paaw no wɔ afe 2016. Ɔsan nso kitaa n’egua do wɔ afe 2020 amansan ambatow no mu.<ref>https://www.graphic.com.gh/news/politics/assin-central-kennedy-agyapong-retains-seat-gets-sixth-term-as-mp.html</ref> Mprempren ɔyɛ Mbrahyɛbagua no Bambɔ na Finimfin Boayikuw no Eguamutsenanyi.<ref>https://www.myjoyonline.com/akufo-addo-must-clear-out-npp-officials-involved-in-galamsey-first-or-the-fight-will-fail-kennedy-agyepong/</ref>
== Ɔbra ahyɛse na nwomasua ==
Wɔwoo Ohene Agyapong 16 [[Obiradzi]] 1960 na ofi Assin Dompim wɔ Finimfin (Central) Mantɔw mu wɔ Ghana.<ref name=":0">https://web.archive.org/web/20221001174403/https://www.parliament.gh/mps?mp=34</ref> Onyaa no ntoado skuul wɔ Adisadel College a ɔwɔ Finimfin (Central) Mantɔw. Agyapong wɔ GCE A Level na osuaa adze wɔ Fordham Esuapɔn (Fordham University), New York, U.S.A. Ɔyɛ okuafo na oguadzinyi. Ɔyɛ kwankyerɛfo dzi ma Assin Farms, Supercare Ndwumakuw Kuw (Supercare Group of Companies) na Hollywood Adzetɔbea (Hollywood Shopping Centre). Ɔawar na ɔwɔ mba eduonu-ebien (22).<ref>https://web.archive.org/web/20240926063120/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=2529</ref>
== Amanyɛsɛm ==
Kennedy Agyapong da ho ara yɛ amanyɛnyi a oennzi nkogu wɔ ambatow mu da no mu kor. N’adwen mu dwuma wɔ afe 2016 ambatow mu no maa Ɔmanpanyin [[Nana Akufo-Addo|Nana Addo Dankwah Akufo-Addo]] dzii nkunyim. Ɔsan so boaa kɛse ma NPP mbrahyɛbaguanyi dodow noara dzii nkunyim-tse dɛ K.T Hammond na afofor pii.
Kennedy Agyapong yɛ Nkitahodzi Boayikuw (Communication Committee in Parliament) no eguamtsenanyi (chairman) wɔ Mbrahyɛ Bagua no mu, wɔ mprɛmprɛn Ɔmampanyin [[Nana Akufo-Addo]] ase.
Agyapong aka ntam dɛ sɛ Ɔmampanyin [[Nana Akufo-Addo|Nana Addo Dankwah Akufo-Addo]] aban no ammfa nkan Ɔmanmpanyin John Mahama no nua banyin Ibrahim annto efiadze wɔ edzifudzepɛ bi a mbrɛ Agyapong kyerɛ no ama ɔman no ahwer sika ntsi a, oboku no ho. Nhwɛdo kor a ɔkae nye dɛ, Ibrahim Mahama enntum enntua bɔbor afe ber a nna no nua yɛ Ɔmampanyin wɔ Ghana Amansin. Agyapong ankasa ɔsatu a ɔyɛe wɔ asɛm no ho dɛ ɔdze bɛba nsɛm ho amanyɛbɔfo enyim no maa wɔyɛɛ Ibrahim Mahama nhwehwɛmu na ekyir Ibrahim Mahama penee do dɛ obotua tow a wɔaka ho asɛm no. Ndzeyɛɛ yi maa Kennedy Agyapong kamfoo fir Ghanafo fa kɛse bi hɔ.<ref>https://web.archive.org/web/20190119174253/https://www.classfmonline.com/1.10910325</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170806222246/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/I-will-poison-myself-if-Ibrahim-Mahama-is-not-jailed-Ken-Agyapong-523675</ref>
Agyapong nntua a ɛnteɛ a ɔdze baa Ghana Ambatow sohwɛfo Charlotte Osei do dɛ, ɔbɔɔ soboɔ dɛ, ɔdze nna dzii gua dze gyee nye dzibea dɛ Ambatow Kuw (EC) panyin no dze ɔkasatsia baa nye do fir akannyifo ahodo a Ɔhemmaa ɛnanom na nnyimpa hokwan ho edwumayɛfo na mmarahyɛ bagua no mufo fofor ka ho.<ref>https://web.archive.org/web/20230329221645/https://ghanapoliticsonline.com/queen-mothers-petition-parliament-over-ken-agyapong/</ref> Wɔ afe 2018 mu, wɔ Ghana Bɔɔlbɔ Fekuo tsenanyi Kwasi Nyantakyi a wɔkyeree no ekyi no, ɔkaa dɛ ɔsɛ dɛ wɔgyae nsɛm ho amanyebɔfo a ɔko tia adzifudzepɛ nhwehwɛmu Anas Aremeyaw Anas ansa na wahyɛ aseɛ ayɛ nnyimpa nhwehwɛmu wɔ hɔn "mpa mu ber a wɔada - bedrooms whilst asleep".<ref>https://web.archive.org/web/20180527212117/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Let-s-stop-Anas-before-he-gets-into-our-bedrooms-Kennedy-Agyapong-pleads-655231</ref> Wahunahuna Anas mprɛn pii na boayikuw a ɔbɔ Nsɛm ho amanyebɔfo Ho Ban<ref>https://cpj.org/2018/06/ghana-investigative-film-crew-faces-death-threats.php</ref> na Amanyebɔfo a Wɔnnyi Ehye (committee to Protect Journalists and Reporters Without Borders)<ref>https://rsf.org/en/news/death-threats-against-well-known-ghanaian-investigative-journalist</ref> no kasa tsiaa no wɔ amanaman ntam ɔkae dɛ Anas akwan no ‘ɛnyɛ dzea ɔfata’. Ɔkasasaa no tee wɔ Adom FM do wɔ [[Obiradzi]] da a ɔtɔ do anan (4) afe 2018 no, ɔfrɛɛ Anas dɛ "ɔyɛ blackmailer, apoobɔfo (extortionist)", ɔyɛɛ dɛ wɔretwitwa nye menewa na ɔkaa dɛ ɔsɛ dɛ "wɔsɛn no".<ref>https://www.youtube.com/watch?v=tgwhtw5LFoo</ref> Ɔsan nso frɛɛ "aweredzi (retribution)" tia Anas yɔnko amanyɛbɔfo, Ahmed Hussein-Suale, dɛ "Sɛ ɔba ha a, boro no... Nea ɛbɛba biara no, mɛtua - If he comes here, beat him... Whatever happens, I'll pay." Ekyir wokum Hussein-Suale.<ref>https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-46902748</ref><ref>https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/You-can-t-silence-me-Anas-reacts-to-the-killing-of-his-partner-at-Madina-715823</ref>
Wɔ bosom [[Ayɛwoho]] afe 2018 mu no, wɔbisabisaa no nsɛm dɛ ɔbu Mmarahyɛ Bagua no anyimtsiaa.<ref name="ghanaweb.com">https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Kennedy-Agyapong-buys-8bn-Rolls-Royce-183477</ref>
