ویکی‌کتاب:درخواست‌های مدیر شدن

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="fa">
  <siteinfo>
    <sitename>ویکی‌کتاب</sitename>
    <dbname>fawikibooks</dbname>
    <base>https://fa.wikibooks.org/wiki/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.20</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">مدیا</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ویژه</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">بحث</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">کاربر</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">بحث کاربر</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ویکی‌کتاب</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">بحث ویکی‌کتاب</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">پرونده</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">بحث پرونده</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">مدیاویکی</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">بحث مدیاویکی</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">الگو</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">بحث الگو</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">راهنما</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">بحث راهنما</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">رده</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">بحث رده</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">کتاب‌آشپزی</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">بحث کتاب‌آشپزی</namespace>
      <namespace key="110" case="first-letter">ویکی‌کودک</namespace>
      <namespace key="111" case="first-letter">بحث ویکی‌کودک</namespace>
      <namespace key="112" case="first-letter">موضوع</namespace>
      <namespace key="113" case="first-letter">بحث موضوع</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">پودمان</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">بحث پودمان</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ویکی‌کتاب:درخواست‌های مدیر شدن</title>
    <ns>4</ns>
    <id>8</id>
    <revision>
      <id>135175</id>
      <parentid>135126</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T09:08:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* درخواست مدیر شدن، vivairan */</comment>
      <origin>135175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25935" sha1="stopw8c1u0llv7o28mrcpriqzh6gzcs" xml:space="preserve">{{ویکی‌کتاب:درخواست‌های مدیر شدن/الگوی بایگانی}}


در این صفحه '''درخواست‌های مدیر شدن''' مطرح می‌شوند. مدیر کاربری‌ست که اختیارات بیشتری برای ادارهٔ وب‌گاه دارد. در صورتی که تقاضای ارتقای دست‌رسی دارید، در بخش '''تقاضای نامزدی برای مدیریت''' امضای کاربری خود را وارد کنید.

* مدیران پیشین: 
# [[کاربر:Kaveh|کاوه]]
# [[کاربر:مجید~fawikibooks|مجید]]
# [[کاربر:komeil_4life|کمیل]]

&lt;span style=&quot;color: red;&quot;&gt;توجه&lt;/span&gt; داشته باشید که آدرس ایمیل شما بایستی در ترجیحات یا در صفحهٔ کاربری وارد شده باشد. در صورتی که در دیگر پروژه‌های ویکی‌مدیا فعالیت داشته‌اید به صفحه کاربری خود در آن پروژه پیوندی قرار دهید و در نهایت با ذکر دلیل در خواست خود را مطرح کرده و آن را امضا کنید.


==درخواست مدیر شدن، دوستدار ایران بزرگ(۵)==
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: #efe; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;
تا کنون برای گسترش محتوای ویکی‌کتاب تلاش زیادی کرده‌ام. در دنیای مجازی وبگاه‌های تجاری و تبلیغاتی بسیاری وجود دارند که در هنگام گوگل‌یابی برای محتوای آموزشی ممکن است با آن‌ها روبرو شوید، حال آنکه به دنبال محتوای آموزشی رایگان می‌گردید. هدف ما در ویکی‌کتاب فراهم کردن چنین محتوایی است و برای نیل به این هدف والا از شما درخواست می‌کنم به بنده رای موافق بدهید تا بتوانم به عنوان مدیر در کنار شما در این ویکی به فعالیت‌های خویش ادامه دهم. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]]       ‏۱۷ ژانویهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۱۷:۱۴ (UTC)

* {{موافق}} با توجه به نیاز شدید ویکی‌کتاب به یک مدیر فعال (همچون جناب دوست‌دار) و نبودن گزینه‌ی بهتری جز ایشان، با مدیریت ایشان موافقم. امیدوارم دیگر دوستان نیز با بنده هم نظر باشند. [[کاربر:7ramin7|&lt;span style=&quot;color: #ff0000&quot;&gt;7‍&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #f43a7c&quot;&gt;‍RA&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #ff00f0&quot;&gt;MI&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #9000ff&quot;&gt;N&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #0c00ff&quot;&gt;‍7&lt;/span&gt;]] ‏۱۷ ژانویهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۲۲:۲۲ (UTC)
{{چپ‌چین}}
::Granted for 6 months from meta. [[کاربر:Ajraddatz|Ajraddatz]] ([[بحث کاربر:Ajraddatz|بحث]]) ‏۶ فوریهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۲۱:۲۶ (UTC)
:::Thanks a lot. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]]       ‏۷ فوریهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۰۵:۵۶ (UTC)
{{پایان چپ‌چین}}
&lt;/div&gt;
==درخواست مدیر شدن، دوستدار ایران بزرگ(۶)==
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: #efe; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;
بنده چندین سال است که در ویکی‌کتاب فارسی به طور پیوسته فعال هستم و در این مدت صفحات، الگوها، رده‌ها، راهنماها، ... بسیاری ایجاده کرده‌ام. سعی کرده‌ام کاربران تازه‌کار را به بهترین نحو برای ویرایش در این پروژه راهنمایی کنم. امیدوارم نظرتان نسبت به بنده مثبت باشد و به بنده اجازه دریافت دسترسی مدیریت دائم این پروژه را بدهید. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]]       ‏۲۸ مهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۰۶:۴۵ (UTC)

* {{موافق}}یادمه ژوئیه سال 2015 وقتی در ویکی کتاب ثبت نام کردم به دلیل عدم تجربه کافی و خامی خیلی به دنبال مدیریت بودم اما بعدها فهمیدم که این کار مسئولیت بسیار سنگینی دارد و معدود افرادی از این مسئولیت سربلند بیرون می آیند جناب دوستدار یکی از آن معدود افرادی بود که به حق مثل پدری دلسوز برای این ویکی زحمت کشیدند و نگذاشتند ویکی کتاب مثل ویکی خبر نابود شود و از بین رود ایشان همچون راهنمایی برا من بودند و مثل معلمی به من بسیاری از منش های ویکیایی رو یاد دادند بنده خود شاهد آن بودم که ایشون چقدر مشتاق گسترده شدن ویکی هستند حال دسترسی مدیریت دائمی نه تنها برازنده ایشان هست بلکه به حق واقعا نیاز است تا یک نظر دائم همیشه وجود داشته باشد مخصوصا حال که مقداری ویکی کتاب جان گرفته و در حال رشد است و تعدادی کاربر فعال اضافه شده است.بنده با وجود مشغله بسیار که در این روزها دارم اما وقتی این نظرخواهی دیدم حتما ملزم دانستم که بیایم و نظر خود را گفته و رای خود را بدهم.[[کاربر:دوستی بزرگ|دوستی بزرگ]] ([[بحث کاربر:دوستی بزرگ|بحث]]) ‏۲۸ مهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۱۳:۲۱ (UTC)
* {{موافق}} ۱۰۰ درصد. بیش از [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ACentralAuth&amp;target=Doostdar ۱۶ هزار ویرایش] در ویکی‌کتاب دارند. تداوم ویرایش در ویکی‌های کوچک سخت است و این نشان از همت ایشان دارد. [[کاربر:4nn1l2|4nn1l2]] ([[بحث کاربر:4nn1l2|بحث]]) ‏۲۹ مهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۲۲:۲۵ (UTC)
* {{موافق}} جناب دوستدار چند سالی است که این پروژه را اداره می کنن و کمک زیادی به آن کردند --[[کاربر:AFlorence|AFlorence]] ([[بحث کاربر:AFlorence|بحث]]) ‏۳۰ مهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۱۳:۵۷ (UTC)
* {{موافق}} من ویکی‌کتاب را با کاربر:دوستی بزرگ می‌شناسنم. --[[کاربر:Chyah|Chyah]] ([[بحث کاربر:Chyah|بحث]]) ‏۲۱ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۱۰:۴۰ (UTC)
::{{پب|Chyah}} البته من و جناب دوستی بزرگ دو کاربر متفاوت هستیم هر چند هر دوی ما با همفکری در ویکی‌کتاب همکاری میکنیم. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]]       ‏۲۱ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۱۰:۴۹ (UTC)
* {{موافق}} متاسفانه بنده فعالیتی در ویکی‌کتاب، دست‌کم تاکنون نداشته‌ام (همین قبل از شرکت در نظرسنجی حساب کاربری‌ام را ایجاد کردم!)؛ اما این موضوع دلیل بر عدم شناخت من از تلاش‌های دوستدار بزرگ ایران نمی‌شود. فعالیت‌های ایشان در بسیاری از مقالات کشورها، ویکی‌سفر، درگاه‌ها و .. قابل توجه است و جای تشکر دارد. امیدوارم موفق باشند--[[کاربر:کامران اورفه|کامران اورفه]] ([[بحث کاربر:کامران اورفه|بحث]]) ‏۲۳ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۰۷:۳۹ (UTC)
* {{موافق}} ایشون همیشه در گسترش این پروژه و پروژه های خواهر فعال بودن[[User:Freshman404|&lt;font color=&quot;red&quot;&gt;'''Freshman404'''&lt;/font&gt;]]&lt;sup&gt;[[User talk:Freshman404|&lt;font color=&quot;green&quot;&gt;'''''Talk'''''&lt;/font&gt;]]&lt;/sup&gt; ‏۲۴ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۰۹:۵۲ (UTC)
&lt;/div&gt;
==درخواست مدیر شدن، دوستدار ایران بزرگ(۷)==
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: #efe; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;
با درود. بنده در مدتی که در این ویکی مدیر بودم بسیار در بهبود پروژه از نظر کمی و کیفی کوشیدم و علاوه بر ایجاد صفحات و کتابهای جدید موفق شدم با کمک کاربران راهنماها، رده‌ها، الگوها، ... جدید در این ویکی ایجاد کنم. برای بهبود وضع این ویکی دوباره درخواست مدیریت میدهم. از جمله کتابهایی که من نوشتم یا گسترش دادم [[غلبه بر سستی]]، [[ریاضی پایه]]، [[نانولوله‌های کربنی]]، [[آموزش کار با گودریدز]] هستند.--[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]]       ‏۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۹:۴۴ (UTC)

* {{موافق}} نظر  خاصی ندارم فقط می دونم که فعالیت جناب دوستدار برای این ویکی مفیده.‍‍[[کاربر:Arkidie|Arkidie]] ([[بحث کاربر:Arkidie|بحث]]) ‏۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۹:۵۴ (UTC)
:درود بر شما برای مدریت موقت نیاز به رای‌گیری دیگری نیست و به نظر شما شایستگی این را دارید که یک سال دیگر مدیر باشید. ممنون بابت زحمتاتان '''&lt;font face=&quot;verdana&quot;&gt;[[User:Mardetanha|&lt;font color=&quot;#084C9E&quot;&gt;م&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#4682b4&quot;&gt;رد&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#6495ED&quot;&gt;تن&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#4682b4&quot;&gt;ه&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#084C9E&quot;&gt;ا&lt;/font&gt;]]&lt;/font&gt;''' ‏۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۲۱:۳۹ (UTC)
* {{موافق}} با مدیریت دائم کاربر:Doostdar در ویکی‌کتاب فارسی. [[کاربر:4nn1l2|4nn1l2]] ([[بحث کاربر:4nn1l2|بحث]]) ‏۱۱ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۰۱:۴۸ (UTC)
* {{موافق}} بنظرم شیوه مدیریت موقت خصوصا در ویکی های کوچک که کاربران فعال قابل توجهی نداره و باید مدیرانش رو حفظ کنه نه اینکه درگیر یک سیستم دیوانسالارانه کنه منطق موجهی نداره و منم با مدیریت دائم کاربر:Doostdar در ویکی‌کتاب فارسی موافقم.[[کاربر:فرهنگ2016|فرهنگ2016]] ([[بحث کاربر:فرهنگ2016|بحث]]) ‏۱۱ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۰۷:۲۳ (UTC)
::ویکی‌خبر فارسی یک مدیر داشت که رباترانی میکرد و بسیار به این دسترسی نیاز داشت پس از اینکه در فراویکی برای برداشتن این قانون (مدیریت موقت) درخواست داد با نظرش موافقت نشد و او برای همیشه ویکی‌نویسی رو کنار گذاشت. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]]       ‏۱۱ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۴:۱۱ (UTC)
:::دوستدارجان باید نظرخواهی مدیریت دائم ایجاد میکرد. الان جناب فلورانس هم در ویکی سفر و هم ویکی واژه مدیر دائم هست.[[کاربر:فرهنگ2016|فرهنگ2016]] ([[بحث کاربر:فرهنگ2016|بحث]]) ‏۱۲ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۰۵:۳۳ (UTC)
* {{موافق}} جناب دوستدار زحمات زیادی برای این ویکی کشیده‌اند. با مدیریت دائم ایشان موافقم. [[کاربر:Mehran1370|مهران]] ([[بحث کاربر:Mehran1370|بحث]]) ‏۱۲ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۰۹:۴۲ (UTC)
* {{موافق}} بسیار مناسب برای این دسترسی &lt;span style=&quot;font-family:arial;color:#060; text-shadow: 0px 0px  0.11em #F00; font-size:14.1pt&quot;&gt;[[User:fatemi|ح.فاطمی]]&lt;/span&gt; ‏۱۲ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۴:۲۰ (UTC)
&lt;/div&gt;
==درخواست مدیر شدن، دوستدار ایران بزرگ(۸)==
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: #efe; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;
بنده از سال ۱۳۹۳ به طور ناپیوسته در این ویکی مدیر بودم و در این مدت صفحات، الگوها، رده‌ها، راهنماها، ... بسیاری ایجاده کرده‌ام. علاوه بر این به ساماندهی محتوای وبگاه و رفع مشکلات فنی آن پرداخته‌ام. اکنون تمدید مدیریت خود را اعلام می‌نمایم. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] شنبه،۲۶ مرداد ۱۳۹۸، ساعت ۰۷:۲۲ (ایران) ‏۱۷ اوت ۲۰۱۹، ساعت ۰۲:۵۲ (UTC)
&lt;/div&gt;
==درخواست مدیر شدن، دوستدار ایران بزرگ(۹)==
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: #efe; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;
در چند سال گذشته ویکی‌کتاب فارسی رشد چشمگیری داشته و برای ادامه رشد این پروژه و مبارزه با خرابکاری‌ها بنده آمادگی خود را اعلام می‌نمایم تا به روال سال‌های گذشته مدیر باشم. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] جمعه،۲۲ بهمن ۱۴۰۰، ساعت ۱۴:۵۸ (ایران) ‏۱۱ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۲۸ (UTC)
*{{مخالف}} کاربری که درک درستی از پروژه ندارند نباید مدیر باشد '''&lt;font face=&quot;verdana&quot;&gt;[[User:Mardetanha|&lt;font color=&quot;#084C9E&quot;&gt;م&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#4682b4&quot;&gt;رد&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#6495ED&quot;&gt;تن&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#4682b4&quot;&gt;ه&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#084C9E&quot;&gt;ا&lt;/font&gt;]]&lt;/font&gt;''' ‏۱۱ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۱۵ (UTC)
* {{موافق}} صد در صد. آنی که غیرفعال است نباید مدیر باشد. Doostdar فعال است و پروژه را زنده نگه داشته است. [[کاربر:4nn1l2|4nn1l2]] ([[بحث کاربر:4nn1l2|بحث]]) ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۵۸ (UTC)
* {{موافق}} با جناب فور موافقم، پروژه ویکی‌کتاب فارسی به واسطه ایشان زنده است و ایشان این پروژه را نگه داشتند وگرنه سرنوشت این پروژه هم به ویکی‌واژه فارسی دچار می‌شد. اعطای دسترسی مدیریت به کاربران فعال در پروژه‌هایی که کاربران فعال کمی دارد برای آن پروژه مفید است.[[کاربر:Parsa 2au|Parsa 2au]] ([[بحث کاربر:Parsa 2au|بحث]]) ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۵:۵۵ (UTC)
* {{موافق}} اگرچه با رویه‌ی ایشان در استفاده‌ی سیاسی از [[ویکی‌کتاب:میز تحریر|میز تحریر]] موافق نیستم ولی همانطور که سایر کاربران گفتند، زحمات ارزنده‌ی ایشان است که ویکی‌کتاب را سرپا نگاه داشته است. هم‌اکنون صفحات زیادی هستند که برچسب حذف دارند ولی توسط مدیران فعلی حذف نمی‌شوند. قطعا ایشان که فعالیت بالایی دارند بایست مدیر شوند و احتمال قوی می‌دهم که زحمات خوبی در این زمینه خواهند کشید. اینکه درک درستی از پروژه ندارند هم موافق نیستم اگر منظور همین انتقاد اول من است که به نظرم با حجم بزرگ فعالیت ایشان قابل اغماض است و شخص ارجح‌تر از ایشان نداریم. --[[کاربر:Niyumard|Niyumard]] ([[بحث کاربر:Niyumard|بحث]]) ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۳۶ (UTC)
*:پیام‌های نامربوط و بی‌ربط (اکثراً سیاسی) ایشان را از میز تحریر [https://fa.wikibooks.org/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%3A%D9%85%DB%8C%D8%B2_%D8%AA%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D8%B1&amp;type=revision&amp;diff=115539&amp;oldid=115493 پاک کردم]. شما هم اگر دیدید دوباره از این دست پیام‌ها گذاشتند بی‌معطلی حذفشان کنید. اگر به هر دلیل نخواستید خودتان درگیر شوید، مرا پینگ کنید. چند تا پیام نوروزی و یلدایی و جشن سده و کریسمس و از این دست فستیوال‌ها هم هست که ربطی به پروژه ندارند و بهتر است در میز تحریر نباشند ولی شاید بهتر باشد زیاد سخت نگیریم تا احساس دلزدگی ایجاد نشوند. ایشان هم بهتر است پیام‌های تبریکشان را به فستیوال‌های مهم‌تر (مثلاً فقط نوروز) محدود کنند و دست از سر یلدا و سده و کریسمس[!] بردارند. [[کاربر:4nn1l2|4nn1l2]] ([[بحث کاربر:4nn1l2|بحث]]) ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۴۹ (UTC)
* {{موافق}}  راهنمایی های مفیدی دارندو علاقه مند به توسعه ویکی هستند
[[کاربر:Cultural sec|Cultural sec]] ([[بحث کاربر:Cultural sec|بحث]]) ‏۱۶ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۰:۰۰ (UTC)
&lt;/div&gt;
==درخواست مدیر شدن، دوستدار ایران بزرگ(۱۰)==
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: #efe; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;
بنده چندین سال است که در ویکی‌کتاب فارسی به طور پیوسته فعال هستم و در این مدت کتاب‌ها، الگوها، رده‌ها، راهنماها، ... را بسیار گسترش داده‌ام. بنده در مدتی که در این ویکی مدیر بودم بسیار در بهبود پروژه از نظر کمی و کیفی کوشیدم و ویترینی از کتاب‌های خوبیده و برگزیده در صفحه اصلی ایجاد کردم. اکنون جهت پیشرفت سریع‌تر این وب‌گاه، بدین طریق درخواست مدیریت می‌نمایم. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] سه‌شنبه،۱۷ بهمن ۱۴۰۲، ساعت ۲۳:۰۵ (ایران) ‏۶ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۳۵ (UTC)
*{{موافق}} فکر کنم ایشان تنها کاربر فعال اینجا باشد. [[کاربر:W7070|W7070]] ([[بحث کاربر:W7070|بحث]]) ‏۲۰ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۲۰:۳۱ (UTC)

:*{{موافق}} بهترین مدیر برای ویکی نسک (کتاب). 
:فعال ترین | دادن دسترسی درست به کاربران درست | زنده نگه داشتن پروژه ویکی نسک||. [[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ‏۲۴ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۳۲ (UTC)
&lt;/div&gt;
== درخواست مدیر شدن، Fwldom == 
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: pink; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;&lt;!-- Template:RM top --&gt; ''بحث زیر پایان یافته است، لطفا در آن تغییری ایجاد نکنید. به دلیل داشتن تنها حدود ۴۰۰ ویرایش، عملکرد ضعیف در نوشتن کتاب‌ها و استفاده نکردن از دسترسی‌های کنونی خود شامل گشت‌زنی، کاربر مورد نظر شایستگی درخواست دادن برای مدیریت را ندارد. این عمل وی خرابکاری تلقی شده و به مدت ۴۸ ساعت قطع دسترسی می‌گردد.'' --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] چهارشنبه،۲۴ مرداد ۱۴۰۳، ساعت ۰۲:۳۶ (ایران) ‏۱۳ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۲۲:۰۶ (UTC)
---------
درود، بنده از کاربران تقاضا دارم برای مدیر شدن بنده رای بدهند.&lt;br&gt;
تا الان 4 تا کتاب در ویکی کتاب نوشتم که یکدونه از آن کامل و برگزیده و خوبیده شده است.&lt;br&gt;
3 تا کتاب دیگه 50 درصد کامل شدند.&lt;br&gt;
امیدوارم بتونم به ارتقاء کیفیت ویکی‌کتاب کمک کنم.&lt;br&gt;
باسپاس فراوان&lt;br&gt;

[[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ‏۱۲ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۲۲:۱۶ (UTC)
&lt;/div&gt;
==درخواست مدیر شدن، vivairan==
درود. با توجه به  فعالیت‌هایی که برای گسترش محتوای ویکی‌کتاب انجام داده‌ام و همان طور که می‌دانید فعال‌ترین کاربر ویکی‌کتاب بوده‌ام برای دریافت دسترسی مدیریت این پروژه درخواست می‌دهم. بنده در بهبود پروژه از نظر کمی و کیفی بسیار کوشیده‌ام و علاوه بر ایجاد صفحات و کتاب‌های جدید توانسته‌ام راهنماها، رده‌ها، الگوها، ... را ویرایش کنم. از این رو برای بهبود محتوای ویکی‌کتاب و مبارزه با خرابکاری‌ها درخواست مدیریت می‌دهم. --[[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۹ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۲۵ (UTC)

:* {{مخالف}} درود، به علت تعداد ویرایش کم و مدت زمان کم ایجاد حساب کاربری بنده مخالف هستم.
:[[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۵۳ (UTC)
::نظر شما اشتباه است، بنده بسیار ویرایش کرده‌ام در این ویکی و در توضیحات این درخواست نوشته ام بنده در بهبود پروژه از نظر کمی و کیفی بسیار کوشیده‌ام. کاربرانی که اینجا می‌آیند نظر بدهند میتوانند مشاهده کنند بنده چقدر فعال هستم. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۲۳:۱۶ (UTC)
::چند نمونه از الگوهایی که ایجاد کرده‌ام: [[الگو:مکمل]]، [[الگو:حص-خرابکاری]]، [[الگو:Long dash]] هستند که همگی برای این وبگاه ضروری بوده‌اند و زیرساخت فنی این ویکی برای توسعه را فراهم می‌آورند.
::چند نمونه از سیاست‌ها و رهنمودهایی که ایجاد کرده‌ام: [[ویکی‌کتاب:فرض حسن نیت]]، [[ویکی‌کتاب:صفحه حمله]]، [[ویکی‌کتاب:اجماع]] هستند که برای مشارکت جمعی در این وبگاه ضروری هستند و به ویرایش‌های مفید بیشتر در این ویکی کمک می‌کنند.
::چند نمونه از ایبوک‌هایی که به آن محتوای جدید افزوده‌ام: [[بررسی موردهایی از اخلاق حرفه‌ای]] و [[ویکی‌کودک:دایناسورها]] که می‌توانند برای مخاطبان ویکی‌کتاب سودمند باشند. --[[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۰۸ (UTC)

==درخواست مدیر شدن، Fwldom (2)==

درود، گویا ویکی‌کتاب مدیر فعال ندارد و دارد به انقراض میرود.

با توجه به فعالیت‌ها و مشارکت‌هایی که در ویکی‌کتاب فارسی داشته‌ام، برای دریافت دسترسی مدیریت این پروژه اعلام آمادگی می‌کنم.

هدف من از درخواست این دسترسی، کمک به نگهداری و توسعهٔ ویکی‌کتاب، رسیدگی به خرابکاری‌ها، سامان‌دهی صفحات و انجام کارهایی است که به دسترسی مدیریتی نیاز دارند.

در صورت اعطای دسترسی، تلاش خواهم کرد از ابزارهای مدیریتی با دقت و مطابق سیاست‌ها و اجماع جامعه استفاده کنم و در مواردی که نیاز به تصمیم‌گیری جمعی باشد، نظر کاربران را در نظر بگیرم.

سوابق ویرایشی و فعالیت‌های من برای بررسی در دسترس است و در صورت نیاز آماده‌ام دربارهٔ سوابق، اهداف و نحوهٔ استفاده از دسترسی مدیریت توضیح بیشتری ارائه کنم. [[کاربر:Fwldom/آمار]]

از کاربران ویکی‌کتاب درخواست می‌کنم سوابق و فعالیت‌های مرا بررسی کرده و نظر خود را دربارهٔ این درخواست اعلام کنند.

با احترام، --[[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۳۸ (UTC)</text>
      <sha1>stopw8c1u0llv7o28mrcpriqzh6gzcs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135180</id>
      <parentid>135175</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T10:21:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* درخواست مدیر شدن، vivairan */</comment>
      <origin>135180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25939" sha1="hzzdud708lt6t021svza87moeb0k8s5" xml:space="preserve">{{ویکی‌کتاب:درخواست‌های مدیر شدن/الگوی بایگانی}}


در این صفحه '''درخواست‌های مدیر شدن''' مطرح می‌شوند. مدیر کاربری‌ست که اختیارات بیشتری برای ادارهٔ وب‌گاه دارد. در صورتی که تقاضای ارتقای دست‌رسی دارید، در بخش '''تقاضای نامزدی برای مدیریت''' امضای کاربری خود را وارد کنید.

* مدیران پیشین: 
# [[کاربر:Kaveh|کاوه]]
# [[کاربر:مجید~fawikibooks|مجید]]
# [[کاربر:komeil_4life|کمیل]]

&lt;span style=&quot;color: red;&quot;&gt;توجه&lt;/span&gt; داشته باشید که آدرس ایمیل شما بایستی در ترجیحات یا در صفحهٔ کاربری وارد شده باشد. در صورتی که در دیگر پروژه‌های ویکی‌مدیا فعالیت داشته‌اید به صفحه کاربری خود در آن پروژه پیوندی قرار دهید و در نهایت با ذکر دلیل در خواست خود را مطرح کرده و آن را امضا کنید.


==درخواست مدیر شدن، دوستدار ایران بزرگ(۵)==
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: #efe; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;
تا کنون برای گسترش محتوای ویکی‌کتاب تلاش زیادی کرده‌ام. در دنیای مجازی وبگاه‌های تجاری و تبلیغاتی بسیاری وجود دارند که در هنگام گوگل‌یابی برای محتوای آموزشی ممکن است با آن‌ها روبرو شوید، حال آنکه به دنبال محتوای آموزشی رایگان می‌گردید. هدف ما در ویکی‌کتاب فراهم کردن چنین محتوایی است و برای نیل به این هدف والا از شما درخواست می‌کنم به بنده رای موافق بدهید تا بتوانم به عنوان مدیر در کنار شما در این ویکی به فعالیت‌های خویش ادامه دهم. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]]       ‏۱۷ ژانویهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۱۷:۱۴ (UTC)

* {{موافق}} با توجه به نیاز شدید ویکی‌کتاب به یک مدیر فعال (همچون جناب دوست‌دار) و نبودن گزینه‌ی بهتری جز ایشان، با مدیریت ایشان موافقم. امیدوارم دیگر دوستان نیز با بنده هم نظر باشند. [[کاربر:7ramin7|&lt;span style=&quot;color: #ff0000&quot;&gt;7‍&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #f43a7c&quot;&gt;‍RA&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #ff00f0&quot;&gt;MI&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #9000ff&quot;&gt;N&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #0c00ff&quot;&gt;‍7&lt;/span&gt;]] ‏۱۷ ژانویهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۲۲:۲۲ (UTC)
{{چپ‌چین}}
::Granted for 6 months from meta. [[کاربر:Ajraddatz|Ajraddatz]] ([[بحث کاربر:Ajraddatz|بحث]]) ‏۶ فوریهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۲۱:۲۶ (UTC)
:::Thanks a lot. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]]       ‏۷ فوریهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۰۵:۵۶ (UTC)
{{پایان چپ‌چین}}
&lt;/div&gt;
==درخواست مدیر شدن، دوستدار ایران بزرگ(۶)==
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: #efe; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;
بنده چندین سال است که در ویکی‌کتاب فارسی به طور پیوسته فعال هستم و در این مدت صفحات، الگوها، رده‌ها، راهنماها، ... بسیاری ایجاده کرده‌ام. سعی کرده‌ام کاربران تازه‌کار را به بهترین نحو برای ویرایش در این پروژه راهنمایی کنم. امیدوارم نظرتان نسبت به بنده مثبت باشد و به بنده اجازه دریافت دسترسی مدیریت دائم این پروژه را بدهید. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]]       ‏۲۸ مهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۰۶:۴۵ (UTC)

* {{موافق}}یادمه ژوئیه سال 2015 وقتی در ویکی کتاب ثبت نام کردم به دلیل عدم تجربه کافی و خامی خیلی به دنبال مدیریت بودم اما بعدها فهمیدم که این کار مسئولیت بسیار سنگینی دارد و معدود افرادی از این مسئولیت سربلند بیرون می آیند جناب دوستدار یکی از آن معدود افرادی بود که به حق مثل پدری دلسوز برای این ویکی زحمت کشیدند و نگذاشتند ویکی کتاب مثل ویکی خبر نابود شود و از بین رود ایشان همچون راهنمایی برا من بودند و مثل معلمی به من بسیاری از منش های ویکیایی رو یاد دادند بنده خود شاهد آن بودم که ایشون چقدر مشتاق گسترده شدن ویکی هستند حال دسترسی مدیریت دائمی نه تنها برازنده ایشان هست بلکه به حق واقعا نیاز است تا یک نظر دائم همیشه وجود داشته باشد مخصوصا حال که مقداری ویکی کتاب جان گرفته و در حال رشد است و تعدادی کاربر فعال اضافه شده است.بنده با وجود مشغله بسیار که در این روزها دارم اما وقتی این نظرخواهی دیدم حتما ملزم دانستم که بیایم و نظر خود را گفته و رای خود را بدهم.[[کاربر:دوستی بزرگ|دوستی بزرگ]] ([[بحث کاربر:دوستی بزرگ|بحث]]) ‏۲۸ مهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۱۳:۲۱ (UTC)
* {{موافق}} ۱۰۰ درصد. بیش از [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ACentralAuth&amp;target=Doostdar ۱۶ هزار ویرایش] در ویکی‌کتاب دارند. تداوم ویرایش در ویکی‌های کوچک سخت است و این نشان از همت ایشان دارد. [[کاربر:4nn1l2|4nn1l2]] ([[بحث کاربر:4nn1l2|بحث]]) ‏۲۹ مهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۲۲:۲۵ (UTC)
* {{موافق}} جناب دوستدار چند سالی است که این پروژه را اداره می کنن و کمک زیادی به آن کردند --[[کاربر:AFlorence|AFlorence]] ([[بحث کاربر:AFlorence|بحث]]) ‏۳۰ مهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۱۳:۵۷ (UTC)
* {{موافق}} من ویکی‌کتاب را با کاربر:دوستی بزرگ می‌شناسنم. --[[کاربر:Chyah|Chyah]] ([[بحث کاربر:Chyah|بحث]]) ‏۲۱ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۱۰:۴۰ (UTC)
::{{پب|Chyah}} البته من و جناب دوستی بزرگ دو کاربر متفاوت هستیم هر چند هر دوی ما با همفکری در ویکی‌کتاب همکاری میکنیم. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]]       ‏۲۱ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۱۰:۴۹ (UTC)
* {{موافق}} متاسفانه بنده فعالیتی در ویکی‌کتاب، دست‌کم تاکنون نداشته‌ام (همین قبل از شرکت در نظرسنجی حساب کاربری‌ام را ایجاد کردم!)؛ اما این موضوع دلیل بر عدم شناخت من از تلاش‌های دوستدار بزرگ ایران نمی‌شود. فعالیت‌های ایشان در بسیاری از مقالات کشورها، ویکی‌سفر، درگاه‌ها و .. قابل توجه است و جای تشکر دارد. امیدوارم موفق باشند--[[کاربر:کامران اورفه|کامران اورفه]] ([[بحث کاربر:کامران اورفه|بحث]]) ‏۲۳ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۰۷:۳۹ (UTC)
* {{موافق}} ایشون همیشه در گسترش این پروژه و پروژه های خواهر فعال بودن[[User:Freshman404|&lt;font color=&quot;red&quot;&gt;'''Freshman404'''&lt;/font&gt;]]&lt;sup&gt;[[User talk:Freshman404|&lt;font color=&quot;green&quot;&gt;'''''Talk'''''&lt;/font&gt;]]&lt;/sup&gt; ‏۲۴ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۰۹:۵۲ (UTC)
&lt;/div&gt;
==درخواست مدیر شدن، دوستدار ایران بزرگ(۷)==
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: #efe; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;
با درود. بنده در مدتی که در این ویکی مدیر بودم بسیار در بهبود پروژه از نظر کمی و کیفی کوشیدم و علاوه بر ایجاد صفحات و کتابهای جدید موفق شدم با کمک کاربران راهنماها، رده‌ها، الگوها، ... جدید در این ویکی ایجاد کنم. برای بهبود وضع این ویکی دوباره درخواست مدیریت میدهم. از جمله کتابهایی که من نوشتم یا گسترش دادم [[غلبه بر سستی]]، [[ریاضی پایه]]، [[نانولوله‌های کربنی]]، [[آموزش کار با گودریدز]] هستند.--[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]]       ‏۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۹:۴۴ (UTC)

* {{موافق}} نظر  خاصی ندارم فقط می دونم که فعالیت جناب دوستدار برای این ویکی مفیده.‍‍[[کاربر:Arkidie|Arkidie]] ([[بحث کاربر:Arkidie|بحث]]) ‏۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۹:۵۴ (UTC)
:درود بر شما برای مدریت موقت نیاز به رای‌گیری دیگری نیست و به نظر شما شایستگی این را دارید که یک سال دیگر مدیر باشید. ممنون بابت زحمتاتان '''&lt;font face=&quot;verdana&quot;&gt;[[User:Mardetanha|&lt;font color=&quot;#084C9E&quot;&gt;م&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#4682b4&quot;&gt;رد&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#6495ED&quot;&gt;تن&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#4682b4&quot;&gt;ه&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#084C9E&quot;&gt;ا&lt;/font&gt;]]&lt;/font&gt;''' ‏۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۲۱:۳۹ (UTC)
* {{موافق}} با مدیریت دائم کاربر:Doostdar در ویکی‌کتاب فارسی. [[کاربر:4nn1l2|4nn1l2]] ([[بحث کاربر:4nn1l2|بحث]]) ‏۱۱ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۰۱:۴۸ (UTC)
* {{موافق}} بنظرم شیوه مدیریت موقت خصوصا در ویکی های کوچک که کاربران فعال قابل توجهی نداره و باید مدیرانش رو حفظ کنه نه اینکه درگیر یک سیستم دیوانسالارانه کنه منطق موجهی نداره و منم با مدیریت دائم کاربر:Doostdar در ویکی‌کتاب فارسی موافقم.[[کاربر:فرهنگ2016|فرهنگ2016]] ([[بحث کاربر:فرهنگ2016|بحث]]) ‏۱۱ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۰۷:۲۳ (UTC)
::ویکی‌خبر فارسی یک مدیر داشت که رباترانی میکرد و بسیار به این دسترسی نیاز داشت پس از اینکه در فراویکی برای برداشتن این قانون (مدیریت موقت) درخواست داد با نظرش موافقت نشد و او برای همیشه ویکی‌نویسی رو کنار گذاشت. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]]       ‏۱۱ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۴:۱۱ (UTC)
:::دوستدارجان باید نظرخواهی مدیریت دائم ایجاد میکرد. الان جناب فلورانس هم در ویکی سفر و هم ویکی واژه مدیر دائم هست.[[کاربر:فرهنگ2016|فرهنگ2016]] ([[بحث کاربر:فرهنگ2016|بحث]]) ‏۱۲ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۰۵:۳۳ (UTC)
* {{موافق}} جناب دوستدار زحمات زیادی برای این ویکی کشیده‌اند. با مدیریت دائم ایشان موافقم. [[کاربر:Mehran1370|مهران]] ([[بحث کاربر:Mehran1370|بحث]]) ‏۱۲ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۰۹:۴۲ (UTC)
* {{موافق}} بسیار مناسب برای این دسترسی &lt;span style=&quot;font-family:arial;color:#060; text-shadow: 0px 0px  0.11em #F00; font-size:14.1pt&quot;&gt;[[User:fatemi|ح.فاطمی]]&lt;/span&gt; ‏۱۲ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۴:۲۰ (UTC)
&lt;/div&gt;
==درخواست مدیر شدن، دوستدار ایران بزرگ(۸)==
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: #efe; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;
بنده از سال ۱۳۹۳ به طور ناپیوسته در این ویکی مدیر بودم و در این مدت صفحات، الگوها، رده‌ها، راهنماها، ... بسیاری ایجاده کرده‌ام. علاوه بر این به ساماندهی محتوای وبگاه و رفع مشکلات فنی آن پرداخته‌ام. اکنون تمدید مدیریت خود را اعلام می‌نمایم. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] شنبه،۲۶ مرداد ۱۳۹۸، ساعت ۰۷:۲۲ (ایران) ‏۱۷ اوت ۲۰۱۹، ساعت ۰۲:۵۲ (UTC)
&lt;/div&gt;
==درخواست مدیر شدن، دوستدار ایران بزرگ(۹)==
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: #efe; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;
در چند سال گذشته ویکی‌کتاب فارسی رشد چشمگیری داشته و برای ادامه رشد این پروژه و مبارزه با خرابکاری‌ها بنده آمادگی خود را اعلام می‌نمایم تا به روال سال‌های گذشته مدیر باشم. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] جمعه،۲۲ بهمن ۱۴۰۰، ساعت ۱۴:۵۸ (ایران) ‏۱۱ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۲۸ (UTC)
*{{مخالف}} کاربری که درک درستی از پروژه ندارند نباید مدیر باشد '''&lt;font face=&quot;verdana&quot;&gt;[[User:Mardetanha|&lt;font color=&quot;#084C9E&quot;&gt;م&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#4682b4&quot;&gt;رد&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#6495ED&quot;&gt;تن&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#4682b4&quot;&gt;ه&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#084C9E&quot;&gt;ا&lt;/font&gt;]]&lt;/font&gt;''' ‏۱۱ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۱۵ (UTC)
* {{موافق}} صد در صد. آنی که غیرفعال است نباید مدیر باشد. Doostdar فعال است و پروژه را زنده نگه داشته است. [[کاربر:4nn1l2|4nn1l2]] ([[بحث کاربر:4nn1l2|بحث]]) ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۵۸ (UTC)
* {{موافق}} با جناب فور موافقم، پروژه ویکی‌کتاب فارسی به واسطه ایشان زنده است و ایشان این پروژه را نگه داشتند وگرنه سرنوشت این پروژه هم به ویکی‌واژه فارسی دچار می‌شد. اعطای دسترسی مدیریت به کاربران فعال در پروژه‌هایی که کاربران فعال کمی دارد برای آن پروژه مفید است.[[کاربر:Parsa 2au|Parsa 2au]] ([[بحث کاربر:Parsa 2au|بحث]]) ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۵:۵۵ (UTC)
* {{موافق}} اگرچه با رویه‌ی ایشان در استفاده‌ی سیاسی از [[ویکی‌کتاب:میز تحریر|میز تحریر]] موافق نیستم ولی همانطور که سایر کاربران گفتند، زحمات ارزنده‌ی ایشان است که ویکی‌کتاب را سرپا نگاه داشته است. هم‌اکنون صفحات زیادی هستند که برچسب حذف دارند ولی توسط مدیران فعلی حذف نمی‌شوند. قطعا ایشان که فعالیت بالایی دارند بایست مدیر شوند و احتمال قوی می‌دهم که زحمات خوبی در این زمینه خواهند کشید. اینکه درک درستی از پروژه ندارند هم موافق نیستم اگر منظور همین انتقاد اول من است که به نظرم با حجم بزرگ فعالیت ایشان قابل اغماض است و شخص ارجح‌تر از ایشان نداریم. --[[کاربر:Niyumard|Niyumard]] ([[بحث کاربر:Niyumard|بحث]]) ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۳۶ (UTC)
*:پیام‌های نامربوط و بی‌ربط (اکثراً سیاسی) ایشان را از میز تحریر [https://fa.wikibooks.org/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%3A%D9%85%DB%8C%D8%B2_%D8%AA%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D8%B1&amp;type=revision&amp;diff=115539&amp;oldid=115493 پاک کردم]. شما هم اگر دیدید دوباره از این دست پیام‌ها گذاشتند بی‌معطلی حذفشان کنید. اگر به هر دلیل نخواستید خودتان درگیر شوید، مرا پینگ کنید. چند تا پیام نوروزی و یلدایی و جشن سده و کریسمس و از این دست فستیوال‌ها هم هست که ربطی به پروژه ندارند و بهتر است در میز تحریر نباشند ولی شاید بهتر باشد زیاد سخت نگیریم تا احساس دلزدگی ایجاد نشوند. ایشان هم بهتر است پیام‌های تبریکشان را به فستیوال‌های مهم‌تر (مثلاً فقط نوروز) محدود کنند و دست از سر یلدا و سده و کریسمس[!] بردارند. [[کاربر:4nn1l2|4nn1l2]] ([[بحث کاربر:4nn1l2|بحث]]) ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۴۹ (UTC)
* {{موافق}}  راهنمایی های مفیدی دارندو علاقه مند به توسعه ویکی هستند
[[کاربر:Cultural sec|Cultural sec]] ([[بحث کاربر:Cultural sec|بحث]]) ‏۱۶ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۰:۰۰ (UTC)
&lt;/div&gt;
==درخواست مدیر شدن، دوستدار ایران بزرگ(۱۰)==
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: #efe; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;
بنده چندین سال است که در ویکی‌کتاب فارسی به طور پیوسته فعال هستم و در این مدت کتاب‌ها، الگوها، رده‌ها، راهنماها، ... را بسیار گسترش داده‌ام. بنده در مدتی که در این ویکی مدیر بودم بسیار در بهبود پروژه از نظر کمی و کیفی کوشیدم و ویترینی از کتاب‌های خوبیده و برگزیده در صفحه اصلی ایجاد کردم. اکنون جهت پیشرفت سریع‌تر این وب‌گاه، بدین طریق درخواست مدیریت می‌نمایم. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] سه‌شنبه،۱۷ بهمن ۱۴۰۲، ساعت ۲۳:۰۵ (ایران) ‏۶ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۳۵ (UTC)
*{{موافق}} فکر کنم ایشان تنها کاربر فعال اینجا باشد. [[کاربر:W7070|W7070]] ([[بحث کاربر:W7070|بحث]]) ‏۲۰ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۲۰:۳۱ (UTC)

:*{{موافق}} بهترین مدیر برای ویکی نسک (کتاب). 
:فعال ترین | دادن دسترسی درست به کاربران درست | زنده نگه داشتن پروژه ویکی نسک||. [[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ‏۲۴ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۳۲ (UTC)
&lt;/div&gt;
== درخواست مدیر شدن، Fwldom == 
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: pink; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;&lt;!-- Template:RM top --&gt; ''بحث زیر پایان یافته است، لطفا در آن تغییری ایجاد نکنید. به دلیل داشتن تنها حدود ۴۰۰ ویرایش، عملکرد ضعیف در نوشتن کتاب‌ها و استفاده نکردن از دسترسی‌های کنونی خود شامل گشت‌زنی، کاربر مورد نظر شایستگی درخواست دادن برای مدیریت را ندارد. این عمل وی خرابکاری تلقی شده و به مدت ۴۸ ساعت قطع دسترسی می‌گردد.'' --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] چهارشنبه،۲۴ مرداد ۱۴۰۳، ساعت ۰۲:۳۶ (ایران) ‏۱۳ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۲۲:۰۶ (UTC)
---------
درود، بنده از کاربران تقاضا دارم برای مدیر شدن بنده رای بدهند.&lt;br&gt;
تا الان 4 تا کتاب در ویکی کتاب نوشتم که یکدونه از آن کامل و برگزیده و خوبیده شده است.&lt;br&gt;
3 تا کتاب دیگه 50 درصد کامل شدند.&lt;br&gt;
امیدوارم بتونم به ارتقاء کیفیت ویکی‌کتاب کمک کنم.&lt;br&gt;
باسپاس فراوان&lt;br&gt;

[[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ‏۱۲ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۲۲:۱۶ (UTC)
&lt;/div&gt;
==درخواست مدیر شدن، vivairan==
درود. با توجه به  فعالیت‌هایی که برای گسترش محتوای ویکی‌کتاب انجام داده‌ام و همان طور که می‌دانید فعال‌ترین کاربر ویکی‌کتاب بوده‌ام برای دریافت دسترسی مدیریت این پروژه درخواست می‌دهم. بنده در بهبود پروژه از نظر کمی و کیفی بسیار کوشیده‌ام و علاوه بر ایجاد صفحات و کتاب‌های جدید توانسته‌ام راهنماها، رده‌ها، الگوها، ... را ویرایش کنم. از این رو برای بهبود محتوای ویکی‌کتاب و مبارزه با خرابکاری‌ها درخواست مدیریت می‌دهم. --[[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۹ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۲۵ (UTC)

:* {{مخالف}} درود، به علت تعداد ویرایش کم و مدت زمان کم ایجاد حساب کاربری بنده مخالف هستم.
:[[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۵۳ (UTC)
::نظر شما اشتباه است، بنده بسیار ویرایش کرده‌ام در این ویکی و در توضیحات این درخواست نوشته ام بنده در بهبود پروژه از نظر کمی و کیفی بسیار کوشیده‌ام. کاربرانی که اینجا می‌آیند نظر بدهند میتوانند مشاهده کنند بنده چقدر فعال هستم. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۲۳:۱۶ (UTC)
::چند نمونه از الگوهایی که ایجاد کرده‌ام: [[الگو:مکمل]]، [[الگو:حص-خرابکاری]]، [[الگو:Long dash]] هستند که همگی برای این وبگاه ضروری بوده‌اند و زیرساخت فنی این ویکی برای توسعه را فراهم می‌آورند.
::چند نمونه از سیاست‌ها و رهنمودهایی که ایجاد کرده‌ام: [[ویکی‌کتاب:فرض حسن نیت]]، [[ویکی‌کتاب:صفحه حمله]]، [[ویکی‌کتاب:اجماع]] هستند که برای مشارکت جمعی در این وبگاه ضروری هستند و به ویرایش‌های مفید بیشتر در این ویکی کمک می‌کنند.
::چند نمونه از ایبوک‌هایی که به آنها محتوای جدید افزوده‌ام: [[بررسی موردهایی از اخلاق حرفه‌ای]] و [[ویکی‌کودک:دایناسورها]] که می‌توانند برای مخاطبان ویکی‌کتاب سودمند باشند. --[[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۰۸ (UTC)

==درخواست مدیر شدن، Fwldom (2)==

درود، گویا ویکی‌کتاب مدیر فعال ندارد و دارد به انقراض میرود.

با توجه به فعالیت‌ها و مشارکت‌هایی که در ویکی‌کتاب فارسی داشته‌ام، برای دریافت دسترسی مدیریت این پروژه اعلام آمادگی می‌کنم.

هدف من از درخواست این دسترسی، کمک به نگهداری و توسعهٔ ویکی‌کتاب، رسیدگی به خرابکاری‌ها، سامان‌دهی صفحات و انجام کارهایی است که به دسترسی مدیریتی نیاز دارند.

در صورت اعطای دسترسی، تلاش خواهم کرد از ابزارهای مدیریتی با دقت و مطابق سیاست‌ها و اجماع جامعه استفاده کنم و در مواردی که نیاز به تصمیم‌گیری جمعی باشد، نظر کاربران را در نظر بگیرم.

سوابق ویرایشی و فعالیت‌های من برای بررسی در دسترس است و در صورت نیاز آماده‌ام دربارهٔ سوابق، اهداف و نحوهٔ استفاده از دسترسی مدیریت توضیح بیشتری ارائه کنم. [[کاربر:Fwldom/آمار]]

از کاربران ویکی‌کتاب درخواست می‌کنم سوابق و فعالیت‌های مرا بررسی کرده و نظر خود را دربارهٔ این درخواست اعلام کنند.

با احترام، --[[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۳۸ (UTC)</text>
      <sha1>hzzdud708lt6t021svza87moeb0k8s5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بحث ویکی‌کتاب:ویکی‌کتاب چیست؟</title>
    <ns>5</ns>
    <id>4157</id>
    <revision>
      <id>135166</id>
      <parentid>106466</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T08:11:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* ویکی‌کتاب:نیست */ بخش جدید</comment>
      <origin>135166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4401" sha1="tja4rqgncow7ggszmwz4phhnbcc984f" xml:space="preserve">==متون تفسیری==
فکر می‌کنم مشکل اصلی برای ترجمه این صفحه ترمینولوژی باشد. آیا مرجعی برای این کلمات این ترجمه‌ها وجود دارد؟
مثلا برای Annotated text معادلی به نظرم نیامد [[کاربر:Amidelalune|Amidelalune]] ‏۲۱ سپتامبر ۲۰۰۸، ساعت ۰۹:۵۰ (UTC)

::Annotated به معنی &quot;تفسیر کردن&quot;...Text هم مشخصا &quot;متن&quot; معنی می‌شود، اگر به کلمه دقت کنید یک کلمه ترکیبی است...و معنی مستقلی برای این اصطلاح در نظر گرفته نشده (البته با توجه به اینکه من دیکشنری‌های مختلف چون بابی لون و فارسی دیک رو بررسی کردم)، ولی من نظر به این دارم که معنی آن می‌شود &quot;متن تفسیری&quot; که اینطوری معنا و ظاهر جالبی ندارد و می‌توان گفت معنی درست و صحیح آن همان '''متن‌های انتقادی''' است...البته این تا جایی است که سواد من قد می‌دهد، دیگر نمی‌دانم! 

::البته باید به این هم توجه داشت که وقتی در این صفحات و این قالب موضوعی در نسک انگلیسی می‌گردیم، شرح کلی از آثار را در اختیار ما قرار می‌دهد. اگر بخواهیم ترجمه مستقیم نکنیم، بهتر است از واژه &quot;چکیده مطلب یا اثر&quot; استفاده کنیم که به نظرم اینطوری با توجه به چیزی که در نسک انگلیسی وجود دارد، هم خوانی بیشتری دارد. موفق باشید.[[کاربر:komeil_4life|'گاتیک مَن ]]&lt;sup&gt;[[بحث_کاربر:Komeil_4life|ب‍]]&lt;/sup&gt; ‏۲۱ سپتامبر ۲۰۰۸، ساعت ۱۷:۱۲ (UTC)

::راستی برای مثال از این قبیل متن‌ها در ویکی‌نسک انگلیسی می‌توانید به [[en:Angels_and_Demons|کتاب فرشتگان و شیاطین]] یا مجموعه آثار [[en:Harry_Potter|هری پاتر]] مراجعه کنید. --[[کاربر:komeil_4life|'گاتیک مَن ]]&lt;sup&gt;[[بحث_کاربر:Komeil_4life|ب‍]]&lt;/sup&gt; ‏۲۱ سپتامبر ۲۰۰۸، ساعت ۱۷:۴۳ (UTC)

کلمه مزبور در (ﻣﺘﻮﻥ ﺍﺩﺑﻰ ﻭ ﻏﻴﺮﻩ) به معنای ﺯﻳﺮ ﻧﻮﻳﺴﻰ ﻛﺮﺩﻥ،ﺣﻮﺍﺷﻰ ﻧﮕﺎﺭﻯ ﻛﺮﺩﻥ،ﺗﻔﺴﻴﺮ ﻧﻮﺷﺘﻦ ﺑﺮ متن معنا می دهد به مثال زیر دقت نمایید:
annotated texts of Shakespeare are easier to understand
ﺩﺭﮎ ﻣﺘﻮﻥ ﺯﻳﺮﻧﻮﻳﺲ ﺷﺪﻩ‌ﻯ ﺷﻜﺴﭙﻴﺮ ﺳﺎﺩﻩ‌ﺗﺮ ﺍﺳﺖ.
majeery
::در سال های اخیر [[ویکی‌کتاب:تفسیر متون|یک صفحه]] به ویکی کتاب اضافه شده که درباره متون تفسیری توضیح بیشتری میده. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]]       ‏۷ اوت ۲۰۱۵، ساعت ۱۴:۴۲ (UTC)

== پروژه‌ی برادر یا خواهر؟ ==

با درود. آیا دلیل خاصی داره که اینجا از پروژه‌ی برادر نام برده‌ایم؟ پیشنهاد من این هست که به همون پروژه‌ی خواهر برگردیم، چرا که هم ترجمه‌ی مستقیم هست و هم اینکه پروژه‌ی برادر خیلی فضا رو مردانه می‌کنه. با تشکر [[کاربر:Amidelune|Amidelune]] ([[بحث کاربر:Amidelune|بحث]]) ‏۲۵ ژوئن ۲۰۱۶، ساعت ۱۶:۱۱ (UTC)

سلام.واژه برادر معادلاتی دیگری نیز دارد مثل:برآر.بره-کاکا-کاکو-داداش-و واژه خواهر نیز معادلاتی دیگر دارد.مثل :خوهر-دودو-دادا-دادو-همشیره- [[کاربر:Mha3131|Mha3131]] ([[بحث کاربر:Mha3131|بحث]]) ‏۱۱ اکتبر ۲۰۱۷، ساعت ۱۹:۵۰ (UTC)

== ویکی‌کتاب:نیست ==
درود. میانبر مربوط به ویکی‌کتاب:نیست را به این صفحه بیفزایید. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۱۱ (UTC)</text>
      <sha1>tja4rqgncow7ggszmwz4phhnbcc984f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ویکی‌کتاب:رهنمودهایی برای پروژه‌های کلاسی</title>
    <ns>4</ns>
    <id>10284</id>
    <revision>
      <id>135173</id>
      <parentid>33803</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T08:55:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>افزودن مطلب جدید</comment>
      <origin>135173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="236" sha1="59eyadewllm6enb9my8tbc8mppsx0po" xml:space="preserve">ویکی‌کتاب اجتماعی از کاربران است که از طریق مشارکت جمعی کتاب‌های درسی و کتابچه‌های راهنما می‌نویسند.

