ویکی‌کودک:آشنایی با بدن انسان/مقدمه

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="fa">
  <siteinfo>
    <sitename>ویکی‌کتاب</sitename>
    <dbname>fawikibooks</dbname>
    <base>https://fa.wikibooks.org/wiki/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.18</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">مدیا</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ویژه</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">بحث</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">کاربر</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">بحث کاربر</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ویکی‌کتاب</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">بحث ویکی‌کتاب</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">پرونده</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">بحث پرونده</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">مدیاویکی</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">بحث مدیاویکی</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">الگو</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">بحث الگو</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">راهنما</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">بحث راهنما</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">رده</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">بحث رده</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">کتاب‌آشپزی</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">بحث کتاب‌آشپزی</namespace>
      <namespace key="110" case="first-letter">ویکی‌کودک</namespace>
      <namespace key="111" case="first-letter">بحث ویکی‌کودک</namespace>
      <namespace key="112" case="first-letter">موضوع</namespace>
      <namespace key="113" case="first-letter">بحث موضوع</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">پودمان</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">بحث پودمان</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ویکی‌کودک:آشنایی با بدن انسان/مقدمه</title>
    <ns>110</ns>
    <id>17291</id>
    <revision>
      <id>134795</id>
      <parentid>67343</parentid>
      <timestamp>2026-09-08T07:40:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <origin>134795</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="560" sha1="68kh2xdhmhbjkym0k7cyyukqkc68y0k" xml:space="preserve">{{سرص||ویکی‌کودک:آشنایی با بدن انسان/قلب}}

بدن انسان دارای اعضا بسیاری می باشد که در اینجا سعی می کنیم با آن ها با زبانی نه سخت و پیچیده بلکه با زبانی ساده آشنا شویم.&lt;blockquote&gt;امیدوارم از این کتاب زیبا لذت ببرید.[[رده:آشنایی با بدن انسان]]&lt;/blockquote&gt;[[پرونده:Anatomical_Male_Figure_Showing_Heart%2C_Lungs%2C_and_Main_Arteries.jpg|بندانگشتی|150px|بدن انسان]]</text>
      <sha1>68kh2xdhmhbjkym0k7cyyukqkc68y0k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ویکی‌کودک:آشنایی با بدن انسان/روده کوچک</title>
    <ns>110</ns>
    <id>17306</id>
    <revision>
      <id>134796</id>
      <parentid>67352</parentid>
      <timestamp>2026-09-08T07:42:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <origin>134796</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="642" sha1="2q8dm6bqi0616wp2gel81r0q5q80cr3" xml:space="preserve">{{سرص|ویکی‌کودک:آشنایی با بدن انسان/ پانکراس|ویکی‌کودک:آشنایی با بدن انسان/راست روده}}

روده باریک بخشی از دستگاه گوارش است که از اثنی‌عشر تا ابتدای رودهٔ بزرگ (دریچه ایلئوسکال) کشیده شده است. روده باریک محل اصلی هضم و جذب غذا است.
[[رده:آشنایی با بدن انسان]]
== نگارخانه ==
&lt;gallery&gt;
 Image:Gray849.png|&lt;!--Lower half of right sympathetic cord.--&gt;
 Image:Gray1224.png|&lt;!--Topography of thoracic and abdominal viscera.--&gt;
&lt;/gallery&gt;</text>
      <sha1>2q8dm6bqi0616wp2gel81r0q5q80cr3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی</title>
    <ns>110</ns>
    <id>18241</id>
    <revision>
      <id>134802</id>
      <parentid>108050</parentid>
      <timestamp>2026-09-08T09:09:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* صفحات خاص */</comment>
      <origin>134802</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12219" sha1="tmdhu5rej61vnbbilsi57di3ddzy3wk" xml:space="preserve">{{وضعیت|75%}}
__NOTOC__
== درباره کتاب ==
[[File:The_Elements.png|right|267x267px]] '''به ویکی کودک، بخش عناصر شیمیایی خوش آمدید.'''

مخاطبان این عنوان، کودکان بین ۸ تا ۱۲ سال می باشند. عنوان بخش‌ها شامل عناصر شیمیایی است که ممکن است کودکان به آن ها علاقه‌مند باشند یا آن ها را شنیده باشند. 

اگر تمایل دارید در تکمیل این پروژه با ما همکاری کنید به یاد داشته باشید که برای کودکان تدارک دیده شده است؛ همان قدر که صحت مطالب اهمیت دارد قابل فهم بودن آن‌ها نیز مهم است. به عنوان نویسنده بایستی روی مفاهیم دارای اهمیت بیشتر تمرکز کنید و از پرداختن به جزئیات غیر ضروری بپرهیزید. از اصطلاحات فنی تنها در صورت نیاز استفاده کنید و در جایی که می‌توانید از واژه‌های ساده استفاده کنید از واژه‌های مشکل استفاده نکنید.

در صورتی که در نوشتن این کتاب همکاری کرده‌اید می‌توانید اسم خود را به اسامی موجود در [[/نویسندگان/|این صفحه]] بیفزایید.
{| style=&quot;width:100%;&quot;

| style=&quot;width:50%; background-color:#ffffec; border:1px solid #faf9b2; padding:1em; padding-top:0.5em;&quot; |

== صفحات خاص  ==
* [[/جدول تناوبی/|جدول تناوبی عناصر]] [[پرونده:75%.svg]]
** [[/فهرست عناصر/|فهرست عناصر]] [[پرونده:75%.svg]]
* [[/مقدمه/|مقدمه]]  [[پرونده:75%25.svg|link=https://fa.wikibooks.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:75%25.svg]]
* [[/مقدمه‌ای بر عناصر/|مقدمه‌ای بر عناصر]] [[پرونده:75%.svg]]
* [[/واژه‌نامه/|واژه‌نامه واژه‌های پایه]] [[پرونده:100 percent.svg]]
===ماده===
* [[/ماده دور و بر شما است/|ماده هر چیزی است که دور و برتان می‌بینید]] [[پرونده:75%.svg]]
* [[/حالت‌های ماده/|حالت‌های ماده]] [[پرونده:50%.svg]]
** [[/جامد/|جامد]] [[پرونده:75%.svg]]
** [[/مایع/|مایع]] [[پرونده:75%.svg]]
** [[/گاز/|گاز]] [[پرونده:75%.svg]]
** [[/پلاسما/]] [[پرونده:50%.svg]]
* [[/محلول/]] [[پرونده:75%.svg]]
* [[/مخلوط/]] [[پرونده:25%.svg]]

===اتم===
* [[/مرور کلی/]] [[پرونده:100 percent.svg]]
* [[/ساختار/]] [[پرونده:25%.svg]]

===ملکول===
* [[/ملکول چیست؟/]] [[پرونده:50%.svg]]
* [[/نحوه تشکیل پیوندها/]] [[پرونده:25%.svg]]

| style=&quot;width:50%; background-color:#eeffee; border:1px solid #99ff99; padding:1em; padding-top:0.5em; vertical-align:top;&quot; |

==همکاری==
* [[/نویسندگان/]]
* [[/همکاری کردن/]]
===ایجاد یا درخواست برای ایجاد صفحه===
شما اگر دوست داشته باشید می‌توانید برای یک موضوع یا یک عنصر صفحه‌ای جدید ایجاد کنید. در این صورت می‌توانید صفحه [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/همکاری کردن|همکاری کردن]] را بخوانید.