Wogye dzi dɛ ɔno nye Ghananyi a odzi kan a ɔwɔ Rolls-Royce a nye bo yɛ ¢8 ɔpepem (million),<ref name="ghanaweb.com"/> na wogye dzi dɛ ɔsan nso wɔ ankorankor wimhyɛn (private jet), na ɔno na ɔmaa wɔhwehwɛ dɛ wɔyɛ nhwehwɛmu fi Customs Excise na Preventive Service hɔ wɔ n’ahonyadze ho.<ref>https://web.archive.org/web/20170806223322/http://ghanavibes.com/photos-of-kennedy-agyapongs-rolls-royce-and-rumoured-private-jet/</ref>
=== Boayikuw ahorow ===
Ɔyɛ Eguamtsenanyi a ɔhwɛ Ahobambɔ na Finimfin Boayikuw no do (Chairperson for the Defense and Interior Committee); Nna ɔyɛ Atembu Boayikuw mu nyi na ɔsan yɛ sikasɛm nhyehyɛɛ Boayikuw Tsitsir no munyi (member of the Judiciary Committee and also a member of the Special Budget Committee).<ref name=":0" />
== N'abrabɔ ==
Ɔyɛ Kristonyi.<ref name=":0" />
== Hwɛ eyi nso ==
* [[Who Watches the Watchman exposé]]
* [[Number 12 exposé]]
* [[Net2TVGh]]
== Nhwɛdo ==
<references responsive="" />
[[Nkyekyεmu:Ghana Amanyɛnyi]]
[[Nkyekyεmu:Ghanafo]]
[[Nkyekyεmu:Ghana mbrahyɛbaguafo 2005-2009]]
[[Nkyekyεmu:Ghana Mbrahyɛbaguafo 2021-2025]]
[[Nkyekyεmu:Ghana mbrahyɛbaguafo 2001-2005]]
[[Nkyekyεmu:Ghana mbrahyɛbaguafo 2009–2013]]
[[Nkyekyεmu:Ghana mbrahyɛbaguafo 2013–2017]]
[[Nkyekyεmu:Ghana mbrahyɛbaguafo 2017–21]]
0m979f3c9x7e4xtde4qw5sx5b2klj6k
Nii Adu Daku Mantey
0
836
51843
51115
2026-08-09T00:39:43Z
InternetArchiveBot
41
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
51843
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q98048695}}
'''Nii Adu Daku Mantey''' yɛ Ghana amanyɛnyi na mbranyimnyi.<ref name=":0">''Ghana Parliamentary Register, 2004-2008''. Ghana: The Office of Parliament. 2004.</ref> Ɔyɛ kan mbrahyɛbaguanyi ma Klottey-Korle Mansin a ɔwɔ Greater Accra Mantɔw mu.<ref>https://web.archive.org/web/20230103152904/https://m.peacefmonline.com/pages/politics/politics/201504/240088.php</ref><ref>https://web.archive.org/web/20200803144702/http://www.ghanamps.com/mps-by-year-group/index.php?group=2463</ref>
== Edwuma ==
Daku Mantey yɛ mbranyimnyi wɔ n’edwuma mu (lawyer by profession).<ref name=":0" />
== Amanyɛsɛm ==
Daku Mantey dzii nkonyim wɔ n’ahengua do wɔ afe 2000 Ghana Mbrahyɛbagua ambatow mu a na nyimpa dodow no ara yɛ 9018. Nna ɔyɛ ɔmanpanyin a ɔtɔ do ebiasa (3) na anan (4) no wɔ Ghana Amansin a ɔtɔ do anan (4) no mu nyi a ogyinaa[[New Patriotic Party]] ananmu.<ref>https://web.archive.org/web/20230103152858/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/election2004/election.results.parliamentary.php</ref> Ɔhweer n'atsenae no wɔ afe 2008 Ghana amansan ambatow mu.<ref>https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Bernard-Mornah-must-resign-he-s-destroying-PNC-Ex-MP-478645</ref><ref>https://web.archive.org/web/20230103152858/http://staging.odekro.org/hansard/sitting/parliament-house/2007-11-23-10-00-00</ref> Wɔ n’amanyɛsɛm asetsena mu no, wɔpam Nii Adu Daku Mantey fir Tudu ber a ɔbɔɔ mmbɔdzen dɛ ɔdze ɛmo bɛma nyimpa a wɔtse nye ambatow mpasua mu no. Ɔdze ɛmo nkotoku no guan gyee nye nkwa.<ref>https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/MP-Chased-Out-Of-Constituency-30849</ref>
== Ambatow ==
Wɔpaw Daku Mantey dɛ mbrahyɛbaguanyi maa Klottey-Korle c a ɔwɔ Ghana Epuei Fam mantɔw mu dze a odzi kan wɔ afe 2000 Ghana amansan ambatow no mu. Ɔdzii nkonyim wɔ [[New Patriotic Party]] no tekiti do. Na nye ambatow mpasua no yɛ Mbrahyɛbagua nkongua duenum (15) no fa wɔ nkongua eduonu ebiasa (23) a [[New Patriotic Party]] dzii nkonyim no mu.[[New Patriotic Party]] no nyaa dodow no ara a ɔyɛ Mbrahyɛbagua nkongua ɔha (100) wɔ nkongua ahaebien (200) mu.<ref name="ghanaelections.peacefmonline.com">https://web.archive.org/web/20221116133229/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2000/index.php</ref> Wɔdze amba 29,240 na wɔdze paw no wɔ ambatow a ɔfata a wɔtow nyinara mu. Iyi na amba a ɔfata a wɔtow nyinara mu 51.70% yɛ pɛ. Onyaa amba kyɛn David Lamptey a ofi Ɔman Demokrasi Mbrahyɛbagua (National Democratic Congress), Nii Torgbor Coffie-Squire a ofi Nkabom Ghana Kuw (United Ghana Movement), Godwin Opare Addo a ofi Nhyiam Nnyimpa Kuw̠ (Convention People’s Party), Emmanuel C. Gustav-Lartey a ofi Ɔman Nsakrae Kuw (National Reform Party - NRP) na Alhaji U. Babamma Mohammed a ofi Nnyimpa Ɔman Nhyiam Kuw (People's National Convention). Iyinom nyaa amba 20,222, 2,1717, 2,298, 1,343 na 474 wɔ ambatow a ɔfata a wɔtow nyinara mu. Iyinom nye 35.70%, 4.8%, 4.1%, 2.4% na 1.3% yɛ pɛ wɔ ambatow a ɔfata a wɔtow nyinara mu.<ref name="ghanaelections.peacefmonline.com"/>
