راهنمای جامع فیزیک/فیزیک ماقبل تاریخ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="fa">
  <siteinfo>
    <sitename>ویکی‌کتاب</sitename>
    <dbname>fawikibooks</dbname>
    <base>https://fa.wikibooks.org/wiki/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.4</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">مدیا</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ویژه</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">بحث</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">کاربر</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">بحث کاربر</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ویکی‌کتاب</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">بحث ویکی‌کتاب</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">پرونده</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">بحث پرونده</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">مدیاویکی</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">بحث مدیاویکی</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">الگو</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">بحث الگو</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">راهنما</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">بحث راهنما</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">رده</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">بحث رده</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">کتاب‌آشپزی</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">بحث کتاب‌آشپزی</namespace>
      <namespace key="110" case="first-letter">ویکی‌کودک</namespace>
      <namespace key="111" case="first-letter">بحث ویکی‌کودک</namespace>
      <namespace key="112" case="first-letter">موضوع</namespace>
      <namespace key="113" case="first-letter">بحث موضوع</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">پودمان</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">بحث پودمان</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>راهنمای جامع فیزیک/فیزیک ماقبل تاریخ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20858</id>
    <revision>
      <id>134313</id>
      <parentid>85734</parentid>
      <timestamp>2026-05-28T09:50:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-31717-30</username>
        <id>28124</id>
      </contributor>
      <origin>134313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6688" sha1="ororjsuwqszbdo54wmw0b913780jrpu" xml:space="preserve">== مردمان اولیه از آسمان به عنوان قطب نما، ساعت و تقویم استفاده می‌کردند. طلوع و غروب خورشید به ترتیب نمایانگر شرق و غرب بود. صورتهای کره ماه، یک ماه را معین می‌نمود و ماه به همراه حرکت سالانه خورشید در آسمان تقویم را پدید می‌آورند. با شروع تبادلات تجاری میان فرهنگها، موقعیت ستارگان برای راهنمایی دریانوردان بکار گرفته شد. ==
آثار مشاهدات آسمان حتی از دوران ما قبل تاریخ، یعنی قبل از آغاز ثبت رخدادها بر جای مانده است. تصور می‌شود که سنگهای قائم یافته شده در برخی از نقاط اروپا، اولین رصدخانه‌ها باشند و این سنگها برای نشان دادن موقعیت خورشید و ماه در برخی از اوقات سال، نظیر اعتدالین، چیده و مرتب شده‌اند. احتمالاً مراسم مذهبی در این روزها برگزار می‌شد، هر چند که کاربرد دقیق سنگها به درستی معلوم نیست.

می‌توان نمونه برجسته سنگهای قائم ما قبل تاریخ را در استون هنج انگلیس یافت. این سنگها حول دایره‌ای چیده شده‌اند و ظاهراً بین سالهای دو هزار و دویست تا هزارو ششصد قبل از میلاد بر پا شده‌اند. خیابانی دراز به محلی منتهی می‌شود که خورشید به هنگام رسیدن به بالاترین نقطه آسمان (انقلاب تابستانی)، در روز به آنجا می‌رسد. از دیر باز استون هنج با مراسم بت‌پرستی آمیخته بوده است و هنوز آئینهای گرامی داشت انقلاب تابستانی در آنجا برگزار می‌شود.
اغلب، اخترشناسی اولین علم محسوب می‌شود. تقریباً همه تمدن‌های پیشین حرکات اجرام سماوی را مطالعه می‌کردند و از اندوخته دانششان برای تعیین زمان، تجارب و نظم دادن به زندگی روزمره بهره می‌گرفتند. این اولین کوشش برای درک نیروهای طبیعی و مهار آنها به سود بشر بود.
[[پرونده:Stonehenge back wide.jpg|270 px|بندانگشتی|استون‌هنج]]

== اعتقادات بابلیان ==
بابلیان تقویمشان را از روی رصد ماه که چرخه اش ۲۹٫۵ روز طول می‌کشد، ابداع کردند. تقویمهای بابلی که احتمالاً نخستین بار در ۳ هزار سال قبل از میلاد پدید آمدند، بر اساس ۱۲ ماه قمری بودند. بعد از هر دوره ۲۹ روزه، دوره‌ای ۳۰ روزه قرار داشت، و سال قمری ۳۵۴ روز بود. برای مساوی نمودن سال قمری و شمسی، که تغییر فصول را کنترل می‌کرد هر چند سال یکبار چند ماه دیگر به تقویم اضافه می‌شد.