===نوشته‌های خرد===

برای قسمت‌هایی از نوشته که خرد است از [[الگو:الگوی خرد]] استفاده کنید.
{{جعبه پیوند به پروژه‌های خواهر|نویسنده=no|ویکی‌واژه=عنصر|ویکی‌گفتاورد=آهن|ویکی‌نبشته=no|ویکی‌انبار=Chemical element|ویکی‌خبر=no|ویکی‌گونه=no|ویکی‌سفر=no}}

|}
{| style=&quot;width:100%&quot;
| style=&quot;width:33%; vertical-align:top;&quot; |

== فهرست الفبایی عناصر ==
{| style=&quot;width: 100%; margin-right: auto; margin-left: auto;&quot;
||
* [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/آرسنیک|آرسنیک]] [[پرونده:75%25.svg|link=https://fa.wikibooks.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:75%25.svg]] 
* [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/آرگون|آرگون]] [[پرونده:75%25.svg|link=https://fa.wikibooks.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:75%25.svg]]  
* [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/آلومینیم|آلومینیم]] [[پرونده:75%25.svg|link=https://fa.wikibooks.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:75%25.svg]]  
* [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/آنتیموان|آنتیموان]] [[پرونده:75%25.svg|link=https://fa.wikibooks.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:75%25.svg]]  
||
* [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/آهن|آهن]] [[پرونده:75%25.svg|link=https://fa.wikibooks.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:75%25.svg]]  
* [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/اکسیژن|اکسیژن]] [[پرونده:75%25.svg|link=https://fa.wikibooks.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:75%25.svg]]  
* [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/باریم|باریم]] [[پرونده:75%25.svg|link=https://fa.wikibooks.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:75%25.svg]]  
* [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/برم|برم]] [[پرونده:75%25.svg|link=https://fa.wikibooks.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:75%25.svg]]  
||
* [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/بریلیم|بریلیم]] [[پرونده:75%25.svg|link=https://fa.wikibooks.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:75%25.svg]]  
* [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/بور|بور]] [[پرونده:75%25.svg|link=https://fa.wikibooks.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:75%25.svg]]  
* [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/بیسموت|بیسموت]] [[پرونده:75%25.svg|link=https://fa.wikibooks.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:75%25.svg]]  
* [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/پتاسیم|پتاسیم]] [[پرونده:75%25.svg|link=https://fa.wikibooks.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:75%25.svg]] 
||
* [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/پلاتین|پلاتین]] [[پرونده:75%25.svg|link=https://fa.wikibooks.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:75%25.svg]] 
* [[پلونیوم]] [[پرونده:75%25.svg|link=https://fa.wikibooks.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:75%25.svg]]
* [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/تنگستن|تنگستن]] [[پرونده:75%25.svg|link=https://fa.wikibooks.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:75%25.svg]]
* [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/تیتانیم|تیتانیم]] [[پرونده:75%25.svg|link=https://fa.wikibooks.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:75%25.svg]]
||
* [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/جیوه|جیوه]] [[پرونده:75%25.svg|link=https://fa.wikibooks.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:75%25.svg]]
* [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/رادون|رادون]] [[پرونده:75%25.svg|link=https://fa.wikibooks.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:75%25.svg]]
* [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/روی|روی]] [[پرونده:75%25.svg|link=https://fa.wikibooks.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:75%25.svg]]
* [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/سدیم|سدیم]] [[پرونده:75%25.svg|link=https://fa.wikibooks.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:75%25.svg]] 
||
* [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/سرب|سرب]] [[پرونده:75%25.svg|link=https://fa.wikibooks.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:75%25.svg]]
* [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/سیلیسیم|سیلیسیم]] [[پرونده:75%25.svg|link=https://fa.wikibooks.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:75%25.svg]]
* [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/طلا|طلا]] [[پرونده:75%25.svg|link=https://fa.wikibooks.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:75%25.svg]]
* [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/عناصر کمیاب|عناصر کمیاب]] [[پرونده:75%25.svg|link=https://fa.wikibooks.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:75%25.svg]]
||
* [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/فلوئور|فلوئور]] [[پرونده:75%25.svg|link=https://fa.wikibooks.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:75%25.svg]] 
* [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/فسفر|فسفر]] [[پرونده:75%25.svg|link=https://fa.wikibooks.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:75%25.svg]]
* [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/قلع|قلع]] [[پرونده:75%25.svg|link=https://fa.wikibooks.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:75%25.svg]]
* [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/کبالت|کبالت]] [[پرونده:75%25.svg|link=https://fa.wikibooks.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:75%25.svg]] 
||
* [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/کربن|کربن]] [[پرونده:75%25.svg|link=https://fa.wikibooks.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:75%25.svg]]  
* [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/کروم|کروم]] [[پرونده:75%25.svg|link=https://fa.wikibooks.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:75%25.svg]] 
* [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/کلر|کلر]] [[پرونده:75%25.svg|link=https://fa.wikibooks.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:75%25.svg]] 
* [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/کلسیم|کلسیم]] [[پرونده:75%25.svg|link=https://fa.wikibooks.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:75%25.svg]]
||
* [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/گوگرد|گوگرد]] [[پرونده:75%25.svg|link=https://fa.wikibooks.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:75%25.svg]]
* [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/لیتیم|لیتیم]] [[پرونده:75%25.svg|link=https://fa.wikibooks.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:75%25.svg]] 
* [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/مس|مس]] [[پرونده:100%25.svg|link=https://fa.wikibooks.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:75%25.svg]] 
* [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/منگنز|منگنز]] [[پرونده:75%25.svg|link=https://fa.wikibooks.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:75%25.svg]] 
||
* [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/منیزیم|منیزیم]] [[پرونده:75%25.svg|link=https://fa.wikibooks.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:75%25.svg]] 
* [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/نئون|نئون]] [[پرونده:75%25.svg|link=https://fa.wikibooks.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:75%25.svg]] 
* [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/نقره|نقره]] [[پرونده:75%25.svg|link=https://fa.wikibooks.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:75%25.svg]]
* [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/نیتروژن|نیتروژن]] [[پرونده:75%25.svg|link=https://fa.wikibooks.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:75%25.svg]]
||
* [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/نیکل|نیکل]] [[پرونده:75%25.svg|link=https://fa.wikibooks.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:75%25.svg]]
* [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/هلیم|هلیم]] [[پرونده:75%25.svg|link=https://fa.wikibooks.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:75%25.svg]]  
* [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/هیدروژن|هیدروژن]] [[پرونده:75%25.svg|link=https://fa.wikibooks.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:75%25.svg]] 
* [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/ید|ید]] [[پرونده:75%25.svg|link=https://fa.wikibooks.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:75%25.svg]]  [[رده: ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی]]
|}</text>
      <sha1>tmdhu5rej61vnbbilsi57di3ddzy3wk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/مقدمه</title>
    <ns>110</ns>
    <id>18242</id>
    <revision>
      <id>134797</id>
      <parentid>71750</parentid>
      <timestamp>2026-09-08T08:22:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>ابرابزار</comment>
      <origin>134797</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3889" sha1="t50rkqby5uzl7g3hkzda2ugkzbs0ipq" xml:space="preserve">= مقدمه =
[[File:GraphiteUSGOV.jpg|link=https://en.wikibooks.org/wiki/File:GraphiteUSGOV.jpg|right|thumb|350x350px|'''گرافیت.''' نوک مداد از گرافیت ساخته شده و گرافیت نیز از کربن ساخته شده است.]]
برای آن که با «عناصر شیمیایی» آشنا شوید، ابتدا باید با شیمی آشنا شوید. 

شیمی علم مواد و تغییرات درون آن هاست. متاسفانه، این تعریف، توضیح کاملی به شما نمی‌دهد و توضیح کامل همه چیز درباره شیمی، مدت‌ها وقت می‌گیرد. 

هر چیزی روی زمین، هر چیزی در منظومه شمسی، هر چیزی در کهکشان ما و به طور کلی هر چیزی در تمام جهان از ماده ساخته شده است. 