Wɔ afe 2004 mu no, ɔsan sii akan wɔ Klottey-Korle Mbrahyɛbagua egua no ho bio. Odzii nkonyim wɔ Ɔman Ho Dɔ Kuw Fofor (New Patriotic Party) no tekiti do. Na nye ambatow mpasua no yɛ Mbrahyɛbagua nkongua duesia (16) no fa wɔ nkongua eduonu esuon (27) a Ɔman Ho Dɔ Kuw Fofor no dzii wɔ dɛm ambatow no mu maa Greater Accra Mantɔw no mu.<ref name=":1">https://web.archive.org/web/20230103153513/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2004/greateraccra/124/index.php</ref><ref name=":2">''Elections 2004; Ghana's Parliamentary and Presidential Elections''. Accra: Electoral Commission of Ghana; Friedrich Ebert Stiftung. 2005. p. 165.</ref> Ɔman Ho Dɔ Kuw Fofor no nyaa dodow no ara a ɔyɛ Mbrahyɛbagua nkongua 128 wɔ nkongua 230 mu.<ref>https://www.fact-checkghana.com/statistics-presidential-parliamentary-election-results/</ref> Wɔdze amba 32,263 na wɔdze paw no wɔ ambatow a ɔfata a wɔtow nyinara mu 66,527 mu. Iyi nye amba a ɔfata a wɔtow nyinara mu 48.5% yɛ pɛ. Ɔnyaa amba kyɛn Richard Addo Buckman a ofi Nnyimpa Ɔman Nhyiam Kuw (People's National Convention) no mu, Ashietey Nii Armah a ofi Ɔman Demokrasi Mbrahyɛbagua (National Democratic Congress) no mu na Foli Emmanuel Wonder Kwadzo a ofi Nhyiam Nnyimpa Kuw (Convention People's Party) no mu. Iyinom nyaa amba 910, 30,351 na 3,003 wɔ ambatow a ɔfata a wɔtow nyinara mu. Iyinom nye 1.4%,48.5% na 4.5% yɛ pɛ wɔ ambatow a ɔfata a wɔtow nyinara mu.<ref name=":1" /><ref name=":2" />
== Nhwɛdo ==
<references responsive="" />
[[Nkyekyεmu:Ghana Amanyɛnyi]]
[[Nkyekyεmu:Ghanafo]]
[[Nkyekyεmu:Ghana mbrahyɛbaguafo 2005-2009]]
[[Nkyekyεmu:Ghana mbrahyɛbaguafo 2001-2005]]
nl5f4we6793rme155mv2gie68nww8rw
Samuel Johnfiah
0
957
51844
47577
2026-08-09T00:45:22Z
InternetArchiveBot
41
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
51844
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q96762095}}
'''Samuel Johnfiah''' (wɔwoo no 9 [[Fankwa]] 1952) yɛ Ghana amanyɛnyi a ɔyɛɛ mbrahyɛbaguanyi maa Ahanta West mansin wɔ Ghana Amansin a ɔtɔ do anan (4) no Mbrahyɛbagua a ɔtɔ do enum (5) mu.<ref name=":0">https://web.archive.org/web/20160506160914/http://ghanamps.gov.gh/mps/details.php?id=167</ref>
== Ɔbra ahyɛase na nwomasua ==
Wɔwoo no wɔ 9 [[Fankwa]] 1952.[1] Ɔfir Hotopo a ɔwɔ Ghana Atɔe Mantɔw mu. Ɔnyaa nye National Diploma wɔ Kuedwuma a Wɔdze Dzi Dwuma Kɛse mu (General Agriculture) wɔ Ghana Esuapɔn mu wɔ afe 1984 mu. Ɔsan nso nyaa nye Executive Masters wɔ Aban na Akannyifo mu (Governance & Leadership - EMGL) wɔ Ghana Asoɛe sohwɛ na Ɔmanfo Nnwuma (Ghana Institute Management and Public Administration) wɔ afe 2008 mu.<ref name=":0" /><ref name=":1">https://web.archive.org/web/20250125043404/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=167</ref><ref>https://www.linkedin.com/in/samuel-johnfiah-10aa9962/?originalSubdomain=gh</ref>
== Edwuma ==
Ansa na ɔrebɛyɛ mbrahyɛbaguanyi no, na ɔyɛ Ahantaman Nkuraase Sikakorabea no panyin abadziakyir.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
== Amanyɛsɛm ==
N’amanyɛsɛm edwuma hyɛ ase wɔ afe 2001 mu ber a ɔdaa nye ho edzi dɛ ɔdzii nkonyim wɔ afe 2000 Ghana Amansan Ambatow no mu na ɔkaa ntsam wɔ 7 [[Sanda]] 2001. Ɔdii dwuma sɛ mmarahyɛ baguani a ɔgyinaa Ahanta Atɔeɛ amansin ananmu wɔ mmarahyɛ bagua a ɛtɔ so 5 a ɛwɔ Ghana man a ɛtɔ so nnan no mu.<ref>https://web.archive.org/web/20201024033152/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/election2008/election.results.parliamentary.php</ref>
Wɔpaw no wɔ afe 2008 Ghana amansan ambatow no mu a ɔnyaa amba 20,871 wɔ ambatow 38,798 a ɔfata a wɔtow no nyinara mu, a ɔnye 53.8% yɛ pɛ.<ref name=":0" /><ref name=":2">https://library.fes.de/pdf-files/bueros/ghana/10489.pdf (PDF). Ghana: Friedrich-Ebert-Stiftung. 2010. p. 131.</ref> Johnfiah nyaa amba kyɛn Joseph Jones Amoah a ofi Ɔman Demokrasi Mbrahyɛbagua Kuw (National Democratic Congress), Comfort Amoo a ofi Demokrasi Ahofadzi Kuw (Democratic Freedom Party) na David Oscar Yawson a ofi Nhyiam Nnyimpa Kuw mu (Convention People’s Party). Iyinom nyaa amba a ɔfata nyinara mu 24.21%, 4.61% na 17.38%.<ref name=":2" />
Ɔhweer n'atenae no wɔ afe 2012 Ghana amansan ambatow mu maa George Kwame Aboagye a ɔfir Ɔman Demokrasi Mbrahyɛbagua Kuw. Ɔyɛ Ɔman Ho Dɔ Kuw Fofor (New Patriotic Party) no munyi.<ref name=":1" />
Wɔ afe 2000 mu no, Johnfiah dzii nkonyim wɔ amansan ambatow no mu dɛ mbrahyɛbaguanyi ma Ahanta Atɔe ambatow mpasua a ɔwɔ Ghana Atɔe Mantɔw mu. Odzii nkonyim wɔ Ɔman Ho Dɔ Kuw Fofor no tekiti do. Na nye ambatow mpasua no yɛ Mbrahyɛbagua nkongua akron (9) no fa wɔ nkongua duakron (19) a Ɔman Ho Dɔ Kuw Fofor no dzii wɔ saa ambatow no mu maa Ghana Atɔe Fam Mantɔw no mu. Ɔman Ho Dɔ Kuw Fofor no nyaa dodow no ara a ɔyɛ Mbrahyɛbagua nkongua eduokron akron (99) wɔ nkongua eduokron akron (200) mu.<ref>https://web.archive.org/web/20221116133229/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2000/index.php</ref>
Wɔdze amba 16,478 na ɛpaw no. Iyi nye amba a ɔfata a wɔtow no nyinara mu 60.90% yɛ pɛ. Ɔnyaa amba kyɛn William Cudjoe S. Kingsford a ofi Ɔman Demokrasi Mbrahyɛbagua Kuw, Joseph A. Eddie Mensah a ofi Nhyiam Nnyimpa Kuw mu, Joseph Kweku Arthur a ofi Nnipa Ɔman Nhyiam Kuw (People’s National Convention), Eva Parker a ofi Ɔman Nsakrae Kuw (National Reformed Party) na Joseph Jones Amoah a ofi Nkabom Ghana Kuw (United Ghana Movement). Iyinom nyaa amba 8,107, 1,358, 509, 416 na 170 wɔ ambatow a ɔfata a wɔtow no nyinara mu. Iyinom nye 30.00%, 5.00%, 1.90%, 1.50% na 0.06% yɛ pɛ wɔ ambatow a ɔfata a wɔtow nyinara mu.<ref>https://web.archive.org/web/20230104122516/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2000/western/209/index.php</ref>
== N'abrabɔ ==
Johnfiah awar a ɔwɔ mba enum (5). Ɔyɛ Kristonyi na ɔyɛ Methodist Asɔre no munyi.<ref name=":1" />