بابلیان معتقد بودند که خدایان، خورشید، ماه، سیارات و ستارگان را در آسمان قرار داده‌اند و به دقت بر آنها نظارت می‌کنند. آنها دریافتند که سیارات در پهنه معینی از آسمان حرکت می‌کنند که به برج فلکی معروفند و الگوهای ستارگان این پهنه را به صور فلکی تقسیم نمودند. آنها همچنین مشاهدات خود را از کسوفها، شهابها، ستارگان دنباله دار ثبت کردند.

== مصریان ==
مصریان باستان توجه اندکی به حرکات سیارات داشتند و از ستاره‌شناسی تنها برای تعیین زمان استفاده می‌کردند. آنها اولین مردمانی بودند که تقویمی مبتنی بر سال شمسی ابداع نمودند. سال با طغیان رود نیل آغاز می‌شد که رخدادی سالیانه بود و برای جوامع زراعی مجاور کرانه‌اش اهمیتی حیاتی داشت. این طغیان با طلوع صبحدم ستاره شعرای یمانی، درخشانترین ستاره آسمان، مقارن بود.

== چینی‌ها ==
[[پرونده:تقویم چینی ها.jpeg|بندانگشتی|تقویم چینی‌ها]]
قدمت اخترشناسی چینی به ۴ هزار سال قبل از میلاد باز می‌گردد و چینی‌ها متقاعد شدند که حرکات خورشید، ماه و سیارات راهنمای پیشگویی آینده هستند. آنها به دقت آسمان را رصد نمودند و امروزه یاد داشتهای آنها درباره ستارگان دنباله دار و ابرنواخترها برای اخترشناسان کاربرد قابل ملاحظه‌ای دارد. آنها توجه خاصی به کسوف مبذول داشتند و می‌پنداشتند که بد یمن است. آنها تصور می‌نمودند که کسوف بر اثر خورده شدن خورشید توسط اژده‌ها ایجاد می‌شود و در خلال کسوف با کوبیدن قابلمه و ماهی تابه سعی می‌کردند آن جانور را فراری بدهند.

== تمدن مایا ==
مایایی‌ها که در خلال سالهای ۲۰۰۰ تا ۹۰۰ قبل از میلاد ساکن آمریکای جنوبی بودند، معتقد بودند که سیارات و ستارگان خدایانند. آنها برای رصد حرکات متغیر اجرام سماوی اهرامی بنا نهادند و تقویم شمسی دقیقی وضع نمودند. آنها همچنین با محاسباتی، وقوع خسوف و کسوف را پیش بینی می‌کردند.
سنگهای کارناک در فرانسه متعلق به ۲ هزار سال قبل از میلادند. ظاهراً از آنها برای شمردن ماههای قمری استفاده می‌شد.

== منابع ==
۱- کتاب فیزیک از آغاز تا امروز نوشته حسین جوادی چاپ دوم شهریور ۱۳۸۷ فصل اول و دوم