[[en:Wikibooks:Guidelines_for_class_projects]]</text>
      <sha1>59eyadewllm6enb9my8tbc8mppsx0po</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135174</id>
      <parentid>135173</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T08:58:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>افزودن مطلب جدید</comment>
      <origin>135174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="286" sha1="aj77apz5zm6k7xxpfklvqeemrhdkpox" xml:space="preserve">{{رهنمود}}
{{فهرست رهنمودها}}

ویکی‌کتاب اجتماعی از کاربران است که از طریق مشارکت جمعی کتاب‌های درسی و کتابچه‌های راهنما می‌نویسند.

[[en:Wikibooks:Guidelines_for_class_projects]]</text>
      <sha1>aj77apz5zm6k7xxpfklvqeemrhdkpox</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135179</id>
      <parentid>135174</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T10:19:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>افزودن مطلب جدید</comment>
      <origin>135179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1111" sha1="a9c8ov2m46hu89sbyjn0dg7u84819i3" xml:space="preserve">{{رهنمود}}
{{فهرست رهنمودها}}

ویکی‌کتاب اجتماعی از کاربران است که از طریق مشارکت جمعی کتاب‌های درسی و کتابچه‌های راهنما می‌نویسند. از این رو، پروژه ویکی‌کتاب بسیار مناسب است برای کلاس‌های درس و پروژه‌های کلاسی.
==آغاز کردن یک پروژه کلاسی==
هنگام آغاز کردن یک پروژه کلاسی معمولا باید به سوال‌هایی از این قبیل پاسخ بدهید: چه هدفی برای پروژه تعریف شده است؟ کتاب دربرگیرنده چه محتوایی است؟عمق پوشش کتاب تا چه اندازه است؟
==مشارکت‌کنندگان را ثبت کنید ==

==درجه‌بندی کردن==
==درک درستی از اجتماع به دست بیاورید==


==یافتن مواد آموزشی==


==در صورت نیاز کمک بگیرید==


==بخشی از اجتماع ویکی‌کتاب شوید==

[[en:Wikibooks:Guidelines_for_class_projects]]</text>
      <sha1>a9c8ov2m46hu89sbyjn0dg7u84819i3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ویکی‌کتاب:الگوها/الگوهای عمومی</title>
    <ns>4</ns>
    <id>20645</id>
    <revision>
      <id>135148</id>
      <parentid>127270</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T07:12:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <origin>135148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3989" sha1="0jggig763a9ocmv8t0l1jsp5eku6hsq" xml:space="preserve">
{{پاک‌کن}}
{|width=&quot;100%&quot; border=&quot;1&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;4&quot;  style=&quot;margin:1em 1em 1em 1;text-align:center; border-style:solid;&quot;
|- style=&quot;background:#C34A2C;&quot;
! width=&quot;20%&quot; | الگو
! width=&quot;60%&quot; | نمایش نتیجه
! width=&quot;20%&quot; | محل قرار گرفتن در مقاله
|-
|&lt;tt&gt;{{الگوی|·}}&lt;/tt&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[بحث الگو:·|بحث الگو]]&lt;/small&gt;
|&lt;code&gt;ویکی‌جزوه &lt;nowiki&gt;{{·}}&lt;/nowiki&gt; ویکی‌آشپزی&lt;/code&gt; نتیجه می‌دهد: ویکی‌جزوه{{·}} ویکی‌آشپزی
| برای گذاشتن یک نقطهٔ میانی بین واژه‌ها
|-
|&lt;tt&gt;{{الگوی|Long dash}}&lt;/tt&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[بحث الگو:Long dash|بحث الگو]]&lt;/small&gt;
|&lt;code&gt;{{Long dash}} ویکی‌جزوه ویکی‌آشپزی {{Long dash}}&lt;/code&gt; نتیجه می‌دهد: {{Long dash}}ویکی‌جزوه ویکی‌آشپزی {{Long dash}}
| برای گذاشتن خط تیره کشیده
|-
|&lt;tt&gt;{{الگوی|ک}}&lt;/tt&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[بحث الگو:ک|بحث الگو]]&lt;/small&gt;
|&lt;code&gt;{{ک}} ویکی‌جزوه ویکی‌آشپزی {{ک/پ}}&lt;/code&gt; نتیجه می‌دهد: {{ک}}ویکی‌جزوه ویکی‌آشپزی {{ک/پ}}
| برای کوچک کردن واژه‌ها
|-
|&lt;tt&gt;{{الگوی|گیومه باز}}&lt;/tt&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[بحث الگو:گیومه باز|بحث الگو]]&lt;/small&gt;
|&lt;code&gt;{{گیومه باز}} ویکی‌جزوه ویکی‌آشپزی {{گیومه بسته}}&lt;/code&gt; نتیجه می‌دهد: {{گیومه باز}}ویکی‌جزوه ویکی‌آشپزی {{گیومه بسته}}
| برای قرار دادن واژه‌ها در گیومه
|-
|&lt;tt&gt;{{الگوی|چر}}&lt;/tt&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[بحث الگو:چر|بحث الگو]]&lt;/small&gt;
|{{چر}}
|برای واردکردن نویسهٔ چپ‌به‌راست
|-
|&lt;tt&gt;{{الگوی|عبارت چپ‌چین}}&lt;/tt&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[بحث الگو:عبارت چپ‌چین|بحث الگو]]&lt;/small&gt;
|{{عبارت چپ‌چین}}
|برای چپ‌چین کردن
|-
|&lt;tt&gt;{{الگوی|راست به چپ}}&lt;/tt&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[بحث الگو:راست به چپ|بحث الگو]]&lt;/small&gt;
|{{راست به چپ}}
|برای راست‌چین کردن
|-
|&lt;tt&gt;{{الگوی|چپ‌چین}}&lt;/tt&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[بحث الگو:چپ‌چین|بحث الگو]]&lt;/small&gt;
|{{چپ‌چین}}
|برای چپ‌چین کردن
|-
|&lt;tt&gt;{{الگوی|رنگی}}&lt;/tt&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[بحث الگو:رنگی|بحث الگو]]&lt;/small&gt;
|{{رنگی}}
|برای رنگی کردن
|-
|&lt;tt&gt;{{الگوی|قلم رنگ}}&lt;/tt&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[بحث الگو:قلم رنگ|بحث الگو]]&lt;/small&gt;
|{{قلم رنگ}}
|برای رنگی کردن
|-
|&lt;tt&gt;{{الگوی|فاصله مجازی}}&lt;/tt&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[بحث الگو:فاصله مجازی|بحث الگو]]&lt;/small&gt;
|{{فاصله مجازی}}
|برای فاصله مجازی
|-
|&lt;tt&gt;{{الگوی|Key press}}&lt;/tt&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[بحث الگو:Key press|بحث الگو]]&lt;/small&gt;
|{{Key press}}
|برای نشان دادن شکل دکمه‌های صفحه کلید
|-
|&lt;tt&gt;{{الگوی|لبخند}}&lt;/tt&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[بحث الگو:لبخند|بحث الگو]]&lt;/small&gt;
|{{لبخند}}
|برای شکلک لبخند
|-
|&lt;tt&gt;{{الگوی|صورتک}}&lt;/tt&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[بحث الگو:صورتک|بحث الگو]]&lt;/small&gt;
|{{صورتک}}
|برای صورتک
|-
|&lt;tt&gt;{{الگوی|درست}}&lt;/tt&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[بحث الگو:درست|بحث الگو]]&lt;/small&gt;
|{{درست}}
|برای تعیین درست
|-
|&lt;tt&gt;{{الگوی|غلط}}&lt;/tt&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[بحث الگو:غلط|بحث الگو]]&lt;/small&gt;
|{{غلط}}
|برای تعیین غلط
|-
|&lt;tt&gt;{{الگوی|قضیه ریاضی}}&lt;/tt&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[بحث الگو:قضیه ریاضی|بحث الگو]]&lt;/small&gt;
|{{قضیه ریاضی}}
|برای نوشتن فرمول ریاضی
|-
|&lt;tt&gt;{{الگوی|شعر}}&lt;/tt&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[بحث الگو:شعر|بحث الگو]]&lt;/small&gt;
|{{شعر}}
|برای شعر نوشتن
|-
|}

[[رده:الگوهای ویکی‌کتاب]]</text>
      <sha1>0jggig763a9ocmv8t0l1jsp5eku6hsq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ویکی‌کتاب:فرض حسن نیت</title>
    <ns>4</ns>
    <id>42110</id>
    <revision>
      <id>135137</id>
      <parentid>135119</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T06:33:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* دربارهٔ حسن نیت */</comment>
      <origin>135137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15009" sha1="cp33xq31pdle4vpgpqx2hxjkpd7vx5v" xml:space="preserve">{{رهنمود}}
{{این رهنمود در یک نگاه|
* فرض را بر این بگذارید که دیگران برای بهبود ویکی کار می‌کنند نه برای خراب کردن آن، مگر آن که دلایل بسیار روشنی علیه این فرض وجود داشته باشد.
* زمانی که نقد می‌کنید، در مورد مشارکت‌های کاربر دیگر نظر بدهید و نه در مورد نیت‌ها و اغراض درونی وی.}}
{{فهرست رهنمودها}}


'''فرض حسن نیت (فحن)''' از رهنمودهای ویکی‌کتاب است. طبق این رهنمود، فرض بر آن است که ویرایش‌ها و نظرهای کاربران با حسن نیت همراه است. بیشتر افراد سعی می‌کنند به پروژه کمک کنند، نه اینکه به آن آسیب برسانند. اگر این گزاره نادرست می‌بود، پروژه‌ای چون ویکی‌کتاب از همان اول محکوم به شکست بود. این رهنمود ویرایشگران را ملزم نمی‌دارد که با وجود مدرک واضح بر سوء نیت (مثلاً [[ویکی‌کتاب:خرابکاری|خرابکاری]])، همچنان فرض را بر حسن نیت بگذارند. فرض حسن نیت مانع از بروز بحث و انتقاد نیست. بلکه، ویرایشگران نباید اقدامات مورد انتقاد را بدون مدرک به خباثت و غرض‌ورزی نسبت دهند.

موقع بروز اختلاف، سعی کنید موضعتان را توضیح دهید و مشکل را حل کنید، نه اینکه بر شدت تنش‌ها بیفزایید و به دیگران نیز این فرصت را بدهید که این‌چنین رفتار کنند. در نظر بگیرید که شاید اختلاف ناشی از زوایای دید متفاوت است و دنبال راه‌هایی برای حصول [[ویکی‌کتاب:اجماع|اجماع]] بگردید.

وقتی دربارهٔ حسن نیت شما تردید ابراز می‌شود، در صورت امکان، خود همچنان فرض کنید که طرف مقابل حسن نیت دارد. [[w:fa:ویکی‌پدیا:نزاکت|نزاکت]] را رعایت کنید و فرایند [[ویکی‌کتاب:تابلوی اعلانات مدیران|حل اختلاف]] را دنبال کنید، نه اینکه به کاربران [[ویکی‌کتاب:حمله شخصی ممنوع|حمله]] کنید و با آن‌ها [[ویکی‌کتاب:جنگ ویرایشی|جنگ ویرایشی]] راه بیندازید. اگر می‌خواهید دربارهٔ رفتار سایر کاربران ابراز تردید کنید، با ارائهٔ پیوند تفاوت و مدارک مربوط دیگر موضعتان را مستند کنید، تا دیگران بتوانند مبنای نگرانی‌هایتان را درک کنند. حتی وقتی بدرفتاری ناشی از سوء نیت به نظر می‌رسد، اغلب بهتر است بدون اشاره به انگیزه‌ها به رفتار بپردازید، وگرنه احتمالاً دلخوری از همه‌سو تشدید می‌شود.

مواظب باشید خیلی زیاد به این رهنمود اشاره نکنید. همان‌طور که می‌توان به‌اشتباه تشخیص داد که دیگری از روی سوء نیت عمل می‌کند، می‌توان به‌اشتباه نتیجه‌گیری کرد که دیگری فرض را بر سوء نیت گذاشته است؛ ترغیب‌های متعدد به «فرض حسن نیت» می‌توانند خود نشانه‌ای از فرض‌های منفی دربارهٔ دیگران باشند.

== دربارهٔ حسن نیت ==
[[پرونده:A_handshake.png|انگشتی|ایستاده|رعایت نزاکت و فرض حسن نیت از نقاط اتکای ویکی‌پدیای هستند.]]

همه اشتباه می‌کنند، هم اشتباهات رفتاری (مثلاً [[ویکی‌پدیا:حمله شخصی ممنوع|حمله به شخصیت]]) و هم محتوایی (مثلاً افزودن [[ویکی‌پدیا:تحقیق دست‌اول ممنوع|تحقیق دست اول]]). اغلب اوقات می‌توانیم این اشتباهات را با یادآوری‌های ساده اصلاح کنیم. با وجود این، اختلافاتی در ویکی‌پدیا بروز می‌کند که هیچ سیاست یا رهنمودی پاسخ سرراست به آن‌ها نمی‌دهد. موقع بروز اختلافات، شاید نیت بد دخیل نبوده باشد. [[ویکی‌پدیا:هنگام مجادلهٔ ویرایشی، خونسرد بمانید|خونسردی‌تان]] را حفظ کنید و اگر اختلاف‌ها لاینحل به نظر می‌رسند (که اغلبشان این‌چنین نیستند) فرایند [[ویکی‌پدیا:حل اختلاف|حل اختلاف]] را طی کنید.

نقض سیاست‌ها، مثلاً [[ویکی‌پدیا:حساب زاپاس|زاپاس‌بازی]]، نقض [[ویکی‌کتاب:اجماع|اجماع]] و غیره، ممکن است از روی حسن نیت یا سوء نیت صورت بگیرند. برای مواجهه با همهٔ این حالت‌ها فرایندهایی وجود دارد و اعمال [[ویکی‌کتاب:قطع دسترسی|جریمه]] به دلیل نقض مکرر سیاست فارغ از اینکه سوء نیت دخیل بوده است یا نه انجام خواهد گرفت.

=== حسن نیت و تازه‌واردان ===
{{اصلی|w:fa:ویکی‌پدیا:لطفاً با چماق به استقبال تازه‌واردها نروید}}

مهم است که نسبت به تازه‌واردان که با فرهنگ و مقررات ویکی‌پدیا ناآشنایند ولی ممکن است به مشارکت‌کنندگان ارزشمندی مبدل شوند صبوری کرد.

رفتار یک تازه‌وارد احتمالاً به نظر خودش مناسب است و بروز مشکلات معمولاً ناشی از ناآشنایی او با فرهنگ ویکی‌پدیا یا پیشامد سوءتفاهم است. نادر نیست که تازه‌واردی فکر کند که فلان سیاست باید مطابق با درک او از شرایط و نحوهٔ کار تغییر کند، مخصوصاً اگر متوجه شود که راجع به سیاست مورد نظر از قبل اختلاف نظر وجود دارد. همین‌طور، بسیاری از تازه‌واردان انتظار دارند که مشارکت‌هایشان در مقالات بدون سؤال پذیرفته شوند، به‌ویژه اگر دربارهٔ موضوع مقاله عمیقاً مطلع باشند. رفتارهای ناشی از این دست دیدگاه‌ها، هرچند احتمالاً نادرست هستند، معمولاً غرض‌ورزانه نیستند و نباید اینطور در نظر گرفته شوند. بسیاری از تازه‌واردانی که در بدو امر از رسوم ویکی‌پدیا درک شهودی خوبی ندارند وقتی منطق پشت این رسوم برایشان آشکارتر می‌شود، به‌تدریج تغییر عقیده می‌دهند.

=== حسن نیت و حق نشر ===
{{اصلی|ویکی‌کتاب:حق تکثیر}}
{{میانبر|وک:فحن‌نشر}}
موقع مواجهه با نقض‌های احتمالی حق نشر، حسن نیت به این معنی است که فرض کرد ویرایشگران قصد دارند به سیاست‌های وبگاه و نیز قانون کشوری پایبند باشند. این فرق دارد با آنکه فرض کرد واقعاً به هر دو پایبند بوده‌اند. ویرایشگران ملزمند خود به شیوه‌ای کنشگرانه بارگذاری‌هایشان را مستند کنند (ذکر منبع، ذکر پروانه و غیره) و درصورتی‌که مستندسازی‌ها اشتباه یا ناکافی باشند، پرونده‌ها حذف خواهند شد. اقدامات اصلاحی توأم با حسن نیت شامل آگاه کردن کاربران از وجود مشکل و کمک کردن ایشان برای حل مشکلات است.

== حسن نیت چه چیزی نیست ==
{{میانبر|وپ:فحن نیست|وپ:نفحن}}
[[پرونده:David - The Death of Socrates.jpg|thumb|upright=1.2|سقراط به این معروف بود که قاطعانه فرض می‌کرد اطرافیانش با حسن نیت عمل می‌کنند.]]
بسیاری افراد درکی اشتباه از رهنمود «فرض حسن نیت» ویکی‌پدیا دارند و تصور می‌کنند که این رهنمود به این معنای «فرض انجام [[w:fa:ارزیابی بایسته|ارزیابی بایسته]] توسط ویرایشگری دیگر» یا «فرض نیت کور» در مواجهه با منابع، ویرایگران یا محتوای صفحه‌ها است. اما منظور در اصل بیشتر به «احتمال وجود قصد خوب» نزدیک است، که به این معنا نیست که «من به منبع دسترسی ندارم، پس در مورد محتوای منبع، فرض را بر حسن نیت می‌گذارم» و همچنین به این معنا نیست که «یک ویرایشگر [[ویکی‌پدیا:شیوه ارجاع به منابع|محتوای بدون منبع را حذف کرده است]]، پس من ''با فرض حسن نیت '' این‌طور در نظر می‌گیرم که او ارزیابی بایسته انجام داده تا مطمئن شود که [[ویکی‌پدیا:منابع معتبر|منابع معتبر]] برای آن محتوا در دسترس نیست.»

این رهنمود همچنین به این معنا نیست که باید شواهد واضح مبنی بر [[ویکی‌پدیا:ویرایش اخلالگرانه|رفتار اخلالگرانه]] یا [[ویکی‌پدیا:سیاست‌ها و رهنمودها|نقض رهنمودهای ویکی‌پدیا]] را نادیده بگیرید و تمام ویرایش‌ها را بدون هیچ پرسشی بپذیرید. برخی از بازیگران بد ممکن است اصرار داشته باشند که اعتماد به آن‌ها با استناد به «فرض حسن نیت» باید تغییرناپذیر باشد، حتی اگر شواهدی بر ضد آن موجود باشد. با این حال، ویرایشگران باید توجه کنند که الگوهای ویرایش‌های مخرب را نادیده نگیرند، و همچنین نباید از تلاش‌های آشکار برای فریب، [[ویکی‌پدیا:خرابکاری|خرابکاری]] یا پیشبرد یک [[ویکی‌پدیا:دیدگاه بی‌طرف|دستور کار مغرضانه]] چشم‌پوشی کنند. در عوض، رهنمود «فرض حسن نیت» ویرایشگران را تشویق می‌کند که قدم نخست را با این باور بردارند که دیگران در تلاش برای بهبود ویکی‌پدیا هستند. هنگامی که با یک ویرایش مشکل‌دار روبرو می‌شوید، مهم است که آن را بررسی و به آن رسیدگی کنید، اما هنگام انجام این کار این موضوع را در نظر داشته باشید که اشتباهاتی هم ممکن است رخ دهند و هر خطایی با نیت بدخواهانه انجام نمی‌شود. کاربرد فرض حسن نیت در حفظ یک محیط ویرایش مشارکتی و محترمانه است.

== نشان دادن حسن نیت ==
{{میانبر|وک:نحن}}
علاوه بر فرض حسن نیت، با نشان دادن حسن نیت خودتان، دیگران را به صورت عملی به فرض حسن نیت ترغیب کنید. این کار به واسطهٔ بیان [[ویکی‌پدیا:صداقت|صادقانهٔ]] انگیزه‌هایتان و انجام ویرایش‌هایی که تمایل شما به مصالحه، علاقه‌تان به بهبود ویکی‌پدیا، پای‌بندی‌تان به سیاست‌ها و رهنمودهایش، اعتقادتان به صحت ویرایش‌هایتان، خودداری‌تان از [[ویکی‌پدیا:بازی با سامانه|به بازی گرفتن سامانه]] و دیگر رفتارهای مبتنی بر حسن نیت را نشان می‌دهند میسر است. نشان دادن حسن نیت الزامی نیست، اما به تعامل موفق و بی‌دردسر با دیگران کمک می‌کند.

== مواجهه با سوء نیت ==
{{میانبر|وک:سوءنیت}}
حتی وقتی سوء نیت طرف مقابل آشکار است، شما نباید خودتان در واکنش [[w:fa:ویکی‌پدیا:نزاکت|بی‌نزاکتی]] کنید، به شخصیت طرف مقابل [[ویکی‌کتاب:حمله شخصی ممنوع|حمله]] کنید، یا خونسردی‌تان را از دست بدهید. اگر یک طرف ماجرا از اول تا آخر درست رفتار کرده باشد، دیگران راحت‌تر خواهند توانست اختلاف را [[ویکی‌کتاب:تابلوی اعلانات مدیران|حل]] کنند یا خطاهای طرف مقابل را ببینند.

مدیران ویکی‌پدیا و دیگر کاربران مجرب فعال در زمینهٔ حل اختلاف از کمک کردن به شما خوشحال خواهند شد و اگر با ارائهٔ مدرک واضح و مشخص توجه ایشان را به موضوع جلب کنید، قادرند رفتار ناقض سیاست‌ها را تشخیص دهند.

=== اتهام سوء نیت به دیگران ===
بدون ارائهٔ مدرک واضح در قالب پیوند تفاوت دیگر کاربران را به سوء نیت متهم نکنید. چنین ادعایی خریدار ندارد، به هدف نمی‌رسد و حتی می‌تواند تحریک‌کننده باشد و اختلاف را حادتر کند. تکرار اتهام سوء نیت، بدون ارائه مدرک واضح که نشان دهد اقدامات یک کاربر در واقع با سوء نیت یا [[ویکی‌کتاب:آزار و اذیت|اذیت‌وآزار]] توأم هستند، خود می‌تواند به [[وک:حمله شخصی ممنوع|حمله به شخصیت فرد]] تعبیر شود. طرف مقابل هم می‌تواند به‌راحتی شما را به سوء نیت متهم کند، که در نتیجه چرخه‌ای زشت از اتهامات ایجاد می‌شود بدون اینکه اختلاف حل شود.
[[رده:رهنمودهای ویکی‌کتاب]]</text>
      <sha1>cp33xq31pdle4vpgpqx2hxjkpd7vx5v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135138</id>
      <parentid>135137</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T06:34:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* دربارهٔ حسن نیت */</comment>
      <origin>135138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15009" sha1="4v121zduzk4gwm74lmdbvba7tvvfctz" xml:space="preserve">{{رهنمود}}
{{این رهنمود در یک نگاه|
* فرض را بر این بگذارید که دیگران برای بهبود ویکی کار می‌کنند نه برای خراب کردن آن، مگر آن که دلایل بسیار روشنی علیه این فرض وجود داشته باشد.
* زمانی که نقد می‌کنید، در مورد مشارکت‌های کاربر دیگر نظر بدهید و نه در مورد نیت‌ها و اغراض درونی وی.}}
{{فهرست رهنمودها}}


'''فرض حسن نیت (فحن)''' از رهنمودهای ویکی‌کتاب است. طبق این رهنمود، فرض بر آن است که ویرایش‌ها و نظرهای کاربران با حسن نیت همراه است. بیشتر افراد سعی می‌کنند به پروژه کمک کنند، نه اینکه به آن آسیب برسانند. اگر این گزاره نادرست می‌بود، پروژه‌ای چون ویکی‌کتاب از همان اول محکوم به شکست بود. این رهنمود ویرایشگران را ملزم نمی‌دارد که با وجود مدرک واضح بر سوء نیت (مثلاً [[ویکی‌کتاب:خرابکاری|خرابکاری]])، همچنان فرض را بر حسن نیت بگذارند. فرض حسن نیت مانع از بروز بحث و انتقاد نیست. بلکه، ویرایشگران نباید اقدامات مورد انتقاد را بدون مدرک به خباثت و غرض‌ورزی نسبت دهند.

موقع بروز اختلاف، سعی کنید موضعتان را توضیح دهید و مشکل را حل کنید، نه اینکه بر شدت تنش‌ها بیفزایید و به دیگران نیز این فرصت را بدهید که این‌چنین رفتار کنند. در نظر بگیرید که شاید اختلاف ناشی از زوایای دید متفاوت است و دنبال راه‌هایی برای حصول [[ویکی‌کتاب:اجماع|اجماع]] بگردید.

وقتی دربارهٔ حسن نیت شما تردید ابراز می‌شود، در صورت امکان، خود همچنان فرض کنید که طرف مقابل حسن نیت دارد. [[w:fa:ویکی‌پدیا:نزاکت|نزاکت]] را رعایت کنید و فرایند [[ویکی‌کتاب:تابلوی اعلانات مدیران|حل اختلاف]] را دنبال کنید، نه اینکه به کاربران [[ویکی‌کتاب:حمله شخصی ممنوع|حمله]] کنید و با آن‌ها [[ویکی‌کتاب:جنگ ویرایشی|جنگ ویرایشی]] راه بیندازید. اگر می‌خواهید دربارهٔ رفتار سایر کاربران ابراز تردید کنید، با ارائهٔ پیوند تفاوت و مدارک مربوط دیگر موضعتان را مستند کنید، تا دیگران بتوانند مبنای نگرانی‌هایتان را درک کنند. حتی وقتی بدرفتاری ناشی از سوء نیت به نظر می‌رسد، اغلب بهتر است بدون اشاره به انگیزه‌ها به رفتار بپردازید، وگرنه احتمالاً دلخوری از همه‌سو تشدید می‌شود.

مواظب باشید خیلی زیاد به این رهنمود اشاره نکنید. همان‌طور که می‌توان به‌اشتباه تشخیص داد که دیگری از روی سوء نیت عمل می‌کند، می‌توان به‌اشتباه نتیجه‌گیری کرد که دیگری فرض را بر سوء نیت گذاشته است؛ ترغیب‌های متعدد به «فرض حسن نیت» می‌توانند خود نشانه‌ای از فرض‌های منفی دربارهٔ دیگران باشند.

== دربارهٔ حسن نیت ==
[[پرونده:A_handshake.png|انگشتی|ایستاده|رعایت نزاکت و فرض حسن نیت از نقاط اتکای ویکی‌پدیای هستند.]]

همه اشتباه می‌کنند، هم اشتباهات رفتاری (مثلاً [[ویکی‌پدیا:حمله شخصی ممنوع|حمله به شخصیت]]) و هم محتوایی (مثلاً افزودن [[ویکی‌پدیا:تحقیق دست‌اول ممنوع|تحقیق دست اول]]). اغلب اوقات می‌توانیم این اشتباهات را با یادآوری‌های ساده اصلاح کنیم. با وجود این، اختلافاتی در ویکی‌پدیا بروز می‌کند که هیچ سیاست یا رهنمودی پاسخ سرراست به آن‌ها نمی‌دهد. موقع بروز اختلافات، شاید نیت بد دخیل نبوده باشد. [[ویکی‌پدیا:هنگام مجادلهٔ ویرایشی، خونسرد بمانید|خونسردی‌تان]] را حفظ کنید و اگر اختلاف‌ها لاینحل به نظر می‌رسند (که اغلبشان این‌چنین نیستند) فرایند [[ویکی‌پدیا:حل اختلاف|حل اختلاف]] را طی کنید.

نقض سیاست‌ها، مثلاً [[ویکی‌کتاب:حساب زاپاس|زاپاس‌بازی]]، نقض [[ویکی‌کتاب:اجماع|اجماع]] و غیره، ممکن است از روی حسن نیت یا سوء نیت صورت بگیرند. برای مواجهه با همهٔ این حالت‌ها فرایندهایی وجود دارد و اعمال [[ویکی‌کتاب:قطع دسترسی|جریمه]] به دلیل نقض مکرر سیاست فارغ از اینکه سوء نیت دخیل بوده است یا نه انجام خواهد گرفت.

=== حسن نیت و تازه‌واردان ===
{{اصلی|w:fa:ویکی‌پدیا:لطفاً با چماق به استقبال تازه‌واردها نروید}}

مهم است که نسبت به تازه‌واردان که با فرهنگ و مقررات ویکی‌پدیا ناآشنایند ولی ممکن است به مشارکت‌کنندگان ارزشمندی مبدل شوند صبوری کرد.

رفتار یک تازه‌وارد احتمالاً به نظر خودش مناسب است و بروز مشکلات معمولاً ناشی از ناآشنایی او با فرهنگ ویکی‌پدیا یا پیشامد سوءتفاهم است. نادر نیست که تازه‌واردی فکر کند که فلان سیاست باید مطابق با درک او از شرایط و نحوهٔ کار تغییر کند، مخصوصاً اگر متوجه شود که راجع به سیاست مورد نظر از قبل اختلاف نظر وجود دارد. همین‌طور، بسیاری از تازه‌واردان انتظار دارند که مشارکت‌هایشان در مقالات بدون سؤال پذیرفته شوند، به‌ویژه اگر دربارهٔ موضوع مقاله عمیقاً مطلع باشند. رفتارهای ناشی از این دست دیدگاه‌ها، هرچند احتمالاً نادرست هستند، معمولاً غرض‌ورزانه نیستند و نباید اینطور در نظر گرفته شوند. بسیاری از تازه‌واردانی که در بدو امر از رسوم ویکی‌پدیا درک شهودی خوبی ندارند وقتی منطق پشت این رسوم برایشان آشکارتر می‌شود، به‌تدریج تغییر عقیده می‌دهند.

=== حسن نیت و حق نشر ===
{{اصلی|ویکی‌کتاب:حق تکثیر}}
{{میانبر|وک:فحن‌نشر}}
موقع مواجهه با نقض‌های احتمالی حق نشر، حسن نیت به این معنی است که فرض کرد ویرایشگران قصد دارند به سیاست‌های وبگاه و نیز قانون کشوری پایبند باشند. این فرق دارد با آنکه فرض کرد واقعاً به هر دو پایبند بوده‌اند. ویرایشگران ملزمند خود به شیوه‌ای کنشگرانه بارگذاری‌هایشان را مستند کنند (ذکر منبع، ذکر پروانه و غیره) و درصورتی‌که مستندسازی‌ها اشتباه یا ناکافی باشند، پرونده‌ها حذف خواهند شد. اقدامات اصلاحی توأم با حسن نیت شامل آگاه کردن کاربران از وجود مشکل و کمک کردن ایشان برای حل مشکلات است.

== حسن نیت چه چیزی نیست ==
{{میانبر|وپ:فحن نیست|وپ:نفحن}}
[[پرونده:David - The Death of Socrates.jpg|thumb|upright=1.2|سقراط به این معروف بود که قاطعانه فرض می‌کرد اطرافیانش با حسن نیت عمل می‌کنند.]]
بسیاری افراد درکی اشتباه از رهنمود «فرض حسن نیت» ویکی‌پدیا دارند و تصور می‌کنند که این رهنمود به این معنای «فرض انجام [[w:fa:ارزیابی بایسته|ارزیابی بایسته]] توسط ویرایشگری دیگر» یا «فرض نیت کور» در مواجهه با منابع، ویرایگران یا محتوای صفحه‌ها است. اما منظور در اصل بیشتر به «احتمال وجود قصد خوب» نزدیک است، که به این معنا نیست که «من به منبع دسترسی ندارم، پس در مورد محتوای منبع، فرض را بر حسن نیت می‌گذارم» و همچنین به این معنا نیست که «یک ویرایشگر [[ویکی‌پدیا:شیوه ارجاع به منابع|محتوای بدون منبع را حذف کرده است]]، پس من ''با فرض حسن نیت '' این‌طور در نظر می‌گیرم که او ارزیابی بایسته انجام داده تا مطمئن شود که [[ویکی‌پدیا:منابع معتبر|منابع معتبر]] برای آن محتوا در دسترس نیست.»

این رهنمود همچنین به این معنا نیست که باید شواهد واضح مبنی بر [[ویکی‌پدیا:ویرایش اخلالگرانه|رفتار اخلالگرانه]] یا [[ویکی‌پدیا:سیاست‌ها و رهنمودها|نقض رهنمودهای ویکی‌پدیا]] را نادیده بگیرید و تمام ویرایش‌ها را بدون هیچ پرسشی بپذیرید. برخی از بازیگران بد ممکن است اصرار داشته باشند که اعتماد به آن‌ها با استناد به «فرض حسن نیت» باید تغییرناپذیر باشد، حتی اگر شواهدی بر ضد آن موجود باشد. با این حال، ویرایشگران باید توجه کنند که الگوهای ویرایش‌های مخرب را نادیده نگیرند، و همچنین نباید از تلاش‌های آشکار برای فریب، [[ویکی‌پدیا:خرابکاری|خرابکاری]] یا پیشبرد یک [[ویکی‌پدیا:دیدگاه بی‌طرف|دستور کار مغرضانه]] چشم‌پوشی کنند. در عوض، رهنمود «فرض حسن نیت» ویرایشگران را تشویق می‌کند که قدم نخست را با این باور بردارند که دیگران در تلاش برای بهبود ویکی‌پدیا هستند. هنگامی که با یک ویرایش مشکل‌دار روبرو می‌شوید، مهم است که آن را بررسی و به آن رسیدگی کنید، اما هنگام انجام این کار این موضوع را در نظر داشته باشید که اشتباهاتی هم ممکن است رخ دهند و هر خطایی با نیت بدخواهانه انجام نمی‌شود. کاربرد فرض حسن نیت در حفظ یک محیط ویرایش مشارکتی و محترمانه است.

== نشان دادن حسن نیت ==
{{میانبر|وک:نحن}}
علاوه بر فرض حسن نیت، با نشان دادن حسن نیت خودتان، دیگران را به صورت عملی به فرض حسن نیت ترغیب کنید. این کار به واسطهٔ بیان [[ویکی‌پدیا:صداقت|صادقانهٔ]] انگیزه‌هایتان و انجام ویرایش‌هایی که تمایل شما به مصالحه، علاقه‌تان به بهبود ویکی‌پدیا، پای‌بندی‌تان به سیاست‌ها و رهنمودهایش، اعتقادتان به صحت ویرایش‌هایتان، خودداری‌تان از [[ویکی‌پدیا:بازی با سامانه|به بازی گرفتن سامانه]] و دیگر رفتارهای مبتنی بر حسن نیت را نشان می‌دهند میسر است. نشان دادن حسن نیت الزامی نیست، اما به تعامل موفق و بی‌دردسر با دیگران کمک می‌کند.

== مواجهه با سوء نیت ==
{{میانبر|وک:سوءنیت}}
حتی وقتی سوء نیت طرف مقابل آشکار است، شما نباید خودتان در واکنش [[w:fa:ویکی‌پدیا:نزاکت|بی‌نزاکتی]] کنید، به شخصیت طرف مقابل [[ویکی‌کتاب:حمله شخصی ممنوع|حمله]] کنید، یا خونسردی‌تان را از دست بدهید. اگر یک طرف ماجرا از اول تا آخر درست رفتار کرده باشد، دیگران راحت‌تر خواهند توانست اختلاف را [[ویکی‌کتاب:تابلوی اعلانات مدیران|حل]] کنند یا خطاهای طرف مقابل را ببینند.

مدیران ویکی‌پدیا و دیگر کاربران مجرب فعال در زمینهٔ حل اختلاف از کمک کردن به شما خوشحال خواهند شد و اگر با ارائهٔ مدرک واضح و مشخص توجه ایشان را به موضوع جلب کنید، قادرند رفتار ناقض سیاست‌ها را تشخیص دهند.

=== اتهام سوء نیت به دیگران ===
بدون ارائهٔ مدرک واضح در قالب پیوند تفاوت دیگر کاربران را به سوء نیت متهم نکنید. چنین ادعایی خریدار ندارد، به هدف نمی‌رسد و حتی می‌تواند تحریک‌کننده باشد و اختلاف را حادتر کند. تکرار اتهام سوء نیت، بدون ارائه مدرک واضح که نشان دهد اقدامات یک کاربر در واقع با سوء نیت یا [[ویکی‌کتاب:آزار و اذیت|اذیت‌وآزار]] توأم هستند، خود می‌تواند به [[وک:حمله شخصی ممنوع|حمله به شخصیت فرد]] تعبیر شود. طرف مقابل هم می‌تواند به‌راحتی شما را به سوء نیت متهم کند، که در نتیجه چرخه‌ای زشت از اتهامات ایجاد می‌شود بدون اینکه اختلاف حل شود.
[[رده:رهنمودهای ویکی‌کتاب]]</text>
      <sha1>4v121zduzk4gwm74lmdbvba7tvvfctz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135139</id>
      <parentid>135138</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T06:34:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* حسن نیت چه چیزی نیست */</comment>
      <origin>135139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15009" sha1="eocyyth14draamzhd6fz97k5yxg4c78" xml:space="preserve">{{رهنمود}}
{{این رهنمود در یک نگاه|
* فرض را بر این بگذارید که دیگران برای بهبود ویکی کار می‌کنند نه برای خراب کردن آن، مگر آن که دلایل بسیار روشنی علیه این فرض وجود داشته باشد.
* زمانی که نقد می‌کنید، در مورد مشارکت‌های کاربر دیگر نظر بدهید و نه در مورد نیت‌ها و اغراض درونی وی.}}
{{فهرست رهنمودها}}


'''فرض حسن نیت (فحن)''' از رهنمودهای ویکی‌کتاب است. طبق این رهنمود، فرض بر آن است که ویرایش‌ها و نظرهای کاربران با حسن نیت همراه است. بیشتر افراد سعی می‌کنند به پروژه کمک کنند، نه اینکه به آن آسیب برسانند. اگر این گزاره نادرست می‌بود، پروژه‌ای چون ویکی‌کتاب از همان اول محکوم به شکست بود. این رهنمود ویرایشگران را ملزم نمی‌دارد که با وجود مدرک واضح بر سوء نیت (مثلاً [[ویکی‌کتاب:خرابکاری|خرابکاری]])، همچنان فرض را بر حسن نیت بگذارند. فرض حسن نیت مانع از بروز بحث و انتقاد نیست. بلکه، ویرایشگران نباید اقدامات مورد انتقاد را بدون مدرک به خباثت و غرض‌ورزی نسبت دهند.

موقع بروز اختلاف، سعی کنید موضعتان را توضیح دهید و مشکل را حل کنید، نه اینکه بر شدت تنش‌ها بیفزایید و به دیگران نیز این فرصت را بدهید که این‌چنین رفتار کنند. در نظر بگیرید که شاید اختلاف ناشی از زوایای دید متفاوت است و دنبال راه‌هایی برای حصول [[ویکی‌کتاب:اجماع|اجماع]] بگردید.

وقتی دربارهٔ حسن نیت شما تردید ابراز می‌شود، در صورت امکان، خود همچنان فرض کنید که طرف مقابل حسن نیت دارد. [[w:fa:ویکی‌پدیا:نزاکت|نزاکت]] را رعایت کنید و فرایند [[ویکی‌کتاب:تابلوی اعلانات مدیران|حل اختلاف]] را دنبال کنید، نه اینکه به کاربران [[ویکی‌کتاب:حمله شخصی ممنوع|حمله]] کنید و با آن‌ها [[ویکی‌کتاب:جنگ ویرایشی|جنگ ویرایشی]] راه بیندازید. اگر می‌خواهید دربارهٔ رفتار سایر کاربران ابراز تردید کنید، با ارائهٔ پیوند تفاوت و مدارک مربوط دیگر موضعتان را مستند کنید، تا دیگران بتوانند مبنای نگرانی‌هایتان را درک کنند. حتی وقتی بدرفتاری ناشی از سوء نیت به نظر می‌رسد، اغلب بهتر است بدون اشاره به انگیزه‌ها به رفتار بپردازید، وگرنه احتمالاً دلخوری از همه‌سو تشدید می‌شود.

مواظب باشید خیلی زیاد به این رهنمود اشاره نکنید. همان‌طور که می‌توان به‌اشتباه تشخیص داد که دیگری از روی سوء نیت عمل می‌کند، می‌توان به‌اشتباه نتیجه‌گیری کرد که دیگری فرض را بر سوء نیت گذاشته است؛ ترغیب‌های متعدد به «فرض حسن نیت» می‌توانند خود نشانه‌ای از فرض‌های منفی دربارهٔ دیگران باشند.

== دربارهٔ حسن نیت ==
[[پرونده:A_handshake.png|انگشتی|ایستاده|رعایت نزاکت و فرض حسن نیت از نقاط اتکای ویکی‌پدیای هستند.]]

همه اشتباه می‌کنند، هم اشتباهات رفتاری (مثلاً [[ویکی‌پدیا:حمله شخصی ممنوع|حمله به شخصیت]]) و هم محتوایی (مثلاً افزودن [[ویکی‌پدیا:تحقیق دست‌اول ممنوع|تحقیق دست اول]]). اغلب اوقات می‌توانیم این اشتباهات را با یادآوری‌های ساده اصلاح کنیم. با وجود این، اختلافاتی در ویکی‌پدیا بروز می‌کند که هیچ سیاست یا رهنمودی پاسخ سرراست به آن‌ها نمی‌دهد. موقع بروز اختلافات، شاید نیت بد دخیل نبوده باشد. [[ویکی‌پدیا:هنگام مجادلهٔ ویرایشی، خونسرد بمانید|خونسردی‌تان]] را حفظ کنید و اگر اختلاف‌ها لاینحل به نظر می‌رسند (که اغلبشان این‌چنین نیستند) فرایند [[ویکی‌پدیا:حل اختلاف|حل اختلاف]] را طی کنید.

نقض سیاست‌ها، مثلاً [[ویکی‌کتاب:حساب زاپاس|زاپاس‌بازی]]، نقض [[ویکی‌کتاب:اجماع|اجماع]] و غیره، ممکن است از روی حسن نیت یا سوء نیت صورت بگیرند. برای مواجهه با همهٔ این حالت‌ها فرایندهایی وجود دارد و اعمال [[ویکی‌کتاب:قطع دسترسی|جریمه]] به دلیل نقض مکرر سیاست فارغ از اینکه سوء نیت دخیل بوده است یا نه انجام خواهد گرفت.

=== حسن نیت و تازه‌واردان ===
{{اصلی|w:fa:ویکی‌پدیا:لطفاً با چماق به استقبال تازه‌واردها نروید}}

مهم است که نسبت به تازه‌واردان که با فرهنگ و مقررات ویکی‌پدیا ناآشنایند ولی ممکن است به مشارکت‌کنندگان ارزشمندی مبدل شوند صبوری کرد.

رفتار یک تازه‌وارد احتمالاً به نظر خودش مناسب است و بروز مشکلات معمولاً ناشی از ناآشنایی او با فرهنگ ویکی‌پدیا یا پیشامد سوءتفاهم است. نادر نیست که تازه‌واردی فکر کند که فلان سیاست باید مطابق با درک او از شرایط و نحوهٔ کار تغییر کند، مخصوصاً اگر متوجه شود که راجع به سیاست مورد نظر از قبل اختلاف نظر وجود دارد. همین‌طور، بسیاری از تازه‌واردان انتظار دارند که مشارکت‌هایشان در مقالات بدون سؤال پذیرفته شوند، به‌ویژه اگر دربارهٔ موضوع مقاله عمیقاً مطلع باشند. رفتارهای ناشی از این دست دیدگاه‌ها، هرچند احتمالاً نادرست هستند، معمولاً غرض‌ورزانه نیستند و نباید اینطور در نظر گرفته شوند. بسیاری از تازه‌واردانی که در بدو امر از رسوم ویکی‌پدیا درک شهودی خوبی ندارند وقتی منطق پشت این رسوم برایشان آشکارتر می‌شود، به‌تدریج تغییر عقیده می‌دهند.

=== حسن نیت و حق نشر ===
{{اصلی|ویکی‌کتاب:حق تکثیر}}
{{میانبر|وک:فحن‌نشر}}
موقع مواجهه با نقض‌های احتمالی حق نشر، حسن نیت به این معنی است که فرض کرد ویرایشگران قصد دارند به سیاست‌های وبگاه و نیز قانون کشوری پایبند باشند. این فرق دارد با آنکه فرض کرد واقعاً به هر دو پایبند بوده‌اند. ویرایشگران ملزمند خود به شیوه‌ای کنشگرانه بارگذاری‌هایشان را مستند کنند (ذکر منبع، ذکر پروانه و غیره) و درصورتی‌که مستندسازی‌ها اشتباه یا ناکافی باشند، پرونده‌ها حذف خواهند شد. اقدامات اصلاحی توأم با حسن نیت شامل آگاه کردن کاربران از وجود مشکل و کمک کردن ایشان برای حل مشکلات است.

== حسن نیت چه چیزی نیست ==
{{میانبر|وپ:فحن نیست|وپ:نفحن}}
[[پرونده:David - The Death of Socrates.jpg|thumb|upright=1.2|سقراط به این معروف بود که قاطعانه فرض می‌کرد اطرافیانش با حسن نیت عمل می‌کنند.]]
بسیاری افراد درکی اشتباه از رهنمود «فرض حسن نیت» ویکی‌پدیا دارند و تصور می‌کنند که این رهنمود به این معنای «فرض انجام [[w:fa:ارزیابی بایسته|ارزیابی بایسته]] توسط ویرایشگری دیگر» یا «فرض نیت کور» در مواجهه با منابع، ویرایگران یا محتوای صفحه‌ها است. اما منظور در اصل بیشتر به «احتمال وجود قصد خوب» نزدیک است، که به این معنا نیست که «من به منبع دسترسی ندارم، پس در مورد محتوای منبع، فرض را بر حسن نیت می‌گذارم» و همچنین به این معنا نیست که «یک ویرایشگر [[ویکی‌پدیا:شیوه ارجاع به منابع|محتوای بدون منبع را حذف کرده است]]، پس من ''با فرض حسن نیت '' این‌طور در نظر می‌گیرم که او ارزیابی بایسته انجام داده تا مطمئن شود که [[ویکی‌کتاب:منابع معتبر|منابع معتبر]] برای آن محتوا در دسترس نیست.»

این رهنمود همچنین به این معنا نیست که باید شواهد واضح مبنی بر [[ویکی‌پدیا:ویرایش اخلالگرانه|رفتار اخلالگرانه]] یا [[ویکی‌پدیا:سیاست‌ها و رهنمودها|نقض رهنمودهای ویکی‌پدیا]] را نادیده بگیرید و تمام ویرایش‌ها را بدون هیچ پرسشی بپذیرید. برخی از بازیگران بد ممکن است اصرار داشته باشند که اعتماد به آن‌ها با استناد به «فرض حسن نیت» باید تغییرناپذیر باشد، حتی اگر شواهدی بر ضد آن موجود باشد. با این حال، ویرایشگران باید توجه کنند که الگوهای ویرایش‌های مخرب را نادیده نگیرند، و همچنین نباید از تلاش‌های آشکار برای فریب، [[ویکی‌پدیا:خرابکاری|خرابکاری]] یا پیشبرد یک [[ویکی‌پدیا:دیدگاه بی‌طرف|دستور کار مغرضانه]] چشم‌پوشی کنند. در عوض، رهنمود «فرض حسن نیت» ویرایشگران را تشویق می‌کند که قدم نخست را با این باور بردارند که دیگران در تلاش برای بهبود ویکی‌پدیا هستند. هنگامی که با یک ویرایش مشکل‌دار روبرو می‌شوید، مهم است که آن را بررسی و به آن رسیدگی کنید، اما هنگام انجام این کار این موضوع را در نظر داشته باشید که اشتباهاتی هم ممکن است رخ دهند و هر خطایی با نیت بدخواهانه انجام نمی‌شود. کاربرد فرض حسن نیت در حفظ یک محیط ویرایش مشارکتی و محترمانه است.

== نشان دادن حسن نیت ==
{{میانبر|وک:نحن}}
علاوه بر فرض حسن نیت، با نشان دادن حسن نیت خودتان، دیگران را به صورت عملی به فرض حسن نیت ترغیب کنید. این کار به واسطهٔ بیان [[ویکی‌پدیا:صداقت|صادقانهٔ]] انگیزه‌هایتان و انجام ویرایش‌هایی که تمایل شما به مصالحه، علاقه‌تان به بهبود ویکی‌پدیا، پای‌بندی‌تان به سیاست‌ها و رهنمودهایش، اعتقادتان به صحت ویرایش‌هایتان، خودداری‌تان از [[ویکی‌پدیا:بازی با سامانه|به بازی گرفتن سامانه]] و دیگر رفتارهای مبتنی بر حسن نیت را نشان می‌دهند میسر است. نشان دادن حسن نیت الزامی نیست، اما به تعامل موفق و بی‌دردسر با دیگران کمک می‌کند.

== مواجهه با سوء نیت ==
{{میانبر|وک:سوءنیت}}
حتی وقتی سوء نیت طرف مقابل آشکار است، شما نباید خودتان در واکنش [[w:fa:ویکی‌پدیا:نزاکت|بی‌نزاکتی]] کنید، به شخصیت طرف مقابل [[ویکی‌کتاب:حمله شخصی ممنوع|حمله]] کنید، یا خونسردی‌تان را از دست بدهید. اگر یک طرف ماجرا از اول تا آخر درست رفتار کرده باشد، دیگران راحت‌تر خواهند توانست اختلاف را [[ویکی‌کتاب:تابلوی اعلانات مدیران|حل]] کنند یا خطاهای طرف مقابل را ببینند.

مدیران ویکی‌پدیا و دیگر کاربران مجرب فعال در زمینهٔ حل اختلاف از کمک کردن به شما خوشحال خواهند شد و اگر با ارائهٔ مدرک واضح و مشخص توجه ایشان را به موضوع جلب کنید، قادرند رفتار ناقض سیاست‌ها را تشخیص دهند.

=== اتهام سوء نیت به دیگران ===
بدون ارائهٔ مدرک واضح در قالب پیوند تفاوت دیگر کاربران را به سوء نیت متهم نکنید. چنین ادعایی خریدار ندارد، به هدف نمی‌رسد و حتی می‌تواند تحریک‌کننده باشد و اختلاف را حادتر کند. تکرار اتهام سوء نیت، بدون ارائه مدرک واضح که نشان دهد اقدامات یک کاربر در واقع با سوء نیت یا [[ویکی‌کتاب:آزار و اذیت|اذیت‌وآزار]] توأم هستند، خود می‌تواند به [[وک:حمله شخصی ممنوع|حمله به شخصیت فرد]] تعبیر شود. طرف مقابل هم می‌تواند به‌راحتی شما را به سوء نیت متهم کند، که در نتیجه چرخه‌ای زشت از اتهامات ایجاد می‌شود بدون اینکه اختلاف حل شود.
[[رده:رهنمودهای ویکی‌کتاب]]</text>
      <sha1>eocyyth14draamzhd6fz97k5yxg4c78</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ویکی‌کتاب:اجماع</title>
    <ns>4</ns>
    <id>42115</id>
    <revision>
      <id>135135</id>
      <timestamp>2026-09-23T06:31:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «{{سیاست‌ها و رهنمودها}} {{این سیاست در یک نگاه|'''اجماع''' مبنای اصلی تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب است و نتیجهٔ برطرف کردن نگرانی‌های کاربران از طریق سازش و مدارا در چارچوب سیاست‌های ویکی‌کتاب می‌باشد.}} '''اجماع''' اشاره دارد به روش اصلی تصمیم‌گیری...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>135135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1568" sha1="jqi2vop6huevfyes3w24sra9g3l02k1" xml:space="preserve">{{سیاست‌ها و رهنمودها}}
{{این سیاست در یک نگاه|'''اجماع''' مبنای اصلی تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب است و نتیجهٔ برطرف کردن نگرانی‌های کاربران از طریق سازش و مدارا در چارچوب سیاست‌های ویکی‌کتاب می‌باشد.}}
'''اجماع''' اشاره دارد به روش اصلی تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب. اجماع به عنوان بهترین روش برای رسیدن اهداف اصلی ویکی‌کتاب مورد قبول قرار گرفته است. در ویکی‌کتاب، اجماع به معنی توافق صددرصدی نیست (چرا که اگر چه چنین توافقی ایدئال است اما اغلب قابل دستیابی نیست)؛ همچنین، اجماع نتیجهٔ رأی‌گیری نیست. تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب با در نظر گرفتن نگرانی‌های کاربران مختلف و تلاش برای رفع آن‌ها در چارچوب [[ویکی‌کتاب:سیاست‌ها و رهنمودها|سیاست‌ها و رهنمودها]]ی ویکی‌کتاب صورت می‌پذیرد.