== Nhwɛdo ==
<references responsive="" />
[[Nkyekyεmu:Ghana Amanyɛnyi]]
[[Nkyekyεmu:Ghanafo]]
[[Nkyekyεmu:Ghana mbrahyɛbaguafo 2005-2009]]
[[Nkyekyεmu:Ghana mbrahyɛbaguafo 2009–2013]]
[[Nkyekyεmu:Ghana mbrahyɛbaguafo 2001-2005]]
6atwth166e4wsy4is0x4jz427huiu2a
Simon Atingban Akunye
0
992
51845
51344
2026-08-09T00:50:24Z
InternetArchiveBot
41
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
51845
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q97012334}}
'''Simon Atingban Akunye''' (wɔwoo no 2 [[Kwakwar]] 1954) yɛ Ghana amanyɛnyi.<ref>https://web.archive.org/web/20221206122956/http://staging.odekro.org/person/simon-atingban-akunye/</ref> Na ɔyɛ Ghana Aman a ɔtɔ do anan no Mbrahyɛbagua a ɔtɔ do enum no munyi, na ogyinaa Pusiga mantɔw ananmu wɔ Ghana Atsifi epue mantɔw mu.<ref name="ghanamps.com">https://web.archive.org/web/20210507182404/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=57</ref>
== Ɔbra ahyɛse na nwomasua ==
Wɔwoo Akunye wɔ [[Kwakwar]] da a ɔtɔ do ebien , afe 1954. Ɔyɛ obi a ofi Pusiga wɔ Upper East Region wɔ Ghana. Ɔyɛ ɔyarehwɛfo panyin a hɔn akyerɛw ne dzin wɔ ɔyarehwɛfo nwoma mu. Ɔnyaa nye ayarehwɛ adansedie kratsaa wɔ Nigeria. Eyi sii wɔ afe 1984 mu. Ɔsan nso wɔ Executive master’s degree wɔ Governance and Leadership mu wɔ Ghana Institute of Management na Public Administration. Ɔnyaa adansedie krataa no wɔ afe 2008 mu.<ref name="web.archive.org">https://web.archive.org/web/20160506210847/http://ghanamps.gov.gh/mps/details.php?id=57</ref>
== Edwuma ==
Akunye yɛ ayarehwɛfo panyin wɔ Akunye Nkaedzi Ayaresabea (Akunye Memorial Clinic).<ref name="web.archive.org"/>
== Amanyɛsɛm ==
Wɔdzii kan too aba ma Akunye kɔɔ mbrahyɛbagua mu wɔ National Democratic Congress tekiti do wɔ afe 2004 Ghana amansan abatow no mu.<ref>https://web.archive.org/web/20221206123014/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2004/parliament/uppereast/174/index.php</ref> Ɔtuu mmirika dii tumi a ɔtɔ do ebien wɔ afe 2008 mu a ɔdzii nkonyim.<ref>Ghana (2009). https://books.google.com/books?id=3t9BgPXw2OcC&q=ghana+gazette+2009 Government Printer.</ref> Nanso, ɔhweer National Democratic Congress primaries wɔ afe 2016. Ɔno ekyi no, ɔsii gyinae dɛ ɔbɛkɔ Independent wɔ afe 2016 Ghana mbrahyɛbagua abatow mu, nanso ɔhweer Pusiga atenaeɛ no maa Laadi Ayii Ayamba a ɔfir National Democratic Congress no mu.<ref>https://web.archive.org/web/20200713054238/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2016/parliament/uppereast/174/index.php</ref>
== Abatow a wɔyɛ ==
Wɔpaw Akunye sɛ mmarahyɛ baguani ma Pusiga mantɔɛ a ɔwɔ Upper East Region, Ghana wɔ afe 2004 Ghana amansan abatow no mu. Ɔdzii nkonyim wɔ National Democratic Congress tekiti do.<ref name="ghanaelections.peacefmonline.com">https://web.archive.org/web/20221206123011/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2004/uppereast/174/index.php</ref><ref name="Ghana 2005. p. 186">''Elections 2004; Ghana's Parliamentary and Presidential Elections. Accra: Electoral Commission of Ghana; Friedrich Ebert Stiftung. 2005. p. 186.''</ref> Na nye mansin no yɛ mbrahyɛbagua nkongua 9 no fa wɔ nkongua 13 a National Democratic Congress dzii wɔ saa abatow no mu maa Upper East Region no mu. National Democratic Congress dzii nkonyim kakraa bi a nye nyinara yɛ Mbrahyɛbagua nkongua 94 wɔ nkongua 230 mu.<ref>https://web.archive.org/web/20231106102817/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2004/president/index.php</ref> Wɔdze abatow 12,112 na ɛpaw no wɔ abatow 18,700 a ɔfata a wɔtow nyinara mu. Eyi nye abatow a ɔfata a wɔtow nyinara mu 64.8% yɛ pɛ. Wɔpaw no kyɛn Yahaya Seidu Awinaba a ofi Ɔman Ho Dɔ Kuw Foforo (NPP) no mu. Ɔnyaa amba 6,588 wɔ abatow a wɔtow nyinara mu. Eyi nye abatow a ɔfata a wɔtow nyinara mu 35.2% yɛ pɛ.<ref name="ghanaelections.peacefmonline.com"/><ref name="Ghana 2005. p. 186"/>
Wɔ afe 2008 mu no, wɔpaw no dɛ mbrahyɛbaguanyi wɔ ɔmantɔw koro no ara mu. Ɔdzii nkonyim wɔ National Democratic Congress tekiti do. Wɔdze amba 8,803 na ɛpaw no wɔ ambatow 15,684 a ɔfata a wɔtoeɛ nyinara mu. Eyi nye abatow a ɔfata a wɔtow nyinara mu 56.13% yɛ pɛ. Wɔpaw no kyɛn Azongo Peter Tasiri a ofi Peoples’ National Convention, Mohammed Imoro Asoko a ofi [[New Patriotic Party]] na Abugbila Daniel a ofi Convention People’s Party mu. Eyinom nyaa abatow 391, 5,021 na 1,469 wɔ abatow a wɔtow nyinara mu. Eyinom ney 2.49%, 32.01% ne 9.37% yɛ pɛ wɔ abatow a ɔfata a wɔtow nyinara mu.<ref>https://web.archive.org/web/20221206123009/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2008/uppereast/174/index.php</ref><ref>''Ghana Elections 2008. Ghana: Friedrich Ebert Stiftung. 2010. p. 114.''</ref>
== N'abrabɔ ==
Ɔyɛ Katoleknyi (Catholic) na wawar s ɔwɔ mba awɔtwe.<ref name="ghanamps.com"/>
== Nhwɛdo ==
[[Nkyekyεmu:Ghanafo]]
[[Nkyekyεmu:Ghana mbrahyɛbaguafo 2005-2009]]
[[Nkyekyεmu:Ghana mbrahyɛbaguafo 2009–2013]]
[[Nkyekyεmu:Ghana mbrahyɛbaguafo 2001-2005]]
tg9s1gss0nnogirx2d652mscg81c3f8
Simons Addai
0
994
51846
51345
2026-08-09T00:52:11Z