۲- هندبوک فیزیک ترجمه بهرام معلمی و فریبرز محمدی چاپ اول ۱۳۹۰

[[رده:راهنمای جامع فیزیک]]</text>
      <sha1>ororjsuwqszbdo54wmw0b913780jrpu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ویکی‌کتاب:میز تحریر</title>
    <ns>4</ns>
    <id>41152</id>
    <revision>
      <id>134312</id>
      <parentid>134271</parentid>
      <timestamp>2026-05-27T17:14:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>6433</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vote now in the 2026 U4C election */ بخش جدید</comment>
      <origin>134312</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24319" sha1="ejk7z8e6qlhhkk058cb4y2ggnn6oeex" xml:space="preserve">{| class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;background:transparent; width:100%; border: 2px ridge #A7D7F9; &quot;
|-
| colspan=2 style=&quot;vertical-align: top; background-color:#F0F2F5;text-align:center;font-size:9pt;border: 2px #A7D7F9;&quot;|
{{میان‌بر|وک:مت}}
[[تصویر:Polarstern library hg.jpg|left|200px|link=ویکی‌کتاب:میز تحریر]]
[[تصویر:Gnome-applications.svg|right|140px|link=ویکی‌کتاب:میز تحریر]]
'''ردکردن به:'''  [[#toc|فهرست بحث‌ها]] {{ن}} [[#below_toc|آغاز بحث‌ها]]{{ن}}[[#footer|پایین صفحه]]{{ن}}'''[{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit&amp;section=new}} افزودن بحث تازه]'''&lt;br/&gt;
{{Purge|پاکسازی میانگیر برای تازه‌کردن صفحه}}
----
&lt;big&gt;میز تحریر در ویکی‌کتاب، مکانی برای مطرح کردن سوالات عمومی، درخواست راهنمایی {{سخ}}و اظهار نظر از دیگر کاربران، و بحث بر سر مسایل مختلفی است که در ویکی‌کتاب اهمیت دارد.&lt;/big&gt;
|-
| style=&quot;vertical-align: top; background-color:#F6F6F6;font-size:9pt;&quot;|
&lt;div style=&quot;padding:1px 10px; text-align:right; font-size: 13pt; border-bottom:1px solid #A7D7F9; background:#E8F2F8; color:#534741;&quot;&gt;استفاده از این صفحه&lt;/div&gt;
*بحث‌های جدید را به '''انتهای''' این صفحه بیفزایید.
*'''[{{SERVER}}{{localurl:{{ns:project}}:میز تحریر|action=edit&amp;section=new}} برای افزودن بحث تازه اینجا کلیک کنید.]'''

&lt;div style=&quot;padding:1px 10px; text-align:right; font-size: 13pt; border-bottom:1px solid #A7D7F9; background:#E8F2F8; color:#534741;&quot;&gt;بایگانی&lt;/div&gt;
{{جعبه بایگانی|
[[/بایگانی۱|بایگانی۱]]{{*}}
[[/بایگانی۲|بایگانی۲]]{{*}}
[[/بایگانی۳|بایگانی۳]]{{*}}
[[/بایگانی۴|بایگانی۴]]{{*}}
[[/بایگانی۵|بایگانی۵]]{{*}}
[[/بایگانی۶|بایگانی۶]]{{*}}
[[/بایگانی۷|بایگانی۷]]{{*}}
[[/بایگانی۸|بایگانی۸]]{{*}}
[[/بایگانی۹|بایگانی۹]]{{*}}
[[/بایگانی۱۰|بایگانی۱۰]]{{*}}
[[/بایگانی۱۱|بایگانی۱۱]]{{*}}
[[/بایگانی۱۲|بایگانی۱۲]]{{*}}
[[/بایگانی۱۳|بایگانی۱۳]]{{*}}
[[/بایگانی۱۴|بایگانی۱۴]]{{*}}
[[/بایگانی۱۵|بایگانی۱۵]]{{*}}
[[/بایگانی۱۶|بایگانی۱۶]]{{*}}
[[/بایگانی۱۷|بایگانی۱۷]]{{*}}
[[/بایگانی۱۸|بایگانی۱۸]]{{*}}
[[/بایگانی۱۹|بایگانی۱۹]]{{*}}
[[/بایگانی۲۰|بایگانی۲۰]]{{*}}
[[/بایگانی۲۱|بایگانی۲۱]]{{*}}
[[/بایگانی۲۲|بایگانی۲۲]]
}}
&lt;inputbox&gt;
type=fulltext
bgcolor=transparent
prefix=ویکی‌کتاب:میز تحریر
break=no
searchbuttonlabel=جستجو در بایگانی‌های میز تحریر
&lt;/inputbox&gt;
|}
==ویکی‌کتاب فارسی بیست و یک ساله شد==
بیش از ۲۰ سال از راه‌اندازی ویکی‌کتاب فارسی می‌گذرد. پارسال [[ویکی‌کتاب:ستاد برگزاری بیستمین سالگرد ویکی‌کتاب|بیست‌سالگی]] آن را جشن گرفتیم. اکنون ویکی‌کتاب فارسی در رتبه ۱۶ هست و یکی از موفق‌ترین پروژه‌های پارسی بنیاد ویکی‌مدیا است. ویکی‌کتاب، یک پروژه مبتنی بر ویکی است که توسط سازمان ناسودبر بنیاد ویکی‌مدیا اداره می‌شود. البته همچنان مشکلاتی نیز پس از گذشت سال‌ها گریبان‌گیر ویکی‌کتاب است از جمله اینکه معیارهای سرشناسی در ویکی‎‌کتاب هنوز به طور دقیق مشحص نیست.  هنوز به دقت مشخص نشده است چه صفحه‌هایی سرشناسی کافی دارند و چه صفحه‌هایی سرشناسی ندارند. به طور کلی تا مشخص شدن معیارهای سرشناسی ویکی‌کتاب، بهتر است به کتاب های با موضوع سیاسی و اجتماعی که به مسائل روز می‌پردازند اجازه نشر ندهیم زیرا چنین کتاب هایی معمولا هدف آموزشی ندارند.
[[پرونده:TRABAJO COLABORATIVO.jpg|250px|بی‌قاب|وسط]]
در ویکی‌کتاب، ممکن است درباره یک موضوع چند کتاب مختلف وجود داشته باشد اما نوشتن داستان و سفرنامه در این وبگاه ممنوع است. تا حد امکان در صفحه‌های کتاب، از دادن پیوندهای بیرونی خودداری می‌شود. ایبوک یا کتاب الکترونیکی، پدیده‌ای کاملاً تازه‌است و انتظار می‌رود تا نظام آموزش و اطلاع‌رسانی را در ایران همانند سایر کشورها با دگرگونی‌هایی اساسی مواجه سازد. کتابخانه دیجیتال کتابخانه ای است که در آن اسناد و منابع به جای کاغذ یا سایر رسانه‌ها به صورت الکترونیکی ذخیره شده‌اند. به کتابخانه دیجیتال، کتابخانه آنلاین یا کتابخانه اینترنتی نیز می‌گویند. جستجو در این کتابخانه‌ها به مراتب آسان‌تر از کتابخانه‌های سنتی است. ویکی‌کتاب یک کتابخانه دیجیتال است که نسخه انگلیسی آن نزدیک به ۱۰۰ هزار صفحه مفید دارد ولی نسخه فارسی آن هنوز ۳ هزار و پانصد صفحه مفید دارد. 