این رهنمود توضیح می‌دهد که اجماع چگونه درک می‌شود، چگونه می‌توان از حصول اجماع اطمینان حاصل کرد (و اگر اجماع حاصل نشد چه باید کرد) و مواردی را که از اجماع‌یابی مستثنی هستند، نیز شرح می‌دهد.</text>
      <sha1>jqi2vop6huevfyes3w24sra9g3l02k1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135140</id>
      <parentid>135135</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T06:37:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <origin>135140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1559" sha1="l3szvuh6mlm3e2g2my9r20akcwhzvwh" xml:space="preserve">{{فهرست سیاست‌ها}}
{{این سیاست در یک نگاه|'''اجماع''' مبنای اصلی تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب است و نتیجهٔ برطرف کردن نگرانی‌های کاربران از طریق سازش و مدارا در چارچوب سیاست‌های ویکی‌کتاب می‌باشد.}}
'''اجماع''' اشاره دارد به روش اصلی تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب. اجماع به عنوان بهترین روش برای رسیدن اهداف اصلی ویکی‌کتاب مورد قبول قرار گرفته است. در ویکی‌کتاب، اجماع به معنی توافق صددرصدی نیست (چرا که اگر چه چنین توافقی ایدئال است اما اغلب قابل دستیابی نیست)؛ همچنین، اجماع نتیجهٔ رأی‌گیری نیست. تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب با در نظر گرفتن نگرانی‌های کاربران مختلف و تلاش برای رفع آن‌ها در چارچوب [[ویکی‌کتاب:سیاست‌ها و رهنمودها|سیاست‌ها و رهنمودها]]ی ویکی‌کتاب صورت می‌پذیرد.

این رهنمود توضیح می‌دهد که اجماع چگونه درک می‌شود، چگونه می‌توان از حصول اجماع اطمینان حاصل کرد (و اگر اجماع حاصل نشد چه باید کرد) و مواردی را که از اجماع‌یابی مستثنی هستند، نیز شرح می‌دهد.</text>
      <sha1>l3szvuh6mlm3e2g2my9r20akcwhzvwh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135141</id>
      <parentid>135140</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T06:57:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <origin>135141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21899" sha1="k0yg9vwnsal9kegj9s98mgucis0staa" xml:space="preserve">{{فهرست سیاست‌ها}}
{{این سیاست در یک نگاه|'''اجماع''' مبنای اصلی تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب است و نتیجهٔ برطرف کردن نگرانی‌های کاربران از طریق سازش و مدارا در چارچوب سیاست‌های ویکی‌کتاب می‌باشد.}}
'''اجماع''' اشاره دارد به روش اصلی تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب. اجماع به عنوان بهترین روش برای رسیدن اهداف اصلی ویکی‌کتاب مورد قبول قرار گرفته است. در ویکی‌کتاب، اجماع به معنی توافق صددرصدی نیست (چرا که اگر چه چنین توافقی ایدئال است اما اغلب قابل دستیابی نیست)؛ همچنین، اجماع نتیجهٔ رأی‌گیری نیست. تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب با در نظر گرفتن نگرانی‌های کاربران مختلف و تلاش برای رفع آن‌ها در چارچوب [[ویکی‌کتاب:سیاست‌ها و رهنمودها|سیاست‌ها و رهنمودها]]ی ویکی‌کتاب صورت می‌پذیرد.

این رهنمود توضیح می‌دهد که اجماع چگونه درک می‌شود، چگونه می‌توان از حصول اجماع اطمینان حاصل کرد (و اگر اجماع حاصل نشد چه باید کرد) و مواردی را که از اجماع‌یابی مستثنی هستند، نیز شرح می‌دهد.
== حصول اجماع ==
کاربران (نویسندگان، ویراستاران و خوانندگان) ویکی‌کتاب معمولاً به‌طور طبیعی به اجماع می‌رسند. وقتی یکی از آن‌ها صفحه‌ای را تغییر می‌دهد، دیگران آن را می‌خوانند و تصمیم می‌گیرند که آیا نیاز به تغییر بیشتری هست یا نه. اگر بین ویرایشگران در خصوص تغییر اتفاق نظر وجود نداشته باشد، در [[راهنما:صفحه بحث|صفحه بحث]] مربوط با هم گفتگو می‌کنند تا به اجماع برسند.

نتیجه‌ای که از اجماع به دست آید، تمام نگرانی‌هایی که مورد بحث بوده‌اند را مد نظر قرار داده است. در بهترین حالت این نتیجه هیچ مخالفی ندارد، اما اغلب پیش می‌آید که نتیجه‌ای که بیشترین توافق روی آن باشد را از بین نتایج ممکن انتخاب کنیم. اگر توافق عمده‌ای به دست نیاید، پروسهٔ اجماع‌یابی شامل تغییر پیشنهادها خواهد بود به شکلی که نظر موافقان را تغییر ندهد اما نظر مخالفان را بتواند جلب کند.

=== اجماع از طریق ویرایش ===
{{میانبر|وک:اجماع از طریق ویرایش|وک:اجماع ضمنی}}
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:سیاست ویرایش|ویکی‌کتاب:جسور باشید}}
اجماع در ویکی‌کتاب معمولاً پروسه‌ای نامحسوس (پنهانی) است. هر ویرایشی مورد اجماع فرض می‌شود، مگر اینکه خلافش از طریق بروز مناقشه یا برگرداندن ثابت شود. هر وقت ویرایشگر دیگری ویرایش پیشین را تغییر دهد، آنگاه ویرایش جدید مورد اجماع فرض می‌شود مگر اینکه مورد مناقشه قرار گیرد. با این حال چون اینجا ویکی‌کتاب است، نظر نویسنده اصلی هر کتاب مهمتر است.

تمام ویرایش‌ها (به جز آن‌هایی که دلیل واضحی دارند) باید با کمک [[راهنما:خلاصه ویرایش|خلاصه ویرایش]] واضح توضیح داده شوند یا در صفحهٔ بحث مقاله بحث شوند. توضیحات قوی و مستدل نشان می‌دهند که در ویرایش‌های بعدی چه چیزهایی باید اصلاح شوند تا اجماع حاصل شود. ارائهٔ توضیح به خصوص در زمان برگرداندن ویرایش‌هایی دارای [[ویکی‌کتاب:فرض حسن نیت|حسن نیت]] یک کاربر دیگر اهمیت دوچندان دارد.

[[ویکی‌کتاب:جسور باشید|جسور باشید]]، اما بی‌پروا نه. تغییرات چه از طریق ویرایش حاصل شوند و چه از مسیر بحث، از راه همکاری و اجماع است که بیشترین پیشرفت عاید کتابخانه می‌شود، نه با نبرد و یکدندگی. برگرداندن‌های مکرر در تضاد با سیاست‌های [[ویکی‌کتاب:جنگ ویرایشی|جنگ ویرایشی]] در ویکی‌کتاب است. خلاصه ویرایش چیز مفیدی‌ست، ولی از آن برای ادامهٔ بحث در برگردان‌های متوالی استفاده نکنید. چنین کاری مصداقی از جنگ ویرایشی است و ممکن است منجر به قطع دسترسی شما شود.

=== اجماع از طریق بحث ===
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:چرخه ویرایش جسورانه، واگردانی، بحث}}
اگر ویرایش محتوا به تنهایی نتواند به اجماع منتهی شود، آنگاه پروسهٔ اجماع‌یابی علنی‌تر می‌شود: کاربران در [[راهنما:صفحه بحث|صفحه بحث]] به گفتگو می‌پردازند و تلاش می‌کنند که اختلافشان را با گفتگو رفع کنند. در این گفتگو آن‌ها تلاش می‌کنند که با ''استدلال'' در چارچوب سیاست‌های ویکی‌پدیا و با استفاده از منابع و عقل سلیم همدیگر را قانع کنند؛ گاهی نیز راه حل‌های جایگزینی مطرح می‌کنند که می‌تواند طرفین را راضی کند. نتیجه نهایی ممکن است هیچ‌کدام از طرفین را به‌طور کامل راضی نکند اما توسط همه به عنوان یک راه حل منطقی پذیرفته شود. اجماع در ویکی‌پدیا یک روند مداوم است؛ معمولاً بهتر است که راه حلی که بی‌نقص نیست پذیرفته شود تا منجر به بهبود مقطعی محتوا شود، تا این که برای یک راه حل قطعی مبارزه‌ای طولانی صورت بگیرد. به‌طور کلی، کیفیت محتوایی که موضوع جنگ‌های ویرایشی بوده بسیار کمتر از کیفیت محتوایی است که توسط ویرایشگرانی تهیه شده که دید بلندمدت‌تری داشته‌اند.

هر گاه ویرایشگران به‌طور ویژه در حصول اجماع به مشکل برخورده باشند، راه حل‌های مختلفی برایشان وجود دارد (نظیر [[ویکی‌پدیا:نظر سوم|نظر سوم]] و [[ویکی‌پدیا:درخواست برای نظر|ایجاد نظرخواهی]]) و در شرایط بحرانی‌تر راه حل‌هایی وجود دارند که به صورت قاطعانه منجر به ختم یک اختلاف می‌شوند (نظیر [[ویکی‌پدیا:تابلوی اعلانات مدیران|اقدام مدیران]]، [[ویکی‌پدیا:میانجیگری|میانجیگری]] و [[ویکی‌پدیا:هیئت داوری|داوری]]). توجه داشته باشید که تمرکز مدیران روی اجرای سیاست‌ها و رفتار کاربران است و مدیران در مورد خود محتوا تصمیم قاطعانه نمی‌گیرند. مدیران ممکن است کاربری را به دلایل مختلف (نظیر [[ویکی‌پدیا:جنگ ویرایشی|جنگ ویرایشی]]، استفاده از [[ویکی‌پدیا:حساب زاپاس|حساب زاپاس]] یا عدم رعایت [[ویکی‌پدیا:نزاکت|نزاکت]]) قطع دسترسی کنند یا در مورد این که یک ویرایش را می‌توان بر اساس سیاست‌ها نگاه داشت یا نه، تصمیم بگیرند اما معمولاً از این حدود گذر نمی‌کنند.

=== اجماع‌آفرینی ===
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:حل اختلاف}}
ویرایشگرانی که رویکردی بی‌طرف، مستقل و مبادی آداب دارند معمولاً از طریق روندهای بالا به اجماع می‌رسند. با این حال گاهی بحث‌ها به بن‌بست می‌رسند به این دلیل که راهی منطقی برای حل اختلاف پیدا نمی‌شود یا به این خاطر که یک یا چند طرف بحث را افرادی تشکیل می‌دهند که احساساتی شده‌اند و برایشان ''برنده شدن'' در بحث تبدیل به یک اولویت شده است. آنچه در ادامه آمده پیشنهادهایی برای حل اختلافات پیچیده با کمک پروسه‌های رسمی و غیررسمی مختلف است.

==== در صفحه‌های بحث ====
در بررسی حصول اجماع، کیفیت نظرات، این که از کجا نشئت گرفته‌اند، استدلال مخالفان، و سیاست‌ها و رهنمودهای موجود را در نظر بگیرید. کیفیت یک دیدگاه اهمیت بیشتری دارد تا این که آیا این دیدگاه نظر یک اکثریت است یا اقلیت. استدلالی مثل «من دوست ندارم» یا «من دوست دارم» معمولاً فاقد هر گونه بار اجماعی است.

گفتگو در صفحهٔ بحث کتاب‌ها (ایبوک‌ها) را محدود کنید به بحث راجع به منابع، تمرکز مقاله، و سیاست‌ها. اگر ویرایشی به چالش کشیده شده، یا محتمل است که به چالش کشیده شود، کاربران باید از صفحهٔ بحث برای توضیح آنچه تغییر داده‌اند استفاده کنند، و مشخص کنند چگونه این تغییر باعث بهبود مقاله (و در حالت کلی باعث بهبود کتاب) می‌شود. اگر پاسخی به این بحث داده نشد می‌توان فرض کرد که مورد توافق بوده است. ویرایشگرانی که صفحهٔ بحث را نادیده می‌گیرند و به ویرایش و واگردانی در خود مقاله ادامه می‌دهند ممکن است [[ویکی‌کتاب:ویرایش اخلالگرانه|اخلالگر]] دانسته شوند و دسترسی‌شان بسته شود. صرف این که کاربران به بحثی که قبلاً در آن شرکت کرده‌اند دیگر پاسخی نمی‌دهند نشانهٔ حصول اجماع نیست.

هدف از اجماع‌یابی آن است که اختلافات رفع شود به شکلی که اهداف و سیاست‌های ویکی‌کتاب رعایت شده باشد اما همزمان کمترین تعداد کاربران ناراحت باشند. از همین رو یک مذاکره با کفایت بیشتر ممکن است به یک اجماع موفق برسد تا بحثی که در آن نزاکت رعایت نمی‌شود.

==== با مشورت گرفتن از دیگران ====
اگر گفتگو در صفحهٔ بحث نتیجه‌بخش نبود {{---}} مثلاً وقتی که دو ویرایشگر (یا دو گروه از ویرایشگران) به هیچ وجه دیدگاه مشابهی راجع به یک موضوع ندارند {{---}} ویکی‌پدیا راه‌های تثبیت‌شدهٔ دیگری دارد که به کمک آن می‌توان از دیگران درخواست کرد اظهار نظر کنند. این روش‌ها معمولاً برای رفع اختلافات ساده‌ای که در کمال حسن نیت رخ می‌دهند به کار می‌روند، چرا که ویرایشگران غیر درگیر می‌توانند دیدگاهی تازه به بحث وارد کنند یا به ویرایشگران درگیر کمک کنند که راه حلی بینابینی را (که خود قادر به کشف آن نبودند) بیابند. مهم‌ترین این روش‌ها عبارتند از:

; [[ویکی‌کتاب:نظر سوم|نظر سوم]]
: از یک نفر سوم که بی‌طرف است درخواست می‌شود که دیدگاهش را (که الزام‌آور نیست) در خصوص موضوع مورد اختلاف بیان کند. این روش مناسب شرایطی است که دقیقاً بین دو ویرایشگر اختلاف وجود دارد.
; [[ویکی‌کتاب:میز تحریر|میز تحریر]]
: برای بحث در مورد صفحه‌های سیاست و رهنمود یا کتاب‌های مختلف مختلف می‌شود از تابلو اعلاناتی که با نام «میز تحریر» شناخته می‌شوند استفاده کرد. بهتر است که پیامی که در میز تحریر مطرح می‌شود بی‌طرفانه باشد و از دیگران دعوت کند که در بحثی که در مورد یک اختلاف است شرکت کنند. هدف آن است که موضوع مورد اختلاف، در کانون توجه کاربران بیشتری که ممکن است نظراتی ارزشمند دارند قرار بگیرد.
; میانجیگری
: اگر اختلاف بین چندین کاربر رخ داده است یا موضوع اختلاف پیچیده است، روش‌های بالا ممکن است کافی نباشند چرا که حل اختلاف نیاز به صرف زمان بیشتری دارد. در این شرایط درخواست میانجی‌گری می‌تواند رویکرد مناسبی باشد. میانجی‌گران کاربرانی هستند که سابقهٔ موفقی در حل اختلافات در ویکی دارند.
; [[ویکی‌پدیا:درخواست برای نظر]]
: ایجاد یک نظرخواهی می‌تواند کمک کند تا تعداد بیشتری از کاربران در مورد یک موضوع اظهار نظر کنند. ([[ویکی‌پدیا:اعلانات]] را ببینید).

در بسیاری از موارد بالا، بحث ممکن است به یکی از اشکال [[ویکی‌پدیا:رأی‌گیری جایگزین بحث نیست|رأی‌گیری]] مبدل شود؛ باید توجه کرد که اجماع بر اساس کیفیت آرای (و نه صرفاً بر اساس تعداد حامیان یک دیدگاه) تعیین می‌شود، لذا در چنین شرایطی، استفاده از آرای موافق و مخالف صرفاً باید برای ساختارمند کردن بحث باشد و نتیجهٔ نهایی نباید از شمردن آرا به‌طور صرف حاصل گردد. نظراتی که به‌طور مشخص به سیاست‌ها و رهنمودهای ویکی‌پدیا استناد کنند، وزن بیشتری می‌گیرند.

==== با مداخله مدیران و اجتماع ویکی‌پدیا ====
در برخی موارد، اختلافات صرفاً راجع به محتوا نیستند بلکه منعکس‌کنندهٔ اختلافات شخصی یا اختلاف در ایدئولوژی افراد هستند؛ در چنین شرایطی ممکن است نیاز به مداخلهٔ مدیران یا کل اجتماع ویکی‌پدیا باشد. مدیران راجع به محتوا تعیین تکلیف نمی‌کنند، اما ممکن است که برای اعمال سیاست‌ها مداخله کنند یا برای یک یا چند نفر از ویرایشگران به خاطر رفتار اخلالگرانه یا خارج از نزاکت، قطع دسترسی اعمال کنند. اگر چه بسیاری از مدیران صفحه‌های مختلف را پیگیری می‌کنند و خود به خود در چنین شرایطی اقدام می‌کنند، اما راه‌های مختلفی هم برای جلب توجه مدیران به بحث‌ها وجود دارد:

; [[ویکی‌کتاب:میز تحریر|میز تحریر]]
: بسیاری از مدیران، قهوه‌خانه‌ها را پیگیری می‌کنند و اگر بحثی در آنجا آغاز شود، یا پیوندی به بحث در میز تحریر قرار داده شود، متوجه آن خواهند شد.
; [[ویکی‌کتاب:تابلوی اعلانات مدیران|تابلوی اعلانات مدیران]]
: این تابلوی اعلانات بسیار شلوغ است در نتیجه از آن فقط در موارد ضروری استفاده کنید: فقط برای بحث‌هایی که واقعاً نیاز به توجه فوری مدیران دارند از این تابلوی اعلانات بهره ببرید.

==== مخاطرات و اشتباهات اجماع‌آفرینی ====
هنگامی که کاربران سعی می‌کنند اجماع ایجاد کنند ارتکاب این اشباهات رایج است:
{{میانبر|وپ:اجماع درون ویکی}}
* {{لنگر|اجماع درون ویکی}} '''مباحثات برون ویکی.''' اجماع از طریق ویرایش در بحث‌های درون ویکی حاصل می‌شود. بحث‌ها در جاهای دیگر لحاظ نمی‌شود. در برخی موارد، این ارتباطات خارج از ویکی ممکن است شک و بی اطمینانی ایجاد کند.
* '''[[ویکی‌پدیا:جارزنی|جارزنی]] و سوء استفاده از [[ویکی‌پدیا:حساب زاپاس|حساب‌های زاپاس و همزاد]].''' هرگونه تلاش برای جمع‌آوری شرکت کنندگان به یک بحث در جامعه که منجر به جهت‌گیری بحث شود غیرقابل قبول است. با این که [[ویکی‌پدیا:جارزنی|اشکالی ندارد]] {{---}} و حتی تشویق می‌شود {{---}} که برای به دست آوردن نقطه نظرات و استدلال‌های جدید افراد به بحث دعوت شوند، [[ویکی‌پدیا:جارزنی|قابل قبول نیست]] که فقط افرادی دعوت شوند که نسبت به یک دیدگاه خاص نظر موافق دارند، یا افراد به نحوی دعوت شوند که نظر دعوت‌کننده را در آن خصوص تقویت کند. استفاده از حساب‌های جایگزین (زاپاس) برای اثرگذاری بر اجماع مطلقاً ممنوع است. پیام‌های بیطرفانهٔ آموزنده به تابلوهای اعلانات، ویکی پروژه‌ها یا کاربران ویکی‌پدیا مجاز است؛ ولی اقداماتی که می‌تواند به طرز معقولی به عنوان تلاش برای ''پر کردن صندوق رأی'' تعبیر شود یا به هر نحو فرایند اجماع آفرینی را تضعیف کند ویرایش اخلالگرانه تلقی می‌شود.
{{میانبر|وپ:اشکال‌تراشی}}
* {{لنگر|اشکال‌تراشی}} '''[[ویکی‌پدیا:ویرایش مغرضانه|ویرایش مغرضانه]].''' دنبال کردن دامنه‌دار و پرخاشگرانهٔ یک هدف ویرایشی، اخلالگرانه تلقی شده و باید از آن اجتناب شود. کاربران باید به یکدیگر [[ویکی‌پدیا:ویرایش اخلالگرانه|گوش دهند]]، پاسخ دهند و همکاری کنند تا مقالهٔ بهتری ساخته شود. کاربرانی که اجازه نمی‌دهند هیچ اجماعی جز آنچه که خود بر آن اصرار می‌ورزند شکل بگیرد و مرتباً برای رسیدن به آن هدف اشکال‌تراشی می‌کنند، خطر آسیب‌رساندن به فرایند اجماع‌سازی را دامن می‌زنند. (همچنین ببینید: [[ویکی‌پدیا:انسدادگرا نباشید]])
{{میانبر|وپ:مدیرخریدن}}
* {{لنگر|مدیرخریدن}} '''تلاش برای بحث‌های موازی در تابلوهای اعلانات، خرید مدیران هم‌نظر، و ظاهرسازی.''' مطرح کردن یک موضوع در چندین تابلوی اعلانات، یا برای چندین مدیر، برای یافتن اجماع و دستیابی به آن مفید نخواهد بود. آزمودن تابلوهای اعلانات متعدد به امید یافتن جایی که جواب مورد نظر شما را تأیید کند، به ساختن اجماع کمکی نمی‌کند&lt;!-- (به این می‌گویند رجوع از آن یکی از والدین) --&gt;. مطالب ارسالی به تابلوهای اعلانات باید تا می‌شود بی‌طرفانه نوشته شوند تا کمک کنند دیدگاه‌های غیردرگیر و بیطرفانهٔ دیگر جذب شود. جایی که مشکلات عدیده‌ای وجود دارد، طرح هر کدام در تابلوی اعلانات درست می‌تواند منطقی باشد، ولی در آن حالت معمولاً بهترین کار ذکر پیوندهایی است که نشان دهد پرسش در چه مکان‌های دیگری طرح شده است.

== اجماع تغییرپذیر است ==</text>
      <sha1>k0yg9vwnsal9kegj9s98mgucis0staa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135142</id>
      <parentid>135141</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T06:59:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* مخاطرات و اشتباهات اجماع‌آفرینی */</comment>
      <origin>135142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19601" sha1="l441copzlhrb6nn55yel2zz8hr7qug7" xml:space="preserve">{{فهرست سیاست‌ها}}
{{این سیاست در یک نگاه|'''اجماع''' مبنای اصلی تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب است و نتیجهٔ برطرف کردن نگرانی‌های کاربران از طریق سازش و مدارا در چارچوب سیاست‌های ویکی‌کتاب می‌باشد.}}
'''اجماع''' اشاره دارد به روش اصلی تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب. اجماع به عنوان بهترین روش برای رسیدن اهداف اصلی ویکی‌کتاب مورد قبول قرار گرفته است. در ویکی‌کتاب، اجماع به معنی توافق صددرصدی نیست (چرا که اگر چه چنین توافقی ایدئال است اما اغلب قابل دستیابی نیست)؛ همچنین، اجماع نتیجهٔ رأی‌گیری نیست. تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب با در نظر گرفتن نگرانی‌های کاربران مختلف و تلاش برای رفع آن‌ها در چارچوب [[ویکی‌کتاب:سیاست‌ها و رهنمودها|سیاست‌ها و رهنمودها]]ی ویکی‌کتاب صورت می‌پذیرد.

این رهنمود توضیح می‌دهد که اجماع چگونه درک می‌شود، چگونه می‌توان از حصول اجماع اطمینان حاصل کرد (و اگر اجماع حاصل نشد چه باید کرد) و مواردی را که از اجماع‌یابی مستثنی هستند، نیز شرح می‌دهد.
== حصول اجماع ==
کاربران (نویسندگان، ویراستاران و خوانندگان) ویکی‌کتاب معمولاً به‌طور طبیعی به اجماع می‌رسند. وقتی یکی از آن‌ها صفحه‌ای را تغییر می‌دهد، دیگران آن را می‌خوانند و تصمیم می‌گیرند که آیا نیاز به تغییر بیشتری هست یا نه. اگر بین ویرایشگران در خصوص تغییر اتفاق نظر وجود نداشته باشد، در [[راهنما:صفحه بحث|صفحه بحث]] مربوط با هم گفتگو می‌کنند تا به اجماع برسند.

نتیجه‌ای که از اجماع به دست آید، تمام نگرانی‌هایی که مورد بحث بوده‌اند را مد نظر قرار داده است. در بهترین حالت این نتیجه هیچ مخالفی ندارد، اما اغلب پیش می‌آید که نتیجه‌ای که بیشترین توافق روی آن باشد را از بین نتایج ممکن انتخاب کنیم. اگر توافق عمده‌ای به دست نیاید، پروسهٔ اجماع‌یابی شامل تغییر پیشنهادها خواهد بود به شکلی که نظر موافقان را تغییر ندهد اما نظر مخالفان را بتواند جلب کند.

=== اجماع از طریق ویرایش ===
{{میانبر|وک:اجماع از طریق ویرایش|وک:اجماع ضمنی}}
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:سیاست ویرایش|ویکی‌کتاب:جسور باشید}}
اجماع در ویکی‌کتاب معمولاً پروسه‌ای نامحسوس (پنهانی) است. هر ویرایشی مورد اجماع فرض می‌شود، مگر اینکه خلافش از طریق بروز مناقشه یا برگرداندن ثابت شود. هر وقت ویرایشگر دیگری ویرایش پیشین را تغییر دهد، آنگاه ویرایش جدید مورد اجماع فرض می‌شود مگر اینکه مورد مناقشه قرار گیرد. با این حال چون اینجا ویکی‌کتاب است، نظر نویسنده اصلی هر کتاب مهمتر است.

تمام ویرایش‌ها (به جز آن‌هایی که دلیل واضحی دارند) باید با کمک [[راهنما:خلاصه ویرایش|خلاصه ویرایش]] واضح توضیح داده شوند یا در صفحهٔ بحث مقاله بحث شوند. توضیحات قوی و مستدل نشان می‌دهند که در ویرایش‌های بعدی چه چیزهایی باید اصلاح شوند تا اجماع حاصل شود. ارائهٔ توضیح به خصوص در زمان برگرداندن ویرایش‌هایی دارای [[ویکی‌کتاب:فرض حسن نیت|حسن نیت]] یک کاربر دیگر اهمیت دوچندان دارد.

[[ویکی‌کتاب:جسور باشید|جسور باشید]]، اما بی‌پروا نه. تغییرات چه از طریق ویرایش حاصل شوند و چه از مسیر بحث، از راه همکاری و اجماع است که بیشترین پیشرفت عاید کتابخانه می‌شود، نه با نبرد و یکدندگی. برگرداندن‌های مکرر در تضاد با سیاست‌های [[ویکی‌کتاب:جنگ ویرایشی|جنگ ویرایشی]] در ویکی‌کتاب است. خلاصه ویرایش چیز مفیدی‌ست، ولی از آن برای ادامهٔ بحث در برگردان‌های متوالی استفاده نکنید. چنین کاری مصداقی از جنگ ویرایشی است و ممکن است منجر به قطع دسترسی شما شود.

=== اجماع از طریق بحث ===
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:چرخه ویرایش جسورانه، واگردانی، بحث}}
اگر ویرایش محتوا به تنهایی نتواند به اجماع منتهی شود، آنگاه پروسهٔ اجماع‌یابی علنی‌تر می‌شود: کاربران در [[راهنما:صفحه بحث|صفحه بحث]] به گفتگو می‌پردازند و تلاش می‌کنند که اختلافشان را با گفتگو رفع کنند. در این گفتگو آن‌ها تلاش می‌کنند که با ''استدلال'' در چارچوب سیاست‌های ویکی‌پدیا و با استفاده از منابع و عقل سلیم همدیگر را قانع کنند؛ گاهی نیز راه حل‌های جایگزینی مطرح می‌کنند که می‌تواند طرفین را راضی کند. نتیجه نهایی ممکن است هیچ‌کدام از طرفین را به‌طور کامل راضی نکند اما توسط همه به عنوان یک راه حل منطقی پذیرفته شود. اجماع در ویکی‌پدیا یک روند مداوم است؛ معمولاً بهتر است که راه حلی که بی‌نقص نیست پذیرفته شود تا منجر به بهبود مقطعی محتوا شود، تا این که برای یک راه حل قطعی مبارزه‌ای طولانی صورت بگیرد. به‌طور کلی، کیفیت محتوایی که موضوع جنگ‌های ویرایشی بوده بسیار کمتر از کیفیت محتوایی است که توسط ویرایشگرانی تهیه شده که دید بلندمدت‌تری داشته‌اند.

هر گاه ویرایشگران به‌طور ویژه در حصول اجماع به مشکل برخورده باشند، راه حل‌های مختلفی برایشان وجود دارد (نظیر [[ویکی‌پدیا:نظر سوم|نظر سوم]] و [[ویکی‌پدیا:درخواست برای نظر|ایجاد نظرخواهی]]) و در شرایط بحرانی‌تر راه حل‌هایی وجود دارند که به صورت قاطعانه منجر به ختم یک اختلاف می‌شوند (نظیر [[ویکی‌پدیا:تابلوی اعلانات مدیران|اقدام مدیران]]، [[ویکی‌پدیا:میانجیگری|میانجیگری]] و [[ویکی‌پدیا:هیئت داوری|داوری]]). توجه داشته باشید که تمرکز مدیران روی اجرای سیاست‌ها و رفتار کاربران است و مدیران در مورد خود محتوا تصمیم قاطعانه نمی‌گیرند. مدیران ممکن است کاربری را به دلایل مختلف (نظیر [[ویکی‌پدیا:جنگ ویرایشی|جنگ ویرایشی]]، استفاده از [[ویکی‌پدیا:حساب زاپاس|حساب زاپاس]] یا عدم رعایت [[ویکی‌پدیا:نزاکت|نزاکت]]) قطع دسترسی کنند یا در مورد این که یک ویرایش را می‌توان بر اساس سیاست‌ها نگاه داشت یا نه، تصمیم بگیرند اما معمولاً از این حدود گذر نمی‌کنند.

=== اجماع‌آفرینی ===
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:حل اختلاف}}
ویرایشگرانی که رویکردی بی‌طرف، مستقل و مبادی آداب دارند معمولاً از طریق روندهای بالا به اجماع می‌رسند. با این حال گاهی بحث‌ها به بن‌بست می‌رسند به این دلیل که راهی منطقی برای حل اختلاف پیدا نمی‌شود یا به این خاطر که یک یا چند طرف بحث را افرادی تشکیل می‌دهند که احساساتی شده‌اند و برایشان ''برنده شدن'' در بحث تبدیل به یک اولویت شده است. آنچه در ادامه آمده پیشنهادهایی برای حل اختلافات پیچیده با کمک پروسه‌های رسمی و غیررسمی مختلف است.

==== در صفحه‌های بحث ====
در بررسی حصول اجماع، کیفیت نظرات، این که از کجا نشئت گرفته‌اند، استدلال مخالفان، و سیاست‌ها و رهنمودهای موجود را در نظر بگیرید. کیفیت یک دیدگاه اهمیت بیشتری دارد تا این که آیا این دیدگاه نظر یک اکثریت است یا اقلیت. استدلالی مثل «من دوست ندارم» یا «من دوست دارم» معمولاً فاقد هر گونه بار اجماعی است.

گفتگو در صفحهٔ بحث کتاب‌ها (ایبوک‌ها) را محدود کنید به بحث راجع به منابع، تمرکز مقاله، و سیاست‌ها. اگر ویرایشی به چالش کشیده شده، یا محتمل است که به چالش کشیده شود، کاربران باید از صفحهٔ بحث برای توضیح آنچه تغییر داده‌اند استفاده کنند، و مشخص کنند چگونه این تغییر باعث بهبود مقاله (و در حالت کلی باعث بهبود کتاب) می‌شود. اگر پاسخی به این بحث داده نشد می‌توان فرض کرد که مورد توافق بوده است. ویرایشگرانی که صفحهٔ بحث را نادیده می‌گیرند و به ویرایش و واگردانی در خود مقاله ادامه می‌دهند ممکن است [[ویکی‌کتاب:ویرایش اخلالگرانه|اخلالگر]] دانسته شوند و دسترسی‌شان بسته شود. صرف این که کاربران به بحثی که قبلاً در آن شرکت کرده‌اند دیگر پاسخی نمی‌دهند نشانهٔ حصول اجماع نیست.

هدف از اجماع‌یابی آن است که اختلافات رفع شود به شکلی که اهداف و سیاست‌های ویکی‌کتاب رعایت شده باشد اما همزمان کمترین تعداد کاربران ناراحت باشند. از همین رو یک مذاکره با کفایت بیشتر ممکن است به یک اجماع موفق برسد تا بحثی که در آن نزاکت رعایت نمی‌شود.

==== با مشورت گرفتن از دیگران ====
اگر گفتگو در صفحهٔ بحث نتیجه‌بخش نبود {{---}} مثلاً وقتی که دو ویرایشگر (یا دو گروه از ویرایشگران) به هیچ وجه دیدگاه مشابهی راجع به یک موضوع ندارند {{---}} ویکی‌پدیا راه‌های تثبیت‌شدهٔ دیگری دارد که به کمک آن می‌توان از دیگران درخواست کرد اظهار نظر کنند. این روش‌ها معمولاً برای رفع اختلافات ساده‌ای که در کمال حسن نیت رخ می‌دهند به کار می‌روند، چرا که ویرایشگران غیر درگیر می‌توانند دیدگاهی تازه به بحث وارد کنند یا به ویرایشگران درگیر کمک کنند که راه حلی بینابینی را (که خود قادر به کشف آن نبودند) بیابند. مهم‌ترین این روش‌ها عبارتند از:

; [[ویکی‌کتاب:نظر سوم|نظر سوم]]
: از یک نفر سوم که بی‌طرف است درخواست می‌شود که دیدگاهش را (که الزام‌آور نیست) در خصوص موضوع مورد اختلاف بیان کند. این روش مناسب شرایطی است که دقیقاً بین دو ویرایشگر اختلاف وجود دارد.
; [[ویکی‌کتاب:میز تحریر|میز تحریر]]
: برای بحث در مورد صفحه‌های سیاست و رهنمود یا کتاب‌های مختلف مختلف می‌شود از تابلو اعلاناتی که با نام «میز تحریر» شناخته می‌شوند استفاده کرد. بهتر است که پیامی که در میز تحریر مطرح می‌شود بی‌طرفانه باشد و از دیگران دعوت کند که در بحثی که در مورد یک اختلاف است شرکت کنند. هدف آن است که موضوع مورد اختلاف، در کانون توجه کاربران بیشتری که ممکن است نظراتی ارزشمند دارند قرار بگیرد.
; میانجیگری
: اگر اختلاف بین چندین کاربر رخ داده است یا موضوع اختلاف پیچیده است، روش‌های بالا ممکن است کافی نباشند چرا که حل اختلاف نیاز به صرف زمان بیشتری دارد. در این شرایط درخواست میانجی‌گری می‌تواند رویکرد مناسبی باشد. میانجی‌گران کاربرانی هستند که سابقهٔ موفقی در حل اختلافات در ویکی دارند.
; [[ویکی‌پدیا:درخواست برای نظر]]
: ایجاد یک نظرخواهی می‌تواند کمک کند تا تعداد بیشتری از کاربران در مورد یک موضوع اظهار نظر کنند. ([[ویکی‌پدیا:اعلانات]] را ببینید).

در بسیاری از موارد بالا، بحث ممکن است به یکی از اشکال [[ویکی‌پدیا:رأی‌گیری جایگزین بحث نیست|رأی‌گیری]] مبدل شود؛ باید توجه کرد که اجماع بر اساس کیفیت آرای (و نه صرفاً بر اساس تعداد حامیان یک دیدگاه) تعیین می‌شود، لذا در چنین شرایطی، استفاده از آرای موافق و مخالف صرفاً باید برای ساختارمند کردن بحث باشد و نتیجهٔ نهایی نباید از شمردن آرا به‌طور صرف حاصل گردد. نظراتی که به‌طور مشخص به سیاست‌ها و رهنمودهای ویکی‌پدیا استناد کنند، وزن بیشتری می‌گیرند.

==== با مداخله مدیران و اجتماع ویکی‌پدیا ====
در برخی موارد، اختلافات صرفاً راجع به محتوا نیستند بلکه منعکس‌کنندهٔ اختلافات شخصی یا اختلاف در ایدئولوژی افراد هستند؛ در چنین شرایطی ممکن است نیاز به مداخلهٔ مدیران یا کل اجتماع ویکی‌پدیا باشد. مدیران راجع به محتوا تعیین تکلیف نمی‌کنند، اما ممکن است که برای اعمال سیاست‌ها مداخله کنند یا برای یک یا چند نفر از ویرایشگران به خاطر رفتار اخلالگرانه یا خارج از نزاکت، قطع دسترسی اعمال کنند. اگر چه بسیاری از مدیران صفحه‌های مختلف را پیگیری می‌کنند و خود به خود در چنین شرایطی اقدام می‌کنند، اما راه‌های مختلفی هم برای جلب توجه مدیران به بحث‌ها وجود دارد:

; [[ویکی‌کتاب:میز تحریر|میز تحریر]]
: بسیاری از مدیران، قهوه‌خانه‌ها را پیگیری می‌کنند و اگر بحثی در آنجا آغاز شود، یا پیوندی به بحث در میز تحریر قرار داده شود، متوجه آن خواهند شد.
; [[ویکی‌کتاب:تابلوی اعلانات مدیران|تابلوی اعلانات مدیران]]
: این تابلوی اعلانات بسیار شلوغ است در نتیجه از آن فقط در موارد ضروری استفاده کنید: فقط برای بحث‌هایی که واقعاً نیاز به توجه فوری مدیران دارند از این تابلوی اعلانات بهره ببرید.

==== مخاطرات و اشتباهات اجماع‌آفرینی ====
هنگامی که کاربران سعی می‌کنند اجماع ایجاد کنند ارتکاب این اشباهات رایج است:
{{میانبر|وپ:اجماع درون ویکی}}
* {{لنگر|اجماع درون ویکی}} '''مباحثات برون ویکی.''' اجماع از طریق ویرایش در بحث‌های درون ویکی حاصل می‌شود. بحث‌ها در جاهای دیگر لحاظ نمی‌شود. در برخی موارد، این ارتباطات خارج از ویکی ممکن است شک و بی اطمینانی ایجاد کند.
* '''[[ویکی‌کتاب:جارزنی|جارزنی]] و سوء استفاده از [[ویکی‌کتاب:حساب زاپاس|حساب‌های زاپاس و همزاد]].''' هرگونه تلاش برای جمع‌آوری شرکت کنندگان به یک بحث در جامعه که منجر به جهت‌گیری بحث شود غیرقابل قبول است. با این که [[ویکی‌کتاب:جارزنی|اشکالی ندارد]] {{---}} و حتی تشویق می‌شود {{---}} که برای به دست آوردن نقطه نظرات و استدلال‌های جدید افراد به بحث دعوت شوند، [[ویکی‌کتاب:جارزنی|قابل قبول نیست]] که فقط افرادی دعوت شوند که نسبت به یک دیدگاه خاص نظر موافق دارند، یا افراد به نحوی دعوت شوند که نظر دعوت‌کننده را در آن خصوص تقویت کند. استفاده از حساب‌های جایگزین (زاپاس) برای اثرگذاری بر اجماع مطلقاً ممنوع است. پیام‌های بیطرفانهٔ آموزنده به تابلوهای اعلانات، ویکی پروژه‌ها یا کاربران ویکی‌کتاب مجاز است؛ ولی اقداماتی که می‌تواند به طرز معقولی به عنوان تلاش برای ''پر کردن صندوق رأی'' تعبیر شود یا به هر نحو فرایند اجماع آفرینی را تضعیف کند ویرایش اخلالگرانه تلقی می‌شود.

== اجماع تغییرپذیر است ==</text>
      <sha1>l441copzlhrb6nn55yel2zz8hr7qug7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135143</id>
      <parentid>135142</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T07:03:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* اجماع تغییرپذیر است */</comment>
      <origin>135143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21290" sha1="qwkknj3zo53h5ssia8j1wgw08j53g2e" xml:space="preserve">{{فهرست سیاست‌ها}}
{{این سیاست در یک نگاه|'''اجماع''' مبنای اصلی تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب است و نتیجهٔ برطرف کردن نگرانی‌های کاربران از طریق سازش و مدارا در چارچوب سیاست‌های ویکی‌کتاب می‌باشد.}}
'''اجماع''' اشاره دارد به روش اصلی تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب. اجماع به عنوان بهترین روش برای رسیدن اهداف اصلی ویکی‌کتاب مورد قبول قرار گرفته است. در ویکی‌کتاب، اجماع به معنی توافق صددرصدی نیست (چرا که اگر چه چنین توافقی ایدئال است اما اغلب قابل دستیابی نیست)؛ همچنین، اجماع نتیجهٔ رأی‌گیری نیست. تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب با در نظر گرفتن نگرانی‌های کاربران مختلف و تلاش برای رفع آن‌ها در چارچوب [[ویکی‌کتاب:سیاست‌ها و رهنمودها|سیاست‌ها و رهنمودها]]ی ویکی‌کتاب صورت می‌پذیرد.

این رهنمود توضیح می‌دهد که اجماع چگونه درک می‌شود، چگونه می‌توان از حصول اجماع اطمینان حاصل کرد (و اگر اجماع حاصل نشد چه باید کرد) و مواردی را که از اجماع‌یابی مستثنی هستند، نیز شرح می‌دهد.
== حصول اجماع ==
کاربران (نویسندگان، ویراستاران و خوانندگان) ویکی‌کتاب معمولاً به‌طور طبیعی به اجماع می‌رسند. وقتی یکی از آن‌ها صفحه‌ای را تغییر می‌دهد، دیگران آن را می‌خوانند و تصمیم می‌گیرند که آیا نیاز به تغییر بیشتری هست یا نه. اگر بین ویرایشگران در خصوص تغییر اتفاق نظر وجود نداشته باشد، در [[راهنما:صفحه بحث|صفحه بحث]] مربوط با هم گفتگو می‌کنند تا به اجماع برسند.

نتیجه‌ای که از اجماع به دست آید، تمام نگرانی‌هایی که مورد بحث بوده‌اند را مد نظر قرار داده است. در بهترین حالت این نتیجه هیچ مخالفی ندارد، اما اغلب پیش می‌آید که نتیجه‌ای که بیشترین توافق روی آن باشد را از بین نتایج ممکن انتخاب کنیم. اگر توافق عمده‌ای به دست نیاید، پروسهٔ اجماع‌یابی شامل تغییر پیشنهادها خواهد بود به شکلی که نظر موافقان را تغییر ندهد اما نظر مخالفان را بتواند جلب کند.

=== اجماع از طریق ویرایش ===
{{میانبر|وک:اجماع از طریق ویرایش|وک:اجماع ضمنی}}
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:سیاست ویرایش|ویکی‌کتاب:جسور باشید}}
اجماع در ویکی‌کتاب معمولاً پروسه‌ای نامحسوس (پنهانی) است. هر ویرایشی مورد اجماع فرض می‌شود، مگر اینکه خلافش از طریق بروز مناقشه یا برگرداندن ثابت شود. هر وقت ویرایشگر دیگری ویرایش پیشین را تغییر دهد، آنگاه ویرایش جدید مورد اجماع فرض می‌شود مگر اینکه مورد مناقشه قرار گیرد. با این حال چون اینجا ویکی‌کتاب است، نظر نویسنده اصلی هر کتاب مهمتر است.

تمام ویرایش‌ها (به جز آن‌هایی که دلیل واضحی دارند) باید با کمک [[راهنما:خلاصه ویرایش|خلاصه ویرایش]] واضح توضیح داده شوند یا در صفحهٔ بحث مقاله بحث شوند. توضیحات قوی و مستدل نشان می‌دهند که در ویرایش‌های بعدی چه چیزهایی باید اصلاح شوند تا اجماع حاصل شود. ارائهٔ توضیح به خصوص در زمان برگرداندن ویرایش‌هایی دارای [[ویکی‌کتاب:فرض حسن نیت|حسن نیت]] یک کاربر دیگر اهمیت دوچندان دارد.

[[ویکی‌کتاب:جسور باشید|جسور باشید]]، اما بی‌پروا نه. تغییرات چه از طریق ویرایش حاصل شوند و چه از مسیر بحث، از راه همکاری و اجماع است که بیشترین پیشرفت عاید کتابخانه می‌شود، نه با نبرد و یکدندگی. برگرداندن‌های مکرر در تضاد با سیاست‌های [[ویکی‌کتاب:جنگ ویرایشی|جنگ ویرایشی]] در ویکی‌کتاب است. خلاصه ویرایش چیز مفیدی‌ست، ولی از آن برای ادامهٔ بحث در برگردان‌های متوالی استفاده نکنید. چنین کاری مصداقی از جنگ ویرایشی است و ممکن است منجر به قطع دسترسی شما شود.

=== اجماع از طریق بحث ===
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:چرخه ویرایش جسورانه، واگردانی، بحث}}
اگر ویرایش محتوا به تنهایی نتواند به اجماع منتهی شود، آنگاه پروسهٔ اجماع‌یابی علنی‌تر می‌شود: کاربران در [[راهنما:صفحه بحث|صفحه بحث]] به گفتگو می‌پردازند و تلاش می‌کنند که اختلافشان را با گفتگو رفع کنند. در این گفتگو آن‌ها تلاش می‌کنند که با ''استدلال'' در چارچوب سیاست‌های ویکی‌پدیا و با استفاده از منابع و عقل سلیم همدیگر را قانع کنند؛ گاهی نیز راه حل‌های جایگزینی مطرح می‌کنند که می‌تواند طرفین را راضی کند. نتیجه نهایی ممکن است هیچ‌کدام از طرفین را به‌طور کامل راضی نکند اما توسط همه به عنوان یک راه حل منطقی پذیرفته شود. اجماع در ویکی‌پدیا یک روند مداوم است؛ معمولاً بهتر است که راه حلی که بی‌نقص نیست پذیرفته شود تا منجر به بهبود مقطعی محتوا شود، تا این که برای یک راه حل قطعی مبارزه‌ای طولانی صورت بگیرد. به‌طور کلی، کیفیت محتوایی که موضوع جنگ‌های ویرایشی بوده بسیار کمتر از کیفیت محتوایی است که توسط ویرایشگرانی تهیه شده که دید بلندمدت‌تری داشته‌اند.

هر گاه ویرایشگران به‌طور ویژه در حصول اجماع به مشکل برخورده باشند، راه حل‌های مختلفی برایشان وجود دارد (نظیر [[ویکی‌پدیا:نظر سوم|نظر سوم]] و [[ویکی‌پدیا:درخواست برای نظر|ایجاد نظرخواهی]]) و در شرایط بحرانی‌تر راه حل‌هایی وجود دارند که به صورت قاطعانه منجر به ختم یک اختلاف می‌شوند (نظیر [[ویکی‌پدیا:تابلوی اعلانات مدیران|اقدام مدیران]]، [[ویکی‌پدیا:میانجیگری|میانجیگری]] و [[ویکی‌پدیا:هیئت داوری|داوری]]). توجه داشته باشید که تمرکز مدیران روی اجرای سیاست‌ها و رفتار کاربران است و مدیران در مورد خود محتوا تصمیم قاطعانه نمی‌گیرند. مدیران ممکن است کاربری را به دلایل مختلف (نظیر [[ویکی‌پدیا:جنگ ویرایشی|جنگ ویرایشی]]، استفاده از [[ویکی‌پدیا:حساب زاپاس|حساب زاپاس]] یا عدم رعایت [[ویکی‌پدیا:نزاکت|نزاکت]]) قطع دسترسی کنند یا در مورد این که یک ویرایش را می‌توان بر اساس سیاست‌ها نگاه داشت یا نه، تصمیم بگیرند اما معمولاً از این حدود گذر نمی‌کنند.

=== اجماع‌آفرینی ===
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:حل اختلاف}}
ویرایشگرانی که رویکردی بی‌طرف، مستقل و مبادی آداب دارند معمولاً از طریق روندهای بالا به اجماع می‌رسند. با این حال گاهی بحث‌ها به بن‌بست می‌رسند به این دلیل که راهی منطقی برای حل اختلاف پیدا نمی‌شود یا به این خاطر که یک یا چند طرف بحث را افرادی تشکیل می‌دهند که احساساتی شده‌اند و برایشان ''برنده شدن'' در بحث تبدیل به یک اولویت شده است. آنچه در ادامه آمده پیشنهادهایی برای حل اختلافات پیچیده با کمک پروسه‌های رسمی و غیررسمی مختلف است.

==== در صفحه‌های بحث ====
در بررسی حصول اجماع، کیفیت نظرات، این که از کجا نشئت گرفته‌اند، استدلال مخالفان، و سیاست‌ها و رهنمودهای موجود را در نظر بگیرید. کیفیت یک دیدگاه اهمیت بیشتری دارد تا این که آیا این دیدگاه نظر یک اکثریت است یا اقلیت. استدلالی مثل «من دوست ندارم» یا «من دوست دارم» معمولاً فاقد هر گونه بار اجماعی است.

گفتگو در صفحهٔ بحث کتاب‌ها (ایبوک‌ها) را محدود کنید به بحث راجع به منابع، تمرکز مقاله، و سیاست‌ها. اگر ویرایشی به چالش کشیده شده، یا محتمل است که به چالش کشیده شود، کاربران باید از صفحهٔ بحث برای توضیح آنچه تغییر داده‌اند استفاده کنند، و مشخص کنند چگونه این تغییر باعث بهبود مقاله (و در حالت کلی باعث بهبود کتاب) می‌شود. اگر پاسخی به این بحث داده نشد می‌توان فرض کرد که مورد توافق بوده است. ویرایشگرانی که صفحهٔ بحث را نادیده می‌گیرند و به ویرایش و واگردانی در خود مقاله ادامه می‌دهند ممکن است [[ویکی‌کتاب:ویرایش اخلالگرانه|اخلالگر]] دانسته شوند و دسترسی‌شان بسته شود. صرف این که کاربران به بحثی که قبلاً در آن شرکت کرده‌اند دیگر پاسخی نمی‌دهند نشانهٔ حصول اجماع نیست.

هدف از اجماع‌یابی آن است که اختلافات رفع شود به شکلی که اهداف و سیاست‌های ویکی‌کتاب رعایت شده باشد اما همزمان کمترین تعداد کاربران ناراحت باشند. از همین رو یک مذاکره با کفایت بیشتر ممکن است به یک اجماع موفق برسد تا بحثی که در آن نزاکت رعایت نمی‌شود.