InternetArchiveBot
41
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
51846
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q96942634}}
'''Simons Addai''' yɛ Ghana amanyɛnyi na nwomasua ho nyimdzefo.[1] Ɔyɛ mbrahyɛbaguanyi ma Techiman Anafo mantɔw fir 7 [[Sanda]] 2009 kɔsi 6 [[Sanda]] 2013 wɔ National Democratic Congress tekiti do.<ref name=":0">https://web.archive.org/web/20250123173930/https://ghanamps.com/mps-by-year-group/details.php/?id=27&group=2462. ''www.ghanamps.com.'' Retrieved 4 July 2020.</ref><ref>https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Nkwaeso-MP-donates-GH-9-000-00-towards-local-clinic-project-220401. ''www.ghanaweb.com.'' 30 September 2011. Retrieved 4 July 2020.</ref>
== Ɔbra Ahyɛse Na Nwomasua ==
Wɔwoo Addai wɔ 14 [[Ebɔbira]] 1954.<ref>https://web.archive.org/web/20221202221958/http://staging.odekro.org/person/simons-addai/. ''staging.odekro.org.'' Retrieved 4 July 2020.</ref> Ɔfir Krobo-Techiman, Brong Ahafo Mantɔw mu wɔ Ghana. Ɔnyaa nye bachelor's degree (BEd) wɔ Cape Coast Esuapɔn (University of Cape Coast) mu wɔ afe 2003 mu.<ref name=":0" />
== Edwuma ==
Addai yɛ nwomasua ho ɔbenfo.[1] Ɔnye Ghana Nɛomasua Dwumadzibea yɛɛ edwuma dɛ Ɔhwɛfo Panyin ne ɔkyerɛkyerɛfo wɔ Bamiri LA JSS.<ref name=":0" />
== Amanyɛsɛm ==
=== 2004 Abatow ===
Wɔdzii kan paw Addai dɛ Ghana Ɔmanpanin Mmarahyɛ Bagua a ɔtɔ do anan a ɔfir aseɛ fir [[Sanda]] 2005 kɔsii [[Sanda]] 2009 no munyi.<ref>http://ghanamps.com/home/. ''ghanamps.com.'' Retrieved 6 July 2020.</ref> Wɔpaw no dɛ ɔmmɛgyina amansin no ananmusifo wɔ afe 2004 Ghana amansan abatow no mu. Wɔdze amba 27,803 na ɛpaw no wɔ ambatow 58,160 a wɔtow nyinara mu. Eyi nye amba a ɔfata a wɔtow nyinara mu 47.80% yɛ pɛ. Addai nyaa amba kyɛn Amadu Bermah Suleman a ofi Ɔmanfo Ɔman Nhyiam (People's National Convention) no mu, Prince Oduro-Mensah a ofi Ɔman Ho Dɔ Kuw Foforo (New Patriotic Party) no mu, Joshua Kwame Owusu Brempong a ofi Nhyiam no mu Nyimpa Kuw (Convention People's Party) no mu na Abdel Hamid Baba a ɔyɛ ɔkannyifo a ɔdze nye ho (an independent candidate).[5][6] Eyinom nyaa abatow 1,775, abatow 24,416, abatow 735 na abatow 3,431 wɔ abatow a ɔfata a wɔtow no nyinara mu.[5][6] Eyinom nye abatow a ɔfata a wɔtow nyinara mu 3.1%, 42.0%, 1.3% na 5.9% yɛ pɛ. Wɔpaw Addai wɔ National Democratic Congress tekiti do.<ref name="ghanaelections.peacefmonline.com">https://web.archive.org/web/20230425111705/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2004/brongahafo/62/index.php. ''Ghana Elections - Peace FM.'' Retrieved 2 August 2020.</ref><ref>''Elections 2004; Ghana's Parliamentary and Presidential Elections.'' Accra: Electoral Commission of Ghana; Friedrich Ebert Stiftung. 2005. p. 138.</ref> Na nye mansin no yɛ Mbrahyɛbagua nkongua du (10) fa wɔ Mbrahyɛbagua nkongua eduonu anan (24) a ɔwɔ hɔ nyinara mu ma Brong Ahafo mantɔw a ɔwɔ Ghana. Sɛ yɛka nye nyinara bom a, National Democratic Congress dzii nkonyim wɔ Mbrahyɛbagua ananmusifo kakraa bi 94 mu wɔ nkongua 230 a ɔwɔ Mbrahyɛbagua a ɔtɔ do anan (4) a ɔwɔ Ghana man a ɔtɔ do anan (4) no mu.<ref>https://www.fact-checkghana.com/statistics-presidential-parliamentary-election-results/. ''Fact Check Ghana.'' 10 August 2016. Retrieved 2 August 2020.</ref><ref>https://web.archive.org/web/20240925092157/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2004/brongahafo/index.php. ''Ghana Elections - Peace FM.'' Retrieved 2 August 2020.</ref>
=== 2008 Abatow ===
Addai yɛ mbrahyɛbaguanyi ma Techiman Anafo mantɔw fir 7 [[Sanda]] 2009 kɔsi 6 [[Sanda]] 2013 wɔ National Democratic Congress tekiti do.<ref name=":0" /> Entsi ɔgyinaa amansin no ananmu wɔ Ghana man a ɔtɔ do anan no Mbrahyɛbagua a ɔtɔ do enum (5) no mu.<ref name="Peace FM. 2020">https://web.archive.org/web/20230423222837/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2008/brongahafo/62/index.php. ''Ghana Elections - Peace FM.'' Retrieved 2 August 2020.</ref><ref name="Ghana 2010. p. 57">''Ghana Elections 2008.'' Ghana: Friedrich Ebert Stiftung. 2010. p. 57.</ref> Wɔpaw no wɔ afe 2008 Ghana amansan ambatow mu.<ref name="ghanaelections.peacefmonline.com"/> Ɔnyaa amba 28,586 wɔ ambatow 56,478 a ɔfata a wɔtow wɔ afe 2008 Ghana Mbrahyɛbagua ambatow no mu.<ref name=":0" /><ref>https://web.archive.org/web/20230423222837/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2008/brongahafo/62/index.php. ''Ghana Elections - Peace FM.'' Retrieved 4 July 2020.</ref> Eyi nye ambatow a ɔfata a wɔtow nyinara mu 50.61% yɛ pɛ.[9][10] Wɔpaw no kyɛn Prince Yaw Donyina a ofi Ɔman Ho Dɔ Kuw Foforo (New Patriotic Party) no mu, Amoah David Dumah a ofi Ɔmanfo Ɔman Nhyiam (People's National Convention) no mu, Lale David Den a ofi Democratic Freedom Party no mu na Daniel Mensah a ofi Nhyiam no mu Nnipa Kuw (Convention People's Party) no mu. Eyinom nyaa amba 26,829, amba 633, amba 165 na amba 265 wɔ ambatow a ɔfata a wɔtow nyinara mu. Eyinom nye 7.50%, 1.12%, 0.29% na 0.47% yɛ pɛ. Wɔ saa ambatow no mu no, National Democratic Congress nyaa Mbrahyɛbagua nkongua dodow 114 wɔ nkongua 230 a ɔwɔ Mbrahyɛbagua a ɔtɔ do enum (5) a ɔwɔ Ghana man a ɔtɔ do anan (4) no mu.<ref name="Peace FM. 2020"/><ref name="Ghana 2010. p. 57"/>