پروژه ویکی‌کتاب اگرچه نسخه‌هایی به زبان‌های دیگر نیز دارد ولی هر زبان مستقل عمل میکند. این طور نیست که ویکی‌کتاب فارسی بر طبق سیاست‌ها و رهنمودهای آلمانی یا انگلیسی عمل کند. در [[ویکی‌کتاب:نظرخواهی/نویسنده کتاب|یکی از نظرخواهی‌ها (نظرخواهی برای تصمیم گرفتن درباره درج نام نویسنده یا نویسندگان)]] یک کاربر پیشنهاد داد از رهنمود ویکی‌کتاب انگلیسی استفاده کنیم (بگذریم که ویکی‌کتاب انگلیسی خود رهنمود مشخصی ندارد برای این منظور) اساسا نظرخواهی برای چیست؟ جامعه کاربری ویکی‌کتاب فارسی نظرش مهم نیست؟ در این خلاصه خواستم تأکید کنم ما در ویکی‌کتاب فارسی خودمان برای خودمان تصمیم میگیریم و چیزی را ترجمه نمیکنیم و اگر ترجمه ای انجام شود اول باید توسط کاربران همین ویکی [[ویکی‌کتاب:خودآموز/بحث و اجماع|تأیید یا تغییر داده شود]]. شایان ذکر است بخش نظرخواهی ویکی‌کتاب فارسی در سال ۱۳۹۲ راه‌اندازی شد تا کاربران بتوانند در تصمیم‌گیری‌های راهبردی مشارکت کنند.

در سال ۱۴۰۳ پروانه تمام فایل‌های بارگزاری شده اعم از نگاره، فایل صوتی، پی‌دی‌اف، ... از گنو (GFDL) به کریتیو کامنز (CC ویرایش چهارم) تغییر کرد و از آن پس، پروژه‌های ویکی‌مدیا دیگر از پروانه گنو استفاده نکردند. 
--[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] یکشنبه،۱۱ خرداد ۱۴۰۴، ساعت ۰۱:۱۳ (ایران) ۳۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۴۳ (UTC)