هر چیزی که ما قادر به احساسش هستیم، نوعی ماده می‌باشد. چه آن را ببینیم، چه بشنویم، چه بو کنیم، چه بچشیم و چه لمس کنیم. 

به طور کلی برای تعریف دقیق ماده، می‌توان گفت هر چیزی که فضایی را اشغال می‌کند (حجم دارد) و سنگینی می‌کند (در تعریف دقیق تر می‌توان گفت جرم دارد)، نوعی ماده است. 

مواد شامل '''عناصر شیمیایی''' می‌شوند که به نوعی کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند؛ بنابراین همه چیز از عناصر (که تعدادشان حدوداً ۱۱۸ تاست)، ساخته شده‌اند. 

بیشتر موادی که تا به حال دیده‌اید، از چند عنصر مختلف ساخته شده‌اند؛ مثلاً آب. البته موادی نیز وجود دارند که از بیش از یک نوع عنصر ساخته شده‌اند. به عنوان مثال، الماس کاملاً از یک عنصر شیمیایی ساخته شده است؛ عنصر [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/کربن|کربن]]. جالب است بدانید که گرافیت مغز مداد شما هم از کربن ساخته شده! علت تفاوت آن‌ها تفاوت در نوع چینش اتم‌های عنصر کربن است. 

مثال‌های دیگری از موادی که فقط یه عنصر شیمیایی دارند، هم هستند؛ مثلاً آلومینیوم یک قوطی نوشابه، طلای ۲۴ عیار، گاز هلیم درون بالن‌ها و ...  

البته موارد ذکر شده در بالا، کاملاً خالص نیستند و همیشه مقداری از عناصر دیگر به همراه طلا، آلومینیوم و ... وجود دارد.  

کربن، طلا، آلومینیوم و بیشتر عنصرهای دیگر، در طبیعت یافت می‌شوند. (ممکن است خالص باشند و ممکن است ناخالص باشند و برای جداسازی آن‌ها از هم مجبور به تجزیه شیمیایی آن‌ها باشیم که گاهی به راحتی به کمک گرما و الکتریسته این کار را انجام می‌دهیم) اما گروهی دیگر از عناصر به طور طبیعی یافت نمی‌شوند و فقط به صورت آزمایشگاهی وجود دارند.  

در مورد عناصر اطلاعات خیلی بیشتری نیز می‌توان به دست آورد که نیاز به تحقیق و بررسی زیاد دارد که ذکر همهٔ آن‌ها در این مقاله نمی‌گنجد. البته برای توضیحات بیشتر باید با برخی اصطلاحات بیشتر نیز آشنا شوید که سعی شده در صفحات دیگر در مورد آن‌ها توضیح داده شود.  
[[رده:ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی]]</text>
      <sha1>t50rkqby5uzl7g3hkzda2ugkzbs0ipq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>134798</id>
      <parentid>134797</parentid>
      <timestamp>2026-09-08T08:34:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <origin>134798</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3891" sha1="13bmxn14b0wxp9klv7gjvgmbv005wax" xml:space="preserve">= مقدمه =
[[File:GraphiteUSGOV.jpg|link=https://en.wikibooks.org/wiki/File:GraphiteUSGOV.jpg|right|thumb|350x350px|'''گرافیت.''' نوک مداد از گرافیت ساخته شده و گرافیت نیز از کربن ساخته شده است.]]
برای آن که با «عناصر شیمیایی» آشنا شوید، ابتدا باید با شیمی آشنا شوید. 

شیمی علم مواد و تغییرات درون آن هاست. متاسفانه، این تعریف، توضیح کاملی به شما نمی‌دهد و توضیح کامل همه چیز درباره شیمی، مدت‌ها وقت می‌گیرد. 

هر چیزی روی زمین، هر چیزی در منظومه شمسی، هر چیزی در کهکشان ما و به طور کلی هر چیزی در تمام جهان از ماده ساخته شده است. 

هر چیزی که ما قادر به احساسش هستیم، نوعی ماده می‌باشد. چه آن را ببینیم، چه بشنویم، چه بو کنیم، چه بچشیم و چه لمس کنیم. 

به طور کلی برای تعریف دقیق ماده، می‌توان گفت هر چیزی که فضایی را اشغال می‌کند (حجم دارد) و سنگینی می‌کند (در تعریف دقیق‌تر می‌توان گفت جرم دارد)، نوعی ماده است. 

مواد شامل '''عناصر شیمیایی''' می‌شوند که به نوعی کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند؛ بنابراین همه چیز از عناصر (که تعدادشان حدوداً ۱۱۸ تاست)، ساخته شده‌اند. 

بیشتر موادی که تا به حال دیده‌اید، از چند عنصر مختلف ساخته شده‌اند؛ مثلاً آب. البته موادی نیز وجود دارند که از بیش از یک نوع عنصر ساخته شده‌اند. به عنوان مثال، الماس کاملاً از یک عنصر شیمیایی ساخته شده است؛ عنصر [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/کربن|کربن]]. جالب است بدانید که گرافیت مغز مداد شما هم از کربن ساخته شده! علت تفاوت آن‌ها تفاوت در نوع چینش اتم‌های عنصر کربن است. 

مثال‌های دیگری از موادی که فقط یه عنصر شیمیایی دارند، هم هستند؛ مثلاً آلومینیوم یک قوطی نوشابه، طلای ۲۴ عیار، گاز هلیم درون بالن‌ها و ...  

البته موارد ذکر شده در بالا، کاملاً خالص نیستند و همیشه مقداری از عناصر دیگر به همراه طلا، آلومینیوم و ... وجود دارد.  

کربن، طلا، آلومینیوم و بیشتر عنصرهای دیگر، در طبیعت یافت می‌شوند. (ممکن است خالص باشند و ممکن است ناخالص باشند و برای جداسازی آن‌ها از هم مجبور به تجزیه شیمیایی آن‌ها باشیم که گاهی به راحتی به کمک گرما و الکتریسته این کار را انجام می‌دهیم) اما گروهی دیگر از عناصر به طور طبیعی یافت نمی‌شوند و فقط به صورت آزمایشگاهی وجود دارند.  

در مورد عناصر اطلاعات خیلی بیشتری نیز می‌توان به دست آورد که نیاز به تحقیق و بررسی زیاد دارد که ذکر همهٔ آن‌ها در این مقاله نمی‌گنجد. البته برای توضیحات بیشتر باید با برخی اصطلاحات بیشتر نیز آشنا شوید که سعی شده در صفحات دیگر در مورد آن‌ها توضیح داده شود.  
[[رده:ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی]]</text>
      <sha1>13bmxn14b0wxp9klv7gjvgmbv005wax</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/مقدمه‌ای بر عناصر</title>
    <ns>110</ns>
    <id>18249</id>
    <revision>
      <id>134803</id>
      <parentid>71784</parentid>
      <timestamp>2026-09-08T09:11:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>ابرابزار</comment>
      <origin>134803</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4625" sha1="7stmmuz8l69l2uilhvssh096r2nrtel" xml:space="preserve">== مقدمه‌ای بر عناصر ==
تمام جهان از ماده ساخته شده است. همین الان شما به وسیلهٔ مواد احاطه شده‌اید.

هوایی که تتفس می‌کنید، هر چیزی که می‌بینید، هر چیزی که می‌توانید بویش کنید، ماده است. صدایی که می‌توانید بشنوید، نیز از جابجایی مواد در گوش هایتان، به وجود می‌آید.