== N'abrabɔ ==
Addai awar a ɔwɔ mba ebiasa. Ɔyɛ Kristoni, sɛ yɛbɛka no pɛpɛɛpɛ a, Adventistnyi.<ref name=":0" />
== Nhwɛdo ==
[[Nkyekyεmu:Ghanafo]]
[[Nkyekyεmu:Ghana mbrahyɛbaguafo 2005-2009]]
[[Nkyekyεmu:Ghana mbrahyɛbaguafo 2009–2013]]
[[Nkyekyεmu:Ghana mbrahyɛbaguafo 2001-2005]]
1r5fpr4ey0uxeaf6zli8l7krpitwfqj
Stephen Yakubu
0
1014
51847
51206
2026-08-09T00:56:59Z
InternetArchiveBot
41
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
51847
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q97035229}}
'''Stephen Yakubu''' yɛ Ghana amanyɛnyi na ɔman ananmusinyi. Nna ɔyɛ Ghana ananmusinyi wɔ Morocco na ɔyɛɛ mbrahyɛbaguanyi maa Binduri Ambatow Mpasua a ɔwɔ Etsifi Epue Mantɔw mu wɔ Ghana.<ref name=":0">https://web.archive.org/web/20210507194441/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=240. ''ghanamps.com.'' Retrieved 7 July 2020.</ref><ref name=":1">https://web.archive.org/web/20221212120827/http://staging.odekro.org/person/stephen-yakubu/. ''staging.odekro.org.'' Retrieved 7 July 2020.</ref> Mprempren yi dze, ɔyɛ Etsifi Epue Mantɔw ananmusinyi na ɔsan yɛ Apaamu Ahobambɔ Bagua no Tsitsenanyi.<ref>https://www.myjoyonline.com/government-committed-to-compliance-with-mining-laws-upper-east-regional-minister/. ''www.myjoyonline.com.'' Retrieved 19 May 2021.</ref>
== Ɔbra Ahyɛse na Nwomasua ==
Wɔwoo Stephen Yakubu wɔ [[Esusow Aketseaba]] 25, 1966 wɔ Gotisaliga-Binduri wɔ Etsifi Epue Mantɔw mu. Onyaa n'abɔdzin BSc wɔ Dwumadzi Nhyehyɛɛ mu wɔ Kwame Nkrumah Abɔdzenyansapɛ na Abaɛfor Mfir Suapɔn mu. Ɔsanee nyaa diploma abɔdzin a otsia ebien wɔ 'Information Systems' mu wɔ Thames Valley Esuapɔn Slough, a ɔwɔ Ngyiresi Aborɔkyirman mu.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
== Edwuma ==
Yakubu yɛ Mpontu Nhyehyɛɛ edwumayɛnyi, Adan ne nsii ho panyin na Ɔdodow Nhwehwɛmufo.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
== Amanyɛsɛm ==
Yakubu yɛ [[New Patriotic Party]](NPPnyi) mapa. Osii akan wɔ Binduri egua no ho wɔ NPP amanyɛkuw no ananmu. Nna ɔyɛ Ghana Amambu a ɔtɔ do anan (4) no mu na Mbrahyɛbagua a ɔtɔ do enum (5) no ne mbrahyɛbaguanyi. Onyaa amba 9,103 fii 18,050. Iyi gyina hɔ ma 50.43%.<ref>https://web.archive.org/web/20221212125931/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2008/uppereast/165/index.php. ''Ghana Elections - Peace FM.'' Retrieved 7 July 2020.</ref>
== N'abrabɔ ==
Ɔyɛ nankasa n'edwuma na ɔawar a ɔwɔ ba kor (1). Ɔyɛ Kristonyi na ɔnye Memenda Asɔrfo na wɔsom.<ref name=":0" />
== Nhwɛdo ==
[[Nkyekyεmu:Ghanafo]]
[[Nkyekyεmu:Ghana mbrahyɛbaguafo 2005-2009]]
[[Nkyekyεmu:Ghana mbrahyɛbaguafo 2009–2013]]
dbapngxa9hnjxbdg6jcwmzi6o2zzuop
Thomas Kwesi Nasah
0
1040
51848
51346
2026-08-09T00:59:07Z
InternetArchiveBot
41
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
51848
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q84413710}}
'''Thomas Kwesi Nasah''' (wɔwoo no [[Ebɔw]] 5, 1972) yɛ Ghana amanyɛnyi na Mbrahyɛ Bagua a ɔtɔ do esia (4) a ɔwɔ Ghana Amansin a ɔtɔ do anan (4) no munyi a ɔgyina Gushiegu Ambatow mpasua wɔ Etsifi (Northern) Mantɔw mu wɔ National Democratic Congress tekiti do.<ref name=":0">https://web.archive.org/web/20250124073603/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=2669</ref><ref name=":1">https://web.archive.org/web/20221226125026/http://staging.odekro.org/person/thomas-kwesi-nasah/</ref>
== Ɔbra Ahyɛase na Nwomasua ==
Wɔwoo Nasah wɔ [[Ebɔw]] 5, 1972. Ɔfir Zamamshiegu, kuro bi a ɔwɔ Ghana Etsifi Mantɔw mu. Owiee wɔ Salaga Ntoado Sukuu, Ghana na ɔnyaa nye GCE Ordinary Level wɔ afe 1992 mu.<ref name=":0" /><ref name=":1" />
== Edwuma ==
Nna Thomas yɛ edwumayɛfo (entrepreneur), okuafo (farmer ) na kuayɛfo (agriculturist). Na ɔsan nso ka Edwumayɛ Boayikuw (Business Committee), Boayikuw a ɔhwɛ Ohia a Wɔtew do ho Nhyehyɛe, Edwumayɛ na Adan ho (Committee on Poverty Reduction Strategy, Works and Housing).<ref name=":1" />
== Amanyɛsɛm ==
Nasah yɛ Ɔman Demokrasi Mbrahyɛ Bagua (NDC) no munyi. Wɔ afe 2012 mu no, ɔsii akan maa Gushiegu atenae no wɔ NDC mbrahyɛ bagua a ɔtɔ do esia (5) a ɔwɔ Ghana Amansin a ɔtɔ do anan (4) no tekiti do na ɔdzii nkonyim.<ref name=":0" /> Ɔhyɛɛ n’amanyɛsɛm edwuma ase wɔ afe 2009 mu ber a wɔka dɛ odzii nkonyim wɔ afe 2008 Ghana Amansan Ambatow mu maa nye ambatow mpasua no na wɔpaw no dɛ ɔmbɛyɛ Mbrahyɛ Bagua a ɔto do enum (5) wɔ Ghana Amansin a ɔtɔ do anan (4) munyi.<ref>https://web.archive.org/web/20200706232518/https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/republic/parliamentatian.php?ID=123</ref>
== N'abrabɔ ==
Nasah yɛ Kristonyi na ɔkɔ Pentekoste Asɔre. Wawar na ɔwɔ mba enum (5).<ref name=":0" /><ref name=":1" />
== Nhwɛdo ==
[[Nkyekyεmu:Ghana Amanyɛnyi]]
[[Nkyekyεmu:Ghanafo]]
[[Nkyekyεmu:Ghana mbrahyɛbaguafo 2005-2009]]
[[Nkyekyεmu:Ghana mbrahyɛbaguafo 2009–2013]]
[[Nkyekyεmu:Ghana mbrahyɛbaguafo 2013–2017]]
a7qmkh77fwq2f7wuxifm9ukkvdq2bzw