__NEWSECTIONLINK__
[[en:Wikibooks:Reading room/General]]

== شروع حمله اسرائیل به ایران ==
[[پرونده:Al-Tabieen school massacre 05.jpg|250px|بندانگشتی|چپ|اجساد تکه تکه شده نسل‌کشی فلسطین توسط نظامیان اسرائیلی]]
در ساعات اولیهٔ صبح روز ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ اسرائیل با چند فروند هواپیمای نظامی به ایران حمله کرد. در پی این حمله انفجارهایی در سراسر تهران گزارش شد، از جمله در نزدیکی پایگاه‌های نظامی و محله‌هایی که فرماندهان ارشد نظامی در آن سکونت داشتند. برخی از دولت‌ها، اسرائیل را به دلیل این حمله محکوم کردند. [[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] یکشنبه،۲۵ خرداد ۱۴۰۴، ساعت ۲۱:۳۴ (ایران) ۱۵ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۰۴ (UTC)

:پس از حدود دو هفته، جنگ متوقف شد. نکته جالب، ظهور افراد خائن (وطن‌فروشان) بود که از روش‌های مختلف در این مدت کوتاه با دشمن همکاری کردند و تعدادی از آن‌ها که شناسایی شدند به مجازات رسیدند. [[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] پنجشنبه،۵ تیر ۱۴۰۴، ساعت ۱۹:۳۷ (ایران) ۲۶ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۰۷ (UTC)
::{{شعر}}
::{{ب|{{نستعلیق|وطن بسوزد و من در خروش و جوش نباشم}}|{{نستعلیق|خدا کند که بمیرم وطن‌فروش نباشم}}}}
::{{پایان شعر}} [[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] جمعه،۱۳ تیر ۱۴۰۴، ساعت ۱۸:۲۱ (ایران) ۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۵۱ (UTC)

== موفق‌ترین پروژه‌های ویکی‌مدیا ==

به نظر می‌رسد ویکی‌سفر، ویکی‌کتاب، ویکی‌پدیا، ویکی‌نبشته و ویکی‌گفتاورد موفق‌ترین پروژه‌های پارسی باشند. [[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] دوشنبه،۹ تیر ۱۴۰۴، ساعت ۱۳:۴۸ (ایران) ۳۰ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۱۸ (UTC)

== قربانی قتل ناموسی ==

یک جوان هفده ساله در مشهد قربانی قتل ناموسی شد.  محمدجواد ایزانلو در خیابان رسالت به دلیل رابطه دوستی توسط یک پسر به قتل رسید. یک نوجوان دیگر به دلایل ناموسی دست به این قتل زد. اگر به ویکی‌پدیا نگاه کنید هیچ مقاله‌ای درباره این قتل پیدا نمی کنید اما در مورد قتل های ناموسی دیگر مثل قتل مونا حیدری در اهواز حتما مقاله ایجاد کرده‌اند. رویکرد فمینیستی در ویکی‌پدیای فارسی دلیل این موضوع است. [[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] شنبه،۱۴ تیر ۱۴۰۴، ساعت ۲۲:۰۷ (ایران) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۳۷ (UTC)

:در سال ۱۳۹۹ در زمین‌های کشاورزی اطراف روستای عباس‌آباد مشهد یک مرد ۳۸ ساله توسط خانواده دختر به دلیل ازدواج با دخترشان به قتل رسیده است ولی این هم مقاله‌ای در ویکی‌پدیا ندارد. گویا ویکی‌نویس‌های فارسی، فمنیست هستند و به مذاقشان خوش نمی‌آید! [[w:fa:قتل ناموسی در ایران|به ویکی‌پدیا بروید و خودتان ببینید]]. [[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] شنبه،۱۴ تیر ۱۴۰۴، ساعت ۲۲:۱۸ (ایران) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۴۸ (UTC)
:درود بر شما
:فکر نکنم برچسب زدن به ویکی پدیا و یک اندیشه (فمینیست) کار درستی باشد، اگر مقاله ای در این مورد نوشته نشده دلیلش میتواند رسانه ای نشدن این نام ها باشد. زیرا رسانه های زرد بیشتر بدنبال محتوای زرد میگردند و قتل یک مرد محتوای زرد نیست (مگر در مواردی عجیب).
:رسانه هم دلیلی است اما دلیلی دیگر وجود دارد به نام &quot;جامعه&quot; جامعه که به این اخبار اهمیت نمی‌دهد و بدنبال اصلاح نیست.
:پس بجای اینکه به یک اندیشه یا شخص برچسب زده شود بهتر است جامعه اصلاح شود تا بتواند هر چیز را اصلاح کند. شاید بعضی از اعضا فمینیست باشند اما هیچ قانون و منطقی اجازه برخورد با آن ها را نمیدهد.  [[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۳۸ (UTC)