==== با مشورت گرفتن از دیگران ====
اگر گفتگو در صفحهٔ بحث نتیجه‌بخش نبود {{---}} مثلاً وقتی که دو ویرایشگر (یا دو گروه از ویرایشگران) به هیچ وجه دیدگاه مشابهی راجع به یک موضوع ندارند {{---}} ویکی‌پدیا راه‌های تثبیت‌شدهٔ دیگری دارد که به کمک آن می‌توان از دیگران درخواست کرد اظهار نظر کنند. این روش‌ها معمولاً برای رفع اختلافات ساده‌ای که در کمال حسن نیت رخ می‌دهند به کار می‌روند، چرا که ویرایشگران غیر درگیر می‌توانند دیدگاهی تازه به بحث وارد کنند یا به ویرایشگران درگیر کمک کنند که راه حلی بینابینی را (که خود قادر به کشف آن نبودند) بیابند. مهم‌ترین این روش‌ها عبارتند از:

; [[ویکی‌کتاب:نظر سوم|نظر سوم]]
: از یک نفر سوم که بی‌طرف است درخواست می‌شود که دیدگاهش را (که الزام‌آور نیست) در خصوص موضوع مورد اختلاف بیان کند. این روش مناسب شرایطی است که دقیقاً بین دو ویرایشگر اختلاف وجود دارد.
; [[ویکی‌کتاب:میز تحریر|میز تحریر]]
: برای بحث در مورد صفحه‌های سیاست و رهنمود یا کتاب‌های مختلف مختلف می‌شود از تابلو اعلاناتی که با نام «میز تحریر» شناخته می‌شوند استفاده کرد. بهتر است که پیامی که در میز تحریر مطرح می‌شود بی‌طرفانه باشد و از دیگران دعوت کند که در بحثی که در مورد یک اختلاف است شرکت کنند. هدف آن است که موضوع مورد اختلاف، در کانون توجه کاربران بیشتری که ممکن است نظراتی ارزشمند دارند قرار بگیرد.
; میانجیگری
: اگر اختلاف بین چندین کاربر رخ داده است یا موضوع اختلاف پیچیده است، روش‌های بالا ممکن است کافی نباشند چرا که حل اختلاف نیاز به صرف زمان بیشتری دارد. در این شرایط درخواست میانجی‌گری می‌تواند رویکرد مناسبی باشد. میانجی‌گران کاربرانی هستند که سابقهٔ موفقی در حل اختلافات در ویکی دارند.
; [[ویکی‌پدیا:درخواست برای نظر]]
: ایجاد یک نظرخواهی می‌تواند کمک کند تا تعداد بیشتری از کاربران در مورد یک موضوع اظهار نظر کنند. ([[ویکی‌پدیا:اعلانات]] را ببینید).

در بسیاری از موارد بالا، بحث ممکن است به یکی از اشکال [[ویکی‌پدیا:رأی‌گیری جایگزین بحث نیست|رأی‌گیری]] مبدل شود؛ باید توجه کرد که اجماع بر اساس کیفیت آرای (و نه صرفاً بر اساس تعداد حامیان یک دیدگاه) تعیین می‌شود، لذا در چنین شرایطی، استفاده از آرای موافق و مخالف صرفاً باید برای ساختارمند کردن بحث باشد و نتیجهٔ نهایی نباید از شمردن آرا به‌طور صرف حاصل گردد. نظراتی که به‌طور مشخص به سیاست‌ها و رهنمودهای ویکی‌پدیا استناد کنند، وزن بیشتری می‌گیرند.

==== با مداخله مدیران و اجتماع ویکی‌پدیا ====
در برخی موارد، اختلافات صرفاً راجع به محتوا نیستند بلکه منعکس‌کنندهٔ اختلافات شخصی یا اختلاف در ایدئولوژی افراد هستند؛ در چنین شرایطی ممکن است نیاز به مداخلهٔ مدیران یا کل اجتماع ویکی‌پدیا باشد. مدیران راجع به محتوا تعیین تکلیف نمی‌کنند، اما ممکن است که برای اعمال سیاست‌ها مداخله کنند یا برای یک یا چند نفر از ویرایشگران به خاطر رفتار اخلالگرانه یا خارج از نزاکت، قطع دسترسی اعمال کنند. اگر چه بسیاری از مدیران صفحه‌های مختلف را پیگیری می‌کنند و خود به خود در چنین شرایطی اقدام می‌کنند، اما راه‌های مختلفی هم برای جلب توجه مدیران به بحث‌ها وجود دارد:

; [[ویکی‌کتاب:میز تحریر|میز تحریر]]
: بسیاری از مدیران، قهوه‌خانه‌ها را پیگیری می‌کنند و اگر بحثی در آنجا آغاز شود، یا پیوندی به بحث در میز تحریر قرار داده شود، متوجه آن خواهند شد.
; [[ویکی‌کتاب:تابلوی اعلانات مدیران|تابلوی اعلانات مدیران]]
: این تابلوی اعلانات بسیار شلوغ است در نتیجه از آن فقط در موارد ضروری استفاده کنید: فقط برای بحث‌هایی که واقعاً نیاز به توجه فوری مدیران دارند از این تابلوی اعلانات بهره ببرید.

==== مخاطرات و اشتباهات اجماع‌آفرینی ====
هنگامی که کاربران سعی می‌کنند اجماع ایجاد کنند ارتکاب این اشباهات رایج است:
{{میانبر|وپ:اجماع درون ویکی}}
* {{لنگر|اجماع درون ویکی}} '''مباحثات برون ویکی.''' اجماع از طریق ویرایش در بحث‌های درون ویکی حاصل می‌شود. بحث‌ها در جاهای دیگر لحاظ نمی‌شود. در برخی موارد، این ارتباطات خارج از ویکی ممکن است شک و بی اطمینانی ایجاد کند.
* '''[[ویکی‌کتاب:جارزنی|جارزنی]] و سوء استفاده از [[ویکی‌کتاب:حساب زاپاس|حساب‌های زاپاس و همزاد]].''' هرگونه تلاش برای جمع‌آوری شرکت کنندگان به یک بحث در جامعه که منجر به جهت‌گیری بحث شود غیرقابل قبول است. با این که [[ویکی‌کتاب:جارزنی|اشکالی ندارد]] {{---}} و حتی تشویق می‌شود {{---}} که برای به دست آوردن نقطه نظرات و استدلال‌های جدید افراد به بحث دعوت شوند، [[ویکی‌کتاب:جارزنی|قابل قبول نیست]] که فقط افرادی دعوت شوند که نسبت به یک دیدگاه خاص نظر موافق دارند، یا افراد به نحوی دعوت شوند که نظر دعوت‌کننده را در آن خصوص تقویت کند. استفاده از حساب‌های جایگزین (زاپاس) برای اثرگذاری بر اجماع مطلقاً ممنوع است. پیام‌های بیطرفانهٔ آموزنده به تابلوهای اعلانات، ویکی پروژه‌ها یا کاربران ویکی‌کتاب مجاز است؛ ولی اقداماتی که می‌تواند به طرز معقولی به عنوان تلاش برای ''پر کردن صندوق رأی'' تعبیر شود یا به هر نحو فرایند اجماع آفرینی را تضعیف کند ویرایش اخلالگرانه تلقی می‌شود.

== اجماع تغییرپذیر است ==
{{shortcut|وک:اتا|وک:اجماع تغییرپذیر است}}
وقتی بر سر موضوعی اجماع شد، این توافق غیرقابل تغییر نیست. تغییر اجماع به خصوص در شرایطی رخ می‌دهد که یک وضعیتِ از قبل پیش‌بینی نشده رخ بدهد یا دیدگاه جدیدی که قبلاً مطرح نشده بود طرح بشود. با این حال باید توجه داشت که درخواست تغییر در اجماعی که به تازگی حاصل شده، می‌تواند اخلالگرانه تلقی شود.

ویرایشگران می‌توانند درخواست تغییر اجماع را از طریق [[#اجماع از طریق ویرایش|ویرایش محتوا]] یا [[#اجماع از طریق بحث|گفتگو در صفحهٔ بحث]] مطرح کنند، اما هر گاه ویرایشگران بدانند که اجماعی که تغییرش را پیشنهاد می‌کنند از طریق گفتگو حاصل می‌شود، تغییر را هم می‌بایست از طریق گفتگو پیشنهاد کنند. اگر تغییری از طریق ویرایش محتوا پیشنهاد شده، در زمان واگردانی آن نباید از خلاصه ویرایش‌های مختصری نظیر «مخالف اجماع فعلی» استفاده شود، چرا که این روش به کاربری که تغییر را پیشنهاد کرده راهنمایی کافی در مورد قدم بعدی ارائه نمی‌کند؛ ذکر دست کم یک پیوند به گفتگوی قبلی که منجر به اجماع شده بود، می‌تواند مفید باشد.</text>
      <sha1>qwkknj3zo53h5ssia8j1wgw08j53g2e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135144</id>
      <parentid>135143</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T07:04:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* اجماع تغییرپذیر است */</comment>
      <origin>135144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21765" sha1="ajitxu278dt4fnyvdjkf73ylvqmgkmj" xml:space="preserve">{{فهرست سیاست‌ها}}
{{این سیاست در یک نگاه|'''اجماع''' مبنای اصلی تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب است و نتیجهٔ برطرف کردن نگرانی‌های کاربران از طریق سازش و مدارا در چارچوب سیاست‌های ویکی‌کتاب می‌باشد.}}
'''اجماع''' اشاره دارد به روش اصلی تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب. اجماع به عنوان بهترین روش برای رسیدن اهداف اصلی ویکی‌کتاب مورد قبول قرار گرفته است. در ویکی‌کتاب، اجماع به معنی توافق صددرصدی نیست (چرا که اگر چه چنین توافقی ایدئال است اما اغلب قابل دستیابی نیست)؛ همچنین، اجماع نتیجهٔ رأی‌گیری نیست. تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب با در نظر گرفتن نگرانی‌های کاربران مختلف و تلاش برای رفع آن‌ها در چارچوب [[ویکی‌کتاب:سیاست‌ها و رهنمودها|سیاست‌ها و رهنمودها]]ی ویکی‌کتاب صورت می‌پذیرد.

این رهنمود توضیح می‌دهد که اجماع چگونه درک می‌شود، چگونه می‌توان از حصول اجماع اطمینان حاصل کرد (و اگر اجماع حاصل نشد چه باید کرد) و مواردی را که از اجماع‌یابی مستثنی هستند، نیز شرح می‌دهد.
== حصول اجماع ==
کاربران (نویسندگان، ویراستاران و خوانندگان) ویکی‌کتاب معمولاً به‌طور طبیعی به اجماع می‌رسند. وقتی یکی از آن‌ها صفحه‌ای را تغییر می‌دهد، دیگران آن را می‌خوانند و تصمیم می‌گیرند که آیا نیاز به تغییر بیشتری هست یا نه. اگر بین ویرایشگران در خصوص تغییر اتفاق نظر وجود نداشته باشد، در [[راهنما:صفحه بحث|صفحه بحث]] مربوط با هم گفتگو می‌کنند تا به اجماع برسند.

نتیجه‌ای که از اجماع به دست آید، تمام نگرانی‌هایی که مورد بحث بوده‌اند را مد نظر قرار داده است. در بهترین حالت این نتیجه هیچ مخالفی ندارد، اما اغلب پیش می‌آید که نتیجه‌ای که بیشترین توافق روی آن باشد را از بین نتایج ممکن انتخاب کنیم. اگر توافق عمده‌ای به دست نیاید، پروسهٔ اجماع‌یابی شامل تغییر پیشنهادها خواهد بود به شکلی که نظر موافقان را تغییر ندهد اما نظر مخالفان را بتواند جلب کند.

=== اجماع از طریق ویرایش ===
{{میانبر|وک:اجماع از طریق ویرایش|وک:اجماع ضمنی}}
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:سیاست ویرایش|ویکی‌کتاب:جسور باشید}}
اجماع در ویکی‌کتاب معمولاً پروسه‌ای نامحسوس (پنهانی) است. هر ویرایشی مورد اجماع فرض می‌شود، مگر اینکه خلافش از طریق بروز مناقشه یا برگرداندن ثابت شود. هر وقت ویرایشگر دیگری ویرایش پیشین را تغییر دهد، آنگاه ویرایش جدید مورد اجماع فرض می‌شود مگر اینکه مورد مناقشه قرار گیرد. با این حال چون اینجا ویکی‌کتاب است، نظر نویسنده اصلی هر کتاب مهمتر است.

تمام ویرایش‌ها (به جز آن‌هایی که دلیل واضحی دارند) باید با کمک [[راهنما:خلاصه ویرایش|خلاصه ویرایش]] واضح توضیح داده شوند یا در صفحهٔ بحث مقاله بحث شوند. توضیحات قوی و مستدل نشان می‌دهند که در ویرایش‌های بعدی چه چیزهایی باید اصلاح شوند تا اجماع حاصل شود. ارائهٔ توضیح به خصوص در زمان برگرداندن ویرایش‌هایی دارای [[ویکی‌کتاب:فرض حسن نیت|حسن نیت]] یک کاربر دیگر اهمیت دوچندان دارد.

[[ویکی‌کتاب:جسور باشید|جسور باشید]]، اما بی‌پروا نه. تغییرات چه از طریق ویرایش حاصل شوند و چه از مسیر بحث، از راه همکاری و اجماع است که بیشترین پیشرفت عاید کتابخانه می‌شود، نه با نبرد و یکدندگی. برگرداندن‌های مکرر در تضاد با سیاست‌های [[ویکی‌کتاب:جنگ ویرایشی|جنگ ویرایشی]] در ویکی‌کتاب است. خلاصه ویرایش چیز مفیدی‌ست، ولی از آن برای ادامهٔ بحث در برگردان‌های متوالی استفاده نکنید. چنین کاری مصداقی از جنگ ویرایشی است و ممکن است منجر به قطع دسترسی شما شود.

=== اجماع از طریق بحث ===
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:چرخه ویرایش جسورانه، واگردانی، بحث}}
اگر ویرایش محتوا به تنهایی نتواند به اجماع منتهی شود، آنگاه پروسهٔ اجماع‌یابی علنی‌تر می‌شود: کاربران در [[راهنما:صفحه بحث|صفحه بحث]] به گفتگو می‌پردازند و تلاش می‌کنند که اختلافشان را با گفتگو رفع کنند. در این گفتگو آن‌ها تلاش می‌کنند که با ''استدلال'' در چارچوب سیاست‌های ویکی‌پدیا و با استفاده از منابع و عقل سلیم همدیگر را قانع کنند؛ گاهی نیز راه حل‌های جایگزینی مطرح می‌کنند که می‌تواند طرفین را راضی کند. نتیجه نهایی ممکن است هیچ‌کدام از طرفین را به‌طور کامل راضی نکند اما توسط همه به عنوان یک راه حل منطقی پذیرفته شود. اجماع در ویکی‌پدیا یک روند مداوم است؛ معمولاً بهتر است که راه حلی که بی‌نقص نیست پذیرفته شود تا منجر به بهبود مقطعی محتوا شود، تا این که برای یک راه حل قطعی مبارزه‌ای طولانی صورت بگیرد. به‌طور کلی، کیفیت محتوایی که موضوع جنگ‌های ویرایشی بوده بسیار کمتر از کیفیت محتوایی است که توسط ویرایشگرانی تهیه شده که دید بلندمدت‌تری داشته‌اند.

هر گاه ویرایشگران به‌طور ویژه در حصول اجماع به مشکل برخورده باشند، راه حل‌های مختلفی برایشان وجود دارد (نظیر [[ویکی‌پدیا:نظر سوم|نظر سوم]] و [[ویکی‌پدیا:درخواست برای نظر|ایجاد نظرخواهی]]) و در شرایط بحرانی‌تر راه حل‌هایی وجود دارند که به صورت قاطعانه منجر به ختم یک اختلاف می‌شوند (نظیر [[ویکی‌پدیا:تابلوی اعلانات مدیران|اقدام مدیران]]، [[ویکی‌پدیا:میانجیگری|میانجیگری]] و [[ویکی‌پدیا:هیئت داوری|داوری]]). توجه داشته باشید که تمرکز مدیران روی اجرای سیاست‌ها و رفتار کاربران است و مدیران در مورد خود محتوا تصمیم قاطعانه نمی‌گیرند. مدیران ممکن است کاربری را به دلایل مختلف (نظیر [[ویکی‌پدیا:جنگ ویرایشی|جنگ ویرایشی]]، استفاده از [[ویکی‌پدیا:حساب زاپاس|حساب زاپاس]] یا عدم رعایت [[ویکی‌پدیا:نزاکت|نزاکت]]) قطع دسترسی کنند یا در مورد این که یک ویرایش را می‌توان بر اساس سیاست‌ها نگاه داشت یا نه، تصمیم بگیرند اما معمولاً از این حدود گذر نمی‌کنند.

=== اجماع‌آفرینی ===
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:حل اختلاف}}
ویرایشگرانی که رویکردی بی‌طرف، مستقل و مبادی آداب دارند معمولاً از طریق روندهای بالا به اجماع می‌رسند. با این حال گاهی بحث‌ها به بن‌بست می‌رسند به این دلیل که راهی منطقی برای حل اختلاف پیدا نمی‌شود یا به این خاطر که یک یا چند طرف بحث را افرادی تشکیل می‌دهند که احساساتی شده‌اند و برایشان ''برنده شدن'' در بحث تبدیل به یک اولویت شده است. آنچه در ادامه آمده پیشنهادهایی برای حل اختلافات پیچیده با کمک پروسه‌های رسمی و غیررسمی مختلف است.

==== در صفحه‌های بحث ====
در بررسی حصول اجماع، کیفیت نظرات، این که از کجا نشئت گرفته‌اند، استدلال مخالفان، و سیاست‌ها و رهنمودهای موجود را در نظر بگیرید. کیفیت یک دیدگاه اهمیت بیشتری دارد تا این که آیا این دیدگاه نظر یک اکثریت است یا اقلیت. استدلالی مثل «من دوست ندارم» یا «من دوست دارم» معمولاً فاقد هر گونه بار اجماعی است.

گفتگو در صفحهٔ بحث کتاب‌ها (ایبوک‌ها) را محدود کنید به بحث راجع به منابع، تمرکز مقاله، و سیاست‌ها. اگر ویرایشی به چالش کشیده شده، یا محتمل است که به چالش کشیده شود، کاربران باید از صفحهٔ بحث برای توضیح آنچه تغییر داده‌اند استفاده کنند، و مشخص کنند چگونه این تغییر باعث بهبود مقاله (و در حالت کلی باعث بهبود کتاب) می‌شود. اگر پاسخی به این بحث داده نشد می‌توان فرض کرد که مورد توافق بوده است. ویرایشگرانی که صفحهٔ بحث را نادیده می‌گیرند و به ویرایش و واگردانی در خود مقاله ادامه می‌دهند ممکن است [[ویکی‌کتاب:ویرایش اخلالگرانه|اخلالگر]] دانسته شوند و دسترسی‌شان بسته شود. صرف این که کاربران به بحثی که قبلاً در آن شرکت کرده‌اند دیگر پاسخی نمی‌دهند نشانهٔ حصول اجماع نیست.

هدف از اجماع‌یابی آن است که اختلافات رفع شود به شکلی که اهداف و سیاست‌های ویکی‌کتاب رعایت شده باشد اما همزمان کمترین تعداد کاربران ناراحت باشند. از همین رو یک مذاکره با کفایت بیشتر ممکن است به یک اجماع موفق برسد تا بحثی که در آن نزاکت رعایت نمی‌شود.

==== با مشورت گرفتن از دیگران ====
اگر گفتگو در صفحهٔ بحث نتیجه‌بخش نبود {{---}} مثلاً وقتی که دو ویرایشگر (یا دو گروه از ویرایشگران) به هیچ وجه دیدگاه مشابهی راجع به یک موضوع ندارند {{---}} ویکی‌پدیا راه‌های تثبیت‌شدهٔ دیگری دارد که به کمک آن می‌توان از دیگران درخواست کرد اظهار نظر کنند. این روش‌ها معمولاً برای رفع اختلافات ساده‌ای که در کمال حسن نیت رخ می‌دهند به کار می‌روند، چرا که ویرایشگران غیر درگیر می‌توانند دیدگاهی تازه به بحث وارد کنند یا به ویرایشگران درگیر کمک کنند که راه حلی بینابینی را (که خود قادر به کشف آن نبودند) بیابند. مهم‌ترین این روش‌ها عبارتند از:

; [[ویکی‌کتاب:نظر سوم|نظر سوم]]
: از یک نفر سوم که بی‌طرف است درخواست می‌شود که دیدگاهش را (که الزام‌آور نیست) در خصوص موضوع مورد اختلاف بیان کند. این روش مناسب شرایطی است که دقیقاً بین دو ویرایشگر اختلاف وجود دارد.
; [[ویکی‌کتاب:میز تحریر|میز تحریر]]
: برای بحث در مورد صفحه‌های سیاست و رهنمود یا کتاب‌های مختلف مختلف می‌شود از تابلو اعلاناتی که با نام «میز تحریر» شناخته می‌شوند استفاده کرد. بهتر است که پیامی که در میز تحریر مطرح می‌شود بی‌طرفانه باشد و از دیگران دعوت کند که در بحثی که در مورد یک اختلاف است شرکت کنند. هدف آن است که موضوع مورد اختلاف، در کانون توجه کاربران بیشتری که ممکن است نظراتی ارزشمند دارند قرار بگیرد.
; میانجیگری
: اگر اختلاف بین چندین کاربر رخ داده است یا موضوع اختلاف پیچیده است، روش‌های بالا ممکن است کافی نباشند چرا که حل اختلاف نیاز به صرف زمان بیشتری دارد. در این شرایط درخواست میانجی‌گری می‌تواند رویکرد مناسبی باشد. میانجی‌گران کاربرانی هستند که سابقهٔ موفقی در حل اختلافات در ویکی دارند.
; [[ویکی‌پدیا:درخواست برای نظر]]
: ایجاد یک نظرخواهی می‌تواند کمک کند تا تعداد بیشتری از کاربران در مورد یک موضوع اظهار نظر کنند. ([[ویکی‌پدیا:اعلانات]] را ببینید).

در بسیاری از موارد بالا، بحث ممکن است به یکی از اشکال [[ویکی‌پدیا:رأی‌گیری جایگزین بحث نیست|رأی‌گیری]] مبدل شود؛ باید توجه کرد که اجماع بر اساس کیفیت آرای (و نه صرفاً بر اساس تعداد حامیان یک دیدگاه) تعیین می‌شود، لذا در چنین شرایطی، استفاده از آرای موافق و مخالف صرفاً باید برای ساختارمند کردن بحث باشد و نتیجهٔ نهایی نباید از شمردن آرا به‌طور صرف حاصل گردد. نظراتی که به‌طور مشخص به سیاست‌ها و رهنمودهای ویکی‌پدیا استناد کنند، وزن بیشتری می‌گیرند.

==== با مداخله مدیران و اجتماع ویکی‌پدیا ====
در برخی موارد، اختلافات صرفاً راجع به محتوا نیستند بلکه منعکس‌کنندهٔ اختلافات شخصی یا اختلاف در ایدئولوژی افراد هستند؛ در چنین شرایطی ممکن است نیاز به مداخلهٔ مدیران یا کل اجتماع ویکی‌پدیا باشد. مدیران راجع به محتوا تعیین تکلیف نمی‌کنند، اما ممکن است که برای اعمال سیاست‌ها مداخله کنند یا برای یک یا چند نفر از ویرایشگران به خاطر رفتار اخلالگرانه یا خارج از نزاکت، قطع دسترسی اعمال کنند. اگر چه بسیاری از مدیران صفحه‌های مختلف را پیگیری می‌کنند و خود به خود در چنین شرایطی اقدام می‌کنند، اما راه‌های مختلفی هم برای جلب توجه مدیران به بحث‌ها وجود دارد:

; [[ویکی‌کتاب:میز تحریر|میز تحریر]]
: بسیاری از مدیران، قهوه‌خانه‌ها را پیگیری می‌کنند و اگر بحثی در آنجا آغاز شود، یا پیوندی به بحث در میز تحریر قرار داده شود، متوجه آن خواهند شد.
; [[ویکی‌کتاب:تابلوی اعلانات مدیران|تابلوی اعلانات مدیران]]
: این تابلوی اعلانات بسیار شلوغ است در نتیجه از آن فقط در موارد ضروری استفاده کنید: فقط برای بحث‌هایی که واقعاً نیاز به توجه فوری مدیران دارند از این تابلوی اعلانات بهره ببرید.

==== مخاطرات و اشتباهات اجماع‌آفرینی ====
هنگامی که کاربران سعی می‌کنند اجماع ایجاد کنند ارتکاب این اشباهات رایج است:
{{میانبر|وپ:اجماع درون ویکی}}
* {{لنگر|اجماع درون ویکی}} '''مباحثات برون ویکی.''' اجماع از طریق ویرایش در بحث‌های درون ویکی حاصل می‌شود. بحث‌ها در جاهای دیگر لحاظ نمی‌شود. در برخی موارد، این ارتباطات خارج از ویکی ممکن است شک و بی اطمینانی ایجاد کند.
* '''[[ویکی‌کتاب:جارزنی|جارزنی]] و سوء استفاده از [[ویکی‌کتاب:حساب زاپاس|حساب‌های زاپاس و همزاد]].''' هرگونه تلاش برای جمع‌آوری شرکت کنندگان به یک بحث در جامعه که منجر به جهت‌گیری بحث شود غیرقابل قبول است. با این که [[ویکی‌کتاب:جارزنی|اشکالی ندارد]] {{---}} و حتی تشویق می‌شود {{---}} که برای به دست آوردن نقطه نظرات و استدلال‌های جدید افراد به بحث دعوت شوند، [[ویکی‌کتاب:جارزنی|قابل قبول نیست]] که فقط افرادی دعوت شوند که نسبت به یک دیدگاه خاص نظر موافق دارند، یا افراد به نحوی دعوت شوند که نظر دعوت‌کننده را در آن خصوص تقویت کند. استفاده از حساب‌های جایگزین (زاپاس) برای اثرگذاری بر اجماع مطلقاً ممنوع است. پیام‌های بیطرفانهٔ آموزنده به تابلوهای اعلانات، ویکی پروژه‌ها یا کاربران ویکی‌کتاب مجاز است؛ ولی اقداماتی که می‌تواند به طرز معقولی به عنوان تلاش برای ''پر کردن صندوق رأی'' تعبیر شود یا به هر نحو فرایند اجماع آفرینی را تضعیف کند ویرایش اخلالگرانه تلقی می‌شود.

== اجماع تغییرپذیر است ==
{{shortcut|وک:اتا|وک:اجماع تغییرپذیر است}}
وقتی بر سر موضوعی اجماع شد، این توافق غیرقابل تغییر نیست. تغییر اجماع به خصوص در شرایطی رخ می‌دهد که یک وضعیتِ از قبل پیش‌بینی نشده رخ بدهد یا دیدگاه جدیدی که قبلاً مطرح نشده بود طرح بشود. با این حال باید توجه داشت که درخواست تغییر در اجماعی که به تازگی حاصل شده، می‌تواند اخلالگرانه تلقی شود.

ویرایشگران می‌توانند درخواست تغییر اجماع را از طریق [[#اجماع از طریق ویرایش|ویرایش محتوا]] یا [[#اجماع از طریق بحث|گفتگو در صفحهٔ بحث]] مطرح کنند، اما هر گاه ویرایشگران بدانند که اجماعی که تغییرش را پیشنهاد می‌کنند از طریق گفتگو حاصل می‌شود، تغییر را هم می‌بایست از طریق گفتگو پیشنهاد کنند. اگر تغییری از طریق ویرایش محتوا پیشنهاد شده، در زمان واگردانی آن نباید از خلاصه ویرایش‌های مختصری نظیر «مخالف اجماع فعلی» استفاده شود، چرا که این روش به کاربری که تغییر را پیشنهاد کرده راهنمایی کافی در مورد قدم بعدی ارائه نمی‌کند؛ ذکر دست کم یک پیوند به گفتگوی قبلی که منجر به اجماع شده بود، می‌تواند مفید باشد.
== تشخیص اجماع ==
اجماع به این معنی نیست که همه با نتیجهٔ بحث موافقند؛ معنای آن این است که همه حاضر به استوار شدن آن نتیجه هستند. تشخیص اجماع بر اساس کیفیت (و نه کمیت) آرا و نظراتی که طرفین طرح کرده‌اند، صورت می‌گیرد و در چارچوب سیاست‌های ویکی‌کتاب ارزیابی می‌شود.</text>
      <sha1>ajitxu278dt4fnyvdjkf73ylvqmgkmj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135145</id>
      <parentid>135144</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T07:05:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:راهنما]] با استفاده از رده‌ساز</comment>
      <origin>135145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21790" sha1="8mtpv3lzspnvwwe9pred8gizokbuw6m" xml:space="preserve">{{فهرست سیاست‌ها}}
{{این سیاست در یک نگاه|'''اجماع''' مبنای اصلی تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب است و نتیجهٔ برطرف کردن نگرانی‌های کاربران از طریق سازش و مدارا در چارچوب سیاست‌های ویکی‌کتاب می‌باشد.}}
'''اجماع''' اشاره دارد به روش اصلی تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب. اجماع به عنوان بهترین روش برای رسیدن اهداف اصلی ویکی‌کتاب مورد قبول قرار گرفته است. در ویکی‌کتاب، اجماع به معنی توافق صددرصدی نیست (چرا که اگر چه چنین توافقی ایدئال است اما اغلب قابل دستیابی نیست)؛ همچنین، اجماع نتیجهٔ رأی‌گیری نیست. تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب با در نظر گرفتن نگرانی‌های کاربران مختلف و تلاش برای رفع آن‌ها در چارچوب [[ویکی‌کتاب:سیاست‌ها و رهنمودها|سیاست‌ها و رهنمودها]]ی ویکی‌کتاب صورت می‌پذیرد.

این رهنمود توضیح می‌دهد که اجماع چگونه درک می‌شود، چگونه می‌توان از حصول اجماع اطمینان حاصل کرد (و اگر اجماع حاصل نشد چه باید کرد) و مواردی را که از اجماع‌یابی مستثنی هستند، نیز شرح می‌دهد.
== حصول اجماع ==
کاربران (نویسندگان، ویراستاران و خوانندگان) ویکی‌کتاب معمولاً به‌طور طبیعی به اجماع می‌رسند. وقتی یکی از آن‌ها صفحه‌ای را تغییر می‌دهد، دیگران آن را می‌خوانند و تصمیم می‌گیرند که آیا نیاز به تغییر بیشتری هست یا نه. اگر بین ویرایشگران در خصوص تغییر اتفاق نظر وجود نداشته باشد، در [[راهنما:صفحه بحث|صفحه بحث]] مربوط با هم گفتگو می‌کنند تا به اجماع برسند.

نتیجه‌ای که از اجماع به دست آید، تمام نگرانی‌هایی که مورد بحث بوده‌اند را مد نظر قرار داده است. در بهترین حالت این نتیجه هیچ مخالفی ندارد، اما اغلب پیش می‌آید که نتیجه‌ای که بیشترین توافق روی آن باشد را از بین نتایج ممکن انتخاب کنیم. اگر توافق عمده‌ای به دست نیاید، پروسهٔ اجماع‌یابی شامل تغییر پیشنهادها خواهد بود به شکلی که نظر موافقان را تغییر ندهد اما نظر مخالفان را بتواند جلب کند.

=== اجماع از طریق ویرایش ===
{{میانبر|وک:اجماع از طریق ویرایش|وک:اجماع ضمنی}}
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:سیاست ویرایش|ویکی‌کتاب:جسور باشید}}
اجماع در ویکی‌کتاب معمولاً پروسه‌ای نامحسوس (پنهانی) است. هر ویرایشی مورد اجماع فرض می‌شود، مگر اینکه خلافش از طریق بروز مناقشه یا برگرداندن ثابت شود. هر وقت ویرایشگر دیگری ویرایش پیشین را تغییر دهد، آنگاه ویرایش جدید مورد اجماع فرض می‌شود مگر اینکه مورد مناقشه قرار گیرد. با این حال چون اینجا ویکی‌کتاب است، نظر نویسنده اصلی هر کتاب مهمتر است.

تمام ویرایش‌ها (به جز آن‌هایی که دلیل واضحی دارند) باید با کمک [[راهنما:خلاصه ویرایش|خلاصه ویرایش]] واضح توضیح داده شوند یا در صفحهٔ بحث مقاله بحث شوند. توضیحات قوی و مستدل نشان می‌دهند که در ویرایش‌های بعدی چه چیزهایی باید اصلاح شوند تا اجماع حاصل شود. ارائهٔ توضیح به خصوص در زمان برگرداندن ویرایش‌هایی دارای [[ویکی‌کتاب:فرض حسن نیت|حسن نیت]] یک کاربر دیگر اهمیت دوچندان دارد.

[[ویکی‌کتاب:جسور باشید|جسور باشید]]، اما بی‌پروا نه. تغییرات چه از طریق ویرایش حاصل شوند و چه از مسیر بحث، از راه همکاری و اجماع است که بیشترین پیشرفت عاید کتابخانه می‌شود، نه با نبرد و یکدندگی. برگرداندن‌های مکرر در تضاد با سیاست‌های [[ویکی‌کتاب:جنگ ویرایشی|جنگ ویرایشی]] در ویکی‌کتاب است. خلاصه ویرایش چیز مفیدی‌ست، ولی از آن برای ادامهٔ بحث در برگردان‌های متوالی استفاده نکنید. چنین کاری مصداقی از جنگ ویرایشی است و ممکن است منجر به قطع دسترسی شما شود.

=== اجماع از طریق بحث ===
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:چرخه ویرایش جسورانه، واگردانی، بحث}}
اگر ویرایش محتوا به تنهایی نتواند به اجماع منتهی شود، آنگاه پروسهٔ اجماع‌یابی علنی‌تر می‌شود: کاربران در [[راهنما:صفحه بحث|صفحه بحث]] به گفتگو می‌پردازند و تلاش می‌کنند که اختلافشان را با گفتگو رفع کنند. در این گفتگو آن‌ها تلاش می‌کنند که با ''استدلال'' در چارچوب سیاست‌های ویکی‌پدیا و با استفاده از منابع و عقل سلیم همدیگر را قانع کنند؛ گاهی نیز راه حل‌های جایگزینی مطرح می‌کنند که می‌تواند طرفین را راضی کند. نتیجه نهایی ممکن است هیچ‌کدام از طرفین را به‌طور کامل راضی نکند اما توسط همه به عنوان یک راه حل منطقی پذیرفته شود. اجماع در ویکی‌پدیا یک روند مداوم است؛ معمولاً بهتر است که راه حلی که بی‌نقص نیست پذیرفته شود تا منجر به بهبود مقطعی محتوا شود، تا این که برای یک راه حل قطعی مبارزه‌ای طولانی صورت بگیرد. به‌طور کلی، کیفیت محتوایی که موضوع جنگ‌های ویرایشی بوده بسیار کمتر از کیفیت محتوایی است که توسط ویرایشگرانی تهیه شده که دید بلندمدت‌تری داشته‌اند.

هر گاه ویرایشگران به‌طور ویژه در حصول اجماع به مشکل برخورده باشند، راه حل‌های مختلفی برایشان وجود دارد (نظیر [[ویکی‌پدیا:نظر سوم|نظر سوم]] و [[ویکی‌پدیا:درخواست برای نظر|ایجاد نظرخواهی]]) و در شرایط بحرانی‌تر راه حل‌هایی وجود دارند که به صورت قاطعانه منجر به ختم یک اختلاف می‌شوند (نظیر [[ویکی‌پدیا:تابلوی اعلانات مدیران|اقدام مدیران]]، [[ویکی‌پدیا:میانجیگری|میانجیگری]] و [[ویکی‌پدیا:هیئت داوری|داوری]]). توجه داشته باشید که تمرکز مدیران روی اجرای سیاست‌ها و رفتار کاربران است و مدیران در مورد خود محتوا تصمیم قاطعانه نمی‌گیرند. مدیران ممکن است کاربری را به دلایل مختلف (نظیر [[ویکی‌پدیا:جنگ ویرایشی|جنگ ویرایشی]]، استفاده از [[ویکی‌پدیا:حساب زاپاس|حساب زاپاس]] یا عدم رعایت [[ویکی‌پدیا:نزاکت|نزاکت]]) قطع دسترسی کنند یا در مورد این که یک ویرایش را می‌توان بر اساس سیاست‌ها نگاه داشت یا نه، تصمیم بگیرند اما معمولاً از این حدود گذر نمی‌کنند.

=== اجماع‌آفرینی ===
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:حل اختلاف}}
ویرایشگرانی که رویکردی بی‌طرف، مستقل و مبادی آداب دارند معمولاً از طریق روندهای بالا به اجماع می‌رسند. با این حال گاهی بحث‌ها به بن‌بست می‌رسند به این دلیل که راهی منطقی برای حل اختلاف پیدا نمی‌شود یا به این خاطر که یک یا چند طرف بحث را افرادی تشکیل می‌دهند که احساساتی شده‌اند و برایشان ''برنده شدن'' در بحث تبدیل به یک اولویت شده است. آنچه در ادامه آمده پیشنهادهایی برای حل اختلافات پیچیده با کمک پروسه‌های رسمی و غیررسمی مختلف است.

==== در صفحه‌های بحث ====
در بررسی حصول اجماع، کیفیت نظرات، این که از کجا نشئت گرفته‌اند، استدلال مخالفان، و سیاست‌ها و رهنمودهای موجود را در نظر بگیرید. کیفیت یک دیدگاه اهمیت بیشتری دارد تا این که آیا این دیدگاه نظر یک اکثریت است یا اقلیت. استدلالی مثل «من دوست ندارم» یا «من دوست دارم» معمولاً فاقد هر گونه بار اجماعی است.

گفتگو در صفحهٔ بحث کتاب‌ها (ایبوک‌ها) را محدود کنید به بحث راجع به منابع، تمرکز مقاله، و سیاست‌ها. اگر ویرایشی به چالش کشیده شده، یا محتمل است که به چالش کشیده شود، کاربران باید از صفحهٔ بحث برای توضیح آنچه تغییر داده‌اند استفاده کنند، و مشخص کنند چگونه این تغییر باعث بهبود مقاله (و در حالت کلی باعث بهبود کتاب) می‌شود. اگر پاسخی به این بحث داده نشد می‌توان فرض کرد که مورد توافق بوده است. ویرایشگرانی که صفحهٔ بحث را نادیده می‌گیرند و به ویرایش و واگردانی در خود مقاله ادامه می‌دهند ممکن است [[ویکی‌کتاب:ویرایش اخلالگرانه|اخلالگر]] دانسته شوند و دسترسی‌شان بسته شود. صرف این که کاربران به بحثی که قبلاً در آن شرکت کرده‌اند دیگر پاسخی نمی‌دهند نشانهٔ حصول اجماع نیست.

هدف از اجماع‌یابی آن است که اختلافات رفع شود به شکلی که اهداف و سیاست‌های ویکی‌کتاب رعایت شده باشد اما همزمان کمترین تعداد کاربران ناراحت باشند. از همین رو یک مذاکره با کفایت بیشتر ممکن است به یک اجماع موفق برسد تا بحثی که در آن نزاکت رعایت نمی‌شود.

==== با مشورت گرفتن از دیگران ====
اگر گفتگو در صفحهٔ بحث نتیجه‌بخش نبود {{---}} مثلاً وقتی که دو ویرایشگر (یا دو گروه از ویرایشگران) به هیچ وجه دیدگاه مشابهی راجع به یک موضوع ندارند {{---}} ویکی‌پدیا راه‌های تثبیت‌شدهٔ دیگری دارد که به کمک آن می‌توان از دیگران درخواست کرد اظهار نظر کنند. این روش‌ها معمولاً برای رفع اختلافات ساده‌ای که در کمال حسن نیت رخ می‌دهند به کار می‌روند، چرا که ویرایشگران غیر درگیر می‌توانند دیدگاهی تازه به بحث وارد کنند یا به ویرایشگران درگیر کمک کنند که راه حلی بینابینی را (که خود قادر به کشف آن نبودند) بیابند. مهم‌ترین این روش‌ها عبارتند از:

; [[ویکی‌کتاب:نظر سوم|نظر سوم]]
: از یک نفر سوم که بی‌طرف است درخواست می‌شود که دیدگاهش را (که الزام‌آور نیست) در خصوص موضوع مورد اختلاف بیان کند. این روش مناسب شرایطی است که دقیقاً بین دو ویرایشگر اختلاف وجود دارد.
; [[ویکی‌کتاب:میز تحریر|میز تحریر]]
: برای بحث در مورد صفحه‌های سیاست و رهنمود یا کتاب‌های مختلف مختلف می‌شود از تابلو اعلاناتی که با نام «میز تحریر» شناخته می‌شوند استفاده کرد. بهتر است که پیامی که در میز تحریر مطرح می‌شود بی‌طرفانه باشد و از دیگران دعوت کند که در بحثی که در مورد یک اختلاف است شرکت کنند. هدف آن است که موضوع مورد اختلاف، در کانون توجه کاربران بیشتری که ممکن است نظراتی ارزشمند دارند قرار بگیرد.
; میانجیگری
: اگر اختلاف بین چندین کاربر رخ داده است یا موضوع اختلاف پیچیده است، روش‌های بالا ممکن است کافی نباشند چرا که حل اختلاف نیاز به صرف زمان بیشتری دارد. در این شرایط درخواست میانجی‌گری می‌تواند رویکرد مناسبی باشد. میانجی‌گران کاربرانی هستند که سابقهٔ موفقی در حل اختلافات در ویکی دارند.
; [[ویکی‌پدیا:درخواست برای نظر]]
: ایجاد یک نظرخواهی می‌تواند کمک کند تا تعداد بیشتری از کاربران در مورد یک موضوع اظهار نظر کنند. ([[ویکی‌پدیا:اعلانات]] را ببینید).

در بسیاری از موارد بالا، بحث ممکن است به یکی از اشکال [[ویکی‌پدیا:رأی‌گیری جایگزین بحث نیست|رأی‌گیری]] مبدل شود؛ باید توجه کرد که اجماع بر اساس کیفیت آرای (و نه صرفاً بر اساس تعداد حامیان یک دیدگاه) تعیین می‌شود، لذا در چنین شرایطی، استفاده از آرای موافق و مخالف صرفاً باید برای ساختارمند کردن بحث باشد و نتیجهٔ نهایی نباید از شمردن آرا به‌طور صرف حاصل گردد. نظراتی که به‌طور مشخص به سیاست‌ها و رهنمودهای ویکی‌پدیا استناد کنند، وزن بیشتری می‌گیرند.

==== با مداخله مدیران و اجتماع ویکی‌پدیا ====
در برخی موارد، اختلافات صرفاً راجع به محتوا نیستند بلکه منعکس‌کنندهٔ اختلافات شخصی یا اختلاف در ایدئولوژی افراد هستند؛ در چنین شرایطی ممکن است نیاز به مداخلهٔ مدیران یا کل اجتماع ویکی‌پدیا باشد. مدیران راجع به محتوا تعیین تکلیف نمی‌کنند، اما ممکن است که برای اعمال سیاست‌ها مداخله کنند یا برای یک یا چند نفر از ویرایشگران به خاطر رفتار اخلالگرانه یا خارج از نزاکت، قطع دسترسی اعمال کنند. اگر چه بسیاری از مدیران صفحه‌های مختلف را پیگیری می‌کنند و خود به خود در چنین شرایطی اقدام می‌کنند، اما راه‌های مختلفی هم برای جلب توجه مدیران به بحث‌ها وجود دارد:

; [[ویکی‌کتاب:میز تحریر|میز تحریر]]
: بسیاری از مدیران، قهوه‌خانه‌ها را پیگیری می‌کنند و اگر بحثی در آنجا آغاز شود، یا پیوندی به بحث در میز تحریر قرار داده شود، متوجه آن خواهند شد.
; [[ویکی‌کتاب:تابلوی اعلانات مدیران|تابلوی اعلانات مدیران]]
: این تابلوی اعلانات بسیار شلوغ است در نتیجه از آن فقط در موارد ضروری استفاده کنید: فقط برای بحث‌هایی که واقعاً نیاز به توجه فوری مدیران دارند از این تابلوی اعلانات بهره ببرید.

==== مخاطرات و اشتباهات اجماع‌آفرینی ====
هنگامی که کاربران سعی می‌کنند اجماع ایجاد کنند ارتکاب این اشباهات رایج است:
{{میانبر|وپ:اجماع درون ویکی}}
* {{لنگر|اجماع درون ویکی}} '''مباحثات برون ویکی.''' اجماع از طریق ویرایش در بحث‌های درون ویکی حاصل می‌شود. بحث‌ها در جاهای دیگر لحاظ نمی‌شود. در برخی موارد، این ارتباطات خارج از ویکی ممکن است شک و بی اطمینانی ایجاد کند.
* '''[[ویکی‌کتاب:جارزنی|جارزنی]] و سوء استفاده از [[ویکی‌کتاب:حساب زاپاس|حساب‌های زاپاس و همزاد]].''' هرگونه تلاش برای جمع‌آوری شرکت کنندگان به یک بحث در جامعه که منجر به جهت‌گیری بحث شود غیرقابل قبول است. با این که [[ویکی‌کتاب:جارزنی|اشکالی ندارد]] {{---}} و حتی تشویق می‌شود {{---}} که برای به دست آوردن نقطه نظرات و استدلال‌های جدید افراد به بحث دعوت شوند، [[ویکی‌کتاب:جارزنی|قابل قبول نیست]] که فقط افرادی دعوت شوند که نسبت به یک دیدگاه خاص نظر موافق دارند، یا افراد به نحوی دعوت شوند که نظر دعوت‌کننده را در آن خصوص تقویت کند. استفاده از حساب‌های جایگزین (زاپاس) برای اثرگذاری بر اجماع مطلقاً ممنوع است. پیام‌های بیطرفانهٔ آموزنده به تابلوهای اعلانات، ویکی پروژه‌ها یا کاربران ویکی‌کتاب مجاز است؛ ولی اقداماتی که می‌تواند به طرز معقولی به عنوان تلاش برای ''پر کردن صندوق رأی'' تعبیر شود یا به هر نحو فرایند اجماع آفرینی را تضعیف کند ویرایش اخلالگرانه تلقی می‌شود.

== اجماع تغییرپذیر است ==
{{shortcut|وک:اتا|وک:اجماع تغییرپذیر است}}
وقتی بر سر موضوعی اجماع شد، این توافق غیرقابل تغییر نیست. تغییر اجماع به خصوص در شرایطی رخ می‌دهد که یک وضعیتِ از قبل پیش‌بینی نشده رخ بدهد یا دیدگاه جدیدی که قبلاً مطرح نشده بود طرح بشود. با این حال باید توجه داشت که درخواست تغییر در اجماعی که به تازگی حاصل شده، می‌تواند اخلالگرانه تلقی شود.

ویرایشگران می‌توانند درخواست تغییر اجماع را از طریق [[#اجماع از طریق ویرایش|ویرایش محتوا]] یا [[#اجماع از طریق بحث|گفتگو در صفحهٔ بحث]] مطرح کنند، اما هر گاه ویرایشگران بدانند که اجماعی که تغییرش را پیشنهاد می‌کنند از طریق گفتگو حاصل می‌شود، تغییر را هم می‌بایست از طریق گفتگو پیشنهاد کنند. اگر تغییری از طریق ویرایش محتوا پیشنهاد شده، در زمان واگردانی آن نباید از خلاصه ویرایش‌های مختصری نظیر «مخالف اجماع فعلی» استفاده شود، چرا که این روش به کاربری که تغییر را پیشنهاد کرده راهنمایی کافی در مورد قدم بعدی ارائه نمی‌کند؛ ذکر دست کم یک پیوند به گفتگوی قبلی که منجر به اجماع شده بود، می‌تواند مفید باشد.
== تشخیص اجماع ==
اجماع به این معنی نیست که همه با نتیجهٔ بحث موافقند؛ معنای آن این است که همه حاضر به استوار شدن آن نتیجه هستند. تشخیص اجماع بر اساس کیفیت (و نه کمیت) آرا و نظراتی که طرفین طرح کرده‌اند، صورت می‌گیرد و در چارچوب سیاست‌های ویکی‌کتاب ارزیابی می‌شود.

[[رده:راهنما]]</text>
      <sha1>8mtpv3lzspnvwwe9pred8gizokbuw6m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135150</id>
      <parentid>135145</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T07:24:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* اجماع از طریق ویرایش */</comment>
      <origin>135150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21810" sha1="k8lplnqclyq3kao1i4yzma6umsxy89n" xml:space="preserve">{{فهرست سیاست‌ها}}
{{این سیاست در یک نگاه|'''اجماع''' مبنای اصلی تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب است و نتیجهٔ برطرف کردن نگرانی‌های کاربران از طریق سازش و مدارا در چارچوب سیاست‌های ویکی‌کتاب می‌باشد.}}
'''اجماع''' اشاره دارد به روش اصلی تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب. اجماع به عنوان بهترین روش برای رسیدن اهداف اصلی ویکی‌کتاب مورد قبول قرار گرفته است. در ویکی‌کتاب، اجماع به معنی توافق صددرصدی نیست (چرا که اگر چه چنین توافقی ایدئال است اما اغلب قابل دستیابی نیست)؛ همچنین، اجماع نتیجهٔ رأی‌گیری نیست. تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب با در نظر گرفتن نگرانی‌های کاربران مختلف و تلاش برای رفع آن‌ها در چارچوب [[ویکی‌کتاب:سیاست‌ها و رهنمودها|سیاست‌ها و رهنمودها]]ی ویکی‌کتاب صورت می‌پذیرد.

این رهنمود توضیح می‌دهد که اجماع چگونه درک می‌شود، چگونه می‌توان از حصول اجماع اطمینان حاصل کرد (و اگر اجماع حاصل نشد چه باید کرد) و مواردی را که از اجماع‌یابی مستثنی هستند، نیز شرح می‌دهد.
== حصول اجماع ==
کاربران (نویسندگان، ویراستاران و خوانندگان) ویکی‌کتاب معمولاً به‌طور طبیعی به اجماع می‌رسند. وقتی یکی از آن‌ها صفحه‌ای را تغییر می‌دهد، دیگران آن را می‌خوانند و تصمیم می‌گیرند که آیا نیاز به تغییر بیشتری هست یا نه. اگر بین ویرایشگران در خصوص تغییر اتفاق نظر وجود نداشته باشد، در [[راهنما:صفحه بحث|صفحه بحث]] مربوط با هم گفتگو می‌کنند تا به اجماع برسند.

نتیجه‌ای که از اجماع به دست آید، تمام نگرانی‌هایی که مورد بحث بوده‌اند را مد نظر قرار داده است. در بهترین حالت این نتیجه هیچ مخالفی ندارد، اما اغلب پیش می‌آید که نتیجه‌ای که بیشترین توافق روی آن باشد را از بین نتایج ممکن انتخاب کنیم. اگر توافق عمده‌ای به دست نیاید، پروسهٔ اجماع‌یابی شامل تغییر پیشنهادها خواهد بود به شکلی که نظر موافقان را تغییر ندهد اما نظر مخالفان را بتواند جلب کند.

=== اجماع از طریق ویرایش ===
{{میانبر|وک:اجماع از طریق ویرایش|وک:اجماع ضمنی}}
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:سیاست ویرایش|ویکی‌کتاب:جسور باشید}}
اجماع در ویکی‌کتاب معمولاً پروسه‌ای نامحسوس (پنهانی) است. هر ویرایشی مورد اجماع فرض می‌شود، مگر اینکه خلافش از طریق بروز مناقشه یا برگرداندن ثابت شود. هر وقت ویرایشگر دیگری ویرایش پیشین را تغییر دهد، آنگاه ویرایش جدید مورد اجماع فرض می‌شود مگر اینکه مورد مناقشه قرار گیرد. با این حال چون اینجا ویکی‌کتاب است، نظر نویسنده اصلی هر کتاب مهمتر است.

تمام ویرایش‌ها (به جز آن‌هایی که دلیل واضحی دارند) باید با کمک [[راهنما:واژه‌نامه#خلاصه ویرایش|خلاصه ویرایش]] واضح توضیح داده شوند یا در صفحهٔ بحث مقاله بحث شوند. توضیحات قوی و مستدل نشان می‌دهند که در ویرایش‌های بعدی چه چیزهایی باید اصلاح شوند تا اجماع حاصل شود. ارائهٔ توضیح به خصوص در زمان برگرداندن ویرایش‌هایی دارای [[ویکی‌کتاب:فرض حسن نیت|حسن نیت]] یک کاربر دیگر اهمیت دوچندان دارد.

[[ویکی‌کتاب:جسور باشید|جسور باشید]]، اما بی‌پروا نه. تغییرات چه از طریق ویرایش حاصل شوند و چه از مسیر بحث، از راه همکاری و اجماع است که بیشترین پیشرفت عاید کتابخانه می‌شود، نه با نبرد و یکدندگی. برگرداندن‌های مکرر در تضاد با سیاست‌های [[ویکی‌کتاب:جنگ ویرایشی|جنگ ویرایشی]] در ویکی‌کتاب است. خلاصه ویرایش چیز مفیدی‌ست، ولی از آن برای ادامهٔ بحث در برگردان‌های متوالی استفاده نکنید. چنین کاری مصداقی از جنگ ویرایشی است و ممکن است منجر به قطع دسترسی شما شود.