Umar Abdul-Razak
0
1050
51849
51709
2026-08-09T01:00:51Z
InternetArchiveBot
41
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
51849
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox officeholder
| name = Umar Abdul Razark
| alt =
| caption =
| order =
| office = Member of Ghanaian Parliament for [[Tolon (Ghana parliament constituency)|Tolon Constituency]]
| president =
| predecessor = [[Alhaji Abdulai Salifu]]
| successor = [[Wahab Wumbei Suhuyini]]
| office1 =
| term_start1 = 7 January 2005
| term_end1 = 6 January 2013
| president1 =
| predecessor1 =
| successor1 =
| birth_date = {{Birth date and age|1975|10|1|df=y}}
| birth_place = Lungbunga, [[Northern Region (Ghana)|Northern Region]] [[Ghana]])
| death_date =
| death_place =
| party = [[National Democratic Congress (Ghana)|National Democratic Congress]]
| other_party = <!--For additional political affiliations-->
| relations =
| children = 2
| alma_mater = [[University for Development Studies]]
| occupation = Politician
| profession = Agriculturalist
| cabinet =
| committees =
| portfolio =
| signature =
| signature_alt =
| website =
| footnotes =
}}
'''Umar Abdul Razak''' (wɔwoo no 1 [[Ɔbɛsɛ]] 1975) yɛ Ghananyi ɔkuayɛfo na na ɔyɛ ɔkyerɛkyerɛfo wɔ Tolon Senior High school.<ref name="ghanamps.com">https://web.archive.org/web/20210506133536/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=19. ''www.ghanamps.com.'' Retrieved 9 July 2020.</ref> Na ɔyɛ mbrahyɛbaguanyi nso ma Tolon mantɔw a ɔwɔ Ghana Etsifi Mantɔw mu.<ref>https://www.businessghana.com/. ''BusinessGhana.'' Retrieved 9 July 2020.</ref>
== Ɔbra Ahyɛse Na Nwomasua ==
Wɔwoo Abdul-Razak wɔ [[Ɔbɛsɛ]] 1, 1975. Ɔfir Lungbunga wɔ Ghana Etsifi fam mantɔw mu.Ɔnyaa Bachelor of Science Degree wɔ Renewable mu wɔ Esuapɔn mu maa nkɔdo ho adzesua (University for Development Studies).<ref name="ghanamps.com"/>
== Amanyɛsɛm ==
Ɔyɛ National Democratic Congress no munyi. Na ɔyɛ Ghana Aman a ɔtɔ do anan no mbrahyɛbagua a ɔtɔ do anum no muni sɛ Ɔman Demokrasi Mbrahyɛbagua no anamusinyi.<ref>[https://www.graphic.com.gh/news/politics/can-npp-retain-the-tolon-constituency-seat.html https://www.graphic.com.gh/news/politics/can-npp-retain-the-tolon-constituency-seat.htmlhttps://www.graphic.com.gh/news/politics/can-npp-retain-the-tolon-constituency-seat.html]. ''Graphic Online.'' Retrieved 9 July 2020.</ref> N'amanyɛsɛm edwuma hyɛɛ ase ber a ɔsii akan wɔ afe 2004 Ghana amansan abatow mu na ɔnyaa abatow a nye nyinara yɛ 19, 123 na ɔnam do kuraa atsenae no mu maa National Democratic Congress.<ref>https://www.modernghana.com/news/1008742/npp-primaries-alhaji-habib-iddrisu-to-win-tolon.html. ''Modern Ghana.'' Retrieved 9 July 2020.</ref> Ɔsan sii akan wɔ n’ahengua no ho wɔ afe 2008 Ghana amansan abatow mu na ɔdzii nkonyim a nye nyinara yɛ 17,356 abatow a nye nyinara yɛ ɔha mu nkyekyɛmu 50.02%.<ref>Peace FM. https://web.archive.org/web/20221207113252/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2008/parliament/northern/157/index.php. ''Ghana Elections - Peace FM.'' Retrieved 9 July 2020.</ref> Ɔdzii nkogu wɔ afe 2012 Ghana amansan abatow mu wɔ [[New Patriotic Party]] no munyi bi a ɔpɛ dɛ ɔyɛ, Wahab Suhiyinu Wumbei.<ref>https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/NPP-MP-aspirant-donates-to-Tolon-Constituency-696815. ''www.ghanaweb.com.'' 31 October 2018. Retrieved 9 July 2020.</ref>
== Na'brabɔ ==
Razak yɛ Islam Nyamesomnyi (Nkramonyi) na wawar na ɔwɔ mba ebien.<ref name="ghanamps.com"/>
== Mboaedze ==
{{INTERWIKI|Q97012427}}
[[Nkyekyεmu:Ghanafo]]
[[Nkyekyεmu:Ghana mbrahyɛbaguafo 2005-2009]]
[[Nkyekyεmu:Ghana mbrahyɛbaguafo 2009–2013]]
[[Nkyekyεmu:Ghana mbrahyɛbaguafo 2001-2005]]
actdlatb5pj4n5es1mayyxnxvvqhrn4
Yaw Baah
0
1080
51850
49014
2026-08-09T01:05:48Z
InternetArchiveBot
41
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
51850
wikitext
text/x-wiki
{{Databox|item=Q96884017}}
'''Yaw Baah''' (wɔwoo no 17 [[Ɔberɛfɛw]] 1959) ɔyɛ mbranyimfo na Ghana amanyɛnyi<ref name="Unnamed-20230319094751">https://web.archive.org/web/20160506161553/http://ghanamps.gov.gh/mps/details.php?id=268</ref>. Na ɔyɛ Mbrahyɛbaguanyi a ogyinaa Kumawu Bagua anan mu wɔ [[Esuantse Mantɔw( Ashanti Region, Ghana)|Esuantse Mantɔw]] mu wɔ Ghana Mbrahyɛbagua a ɔtɔ do anan na enum mu.<ref name="Unnamed-20230319094751"/><ref name="Unnamed_2-20230319094751">https://web.archive.org/web/20221206145123/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2004/ashanti/23/index.php</ref><ref name="Unnamed_3-20230319094751">''Elections 2004; Ghana's Parliamentary and Presidential Elections. Accra: Electoral Commission of Ghana; Friedrich Ebert Stiftung. 2005. p. 124.''</ref> Ɔyɛ Ɔman Ho Dɔ Kuw Foforo (NPP) no mu nyi.<ref name="Unnamed-20230319094751"/><ref name="Unnamed_4-20230319094751">https://web.archive.org/web/20210507140919/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=268</ref><ref>https://www.graphic.com.gh/news/politics/yaw-baah-appointed-ceo-of-minerals-income-investment-fund.html</ref><ref>https://www.businessghana.com/</ref><ref>https://dailyguidenetwork.com/yaw-baah-gets-top-post/</ref>