ماده هر چیزی است که فضایی را اشغال می‌کند و وزن دارد. دانشمندان می‌گویند ماده چیزی است که حجم و جرم داشته باشد. مواد، از ذرات سازنده ریزی به نام اتم تشکیل شده‌اند. خالص ترین حالت اتم، عنصر شیمیایی نامیده می‌شود. عناصر، چیزهایی هستند که به مواد، ویژگی‌های متفاوتی می‌دهند.

امروزه ما می‌توانیم اتم‌ها را با استفاده از ابزار خاصی به نام میکروسکوپ الکترونی ببینیم. یک میکروسکوپ الکترونی به ما این قابلیت را می‌دهد که چیزهایی را که میلیون‌ها بار کوچک‌تر از اجسامی هستند که ما می‌توانیم با میکروسکوپ‌های نوری قوی ببینیم، مشاهده کنیم.

بیشتر موادی که تا به حال دیده‌اید، از چند عنصر مختلف ساخته شده‌اند؛ مثلاً آب. البته موادی نیز وجود دارند که از بیش از یک نوع عنصر ساخته شده‌اند. به عنوان مثال، الماس کاملاً از یک عنصر شیمیایی ساخته شده است؛ عنصر [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/کربن|کربن]]. جالب است بدانید که گرافیت مغز مداد شما هم از کربن ساخته شده! علت تفاوت آن‌ها تفاوت در نوع چینش اتم‌های عنصر کربن است.

مثال‌های دیگری از موادی که فقط یه عنصر شیمیایی دارند، هم هستند؛ مثلاً آلومینیوم یک قوطی نوشابه، طلای ۲۴ عیار، گاز هلیم درون بالن‌ها، قالب آهنی نرده‌های یک باغ، ورقه‌های سربی که ساختمان سازها روی بام خانه‌ها به کار می‌برند.  

توجه: موارد ذکر شده در بالا، کاملاً خالص نیستند؛ زیرا فلزات همیشه اندکی ناخالصی نیز همراه خود دارند.  

عناصر زیادی به حالت خالص یافت نمی‌شوند. برخی عناصر شیمیایی مثل طلا و گوگرد، به طور طبیعی به شکل خالص پدید می‌آیند. هم چنین کربن در حالت الماس، ماده‌ای خالص است. اما بیشتر مواد از ترکیب چند عنصر به وجود می‌آیند. به عنوان مثال فرمول شیمیایی آب، H&lt;sub&gt;۲&lt;/sub&gt;O است. به این معنی که آب از ترکیب دو اتم [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/هیدروژن|هیدروژن]] و یک اتم [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/اکسیژن|اکسیژن]]، به وجود آمده است.  

مردم دوران باستان می‌دانستند که چگونه عنصر آهن را از اکسید آهن جدا کنند. آن‌ها اکسید آهن را که از حفاری در زمین، به دست آورده بودند، با زغال چوب گرم می‌کردند. اکسید آهن در ابتدا مرکب از دو عنصر است: عنصر آهن و عنصر اکسیژن. با گرم کردن آن، این عناصر جدا می‌شوند و عنصر اکسیژن به عنصر کربن موجود در زغال چوب می‌پیوندد و آهن خالص باقی می‌ماند.

[[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/جدول تناوبی عناصر|جدول تناوبی عناصر]]، جدولی است که انواع مختلف عناصر شیمیایی را که بر اساس ویژگی‌های مختلفشان، مرتب شده‌اند، نشان می‌دهد. بیشتر آن، سال‌ها قبل تکمیل شده است. ما ۹۱ عنصر را به طور طبیعی، یافت کرده‌ایم و حدود ۳۰ عنصر دیگر، مصنوعی هستند.

[[رده:ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی]]</text>
      <sha1>7stmmuz8l69l2uilhvssh096r2nrtel</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>134804</id>
      <parentid>134803</parentid>
      <timestamp>2026-09-08T09:12:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* مقدمه‌ای بر عناصر */</comment>
      <origin>134804</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4603" sha1="jw7peb29blglub24b2d4fef3vy8ctbc" xml:space="preserve">== مقدمه‌ای بر عناصر ==
تمام جهان از ماده ساخته شده است. همین الان شما به وسیلهٔ مواد احاطه شده‌اید.

هوایی که تتفس می‌کنید، هر چیزی که می‌بینید، هر چیزی که می‌توانید بویش کنید، ماده است. صدایی که می‌توانید بشنوید، نیز از جابجایی مواد در گوش هایتان، به وجود می‌آید.

ماده هر چیزی است که فضایی را اشغال می‌کند و وزن دارد. دانشمندان می‌گویند ماده چیزی است که حجم و جرم داشته باشد. مواد، از ذرات سازنده ریزی به نام اتم تشکیل شده‌اند. خالص ترین حالت اتم، عنصر شیمیایی نامیده می‌شود. عناصر، چیزهایی هستند که به مواد، ویژگی‌های متفاوتی می‌دهند.

امروزه ما می‌توانیم اتم‌ها را با استفاده از ابزار خاصی به نام میکروسکوپ الکترونی ببینیم. یک میکروسکوپ الکترونی به ما این قابلیت را می‌دهد که چیزهایی را که میلیون‌ها بار کوچک‌تر از اجسامی هستند که ما می‌توانیم با میکروسکوپ‌های نوری قوی ببینیم، مشاهده کنیم.

بیشتر موادی که تا به حال دیده‌اید، از چند عنصر مختلف ساخته شده‌اند؛ مثلاً آب. البته موادی نیز وجود دارند که از بیش از یک نوع عنصر ساخته شده‌اند. به عنوان مثال، الماس کاملاً از یک عنصر شیمیایی ساخته شده است؛ عنصر [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/کربن|کربن]]. جالب است بدانید که گرافیت مغز مداد شما هم از کربن ساخته شده! علت تفاوت آن‌ها تفاوت در نوع چینش اتم‌های عنصر کربن است.

مثال‌های دیگری از موادی که فقط یه عنصر شیمیایی دارند، هم هستند؛ مثلاً آلومینیوم یک قوطی نوشابه، طلای ۲۴ عیار، گاز هلیم درون بالن‌ها، قالب آهنی نرده‌های یک باغ، ورقه‌های سربی که ساختمان سازها روی بام خانه‌ها به کار می‌برند.  

توجه: موارد ذکر شده در بالا، کاملاً خالص نیستند؛ زیرا فلزات همیشه اندکی ناخالصی نیز همراه خود دارند.  

عناصر زیادی به حالت خالص یافت نمی‌شوند. برخی عناصر شیمیایی مثل طلا و گوگرد، به طور طبیعی به شکل خالص پدید می‌آیند. هم چنین کربن در حالت الماس، ماده‌ای خالص است. اما بیشتر مواد از ترکیب چند عنصر به وجود می‌آیند. به عنوان مثال فرمول شیمیایی آب، H&lt;sub&gt;۲&lt;/sub&gt;O است. به این معنی که آب از ترکیب دو اتم [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/هیدروژن|هیدروژن]] و یک اتم [[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/اکسیژن|اکسیژن]]، به وجود آمده است.  

مردم دوران باستان می‌دانستند که چگونه عنصر آهن را از اکسید آهن جدا کنند. آن‌ها اکسید آهن را که از حفاری در زمین، به دست آورده بودند، با زغال چوب گرم می‌کردند. اکسید آهن در ابتدا مرکب از دو عنصر است: عنصر آهن و عنصر اکسیژن. با گرم کردن آن، این عناصر جدا می‌شوند و عنصر اکسیژن به عنصر کربن موجود در زغال چوب می‌پیوندد و آهن خالص باقی می‌ماند.