=== اجماع از طریق بحث ===
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:چرخه ویرایش جسورانه، واگردانی، بحث}}
اگر ویرایش محتوا به تنهایی نتواند به اجماع منتهی شود، آنگاه پروسهٔ اجماع‌یابی علنی‌تر می‌شود: کاربران در [[راهنما:صفحه بحث|صفحه بحث]] به گفتگو می‌پردازند و تلاش می‌کنند که اختلافشان را با گفتگو رفع کنند. در این گفتگو آن‌ها تلاش می‌کنند که با ''استدلال'' در چارچوب سیاست‌های ویکی‌پدیا و با استفاده از منابع و عقل سلیم همدیگر را قانع کنند؛ گاهی نیز راه حل‌های جایگزینی مطرح می‌کنند که می‌تواند طرفین را راضی کند. نتیجه نهایی ممکن است هیچ‌کدام از طرفین را به‌طور کامل راضی نکند اما توسط همه به عنوان یک راه حل منطقی پذیرفته شود. اجماع در ویکی‌پدیا یک روند مداوم است؛ معمولاً بهتر است که راه حلی که بی‌نقص نیست پذیرفته شود تا منجر به بهبود مقطعی محتوا شود، تا این که برای یک راه حل قطعی مبارزه‌ای طولانی صورت بگیرد. به‌طور کلی، کیفیت محتوایی که موضوع جنگ‌های ویرایشی بوده بسیار کمتر از کیفیت محتوایی است که توسط ویرایشگرانی تهیه شده که دید بلندمدت‌تری داشته‌اند.

هر گاه ویرایشگران به‌طور ویژه در حصول اجماع به مشکل برخورده باشند، راه حل‌های مختلفی برایشان وجود دارد (نظیر [[ویکی‌پدیا:نظر سوم|نظر سوم]] و [[ویکی‌پدیا:درخواست برای نظر|ایجاد نظرخواهی]]) و در شرایط بحرانی‌تر راه حل‌هایی وجود دارند که به صورت قاطعانه منجر به ختم یک اختلاف می‌شوند (نظیر [[ویکی‌پدیا:تابلوی اعلانات مدیران|اقدام مدیران]]، [[ویکی‌پدیا:میانجیگری|میانجیگری]] و [[ویکی‌پدیا:هیئت داوری|داوری]]). توجه داشته باشید که تمرکز مدیران روی اجرای سیاست‌ها و رفتار کاربران است و مدیران در مورد خود محتوا تصمیم قاطعانه نمی‌گیرند. مدیران ممکن است کاربری را به دلایل مختلف (نظیر [[ویکی‌پدیا:جنگ ویرایشی|جنگ ویرایشی]]، استفاده از [[ویکی‌پدیا:حساب زاپاس|حساب زاپاس]] یا عدم رعایت [[ویکی‌پدیا:نزاکت|نزاکت]]) قطع دسترسی کنند یا در مورد این که یک ویرایش را می‌توان بر اساس سیاست‌ها نگاه داشت یا نه، تصمیم بگیرند اما معمولاً از این حدود گذر نمی‌کنند.

=== اجماع‌آفرینی ===
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:حل اختلاف}}
ویرایشگرانی که رویکردی بی‌طرف، مستقل و مبادی آداب دارند معمولاً از طریق روندهای بالا به اجماع می‌رسند. با این حال گاهی بحث‌ها به بن‌بست می‌رسند به این دلیل که راهی منطقی برای حل اختلاف پیدا نمی‌شود یا به این خاطر که یک یا چند طرف بحث را افرادی تشکیل می‌دهند که احساساتی شده‌اند و برایشان ''برنده شدن'' در بحث تبدیل به یک اولویت شده است. آنچه در ادامه آمده پیشنهادهایی برای حل اختلافات پیچیده با کمک پروسه‌های رسمی و غیررسمی مختلف است.

==== در صفحه‌های بحث ====
در بررسی حصول اجماع، کیفیت نظرات، این که از کجا نشئت گرفته‌اند، استدلال مخالفان، و سیاست‌ها و رهنمودهای موجود را در نظر بگیرید. کیفیت یک دیدگاه اهمیت بیشتری دارد تا این که آیا این دیدگاه نظر یک اکثریت است یا اقلیت. استدلالی مثل «من دوست ندارم» یا «من دوست دارم» معمولاً فاقد هر گونه بار اجماعی است.

گفتگو در صفحهٔ بحث کتاب‌ها (ایبوک‌ها) را محدود کنید به بحث راجع به منابع، تمرکز مقاله، و سیاست‌ها. اگر ویرایشی به چالش کشیده شده، یا محتمل است که به چالش کشیده شود، کاربران باید از صفحهٔ بحث برای توضیح آنچه تغییر داده‌اند استفاده کنند، و مشخص کنند چگونه این تغییر باعث بهبود مقاله (و در حالت کلی باعث بهبود کتاب) می‌شود. اگر پاسخی به این بحث داده نشد می‌توان فرض کرد که مورد توافق بوده است. ویرایشگرانی که صفحهٔ بحث را نادیده می‌گیرند و به ویرایش و واگردانی در خود مقاله ادامه می‌دهند ممکن است [[ویکی‌کتاب:ویرایش اخلالگرانه|اخلالگر]] دانسته شوند و دسترسی‌شان بسته شود. صرف این که کاربران به بحثی که قبلاً در آن شرکت کرده‌اند دیگر پاسخی نمی‌دهند نشانهٔ حصول اجماع نیست.

هدف از اجماع‌یابی آن است که اختلافات رفع شود به شکلی که اهداف و سیاست‌های ویکی‌کتاب رعایت شده باشد اما همزمان کمترین تعداد کاربران ناراحت باشند. از همین رو یک مذاکره با کفایت بیشتر ممکن است به یک اجماع موفق برسد تا بحثی که در آن نزاکت رعایت نمی‌شود.

==== با مشورت گرفتن از دیگران ====
اگر گفتگو در صفحهٔ بحث نتیجه‌بخش نبود {{---}} مثلاً وقتی که دو ویرایشگر (یا دو گروه از ویرایشگران) به هیچ وجه دیدگاه مشابهی راجع به یک موضوع ندارند {{---}} ویکی‌پدیا راه‌های تثبیت‌شدهٔ دیگری دارد که به کمک آن می‌توان از دیگران درخواست کرد اظهار نظر کنند. این روش‌ها معمولاً برای رفع اختلافات ساده‌ای که در کمال حسن نیت رخ می‌دهند به کار می‌روند، چرا که ویرایشگران غیر درگیر می‌توانند دیدگاهی تازه به بحث وارد کنند یا به ویرایشگران درگیر کمک کنند که راه حلی بینابینی را (که خود قادر به کشف آن نبودند) بیابند. مهم‌ترین این روش‌ها عبارتند از:

; [[ویکی‌کتاب:نظر سوم|نظر سوم]]
: از یک نفر سوم که بی‌طرف است درخواست می‌شود که دیدگاهش را (که الزام‌آور نیست) در خصوص موضوع مورد اختلاف بیان کند. این روش مناسب شرایطی است که دقیقاً بین دو ویرایشگر اختلاف وجود دارد.
; [[ویکی‌کتاب:میز تحریر|میز تحریر]]
: برای بحث در مورد صفحه‌های سیاست و رهنمود یا کتاب‌های مختلف مختلف می‌شود از تابلو اعلاناتی که با نام «میز تحریر» شناخته می‌شوند استفاده کرد. بهتر است که پیامی که در میز تحریر مطرح می‌شود بی‌طرفانه باشد و از دیگران دعوت کند که در بحثی که در مورد یک اختلاف است شرکت کنند. هدف آن است که موضوع مورد اختلاف، در کانون توجه کاربران بیشتری که ممکن است نظراتی ارزشمند دارند قرار بگیرد.
; میانجیگری
: اگر اختلاف بین چندین کاربر رخ داده است یا موضوع اختلاف پیچیده است، روش‌های بالا ممکن است کافی نباشند چرا که حل اختلاف نیاز به صرف زمان بیشتری دارد. در این شرایط درخواست میانجی‌گری می‌تواند رویکرد مناسبی باشد. میانجی‌گران کاربرانی هستند که سابقهٔ موفقی در حل اختلافات در ویکی دارند.
; [[ویکی‌پدیا:درخواست برای نظر]]
: ایجاد یک نظرخواهی می‌تواند کمک کند تا تعداد بیشتری از کاربران در مورد یک موضوع اظهار نظر کنند. ([[ویکی‌پدیا:اعلانات]] را ببینید).

در بسیاری از موارد بالا، بحث ممکن است به یکی از اشکال [[ویکی‌پدیا:رأی‌گیری جایگزین بحث نیست|رأی‌گیری]] مبدل شود؛ باید توجه کرد که اجماع بر اساس کیفیت آرای (و نه صرفاً بر اساس تعداد حامیان یک دیدگاه) تعیین می‌شود، لذا در چنین شرایطی، استفاده از آرای موافق و مخالف صرفاً باید برای ساختارمند کردن بحث باشد و نتیجهٔ نهایی نباید از شمردن آرا به‌طور صرف حاصل گردد. نظراتی که به‌طور مشخص به سیاست‌ها و رهنمودهای ویکی‌پدیا استناد کنند، وزن بیشتری می‌گیرند.

==== با مداخله مدیران و اجتماع ویکی‌پدیا ====
در برخی موارد، اختلافات صرفاً راجع به محتوا نیستند بلکه منعکس‌کنندهٔ اختلافات شخصی یا اختلاف در ایدئولوژی افراد هستند؛ در چنین شرایطی ممکن است نیاز به مداخلهٔ مدیران یا کل اجتماع ویکی‌پدیا باشد. مدیران راجع به محتوا تعیین تکلیف نمی‌کنند، اما ممکن است که برای اعمال سیاست‌ها مداخله کنند یا برای یک یا چند نفر از ویرایشگران به خاطر رفتار اخلالگرانه یا خارج از نزاکت، قطع دسترسی اعمال کنند. اگر چه بسیاری از مدیران صفحه‌های مختلف را پیگیری می‌کنند و خود به خود در چنین شرایطی اقدام می‌کنند، اما راه‌های مختلفی هم برای جلب توجه مدیران به بحث‌ها وجود دارد:

; [[ویکی‌کتاب:میز تحریر|میز تحریر]]
: بسیاری از مدیران، قهوه‌خانه‌ها را پیگیری می‌کنند و اگر بحثی در آنجا آغاز شود، یا پیوندی به بحث در میز تحریر قرار داده شود، متوجه آن خواهند شد.
; [[ویکی‌کتاب:تابلوی اعلانات مدیران|تابلوی اعلانات مدیران]]
: این تابلوی اعلانات بسیار شلوغ است در نتیجه از آن فقط در موارد ضروری استفاده کنید: فقط برای بحث‌هایی که واقعاً نیاز به توجه فوری مدیران دارند از این تابلوی اعلانات بهره ببرید.

==== مخاطرات و اشتباهات اجماع‌آفرینی ====
هنگامی که کاربران سعی می‌کنند اجماع ایجاد کنند ارتکاب این اشباهات رایج است:
{{میانبر|وپ:اجماع درون ویکی}}
* {{لنگر|اجماع درون ویکی}} '''مباحثات برون ویکی.''' اجماع از طریق ویرایش در بحث‌های درون ویکی حاصل می‌شود. بحث‌ها در جاهای دیگر لحاظ نمی‌شود. در برخی موارد، این ارتباطات خارج از ویکی ممکن است شک و بی اطمینانی ایجاد کند.
* '''[[ویکی‌کتاب:جارزنی|جارزنی]] و سوء استفاده از [[ویکی‌کتاب:حساب زاپاس|حساب‌های زاپاس و همزاد]].''' هرگونه تلاش برای جمع‌آوری شرکت کنندگان به یک بحث در جامعه که منجر به جهت‌گیری بحث شود غیرقابل قبول است. با این که [[ویکی‌کتاب:جارزنی|اشکالی ندارد]] {{---}} و حتی تشویق می‌شود {{---}} که برای به دست آوردن نقطه نظرات و استدلال‌های جدید افراد به بحث دعوت شوند، [[ویکی‌کتاب:جارزنی|قابل قبول نیست]] که فقط افرادی دعوت شوند که نسبت به یک دیدگاه خاص نظر موافق دارند، یا افراد به نحوی دعوت شوند که نظر دعوت‌کننده را در آن خصوص تقویت کند. استفاده از حساب‌های جایگزین (زاپاس) برای اثرگذاری بر اجماع مطلقاً ممنوع است. پیام‌های بیطرفانهٔ آموزنده به تابلوهای اعلانات، ویکی پروژه‌ها یا کاربران ویکی‌کتاب مجاز است؛ ولی اقداماتی که می‌تواند به طرز معقولی به عنوان تلاش برای ''پر کردن صندوق رأی'' تعبیر شود یا به هر نحو فرایند اجماع آفرینی را تضعیف کند ویرایش اخلالگرانه تلقی می‌شود.

== اجماع تغییرپذیر است ==
{{shortcut|وک:اتا|وک:اجماع تغییرپذیر است}}
وقتی بر سر موضوعی اجماع شد، این توافق غیرقابل تغییر نیست. تغییر اجماع به خصوص در شرایطی رخ می‌دهد که یک وضعیتِ از قبل پیش‌بینی نشده رخ بدهد یا دیدگاه جدیدی که قبلاً مطرح نشده بود طرح بشود. با این حال باید توجه داشت که درخواست تغییر در اجماعی که به تازگی حاصل شده، می‌تواند اخلالگرانه تلقی شود.

ویرایشگران می‌توانند درخواست تغییر اجماع را از طریق [[#اجماع از طریق ویرایش|ویرایش محتوا]] یا [[#اجماع از طریق بحث|گفتگو در صفحهٔ بحث]] مطرح کنند، اما هر گاه ویرایشگران بدانند که اجماعی که تغییرش را پیشنهاد می‌کنند از طریق گفتگو حاصل می‌شود، تغییر را هم می‌بایست از طریق گفتگو پیشنهاد کنند. اگر تغییری از طریق ویرایش محتوا پیشنهاد شده، در زمان واگردانی آن نباید از خلاصه ویرایش‌های مختصری نظیر «مخالف اجماع فعلی» استفاده شود، چرا که این روش به کاربری که تغییر را پیشنهاد کرده راهنمایی کافی در مورد قدم بعدی ارائه نمی‌کند؛ ذکر دست کم یک پیوند به گفتگوی قبلی که منجر به اجماع شده بود، می‌تواند مفید باشد.
== تشخیص اجماع ==
اجماع به این معنی نیست که همه با نتیجهٔ بحث موافقند؛ معنای آن این است که همه حاضر به استوار شدن آن نتیجه هستند. تشخیص اجماع بر اساس کیفیت (و نه کمیت) آرا و نظراتی که طرفین طرح کرده‌اند، صورت می‌گیرد و در چارچوب سیاست‌های ویکی‌کتاب ارزیابی می‌شود.

[[رده:راهنما]]</text>
      <sha1>k8lplnqclyq3kao1i4yzma6umsxy89n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135151</id>
      <parentid>135150</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T07:24:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* اجماع از طریق ویرایش */</comment>
      <origin>135151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21823" sha1="o3ddy01f3b8pq4xkhhnniti5qpu2pad" xml:space="preserve">{{فهرست سیاست‌ها}}
{{این سیاست در یک نگاه|'''اجماع''' مبنای اصلی تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب است و نتیجهٔ برطرف کردن نگرانی‌های کاربران از طریق سازش و مدارا در چارچوب سیاست‌های ویکی‌کتاب می‌باشد.}}
'''اجماع''' اشاره دارد به روش اصلی تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب. اجماع به عنوان بهترین روش برای رسیدن اهداف اصلی ویکی‌کتاب مورد قبول قرار گرفته است. در ویکی‌کتاب، اجماع به معنی توافق صددرصدی نیست (چرا که اگر چه چنین توافقی ایدئال است اما اغلب قابل دستیابی نیست)؛ همچنین، اجماع نتیجهٔ رأی‌گیری نیست. تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب با در نظر گرفتن نگرانی‌های کاربران مختلف و تلاش برای رفع آن‌ها در چارچوب [[ویکی‌کتاب:سیاست‌ها و رهنمودها|سیاست‌ها و رهنمودها]]ی ویکی‌کتاب صورت می‌پذیرد.

این رهنمود توضیح می‌دهد که اجماع چگونه درک می‌شود، چگونه می‌توان از حصول اجماع اطمینان حاصل کرد (و اگر اجماع حاصل نشد چه باید کرد) و مواردی را که از اجماع‌یابی مستثنی هستند، نیز شرح می‌دهد.
== حصول اجماع ==
کاربران (نویسندگان، ویراستاران و خوانندگان) ویکی‌کتاب معمولاً به‌طور طبیعی به اجماع می‌رسند. وقتی یکی از آن‌ها صفحه‌ای را تغییر می‌دهد، دیگران آن را می‌خوانند و تصمیم می‌گیرند که آیا نیاز به تغییر بیشتری هست یا نه. اگر بین ویرایشگران در خصوص تغییر اتفاق نظر وجود نداشته باشد، در [[راهنما:صفحه بحث|صفحه بحث]] مربوط با هم گفتگو می‌کنند تا به اجماع برسند.

نتیجه‌ای که از اجماع به دست آید، تمام نگرانی‌هایی که مورد بحث بوده‌اند را مد نظر قرار داده است. در بهترین حالت این نتیجه هیچ مخالفی ندارد، اما اغلب پیش می‌آید که نتیجه‌ای که بیشترین توافق روی آن باشد را از بین نتایج ممکن انتخاب کنیم. اگر توافق عمده‌ای به دست نیاید، پروسهٔ اجماع‌یابی شامل تغییر پیشنهادها خواهد بود به شکلی که نظر موافقان را تغییر ندهد اما نظر مخالفان را بتواند جلب کند.

=== اجماع از طریق ویرایش ===
{{میانبر|وک:اجماع از طریق ویرایش|وک:اجماع ضمنی}}
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:سیاست ویرایش|ویکی‌کتاب:جسور باشید}}
اجماع در ویکی‌کتاب معمولاً پروسه‌ای نامحسوس (پنهانی) است. هر ویرایشی مورد اجماع فرض می‌شود، مگر اینکه خلافش از طریق بروز مناقشه یا برگرداندن ثابت شود. هر وقت ویرایشگر دیگری ویرایش پیشین را تغییر دهد، آنگاه ویرایش جدید مورد اجماع فرض می‌شود مگر اینکه مورد مناقشه قرار گیرد. با این حال چون اینجا ویکی‌کتاب است، نظر نویسنده اصلی هر کتاب مهمتر است.

تمام ویرایش‌ها (به جز آن‌هایی که دلیل واضحی دارند) باید با کمک [[راهنما:واژه‌نامه#خلاصه ویرایش|خلاصه ویرایش]] واضح توضیح داده شوند یا در صفحهٔ بحث مقاله بحث شوند. توضیحات قوی و مستدل نشان می‌دهند که در ویرایش‌های بعدی چه چیزهایی باید اصلاح شوند تا اجماع حاصل شود. ارائهٔ توضیح به خصوص در زمان برگرداندن ویرایش‌هایی دارای [[ویکی‌کتاب:فرض حسن نیت|حسن نیت]] یک کاربر دیگر اهمیت دوچندان دارد.

[[ویکی‌کتاب:جسور باشید|جسور باشید]]، اما بی‌پروا نه. تغییرات چه از طریق ویرایش حاصل شوند و چه از مسیر بحث، از راه همکاری و اجماع است که بیشترین پیشرفت عاید کتابخانه می‌شود، نه با نبرد و یکدندگی. برگرداندن‌های مکرر در تضاد با سیاست‌های [[راهنما:واژه‌نامه#جنگ ویرایشی|جنگ ویرایشی]] در ویکی‌کتاب است. خلاصه ویرایش چیز مفیدی‌ست، ولی از آن برای ادامهٔ بحث در برگردان‌های متوالی استفاده نکنید. چنین کاری مصداقی از جنگ ویرایشی است و ممکن است منجر به قطع دسترسی شما شود.

=== اجماع از طریق بحث ===
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:چرخه ویرایش جسورانه، واگردانی، بحث}}
اگر ویرایش محتوا به تنهایی نتواند به اجماع منتهی شود، آنگاه پروسهٔ اجماع‌یابی علنی‌تر می‌شود: کاربران در [[راهنما:صفحه بحث|صفحه بحث]] به گفتگو می‌پردازند و تلاش می‌کنند که اختلافشان را با گفتگو رفع کنند. در این گفتگو آن‌ها تلاش می‌کنند که با ''استدلال'' در چارچوب سیاست‌های ویکی‌پدیا و با استفاده از منابع و عقل سلیم همدیگر را قانع کنند؛ گاهی نیز راه حل‌های جایگزینی مطرح می‌کنند که می‌تواند طرفین را راضی کند. نتیجه نهایی ممکن است هیچ‌کدام از طرفین را به‌طور کامل راضی نکند اما توسط همه به عنوان یک راه حل منطقی پذیرفته شود. اجماع در ویکی‌پدیا یک روند مداوم است؛ معمولاً بهتر است که راه حلی که بی‌نقص نیست پذیرفته شود تا منجر به بهبود مقطعی محتوا شود، تا این که برای یک راه حل قطعی مبارزه‌ای طولانی صورت بگیرد. به‌طور کلی، کیفیت محتوایی که موضوع جنگ‌های ویرایشی بوده بسیار کمتر از کیفیت محتوایی است که توسط ویرایشگرانی تهیه شده که دید بلندمدت‌تری داشته‌اند.

هر گاه ویرایشگران به‌طور ویژه در حصول اجماع به مشکل برخورده باشند، راه حل‌های مختلفی برایشان وجود دارد (نظیر [[ویکی‌پدیا:نظر سوم|نظر سوم]] و [[ویکی‌پدیا:درخواست برای نظر|ایجاد نظرخواهی]]) و در شرایط بحرانی‌تر راه حل‌هایی وجود دارند که به صورت قاطعانه منجر به ختم یک اختلاف می‌شوند (نظیر [[ویکی‌پدیا:تابلوی اعلانات مدیران|اقدام مدیران]]، [[ویکی‌پدیا:میانجیگری|میانجیگری]] و [[ویکی‌پدیا:هیئت داوری|داوری]]). توجه داشته باشید که تمرکز مدیران روی اجرای سیاست‌ها و رفتار کاربران است و مدیران در مورد خود محتوا تصمیم قاطعانه نمی‌گیرند. مدیران ممکن است کاربری را به دلایل مختلف (نظیر [[ویکی‌پدیا:جنگ ویرایشی|جنگ ویرایشی]]، استفاده از [[ویکی‌پدیا:حساب زاپاس|حساب زاپاس]] یا عدم رعایت [[ویکی‌پدیا:نزاکت|نزاکت]]) قطع دسترسی کنند یا در مورد این که یک ویرایش را می‌توان بر اساس سیاست‌ها نگاه داشت یا نه، تصمیم بگیرند اما معمولاً از این حدود گذر نمی‌کنند.

=== اجماع‌آفرینی ===
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:حل اختلاف}}
ویرایشگرانی که رویکردی بی‌طرف، مستقل و مبادی آداب دارند معمولاً از طریق روندهای بالا به اجماع می‌رسند. با این حال گاهی بحث‌ها به بن‌بست می‌رسند به این دلیل که راهی منطقی برای حل اختلاف پیدا نمی‌شود یا به این خاطر که یک یا چند طرف بحث را افرادی تشکیل می‌دهند که احساساتی شده‌اند و برایشان ''برنده شدن'' در بحث تبدیل به یک اولویت شده است. آنچه در ادامه آمده پیشنهادهایی برای حل اختلافات پیچیده با کمک پروسه‌های رسمی و غیررسمی مختلف است.

==== در صفحه‌های بحث ====
در بررسی حصول اجماع، کیفیت نظرات، این که از کجا نشئت گرفته‌اند، استدلال مخالفان، و سیاست‌ها و رهنمودهای موجود را در نظر بگیرید. کیفیت یک دیدگاه اهمیت بیشتری دارد تا این که آیا این دیدگاه نظر یک اکثریت است یا اقلیت. استدلالی مثل «من دوست ندارم» یا «من دوست دارم» معمولاً فاقد هر گونه بار اجماعی است.

گفتگو در صفحهٔ بحث کتاب‌ها (ایبوک‌ها) را محدود کنید به بحث راجع به منابع، تمرکز مقاله، و سیاست‌ها. اگر ویرایشی به چالش کشیده شده، یا محتمل است که به چالش کشیده شود، کاربران باید از صفحهٔ بحث برای توضیح آنچه تغییر داده‌اند استفاده کنند، و مشخص کنند چگونه این تغییر باعث بهبود مقاله (و در حالت کلی باعث بهبود کتاب) می‌شود. اگر پاسخی به این بحث داده نشد می‌توان فرض کرد که مورد توافق بوده است. ویرایشگرانی که صفحهٔ بحث را نادیده می‌گیرند و به ویرایش و واگردانی در خود مقاله ادامه می‌دهند ممکن است [[ویکی‌کتاب:ویرایش اخلالگرانه|اخلالگر]] دانسته شوند و دسترسی‌شان بسته شود. صرف این که کاربران به بحثی که قبلاً در آن شرکت کرده‌اند دیگر پاسخی نمی‌دهند نشانهٔ حصول اجماع نیست.

هدف از اجماع‌یابی آن است که اختلافات رفع شود به شکلی که اهداف و سیاست‌های ویکی‌کتاب رعایت شده باشد اما همزمان کمترین تعداد کاربران ناراحت باشند. از همین رو یک مذاکره با کفایت بیشتر ممکن است به یک اجماع موفق برسد تا بحثی که در آن نزاکت رعایت نمی‌شود.

==== با مشورت گرفتن از دیگران ====
اگر گفتگو در صفحهٔ بحث نتیجه‌بخش نبود {{---}} مثلاً وقتی که دو ویرایشگر (یا دو گروه از ویرایشگران) به هیچ وجه دیدگاه مشابهی راجع به یک موضوع ندارند {{---}} ویکی‌پدیا راه‌های تثبیت‌شدهٔ دیگری دارد که به کمک آن می‌توان از دیگران درخواست کرد اظهار نظر کنند. این روش‌ها معمولاً برای رفع اختلافات ساده‌ای که در کمال حسن نیت رخ می‌دهند به کار می‌روند، چرا که ویرایشگران غیر درگیر می‌توانند دیدگاهی تازه به بحث وارد کنند یا به ویرایشگران درگیر کمک کنند که راه حلی بینابینی را (که خود قادر به کشف آن نبودند) بیابند. مهم‌ترین این روش‌ها عبارتند از:

; [[ویکی‌کتاب:نظر سوم|نظر سوم]]
: از یک نفر سوم که بی‌طرف است درخواست می‌شود که دیدگاهش را (که الزام‌آور نیست) در خصوص موضوع مورد اختلاف بیان کند. این روش مناسب شرایطی است که دقیقاً بین دو ویرایشگر اختلاف وجود دارد.
; [[ویکی‌کتاب:میز تحریر|میز تحریر]]
: برای بحث در مورد صفحه‌های سیاست و رهنمود یا کتاب‌های مختلف مختلف می‌شود از تابلو اعلاناتی که با نام «میز تحریر» شناخته می‌شوند استفاده کرد. بهتر است که پیامی که در میز تحریر مطرح می‌شود بی‌طرفانه باشد و از دیگران دعوت کند که در بحثی که در مورد یک اختلاف است شرکت کنند. هدف آن است که موضوع مورد اختلاف، در کانون توجه کاربران بیشتری که ممکن است نظراتی ارزشمند دارند قرار بگیرد.
; میانجیگری
: اگر اختلاف بین چندین کاربر رخ داده است یا موضوع اختلاف پیچیده است، روش‌های بالا ممکن است کافی نباشند چرا که حل اختلاف نیاز به صرف زمان بیشتری دارد. در این شرایط درخواست میانجی‌گری می‌تواند رویکرد مناسبی باشد. میانجی‌گران کاربرانی هستند که سابقهٔ موفقی در حل اختلافات در ویکی دارند.
; [[ویکی‌پدیا:درخواست برای نظر]]
: ایجاد یک نظرخواهی می‌تواند کمک کند تا تعداد بیشتری از کاربران در مورد یک موضوع اظهار نظر کنند. ([[ویکی‌پدیا:اعلانات]] را ببینید).

در بسیاری از موارد بالا، بحث ممکن است به یکی از اشکال [[ویکی‌پدیا:رأی‌گیری جایگزین بحث نیست|رأی‌گیری]] مبدل شود؛ باید توجه کرد که اجماع بر اساس کیفیت آرای (و نه صرفاً بر اساس تعداد حامیان یک دیدگاه) تعیین می‌شود، لذا در چنین شرایطی، استفاده از آرای موافق و مخالف صرفاً باید برای ساختارمند کردن بحث باشد و نتیجهٔ نهایی نباید از شمردن آرا به‌طور صرف حاصل گردد. نظراتی که به‌طور مشخص به سیاست‌ها و رهنمودهای ویکی‌پدیا استناد کنند، وزن بیشتری می‌گیرند.

==== با مداخله مدیران و اجتماع ویکی‌پدیا ====
در برخی موارد، اختلافات صرفاً راجع به محتوا نیستند بلکه منعکس‌کنندهٔ اختلافات شخصی یا اختلاف در ایدئولوژی افراد هستند؛ در چنین شرایطی ممکن است نیاز به مداخلهٔ مدیران یا کل اجتماع ویکی‌پدیا باشد. مدیران راجع به محتوا تعیین تکلیف نمی‌کنند، اما ممکن است که برای اعمال سیاست‌ها مداخله کنند یا برای یک یا چند نفر از ویرایشگران به خاطر رفتار اخلالگرانه یا خارج از نزاکت، قطع دسترسی اعمال کنند. اگر چه بسیاری از مدیران صفحه‌های مختلف را پیگیری می‌کنند و خود به خود در چنین شرایطی اقدام می‌کنند، اما راه‌های مختلفی هم برای جلب توجه مدیران به بحث‌ها وجود دارد:

; [[ویکی‌کتاب:میز تحریر|میز تحریر]]
: بسیاری از مدیران، قهوه‌خانه‌ها را پیگیری می‌کنند و اگر بحثی در آنجا آغاز شود، یا پیوندی به بحث در میز تحریر قرار داده شود، متوجه آن خواهند شد.
; [[ویکی‌کتاب:تابلوی اعلانات مدیران|تابلوی اعلانات مدیران]]
: این تابلوی اعلانات بسیار شلوغ است در نتیجه از آن فقط در موارد ضروری استفاده کنید: فقط برای بحث‌هایی که واقعاً نیاز به توجه فوری مدیران دارند از این تابلوی اعلانات بهره ببرید.

==== مخاطرات و اشتباهات اجماع‌آفرینی ====
هنگامی که کاربران سعی می‌کنند اجماع ایجاد کنند ارتکاب این اشباهات رایج است:
{{میانبر|وپ:اجماع درون ویکی}}
* {{لنگر|اجماع درون ویکی}} '''مباحثات برون ویکی.''' اجماع از طریق ویرایش در بحث‌های درون ویکی حاصل می‌شود. بحث‌ها در جاهای دیگر لحاظ نمی‌شود. در برخی موارد، این ارتباطات خارج از ویکی ممکن است شک و بی اطمینانی ایجاد کند.
* '''[[ویکی‌کتاب:جارزنی|جارزنی]] و سوء استفاده از [[ویکی‌کتاب:حساب زاپاس|حساب‌های زاپاس و همزاد]].''' هرگونه تلاش برای جمع‌آوری شرکت کنندگان به یک بحث در جامعه که منجر به جهت‌گیری بحث شود غیرقابل قبول است. با این که [[ویکی‌کتاب:جارزنی|اشکالی ندارد]] {{---}} و حتی تشویق می‌شود {{---}} که برای به دست آوردن نقطه نظرات و استدلال‌های جدید افراد به بحث دعوت شوند، [[ویکی‌کتاب:جارزنی|قابل قبول نیست]] که فقط افرادی دعوت شوند که نسبت به یک دیدگاه خاص نظر موافق دارند، یا افراد به نحوی دعوت شوند که نظر دعوت‌کننده را در آن خصوص تقویت کند. استفاده از حساب‌های جایگزین (زاپاس) برای اثرگذاری بر اجماع مطلقاً ممنوع است. پیام‌های بیطرفانهٔ آموزنده به تابلوهای اعلانات، ویکی پروژه‌ها یا کاربران ویکی‌کتاب مجاز است؛ ولی اقداماتی که می‌تواند به طرز معقولی به عنوان تلاش برای ''پر کردن صندوق رأی'' تعبیر شود یا به هر نحو فرایند اجماع آفرینی را تضعیف کند ویرایش اخلالگرانه تلقی می‌شود.

== اجماع تغییرپذیر است ==
{{shortcut|وک:اتا|وک:اجماع تغییرپذیر است}}
وقتی بر سر موضوعی اجماع شد، این توافق غیرقابل تغییر نیست. تغییر اجماع به خصوص در شرایطی رخ می‌دهد که یک وضعیتِ از قبل پیش‌بینی نشده رخ بدهد یا دیدگاه جدیدی که قبلاً مطرح نشده بود طرح بشود. با این حال باید توجه داشت که درخواست تغییر در اجماعی که به تازگی حاصل شده، می‌تواند اخلالگرانه تلقی شود.

ویرایشگران می‌توانند درخواست تغییر اجماع را از طریق [[#اجماع از طریق ویرایش|ویرایش محتوا]] یا [[#اجماع از طریق بحث|گفتگو در صفحهٔ بحث]] مطرح کنند، اما هر گاه ویرایشگران بدانند که اجماعی که تغییرش را پیشنهاد می‌کنند از طریق گفتگو حاصل می‌شود، تغییر را هم می‌بایست از طریق گفتگو پیشنهاد کنند. اگر تغییری از طریق ویرایش محتوا پیشنهاد شده، در زمان واگردانی آن نباید از خلاصه ویرایش‌های مختصری نظیر «مخالف اجماع فعلی» استفاده شود، چرا که این روش به کاربری که تغییر را پیشنهاد کرده راهنمایی کافی در مورد قدم بعدی ارائه نمی‌کند؛ ذکر دست کم یک پیوند به گفتگوی قبلی که منجر به اجماع شده بود، می‌تواند مفید باشد.
== تشخیص اجماع ==
اجماع به این معنی نیست که همه با نتیجهٔ بحث موافقند؛ معنای آن این است که همه حاضر به استوار شدن آن نتیجه هستند. تشخیص اجماع بر اساس کیفیت (و نه کمیت) آرا و نظراتی که طرفین طرح کرده‌اند، صورت می‌گیرد و در چارچوب سیاست‌های ویکی‌کتاب ارزیابی می‌شود.

[[رده:راهنما]]</text>
      <sha1>o3ddy01f3b8pq4xkhhnniti5qpu2pad</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135152</id>
      <parentid>135151</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T07:26:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* اجماع از طریق بحث */</comment>
      <origin>135152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21841" sha1="jspu2l2v9ux021jmjfpivqguxz52lhb" xml:space="preserve">{{فهرست سیاست‌ها}}
{{این سیاست در یک نگاه|'''اجماع''' مبنای اصلی تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب است و نتیجهٔ برطرف کردن نگرانی‌های کاربران از طریق سازش و مدارا در چارچوب سیاست‌های ویکی‌کتاب می‌باشد.}}
'''اجماع''' اشاره دارد به روش اصلی تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب. اجماع به عنوان بهترین روش برای رسیدن اهداف اصلی ویکی‌کتاب مورد قبول قرار گرفته است. در ویکی‌کتاب، اجماع به معنی توافق صددرصدی نیست (چرا که اگر چه چنین توافقی ایدئال است اما اغلب قابل دستیابی نیست)؛ همچنین، اجماع نتیجهٔ رأی‌گیری نیست. تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب با در نظر گرفتن نگرانی‌های کاربران مختلف و تلاش برای رفع آن‌ها در چارچوب [[ویکی‌کتاب:سیاست‌ها و رهنمودها|سیاست‌ها و رهنمودها]]ی ویکی‌کتاب صورت می‌پذیرد.

این رهنمود توضیح می‌دهد که اجماع چگونه درک می‌شود، چگونه می‌توان از حصول اجماع اطمینان حاصل کرد (و اگر اجماع حاصل نشد چه باید کرد) و مواردی را که از اجماع‌یابی مستثنی هستند، نیز شرح می‌دهد.
== حصول اجماع ==
کاربران (نویسندگان، ویراستاران و خوانندگان) ویکی‌کتاب معمولاً به‌طور طبیعی به اجماع می‌رسند. وقتی یکی از آن‌ها صفحه‌ای را تغییر می‌دهد، دیگران آن را می‌خوانند و تصمیم می‌گیرند که آیا نیاز به تغییر بیشتری هست یا نه. اگر بین ویرایشگران در خصوص تغییر اتفاق نظر وجود نداشته باشد، در [[راهنما:صفحه بحث|صفحه بحث]] مربوط با هم گفتگو می‌کنند تا به اجماع برسند.

نتیجه‌ای که از اجماع به دست آید، تمام نگرانی‌هایی که مورد بحث بوده‌اند را مد نظر قرار داده است. در بهترین حالت این نتیجه هیچ مخالفی ندارد، اما اغلب پیش می‌آید که نتیجه‌ای که بیشترین توافق روی آن باشد را از بین نتایج ممکن انتخاب کنیم. اگر توافق عمده‌ای به دست نیاید، پروسهٔ اجماع‌یابی شامل تغییر پیشنهادها خواهد بود به شکلی که نظر موافقان را تغییر ندهد اما نظر مخالفان را بتواند جلب کند.

=== اجماع از طریق ویرایش ===
{{میانبر|وک:اجماع از طریق ویرایش|وک:اجماع ضمنی}}
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:سیاست ویرایش|ویکی‌کتاب:جسور باشید}}
اجماع در ویکی‌کتاب معمولاً پروسه‌ای نامحسوس (پنهانی) است. هر ویرایشی مورد اجماع فرض می‌شود، مگر اینکه خلافش از طریق بروز مناقشه یا برگرداندن ثابت شود. هر وقت ویرایشگر دیگری ویرایش پیشین را تغییر دهد، آنگاه ویرایش جدید مورد اجماع فرض می‌شود مگر اینکه مورد مناقشه قرار گیرد. با این حال چون اینجا ویکی‌کتاب است، نظر نویسنده اصلی هر کتاب مهمتر است.

تمام ویرایش‌ها (به جز آن‌هایی که دلیل واضحی دارند) باید با کمک [[راهنما:واژه‌نامه#خلاصه ویرایش|خلاصه ویرایش]] واضح توضیح داده شوند یا در صفحهٔ بحث مقاله بحث شوند. توضیحات قوی و مستدل نشان می‌دهند که در ویرایش‌های بعدی چه چیزهایی باید اصلاح شوند تا اجماع حاصل شود. ارائهٔ توضیح به خصوص در زمان برگرداندن ویرایش‌هایی دارای [[ویکی‌کتاب:فرض حسن نیت|حسن نیت]] یک کاربر دیگر اهمیت دوچندان دارد.

[[ویکی‌کتاب:جسور باشید|جسور باشید]]، اما بی‌پروا نه. تغییرات چه از طریق ویرایش حاصل شوند و چه از مسیر بحث، از راه همکاری و اجماع است که بیشترین پیشرفت عاید کتابخانه می‌شود، نه با نبرد و یکدندگی. برگرداندن‌های مکرر در تضاد با سیاست‌های [[راهنما:واژه‌نامه#جنگ ویرایشی|جنگ ویرایشی]] در ویکی‌کتاب است. خلاصه ویرایش چیز مفیدی‌ست، ولی از آن برای ادامهٔ بحث در برگردان‌های متوالی استفاده نکنید. چنین کاری مصداقی از جنگ ویرایشی است و ممکن است منجر به قطع دسترسی شما شود.

=== اجماع از طریق بحث ===
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:چرخه ویرایش جسورانه، واگردانی، بحث}}
اگر ویرایش محتوا به تنهایی نتواند به اجماع منتهی شود، آنگاه پروسهٔ اجماع‌یابی علنی‌تر می‌شود: کاربران در [[راهنما:صفحه بحث|صفحه بحث]] به گفتگو می‌پردازند و تلاش می‌کنند که اختلافشان را با گفتگو رفع کنند. در این گفتگو آن‌ها تلاش می‌کنند که با ''استدلال'' در چارچوب سیاست‌های ویکی‌پدیا و با استفاده از منابع و عقل سلیم همدیگر را قانع کنند؛ گاهی نیز راه حل‌های جایگزینی مطرح می‌کنند که می‌تواند طرفین را راضی کند. نتیجه نهایی ممکن است هیچ‌کدام از طرفین را به‌طور کامل راضی نکند اما توسط همه به عنوان یک راه حل منطقی پذیرفته شود. اجماع در ویکی‌پدیا یک روند مداوم است؛ معمولاً بهتر است که راه حلی که بی‌نقص نیست پذیرفته شود تا منجر به بهبود مقطعی محتوا شود، تا این که برای یک راه حل قطعی مبارزه‌ای طولانی صورت بگیرد. به‌طور کلی، کیفیت محتوایی که موضوع جنگ‌های ویرایشی بوده بسیار کمتر از کیفیت محتوایی است که توسط ویرایشگرانی تهیه شده که دید بلندمدت‌تری داشته‌اند.

هر گاه ویرایشگران به‌طور ویژه در حصول اجماع به مشکل برخورده باشند، راه حل‌های مختلفی برایشان وجود دارد (نظیر [[ویکی‌پدیا:نظر سوم|نظر سوم]] و [[ویکی‌پدیا:درخواست برای نظر|ایجاد نظرخواهی]]) و در شرایط بحرانی‌تر راه حل‌هایی وجود دارند که به صورت قاطعانه منجر به ختم یک اختلاف می‌شوند (نظیر [[ویکی‌پدیا:تابلوی اعلانات مدیران|اقدام مدیران]]، [[ویکی‌پدیا:میانجیگری|میانجیگری]] و [[ویکی‌پدیا:هیئت داوری|داوری]]). توجه داشته باشید که تمرکز مدیران روی اجرای سیاست‌ها و رفتار کاربران است و مدیران در مورد خود محتوا تصمیم قاطعانه نمی‌گیرند. مدیران ممکن است کاربری را به دلایل مختلف (نظیر [[راهنما:واژه‌نامه#جنگ ویرایشی|جنگ ویرایشی]]، استفاده از [[ویکی‌کتاب:حساب زاپاس|حساب زاپاس]] یا عدم رعایت [[w:fa:ویکی‌پدیا:نزاکت|نزاکت]]) قطع دسترسی کنند یا در مورد این که یک ویرایش را می‌توان بر اساس سیاست‌ها نگاه داشت یا نه، تصمیم بگیرند اما معمولاً از این حدود گذر نمی‌کنند.

=== اجماع‌آفرینی ===
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:حل اختلاف}}
ویرایشگرانی که رویکردی بی‌طرف، مستقل و مبادی آداب دارند معمولاً از طریق روندهای بالا به اجماع می‌رسند. با این حال گاهی بحث‌ها به بن‌بست می‌رسند به این دلیل که راهی منطقی برای حل اختلاف پیدا نمی‌شود یا به این خاطر که یک یا چند طرف بحث را افرادی تشکیل می‌دهند که احساساتی شده‌اند و برایشان ''برنده شدن'' در بحث تبدیل به یک اولویت شده است. آنچه در ادامه آمده پیشنهادهایی برای حل اختلافات پیچیده با کمک پروسه‌های رسمی و غیررسمی مختلف است.

==== در صفحه‌های بحث ====
در بررسی حصول اجماع، کیفیت نظرات، این که از کجا نشئت گرفته‌اند، استدلال مخالفان، و سیاست‌ها و رهنمودهای موجود را در نظر بگیرید. کیفیت یک دیدگاه اهمیت بیشتری دارد تا این که آیا این دیدگاه نظر یک اکثریت است یا اقلیت. استدلالی مثل «من دوست ندارم» یا «من دوست دارم» معمولاً فاقد هر گونه بار اجماعی است.

گفتگو در صفحهٔ بحث کتاب‌ها (ایبوک‌ها) را محدود کنید به بحث راجع به منابع، تمرکز مقاله، و سیاست‌ها. اگر ویرایشی به چالش کشیده شده، یا محتمل است که به چالش کشیده شود، کاربران باید از صفحهٔ بحث برای توضیح آنچه تغییر داده‌اند استفاده کنند، و مشخص کنند چگونه این تغییر باعث بهبود مقاله (و در حالت کلی باعث بهبود کتاب) می‌شود. اگر پاسخی به این بحث داده نشد می‌توان فرض کرد که مورد توافق بوده است. ویرایشگرانی که صفحهٔ بحث را نادیده می‌گیرند و به ویرایش و واگردانی در خود مقاله ادامه می‌دهند ممکن است [[ویکی‌کتاب:ویرایش اخلالگرانه|اخلالگر]] دانسته شوند و دسترسی‌شان بسته شود. صرف این که کاربران به بحثی که قبلاً در آن شرکت کرده‌اند دیگر پاسخی نمی‌دهند نشانهٔ حصول اجماع نیست.

هدف از اجماع‌یابی آن است که اختلافات رفع شود به شکلی که اهداف و سیاست‌های ویکی‌کتاب رعایت شده باشد اما همزمان کمترین تعداد کاربران ناراحت باشند. از همین رو یک مذاکره با کفایت بیشتر ممکن است به یک اجماع موفق برسد تا بحثی که در آن نزاکت رعایت نمی‌شود.

==== با مشورت گرفتن از دیگران ====
اگر گفتگو در صفحهٔ بحث نتیجه‌بخش نبود {{---}} مثلاً وقتی که دو ویرایشگر (یا دو گروه از ویرایشگران) به هیچ وجه دیدگاه مشابهی راجع به یک موضوع ندارند {{---}} ویکی‌پدیا راه‌های تثبیت‌شدهٔ دیگری دارد که به کمک آن می‌توان از دیگران درخواست کرد اظهار نظر کنند. این روش‌ها معمولاً برای رفع اختلافات ساده‌ای که در کمال حسن نیت رخ می‌دهند به کار می‌روند، چرا که ویرایشگران غیر درگیر می‌توانند دیدگاهی تازه به بحث وارد کنند یا به ویرایشگران درگیر کمک کنند که راه حلی بینابینی را (که خود قادر به کشف آن نبودند) بیابند. مهم‌ترین این روش‌ها عبارتند از:

; [[ویکی‌کتاب:نظر سوم|نظر سوم]]
: از یک نفر سوم که بی‌طرف است درخواست می‌شود که دیدگاهش را (که الزام‌آور نیست) در خصوص موضوع مورد اختلاف بیان کند. این روش مناسب شرایطی است که دقیقاً بین دو ویرایشگر اختلاف وجود دارد.
; [[ویکی‌کتاب:میز تحریر|میز تحریر]]
: برای بحث در مورد صفحه‌های سیاست و رهنمود یا کتاب‌های مختلف مختلف می‌شود از تابلو اعلاناتی که با نام «میز تحریر» شناخته می‌شوند استفاده کرد. بهتر است که پیامی که در میز تحریر مطرح می‌شود بی‌طرفانه باشد و از دیگران دعوت کند که در بحثی که در مورد یک اختلاف است شرکت کنند. هدف آن است که موضوع مورد اختلاف، در کانون توجه کاربران بیشتری که ممکن است نظراتی ارزشمند دارند قرار بگیرد.
; میانجیگری
: اگر اختلاف بین چندین کاربر رخ داده است یا موضوع اختلاف پیچیده است، روش‌های بالا ممکن است کافی نباشند چرا که حل اختلاف نیاز به صرف زمان بیشتری دارد. در این شرایط درخواست میانجی‌گری می‌تواند رویکرد مناسبی باشد. میانجی‌گران کاربرانی هستند که سابقهٔ موفقی در حل اختلافات در ویکی دارند.
; [[ویکی‌پدیا:درخواست برای نظر]]
: ایجاد یک نظرخواهی می‌تواند کمک کند تا تعداد بیشتری از کاربران در مورد یک موضوع اظهار نظر کنند. ([[ویکی‌پدیا:اعلانات]] را ببینید).

در بسیاری از موارد بالا، بحث ممکن است به یکی از اشکال [[ویکی‌پدیا:رأی‌گیری جایگزین بحث نیست|رأی‌گیری]] مبدل شود؛ باید توجه کرد که اجماع بر اساس کیفیت آرای (و نه صرفاً بر اساس تعداد حامیان یک دیدگاه) تعیین می‌شود، لذا در چنین شرایطی، استفاده از آرای موافق و مخالف صرفاً باید برای ساختارمند کردن بحث باشد و نتیجهٔ نهایی نباید از شمردن آرا به‌طور صرف حاصل گردد. نظراتی که به‌طور مشخص به سیاست‌ها و رهنمودهای ویکی‌پدیا استناد کنند، وزن بیشتری می‌گیرند.

==== با مداخله مدیران و اجتماع ویکی‌پدیا ====
در برخی موارد، اختلافات صرفاً راجع به محتوا نیستند بلکه منعکس‌کنندهٔ اختلافات شخصی یا اختلاف در ایدئولوژی افراد هستند؛ در چنین شرایطی ممکن است نیاز به مداخلهٔ مدیران یا کل اجتماع ویکی‌پدیا باشد. مدیران راجع به محتوا تعیین تکلیف نمی‌کنند، اما ممکن است که برای اعمال سیاست‌ها مداخله کنند یا برای یک یا چند نفر از ویرایشگران به خاطر رفتار اخلالگرانه یا خارج از نزاکت، قطع دسترسی اعمال کنند. اگر چه بسیاری از مدیران صفحه‌های مختلف را پیگیری می‌کنند و خود به خود در چنین شرایطی اقدام می‌کنند، اما راه‌های مختلفی هم برای جلب توجه مدیران به بحث‌ها وجود دارد:

; [[ویکی‌کتاب:میز تحریر|میز تحریر]]
: بسیاری از مدیران، قهوه‌خانه‌ها را پیگیری می‌کنند و اگر بحثی در آنجا آغاز شود، یا پیوندی به بحث در میز تحریر قرار داده شود، متوجه آن خواهند شد.
; [[ویکی‌کتاب:تابلوی اعلانات مدیران|تابلوی اعلانات مدیران]]
: این تابلوی اعلانات بسیار شلوغ است در نتیجه از آن فقط در موارد ضروری استفاده کنید: فقط برای بحث‌هایی که واقعاً نیاز به توجه فوری مدیران دارند از این تابلوی اعلانات بهره ببرید.

==== مخاطرات و اشتباهات اجماع‌آفرینی ====
هنگامی که کاربران سعی می‌کنند اجماع ایجاد کنند ارتکاب این اشباهات رایج است:
{{میانبر|وپ:اجماع درون ویکی}}
* {{لنگر|اجماع درون ویکی}} '''مباحثات برون ویکی.''' اجماع از طریق ویرایش در بحث‌های درون ویکی حاصل می‌شود. بحث‌ها در جاهای دیگر لحاظ نمی‌شود. در برخی موارد، این ارتباطات خارج از ویکی ممکن است شک و بی اطمینانی ایجاد کند.
* '''[[ویکی‌کتاب:جارزنی|جارزنی]] و سوء استفاده از [[ویکی‌کتاب:حساب زاپاس|حساب‌های زاپاس و همزاد]].''' هرگونه تلاش برای جمع‌آوری شرکت کنندگان به یک بحث در جامعه که منجر به جهت‌گیری بحث شود غیرقابل قبول است. با این که [[ویکی‌کتاب:جارزنی|اشکالی ندارد]] {{---}} و حتی تشویق می‌شود {{---}} که برای به دست آوردن نقطه نظرات و استدلال‌های جدید افراد به بحث دعوت شوند، [[ویکی‌کتاب:جارزنی|قابل قبول نیست]] که فقط افرادی دعوت شوند که نسبت به یک دیدگاه خاص نظر موافق دارند، یا افراد به نحوی دعوت شوند که نظر دعوت‌کننده را در آن خصوص تقویت کند. استفاده از حساب‌های جایگزین (زاپاس) برای اثرگذاری بر اجماع مطلقاً ممنوع است. پیام‌های بیطرفانهٔ آموزنده به تابلوهای اعلانات، ویکی پروژه‌ها یا کاربران ویکی‌کتاب مجاز است؛ ولی اقداماتی که می‌تواند به طرز معقولی به عنوان تلاش برای ''پر کردن صندوق رأی'' تعبیر شود یا به هر نحو فرایند اجماع آفرینی را تضعیف کند ویرایش اخلالگرانه تلقی می‌شود.

== اجماع تغییرپذیر است ==
{{shortcut|وک:اتا|وک:اجماع تغییرپذیر است}}
وقتی بر سر موضوعی اجماع شد، این توافق غیرقابل تغییر نیست. تغییر اجماع به خصوص در شرایطی رخ می‌دهد که یک وضعیتِ از قبل پیش‌بینی نشده رخ بدهد یا دیدگاه جدیدی که قبلاً مطرح نشده بود طرح بشود. با این حال باید توجه داشت که درخواست تغییر در اجماعی که به تازگی حاصل شده، می‌تواند اخلالگرانه تلقی شود.