== صفحه‌های ویژه ==

:پیوند به [[Special:SpecialPages|صفحه‌های ویژه]]
[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] دوشنبه،۱۶ تیر ۱۴۰۴، ساعت ۱۶:۲۲ (ایران) ۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۵۲ (UTC)

== نگاره‌هایی از همایش ویکی‌کتاب در اندونزی (آگست ۲۰۲۵) ==

[[پرونده:Dokumentasi WikiLatih WikiBuku Jember 2.jpg|250px|بی‌قاب|چپ]]
[[پرونده:Dokumentasi WikiLatih WikiBuku Makassar 2.jpg|250px|بی‌قاب|راست]]
{{سخ}}
--[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] سه‌شنبه،۱۴ مرداد ۱۴۰۴، ساعت ۱۲:۲۵ (ایران) ۵ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۵ (UTC)

== آبانگان روز نکوداشت آناهیتا ایزدبانوی آب‌ها ==

[[پرونده:Anahita Vessel, 300-500 AD, Sasanian, Iran, silver and gilt - Cleveland Museum of Art - DSC08130.JPG|بندانگشتی|راست|نگاره‌ای از آناهیتا بر روی کوزه‌ای باستانی]]
[[پرونده:Fuman anahita.jpg|500px|بندانگشتی|چپ|تندیسی از ایزدبانو آناهیتا]] [[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] شنبه،۱۷ آبان ۱۴۰۴، ساعت ۱۲:۴۵ (ایران) ۸ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۱۵ (UTC)
==شب یلدا (۲۱ دسمبر)==
شب یلدا یا شب چله یکی از کهن‌ترین جشن‌های ایرانی است که هر سال با فرا رسیدن بلندترین شب سال برگزار می‌شود. مراسم شب یلدا از غروب آفتاب ۳۰ آذر آغاز شده و تا طلوع آفتاب ۱ دی ادامه می‌یابد. در این شب، ایرانیان میوه‌ها و خشکبار مانند انار، هندوانه و خرمالو را آماده کرده و در دورهمی دوستانه می‌خورند؛ این میوه‌ها نمادی از زندگی، انرژی و امید هستند. در برخی مناطق اعتقاد بر این است که چهل نوع خوراکی باید در مراسم شب چله آماده باشد. رنگ قرمز این میوه‌ها نماد رنگ‌های سرخ سپیده‌دم و تابش زندگی است.
&lt;div style=&quot;font-size:large&quot;&gt;
[[پرونده:Flickr_-_Government_Press_Office_(GPO)_-_Pomegranate_Fruits.jpg|350px|بندانگشتی|چپ|شب یلدا خجسته باد]]
* {{رنگی|آبی}}Happy Yalda Night{{رنگی/پ}} 
* {{رنگی|سبز}}Feliz Yaldá{{رنگی/پ}}
* {{رنگی|زرد}}С Ялда{{رنگی/پ}}
* {{رنگی|قرمز}}جه ژنی شەوی یەڵدا{{رنگی/پ}}
* {{رنگی|خاکستری}}Yelda gece mübarək olsun{{رنگی/پ}}
* {{رنگی|بنفش}}یلدا گئجه‌سی موبارك اولسون{{رنگی/پ}}
* {{رنگی|قرمز}}Шáби Ялдó Мoбаpаc{{رنگی/پ}}
&lt;/div&gt;
--[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] جمعه،۲۸ آذر ۱۴۰۴، ساعت ۱۲:۲۲ (ایران) ۱۹ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۵۲ (UTC)

== ویکی‌کتاب‌های برتر (۲۰۲۵ میلادی)==
همانطور که در جدول زیر نشان داده شده است نسخه‌های ویکی‌کتاب به زبان‌های مختلف از نظر کمی به سرعت در حال رشد هستند به گونه‌ای که ویکی‌کتاب انگلیسی نزدیک به ۱۰۰ هزار صفحه دارد. اعداد نوشته شده در جدول بر حسب هزار صفحه است.
[[پرونده:Wikibooks-logo-fa2.svg|200px|بندانگشتی|چپ|ویکی‌کتاب]]
{|class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! نام ویکی‌کتاب!! ۲۰۲۴ میلادی!! ۲۰۲۵ میلادی
|-   
| انگلیسی
|۹۷
|۹۸
|-   
| مجاری
|۳۹
|۴۵
|-   
| آلمانی
|۳۱
|۳۳
|-   
| فرانسوی
|۱۹
|۲۱
|-   
| ایتالیایی
|۱۶
|۱۹
|-   
| ژاپنی
|۱۴
|۱۷
|-   
| پرتغالی
|۱۳
|۱۳
|-  
| اسپانیایی
|۹
|۹
|-  
| هلندی
|۹
|۹
|-   
| اندونزیایی
|۵
|۵
|-   
| فارسی
|۳
|۳
|}
--[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] دوشنبه،۱ دی ۱۴۰۴، ساعت ۰۱:۲۴ (ایران) ۲۱ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۵۴ (UTC)