[[ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/جدول تناوبی|جدول تناوبی]]، جدولی است که انواع مختلف عناصر شیمیایی را که بر اساس ویژگی‌های مختلفشان، مرتب شده‌اند، نشان می‌دهد. بیشتر آن، سال‌ها قبل تکمیل شده است. ما ۹۱ عنصر را به طور طبیعی، یافت کرده‌ایم و حدود ۳۰ عنصر دیگر، مصنوعی هستند.

[[رده:ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی]]</text>
      <sha1>jw7peb29blglub24b2d4fef3vy8ctbc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی/جدول تناوبی</title>
    <ns>110</ns>
    <id>18255</id>
    <revision>
      <id>134799</id>
      <parentid>91834</parentid>
      <timestamp>2026-09-08T08:58:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* پیشینه */</comment>
      <origin>134799</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6241" sha1="55a1sdue5il8jhtmoll8tsxvbumfk1h" xml:space="preserve">== جدول تناوبی عناصر ==
[[پرونده:Periodic table fa.svg|بدون قاب|650px|جدول تناوبی عناصر]]
{{سخ}}

== جدول تناوبی عناصر چیست؟ ==
اگرچه دانشمندان بسیاری از عناصر شیمیایی را می شناسند، مشخصات بیشتر آن ها مشابه هم است. بنابراین اگر آن ها را بر اساس مشخصاتشان گروه‌بندی کنیم، مطالعه و مقایسه آن ها با یکدیگر آسان می‌شود. استفاده از جدول تناوبی عناصر، راهی برای سازماندهی تمامی عناصر کشف شده است. در روزهای ابتدایی جدول تناوبی، این جدول به دو گروه دسته‌بندی شده بود: فلزات و نافلزات. ولی برخی عناصر شیمیایی وجود داشتند که هم خواص فلزی و هم خواص نافلزی از خود نشان می دادند. دانشمندان آن‌ها را، شبه فلزات نامیدند.

== پیشینه ==
===دوران ابتدایی===

===دوران دانشمند فرانسوی آنتوان لاوازیه===
در سال ۱۷۸۹ آنتوان لاوازیه فهرستی از ۳۳ عنصر شیمیایی را منتشر کرد. او این عنصرها را زیر نام‌های گازی، فلزی، نافلزی و خاکی دسته‌بندی کرده بود. سال‌ها بعد، دانشمندان دریافتند که بسیاری از عنصرها را می‌توان بسته به ویژگی‌های شیمیایی آنها، در دسته‌های سه‌تایی بخش‌بندی کرد. برای نمونه لیتیم، سدیم و پتاسیم را با هم در دستهٔ فلزهای واکنش‌پذیر نرم گذاشت. همچنین آن‌ها متوجه شدند که وقتی عنصرها را به ترتیب وزن اتمی دسته‌بندی می‌کند، وزن عنصر دوم (میانی) تقریباً برابر است با میانگین وزن عنصر پیش و پس از خود (عنصر اول و سوم). در سال ۱۸۵۷ دانشمندی توانست ارتباط‌هایی میان دسته‌های گوناگون فلزها به دست آورد. تا این دوره شیمی‌دانان گوناگون توانسته بودند ارتباط‌های گوناگونی میان دسته‌های کوچک عنصرها به دست آورند؛ اما هیچ‌یک جدول کلی ارائه نکرده‌بودند.
===دوران دانشمند فرانسوی دو شانکورتوآ===
در ۱۸۶۲ الکساندر-امیل بگویه دو شانکورتوآ یک زمین‌شناس فرانسوی یک نمای اولیه از جدول تناوبی را منتشر کرد و نام آن را «مارپیچ خاکی» یا «مارپیچ» گذاشت. او نخستین کسی بود که متوجه ویژگی‌های تناوبی عنصرها شد و آن‌ها را به ترتیب عدد اتمی از کمتر به بیشتر در یک استوانهٔ مارپیچ مرتب کرد. مقاله‌ای که او دربارهٔ جدول خود منتشر کرد، بیش از دانش شیمی، به مطالب مربوط به زمین‌شناسی پرداخته بود. برای همین تا پیش از جدول دیمیتری مندلیف توجه کمی را به خود جلب کرد.

در سال ۱۸۶۷ یک شیمیدان زادهٔ دانمارک به نام گوستاووس هنریکس یک جدول تناوبی مارپیچ پیشنهاد کرد. این جدول برپایهٔ طیف اتمی، وزن و شباهت‌های شیمیایی بود. جدول او به عنوان کاری «منحصربه‌فرد»، «درخور توجه» و البته «تودرتو و پیچیده» دانسته شد. چنین توصیفاتی مانع از شناسایی و پذیرش عمومی جدول او شد.

== دیمیتری مندلیف ==
[[پرونده:Mendeleev Photographische Gesellschaft 3.jpg|بندانگشتی|دیمیتری ایوانویچ مِندِلیف]]
استاد روس شیمی، دیمیتری مندلیف و شیمی‌دان آلمانی، ژولیوس لوتار میر، هر یک به صورت مستقل جدولی را به ترتیب در سال‌های ۱۸۶۹ و ۱۸۷۰ منتشر کردند. جدول مندلیف، نخستین نسخه از کار او بود؛ درحالی که جدولی که میر منتشر کرد، نسخهٔ گسترش یافتهٔ جدول پیشین او بود که در سال ۱۸۶۴ منتشر کرده بود. هر دو نفر، عنصرها را در ردیف‌ها و ستون‌ها به ترتیب وزن اتمی فهرست کرده بودند. در هر دو جدول در آغاز یک ستون یا ردیف، ویژگی‌های عنصرها به صورت مرتب تکرار می‌شد.

مندلیف در این جدول دو انتخاب مهم انجام داده بود که باعث شد تا جدول او مورد پذیرش عمومی قرار گیرد: نخست اینکه جای عنصرهایی را که هنوز شناسایی نشده بود، خالی گذاشته بود. مندلیف نخستین شیمی‌دانی نبود که چنین کرده بود، اما نخستین کسی بود که با توجه به ردپایی که از جدول داشت، جای عنصرها را پیش‌بینی کرده بود. عنصرهایی مانند گالیم و ژرمانیم عنصرهایی بودند که بعداً شناسایی شدند. انتخاب دوم مندلیف در جای‌گذاری و دسته‌بندی عنصرها بود، او گاهی ویژگی وزن اتمی را نادیده گرفته بود و به جای آن، عنصرها را با توجه به ویژگی‌های شیمیایی جای‌گذاری کرده بود. عنصرهایی مانند تلوریم و ید از این دست بودند. بعدها با پیشرفت علم معلوم شد که مندلیف نادانسته عنصرها را به ترتیب افزایش عدد اتمی مرتب کرده بود.

[[رده: ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی]]</text>
      <sha1>55a1sdue5il8jhtmoll8tsxvbumfk1h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>134800</id>
      <parentid>134799</parentid>
      <timestamp>2026-09-08T08:59:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* دیمیتری مندلیف */</comment>
      <origin>134800</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6326" sha1="226reccq3y58866l62s3f29kc227gpx" xml:space="preserve">== جدول تناوبی عناصر ==
[[پرونده:Periodic table fa.svg|بدون قاب|650px|جدول تناوبی عناصر]]
{{سخ}}

== جدول تناوبی عناصر چیست؟ ==
اگرچه دانشمندان بسیاری از عناصر شیمیایی را می شناسند، مشخصات بیشتر آن ها مشابه هم است. بنابراین اگر آن ها را بر اساس مشخصاتشان گروه‌بندی کنیم، مطالعه و مقایسه آن ها با یکدیگر آسان می‌شود. استفاده از جدول تناوبی عناصر، راهی برای سازماندهی تمامی عناصر کشف شده است. در روزهای ابتدایی جدول تناوبی، این جدول به دو گروه دسته‌بندی شده بود: فلزات و نافلزات. ولی برخی عناصر شیمیایی وجود داشتند که هم خواص فلزی و هم خواص نافلزی از خود نشان می دادند. دانشمندان آن‌ها را، شبه فلزات نامیدند.