ویرایشگران می‌توانند درخواست تغییر اجماع را از طریق [[#اجماع از طریق ویرایش|ویرایش محتوا]] یا [[#اجماع از طریق بحث|گفتگو در صفحهٔ بحث]] مطرح کنند، اما هر گاه ویرایشگران بدانند که اجماعی که تغییرش را پیشنهاد می‌کنند از طریق گفتگو حاصل می‌شود، تغییر را هم می‌بایست از طریق گفتگو پیشنهاد کنند. اگر تغییری از طریق ویرایش محتوا پیشنهاد شده، در زمان واگردانی آن نباید از خلاصه ویرایش‌های مختصری نظیر «مخالف اجماع فعلی» استفاده شود، چرا که این روش به کاربری که تغییر را پیشنهاد کرده راهنمایی کافی در مورد قدم بعدی ارائه نمی‌کند؛ ذکر دست کم یک پیوند به گفتگوی قبلی که منجر به اجماع شده بود، می‌تواند مفید باشد.
== تشخیص اجماع ==
اجماع به این معنی نیست که همه با نتیجهٔ بحث موافقند؛ معنای آن این است که همه حاضر به استوار شدن آن نتیجه هستند. تشخیص اجماع بر اساس کیفیت (و نه کمیت) آرا و نظراتی که طرفین طرح کرده‌اند، صورت می‌گیرد و در چارچوب سیاست‌های ویکی‌کتاب ارزیابی می‌شود.

[[رده:راهنما]]</text>
      <sha1>jspu2l2v9ux021jmjfpivqguxz52lhb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135153</id>
      <parentid>135152</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T07:30:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* مخاطرات و اشتباهات اجماع‌آفرینی */</comment>
      <origin>135153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21851" sha1="gzeo38rkzj1cns2uerij97yts097qgg" xml:space="preserve">{{فهرست سیاست‌ها}}
{{این سیاست در یک نگاه|'''اجماع''' مبنای اصلی تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب است و نتیجهٔ برطرف کردن نگرانی‌های کاربران از طریق سازش و مدارا در چارچوب سیاست‌های ویکی‌کتاب می‌باشد.}}
'''اجماع''' اشاره دارد به روش اصلی تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب. اجماع به عنوان بهترین روش برای رسیدن اهداف اصلی ویکی‌کتاب مورد قبول قرار گرفته است. در ویکی‌کتاب، اجماع به معنی توافق صددرصدی نیست (چرا که اگر چه چنین توافقی ایدئال است اما اغلب قابل دستیابی نیست)؛ همچنین، اجماع نتیجهٔ رأی‌گیری نیست. تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب با در نظر گرفتن نگرانی‌های کاربران مختلف و تلاش برای رفع آن‌ها در چارچوب [[ویکی‌کتاب:سیاست‌ها و رهنمودها|سیاست‌ها و رهنمودها]]ی ویکی‌کتاب صورت می‌پذیرد.

این رهنمود توضیح می‌دهد که اجماع چگونه درک می‌شود، چگونه می‌توان از حصول اجماع اطمینان حاصل کرد (و اگر اجماع حاصل نشد چه باید کرد) و مواردی را که از اجماع‌یابی مستثنی هستند، نیز شرح می‌دهد.
== حصول اجماع ==
کاربران (نویسندگان، ویراستاران و خوانندگان) ویکی‌کتاب معمولاً به‌طور طبیعی به اجماع می‌رسند. وقتی یکی از آن‌ها صفحه‌ای را تغییر می‌دهد، دیگران آن را می‌خوانند و تصمیم می‌گیرند که آیا نیاز به تغییر بیشتری هست یا نه. اگر بین ویرایشگران در خصوص تغییر اتفاق نظر وجود نداشته باشد، در [[راهنما:صفحه بحث|صفحه بحث]] مربوط با هم گفتگو می‌کنند تا به اجماع برسند.

نتیجه‌ای که از اجماع به دست آید، تمام نگرانی‌هایی که مورد بحث بوده‌اند را مد نظر قرار داده است. در بهترین حالت این نتیجه هیچ مخالفی ندارد، اما اغلب پیش می‌آید که نتیجه‌ای که بیشترین توافق روی آن باشد را از بین نتایج ممکن انتخاب کنیم. اگر توافق عمده‌ای به دست نیاید، پروسهٔ اجماع‌یابی شامل تغییر پیشنهادها خواهد بود به شکلی که نظر موافقان را تغییر ندهد اما نظر مخالفان را بتواند جلب کند.

=== اجماع از طریق ویرایش ===
{{میانبر|وک:اجماع از طریق ویرایش|وک:اجماع ضمنی}}
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:سیاست ویرایش|ویکی‌کتاب:جسور باشید}}
اجماع در ویکی‌کتاب معمولاً پروسه‌ای نامحسوس (پنهانی) است. هر ویرایشی مورد اجماع فرض می‌شود، مگر اینکه خلافش از طریق بروز مناقشه یا برگرداندن ثابت شود. هر وقت ویرایشگر دیگری ویرایش پیشین را تغییر دهد، آنگاه ویرایش جدید مورد اجماع فرض می‌شود مگر اینکه مورد مناقشه قرار گیرد. با این حال چون اینجا ویکی‌کتاب است، نظر نویسنده اصلی هر کتاب مهمتر است.

تمام ویرایش‌ها (به جز آن‌هایی که دلیل واضحی دارند) باید با کمک [[راهنما:واژه‌نامه#خلاصه ویرایش|خلاصه ویرایش]] واضح توضیح داده شوند یا در صفحهٔ بحث مقاله بحث شوند. توضیحات قوی و مستدل نشان می‌دهند که در ویرایش‌های بعدی چه چیزهایی باید اصلاح شوند تا اجماع حاصل شود. ارائهٔ توضیح به خصوص در زمان برگرداندن ویرایش‌هایی دارای [[ویکی‌کتاب:فرض حسن نیت|حسن نیت]] یک کاربر دیگر اهمیت دوچندان دارد.

[[ویکی‌کتاب:جسور باشید|جسور باشید]]، اما بی‌پروا نه. تغییرات چه از طریق ویرایش حاصل شوند و چه از مسیر بحث، از راه همکاری و اجماع است که بیشترین پیشرفت عاید کتابخانه می‌شود، نه با نبرد و یکدندگی. برگرداندن‌های مکرر در تضاد با سیاست‌های [[راهنما:واژه‌نامه#جنگ ویرایشی|جنگ ویرایشی]] در ویکی‌کتاب است. خلاصه ویرایش چیز مفیدی‌ست، ولی از آن برای ادامهٔ بحث در برگردان‌های متوالی استفاده نکنید. چنین کاری مصداقی از جنگ ویرایشی است و ممکن است منجر به قطع دسترسی شما شود.

=== اجماع از طریق بحث ===
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:چرخه ویرایش جسورانه، واگردانی، بحث}}
اگر ویرایش محتوا به تنهایی نتواند به اجماع منتهی شود، آنگاه پروسهٔ اجماع‌یابی علنی‌تر می‌شود: کاربران در [[راهنما:صفحه بحث|صفحه بحث]] به گفتگو می‌پردازند و تلاش می‌کنند که اختلافشان را با گفتگو رفع کنند. در این گفتگو آن‌ها تلاش می‌کنند که با ''استدلال'' در چارچوب سیاست‌های ویکی‌پدیا و با استفاده از منابع و عقل سلیم همدیگر را قانع کنند؛ گاهی نیز راه حل‌های جایگزینی مطرح می‌کنند که می‌تواند طرفین را راضی کند. نتیجه نهایی ممکن است هیچ‌کدام از طرفین را به‌طور کامل راضی نکند اما توسط همه به عنوان یک راه حل منطقی پذیرفته شود. اجماع در ویکی‌پدیا یک روند مداوم است؛ معمولاً بهتر است که راه حلی که بی‌نقص نیست پذیرفته شود تا منجر به بهبود مقطعی محتوا شود، تا این که برای یک راه حل قطعی مبارزه‌ای طولانی صورت بگیرد. به‌طور کلی، کیفیت محتوایی که موضوع جنگ‌های ویرایشی بوده بسیار کمتر از کیفیت محتوایی است که توسط ویرایشگرانی تهیه شده که دید بلندمدت‌تری داشته‌اند.

هر گاه ویرایشگران به‌طور ویژه در حصول اجماع به مشکل برخورده باشند، راه حل‌های مختلفی برایشان وجود دارد (نظیر [[ویکی‌پدیا:نظر سوم|نظر سوم]] و [[ویکی‌پدیا:درخواست برای نظر|ایجاد نظرخواهی]]) و در شرایط بحرانی‌تر راه حل‌هایی وجود دارند که به صورت قاطعانه منجر به ختم یک اختلاف می‌شوند (نظیر [[ویکی‌پدیا:تابلوی اعلانات مدیران|اقدام مدیران]]، [[ویکی‌پدیا:میانجیگری|میانجیگری]] و [[ویکی‌پدیا:هیئت داوری|داوری]]). توجه داشته باشید که تمرکز مدیران روی اجرای سیاست‌ها و رفتار کاربران است و مدیران در مورد خود محتوا تصمیم قاطعانه نمی‌گیرند. مدیران ممکن است کاربری را به دلایل مختلف (نظیر [[راهنما:واژه‌نامه#جنگ ویرایشی|جنگ ویرایشی]]، استفاده از [[ویکی‌کتاب:حساب زاپاس|حساب زاپاس]] یا عدم رعایت [[w:fa:ویکی‌پدیا:نزاکت|نزاکت]]) قطع دسترسی کنند یا در مورد این که یک ویرایش را می‌توان بر اساس سیاست‌ها نگاه داشت یا نه، تصمیم بگیرند اما معمولاً از این حدود گذر نمی‌کنند.

=== اجماع‌آفرینی ===
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:حل اختلاف}}
ویرایشگرانی که رویکردی بی‌طرف، مستقل و مبادی آداب دارند معمولاً از طریق روندهای بالا به اجماع می‌رسند. با این حال گاهی بحث‌ها به بن‌بست می‌رسند به این دلیل که راهی منطقی برای حل اختلاف پیدا نمی‌شود یا به این خاطر که یک یا چند طرف بحث را افرادی تشکیل می‌دهند که احساساتی شده‌اند و برایشان ''برنده شدن'' در بحث تبدیل به یک اولویت شده است. آنچه در ادامه آمده پیشنهادهایی برای حل اختلافات پیچیده با کمک پروسه‌های رسمی و غیررسمی مختلف است.

==== در صفحه‌های بحث ====
در بررسی حصول اجماع، کیفیت نظرات، این که از کجا نشئت گرفته‌اند، استدلال مخالفان، و سیاست‌ها و رهنمودهای موجود را در نظر بگیرید. کیفیت یک دیدگاه اهمیت بیشتری دارد تا این که آیا این دیدگاه نظر یک اکثریت است یا اقلیت. استدلالی مثل «من دوست ندارم» یا «من دوست دارم» معمولاً فاقد هر گونه بار اجماعی است.

گفتگو در صفحهٔ بحث کتاب‌ها (ایبوک‌ها) را محدود کنید به بحث راجع به منابع، تمرکز مقاله، و سیاست‌ها. اگر ویرایشی به چالش کشیده شده، یا محتمل است که به چالش کشیده شود، کاربران باید از صفحهٔ بحث برای توضیح آنچه تغییر داده‌اند استفاده کنند، و مشخص کنند چگونه این تغییر باعث بهبود مقاله (و در حالت کلی باعث بهبود کتاب) می‌شود. اگر پاسخی به این بحث داده نشد می‌توان فرض کرد که مورد توافق بوده است. ویرایشگرانی که صفحهٔ بحث را نادیده می‌گیرند و به ویرایش و واگردانی در خود مقاله ادامه می‌دهند ممکن است [[ویکی‌کتاب:ویرایش اخلالگرانه|اخلالگر]] دانسته شوند و دسترسی‌شان بسته شود. صرف این که کاربران به بحثی که قبلاً در آن شرکت کرده‌اند دیگر پاسخی نمی‌دهند نشانهٔ حصول اجماع نیست.

هدف از اجماع‌یابی آن است که اختلافات رفع شود به شکلی که اهداف و سیاست‌های ویکی‌کتاب رعایت شده باشد اما همزمان کمترین تعداد کاربران ناراحت باشند. از همین رو یک مذاکره با کفایت بیشتر ممکن است به یک اجماع موفق برسد تا بحثی که در آن نزاکت رعایت نمی‌شود.

==== با مشورت گرفتن از دیگران ====
اگر گفتگو در صفحهٔ بحث نتیجه‌بخش نبود {{---}} مثلاً وقتی که دو ویرایشگر (یا دو گروه از ویرایشگران) به هیچ وجه دیدگاه مشابهی راجع به یک موضوع ندارند {{---}} ویکی‌پدیا راه‌های تثبیت‌شدهٔ دیگری دارد که به کمک آن می‌توان از دیگران درخواست کرد اظهار نظر کنند. این روش‌ها معمولاً برای رفع اختلافات ساده‌ای که در کمال حسن نیت رخ می‌دهند به کار می‌روند، چرا که ویرایشگران غیر درگیر می‌توانند دیدگاهی تازه به بحث وارد کنند یا به ویرایشگران درگیر کمک کنند که راه حلی بینابینی را (که خود قادر به کشف آن نبودند) بیابند. مهم‌ترین این روش‌ها عبارتند از:

; [[ویکی‌کتاب:نظر سوم|نظر سوم]]
: از یک نفر سوم که بی‌طرف است درخواست می‌شود که دیدگاهش را (که الزام‌آور نیست) در خصوص موضوع مورد اختلاف بیان کند. این روش مناسب شرایطی است که دقیقاً بین دو ویرایشگر اختلاف وجود دارد.
; [[ویکی‌کتاب:میز تحریر|میز تحریر]]
: برای بحث در مورد صفحه‌های سیاست و رهنمود یا کتاب‌های مختلف مختلف می‌شود از تابلو اعلاناتی که با نام «میز تحریر» شناخته می‌شوند استفاده کرد. بهتر است که پیامی که در میز تحریر مطرح می‌شود بی‌طرفانه باشد و از دیگران دعوت کند که در بحثی که در مورد یک اختلاف است شرکت کنند. هدف آن است که موضوع مورد اختلاف، در کانون توجه کاربران بیشتری که ممکن است نظراتی ارزشمند دارند قرار بگیرد.
; میانجیگری
: اگر اختلاف بین چندین کاربر رخ داده است یا موضوع اختلاف پیچیده است، روش‌های بالا ممکن است کافی نباشند چرا که حل اختلاف نیاز به صرف زمان بیشتری دارد. در این شرایط درخواست میانجی‌گری می‌تواند رویکرد مناسبی باشد. میانجی‌گران کاربرانی هستند که سابقهٔ موفقی در حل اختلافات در ویکی دارند.
; [[ویکی‌پدیا:درخواست برای نظر]]
: ایجاد یک نظرخواهی می‌تواند کمک کند تا تعداد بیشتری از کاربران در مورد یک موضوع اظهار نظر کنند. ([[ویکی‌پدیا:اعلانات]] را ببینید).

در بسیاری از موارد بالا، بحث ممکن است به یکی از اشکال [[ویکی‌پدیا:رأی‌گیری جایگزین بحث نیست|رأی‌گیری]] مبدل شود؛ باید توجه کرد که اجماع بر اساس کیفیت آرای (و نه صرفاً بر اساس تعداد حامیان یک دیدگاه) تعیین می‌شود، لذا در چنین شرایطی، استفاده از آرای موافق و مخالف صرفاً باید برای ساختارمند کردن بحث باشد و نتیجهٔ نهایی نباید از شمردن آرا به‌طور صرف حاصل گردد. نظراتی که به‌طور مشخص به سیاست‌ها و رهنمودهای ویکی‌پدیا استناد کنند، وزن بیشتری می‌گیرند.

==== با مداخله مدیران و اجتماع ویکی‌پدیا ====
در برخی موارد، اختلافات صرفاً راجع به محتوا نیستند بلکه منعکس‌کنندهٔ اختلافات شخصی یا اختلاف در ایدئولوژی افراد هستند؛ در چنین شرایطی ممکن است نیاز به مداخلهٔ مدیران یا کل اجتماع ویکی‌پدیا باشد. مدیران راجع به محتوا تعیین تکلیف نمی‌کنند، اما ممکن است که برای اعمال سیاست‌ها مداخله کنند یا برای یک یا چند نفر از ویرایشگران به خاطر رفتار اخلالگرانه یا خارج از نزاکت، قطع دسترسی اعمال کنند. اگر چه بسیاری از مدیران صفحه‌های مختلف را پیگیری می‌کنند و خود به خود در چنین شرایطی اقدام می‌کنند، اما راه‌های مختلفی هم برای جلب توجه مدیران به بحث‌ها وجود دارد:

; [[ویکی‌کتاب:میز تحریر|میز تحریر]]
: بسیاری از مدیران، قهوه‌خانه‌ها را پیگیری می‌کنند و اگر بحثی در آنجا آغاز شود، یا پیوندی به بحث در میز تحریر قرار داده شود، متوجه آن خواهند شد.
; [[ویکی‌کتاب:تابلوی اعلانات مدیران|تابلوی اعلانات مدیران]]
: این تابلوی اعلانات بسیار شلوغ است در نتیجه از آن فقط در موارد ضروری استفاده کنید: فقط برای بحث‌هایی که واقعاً نیاز به توجه فوری مدیران دارند از این تابلوی اعلانات بهره ببرید.

==== مخاطرات و اشتباهات اجماع‌آفرینی ====
هنگامی که کاربران سعی می‌کنند اجماع ایجاد کنند ارتکاب این اشباهات رایج است:
{{میانبر|وپ:اجماع درون ویکی}}
* {{لنگر|اجماع درون ویکی}} '''مباحثات برون ویکی.''' اجماع از طریق ویرایش در بحث‌های درون ویکی حاصل می‌شود. بحث‌ها در جاهای دیگر لحاظ نمی‌شود. در برخی موارد، این ارتباطات خارج از ویکی ممکن است شک و بی اطمینانی ایجاد کند.
* '''[[ویکی‌کتاب:جارزنی|جارزنی]] و سوء استفاده از [[ویکی‌کتاب:حساب زاپاس|حساب‌های زاپاس و همزاد]].''' هرگونه تلاش برای جمع‌آوری شرکت کنندگان به یک بحث در جامعه که منجر به جهت‌گیری بحث شود غیرقابل قبول است. با این که [[w:fa:ویکی‌پدیا:جارزنی|اشکالی ندارد]] {{---}} و حتی تشویق می‌شود {{---}} که برای به دست آوردن نقطه نظرات و استدلال‌های جدید افراد به بحث دعوت شوند، [[w:fa:ویکی‌پدیا:جارزنی|قابل قبول نیست]] که فقط افرادی دعوت شوند که نسبت به یک دیدگاه خاص نظر موافق دارند، یا افراد به نحوی دعوت شوند که نظر دعوت‌کننده را در آن خصوص تقویت کند. استفاده از حساب‌های جایگزین (زاپاس) برای اثرگذاری بر اجماع مطلقاً ممنوع است. پیام‌های بیطرفانهٔ آموزنده به تابلوهای اعلانات، ویکی پروژه‌ها یا کاربران ویکی‌کتاب مجاز است؛ ولی اقداماتی که می‌تواند به طرز معقولی به عنوان تلاش برای ''پر کردن صندوق رأی'' تعبیر شود یا به هر نحو فرایند اجماع آفرینی را تضعیف کند ویرایش اخلالگرانه تلقی می‌شود.

== اجماع تغییرپذیر است ==
{{shortcut|وک:اتا|وک:اجماع تغییرپذیر است}}
وقتی بر سر موضوعی اجماع شد، این توافق غیرقابل تغییر نیست. تغییر اجماع به خصوص در شرایطی رخ می‌دهد که یک وضعیتِ از قبل پیش‌بینی نشده رخ بدهد یا دیدگاه جدیدی که قبلاً مطرح نشده بود طرح بشود. با این حال باید توجه داشت که درخواست تغییر در اجماعی که به تازگی حاصل شده، می‌تواند اخلالگرانه تلقی شود.

ویرایشگران می‌توانند درخواست تغییر اجماع را از طریق [[#اجماع از طریق ویرایش|ویرایش محتوا]] یا [[#اجماع از طریق بحث|گفتگو در صفحهٔ بحث]] مطرح کنند، اما هر گاه ویرایشگران بدانند که اجماعی که تغییرش را پیشنهاد می‌کنند از طریق گفتگو حاصل می‌شود، تغییر را هم می‌بایست از طریق گفتگو پیشنهاد کنند. اگر تغییری از طریق ویرایش محتوا پیشنهاد شده، در زمان واگردانی آن نباید از خلاصه ویرایش‌های مختصری نظیر «مخالف اجماع فعلی» استفاده شود، چرا که این روش به کاربری که تغییر را پیشنهاد کرده راهنمایی کافی در مورد قدم بعدی ارائه نمی‌کند؛ ذکر دست کم یک پیوند به گفتگوی قبلی که منجر به اجماع شده بود، می‌تواند مفید باشد.
== تشخیص اجماع ==
اجماع به این معنی نیست که همه با نتیجهٔ بحث موافقند؛ معنای آن این است که همه حاضر به استوار شدن آن نتیجه هستند. تشخیص اجماع بر اساس کیفیت (و نه کمیت) آرا و نظراتی که طرفین طرح کرده‌اند، صورت می‌گیرد و در چارچوب سیاست‌های ویکی‌کتاب ارزیابی می‌شود.

[[رده:راهنما]]</text>
      <sha1>gzeo38rkzj1cns2uerij97yts097qgg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135154</id>
      <parentid>135153</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T07:31:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* مخاطرات و اشتباهات اجماع‌آفرینی */</comment>
      <origin>135154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21856" sha1="rg56o5zhx0si3hcedvfbv85qiuv3cl2" xml:space="preserve">{{فهرست سیاست‌ها}}
{{این سیاست در یک نگاه|'''اجماع''' مبنای اصلی تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب است و نتیجهٔ برطرف کردن نگرانی‌های کاربران از طریق سازش و مدارا در چارچوب سیاست‌های ویکی‌کتاب می‌باشد.}}
'''اجماع''' اشاره دارد به روش اصلی تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب. اجماع به عنوان بهترین روش برای رسیدن اهداف اصلی ویکی‌کتاب مورد قبول قرار گرفته است. در ویکی‌کتاب، اجماع به معنی توافق صددرصدی نیست (چرا که اگر چه چنین توافقی ایدئال است اما اغلب قابل دستیابی نیست)؛ همچنین، اجماع نتیجهٔ رأی‌گیری نیست. تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب با در نظر گرفتن نگرانی‌های کاربران مختلف و تلاش برای رفع آن‌ها در چارچوب [[ویکی‌کتاب:سیاست‌ها و رهنمودها|سیاست‌ها و رهنمودها]]ی ویکی‌کتاب صورت می‌پذیرد.

این رهنمود توضیح می‌دهد که اجماع چگونه درک می‌شود، چگونه می‌توان از حصول اجماع اطمینان حاصل کرد (و اگر اجماع حاصل نشد چه باید کرد) و مواردی را که از اجماع‌یابی مستثنی هستند، نیز شرح می‌دهد.
== حصول اجماع ==
کاربران (نویسندگان، ویراستاران و خوانندگان) ویکی‌کتاب معمولاً به‌طور طبیعی به اجماع می‌رسند. وقتی یکی از آن‌ها صفحه‌ای را تغییر می‌دهد، دیگران آن را می‌خوانند و تصمیم می‌گیرند که آیا نیاز به تغییر بیشتری هست یا نه. اگر بین ویرایشگران در خصوص تغییر اتفاق نظر وجود نداشته باشد، در [[راهنما:صفحه بحث|صفحه بحث]] مربوط با هم گفتگو می‌کنند تا به اجماع برسند.

نتیجه‌ای که از اجماع به دست آید، تمام نگرانی‌هایی که مورد بحث بوده‌اند را مد نظر قرار داده است. در بهترین حالت این نتیجه هیچ مخالفی ندارد، اما اغلب پیش می‌آید که نتیجه‌ای که بیشترین توافق روی آن باشد را از بین نتایج ممکن انتخاب کنیم. اگر توافق عمده‌ای به دست نیاید، پروسهٔ اجماع‌یابی شامل تغییر پیشنهادها خواهد بود به شکلی که نظر موافقان را تغییر ندهد اما نظر مخالفان را بتواند جلب کند.

=== اجماع از طریق ویرایش ===
{{میانبر|وک:اجماع از طریق ویرایش|وک:اجماع ضمنی}}
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:سیاست ویرایش|ویکی‌کتاب:جسور باشید}}
اجماع در ویکی‌کتاب معمولاً پروسه‌ای نامحسوس (پنهانی) است. هر ویرایشی مورد اجماع فرض می‌شود، مگر اینکه خلافش از طریق بروز مناقشه یا برگرداندن ثابت شود. هر وقت ویرایشگر دیگری ویرایش پیشین را تغییر دهد، آنگاه ویرایش جدید مورد اجماع فرض می‌شود مگر اینکه مورد مناقشه قرار گیرد. با این حال چون اینجا ویکی‌کتاب است، نظر نویسنده اصلی هر کتاب مهمتر است.

تمام ویرایش‌ها (به جز آن‌هایی که دلیل واضحی دارند) باید با کمک [[راهنما:واژه‌نامه#خلاصه ویرایش|خلاصه ویرایش]] واضح توضیح داده شوند یا در صفحهٔ بحث مقاله بحث شوند. توضیحات قوی و مستدل نشان می‌دهند که در ویرایش‌های بعدی چه چیزهایی باید اصلاح شوند تا اجماع حاصل شود. ارائهٔ توضیح به خصوص در زمان برگرداندن ویرایش‌هایی دارای [[ویکی‌کتاب:فرض حسن نیت|حسن نیت]] یک کاربر دیگر اهمیت دوچندان دارد.

[[ویکی‌کتاب:جسور باشید|جسور باشید]]، اما بی‌پروا نه. تغییرات چه از طریق ویرایش حاصل شوند و چه از مسیر بحث، از راه همکاری و اجماع است که بیشترین پیشرفت عاید کتابخانه می‌شود، نه با نبرد و یکدندگی. برگرداندن‌های مکرر در تضاد با سیاست‌های [[راهنما:واژه‌نامه#جنگ ویرایشی|جنگ ویرایشی]] در ویکی‌کتاب است. خلاصه ویرایش چیز مفیدی‌ست، ولی از آن برای ادامهٔ بحث در برگردان‌های متوالی استفاده نکنید. چنین کاری مصداقی از جنگ ویرایشی است و ممکن است منجر به قطع دسترسی شما شود.

=== اجماع از طریق بحث ===
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:چرخه ویرایش جسورانه، واگردانی، بحث}}
اگر ویرایش محتوا به تنهایی نتواند به اجماع منتهی شود، آنگاه پروسهٔ اجماع‌یابی علنی‌تر می‌شود: کاربران در [[راهنما:صفحه بحث|صفحه بحث]] به گفتگو می‌پردازند و تلاش می‌کنند که اختلافشان را با گفتگو رفع کنند. در این گفتگو آن‌ها تلاش می‌کنند که با ''استدلال'' در چارچوب سیاست‌های ویکی‌پدیا و با استفاده از منابع و عقل سلیم همدیگر را قانع کنند؛ گاهی نیز راه حل‌های جایگزینی مطرح می‌کنند که می‌تواند طرفین را راضی کند. نتیجه نهایی ممکن است هیچ‌کدام از طرفین را به‌طور کامل راضی نکند اما توسط همه به عنوان یک راه حل منطقی پذیرفته شود. اجماع در ویکی‌پدیا یک روند مداوم است؛ معمولاً بهتر است که راه حلی که بی‌نقص نیست پذیرفته شود تا منجر به بهبود مقطعی محتوا شود، تا این که برای یک راه حل قطعی مبارزه‌ای طولانی صورت بگیرد. به‌طور کلی، کیفیت محتوایی که موضوع جنگ‌های ویرایشی بوده بسیار کمتر از کیفیت محتوایی است که توسط ویرایشگرانی تهیه شده که دید بلندمدت‌تری داشته‌اند.

هر گاه ویرایشگران به‌طور ویژه در حصول اجماع به مشکل برخورده باشند، راه حل‌های مختلفی برایشان وجود دارد (نظیر [[ویکی‌پدیا:نظر سوم|نظر سوم]] و [[ویکی‌پدیا:درخواست برای نظر|ایجاد نظرخواهی]]) و در شرایط بحرانی‌تر راه حل‌هایی وجود دارند که به صورت قاطعانه منجر به ختم یک اختلاف می‌شوند (نظیر [[ویکی‌پدیا:تابلوی اعلانات مدیران|اقدام مدیران]]، [[ویکی‌پدیا:میانجیگری|میانجیگری]] و [[ویکی‌پدیا:هیئت داوری|داوری]]). توجه داشته باشید که تمرکز مدیران روی اجرای سیاست‌ها و رفتار کاربران است و مدیران در مورد خود محتوا تصمیم قاطعانه نمی‌گیرند. مدیران ممکن است کاربری را به دلایل مختلف (نظیر [[راهنما:واژه‌نامه#جنگ ویرایشی|جنگ ویرایشی]]، استفاده از [[ویکی‌کتاب:حساب زاپاس|حساب زاپاس]] یا عدم رعایت [[w:fa:ویکی‌پدیا:نزاکت|نزاکت]]) قطع دسترسی کنند یا در مورد این که یک ویرایش را می‌توان بر اساس سیاست‌ها نگاه داشت یا نه، تصمیم بگیرند اما معمولاً از این حدود گذر نمی‌کنند.

=== اجماع‌آفرینی ===
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:حل اختلاف}}
ویرایشگرانی که رویکردی بی‌طرف، مستقل و مبادی آداب دارند معمولاً از طریق روندهای بالا به اجماع می‌رسند. با این حال گاهی بحث‌ها به بن‌بست می‌رسند به این دلیل که راهی منطقی برای حل اختلاف پیدا نمی‌شود یا به این خاطر که یک یا چند طرف بحث را افرادی تشکیل می‌دهند که احساساتی شده‌اند و برایشان ''برنده شدن'' در بحث تبدیل به یک اولویت شده است. آنچه در ادامه آمده پیشنهادهایی برای حل اختلافات پیچیده با کمک پروسه‌های رسمی و غیررسمی مختلف است.

==== در صفحه‌های بحث ====
در بررسی حصول اجماع، کیفیت نظرات، این که از کجا نشئت گرفته‌اند، استدلال مخالفان، و سیاست‌ها و رهنمودهای موجود را در نظر بگیرید. کیفیت یک دیدگاه اهمیت بیشتری دارد تا این که آیا این دیدگاه نظر یک اکثریت است یا اقلیت. استدلالی مثل «من دوست ندارم» یا «من دوست دارم» معمولاً فاقد هر گونه بار اجماعی است.

گفتگو در صفحهٔ بحث کتاب‌ها (ایبوک‌ها) را محدود کنید به بحث راجع به منابع، تمرکز مقاله، و سیاست‌ها. اگر ویرایشی به چالش کشیده شده، یا محتمل است که به چالش کشیده شود، کاربران باید از صفحهٔ بحث برای توضیح آنچه تغییر داده‌اند استفاده کنند، و مشخص کنند چگونه این تغییر باعث بهبود مقاله (و در حالت کلی باعث بهبود کتاب) می‌شود. اگر پاسخی به این بحث داده نشد می‌توان فرض کرد که مورد توافق بوده است. ویرایشگرانی که صفحهٔ بحث را نادیده می‌گیرند و به ویرایش و واگردانی در خود مقاله ادامه می‌دهند ممکن است [[ویکی‌کتاب:ویرایش اخلالگرانه|اخلالگر]] دانسته شوند و دسترسی‌شان بسته شود. صرف این که کاربران به بحثی که قبلاً در آن شرکت کرده‌اند دیگر پاسخی نمی‌دهند نشانهٔ حصول اجماع نیست.

هدف از اجماع‌یابی آن است که اختلافات رفع شود به شکلی که اهداف و سیاست‌های ویکی‌کتاب رعایت شده باشد اما همزمان کمترین تعداد کاربران ناراحت باشند. از همین رو یک مذاکره با کفایت بیشتر ممکن است به یک اجماع موفق برسد تا بحثی که در آن نزاکت رعایت نمی‌شود.

==== با مشورت گرفتن از دیگران ====
اگر گفتگو در صفحهٔ بحث نتیجه‌بخش نبود {{---}} مثلاً وقتی که دو ویرایشگر (یا دو گروه از ویرایشگران) به هیچ وجه دیدگاه مشابهی راجع به یک موضوع ندارند {{---}} ویکی‌پدیا راه‌های تثبیت‌شدهٔ دیگری دارد که به کمک آن می‌توان از دیگران درخواست کرد اظهار نظر کنند. این روش‌ها معمولاً برای رفع اختلافات ساده‌ای که در کمال حسن نیت رخ می‌دهند به کار می‌روند، چرا که ویرایشگران غیر درگیر می‌توانند دیدگاهی تازه به بحث وارد کنند یا به ویرایشگران درگیر کمک کنند که راه حلی بینابینی را (که خود قادر به کشف آن نبودند) بیابند. مهم‌ترین این روش‌ها عبارتند از:

; [[ویکی‌کتاب:نظر سوم|نظر سوم]]
: از یک نفر سوم که بی‌طرف است درخواست می‌شود که دیدگاهش را (که الزام‌آور نیست) در خصوص موضوع مورد اختلاف بیان کند. این روش مناسب شرایطی است که دقیقاً بین دو ویرایشگر اختلاف وجود دارد.
; [[ویکی‌کتاب:میز تحریر|میز تحریر]]
: برای بحث در مورد صفحه‌های سیاست و رهنمود یا کتاب‌های مختلف مختلف می‌شود از تابلو اعلاناتی که با نام «میز تحریر» شناخته می‌شوند استفاده کرد. بهتر است که پیامی که در میز تحریر مطرح می‌شود بی‌طرفانه باشد و از دیگران دعوت کند که در بحثی که در مورد یک اختلاف است شرکت کنند. هدف آن است که موضوع مورد اختلاف، در کانون توجه کاربران بیشتری که ممکن است نظراتی ارزشمند دارند قرار بگیرد.
; میانجیگری
: اگر اختلاف بین چندین کاربر رخ داده است یا موضوع اختلاف پیچیده است، روش‌های بالا ممکن است کافی نباشند چرا که حل اختلاف نیاز به صرف زمان بیشتری دارد. در این شرایط درخواست میانجی‌گری می‌تواند رویکرد مناسبی باشد. میانجی‌گران کاربرانی هستند که سابقهٔ موفقی در حل اختلافات در ویکی دارند.
; [[ویکی‌پدیا:درخواست برای نظر]]
: ایجاد یک نظرخواهی می‌تواند کمک کند تا تعداد بیشتری از کاربران در مورد یک موضوع اظهار نظر کنند. ([[ویکی‌پدیا:اعلانات]] را ببینید).

در بسیاری از موارد بالا، بحث ممکن است به یکی از اشکال [[ویکی‌پدیا:رأی‌گیری جایگزین بحث نیست|رأی‌گیری]] مبدل شود؛ باید توجه کرد که اجماع بر اساس کیفیت آرای (و نه صرفاً بر اساس تعداد حامیان یک دیدگاه) تعیین می‌شود، لذا در چنین شرایطی، استفاده از آرای موافق و مخالف صرفاً باید برای ساختارمند کردن بحث باشد و نتیجهٔ نهایی نباید از شمردن آرا به‌طور صرف حاصل گردد. نظراتی که به‌طور مشخص به سیاست‌ها و رهنمودهای ویکی‌پدیا استناد کنند، وزن بیشتری می‌گیرند.

==== با مداخله مدیران و اجتماع ویکی‌پدیا ====
در برخی موارد، اختلافات صرفاً راجع به محتوا نیستند بلکه منعکس‌کنندهٔ اختلافات شخصی یا اختلاف در ایدئولوژی افراد هستند؛ در چنین شرایطی ممکن است نیاز به مداخلهٔ مدیران یا کل اجتماع ویکی‌پدیا باشد. مدیران راجع به محتوا تعیین تکلیف نمی‌کنند، اما ممکن است که برای اعمال سیاست‌ها مداخله کنند یا برای یک یا چند نفر از ویرایشگران به خاطر رفتار اخلالگرانه یا خارج از نزاکت، قطع دسترسی اعمال کنند. اگر چه بسیاری از مدیران صفحه‌های مختلف را پیگیری می‌کنند و خود به خود در چنین شرایطی اقدام می‌کنند، اما راه‌های مختلفی هم برای جلب توجه مدیران به بحث‌ها وجود دارد:

; [[ویکی‌کتاب:میز تحریر|میز تحریر]]
: بسیاری از مدیران، قهوه‌خانه‌ها را پیگیری می‌کنند و اگر بحثی در آنجا آغاز شود، یا پیوندی به بحث در میز تحریر قرار داده شود، متوجه آن خواهند شد.
; [[ویکی‌کتاب:تابلوی اعلانات مدیران|تابلوی اعلانات مدیران]]
: این تابلوی اعلانات بسیار شلوغ است در نتیجه از آن فقط در موارد ضروری استفاده کنید: فقط برای بحث‌هایی که واقعاً نیاز به توجه فوری مدیران دارند از این تابلوی اعلانات بهره ببرید.

==== مخاطرات و اشتباهات اجماع‌آفرینی ====
هنگامی که کاربران سعی می‌کنند اجماع ایجاد کنند ارتکاب این اشباهات رایج است:
{{میانبر|وپ:اجماع درون ویکی}}
* {{لنگر|اجماع درون ویکی}} '''مباحثات برون ویکی.''' اجماع از طریق ویرایش در بحث‌های درون ویکی حاصل می‌شود. بحث‌ها در جاهای دیگر لحاظ نمی‌شود. در برخی موارد، این ارتباطات خارج از ویکی ممکن است شک و بی اطمینانی ایجاد کند.
* '''[[w:fa:ویکی‌پدیا:جارزنی|جارزنی]] و سوء استفاده از [[ویکی‌کتاب:حساب زاپاس|حساب‌های زاپاس و همزاد]].''' هرگونه تلاش برای جمع‌آوری شرکت کنندگان به یک بحث در جامعه که منجر به جهت‌گیری بحث شود غیرقابل قبول است. با این که [[w:fa:ویکی‌پدیا:جارزنی|اشکالی ندارد]] {{---}} و حتی تشویق می‌شود {{---}} که برای به دست آوردن نقطه نظرات و استدلال‌های جدید افراد به بحث دعوت شوند، [[w:fa:ویکی‌پدیا:جارزنی|قابل قبول نیست]] که فقط افرادی دعوت شوند که نسبت به یک دیدگاه خاص نظر موافق دارند، یا افراد به نحوی دعوت شوند که نظر دعوت‌کننده را در آن خصوص تقویت کند. استفاده از حساب‌های جایگزین (زاپاس) برای اثرگذاری بر اجماع مطلقاً ممنوع است. پیام‌های بیطرفانهٔ آموزنده به تابلوهای اعلانات، ویکی پروژه‌ها یا کاربران ویکی‌کتاب مجاز است؛ ولی اقداماتی که می‌تواند به طرز معقولی به عنوان تلاش برای ''پر کردن صندوق رأی'' تعبیر شود یا به هر نحو فرایند اجماع آفرینی را تضعیف کند ویرایش اخلالگرانه تلقی می‌شود.

== اجماع تغییرپذیر است ==
{{shortcut|وک:اتا|وک:اجماع تغییرپذیر است}}
وقتی بر سر موضوعی اجماع شد، این توافق غیرقابل تغییر نیست. تغییر اجماع به خصوص در شرایطی رخ می‌دهد که یک وضعیتِ از قبل پیش‌بینی نشده رخ بدهد یا دیدگاه جدیدی که قبلاً مطرح نشده بود طرح بشود. با این حال باید توجه داشت که درخواست تغییر در اجماعی که به تازگی حاصل شده، می‌تواند اخلالگرانه تلقی شود.

ویرایشگران می‌توانند درخواست تغییر اجماع را از طریق [[#اجماع از طریق ویرایش|ویرایش محتوا]] یا [[#اجماع از طریق بحث|گفتگو در صفحهٔ بحث]] مطرح کنند، اما هر گاه ویرایشگران بدانند که اجماعی که تغییرش را پیشنهاد می‌کنند از طریق گفتگو حاصل می‌شود، تغییر را هم می‌بایست از طریق گفتگو پیشنهاد کنند. اگر تغییری از طریق ویرایش محتوا پیشنهاد شده، در زمان واگردانی آن نباید از خلاصه ویرایش‌های مختصری نظیر «مخالف اجماع فعلی» استفاده شود، چرا که این روش به کاربری که تغییر را پیشنهاد کرده راهنمایی کافی در مورد قدم بعدی ارائه نمی‌کند؛ ذکر دست کم یک پیوند به گفتگوی قبلی که منجر به اجماع شده بود، می‌تواند مفید باشد.
== تشخیص اجماع ==
اجماع به این معنی نیست که همه با نتیجهٔ بحث موافقند؛ معنای آن این است که همه حاضر به استوار شدن آن نتیجه هستند. تشخیص اجماع بر اساس کیفیت (و نه کمیت) آرا و نظراتی که طرفین طرح کرده‌اند، صورت می‌گیرد و در چارچوب سیاست‌های ویکی‌کتاب ارزیابی می‌شود.

[[رده:راهنما]]</text>
      <sha1>rg56o5zhx0si3hcedvfbv85qiuv3cl2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135155</id>
      <parentid>135154</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T07:35:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* اجماع از طریق بحث */</comment>
      <origin>135155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21842" sha1="2jmogq8k16h5as9vvkwfe12r05vbhsn" xml:space="preserve">{{فهرست سیاست‌ها}}
{{این سیاست در یک نگاه|'''اجماع''' مبنای اصلی تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب است و نتیجهٔ برطرف کردن نگرانی‌های کاربران از طریق سازش و مدارا در چارچوب سیاست‌های ویکی‌کتاب می‌باشد.}}
'''اجماع''' اشاره دارد به روش اصلی تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب. اجماع به عنوان بهترین روش برای رسیدن اهداف اصلی ویکی‌کتاب مورد قبول قرار گرفته است. در ویکی‌کتاب، اجماع به معنی توافق صددرصدی نیست (چرا که اگر چه چنین توافقی ایدئال است اما اغلب قابل دستیابی نیست)؛ همچنین، اجماع نتیجهٔ رأی‌گیری نیست. تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب با در نظر گرفتن نگرانی‌های کاربران مختلف و تلاش برای رفع آن‌ها در چارچوب [[ویکی‌کتاب:سیاست‌ها و رهنمودها|سیاست‌ها و رهنمودها]]ی ویکی‌کتاب صورت می‌پذیرد.

این رهنمود توضیح می‌دهد که اجماع چگونه درک می‌شود، چگونه می‌توان از حصول اجماع اطمینان حاصل کرد (و اگر اجماع حاصل نشد چه باید کرد) و مواردی را که از اجماع‌یابی مستثنی هستند، نیز شرح می‌دهد.
== حصول اجماع ==
کاربران (نویسندگان، ویراستاران و خوانندگان) ویکی‌کتاب معمولاً به‌طور طبیعی به اجماع می‌رسند. وقتی یکی از آن‌ها صفحه‌ای را تغییر می‌دهد، دیگران آن را می‌خوانند و تصمیم می‌گیرند که آیا نیاز به تغییر بیشتری هست یا نه. اگر بین ویرایشگران در خصوص تغییر اتفاق نظر وجود نداشته باشد، در [[راهنما:صفحه بحث|صفحه بحث]] مربوط با هم گفتگو می‌کنند تا به اجماع برسند.

نتیجه‌ای که از اجماع به دست آید، تمام نگرانی‌هایی که مورد بحث بوده‌اند را مد نظر قرار داده است. در بهترین حالت این نتیجه هیچ مخالفی ندارد، اما اغلب پیش می‌آید که نتیجه‌ای که بیشترین توافق روی آن باشد را از بین نتایج ممکن انتخاب کنیم. اگر توافق عمده‌ای به دست نیاید، پروسهٔ اجماع‌یابی شامل تغییر پیشنهادها خواهد بود به شکلی که نظر موافقان را تغییر ندهد اما نظر مخالفان را بتواند جلب کند.

=== اجماع از طریق ویرایش ===
{{میانبر|وک:اجماع از طریق ویرایش|وک:اجماع ضمنی}}
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:سیاست ویرایش|ویکی‌کتاب:جسور باشید}}
اجماع در ویکی‌کتاب معمولاً پروسه‌ای نامحسوس (پنهانی) است. هر ویرایشی مورد اجماع فرض می‌شود، مگر اینکه خلافش از طریق بروز مناقشه یا برگرداندن ثابت شود. هر وقت ویرایشگر دیگری ویرایش پیشین را تغییر دهد، آنگاه ویرایش جدید مورد اجماع فرض می‌شود مگر اینکه مورد مناقشه قرار گیرد. با این حال چون اینجا ویکی‌کتاب است، نظر نویسنده اصلی هر کتاب مهمتر است.

تمام ویرایش‌ها (به جز آن‌هایی که دلیل واضحی دارند) باید با کمک [[راهنما:واژه‌نامه#خلاصه ویرایش|خلاصه ویرایش]] واضح توضیح داده شوند یا در صفحهٔ بحث مقاله بحث شوند. توضیحات قوی و مستدل نشان می‌دهند که در ویرایش‌های بعدی چه چیزهایی باید اصلاح شوند تا اجماع حاصل شود. ارائهٔ توضیح به خصوص در زمان برگرداندن ویرایش‌هایی دارای [[ویکی‌کتاب:فرض حسن نیت|حسن نیت]] یک کاربر دیگر اهمیت دوچندان دارد.

[[ویکی‌کتاب:جسور باشید|جسور باشید]]، اما بی‌پروا نه. تغییرات چه از طریق ویرایش حاصل شوند و چه از مسیر بحث، از راه همکاری و اجماع است که بیشترین پیشرفت عاید کتابخانه می‌شود، نه با نبرد و یکدندگی. برگرداندن‌های مکرر در تضاد با سیاست‌های [[راهنما:واژه‌نامه#جنگ ویرایشی|جنگ ویرایشی]] در ویکی‌کتاب است. خلاصه ویرایش چیز مفیدی‌ست، ولی از آن برای ادامهٔ بحث در برگردان‌های متوالی استفاده نکنید. چنین کاری مصداقی از جنگ ویرایشی است و ممکن است منجر به قطع دسترسی شما شود.

=== اجماع از طریق بحث ===
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:چرخه ویرایش جسورانه، واگردانی، بحث}}
اگر ویرایش محتوا به تنهایی نتواند به اجماع منتهی شود، آنگاه پروسهٔ اجماع‌یابی علنی‌تر می‌شود: کاربران در [[راهنما:صفحه بحث|صفحه بحث]] به گفتگو می‌پردازند و تلاش می‌کنند که اختلافشان را با گفتگو رفع کنند. در این گفتگو آن‌ها تلاش می‌کنند که با ''استدلال'' در چارچوب سیاست‌های ویکی‌پدیا و با استفاده از منابع و عقل سلیم همدیگر را قانع کنند؛ گاهی نیز راه حل‌های جایگزینی مطرح می‌کنند که می‌تواند طرفین را راضی کند. نتیجه نهایی ممکن است هیچ‌کدام از طرفین را به‌طور کامل راضی نکند اما توسط همه به عنوان یک راه حل منطقی پذیرفته شود. اجماع در ویکی‌پدیا یک روند مداوم است؛ معمولاً بهتر است که راه حلی که بی‌نقص نیست پذیرفته شود تا منجر به بهبود مقطعی محتوا شود، تا این که برای یک راه حل قطعی مبارزه‌ای طولانی صورت بگیرد. به‌طور کلی، کیفیت محتوایی که موضوع جنگ‌های ویرایشی بوده بسیار کمتر از کیفیت محتوایی است که توسط ویرایشگرانی تهیه شده که دید بلندمدت‌تری داشته‌اند.

هر گاه ویرایشگران به‌طور ویژه در حصول اجماع به مشکل برخورده باشند، راه حل‌های مختلفی برایشان وجود دارد (نظیر [[ویکی‌پدیا:نظر سوم|نظر سوم]] و [[ویکی‌کتاب:نظرخواهی|ایجاد نظرخواهی]]) و در شرایط بحرانی‌تر راه حل‌هایی وجود دارند که به صورت قاطعانه منجر به ختم یک اختلاف می‌شوند (نظیر [[ویکی‌پدیا:تابلوی اعلانات مدیران|اقدام مدیران]]، [[ویکی‌پدیا:میانجیگری|میانجیگری]] و [[ویکی‌پدیا:هیئت داوری|داوری]]). توجه داشته باشید که تمرکز مدیران روی اجرای سیاست‌ها و رفتار کاربران است و مدیران در مورد خود محتوا تصمیم قاطعانه نمی‌گیرند. مدیران ممکن است کاربری را به دلایل مختلف (نظیر [[راهنما:واژه‌نامه#جنگ ویرایشی|جنگ ویرایشی]]، استفاده از [[ویکی‌کتاب:حساب زاپاس|حساب زاپاس]] یا عدم رعایت [[w:fa:ویکی‌پدیا:نزاکت|نزاکت]]) قطع دسترسی کنند یا در مورد این که یک ویرایش را می‌توان بر اساس سیاست‌ها نگاه داشت یا نه، تصمیم بگیرند اما معمولاً از این حدود گذر نمی‌کنند.

=== اجماع‌آفرینی ===
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:حل اختلاف}}
ویرایشگرانی که رویکردی بی‌طرف، مستقل و مبادی آداب دارند معمولاً از طریق روندهای بالا به اجماع می‌رسند. با این حال گاهی بحث‌ها به بن‌بست می‌رسند به این دلیل که راهی منطقی برای حل اختلاف پیدا نمی‌شود یا به این خاطر که یک یا چند طرف بحث را افرادی تشکیل می‌دهند که احساساتی شده‌اند و برایشان ''برنده شدن'' در بحث تبدیل به یک اولویت شده است. آنچه در ادامه آمده پیشنهادهایی برای حل اختلافات پیچیده با کمک پروسه‌های رسمی و غیررسمی مختلف است.

==== در صفحه‌های بحث ====
در بررسی حصول اجماع، کیفیت نظرات، این که از کجا نشئت گرفته‌اند، استدلال مخالفان، و سیاست‌ها و رهنمودهای موجود را در نظر بگیرید. کیفیت یک دیدگاه اهمیت بیشتری دارد تا این که آیا این دیدگاه نظر یک اکثریت است یا اقلیت. استدلالی مثل «من دوست ندارم» یا «من دوست دارم» معمولاً فاقد هر گونه بار اجماعی است.

گفتگو در صفحهٔ بحث کتاب‌ها (ایبوک‌ها) را محدود کنید به بحث راجع به منابع، تمرکز مقاله، و سیاست‌ها. اگر ویرایشی به چالش کشیده شده، یا محتمل است که به چالش کشیده شود، کاربران باید از صفحهٔ بحث برای توضیح آنچه تغییر داده‌اند استفاده کنند، و مشخص کنند چگونه این تغییر باعث بهبود مقاله (و در حالت کلی باعث بهبود کتاب) می‌شود. اگر پاسخی به این بحث داده نشد می‌توان فرض کرد که مورد توافق بوده است. ویرایشگرانی که صفحهٔ بحث را نادیده می‌گیرند و به ویرایش و واگردانی در خود مقاله ادامه می‌دهند ممکن است [[ویکی‌کتاب:ویرایش اخلالگرانه|اخلالگر]] دانسته شوند و دسترسی‌شان بسته شود. صرف این که کاربران به بحثی که قبلاً در آن شرکت کرده‌اند دیگر پاسخی نمی‌دهند نشانهٔ حصول اجماع نیست.

هدف از اجماع‌یابی آن است که اختلافات رفع شود به شکلی که اهداف و سیاست‌های ویکی‌کتاب رعایت شده باشد اما همزمان کمترین تعداد کاربران ناراحت باشند. از همین رو یک مذاکره با کفایت بیشتر ممکن است به یک اجماع موفق برسد تا بحثی که در آن نزاکت رعایت نمی‌شود.