==جشن سده (۳۰ جنوئری)==
[[پرونده:Sadeh Festival in Shiraz 2020-01-30 05.jpg|200px|بندانگشتی|چپ|جشن سده خجسته باد]]
'''سد به سده، سی به گله پنجاه به نوروز'''
&lt;div style=&quot;font-size:large&quot;&gt;
* {{رنگی|سبز}}جشن سده خجسته باد{{رنگی/پ}} 
* {{رنگی|آبی}}Happy Sadeh{{رنگی/پ}} 
* {{رنگی|زرد}}Ҷашни Сада Мoбаpаc{{رنگی/پ}}
* {{رنگی|قرمز}}Félicitations pour Sadeh{{رنگی/پ}}
* {{رنگی|سبز}}С Новым Содо{{رنگی/پ}}
* {{رنگی|بنفش}}bimbarek Sadeh{{رنگی/پ}}
&lt;/div&gt; [[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] جمعه،۱۰ بهمن ۱۴۰۴، ساعت ۲۰:۰۵ (ایران) ۳۰ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۳۵ (UTC)

== دفتر ==

برایخواندن [[ویژه:مشارکت‌ها/&amp;#126;2026-15272-03|&amp;#126;2026-15272-03]] ([[بحث کاربر:&amp;#126;2026-15272-03|بحث]]) ۱۰ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۳۱ (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Upcoming deployment of CampaignEvents extension to Wikibooks&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;
Hello everyone,

We are writing to inform you that the [[mw:Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] will be deployed to all Wikibooks projects during the week of '''23 March 2026'''.
This follows last year’s broader rollout across Wikimedia projects. We realized that Wikibooks was not included at the time, and we’re now addressing that to ensure consistency across all communities.

The CampaignEvents extension provides tools to support event and campaign organization on-wiki, including features like on-wiki event registration and collaboration lists(global event list).

We welcome any questions, feedback, or concerns you may have. We are also happy to support anyone interested in trying out the tools. 
''Apologies if this message is not in your preferred language. If you’re able to help translate it for your community, please feel free to do so.''
&lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Udehb-WMF|Udehb-WMF]] ([[User talk:Udehb-WMF|بحث]]) ۱۹ مارس ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۲۲ (UTC)&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- پیام توسط کاربر:Udehb-WMF@metawiki با استفاده از فهرست در https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Udehb-WMF/sandbox/MM_target&amp;oldid=30284073 ارسال شده است --&gt;

== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==

Hello everyone,

This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as &lt;code&gt;Module:Itemgroup/list&lt;/code&gt;).

'''The Change:'''&lt;br /&gt;
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. 

We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.

'''What You Need To Do:'''&lt;br /&gt;
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.

'''Deadline:'''&lt;br /&gt;
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.

Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[کاربر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[بحث کاربر:MediaWiki message delivery|بحث]]) ۳ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۱۲ (UTC)
&lt;!-- پیام توسط کاربر:ZI Jony@metawiki با استفاده از فهرست در https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29941252 ارسال شده است --&gt;

== Request for comment (global AI policy) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}}
[[کاربر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[بحث کاربر:MediaWiki message delivery|بحث]]) ۲۶ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۰:۵۷ (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- پیام توسط کاربر:Codename Noreste@metawiki با استفاده از فهرست در https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30424282 ارسال شده است --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote now in the 2026 U4C election&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) ۲۷ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۱۴ (UTC)
&lt;!-- پیام توسط کاربر:Keegan (WMF)@metawiki با استفاده از فهرست در https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 ارسال شده است --&gt;</text>
      <sha1>ejk7z8e6qlhhkk058cb4y2ggnn6oeex</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>