== پیشینه ==
===دوران ابتدایی===

===دوران دانشمند فرانسوی آنتوان لاوازیه===
در سال ۱۷۸۹ آنتوان لاوازیه فهرستی از ۳۳ عنصر شیمیایی را منتشر کرد. او این عنصرها را زیر نام‌های گازی، فلزی، نافلزی و خاکی دسته‌بندی کرده بود. سال‌ها بعد، دانشمندان دریافتند که بسیاری از عنصرها را می‌توان بسته به ویژگی‌های شیمیایی آنها، در دسته‌های سه‌تایی بخش‌بندی کرد. برای نمونه لیتیم، سدیم و پتاسیم را با هم در دستهٔ فلزهای واکنش‌پذیر نرم گذاشت. همچنین آن‌ها متوجه شدند که وقتی عنصرها را به ترتیب وزن اتمی دسته‌بندی می‌کند، وزن عنصر دوم (میانی) تقریباً برابر است با میانگین وزن عنصر پیش و پس از خود (عنصر اول و سوم). در سال ۱۸۵۷ دانشمندی توانست ارتباط‌هایی میان دسته‌های گوناگون فلزها به دست آورد. تا این دوره شیمی‌دانان گوناگون توانسته بودند ارتباط‌های گوناگونی میان دسته‌های کوچک عنصرها به دست آورند؛ اما هیچ‌یک جدول کلی ارائه نکرده‌بودند.
===دوران دانشمند فرانسوی دو شانکورتوآ===
در ۱۸۶۲ الکساندر-امیل بگویه دو شانکورتوآ یک زمین‌شناس فرانسوی یک نمای اولیه از جدول تناوبی را منتشر کرد و نام آن را «مارپیچ خاکی» یا «مارپیچ» گذاشت. او نخستین کسی بود که متوجه ویژگی‌های تناوبی عنصرها شد و آن‌ها را به ترتیب عدد اتمی از کمتر به بیشتر در یک استوانهٔ مارپیچ مرتب کرد. مقاله‌ای که او دربارهٔ جدول خود منتشر کرد، بیش از دانش شیمی، به مطالب مربوط به زمین‌شناسی پرداخته بود. برای همین تا پیش از جدول دیمیتری مندلیف توجه کمی را به خود جلب کرد.

در سال ۱۸۶۷ یک شیمیدان زادهٔ دانمارک به نام گوستاووس هنریکس یک جدول تناوبی مارپیچ پیشنهاد کرد. این جدول برپایهٔ طیف اتمی، وزن و شباهت‌های شیمیایی بود. جدول او به عنوان کاری «منحصربه‌فرد»، «درخور توجه» و البته «تودرتو و پیچیده» دانسته شد. چنین توصیفاتی مانع از شناسایی و پذیرش عمومی جدول او شد.

=== دوران دانشمند روس دیمیتری مندلیف؛ انتشار نخستین جدول تناوبی ===
[[پرونده:Mendeleev Photographische Gesellschaft 3.jpg|بندانگشتی|دیمیتری ایوانویچ مِندِلیف]]
استاد روس شیمی، دیمیتری مندلیف و شیمی‌دان آلمانی، ژولیوس لوتار میر، هر یک به صورت مستقل جدولی را به ترتیب در سال‌های ۱۸۶۹ و ۱۸۷۰ منتشر کردند. جدول مندلیف، نخستین نسخه از کار او بود؛ درحالی که جدولی که میر منتشر کرد، نسخهٔ گسترش یافتهٔ جدول پیشین او بود که در سال ۱۸۶۴ منتشر کرده بود. هر دو نفر، عنصرها را در ردیف‌ها و ستون‌ها به ترتیب وزن اتمی فهرست کرده بودند. در هر دو جدول در آغاز یک ستون یا ردیف، ویژگی‌های عنصرها به صورت مرتب تکرار می‌شد.

مندلیف در این جدول دو انتخاب مهم انجام داده بود که باعث شد تا جدول او مورد پذیرش عمومی قرار گیرد: نخست اینکه جای عنصرهایی را که هنوز شناسایی نشده بود، خالی گذاشته بود. مندلیف نخستین شیمی‌دانی نبود که چنین کرده بود، اما نخستین کسی بود که با توجه به ردپایی که از جدول داشت، جای عنصرها را پیش‌بینی کرده بود. عنصرهایی مانند گالیم و ژرمانیم عنصرهایی بودند که بعداً شناسایی شدند. انتخاب دوم مندلیف در جای‌گذاری و دسته‌بندی عنصرها بود، او گاهی ویژگی وزن اتمی را نادیده گرفته بود و به جای آن، عنصرها را با توجه به ویژگی‌های شیمیایی جای‌گذاری کرده بود. عنصرهایی مانند تلوریم و ید از این دست بودند. بعدها با پیشرفت علم معلوم شد که مندلیف نادانسته عنصرها را به ترتیب افزایش عدد اتمی مرتب کرده بود.

[[رده: ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی]]</text>
      <sha1>226reccq3y58866l62s3f29kc227gpx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>134801</id>
      <parentid>134800</parentid>
      <timestamp>2026-09-08T09:07:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>افزودن مطلب جدید</comment>
      <origin>134801</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6965" sha1="2waffuspjpbtvb4cyu95qr3p1dbh1m2" xml:space="preserve">== جدول تناوبی عناصر ==
[[پرونده:Periodic table fa.svg|بدون قاب|650px|جدول تناوبی عناصر]]
{{سخ}}

== جدول تناوبی عناصر چیست؟ ==
اگرچه دانشمندان بسیاری از عناصر شیمیایی را می شناسند، مشخصات بیشتر آن ها مشابه هم است. بنابراین اگر آن ها را بر اساس مشخصاتشان گروه‌بندی کنیم، مطالعه و مقایسه آن ها با یکدیگر آسان می‌شود. استفاده از جدول تناوبی عناصر، راهی برای سازماندهی تمامی عناصر کشف شده است. در روزهای ابتدایی جدول تناوبی، این جدول به دو گروه دسته‌بندی شده بود: فلزات و نافلزات. ولی برخی عناصر شیمیایی وجود داشتند که هم خواص فلزی و هم خواص نافلزی از خود نشان می دادند. دانشمندان آن‌ها را، شبه فلزات نامیدند.

== پیشینه ==
===دوران ابتدایی===
از عهد عتیق مردم بسیاری از عناصر شیمیایی پایه را می‌شناختند عناصری مثل طلا، نقره و مس؛ این‌ها عناصری هستند که در طبیعت به صورت دست‌نخورده یافت می‌شوند یا اینکه با ابزارهای بسیار ساده‌ای می‌توان آن‌ها را از کانی جدا کرد. ارسطو فیلسوفی بود که نظریه داد هر چیزی از مخلوطی از یک یا بیش از چهار عنصر ساخته شده است. آن‌ها عبارت بودند از زمین، آب، هوا و آتش.