==== با مشورت گرفتن از دیگران ====
اگر گفتگو در صفحهٔ بحث نتیجه‌بخش نبود {{---}} مثلاً وقتی که دو ویرایشگر (یا دو گروه از ویرایشگران) به هیچ وجه دیدگاه مشابهی راجع به یک موضوع ندارند {{---}} ویکی‌پدیا راه‌های تثبیت‌شدهٔ دیگری دارد که به کمک آن می‌توان از دیگران درخواست کرد اظهار نظر کنند. این روش‌ها معمولاً برای رفع اختلافات ساده‌ای که در کمال حسن نیت رخ می‌دهند به کار می‌روند، چرا که ویرایشگران غیر درگیر می‌توانند دیدگاهی تازه به بحث وارد کنند یا به ویرایشگران درگیر کمک کنند که راه حلی بینابینی را (که خود قادر به کشف آن نبودند) بیابند. مهم‌ترین این روش‌ها عبارتند از:

; [[ویکی‌کتاب:نظر سوم|نظر سوم]]
: از یک نفر سوم که بی‌طرف است درخواست می‌شود که دیدگاهش را (که الزام‌آور نیست) در خصوص موضوع مورد اختلاف بیان کند. این روش مناسب شرایطی است که دقیقاً بین دو ویرایشگر اختلاف وجود دارد.
; [[ویکی‌کتاب:میز تحریر|میز تحریر]]
: برای بحث در مورد صفحه‌های سیاست و رهنمود یا کتاب‌های مختلف مختلف می‌شود از تابلو اعلاناتی که با نام «میز تحریر» شناخته می‌شوند استفاده کرد. بهتر است که پیامی که در میز تحریر مطرح می‌شود بی‌طرفانه باشد و از دیگران دعوت کند که در بحثی که در مورد یک اختلاف است شرکت کنند. هدف آن است که موضوع مورد اختلاف، در کانون توجه کاربران بیشتری که ممکن است نظراتی ارزشمند دارند قرار بگیرد.
; میانجیگری
: اگر اختلاف بین چندین کاربر رخ داده است یا موضوع اختلاف پیچیده است، روش‌های بالا ممکن است کافی نباشند چرا که حل اختلاف نیاز به صرف زمان بیشتری دارد. در این شرایط درخواست میانجی‌گری می‌تواند رویکرد مناسبی باشد. میانجی‌گران کاربرانی هستند که سابقهٔ موفقی در حل اختلافات در ویکی دارند.
; [[ویکی‌پدیا:درخواست برای نظر]]
: ایجاد یک نظرخواهی می‌تواند کمک کند تا تعداد بیشتری از کاربران در مورد یک موضوع اظهار نظر کنند. ([[ویکی‌پدیا:اعلانات]] را ببینید).

در بسیاری از موارد بالا، بحث ممکن است به یکی از اشکال [[ویکی‌پدیا:رأی‌گیری جایگزین بحث نیست|رأی‌گیری]] مبدل شود؛ باید توجه کرد که اجماع بر اساس کیفیت آرای (و نه صرفاً بر اساس تعداد حامیان یک دیدگاه) تعیین می‌شود، لذا در چنین شرایطی، استفاده از آرای موافق و مخالف صرفاً باید برای ساختارمند کردن بحث باشد و نتیجهٔ نهایی نباید از شمردن آرا به‌طور صرف حاصل گردد. نظراتی که به‌طور مشخص به سیاست‌ها و رهنمودهای ویکی‌پدیا استناد کنند، وزن بیشتری می‌گیرند.

==== با مداخله مدیران و اجتماع ویکی‌پدیا ====
در برخی موارد، اختلافات صرفاً راجع به محتوا نیستند بلکه منعکس‌کنندهٔ اختلافات شخصی یا اختلاف در ایدئولوژی افراد هستند؛ در چنین شرایطی ممکن است نیاز به مداخلهٔ مدیران یا کل اجتماع ویکی‌پدیا باشد. مدیران راجع به محتوا تعیین تکلیف نمی‌کنند، اما ممکن است که برای اعمال سیاست‌ها مداخله کنند یا برای یک یا چند نفر از ویرایشگران به خاطر رفتار اخلالگرانه یا خارج از نزاکت، قطع دسترسی اعمال کنند. اگر چه بسیاری از مدیران صفحه‌های مختلف را پیگیری می‌کنند و خود به خود در چنین شرایطی اقدام می‌کنند، اما راه‌های مختلفی هم برای جلب توجه مدیران به بحث‌ها وجود دارد:

; [[ویکی‌کتاب:میز تحریر|میز تحریر]]
: بسیاری از مدیران، قهوه‌خانه‌ها را پیگیری می‌کنند و اگر بحثی در آنجا آغاز شود، یا پیوندی به بحث در میز تحریر قرار داده شود، متوجه آن خواهند شد.
; [[ویکی‌کتاب:تابلوی اعلانات مدیران|تابلوی اعلانات مدیران]]
: این تابلوی اعلانات بسیار شلوغ است در نتیجه از آن فقط در موارد ضروری استفاده کنید: فقط برای بحث‌هایی که واقعاً نیاز به توجه فوری مدیران دارند از این تابلوی اعلانات بهره ببرید.

==== مخاطرات و اشتباهات اجماع‌آفرینی ====
هنگامی که کاربران سعی می‌کنند اجماع ایجاد کنند ارتکاب این اشباهات رایج است:
{{میانبر|وپ:اجماع درون ویکی}}
* {{لنگر|اجماع درون ویکی}} '''مباحثات برون ویکی.''' اجماع از طریق ویرایش در بحث‌های درون ویکی حاصل می‌شود. بحث‌ها در جاهای دیگر لحاظ نمی‌شود. در برخی موارد، این ارتباطات خارج از ویکی ممکن است شک و بی اطمینانی ایجاد کند.
* '''[[w:fa:ویکی‌پدیا:جارزنی|جارزنی]] و سوء استفاده از [[ویکی‌کتاب:حساب زاپاس|حساب‌های زاپاس و همزاد]].''' هرگونه تلاش برای جمع‌آوری شرکت کنندگان به یک بحث در جامعه که منجر به جهت‌گیری بحث شود غیرقابل قبول است. با این که [[w:fa:ویکی‌پدیا:جارزنی|اشکالی ندارد]] {{---}} و حتی تشویق می‌شود {{---}} که برای به دست آوردن نقطه نظرات و استدلال‌های جدید افراد به بحث دعوت شوند، [[w:fa:ویکی‌پدیا:جارزنی|قابل قبول نیست]] که فقط افرادی دعوت شوند که نسبت به یک دیدگاه خاص نظر موافق دارند، یا افراد به نحوی دعوت شوند که نظر دعوت‌کننده را در آن خصوص تقویت کند. استفاده از حساب‌های جایگزین (زاپاس) برای اثرگذاری بر اجماع مطلقاً ممنوع است. پیام‌های بیطرفانهٔ آموزنده به تابلوهای اعلانات، ویکی پروژه‌ها یا کاربران ویکی‌کتاب مجاز است؛ ولی اقداماتی که می‌تواند به طرز معقولی به عنوان تلاش برای ''پر کردن صندوق رأی'' تعبیر شود یا به هر نحو فرایند اجماع آفرینی را تضعیف کند ویرایش اخلالگرانه تلقی می‌شود.

== اجماع تغییرپذیر است ==
{{shortcut|وک:اتا|وک:اجماع تغییرپذیر است}}
وقتی بر سر موضوعی اجماع شد، این توافق غیرقابل تغییر نیست. تغییر اجماع به خصوص در شرایطی رخ می‌دهد که یک وضعیتِ از قبل پیش‌بینی نشده رخ بدهد یا دیدگاه جدیدی که قبلاً مطرح نشده بود طرح بشود. با این حال باید توجه داشت که درخواست تغییر در اجماعی که به تازگی حاصل شده، می‌تواند اخلالگرانه تلقی شود.

ویرایشگران می‌توانند درخواست تغییر اجماع را از طریق [[#اجماع از طریق ویرایش|ویرایش محتوا]] یا [[#اجماع از طریق بحث|گفتگو در صفحهٔ بحث]] مطرح کنند، اما هر گاه ویرایشگران بدانند که اجماعی که تغییرش را پیشنهاد می‌کنند از طریق گفتگو حاصل می‌شود، تغییر را هم می‌بایست از طریق گفتگو پیشنهاد کنند. اگر تغییری از طریق ویرایش محتوا پیشنهاد شده، در زمان واگردانی آن نباید از خلاصه ویرایش‌های مختصری نظیر «مخالف اجماع فعلی» استفاده شود، چرا که این روش به کاربری که تغییر را پیشنهاد کرده راهنمایی کافی در مورد قدم بعدی ارائه نمی‌کند؛ ذکر دست کم یک پیوند به گفتگوی قبلی که منجر به اجماع شده بود، می‌تواند مفید باشد.
== تشخیص اجماع ==
اجماع به این معنی نیست که همه با نتیجهٔ بحث موافقند؛ معنای آن این است که همه حاضر به استوار شدن آن نتیجه هستند. تشخیص اجماع بر اساس کیفیت (و نه کمیت) آرا و نظراتی که طرفین طرح کرده‌اند، صورت می‌گیرد و در چارچوب سیاست‌های ویکی‌کتاب ارزیابی می‌شود.

[[رده:راهنما]]</text>
      <sha1>2jmogq8k16h5as9vvkwfe12r05vbhsn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135156</id>
      <parentid>135155</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T07:36:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* با مشورت گرفتن از دیگران */</comment>
      <origin>135156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21828" sha1="949g1xmxj5pddccwys775oie7jvyjja" xml:space="preserve">{{فهرست سیاست‌ها}}
{{این سیاست در یک نگاه|'''اجماع''' مبنای اصلی تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب است و نتیجهٔ برطرف کردن نگرانی‌های کاربران از طریق سازش و مدارا در چارچوب سیاست‌های ویکی‌کتاب می‌باشد.}}
'''اجماع''' اشاره دارد به روش اصلی تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب. اجماع به عنوان بهترین روش برای رسیدن اهداف اصلی ویکی‌کتاب مورد قبول قرار گرفته است. در ویکی‌کتاب، اجماع به معنی توافق صددرصدی نیست (چرا که اگر چه چنین توافقی ایدئال است اما اغلب قابل دستیابی نیست)؛ همچنین، اجماع نتیجهٔ رأی‌گیری نیست. تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب با در نظر گرفتن نگرانی‌های کاربران مختلف و تلاش برای رفع آن‌ها در چارچوب [[ویکی‌کتاب:سیاست‌ها و رهنمودها|سیاست‌ها و رهنمودها]]ی ویکی‌کتاب صورت می‌پذیرد.

این رهنمود توضیح می‌دهد که اجماع چگونه درک می‌شود، چگونه می‌توان از حصول اجماع اطمینان حاصل کرد (و اگر اجماع حاصل نشد چه باید کرد) و مواردی را که از اجماع‌یابی مستثنی هستند، نیز شرح می‌دهد.
== حصول اجماع ==
کاربران (نویسندگان، ویراستاران و خوانندگان) ویکی‌کتاب معمولاً به‌طور طبیعی به اجماع می‌رسند. وقتی یکی از آن‌ها صفحه‌ای را تغییر می‌دهد، دیگران آن را می‌خوانند و تصمیم می‌گیرند که آیا نیاز به تغییر بیشتری هست یا نه. اگر بین ویرایشگران در خصوص تغییر اتفاق نظر وجود نداشته باشد، در [[راهنما:صفحه بحث|صفحه بحث]] مربوط با هم گفتگو می‌کنند تا به اجماع برسند.

نتیجه‌ای که از اجماع به دست آید، تمام نگرانی‌هایی که مورد بحث بوده‌اند را مد نظر قرار داده است. در بهترین حالت این نتیجه هیچ مخالفی ندارد، اما اغلب پیش می‌آید که نتیجه‌ای که بیشترین توافق روی آن باشد را از بین نتایج ممکن انتخاب کنیم. اگر توافق عمده‌ای به دست نیاید، پروسهٔ اجماع‌یابی شامل تغییر پیشنهادها خواهد بود به شکلی که نظر موافقان را تغییر ندهد اما نظر مخالفان را بتواند جلب کند.

=== اجماع از طریق ویرایش ===
{{میانبر|وک:اجماع از طریق ویرایش|وک:اجماع ضمنی}}
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:سیاست ویرایش|ویکی‌کتاب:جسور باشید}}
اجماع در ویکی‌کتاب معمولاً پروسه‌ای نامحسوس (پنهانی) است. هر ویرایشی مورد اجماع فرض می‌شود، مگر اینکه خلافش از طریق بروز مناقشه یا برگرداندن ثابت شود. هر وقت ویرایشگر دیگری ویرایش پیشین را تغییر دهد، آنگاه ویرایش جدید مورد اجماع فرض می‌شود مگر اینکه مورد مناقشه قرار گیرد. با این حال چون اینجا ویکی‌کتاب است، نظر نویسنده اصلی هر کتاب مهمتر است.

تمام ویرایش‌ها (به جز آن‌هایی که دلیل واضحی دارند) باید با کمک [[راهنما:واژه‌نامه#خلاصه ویرایش|خلاصه ویرایش]] واضح توضیح داده شوند یا در صفحهٔ بحث مقاله بحث شوند. توضیحات قوی و مستدل نشان می‌دهند که در ویرایش‌های بعدی چه چیزهایی باید اصلاح شوند تا اجماع حاصل شود. ارائهٔ توضیح به خصوص در زمان برگرداندن ویرایش‌هایی دارای [[ویکی‌کتاب:فرض حسن نیت|حسن نیت]] یک کاربر دیگر اهمیت دوچندان دارد.

[[ویکی‌کتاب:جسور باشید|جسور باشید]]، اما بی‌پروا نه. تغییرات چه از طریق ویرایش حاصل شوند و چه از مسیر بحث، از راه همکاری و اجماع است که بیشترین پیشرفت عاید کتابخانه می‌شود، نه با نبرد و یکدندگی. برگرداندن‌های مکرر در تضاد با سیاست‌های [[راهنما:واژه‌نامه#جنگ ویرایشی|جنگ ویرایشی]] در ویکی‌کتاب است. خلاصه ویرایش چیز مفیدی‌ست، ولی از آن برای ادامهٔ بحث در برگردان‌های متوالی استفاده نکنید. چنین کاری مصداقی از جنگ ویرایشی است و ممکن است منجر به قطع دسترسی شما شود.

=== اجماع از طریق بحث ===
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:چرخه ویرایش جسورانه، واگردانی، بحث}}
اگر ویرایش محتوا به تنهایی نتواند به اجماع منتهی شود، آنگاه پروسهٔ اجماع‌یابی علنی‌تر می‌شود: کاربران در [[راهنما:صفحه بحث|صفحه بحث]] به گفتگو می‌پردازند و تلاش می‌کنند که اختلافشان را با گفتگو رفع کنند. در این گفتگو آن‌ها تلاش می‌کنند که با ''استدلال'' در چارچوب سیاست‌های ویکی‌پدیا و با استفاده از منابع و عقل سلیم همدیگر را قانع کنند؛ گاهی نیز راه حل‌های جایگزینی مطرح می‌کنند که می‌تواند طرفین را راضی کند. نتیجه نهایی ممکن است هیچ‌کدام از طرفین را به‌طور کامل راضی نکند اما توسط همه به عنوان یک راه حل منطقی پذیرفته شود. اجماع در ویکی‌پدیا یک روند مداوم است؛ معمولاً بهتر است که راه حلی که بی‌نقص نیست پذیرفته شود تا منجر به بهبود مقطعی محتوا شود، تا این که برای یک راه حل قطعی مبارزه‌ای طولانی صورت بگیرد. به‌طور کلی، کیفیت محتوایی که موضوع جنگ‌های ویرایشی بوده بسیار کمتر از کیفیت محتوایی است که توسط ویرایشگرانی تهیه شده که دید بلندمدت‌تری داشته‌اند.

هر گاه ویرایشگران به‌طور ویژه در حصول اجماع به مشکل برخورده باشند، راه حل‌های مختلفی برایشان وجود دارد (نظیر [[ویکی‌پدیا:نظر سوم|نظر سوم]] و [[ویکی‌کتاب:نظرخواهی|ایجاد نظرخواهی]]) و در شرایط بحرانی‌تر راه حل‌هایی وجود دارند که به صورت قاطعانه منجر به ختم یک اختلاف می‌شوند (نظیر [[ویکی‌پدیا:تابلوی اعلانات مدیران|اقدام مدیران]]، [[ویکی‌پدیا:میانجیگری|میانجیگری]] و [[ویکی‌پدیا:هیئت داوری|داوری]]). توجه داشته باشید که تمرکز مدیران روی اجرای سیاست‌ها و رفتار کاربران است و مدیران در مورد خود محتوا تصمیم قاطعانه نمی‌گیرند. مدیران ممکن است کاربری را به دلایل مختلف (نظیر [[راهنما:واژه‌نامه#جنگ ویرایشی|جنگ ویرایشی]]، استفاده از [[ویکی‌کتاب:حساب زاپاس|حساب زاپاس]] یا عدم رعایت [[w:fa:ویکی‌پدیا:نزاکت|نزاکت]]) قطع دسترسی کنند یا در مورد این که یک ویرایش را می‌توان بر اساس سیاست‌ها نگاه داشت یا نه، تصمیم بگیرند اما معمولاً از این حدود گذر نمی‌کنند.

=== اجماع‌آفرینی ===
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:حل اختلاف}}
ویرایشگرانی که رویکردی بی‌طرف، مستقل و مبادی آداب دارند معمولاً از طریق روندهای بالا به اجماع می‌رسند. با این حال گاهی بحث‌ها به بن‌بست می‌رسند به این دلیل که راهی منطقی برای حل اختلاف پیدا نمی‌شود یا به این خاطر که یک یا چند طرف بحث را افرادی تشکیل می‌دهند که احساساتی شده‌اند و برایشان ''برنده شدن'' در بحث تبدیل به یک اولویت شده است. آنچه در ادامه آمده پیشنهادهایی برای حل اختلافات پیچیده با کمک پروسه‌های رسمی و غیررسمی مختلف است.

==== در صفحه‌های بحث ====
در بررسی حصول اجماع، کیفیت نظرات، این که از کجا نشئت گرفته‌اند، استدلال مخالفان، و سیاست‌ها و رهنمودهای موجود را در نظر بگیرید. کیفیت یک دیدگاه اهمیت بیشتری دارد تا این که آیا این دیدگاه نظر یک اکثریت است یا اقلیت. استدلالی مثل «من دوست ندارم» یا «من دوست دارم» معمولاً فاقد هر گونه بار اجماعی است.

گفتگو در صفحهٔ بحث کتاب‌ها (ایبوک‌ها) را محدود کنید به بحث راجع به منابع، تمرکز مقاله، و سیاست‌ها. اگر ویرایشی به چالش کشیده شده، یا محتمل است که به چالش کشیده شود، کاربران باید از صفحهٔ بحث برای توضیح آنچه تغییر داده‌اند استفاده کنند، و مشخص کنند چگونه این تغییر باعث بهبود مقاله (و در حالت کلی باعث بهبود کتاب) می‌شود. اگر پاسخی به این بحث داده نشد می‌توان فرض کرد که مورد توافق بوده است. ویرایشگرانی که صفحهٔ بحث را نادیده می‌گیرند و به ویرایش و واگردانی در خود مقاله ادامه می‌دهند ممکن است [[ویکی‌کتاب:ویرایش اخلالگرانه|اخلالگر]] دانسته شوند و دسترسی‌شان بسته شود. صرف این که کاربران به بحثی که قبلاً در آن شرکت کرده‌اند دیگر پاسخی نمی‌دهند نشانهٔ حصول اجماع نیست.

هدف از اجماع‌یابی آن است که اختلافات رفع شود به شکلی که اهداف و سیاست‌های ویکی‌کتاب رعایت شده باشد اما همزمان کمترین تعداد کاربران ناراحت باشند. از همین رو یک مذاکره با کفایت بیشتر ممکن است به یک اجماع موفق برسد تا بحثی که در آن نزاکت رعایت نمی‌شود.

==== با مشورت گرفتن از دیگران ====
اگر گفتگو در صفحهٔ بحث نتیجه‌بخش نبود {{---}} مثلاً وقتی که دو ویرایشگر (یا دو گروه از ویرایشگران) به هیچ وجه دیدگاه مشابهی راجع به یک موضوع ندارند {{---}} ویکی‌پدیا راه‌های تثبیت‌شدهٔ دیگری دارد که به کمک آن می‌توان از دیگران درخواست کرد اظهار نظر کنند. این روش‌ها معمولاً برای رفع اختلافات ساده‌ای که در کمال حسن نیت رخ می‌دهند به کار می‌روند، چرا که ویرایشگران غیر درگیر می‌توانند دیدگاهی تازه به بحث وارد کنند یا به ویرایشگران درگیر کمک کنند که راه حلی بینابینی را (که خود قادر به کشف آن نبودند) بیابند. مهم‌ترین این روش‌ها عبارتند از:

; [[ویکی‌کتاب:نظر سوم|نظر سوم]]
: از یک نفر سوم که بی‌طرف است درخواست می‌شود که دیدگاهش را (که الزام‌آور نیست) در خصوص موضوع مورد اختلاف بیان کند. این روش مناسب شرایطی است که دقیقاً بین دو ویرایشگر اختلاف وجود دارد.
; [[ویکی‌کتاب:میز تحریر|میز تحریر]]
: برای بحث در مورد صفحه‌های سیاست و رهنمود یا کتاب‌های مختلف مختلف می‌شود از تابلو اعلاناتی که با نام «میز تحریر» شناخته می‌شوند استفاده کرد. بهتر است که پیامی که در میز تحریر مطرح می‌شود بی‌طرفانه باشد و از دیگران دعوت کند که در بحثی که در مورد یک اختلاف است شرکت کنند. هدف آن است که موضوع مورد اختلاف، در کانون توجه کاربران بیشتری که ممکن است نظراتی ارزشمند دارند قرار بگیرد.
; میانجیگری
: اگر اختلاف بین چندین کاربر رخ داده است یا موضوع اختلاف پیچیده است، روش‌های بالا ممکن است کافی نباشند چرا که حل اختلاف نیاز به صرف زمان بیشتری دارد. در این شرایط درخواست میانجی‌گری می‌تواند رویکرد مناسبی باشد. میانجی‌گران کاربرانی هستند که سابقهٔ موفقی در حل اختلافات در ویکی دارند.
; [[ویکی‌کتاب:نظرخواهی]]
: ایجاد یک نظرخواهی می‌تواند کمک کند تا تعداد بیشتری از کاربران در مورد یک موضوع اظهار نظر کنند. ([[ویکی‌پدیا:اعلانات]] را ببینید).

در بسیاری از موارد بالا، بحث ممکن است به یکی از اشکال [[ویکی‌پدیا:رأی‌گیری جایگزین بحث نیست|رأی‌گیری]] مبدل شود؛ باید توجه کرد که اجماع بر اساس کیفیت آرای (و نه صرفاً بر اساس تعداد حامیان یک دیدگاه) تعیین می‌شود، لذا در چنین شرایطی، استفاده از آرای موافق و مخالف صرفاً باید برای ساختارمند کردن بحث باشد و نتیجهٔ نهایی نباید از شمردن آرا به‌طور صرف حاصل گردد. نظراتی که به‌طور مشخص به سیاست‌ها و رهنمودهای ویکی‌پدیا استناد کنند، وزن بیشتری می‌گیرند.

==== با مداخله مدیران و اجتماع ویکی‌پدیا ====
در برخی موارد، اختلافات صرفاً راجع به محتوا نیستند بلکه منعکس‌کنندهٔ اختلافات شخصی یا اختلاف در ایدئولوژی افراد هستند؛ در چنین شرایطی ممکن است نیاز به مداخلهٔ مدیران یا کل اجتماع ویکی‌پدیا باشد. مدیران راجع به محتوا تعیین تکلیف نمی‌کنند، اما ممکن است که برای اعمال سیاست‌ها مداخله کنند یا برای یک یا چند نفر از ویرایشگران به خاطر رفتار اخلالگرانه یا خارج از نزاکت، قطع دسترسی اعمال کنند. اگر چه بسیاری از مدیران صفحه‌های مختلف را پیگیری می‌کنند و خود به خود در چنین شرایطی اقدام می‌کنند، اما راه‌های مختلفی هم برای جلب توجه مدیران به بحث‌ها وجود دارد:

; [[ویکی‌کتاب:میز تحریر|میز تحریر]]
: بسیاری از مدیران، قهوه‌خانه‌ها را پیگیری می‌کنند و اگر بحثی در آنجا آغاز شود، یا پیوندی به بحث در میز تحریر قرار داده شود، متوجه آن خواهند شد.
; [[ویکی‌کتاب:تابلوی اعلانات مدیران|تابلوی اعلانات مدیران]]
: این تابلوی اعلانات بسیار شلوغ است در نتیجه از آن فقط در موارد ضروری استفاده کنید: فقط برای بحث‌هایی که واقعاً نیاز به توجه فوری مدیران دارند از این تابلوی اعلانات بهره ببرید.

==== مخاطرات و اشتباهات اجماع‌آفرینی ====
هنگامی که کاربران سعی می‌کنند اجماع ایجاد کنند ارتکاب این اشباهات رایج است:
{{میانبر|وپ:اجماع درون ویکی}}
* {{لنگر|اجماع درون ویکی}} '''مباحثات برون ویکی.''' اجماع از طریق ویرایش در بحث‌های درون ویکی حاصل می‌شود. بحث‌ها در جاهای دیگر لحاظ نمی‌شود. در برخی موارد، این ارتباطات خارج از ویکی ممکن است شک و بی اطمینانی ایجاد کند.
* '''[[w:fa:ویکی‌پدیا:جارزنی|جارزنی]] و سوء استفاده از [[ویکی‌کتاب:حساب زاپاس|حساب‌های زاپاس و همزاد]].''' هرگونه تلاش برای جمع‌آوری شرکت کنندگان به یک بحث در جامعه که منجر به جهت‌گیری بحث شود غیرقابل قبول است. با این که [[w:fa:ویکی‌پدیا:جارزنی|اشکالی ندارد]] {{---}} و حتی تشویق می‌شود {{---}} که برای به دست آوردن نقطه نظرات و استدلال‌های جدید افراد به بحث دعوت شوند، [[w:fa:ویکی‌پدیا:جارزنی|قابل قبول نیست]] که فقط افرادی دعوت شوند که نسبت به یک دیدگاه خاص نظر موافق دارند، یا افراد به نحوی دعوت شوند که نظر دعوت‌کننده را در آن خصوص تقویت کند. استفاده از حساب‌های جایگزین (زاپاس) برای اثرگذاری بر اجماع مطلقاً ممنوع است. پیام‌های بیطرفانهٔ آموزنده به تابلوهای اعلانات، ویکی پروژه‌ها یا کاربران ویکی‌کتاب مجاز است؛ ولی اقداماتی که می‌تواند به طرز معقولی به عنوان تلاش برای ''پر کردن صندوق رأی'' تعبیر شود یا به هر نحو فرایند اجماع آفرینی را تضعیف کند ویرایش اخلالگرانه تلقی می‌شود.

== اجماع تغییرپذیر است ==
{{shortcut|وک:اتا|وک:اجماع تغییرپذیر است}}
وقتی بر سر موضوعی اجماع شد، این توافق غیرقابل تغییر نیست. تغییر اجماع به خصوص در شرایطی رخ می‌دهد که یک وضعیتِ از قبل پیش‌بینی نشده رخ بدهد یا دیدگاه جدیدی که قبلاً مطرح نشده بود طرح بشود. با این حال باید توجه داشت که درخواست تغییر در اجماعی که به تازگی حاصل شده، می‌تواند اخلالگرانه تلقی شود.

ویرایشگران می‌توانند درخواست تغییر اجماع را از طریق [[#اجماع از طریق ویرایش|ویرایش محتوا]] یا [[#اجماع از طریق بحث|گفتگو در صفحهٔ بحث]] مطرح کنند، اما هر گاه ویرایشگران بدانند که اجماعی که تغییرش را پیشنهاد می‌کنند از طریق گفتگو حاصل می‌شود، تغییر را هم می‌بایست از طریق گفتگو پیشنهاد کنند. اگر تغییری از طریق ویرایش محتوا پیشنهاد شده، در زمان واگردانی آن نباید از خلاصه ویرایش‌های مختصری نظیر «مخالف اجماع فعلی» استفاده شود، چرا که این روش به کاربری که تغییر را پیشنهاد کرده راهنمایی کافی در مورد قدم بعدی ارائه نمی‌کند؛ ذکر دست کم یک پیوند به گفتگوی قبلی که منجر به اجماع شده بود، می‌تواند مفید باشد.
== تشخیص اجماع ==
اجماع به این معنی نیست که همه با نتیجهٔ بحث موافقند؛ معنای آن این است که همه حاضر به استوار شدن آن نتیجه هستند. تشخیص اجماع بر اساس کیفیت (و نه کمیت) آرا و نظراتی که طرفین طرح کرده‌اند، صورت می‌گیرد و در چارچوب سیاست‌های ویکی‌کتاب ارزیابی می‌شود.

[[رده:راهنما]]</text>
      <sha1>949g1xmxj5pddccwys775oie7jvyjja</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135157</id>
      <parentid>135156</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T07:38:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* با مشورت گرفتن از دیگران */</comment>
      <origin>135157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21769" sha1="ad7y4u1oexcp50ho9kn9mpbvv08dtcm" xml:space="preserve">{{فهرست سیاست‌ها}}
{{این سیاست در یک نگاه|'''اجماع''' مبنای اصلی تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب است و نتیجهٔ برطرف کردن نگرانی‌های کاربران از طریق سازش و مدارا در چارچوب سیاست‌های ویکی‌کتاب می‌باشد.}}
'''اجماع''' اشاره دارد به روش اصلی تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب. اجماع به عنوان بهترین روش برای رسیدن اهداف اصلی ویکی‌کتاب مورد قبول قرار گرفته است. در ویکی‌کتاب، اجماع به معنی توافق صددرصدی نیست (چرا که اگر چه چنین توافقی ایدئال است اما اغلب قابل دستیابی نیست)؛ همچنین، اجماع نتیجهٔ رأی‌گیری نیست. تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب با در نظر گرفتن نگرانی‌های کاربران مختلف و تلاش برای رفع آن‌ها در چارچوب [[ویکی‌کتاب:سیاست‌ها و رهنمودها|سیاست‌ها و رهنمودها]]ی ویکی‌کتاب صورت می‌پذیرد.

این رهنمود توضیح می‌دهد که اجماع چگونه درک می‌شود، چگونه می‌توان از حصول اجماع اطمینان حاصل کرد (و اگر اجماع حاصل نشد چه باید کرد) و مواردی را که از اجماع‌یابی مستثنی هستند، نیز شرح می‌دهد.
== حصول اجماع ==
کاربران (نویسندگان، ویراستاران و خوانندگان) ویکی‌کتاب معمولاً به‌طور طبیعی به اجماع می‌رسند. وقتی یکی از آن‌ها صفحه‌ای را تغییر می‌دهد، دیگران آن را می‌خوانند و تصمیم می‌گیرند که آیا نیاز به تغییر بیشتری هست یا نه. اگر بین ویرایشگران در خصوص تغییر اتفاق نظر وجود نداشته باشد، در [[راهنما:صفحه بحث|صفحه بحث]] مربوط با هم گفتگو می‌کنند تا به اجماع برسند.

نتیجه‌ای که از اجماع به دست آید، تمام نگرانی‌هایی که مورد بحث بوده‌اند را مد نظر قرار داده است. در بهترین حالت این نتیجه هیچ مخالفی ندارد، اما اغلب پیش می‌آید که نتیجه‌ای که بیشترین توافق روی آن باشد را از بین نتایج ممکن انتخاب کنیم. اگر توافق عمده‌ای به دست نیاید، پروسهٔ اجماع‌یابی شامل تغییر پیشنهادها خواهد بود به شکلی که نظر موافقان را تغییر ندهد اما نظر مخالفان را بتواند جلب کند.

=== اجماع از طریق ویرایش ===
{{میانبر|وک:اجماع از طریق ویرایش|وک:اجماع ضمنی}}
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:سیاست ویرایش|ویکی‌کتاب:جسور باشید}}
اجماع در ویکی‌کتاب معمولاً پروسه‌ای نامحسوس (پنهانی) است. هر ویرایشی مورد اجماع فرض می‌شود، مگر اینکه خلافش از طریق بروز مناقشه یا برگرداندن ثابت شود. هر وقت ویرایشگر دیگری ویرایش پیشین را تغییر دهد، آنگاه ویرایش جدید مورد اجماع فرض می‌شود مگر اینکه مورد مناقشه قرار گیرد. با این حال چون اینجا ویکی‌کتاب است، نظر نویسنده اصلی هر کتاب مهمتر است.

تمام ویرایش‌ها (به جز آن‌هایی که دلیل واضحی دارند) باید با کمک [[راهنما:واژه‌نامه#خلاصه ویرایش|خلاصه ویرایش]] واضح توضیح داده شوند یا در صفحهٔ بحث مقاله بحث شوند. توضیحات قوی و مستدل نشان می‌دهند که در ویرایش‌های بعدی چه چیزهایی باید اصلاح شوند تا اجماع حاصل شود. ارائهٔ توضیح به خصوص در زمان برگرداندن ویرایش‌هایی دارای [[ویکی‌کتاب:فرض حسن نیت|حسن نیت]] یک کاربر دیگر اهمیت دوچندان دارد.

[[ویکی‌کتاب:جسور باشید|جسور باشید]]، اما بی‌پروا نه. تغییرات چه از طریق ویرایش حاصل شوند و چه از مسیر بحث، از راه همکاری و اجماع است که بیشترین پیشرفت عاید کتابخانه می‌شود، نه با نبرد و یکدندگی. برگرداندن‌های مکرر در تضاد با سیاست‌های [[راهنما:واژه‌نامه#جنگ ویرایشی|جنگ ویرایشی]] در ویکی‌کتاب است. خلاصه ویرایش چیز مفیدی‌ست، ولی از آن برای ادامهٔ بحث در برگردان‌های متوالی استفاده نکنید. چنین کاری مصداقی از جنگ ویرایشی است و ممکن است منجر به قطع دسترسی شما شود.

=== اجماع از طریق بحث ===
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:چرخه ویرایش جسورانه، واگردانی، بحث}}
اگر ویرایش محتوا به تنهایی نتواند به اجماع منتهی شود، آنگاه پروسهٔ اجماع‌یابی علنی‌تر می‌شود: کاربران در [[راهنما:صفحه بحث|صفحه بحث]] به گفتگو می‌پردازند و تلاش می‌کنند که اختلافشان را با گفتگو رفع کنند. در این گفتگو آن‌ها تلاش می‌کنند که با ''استدلال'' در چارچوب سیاست‌های ویکی‌پدیا و با استفاده از منابع و عقل سلیم همدیگر را قانع کنند؛ گاهی نیز راه حل‌های جایگزینی مطرح می‌کنند که می‌تواند طرفین را راضی کند. نتیجه نهایی ممکن است هیچ‌کدام از طرفین را به‌طور کامل راضی نکند اما توسط همه به عنوان یک راه حل منطقی پذیرفته شود. اجماع در ویکی‌پدیا یک روند مداوم است؛ معمولاً بهتر است که راه حلی که بی‌نقص نیست پذیرفته شود تا منجر به بهبود مقطعی محتوا شود، تا این که برای یک راه حل قطعی مبارزه‌ای طولانی صورت بگیرد. به‌طور کلی، کیفیت محتوایی که موضوع جنگ‌های ویرایشی بوده بسیار کمتر از کیفیت محتوایی است که توسط ویرایشگرانی تهیه شده که دید بلندمدت‌تری داشته‌اند.

هر گاه ویرایشگران به‌طور ویژه در حصول اجماع به مشکل برخورده باشند، راه حل‌های مختلفی برایشان وجود دارد (نظیر [[ویکی‌پدیا:نظر سوم|نظر سوم]] و [[ویکی‌کتاب:نظرخواهی|ایجاد نظرخواهی]]) و در شرایط بحرانی‌تر راه حل‌هایی وجود دارند که به صورت قاطعانه منجر به ختم یک اختلاف می‌شوند (نظیر [[ویکی‌پدیا:تابلوی اعلانات مدیران|اقدام مدیران]]، [[ویکی‌پدیا:میانجیگری|میانجیگری]] و [[ویکی‌پدیا:هیئت داوری|داوری]]). توجه داشته باشید که تمرکز مدیران روی اجرای سیاست‌ها و رفتار کاربران است و مدیران در مورد خود محتوا تصمیم قاطعانه نمی‌گیرند. مدیران ممکن است کاربری را به دلایل مختلف (نظیر [[راهنما:واژه‌نامه#جنگ ویرایشی|جنگ ویرایشی]]، استفاده از [[ویکی‌کتاب:حساب زاپاس|حساب زاپاس]] یا عدم رعایت [[w:fa:ویکی‌پدیا:نزاکت|نزاکت]]) قطع دسترسی کنند یا در مورد این که یک ویرایش را می‌توان بر اساس سیاست‌ها نگاه داشت یا نه، تصمیم بگیرند اما معمولاً از این حدود گذر نمی‌کنند.

=== اجماع‌آفرینی ===
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:حل اختلاف}}
ویرایشگرانی که رویکردی بی‌طرف، مستقل و مبادی آداب دارند معمولاً از طریق روندهای بالا به اجماع می‌رسند. با این حال گاهی بحث‌ها به بن‌بست می‌رسند به این دلیل که راهی منطقی برای حل اختلاف پیدا نمی‌شود یا به این خاطر که یک یا چند طرف بحث را افرادی تشکیل می‌دهند که احساساتی شده‌اند و برایشان ''برنده شدن'' در بحث تبدیل به یک اولویت شده است. آنچه در ادامه آمده پیشنهادهایی برای حل اختلافات پیچیده با کمک پروسه‌های رسمی و غیررسمی مختلف است.

==== در صفحه‌های بحث ====
در بررسی حصول اجماع، کیفیت نظرات، این که از کجا نشئت گرفته‌اند، استدلال مخالفان، و سیاست‌ها و رهنمودهای موجود را در نظر بگیرید. کیفیت یک دیدگاه اهمیت بیشتری دارد تا این که آیا این دیدگاه نظر یک اکثریت است یا اقلیت. استدلالی مثل «من دوست ندارم» یا «من دوست دارم» معمولاً فاقد هر گونه بار اجماعی است.

گفتگو در صفحهٔ بحث کتاب‌ها (ایبوک‌ها) را محدود کنید به بحث راجع به منابع، تمرکز مقاله، و سیاست‌ها. اگر ویرایشی به چالش کشیده شده، یا محتمل است که به چالش کشیده شود، کاربران باید از صفحهٔ بحث برای توضیح آنچه تغییر داده‌اند استفاده کنند، و مشخص کنند چگونه این تغییر باعث بهبود مقاله (و در حالت کلی باعث بهبود کتاب) می‌شود. اگر پاسخی به این بحث داده نشد می‌توان فرض کرد که مورد توافق بوده است. ویرایشگرانی که صفحهٔ بحث را نادیده می‌گیرند و به ویرایش و واگردانی در خود مقاله ادامه می‌دهند ممکن است [[ویکی‌کتاب:ویرایش اخلالگرانه|اخلالگر]] دانسته شوند و دسترسی‌شان بسته شود. صرف این که کاربران به بحثی که قبلاً در آن شرکت کرده‌اند دیگر پاسخی نمی‌دهند نشانهٔ حصول اجماع نیست.

هدف از اجماع‌یابی آن است که اختلافات رفع شود به شکلی که اهداف و سیاست‌های ویکی‌کتاب رعایت شده باشد اما همزمان کمترین تعداد کاربران ناراحت باشند. از همین رو یک مذاکره با کفایت بیشتر ممکن است به یک اجماع موفق برسد تا بحثی که در آن نزاکت رعایت نمی‌شود.

==== با مشورت گرفتن از دیگران ====
اگر گفتگو در صفحهٔ بحث نتیجه‌بخش نبود {{---}} مثلاً وقتی که دو ویرایشگر (یا دو گروه از ویرایشگران) به هیچ وجه دیدگاه مشابهی راجع به یک موضوع ندارند {{---}} ویکی‌پدیا راه‌های تثبیت‌شدهٔ دیگری دارد که به کمک آن می‌توان از دیگران درخواست کرد اظهار نظر کنند. این روش‌ها معمولاً برای رفع اختلافات ساده‌ای که در کمال حسن نیت رخ می‌دهند به کار می‌روند، چرا که ویرایشگران غیر درگیر می‌توانند دیدگاهی تازه به بحث وارد کنند یا به ویرایشگران درگیر کمک کنند که راه حلی بینابینی را (که خود قادر به کشف آن نبودند) بیابند. مهم‌ترین این روش‌ها عبارتند از:

; [[ویکی‌کتاب:نظر سوم|نظر سوم]]
: از یک نفر سوم که بی‌طرف است درخواست می‌شود که دیدگاهش را (که الزام‌آور نیست) در خصوص موضوع مورد اختلاف بیان کند. این روش مناسب شرایطی است که دقیقاً بین دو ویرایشگر اختلاف وجود دارد.
; [[ویکی‌کتاب:میز تحریر|میز تحریر]]
: برای بحث در مورد صفحه‌های سیاست و رهنمود یا کتاب‌های مختلف مختلف می‌شود از تابلو اعلاناتی که با نام «میز تحریر» شناخته می‌شوند استفاده کرد. بهتر است که پیامی که در میز تحریر مطرح می‌شود بی‌طرفانه باشد و از دیگران دعوت کند که در بحثی که در مورد یک اختلاف است شرکت کنند. هدف آن است که موضوع مورد اختلاف، در کانون توجه کاربران بیشتری که ممکن است نظراتی ارزشمند دارند قرار بگیرد.
; میانجیگری
: اگر اختلاف بین چندین کاربر رخ داده است یا موضوع اختلاف پیچیده است، روش‌های بالا ممکن است کافی نباشند چرا که حل اختلاف نیاز به صرف زمان بیشتری دارد. در این شرایط درخواست میانجی‌گری می‌تواند رویکرد مناسبی باشد. میانجی‌گران کاربرانی هستند که سابقهٔ موفقی در حل اختلافات در ویکی دارند.
; [[ویکی‌کتاب:نظرخواهی]]
: ایجاد یک نظرخواهی می‌تواند کمک کند تا تعداد بیشتری از کاربران در مورد یک موضوع اظهار نظر کنند. 

در بسیاری از موارد بالا، بحث ممکن است به یکی از اشکال [[ویکی‌پدیا:رأی‌گیری جایگزین بحث نیست|رأی‌گیری]] مبدل شود؛ باید توجه کرد که اجماع بر اساس کیفیت آرای (و نه صرفاً بر اساس تعداد حامیان یک دیدگاه) تعیین می‌شود، لذا در چنین شرایطی، استفاده از آرای موافق و مخالف صرفاً باید برای ساختارمند کردن بحث باشد و نتیجهٔ نهایی نباید از شمردن آرا به‌طور صرف حاصل گردد. نظراتی که به‌طور مشخص به سیاست‌ها و رهنمودهای ویکی‌پدیا استناد کنند، وزن بیشتری می‌گیرند.

==== با مداخله مدیران و اجتماع ویکی‌پدیا ====
در برخی موارد، اختلافات صرفاً راجع به محتوا نیستند بلکه منعکس‌کنندهٔ اختلافات شخصی یا اختلاف در ایدئولوژی افراد هستند؛ در چنین شرایطی ممکن است نیاز به مداخلهٔ مدیران یا کل اجتماع ویکی‌پدیا باشد. مدیران راجع به محتوا تعیین تکلیف نمی‌کنند، اما ممکن است که برای اعمال سیاست‌ها مداخله کنند یا برای یک یا چند نفر از ویرایشگران به خاطر رفتار اخلالگرانه یا خارج از نزاکت، قطع دسترسی اعمال کنند. اگر چه بسیاری از مدیران صفحه‌های مختلف را پیگیری می‌کنند و خود به خود در چنین شرایطی اقدام می‌کنند، اما راه‌های مختلفی هم برای جلب توجه مدیران به بحث‌ها وجود دارد:

; [[ویکی‌کتاب:میز تحریر|میز تحریر]]
: بسیاری از مدیران، قهوه‌خانه‌ها را پیگیری می‌کنند و اگر بحثی در آنجا آغاز شود، یا پیوندی به بحث در میز تحریر قرار داده شود، متوجه آن خواهند شد.
; [[ویکی‌کتاب:تابلوی اعلانات مدیران|تابلوی اعلانات مدیران]]
: این تابلوی اعلانات بسیار شلوغ است در نتیجه از آن فقط در موارد ضروری استفاده کنید: فقط برای بحث‌هایی که واقعاً نیاز به توجه فوری مدیران دارند از این تابلوی اعلانات بهره ببرید.

==== مخاطرات و اشتباهات اجماع‌آفرینی ====
هنگامی که کاربران سعی می‌کنند اجماع ایجاد کنند ارتکاب این اشباهات رایج است:
{{میانبر|وپ:اجماع درون ویکی}}
* {{لنگر|اجماع درون ویکی}} '''مباحثات برون ویکی.''' اجماع از طریق ویرایش در بحث‌های درون ویکی حاصل می‌شود. بحث‌ها در جاهای دیگر لحاظ نمی‌شود. در برخی موارد، این ارتباطات خارج از ویکی ممکن است شک و بی اطمینانی ایجاد کند.
* '''[[w:fa:ویکی‌پدیا:جارزنی|جارزنی]] و سوء استفاده از [[ویکی‌کتاب:حساب زاپاس|حساب‌های زاپاس و همزاد]].''' هرگونه تلاش برای جمع‌آوری شرکت کنندگان به یک بحث در جامعه که منجر به جهت‌گیری بحث شود غیرقابل قبول است. با این که [[w:fa:ویکی‌پدیا:جارزنی|اشکالی ندارد]] {{---}} و حتی تشویق می‌شود {{---}} که برای به دست آوردن نقطه نظرات و استدلال‌های جدید افراد به بحث دعوت شوند، [[w:fa:ویکی‌پدیا:جارزنی|قابل قبول نیست]] که فقط افرادی دعوت شوند که نسبت به یک دیدگاه خاص نظر موافق دارند، یا افراد به نحوی دعوت شوند که نظر دعوت‌کننده را در آن خصوص تقویت کند. استفاده از حساب‌های جایگزین (زاپاس) برای اثرگذاری بر اجماع مطلقاً ممنوع است. پیام‌های بیطرفانهٔ آموزنده به تابلوهای اعلانات، ویکی پروژه‌ها یا کاربران ویکی‌کتاب مجاز است؛ ولی اقداماتی که می‌تواند به طرز معقولی به عنوان تلاش برای ''پر کردن صندوق رأی'' تعبیر شود یا به هر نحو فرایند اجماع آفرینی را تضعیف کند ویرایش اخلالگرانه تلقی می‌شود.

== اجماع تغییرپذیر است ==
{{shortcut|وک:اتا|وک:اجماع تغییرپذیر است}}
وقتی بر سر موضوعی اجماع شد، این توافق غیرقابل تغییر نیست. تغییر اجماع به خصوص در شرایطی رخ می‌دهد که یک وضعیتِ از قبل پیش‌بینی نشده رخ بدهد یا دیدگاه جدیدی که قبلاً مطرح نشده بود طرح بشود. با این حال باید توجه داشت که درخواست تغییر در اجماعی که به تازگی حاصل شده، می‌تواند اخلالگرانه تلقی شود.

ویرایشگران می‌توانند درخواست تغییر اجماع را از طریق [[#اجماع از طریق ویرایش|ویرایش محتوا]] یا [[#اجماع از طریق بحث|گفتگو در صفحهٔ بحث]] مطرح کنند، اما هر گاه ویرایشگران بدانند که اجماعی که تغییرش را پیشنهاد می‌کنند از طریق گفتگو حاصل می‌شود، تغییر را هم می‌بایست از طریق گفتگو پیشنهاد کنند. اگر تغییری از طریق ویرایش محتوا پیشنهاد شده، در زمان واگردانی آن نباید از خلاصه ویرایش‌های مختصری نظیر «مخالف اجماع فعلی» استفاده شود، چرا که این روش به کاربری که تغییر را پیشنهاد کرده راهنمایی کافی در مورد قدم بعدی ارائه نمی‌کند؛ ذکر دست کم یک پیوند به گفتگوی قبلی که منجر به اجماع شده بود، می‌تواند مفید باشد.
== تشخیص اجماع ==
اجماع به این معنی نیست که همه با نتیجهٔ بحث موافقند؛ معنای آن این است که همه حاضر به استوار شدن آن نتیجه هستند. تشخیص اجماع بر اساس کیفیت (و نه کمیت) آرا و نظراتی که طرفین طرح کرده‌اند، صورت می‌گیرد و در چارچوب سیاست‌های ویکی‌کتاب ارزیابی می‌شود.

[[رده:راهنما]]</text>
      <sha1>ad7y4u1oexcp50ho9kn9mpbvv08dtcm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135158</id>
      <parentid>135157</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T07:42:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* با مشورت گرفتن از دیگران */</comment>
      <origin>135158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21769" sha1="lxmn0b4keufchstj31okg7kirs9qohm" xml:space="preserve">{{فهرست سیاست‌ها}}
{{این سیاست در یک نگاه|'''اجماع''' مبنای اصلی تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب است و نتیجهٔ برطرف کردن نگرانی‌های کاربران از طریق سازش و مدارا در چارچوب سیاست‌های ویکی‌کتاب می‌باشد.}}
'''اجماع''' اشاره دارد به روش اصلی تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب. اجماع به عنوان بهترین روش برای رسیدن اهداف اصلی ویکی‌کتاب مورد قبول قرار گرفته است. در ویکی‌کتاب، اجماع به معنی توافق صددرصدی نیست (چرا که اگر چه چنین توافقی ایدئال است اما اغلب قابل دستیابی نیست)؛ همچنین، اجماع نتیجهٔ رأی‌گیری نیست. تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب با در نظر گرفتن نگرانی‌های کاربران مختلف و تلاش برای رفع آن‌ها در چارچوب [[ویکی‌کتاب:سیاست‌ها و رهنمودها|سیاست‌ها و رهنمودها]]ی ویکی‌کتاب صورت می‌پذیرد.

این رهنمود توضیح می‌دهد که اجماع چگونه درک می‌شود، چگونه می‌توان از حصول اجماع اطمینان حاصل کرد (و اگر اجماع حاصل نشد چه باید کرد) و مواردی را که از اجماع‌یابی مستثنی هستند، نیز شرح می‌دهد.
== حصول اجماع ==
کاربران (نویسندگان، ویراستاران و خوانندگان) ویکی‌کتاب معمولاً به‌طور طبیعی به اجماع می‌رسند. وقتی یکی از آن‌ها صفحه‌ای را تغییر می‌دهد، دیگران آن را می‌خوانند و تصمیم می‌گیرند که آیا نیاز به تغییر بیشتری هست یا نه. اگر بین ویرایشگران در خصوص تغییر اتفاق نظر وجود نداشته باشد، در [[راهنما:صفحه بحث|صفحه بحث]] مربوط با هم گفتگو می‌کنند تا به اجماع برسند.

نتیجه‌ای که از اجماع به دست آید، تمام نگرانی‌هایی که مورد بحث بوده‌اند را مد نظر قرار داده است. در بهترین حالت این نتیجه هیچ مخالفی ندارد، اما اغلب پیش می‌آید که نتیجه‌ای که بیشترین توافق روی آن باشد را از بین نتایج ممکن انتخاب کنیم. اگر توافق عمده‌ای به دست نیاید، پروسهٔ اجماع‌یابی شامل تغییر پیشنهادها خواهد بود به شکلی که نظر موافقان را تغییر ندهد اما نظر مخالفان را بتواند جلب کند.

=== اجماع از طریق ویرایش ===
{{میانبر|وک:اجماع از طریق ویرایش|وک:اجماع ضمنی}}
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:سیاست ویرایش|ویکی‌کتاب:جسور باشید}}
اجماع در ویکی‌کتاب معمولاً پروسه‌ای نامحسوس (پنهانی) است. هر ویرایشی مورد اجماع فرض می‌شود، مگر اینکه خلافش از طریق بروز مناقشه یا برگرداندن ثابت شود. هر وقت ویرایشگر دیگری ویرایش پیشین را تغییر دهد، آنگاه ویرایش جدید مورد اجماع فرض می‌شود مگر اینکه مورد مناقشه قرار گیرد. با این حال چون اینجا ویکی‌کتاب است، نظر نویسنده اصلی هر کتاب مهمتر است.

تمام ویرایش‌ها (به جز آن‌هایی که دلیل واضحی دارند) باید با کمک [[راهنما:واژه‌نامه#خلاصه ویرایش|خلاصه ویرایش]] واضح توضیح داده شوند یا در صفحهٔ بحث مقاله بحث شوند. توضیحات قوی و مستدل نشان می‌دهند که در ویرایش‌های بعدی چه چیزهایی باید اصلاح شوند تا اجماع حاصل شود. ارائهٔ توضیح به خصوص در زمان برگرداندن ویرایش‌هایی دارای [[ویکی‌کتاب:فرض حسن نیت|حسن نیت]] یک کاربر دیگر اهمیت دوچندان دارد.

[[ویکی‌کتاب:جسور باشید|جسور باشید]]، اما بی‌پروا نه. تغییرات چه از طریق ویرایش حاصل شوند و چه از مسیر بحث، از راه همکاری و اجماع است که بیشترین پیشرفت عاید کتابخانه می‌شود، نه با نبرد و یکدندگی. برگرداندن‌های مکرر در تضاد با سیاست‌های [[راهنما:واژه‌نامه#جنگ ویرایشی|جنگ ویرایشی]] در ویکی‌کتاب است. خلاصه ویرایش چیز مفیدی‌ست، ولی از آن برای ادامهٔ بحث در برگردان‌های متوالی استفاده نکنید. چنین کاری مصداقی از جنگ ویرایشی است و ممکن است منجر به قطع دسترسی شما شود.