== Ɔbra ahyɛse na nwomasua. ==
Wɔwoo Baah wɔ 17 [[Ɔberɛfɛw]] 1959. Ofri Kumawu, kurow bi a ɔwɔ Ashanti Mantɔw mu wɔ Ghana. Ɔkɔɔ skuul wɔ Ghana Esũapɔn a ɔwɔ Legon (University of Ghana, Legon) mu. Ɔwɔ Bachelor of Arts abɔdzin krataa wɔ Sikasɛm na Amanyɛsɛm mu wɔ skuulpɔn no mu. Onyaa abodzin krataa no wɔ afe 1986 mu. Ɔsanso kɔ skuul wɔ Lincoln's Inn a ɔwɔ London. Ofri hɔ no, onyaa Bachelor of Law wɔ afe 1997 mu.<ref name="Unnamed-20230319094751"/>
== Edwuma ==
Baah yɛ mbranyimfo wɔ n’edwuma mu. Na ɔyɛ Denwest Mbra ho Afotu Dwumadzibea a ɔwɔ London no kwankyerɛfo (Denwest Legal Consultancy Services in London).<ref name="Unnamed-20230319094751"/>
== Amanyɛsɛm ==
Baah yɛ New Patriotic Party(NPP) no mu nyi.<ref name="Unnamed-20230319094751"/> Ɔbɛyɛɛ mbrahyɛbaguanyi fitsi [[Sanda]] 2005 ber a ɔdaa no ho edzi dɛ odzii nkonyim wɔ Amansan Abatow mu wɔ [[Mumu]] 2004 mu.<ref name="Unnamed_2-20230319094751"/><ref name="Unnamed_3-20230319094751"/> Osii akan kodzi tum afe a ɔtɔ do ebien. Na ɔyɛ MP a ɔhwɛ Kumawu Bagua do wɔ [[Esuantse Mantɔw( Ashanti Region, Ghana)|Esuantse Mantɔw]] mu wɔ Ghana.<ref name="Unnamed-20230319094751"/><ref name="Unnamed_2-20230319094751"/><ref name="Unnamed_3-20230319094751"/><ref name="Unnamed_4-20230319094751"/><ref>https://www.graphic.com.gh/news/politics/yaw-baah-leads-npp-research-team.html</ref> Wɔ yii no dɛ Mbrahyɛbaguanyi maa dɛm mantɔw yi wɔ Ghana Republic a ɔtɔ do anan no Mbrahyɛbagua a ɔtɔ do anan na enum mu.<ref name="Unnamed_2-20230319094751"/><ref name="Unnamed_3-20230319094751"/><ref name="Unnamed_5-20230319094751">''Ghana Elections 2008. Ghana: Friedrich Ebert Stiftung. 2010. p. 62.''</ref><ref>https://web.archive.org/web/20221206143623/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2008/ashanti/23/index.php. ''Ghana Elections - Peace FM. Retrieved 2 August 2020.''</ref>
== Abatow ==
Wɔ yii Baah dɛ Mbrahyɛbaguanyi dzi ma Kumawu bagua a ɔwɔ [[Esuantse Mantɔw( Ashanti Region, Ghana)|Esuantse Mantɔw]] mu wɔ Ghana da a odzi kan wɔ afe 2004 Ghana amansan abatow no mu. Odzii nkonyim wɔ [[New Patriotic Party]] no tekiti do.<ref name="Unnamed_2-20230319094751" /><ref name="Unnamed_3-20230319094751" /> Na ne mansin no yɛ Mbrahyɛbagua nguar eduasa esia (36) no fa wɔ nguar eduasa akron (39) a Ɔman Ho Dɔ Kuw Fofor(NPP) no dze dzii nkonyim wɔ dɛm abatow no mu maa Esuantse Mantɔw no mu.<ref>https://www.fact-checkghana.com/statistics-presidential-parliamentary-election-results/</ref> [[New Patriotic Party]] nyaa Mbrahyɛbagua nguar ɔha na eduonu awɔtwe (128) wɔ nkongua ɔhanu eduasa (230) mu.<ref>https://web.archive.org/web/20231106102817/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2004/president/index.php</ref> Wɔdze abatow 19,223 na wɔ yii no wɔ abatow a ɔfata a wɔtow nyinara mu 27,477 mu. Iyi nye abatow a ɔfata a wɔtow nyinara mu 70% yɛ pɛ. Baah nyaa amba kyɛn George Amankwaa a ofi [[National Democratic Congress]], Kofi Adu Poku a ofi Convention People’s Party, Yaw Opoku Mensah a ofi Great Consolidated Popular Party na Patrick Osei Aboagye a ɔyɛ ɔkannyifo a ɔdze nye ho. Iyinom nyaa abatow 5,680, 1,831, 187 na 556 wɔ abatow a ɔfata a wɔtow no nyinara mu. Iyinom nye abatow a ɔfata a wɔtow nyinara mu 20.7%, 6.7%, 0.7% ne 2% yɛ pɛ.<ref name="Unnamed_2-20230319094751" /><ref name="Unnamed_3-20230319094751" />
Wɔ afe 2008 mu no, odzii nkonyim wɔ amansan abatow no mu wɔ [[New Patriotic Party]] tekiti do maa ɔmansin kor no ara.<ref name="Unnamed_5-20230319094751" /><ref name="Unnamed_6-20230319094751">https://web.archive.org/web/20221206143623/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2008/ashanti/23/index.php</ref> Na ne mansin no ka Mbrahyɛbagua nguar eduasa anan (34) a ɔwɔ nguar eduasa akron (39) a Ɔman Ho Dɔ Kuw Fofor (NPP) no dzii wɔ dɛm abatow no mu maa Ashanti Mantɔw no mu no ho.<ref>https://web.archive.org/web/20230807211816/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2008/ashanti/index.php</ref> [[New Patriotic Party]] no nyaa Mbrahyɛbagua nguar ɔha na eduonu akron (109) wɔ nguar ɔhanu eduasa (230) mu.<ref>https://web.archive.org/web/20230530120836/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2008/index.php</ref> Wɔdze abatow 15,217 na wɔ yii no wɔ abatow a ɔfata a wɔtow nyinara mu 26;980 mu. Iyi nye abatow a ɔfata a wɔtow nyinara mu 56.4% yɛ pɛ. Baah nyaa amba kyɛn Ohene Kwasi Agyemang a ofi National Democratic Congress, Yaw Opoku Mensah a ofi Democratic Freedom Party, Kofi Adu Poku a ofi Convention People’s Party na Dominic Oteng a ɔyɛ obi a ɔdze ne ho. Iyinom nyaa abatow a ɔfata a wɔtow no nyinara mu 4,278, 174, 191 ne 7,120. Iyinom nye 15.86%, 0.64%, 0.71 na 26.39% yɛ pɛ wɔ abatow a wɔtow nyinara mu.<ref name="Unnamed_5-20230319094751" /><ref name="Unnamed_6-20230319094751" />
== Nhwɛdo ==
[[Nkyekyεmu:Ghanafo]]
[[Nkyekyεmu:Ghana mbrahyɛbaguafo 2005-2009]]
[[Nkyekyεmu:Ghana mbrahyɛbaguafo 2009–2013]]
[[Nkyekyεmu:Ghana mbrahyɛbaguafo 2001-2005]]
6e2lev9g40seohlljjctqsy735bxv1n