===دوران دانشمند فرانسوی آنتوان لاوازیه===
در سال ۱۷۸۹ آنتوان لاوازیه فهرستی از ۳۳ عنصر شیمیایی را منتشر کرد. او این عنصرها را زیر نام‌های گازی، فلزی، نافلزی و خاکی دسته‌بندی کرده بود. سال‌ها بعد، دانشمندان دریافتند که بسیاری از عنصرها را می‌توان بسته به ویژگی‌های شیمیایی آنها، در دسته‌های سه‌تایی بخش‌بندی کرد. برای نمونه لیتیم، سدیم و پتاسیم را با هم در دستهٔ فلزهای واکنش‌پذیر نرم گذاشت. همچنین آن‌ها متوجه شدند که وقتی عنصرها را به ترتیب وزن اتمی دسته‌بندی می‌کند، وزن عنصر دوم (میانی) تقریباً برابر است با میانگین وزن عنصر پیش و پس از خود (عنصر اول و سوم). در سال ۱۸۵۷ دانشمندی توانست ارتباط‌هایی میان دسته‌های گوناگون فلزها به دست آورد. تا این دوره شیمی‌دانان گوناگون توانسته بودند ارتباط‌های گوناگونی میان دسته‌های کوچک عنصرها به دست آورند؛ اما هیچ‌یک جدول کلی ارائه نکرده‌بودند.
===دوران دانشمند فرانسوی دو شانکورتوآ===
در ۱۸۶۲ الکساندر-امیل بگویه دو شانکورتوآ یک زمین‌شناس فرانسوی یک نمای اولیه از جدول تناوبی را منتشر کرد و نام آن را «مارپیچ خاکی» یا «مارپیچ» گذاشت. او نخستین کسی بود که متوجه ویژگی‌های تناوبی عنصرها شد و آن‌ها را به ترتیب عدد اتمی از کمتر به بیشتر در یک استوانهٔ مارپیچ مرتب کرد. مقاله‌ای که او دربارهٔ جدول خود منتشر کرد، بیش از دانش شیمی، به مطالب مربوط به زمین‌شناسی پرداخته بود. برای همین تا پیش از جدول دیمیتری مندلیف توجه کمی را به خود جلب کرد.

در سال ۱۸۶۷ یک شیمیدان زادهٔ دانمارک به نام گوستاووس هنریکس یک جدول تناوبی مارپیچ پیشنهاد کرد. این جدول برپایهٔ طیف اتمی، وزن و شباهت‌های شیمیایی بود. جدول او به عنوان کاری «منحصربه‌فرد»، «درخور توجه» و البته «تودرتو و پیچیده» دانسته شد. چنین توصیفاتی مانع از شناسایی و پذیرش عمومی جدول او شد.

=== دوران دانشمند روس دیمیتری مندلیف؛ انتشار نخستین جدول تناوبی ===
[[پرونده:Mendeleev Photographische Gesellschaft 3.jpg|بندانگشتی|دیمیتری ایوانویچ مِندِلیف]]
استاد روس شیمی، دیمیتری مندلیف و شیمی‌دان آلمانی، ژولیوس لوتار میر، هر یک به صورت مستقل جدولی را به ترتیب در سال‌های ۱۸۶۹ و ۱۸۷۰ منتشر کردند. جدول مندلیف، نخستین نسخه از کار او بود؛ درحالی که جدولی که میر منتشر کرد، نسخهٔ گسترش یافتهٔ جدول پیشین او بود که در سال ۱۸۶۴ منتشر کرده بود. هر دو نفر، عنصرها را در ردیف‌ها و ستون‌ها به ترتیب وزن اتمی فهرست کرده بودند. در هر دو جدول در آغاز یک ستون یا ردیف، ویژگی‌های عنصرها به صورت مرتب تکرار می‌شد.

مندلیف در این جدول دو انتخاب مهم انجام داده بود که باعث شد تا جدول او مورد پذیرش عمومی قرار گیرد: نخست اینکه جای عنصرهایی را که هنوز شناسایی نشده بود، خالی گذاشته بود. مندلیف نخستین شیمی‌دانی نبود که چنین کرده بود، اما نخستین کسی بود که با توجه به ردپایی که از جدول داشت، جای عنصرها را پیش‌بینی کرده بود. عنصرهایی مانند گالیم و ژرمانیم عنصرهایی بودند که بعداً شناسایی شدند. انتخاب دوم مندلیف در جای‌گذاری و دسته‌بندی عنصرها بود، او گاهی ویژگی وزن اتمی را نادیده گرفته بود و به جای آن، عنصرها را با توجه به ویژگی‌های شیمیایی جای‌گذاری کرده بود. عنصرهایی مانند تلوریم و ید از این دست بودند. بعدها با پیشرفت علم معلوم شد که مندلیف نادانسته عنصرها را به ترتیب افزایش عدد اتمی مرتب کرده بود.

[[رده: ویکی‌کودک:عناصر شیمیایی]]</text>
      <sha1>2waffuspjpbtvb4cyu95qr3p1dbh1m2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بحث کاربر:أبو متين</title>
    <ns>3</ns>
    <id>38897</id>
    <revision>
      <id>134792</id>
      <parentid>124386</parentid>
      <timestamp>2026-09-07T18:18:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SanBonne</username>
        <id>27989</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>SanBonne صفحهٔ [[بحث کاربر:Mr-M]] را به [[بحث کاربر:أبو متين]] منتقل کرد: صفحه در ضمن تغییر نام کاربر «[[Special:CentralAuth/Mr-M|Mr-M]]» به «[[Special:CentralAuth/أبو متين|أبو متين]]» به طور خودکار منتقل شد</comment>
      <origin>124353</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3664" sha1="gqd86w8sx32p2v4lans2ym44nhaqti4" xml:space="preserve">== خوش آمدید ==
[[File:Carl Spitzweg 021-detail.jpg|thumb|left|180px|خوش‌آمدید!]]
&lt;br/&gt;

سلام {{PAGENAME}}، به ویکی‌کتاب خوش آمدید. از مشارکت شما سپاسگزارم. امیدوارم که از اینجا خوشتان بیاید و تصمیم به ماندن بگیرید.  راهنماهای ویکی‌کتاب در [[راهنما:فهرست|اینجا]] است اما پیوندهای زیر برای کاربرهای جدید مفیدند:

{|
|- 
|[[پرونده:Noia 64 apps help index.png|30px|right|link=ویکی‌کتاب:ویکی‌کتاب چیست؟|ویکی‌نسک (ویکی‌کتاب) چیست؟]] || [[ویکی‌کتاب:ویکی‌کتاب چیست؟|ویکی‌نسک (ویکی‌کتاب) چیست؟]]
|- 
| [[پرونده:Nuvola apps ksig.png|30px|right|link=ویکی‌کتاب:آموزش سریع|آموزش سریع]] || [[ویکی‌کتاب:آموزش سریع|آموزش سریع]] آموزش کار با زبان مدیاویکی (محیط ویکی‌کتاب)
|-
| [[پرونده:Cscr-featured.svg|30px|right|link=ویکی‌کتاب:کتاب‌های برگزیده|کتاب‌های برگزیده]] || [[ویکی‌کتاب:کتاب‌های برگزیده|کتاب‌های برگزیده]] فهرستی از کتاب‌های برگزیده 
|-
| [[پرونده:Nuvola apps chat.png|30px|right|link=ویکی‌کتاب:میز تحریر|میز تحریر]]||[[ویکی‌کتاب:میز تحریر]]  برای گفتگو دربارهٔ مسائل فنی و سیاست‌ها.
|-
| [[پرونده:Nuvola_apps_bookcase_1.svg|30px|right|link=ویکی‌کتاب:خودآموز/کمک کردن در یکی از کتاب‌های موجود|کمک کردن در یکی از کتاب‌های موجود]]||[[ویکی‌کتاب:خودآموز/کمک کردن در یکی از کتاب‌های موجود|کمک کردن در یکی از کتاب‌های موجود]] راه‌های تکمیل و ویرایش ایبوک‌های ویکی‌کتاب
|-
|[[File:Bucket in the sand.svg|right|50px|link=ویکی‌کتاب:صفحه تمرین|صفحه تمرین]]||[[ویکی‌کتاب:صفحه تمرین|صفحه تمرین]] برای تمرین ویرایش
|-
|[[پرونده:Nuvola apps agent.svg|30px|right|link=w:ویکی‌کتاب:خودآموز|آموزش پیشرفته]]||[[w:ویکی‌پدیا:خودآموز|آموزش پیشرفته]]
|-
|'''پروژه‌های دیگر بنیاد'''||[[پرونده:Wikipedia-logo.png|20px|link=w:صفحه_اصلی|ویکی‌پدیا]][[پرونده:HSWikimedia.svg|25px|link=m:Special:Recentchanges|فراویکی]] [[پرونده:HSCommons.svg|25px|link=commons:Special:Recentchanges|ویکی‌انبار]][[پرونده:HSWNews.svg|25px|link=n:ویژه:تغییرات اخیر|ویکی‌خبر]] [[پرونده:HSWtionary.svg|25px|link=wikt:صفحه_اصلی|ویکی‌واژه]] [[پرونده:HSWQuote.svg|25px|link=q:صفحه_اصلی|ویکی‌گفتاورد]][[پرونده:HSWSource.svg|30px|link=s:صفحه_اصلی|ویکی‌نبشته]][[پرونده:Wikidata-logo.svg|25px|link=wikidata:صفحه_اصلی|ویکی‌داده]]
|}
امیدوارم از ''[[ویکی‌نسک:ویکی‌نسک‌نویسان|ویکی‌نسک‌نویس]]'' بودن لذت ببرید! لطفاً برای آزمایش از [[ویکی‌کتاب:گودال ماسه‌بازی]] استفاده کنید. باز هم خوش آمد می‌گویم.شاد باشید!


-- [[کاربر:New user message|New user message]] ([[بحث کاربر:New user message|بحث]]) ‏۱۸ ژانویهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۴:۴۴ (UTC)</text>
      <sha1>gqd86w8sx32p2v4lans2ym44nhaqti4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بحث کاربر:Mr-M</title>
    <ns>3</ns>
    <id>42076</id>
    <redirect title="بحث کاربر:أبو متين" />
    <revision>
      <id>134793</id>
      <timestamp>2026-09-07T18:18:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SanBonne</username>
        <id>27989</id>
      </contributor>
      <comment>SanBonne صفحهٔ [[بحث کاربر:Mr-M]] را به [[بحث کاربر:أبو متين]] منتقل کرد: صفحه در ضمن تغییر نام کاربر «[[Special:CentralAuth/Mr-M|Mr-M]]» به «[[Special:CentralAuth/أبو متين|أبو متين]]» به طور خودکار منتقل شد</comment>
      <origin>134793</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58" sha1="9ewzhfd3is8drk9d9zv8q0c22op7qaf" xml:space="preserve">#تغییر_مسیر [[بحث کاربر:أبو متين]]</text>
      <sha1>9ewzhfd3is8drk9d9zv8q0c22op7qaf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بحث کاربر:حبیب ع</title>
    <ns>3</ns>
    <id>42077</id>
    <revision>
      <id>134794</id>
      <timestamp>2026-09-08T00:43:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>8356</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>افزودن [[الگو:خوشامدید|پیام خوش‌آمد]] به صفحهٔ بحث کاربر تازه</comment>
      <origin>134794</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3659" sha1="htx9awgdh8umuy0iueyjn4m4hfwxeyl" xml:space="preserve">== خوش آمدید ==
[[File:Carl Spitzweg 021-detail.jpg|thumb|left|180px|خوش‌آمدید!]]
&lt;br/&gt;

سلام {{PAGENAME}}، به ویکی‌کتاب خوش آمدید. از مشارکت شما سپاسگزارم. امیدوارم که از اینجا خوشتان بیاید و تصمیم به ماندن بگیرید.  راهنماهای ویکی‌کتاب در [[راهنما:فهرست|اینجا]] است اما پیوندهای زیر برای کاربرهای جدید مفیدند:

{|
|- 
|[[پرونده:Noia 64 apps help index.png|30px|right|link=ویکی‌کتاب:ویکی‌کتاب چیست؟|ویکی‌نسک (ویکی‌کتاب) چیست؟]] || [[ویکی‌کتاب:ویکی‌کتاب چیست؟|ویکی‌نسک (ویکی‌کتاب) چیست؟]]
|- 
| [[پرونده:Nuvola apps ksig.png|30px|right|link=ویکی‌کتاب:آموزش سریع|آموزش سریع]] || [[ویکی‌کتاب:آموزش سریع|آموزش سریع]] آموزش کار با زبان مدیاویکی (محیط ویکی‌کتاب)
|-
| [[پرونده:Cscr-featured.svg|30px|right|link=ویکی‌کتاب:کتاب‌های برگزیده|کتاب‌های برگزیده]] || [[ویکی‌کتاب:کتاب‌های برگزیده|کتاب‌های برگزیده]] فهرستی از کتاب‌های برگزیده 
|-
| [[پرونده:Nuvola apps chat.png|30px|right|link=ویکی‌کتاب:میز تحریر|میز تحریر]]||[[ویکی‌کتاب:میز تحریر]]  برای گفتگو دربارهٔ مسائل فنی و سیاست‌ها.
|-
| [[پرونده:Nuvola_apps_bookcase_1.svg|30px|right|link=ویکی‌کتاب:خودآموز/کمک کردن در یکی از کتاب‌های موجود|کمک کردن در یکی از کتاب‌های موجود]]||[[ویکی‌کتاب:خودآموز/کمک کردن در یکی از کتاب‌های موجود|کمک کردن در یکی از کتاب‌های موجود]] راه‌های تکمیل و ویرایش ایبوک‌های ویکی‌کتاب
|-
|[[File:Bucket in the sand.svg|right|50px|link=ویکی‌کتاب:صفحه تمرین|صفحه تمرین]]||[[ویکی‌کتاب:صفحه تمرین|صفحه تمرین]] برای تمرین ویرایش
|-
|[[پرونده:Nuvola apps agent.svg|30px|right|link=w:ویکی‌کتاب:خودآموز|آموزش پیشرفته]]||[[w:ویکی‌پدیا:خودآموز|آموزش پیشرفته]]
|-
|'''پروژه‌های دیگر بنیاد'''||[[پرونده:Wikipedia-logo.png|20px|link=w:صفحه_اصلی|ویکی‌پدیا]][[پرونده:HSWikimedia.svg|25px|link=m:Special:Recentchanges|فراویکی]] [[پرونده:HSCommons.svg|25px|link=commons:Special:Recentchanges|ویکی‌انبار]][[پرونده:HSWNews.svg|25px|link=n:ویژه:تغییرات اخیر|ویکی‌خبر]] [[پرونده:HSWtionary.svg|25px|link=wikt:صفحه_اصلی|ویکی‌واژه]] [[پرونده:HSWQuote.svg|25px|link=q:صفحه_اصلی|ویکی‌گفتاورد]][[پرونده:HSWSource.svg|30px|link=s:صفحه_اصلی|ویکی‌نبشته]][[پرونده:Wikidata-logo.svg|25px|link=wikidata:صفحه_اصلی|ویکی‌داده]]
|}
امیدوارم از ''[[ویکی‌نسک:ویکی‌نسک‌نویسان|ویکی‌نسک‌نویس]]'' بودن لذت ببرید! لطفاً برای آزمایش از [[ویکی‌کتاب:گودال ماسه‌بازی]] استفاده کنید. باز هم خوش آمد می‌گویم.شاد باشید!


-- [[کاربر:New user message|New user message]] ([[بحث کاربر:New user message|بحث]]) ۸ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۰:۴۳ (UTC)</text>
      <sha1>htx9awgdh8umuy0iueyjn4m4hfwxeyl</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>