=== اجماع از طریق بحث ===
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:چرخه ویرایش جسورانه، واگردانی، بحث}}
اگر ویرایش محتوا به تنهایی نتواند به اجماع منتهی شود، آنگاه پروسهٔ اجماع‌یابی علنی‌تر می‌شود: کاربران در [[راهنما:صفحه بحث|صفحه بحث]] به گفتگو می‌پردازند و تلاش می‌کنند که اختلافشان را با گفتگو رفع کنند. در این گفتگو آن‌ها تلاش می‌کنند که با ''استدلال'' در چارچوب سیاست‌های ویکی‌پدیا و با استفاده از منابع و عقل سلیم همدیگر را قانع کنند؛ گاهی نیز راه حل‌های جایگزینی مطرح می‌کنند که می‌تواند طرفین را راضی کند. نتیجه نهایی ممکن است هیچ‌کدام از طرفین را به‌طور کامل راضی نکند اما توسط همه به عنوان یک راه حل منطقی پذیرفته شود. اجماع در ویکی‌پدیا یک روند مداوم است؛ معمولاً بهتر است که راه حلی که بی‌نقص نیست پذیرفته شود تا منجر به بهبود مقطعی محتوا شود، تا این که برای یک راه حل قطعی مبارزه‌ای طولانی صورت بگیرد. به‌طور کلی، کیفیت محتوایی که موضوع جنگ‌های ویرایشی بوده بسیار کمتر از کیفیت محتوایی است که توسط ویرایشگرانی تهیه شده که دید بلندمدت‌تری داشته‌اند.

هر گاه ویرایشگران به‌طور ویژه در حصول اجماع به مشکل برخورده باشند، راه حل‌های مختلفی برایشان وجود دارد (نظیر [[ویکی‌پدیا:نظر سوم|نظر سوم]] و [[ویکی‌کتاب:نظرخواهی|ایجاد نظرخواهی]]) و در شرایط بحرانی‌تر راه حل‌هایی وجود دارند که به صورت قاطعانه منجر به ختم یک اختلاف می‌شوند (نظیر [[ویکی‌پدیا:تابلوی اعلانات مدیران|اقدام مدیران]]، [[ویکی‌پدیا:میانجیگری|میانجیگری]] و [[ویکی‌پدیا:هیئت داوری|داوری]]). توجه داشته باشید که تمرکز مدیران روی اجرای سیاست‌ها و رفتار کاربران است و مدیران در مورد خود محتوا تصمیم قاطعانه نمی‌گیرند. مدیران ممکن است کاربری را به دلایل مختلف (نظیر [[راهنما:واژه‌نامه#جنگ ویرایشی|جنگ ویرایشی]]، استفاده از [[ویکی‌کتاب:حساب زاپاس|حساب زاپاس]] یا عدم رعایت [[w:fa:ویکی‌پدیا:نزاکت|نزاکت]]) قطع دسترسی کنند یا در مورد این که یک ویرایش را می‌توان بر اساس سیاست‌ها نگاه داشت یا نه، تصمیم بگیرند اما معمولاً از این حدود گذر نمی‌کنند.

=== اجماع‌آفرینی ===
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:حل اختلاف}}
ویرایشگرانی که رویکردی بی‌طرف، مستقل و مبادی آداب دارند معمولاً از طریق روندهای بالا به اجماع می‌رسند. با این حال گاهی بحث‌ها به بن‌بست می‌رسند به این دلیل که راهی منطقی برای حل اختلاف پیدا نمی‌شود یا به این خاطر که یک یا چند طرف بحث را افرادی تشکیل می‌دهند که احساساتی شده‌اند و برایشان ''برنده شدن'' در بحث تبدیل به یک اولویت شده است. آنچه در ادامه آمده پیشنهادهایی برای حل اختلافات پیچیده با کمک پروسه‌های رسمی و غیررسمی مختلف است.

==== در صفحه‌های بحث ====
در بررسی حصول اجماع، کیفیت نظرات، این که از کجا نشئت گرفته‌اند، استدلال مخالفان، و سیاست‌ها و رهنمودهای موجود را در نظر بگیرید. کیفیت یک دیدگاه اهمیت بیشتری دارد تا این که آیا این دیدگاه نظر یک اکثریت است یا اقلیت. استدلالی مثل «من دوست ندارم» یا «من دوست دارم» معمولاً فاقد هر گونه بار اجماعی است.

گفتگو در صفحهٔ بحث کتاب‌ها (ایبوک‌ها) را محدود کنید به بحث راجع به منابع، تمرکز مقاله، و سیاست‌ها. اگر ویرایشی به چالش کشیده شده، یا محتمل است که به چالش کشیده شود، کاربران باید از صفحهٔ بحث برای توضیح آنچه تغییر داده‌اند استفاده کنند، و مشخص کنند چگونه این تغییر باعث بهبود مقاله (و در حالت کلی باعث بهبود کتاب) می‌شود. اگر پاسخی به این بحث داده نشد می‌توان فرض کرد که مورد توافق بوده است. ویرایشگرانی که صفحهٔ بحث را نادیده می‌گیرند و به ویرایش و واگردانی در خود مقاله ادامه می‌دهند ممکن است [[ویکی‌کتاب:ویرایش اخلالگرانه|اخلالگر]] دانسته شوند و دسترسی‌شان بسته شود. صرف این که کاربران به بحثی که قبلاً در آن شرکت کرده‌اند دیگر پاسخی نمی‌دهند نشانهٔ حصول اجماع نیست.

هدف از اجماع‌یابی آن است که اختلافات رفع شود به شکلی که اهداف و سیاست‌های ویکی‌کتاب رعایت شده باشد اما همزمان کمترین تعداد کاربران ناراحت باشند. از همین رو یک مذاکره با کفایت بیشتر ممکن است به یک اجماع موفق برسد تا بحثی که در آن نزاکت رعایت نمی‌شود.

==== با مشورت گرفتن از دیگران ====
اگر گفتگو در صفحهٔ بحث نتیجه‌بخش نبود {{---}} مثلاً وقتی که دو ویرایشگر (یا دو گروه از ویرایشگران) به هیچ وجه دیدگاه مشابهی راجع به یک موضوع ندارند {{---}} ویکی‌پدیا راه‌های تثبیت‌شدهٔ دیگری دارد که به کمک آن می‌توان از دیگران درخواست کرد اظهار نظر کنند. این روش‌ها معمولاً برای رفع اختلافات ساده‌ای که در کمال حسن نیت رخ می‌دهند به کار می‌روند، چرا که ویرایشگران غیر درگیر می‌توانند دیدگاهی تازه به بحث وارد کنند یا به ویرایشگران درگیر کمک کنند که راه حلی بینابینی را (که خود قادر به کشف آن نبودند) بیابند. مهم‌ترین این روش‌ها عبارتند از:

; [[ویکی‌کتاب:نظر سوم|نظر سوم]]
: از یک نفر سوم که بی‌طرف است درخواست می‌شود که دیدگاهش را (که الزام‌آور نیست) در خصوص موضوع مورد اختلاف بیان کند. این روش مناسب شرایطی است که دقیقاً بین دو ویرایشگر اختلاف وجود دارد.
; [[ویکی‌کتاب:میز تحریر|میز تحریر]]
: برای بحث در مورد صفحه‌های سیاست و رهنمود یا کتاب‌های مختلف مختلف می‌شود از تابلو اعلاناتی که با نام «میز تحریر» شناخته می‌شوند استفاده کرد. بهتر است که پیامی که در میز تحریر مطرح می‌شود بی‌طرفانه باشد و از دیگران دعوت کند که در بحثی که در مورد یک اختلاف است شرکت کنند. هدف آن است که موضوع مورد اختلاف، در کانون توجه کاربران بیشتری که ممکن است نظراتی ارزشمند دارند قرار بگیرد.
; میانجیگری
: اگر اختلاف بین چندین کاربر رخ داده است یا موضوع اختلاف پیچیده است، روش‌های بالا ممکن است کافی نباشند چرا که حل اختلاف نیاز به صرف زمان بیشتری دارد. در این شرایط درخواست میانجی‌گری می‌تواند رویکرد مناسبی باشد. میانجی‌گران کاربرانی هستند که سابقهٔ موفقی در حل اختلافات در ویکی دارند.
; [[ویکی‌کتاب:نظرخواهی]]
: ایجاد یک نظرخواهی می‌تواند کمک کند تا تعداد بیشتری از کاربران در مورد یک موضوع اظهار نظر کنند. 

در بسیاری از موارد بالا، بحث ممکن است به یکی از اشکال [[ویکی‌کتاب:رأی‌گیری جایگزین بحث نیست|رأی‌گیری]] مبدل شود؛ باید توجه کرد که اجماع بر اساس کیفیت آرای (و نه صرفاً بر اساس تعداد حامیان یک دیدگاه) تعیین می‌شود، لذا در چنین شرایطی، استفاده از آرای موافق و مخالف صرفاً باید برای ساختارمند کردن بحث باشد و نتیجهٔ نهایی نباید از شمردن آرا به‌طور صرف حاصل گردد. نظراتی که به‌طور مشخص به سیاست‌ها و رهنمودهای ویکی‌پدیا استناد کنند، وزن بیشتری می‌گیرند.

==== با مداخله مدیران و اجتماع ویکی‌پدیا ====
در برخی موارد، اختلافات صرفاً راجع به محتوا نیستند بلکه منعکس‌کنندهٔ اختلافات شخصی یا اختلاف در ایدئولوژی افراد هستند؛ در چنین شرایطی ممکن است نیاز به مداخلهٔ مدیران یا کل اجتماع ویکی‌پدیا باشد. مدیران راجع به محتوا تعیین تکلیف نمی‌کنند، اما ممکن است که برای اعمال سیاست‌ها مداخله کنند یا برای یک یا چند نفر از ویرایشگران به خاطر رفتار اخلالگرانه یا خارج از نزاکت، قطع دسترسی اعمال کنند. اگر چه بسیاری از مدیران صفحه‌های مختلف را پیگیری می‌کنند و خود به خود در چنین شرایطی اقدام می‌کنند، اما راه‌های مختلفی هم برای جلب توجه مدیران به بحث‌ها وجود دارد:

; [[ویکی‌کتاب:میز تحریر|میز تحریر]]
: بسیاری از مدیران، قهوه‌خانه‌ها را پیگیری می‌کنند و اگر بحثی در آنجا آغاز شود، یا پیوندی به بحث در میز تحریر قرار داده شود، متوجه آن خواهند شد.
; [[ویکی‌کتاب:تابلوی اعلانات مدیران|تابلوی اعلانات مدیران]]
: این تابلوی اعلانات بسیار شلوغ است در نتیجه از آن فقط در موارد ضروری استفاده کنید: فقط برای بحث‌هایی که واقعاً نیاز به توجه فوری مدیران دارند از این تابلوی اعلانات بهره ببرید.

==== مخاطرات و اشتباهات اجماع‌آفرینی ====
هنگامی که کاربران سعی می‌کنند اجماع ایجاد کنند ارتکاب این اشباهات رایج است:
{{میانبر|وپ:اجماع درون ویکی}}
* {{لنگر|اجماع درون ویکی}} '''مباحثات برون ویکی.''' اجماع از طریق ویرایش در بحث‌های درون ویکی حاصل می‌شود. بحث‌ها در جاهای دیگر لحاظ نمی‌شود. در برخی موارد، این ارتباطات خارج از ویکی ممکن است شک و بی اطمینانی ایجاد کند.
* '''[[w:fa:ویکی‌پدیا:جارزنی|جارزنی]] و سوء استفاده از [[ویکی‌کتاب:حساب زاپاس|حساب‌های زاپاس و همزاد]].''' هرگونه تلاش برای جمع‌آوری شرکت کنندگان به یک بحث در جامعه که منجر به جهت‌گیری بحث شود غیرقابل قبول است. با این که [[w:fa:ویکی‌پدیا:جارزنی|اشکالی ندارد]] {{---}} و حتی تشویق می‌شود {{---}} که برای به دست آوردن نقطه نظرات و استدلال‌های جدید افراد به بحث دعوت شوند، [[w:fa:ویکی‌پدیا:جارزنی|قابل قبول نیست]] که فقط افرادی دعوت شوند که نسبت به یک دیدگاه خاص نظر موافق دارند، یا افراد به نحوی دعوت شوند که نظر دعوت‌کننده را در آن خصوص تقویت کند. استفاده از حساب‌های جایگزین (زاپاس) برای اثرگذاری بر اجماع مطلقاً ممنوع است. پیام‌های بیطرفانهٔ آموزنده به تابلوهای اعلانات، ویکی پروژه‌ها یا کاربران ویکی‌کتاب مجاز است؛ ولی اقداماتی که می‌تواند به طرز معقولی به عنوان تلاش برای ''پر کردن صندوق رأی'' تعبیر شود یا به هر نحو فرایند اجماع آفرینی را تضعیف کند ویرایش اخلالگرانه تلقی می‌شود.

== اجماع تغییرپذیر است ==
{{shortcut|وک:اتا|وک:اجماع تغییرپذیر است}}
وقتی بر سر موضوعی اجماع شد، این توافق غیرقابل تغییر نیست. تغییر اجماع به خصوص در شرایطی رخ می‌دهد که یک وضعیتِ از قبل پیش‌بینی نشده رخ بدهد یا دیدگاه جدیدی که قبلاً مطرح نشده بود طرح بشود. با این حال باید توجه داشت که درخواست تغییر در اجماعی که به تازگی حاصل شده، می‌تواند اخلالگرانه تلقی شود.

ویرایشگران می‌توانند درخواست تغییر اجماع را از طریق [[#اجماع از طریق ویرایش|ویرایش محتوا]] یا [[#اجماع از طریق بحث|گفتگو در صفحهٔ بحث]] مطرح کنند، اما هر گاه ویرایشگران بدانند که اجماعی که تغییرش را پیشنهاد می‌کنند از طریق گفتگو حاصل می‌شود، تغییر را هم می‌بایست از طریق گفتگو پیشنهاد کنند. اگر تغییری از طریق ویرایش محتوا پیشنهاد شده، در زمان واگردانی آن نباید از خلاصه ویرایش‌های مختصری نظیر «مخالف اجماع فعلی» استفاده شود، چرا که این روش به کاربری که تغییر را پیشنهاد کرده راهنمایی کافی در مورد قدم بعدی ارائه نمی‌کند؛ ذکر دست کم یک پیوند به گفتگوی قبلی که منجر به اجماع شده بود، می‌تواند مفید باشد.
== تشخیص اجماع ==
اجماع به این معنی نیست که همه با نتیجهٔ بحث موافقند؛ معنای آن این است که همه حاضر به استوار شدن آن نتیجه هستند. تشخیص اجماع بر اساس کیفیت (و نه کمیت) آرا و نظراتی که طرفین طرح کرده‌اند، صورت می‌گیرد و در چارچوب سیاست‌های ویکی‌کتاب ارزیابی می‌شود.

[[رده:راهنما]]</text>
      <sha1>lxmn0b4keufchstj31okg7kirs9qohm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>الگو:این سیاست در یک نگاه</title>
    <ns>10</ns>
    <id>42116</id>
    <redirect title="الگو:چکیده" />
    <revision>
      <id>135136</id>
      <timestamp>2026-09-23T06:32:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>تغییرمسیر به [[الگو:چکیده]]</comment>
      <origin>135136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="rz8ji2m9myuxuzqr7d7hh9la2ai6l8p" xml:space="preserve">#تغییر_مسیر [[الگو:چکیده]]</text>
      <sha1>rz8ji2m9myuxuzqr7d7hh9la2ai6l8p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>الگو:Long dash</title>
    <ns>10</ns>
    <id>42117</id>
    <revision>
      <id>135146</id>
      <timestamp>2026-09-23T07:07:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «&amp;nbsp;&lt;span style=&quot;letter-spacing:-.25em;&quot;&gt;———&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;noinclude&gt;  {{توضیحات}} &lt;!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! --&gt; &lt;/noinclude&gt;» ایجاد کرد</comment>
      <origin>135146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="179" sha1="6mojmgjv0ntsh6u5fhai0yehs7n2h5s" xml:space="preserve">&amp;nbsp;&lt;span style=&quot;letter-spacing:-.25em;&quot;&gt;———&lt;/span&gt;&amp;nbsp;&lt;noinclude&gt;

{{توضیحات}}
&lt;!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! --&gt;
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6mojmgjv0ntsh6u5fhai0yehs7n2h5s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>الگو:---</title>
    <ns>10</ns>
    <id>42118</id>
    <redirect title="الگو:Long dash" />
    <revision>
      <id>135147</id>
      <timestamp>2026-09-23T07:07:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>تغییرمسیر به [[الگو:Long dash]]</comment>
      <origin>135147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="8o2ubfn7nyqzhzx56vhmabmeuyely9c" xml:space="preserve">#تغییر_مسیر [[الگو:Long dash]]</text>
      <sha1>8o2ubfn7nyqzhzx56vhmabmeuyely9c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>الگو:لنگر</title>
    <ns>10</ns>
    <id>42119</id>
    <revision>
      <id>135149</id>
      <timestamp>2026-09-23T07:13:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «{{&lt;includeonly&gt;safesubst:&lt;/includeonly&gt;#invoke:anchor|main}}&lt;noinclude&gt; {{توضیحات}}&lt;!-- خواهشمند است رده‌ها و توضیحات را به زیرصفحهٔ /توضیحات و میان‌ویکی‌ها را به ویکی‌داده بیافزایید. --&gt; &lt;/noinclude&gt;» ایجاد کرد</comment>
      <origin>135149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="290" sha1="k7sil1jngwzxc34xpj28pc4t3n1fzr6" xml:space="preserve">{{&lt;includeonly&gt;safesubst:&lt;/includeonly&gt;#invoke:anchor|main}}&lt;noinclude&gt;
{{توضیحات}}&lt;!-- خواهشمند است رده‌ها و توضیحات را به زیرصفحهٔ /توضیحات و میان‌ویکی‌ها را به ویکی‌داده بیافزایید. --&gt;
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k7sil1jngwzxc34xpj28pc4t3n1fzr6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ویکی‌کتاب:رأی‌گیری جایگزین بحث نیست</title>
    <ns>4</ns>
    <id>42120</id>
    <revision>
      <id>135159</id>
      <timestamp>2026-09-23T07:55:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «{{مکمل|میانبر=وک:رأی|صفحه=وک:اجماع}} '''رأی‌گیری جایگزین بحث نیست.''' [[m:Don't vote on everything|برای هر چیز رأی‌گیری نکنید]] و حتی اگر می‌توانید، برای هیچ‌چیز رأی‌گیری نکنید.  رأی‌گیری به خودی خود بد نیست، اما هنگامی که می‌خواهید چکیدهٔ فکر و نظری را در ی...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>135159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10137" sha1="br5l1veoiy00g1rzpqagpcxkxzd94cs" xml:space="preserve">{{مکمل|میانبر=وک:رأی|صفحه=وک:اجماع}}
'''رأی‌گیری جایگزین بحث نیست.''' [[m:Don't vote on everything|برای هر چیز رأی‌گیری نکنید]] و حتی اگر می‌توانید، برای هیچ‌چیز رأی‌گیری نکنید.

رأی‌گیری به خودی خود بد نیست، اما هنگامی که می‌خواهید چکیدهٔ فکر و نظری را در یک کلمه بگنجانید، سرسری گذشتن از قضیه و سهل‌انگاری‌های تفرقه‌انداز رخ می‌دهد. مانند اینکه بخواهید فکر و نظری را در یک ''بله'' یا ''خیر'' بگنجانید.

== رأی‌گیری به طور کل ایدهٔ بدی است ==

=== رأی‌گیری اجماع را سُست می‌کند ===
داشتن گزینهٔ به پایان رساندن مشاجره از طریق رأی‌گیری، به جای بررسی دقیق، تشریح، و سرانجام تلفیق استدلال‌های هر یک از طرفهای بحث، پیشرفت بحث و تبادل نظر را که ویکی اجازه داده از بین می‌برد. [[وک:نیست|ویکی‌کتاب دموکراسی نیست]]. این یک نقطهٔ قوت است و نه ضعف. منطق یکی از مهمترین عناصر متمایز کنندهٔ ویکی‌کتاب است. هنگامیکه برگزاری رأی‌گیری بسیار آسانتر از کمک به یکدیگر برای رسیدن به یک نقطهٔ توافق دوسویه است، اما تقریباً هیچگاه راه بهتر و مناسبی نیست.

رأی‌گیری جامعه را با عدم برقراری بحث در تفرقه نگه می‌دارد؛ مشارکت‌کنندگان با رأی‌دهندگان دیگر تبادلی ندارند، اما در موارد انحصاری یک جبهه را انتخاب می‌کنند. رسیدن به اجماع نیاز به بیان یک نظر در شکلی به غیر از گزینه‌های مشخص و گسسته دارد، شرح دلایل، اشاره به نکاتی که دیگران گفته‌اند دارد تا به یک راه‌حل مورد توافق دو سویه دست بیابیم. هیچکس نمی‌تواند به شکایاتی که بیان نشده‌اند، و نکاتی که در بحث نیامده، اشاره کند.

بله، رسیدن به اجماع بسیار سخت‌تر از برقرار کردن رأی‌گیری است. اما بسیاری چیزها ارزش انجامش را دارد.

=== رأی‌گیری مشوق گروه‌ْفکری است ===
با دیدن اسامی شرکت‌کنندگان در یک رأی‌گیری، مردم تشویق به افزودن نام خود می‌شوند. افزودن نام خود کار ساده‌ای است، به‌ویژه زمانیکه یک سمت به صورت واضح '''برنده''' خواهد بود. رأی‌گیری باعث ایجاد دودستگی و نقاق در بین کاربران می‌شود، حتی برای افرادیکه خیلی مخالف نیستند، یا کسانیکه کاملاً موافقند. بحثهای در جهت رسیدن به اجماع نیاز دارد که مشارکت‌کنندگان دلایل خود را بیان کنند و دلایل افراد دیگر را مطالعه کنند و متوجه شوند، برای دیدن اینکه شرایط به کدام سمت کشیده می‌شود؛ رأی‌گیری یک تصویر ساده‌شدهٔ اشتباه به ما می‌دهد. هیچگاه در نظر نگیرید که ممکن است در جبههٔ مخالف کاربرانی که برایشان احترام قائلید باشید یا اینکه در کنار مخالفانتان قرار بگیرید.

هنگامیکه رأی‌گیری بسیار غیرمتعادل است، افرادیکه در موقعیت ''بازنده'' هستند احساس در حاشیه قرار گرفتن می‌کنند، و افرادیکه در موقعیت ''برنده'' هستند احساس می‌کنند که نتایج رأی‌گیری به آنها این اجازه را می‌دهد که هرکاری که می‌خواهند بدون در نظر گرفتن نظر اقلیت، انجام دهند، در نتیجه هیچ چیز حل نشده‌است.

=== رأی‌گیری منصفانه هم نیست ===

* آوردن افراد خارج از بحث؛ چه کسانی اجتماع را تشکیل می‌دهند؟
* چه افرادی از اجتماع شرکت می‌کنند؟ آیا فقط افرادیکه به رأی‌گیری معتقدند شرکت می‌کنند؟
* چه هنگامی رأی‌گیری به پایان می‌رسد؟
* چه کسی سؤال مورد رأی‌گیری را قالب‌بندی می‌کند؟
* چگونه برای رأی‌گیری سیاست‌گذاری می‌کنیم (به‌ویژه زمانیکه تعداد آنها زیاد باشد)

=== رأی‌گیری گمراه‌کننده و مشوق اغتشاش است ===

همانطور که در بالا گفته شد، رأی‌گیری به خودی خود شیطانی نیست! رأی‌گیریها می‌تواند برای سنجش سریع نظرات به‌کار آید. مسئله اینجاست که افراد نتیجهٔ رأی‌گیری را به عنوان حکمی بر پایهٔ اعداد بدست آمده به حساب آورند، که اینطور نیست. به‌طور واضح گفته شده که ویکی‌پدیا دموکراسی نیست یعنی اینکه «آنچه صحیح است همیشه محبوب نیست، و هرچیز که محبوبیت دارد همیشه صحیح نیست».

همچنین وجود رأی‌گیری به طور ضمنی به ویرایشگران، به‌ویژه تازه‌واردان، نشان می‌دهد که آنچه که مهم است نتیجهٔ آرا است برای همین است که پروسه‌هایی مانند [[ویکی‌کتاب:پیشنهادهای حذف|کتاب‌های نامزد حذف ویکی‌کتاب فارسی]] آنقدر در معرض سوءاستفادهٔ [[وک:زاپاس|حسابهای زاپاس]] است. اعتقاد به اینکه نتیجهٔ رأی‌گیری، و نه نظراتی که پیرامون آن داده می‌شود، در مورد سرنوشت کار تصمیم ساز خواهد بود، چیزی هست که باعث تبدیل شدن به مرور رأی‌گیری‌ها به غولهای بی‌شاخ و دم، که راه هر گزینهٔ دیگری را می‌بندد و گروههای موافق و مخالف را از میان برمی‌دارد و صفحاتی باقی می‌گذارد که در آینده برای افراد خارج از بحث تنها مجموعه‌ای به درد نخور خواهد بود.
رأی‌دهندگان، در صورتیکه آنچه اکثریت عددی آرا نشان داده مخالف آن چیزی بوده که تا به حال وجود داشته، احساس گمراهی می‌کنند. آنها می‌گویند: ''اما در رأی‌گیری موفق شده!'' و درک نمی‌کنند که رأی‌گیری جایگزین اجماع نیست، و ناراحتی قابل درک است و احساس می‌شود که صدایشان به گوش دیگران نرسیده است.

== استفادهٔ صحیح از رأی‌گیری، درصورتی‌که اجتناب‌ناپذیر باشد ==

لازم است اشاره شود که بسیاری رأی‌گیری‌های سرنوشت‌ساز برای جستجوی نظرات ویرایشگران ویکی‌پدیا صورت می‌پذیرد، همچنین پروسهٔ بسیاری از تصمیمات مدیریتی هم بر اساس رأی‌گیری است.

به‌طور کل ویکی‌پدیا ترجیح می‌دهد که موارد تا جاییکه ممکن است در صفحات بحث در میان ویرایشگران به بحث گذاشته شود، به امید اینکه در موارد سخت و منجر به بن‌بست راه‌گشایی در بحث مورد مناقشه ایجاد شود. یک رأی‌گیری مناسب می‌تواند ابزاری ساده برای کمک به رسیدن اجماع باشد، و همانطور که به طور معمول دیده می‌شود به عنوان وسیله‌ای ساده برای نشان دادن، آزمودن و مستند کردن یک سندی که به نظر در مورد آن اجماع حاصل شده به کار می‌رود.

در هر صورت هشداری نیز در این باره لازم است: رأی‌گیری‌ها تنها یک وسیلهٔ ''غیر رسمی'' برای تشویق کاربران به ابراز دیدگاه‌های سنجیده خود است. منظور از رأی‌گیری این نیست که شمارش ساده‌ای از اکثریت آراء انجام بگیرد و بس.
با در نظر گرفتن این جوانب رأی‌گیری‌ها ابزاری مفید برای تشخیص اجماع یا کمکی برای به به‌وجود آوردن اجماع است، اما به خودی خود تنها اطلاعاتی در مورد تفکرات گوناگون ویرایشگران را به ما می‌دهد. پس دارای وزن و اهمیت دیگری نیست.

== مثال‌ها ==
* [[:sv:Wikipedia:Vad ska vara med?|''چه چیزی باید بر روی ویکی‌پدیای سوئدی باشد؟'']] - این صفحه برای رأی‌گیری در مورد اینکه چه چیزهایی از قبیل کتاب‌ها، فیلم‌ها، اشخاص، مدارس و غیره باید بر روی ویکی‌پدیای سوئدی باشد راه افتاد. آن صفحه امروزه صفحه‌ای منسوخ و مورد تنفر بسیاری از افراد است.

== جستارهای وابسته ==

* [[m:Voting is evil|این صفحه بر روی متا]]
[[رده:مدخل‌های واژه‌نامه ویکی‌پدیا]]</text>
      <sha1>br5l1veoiy00g1rzpqagpcxkxzd94cs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>الگو:مکمل</title>
    <ns>10</ns>
    <id>42121</id>
    <revision>
      <id>135160</id>
      <timestamp>2026-09-23T07:56:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «&lt;noinclude&gt;{{pp-vandalism|small=yes}}&lt;/noinclude&gt;{{ombox | type       = notice | text       = &lt;div style=&quot;padding-top: 6px; padding-bottom: 5px;&quot;&gt;'''این یک [[ویکی‌پدیا:فضای نام ویکی‌پدیا#صفحه‌های چگونه انجام دادن و اطلاعات|مکمل توضیحی]] برای {{#اگر:{{{pages|{{{interprets|{{{صفحه|{{{صفحه‌ها|}}}}}}}}}}}}|{{#اگرموجود: {{{pages|{{{interprets...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>135160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1993" sha1="ce7h1tbapz4by9hvi19a9fq2hc5bv3c" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{pp-vandalism|small=yes}}&lt;/noinclude&gt;{{ombox
| type       = notice
| text       = &lt;div style=&quot;padding-top: 6px; padding-bottom: 5px;&quot;&gt;'''این یک [[ویکی‌پدیا:فضای نام ویکی‌پدیا#صفحه‌های چگونه انجام دادن و اطلاعات|مکمل توضیحی]] برای {{#اگر:{{{pages|{{{interprets|{{{صفحه|{{{صفحه‌ها|}}}}}}}}}}}}|{{#اگرموجود: {{{pages|{{{interprets|{{{صفحه|{{{صفحه‌ها|}}}}}}}}}}}}|[[{{{pages|{{{interprets|{{{صفحه|{{{صفحه‌ها}}}}}}}}}}}}]] | {{{pages|{{{interprets|{{{صفحه|{{{صفحه‌ها}}}}}}}}}}}} }} | {{خط|خطا: هیچ صفحه‌ای مشخص نشده}} }}''' است.{{سخ}}&lt;div style=&quot;font-size:90%;&quot;&gt; هدف از این صفحه ارائه اطلاعات تکمیلی در مورد مفاهیم موجود در صفحاتی است که این صفحه به آن‌ها پیوند داده شده است. این صفحه یک [[ویکی‌پدیا:سیاست‌ها و رهنمودها|سیاست یا رهنمود ویکی‌پدیا]] نیست، چرا که [[ویکی‌پدیا:سیاست‌ها و رهنمودها#پیشنهادات|توسط اجتماع ویکی‌پدیا مورد بررسی مفصل قرار نگرفته‌است]].&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
| imageright = {{#اگر:{{{shortcut|{{{میانبر|{{{shortcut1|{{{1|}}}}}}}}}}}} | {{Ombox/shortcut|{{{shortcut|{{{میانبر|{{{shortcut1|{{{1}}}}}}}}}}}}|{{{shortcut2|{{{میانبر۲|{{{2|}}}}}}}}}|{{{shortcut3|{{{میانبر۳|{{{3|}}}}}}}}}|{{{shortcut4|{{{میانبر۴|{{{4|}}}}}}}}} }} }}
}}&lt;includeonly&gt;{{#اگرمساوی:{{فضای‌نام}}|{{فن:4}}|{{{category|{{{رده|
[[رده:صفحات مکمل ویکی‌پدیا]]

}}}}}}}}{{#اگرمساوی:{{فضای‌نام}}|{{فن:2}}|{{{category|{{{رده|
[[رده:انشاهای کاربری]]

}}}}}}}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}&lt;!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! --&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ce7h1tbapz4by9hvi19a9fq2hc5bv3c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135163</id>
      <parentid>135160</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T08:06:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <origin>135163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1872" sha1="da0fw5l1ewn5gwklfe5s9bx1pegv4np" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{pp-vandalism|small=yes}}&lt;/noinclude&gt;{{ombox
| type       = notice
| text       = &lt;div style=&quot;padding-top: 6px; padding-bottom: 5px;&quot;&gt;'''این یک '''مکمل توضیحی''' برای {{#اگر:{{{pages|{{{interprets|{{{صفحه|{{{صفحه‌ها|}}}}}}}}}}}}|{{#اگرموجود: {{{pages|{{{interprets|{{{صفحه|{{{صفحه‌ها|}}}}}}}}}}}}|[[{{{pages|{{{interprets|{{{صفحه|{{{صفحه‌ها}}}}}}}}}}}}]] | {{{pages|{{{interprets|{{{صفحه|{{{صفحه‌ها}}}}}}}}}}}} }} | {{خط|خطا: هیچ صفحه‌ای مشخص نشده}} }}''' است.{{سخ}}&lt;div style=&quot;font-size:90%;&quot;&gt; هدف از این صفحه ارائه اطلاعات تکمیلی در مورد مفاهیم موجود در صفحاتی است که این صفحه به آن‌ها پیوند داده شده است. این صفحه یک [[ویکی‌پدیا:سیاست‌ها و رهنمودها|سیاست یا رهنمود ویکی‌پدیا]] نیست، چرا که [[ویکی‌پدیا:سیاست‌ها و رهنمودها#پیشنهادات|توسط اجتماع ویکی‌پدیا مورد بررسی مفصل قرار نگرفته‌است]].&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
| imageright = {{#اگر:{{{shortcut|{{{میانبر|{{{shortcut1|{{{1|}}}}}}}}}}}} | {{Ombox/shortcut|{{{shortcut|{{{میانبر|{{{shortcut1|{{{1}}}}}}}}}}}}|{{{shortcut2|{{{میانبر۲|{{{2|}}}}}}}}}|{{{shortcut3|{{{میانبر۳|{{{3|}}}}}}}}}|{{{shortcut4|{{{میانبر۴|{{{4|}}}}}}}}} }} }}
}}&lt;includeonly&gt;{{#اگرمساوی:{{فضای‌نام}}|{{فن:4}}|{{{category|{{{رده|
[[رده:صفحات مکمل ویکی‌پدیا]]

}}}}}}}}{{#اگرمساوی:{{فضای‌نام}}|{{فن:2}}|{{{category|{{{رده|
[[رده:انشاهای کاربری]]

}}}}}}}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}&lt;!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! --&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>da0fw5l1ewn5gwklfe5s9bx1pegv4np</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135164</id>
      <parentid>135163</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T08:08:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <origin>135164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1853" sha1="npsko2eplto53jypst0bm3sup9nj1js" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{pp-vandalism|small=yes}}&lt;/noinclude&gt;{{ombox
| type       = notice
| text       = &lt;div style=&quot;padding-top: 6px; padding-bottom: 5px;&quot;&gt;'''این یک '''مکمل توضیحی''' برای {{#اگر:{{{pages|{{{interprets|{{{صفحه|{{{صفحه‌ها|}}}}}}}}}}}}|{{#اگرموجود: {{{pages|{{{interprets|{{{صفحه|{{{صفحه‌ها|}}}}}}}}}}}}|[[{{{pages|{{{interprets|{{{صفحه|{{{صفحه‌ها}}}}}}}}}}}}]] | {{{pages|{{{interprets|{{{صفحه|{{{صفحه‌ها}}}}}}}}}}}} }} | {{خط|خطا: هیچ صفحه‌ای مشخص نشده}} }}''' است.{{سخ}}&lt;div style=&quot;font-size:90%;&quot;&gt; هدف از این صفحه ارائه اطلاعات تکمیلی در مورد مفاهیم موجود در صفحاتی است که این صفحه به آن‌ها پیوند داده شده است. این صفحه یک [[ویکی‌کتاب:سیاست‌ها و رهنمودها|سیاست یا رهنمود ویکی‌کتاب]] نیست، چرا که [[ویکی‌کتاب:سیاست‌ها و رهنمودها|توسط اجتماع ویکی‌کتاب مورد بررسی مفصل قرار نگرفته‌است]].&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
| imageright = {{#اگر:{{{shortcut|{{{میانبر|{{{shortcut1|{{{1|}}}}}}}}}}}} | {{Ombox/shortcut|{{{shortcut|{{{میانبر|{{{shortcut1|{{{1}}}}}}}}}}}}|{{{shortcut2|{{{میانبر۲|{{{2|}}}}}}}}}|{{{shortcut3|{{{میانبر۳|{{{3|}}}}}}}}}|{{{shortcut4|{{{میانبر۴|{{{4|}}}}}}}}} }} }}
}}&lt;includeonly&gt;{{#اگرمساوی:{{فضای‌نام}}|{{فن:4}}|{{{category|{{{رده|
[[رده:صفحات مکمل ویکی‌پدیا]]

}}}}}}}}{{#اگرمساوی:{{فضای‌نام}}|{{فن:2}}|{{{category|{{{رده|
[[رده:انشاهای کاربری]]

}}}}}}}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}&lt;!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! --&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>npsko2eplto53jypst0bm3sup9nj1js</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>الگو:حص-خرابکاری</title>
    <ns>10</ns>
    <id>42122</id>
    <revision>
      <id>135161</id>
      <timestamp>2026-09-23T08:03:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «&lt;includeonly&gt;{{#invoke:Protection banner|main}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt; {{توضیحات}} &lt;!-- Categories go on the /doc subpage, and interwikis go on Wikidata. --&gt; &lt;/noinclude&gt;» ایجاد کرد</comment>
      <origin>135161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="179" sha1="sux5k3gmfdim2ciytrcgvbt3mb254dw" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#invoke:Protection banner|main}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{توضیحات}}
&lt;!-- Categories go on the /doc subpage, and interwikis go on Wikidata. --&gt;
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sux5k3gmfdim2ciytrcgvbt3mb254dw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>الگو:Pp-vandalism</title>
    <ns>10</ns>
    <id>42123</id>
    <redirect title="الگو:حص-خرابکاری" />
    <revision>
      <id>135162</id>
      <timestamp>2026-09-23T08:03:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>تغییرمسیر به [[الگو:حص-خرابکاری]]</comment>
      <origin>135162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="0u02gos31a2u81k4tf0qt3pwojd424v" xml:space="preserve">#تغییر_مسیر [[الگو:حص-خرابکاری]]</text>
      <sha1>0u02gos31a2u81k4tf0qt3pwojd424v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ویکی‌کتاب:نیست</title>
    <ns>4</ns>
    <id>42124</id>
    <redirect title="ویکی‌کتاب:ویکی‌کتاب چیست؟" />
    <revision>
      <id>135165</id>
      <timestamp>2026-09-23T08:10:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>تغییرمسیر به [[ویکی‌کتاب:ویکی‌کتاب چیست؟]]</comment>
      <origin>135165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="q5xdkf5h594obzmxbihkqrj85vst1j5" xml:space="preserve">#تغییر_مسیر [[ویکی‌کتاب:ویکی‌کتاب چیست؟]]</text>
      <sha1>q5xdkf5h594obzmxbihkqrj85vst1j5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ویکی‌کتاب:ویرایش اخلالگرانه</title>
    <ns>4</ns>
    <id>42125</id>
    <revision>
      <id>135167</id>
      <timestamp>2026-09-23T08:22:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «{{اشتباه نشود|ویکی‌پدیا:برای بیان دیدگاه خود اخلال‌گری نکنید}} {{چکیده|ویراستاران اخلالگر ممکن است قطع دسترسی، حتی قطع دسترسی دائم شوند.}} {{رهنمود موضوعی|رهنمودهای رفتاری|وپ:اخلال|وپ:اخلالگر}} '''ویرایش اخلالگرانه''' به ویرایش‌هایی گفته می‌شود...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>135167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26408" sha1="t7gbl7y786aroxrxwbb8x5hg6axo4n6" xml:space="preserve">{{اشتباه نشود|ویکی‌پدیا:برای بیان دیدگاه خود اخلال‌گری نکنید}}
{{چکیده|ویراستاران اخلالگر ممکن است قطع دسترسی، حتی قطع دسترسی دائم شوند.}}
{{رهنمود موضوعی|رهنمودهای رفتاری|وپ:اخلال|وپ:اخلالگر}}
'''ویرایش اخلالگرانه''' به ویرایش‌هایی گفته می‌شود که به‌طور مداوم، یا بر روی مقالات متعدد، در مسیر بهبود مقالات اختلال ایجاد کند یا با مبانی اصلی پروژهٔ ساختن یک دانشنامه در تضاد باشد.

== گزیده ==
ویکی‌پدیا موفقیت خود را مدیون محیط باز بودن است. ولی همین محیط باز بودن گاهی افرادی را به خود جذب می‌کند که سعی در بهره‌برداری و سوءاستفاده از این محیط به عنوان یک تریبون برای پیشبرد شخصی نظرات خود می‌باشند و این کار را می‌توانند از طریق [[ویکی‌پدیا:تحقیق دست‌اول ممنوع|تحقیقات دست اول]] و [[ویکی‌پدیا:تعارض منافع|تعارض منافع]] جلو ببرند. با اینکه دیدگاه‌های اقلیت با رعایت [[ویکی‌پدیا:اثبات‌پذیری|اصول اثبات‌پذیری]] از طریق [[ویکی‌پدیا:منابع معتبر|منابع معتبر]] قابل قبول است، گاهی یک ویراستاری در درازمدت فراتر از حد معمولی سماجت به خرج داده و اقدام به ویرایش‌هایی می‌کند که با [[ویکی‌پدیا:اثبات‌پذیری|اصول اثبات‌پذیری]] از طریق [[ویکی‌پدیا:منابع معتبر|منابع معتبر]] مغایرت داشته و اصرار بر دادن [[وپ:ارزش|ارزش ناحق]] به دیدگاهی که عمومیت ندارد می‌دهد.

ویراستاران اخلالگر، بطور جمعی باعث ضرر زدن به ویکی‌پدیا می‌شوند چرا که باعث کاهش اعتبار آن و دلسرد شدن ویراستاران آن از طریق اتلاف انرژی مکرر آنان می‌شوند.

شناختن رفتار یک اخلالگر بسیار مهم است. سیاست سه‌برگردانِ ما، یک شرط لازم ولی ناکافی برای شناخت چنین کسانی است. زیرا شاید یک ویراستار قانون سه‌برگردان را نقض نکند، ولی همچنان اخلالگری را ادامه دهد. اخلالگری ممکن است حتی به یک ویرایش معینی اختصاص نداشته باشد، بلکه در نوعی الگوی رفتاری متمرکز باشد که در دراز مدت باعث ضربه زدن به پروژه گردد.

ویرایشگران اخلالگر سعی می‌کنند که خود را مفید جلوه دهند، اما خصلت‌های خاصی این گروه را از بقیه مجزا می‌کند. زمانی که بحث در مورد یک موضوع که دربارهٔ آن اختلاف نظر وجود دارد به نتیجه نرسد و مذاکره کاربران (مثلاً از طریق برپا کردن یک نظرخواهی) منجر به رسیدن به اجماع بی‌طرفانه‌ای بشود، اخلال‌گری بیشتر در صفحه را می‌توان در [[ویکی‌پدیا:تابلوی اعلانات مدیران]] اعلام کرد تا نسبت به قطع دسترسی کاربر اخلالگر یا سایر اقدامات [[ویکی‌پدیا:حل اختلاف|حل اختلاف]] تصمیم گرفته شود. در موارد شدید، چنین رفتار اخلالگرانه‌ای ممکن است به محروم شدن دائمی کاربر از مشارکت در ویکی‌پدیا بشود.

هم‌چنین باید توجه داشت که از [[ویکی‌پدیا:قانون سه برگردان|قانون سه برگردان]] نمی‌شود برای گریز از محرومیت‌های ناشی از اخلالگری بهره جست. هم‌چنان‌که در خود این قانون آمده است:
:''ویرایشگران همچنان ممکن است با واگردانی‌هایی کمتر از ۳ بار نیز در ۲۴ ساعت بسته شوند مخصوصاً اگر رفتار آنها به وضوح اخلالگرانه باشد یا تلاش‌هایی برای بازی با سیستم انجام بدهند''

== چگونه ویرایشگران اخلالگر سعی می‌کنند ایمن باشند ==
{{میانبر|وپ:دررفتن}}
با اینکه ویرایش اخلالگرانه با قوانین ویکی‌پدیا در تعارض است، اما باز برخی ویراستاران هستند که به اخلالگری خود ادامه می‌دهند و در عین حال تا حد زیادی هم (با سعی و زرنگی و از قصد) موفق به ایمن ماندن از عواقب کیفری کار خود می‌شوند. به چند دلیل این اتفاق می‌افتد:
* ویرایش‌هایشان در طی مدت طولانی صورت می‌گیرد: در اینجا، نمی‌توان ویرایش معینی از آنان را به وضوح اخلال دانست، اما وقتی به الگوی مستتر در مجموعهٔ ویرایش‌هایشان نگاه می‌کنیم، رفتار اخلالگرانهٔ آن‌ها محرز می‌گردد.
* ویرایش‌هایشان غالباً در صفحات بحث واقع می‌شود؛ لذا چنین ویرایش‌هایی با اینکه مستقیماً به مقاله ضرری نمی‌زند (و می‌توانند ادعا کنند که ''«ما که کاری نکردیم»'')، اما همین مشارکتی که در صفحه بحث دارند از رسیدن به اجماع جلوگیری کرده و مانع از پیشرفت در حل مشکلات مقاله می‌گردند.
* ویرایش‌هایشان اغلب از حد آستانهٔ نقض نزاکت پایین‌تر است (یعنی بطور ''واضحی'' حمله شخصی نمی‌کنند)، و در ویرایش‌های گروهی که سعی در بهبود مقاله دارد مداخله نابجا می‌کنند.
* ویرایش‌هایشان محدود به طیف معینی از مقاله‌ها است که در نتیجه باعث می‌گردد کمتر دیده شوند. اما گاهی هم بر طیف وسیعی از مقالات حضور دارند، طوری که نتوان دقیقاً تمرکزات اخلالگریشان را در وهله نخست متوجه شد.

== نشانه‌های یک ویرایشگر اخلالگر ==
{{همچنین ببینید|ویکی‌پدیا:سیاست ویرایش}}
'''یک ویرایشگر اخلالگر''' کسی است که:
* '''دارای گرایش‌های ویژه و عمدی است''': ([[ویکی‌پدیا:ویرایش جهت‌دار]]) ویراستار اخلالگر معمولاً به طیف خاصی از مقاله‌ها علاقه و در آنجا حضور دارد، و در آن مقاله‌ها به دنبال پیاده کردن دیدگاه معینی، آن هم در طی زمانی طولانی و با وجود مخالفت ویرایشگران دیگر است. این‌گونه افراد لزوماً چیزی را به مقاله اضافه نمی‌کنند، بلکه ممکن است مدام مطالبی را از صفحه‌ها پاک کنند. نمونه‌ای از این مورد، پاک کردن مداوم مطالب منبع‌دار ویرایشگران دیگر است.
* '''[[ویکی‌پدیا:اثبات‌پذیری|اثبات‌پذیری]] را رعایت نمی‌کنند''': یا منبع برای نوشته‌های خود ارائه نمی‌دهند، یا منبعشان معتبر نیست، یا متوسل به [[ویکی‌پدیا:تحقیق دست‌اول ممنوع|تحقیق دست اول]] می‌شوند.
* '''دائماً برچسب‌گذاری می‌کنند''': مثلاً دائم برچسب {{پیوند الگو|مدرک}} به مقاله می‌زنند، آنهم زمانی که در مقاله به قدر کافی منبع قید شده. این افراد با برچسب‌گذاری خود صرفاً سعی دارند اعتبار مقاله را زیر سؤال ببرند.
* '''در [[ویکی‌پدیا:اجماع|اجماع‌سازی]] درگیر نمی‌شود:
** مکرراً به درخواست یا پرسش‌های کاربران دیگر برای ارائه توضیحات راجع به ویرایش‌هایشان یا مخالفت با ویرایش‌ها بی‌توجهی می‌کند.
** به پاسخ ارائه شدهٔ دیگر ویراستاران توجهی نمی‌کند. 
* '''به گفته‌های جمع توجهی نمی‌کند''': به میانجیگری دیگران بها نمی‌دهد، و نظر افراد غیر درگیر را فاقد ارزش می‌داند، و در عوض از نقطه نظر خود جنب هم نمی‌خورد، حتی اگر اجماعی بی‌طرفانه در کار باشد.

علاوه بر این ممکن است این ویرایشگران:

'''سعی در طرد یا راندن کاربران دیگر از مشارکت در ویرایش مقاله کند''': علناً سیاست‌های [[ویکی‌پدیا:نزاکت|نزاکت]]، [[ویکی‌پدیا:حمله‌های شخصی ممنوع|حمله شخصی]]، و [[ویکی‌پدیا:مالکیت مقالات|مالکیت مقالات]] را در حدی رعایت کند که بتواند ادعا کند که «من که کاری نکردم»، اما در درازمدت با رفتار خود (مثل نقض نزاکت ''غیرمستقیم''، [[ویکی‌پدیا:حساب زاپاس|زاپاس‌بازی]]، و دیگر تاکتیک‌های فرسایشی) صبر همگان را مضمحل نموده، تا بلکه نهایتاً نقطه نظر خود را در مقالات پیاده‌سازی کند.

=== سر باز زدن از درک یک نکته ===
{{میان‌بر|وپ:گوش کن|وپ:نشنیدن|وپ:صدا نمیاد|وپ:نفهمیدم|وپ:چی؟|وپ:علی‌چپ|وپ:کوچه علی‌چپ}}
[[File:Madame_de_Meuron.jpg|thumb|left|upright=۰٫۵|نمی‌شنوم چی گفتی.]]
در بعضی موارد، ویرایشگرها در حال انکار همیشگی و سفت و سخت چسبیدن به یک ادعا یا دیدگاه هستند؛ با وجود آنکه یک عده کاربر بعد از [[ویکی‌پدیا:اجماع|اجماع]]، آن دیدگاه یا ادعا را رد کرده‌اند، وی همچنان یک جمله را تکرار می‌کند و موارد مورد تأیید دیگران را رد می‌کند و اشتباهات خود را وارد می‌کند. این که فکر کنید نکته به جایی را مطرح می‌کنید، به شما این حق را نمی‌دهد که چنان عمل کنید که انگار وقتی به شما گفته شده نکته‌تان پذیرفته نیست، جامعه باید نکته‌تان را بپذیرد. («شنیدن» را با «[[ویکی‌پدیا:اجماع|موافق بودن]]» اشتباه نگیرید: نفی ایدهٔ شما از سوی جامعه اثباتی بر این نیست که آنها حرف شما را نشنیده‌اند. نوشتن را متوقف کنید، گوش بدهید، و آنچه را که دیگر کاربران به شما می‌گویند را لحاظ کنید. قویاً تلاش کنید سوی آن‌ها در مناظره را ببینید و بر یافتن نقاط توافق کار کنید). گاهی بعضی ویرایشگرها به ویرایش‌های تهاجمی برای رد کردن یک موضوع می‌پردازند (مانند موارد تفرقه‌آمیز). در چنین مواردی فرد نمی‌تواند کارهایی را که از نظر خودش درست است ولی با نظر جمع مغایرت دارد انجام دهد.

گاهی، حتی وقتی کاربران با [[ویکی‌پدیا:فرض حسن نیت| حسن نیت]] رفتار می‌کنند، مشارکت‌هایشان همچنان اخلالگرانه است و باعث اتلاف وقت می‌شود؛ مثلاً وقتی به طور ادامه‌دار می‌گویند نمی‌فهمند مشکل چیست. با این که کاربران [[ویکی‌پدیا:جسور باشید|به جسور بودن]] تشویق می‌شوند و فقط کارهایی را می‌کنند که فکر می‌کنند درست است، گاهی [[ویکی‌پدیا:کفایت لازم است|فقدان کفایت]] مشکل ایجاد می‌کند. اگر جامعه بیش از حدی که لازم به نظر می‌رسد، بر سر پاک کردن اشتباهات کاربران و آموختن سیاست‌ها و رهنمودها به آنان وقت بگذارد، ممکن است تحریم‌هایی اعمال شود.

== متمایز از ویرایش سازنده ==
اغلب پیش می‌آید که ویرایشگران دیدگاه‌های اقلیت را وارد مقاله می‌کنند. این کار تا زمانی که مشارکت‌ها در دایرهٔ [[وپ:اثبات‌پذیری|اثبات‌پذیری]] جای داشته باشند و به دیدگاه [[وپ:دیدگاه بی‌طرف|وزن نامناسب]] ندهند اشکالی ندارد. مسئولیت آوردن مدرک بر شانهٔ کسی است که نخستین‌بار مطلب را وارد ویکی‌پدیا می‌کند یا می‌خواهد مطلب در ویکی باقی بماند.

از [[ویکی‌پدیا:دیدگاه بی‌طرف]]:

: بی‌طرفی لازم می‌دارد که مقاله‌های فضای نام اصلی به صورت عادلانه همهٔ دیدگاه‌های مهم را که توسط منابع معتبر انتشار یافته‌اند نمایش دهد، این کار باید به تناسب اهمیت هر یک از دیدگاه‌ها انجام شود. دادن وزن مناسب و پرهیز از وزن‌دهی نابجا به معنی این است که مقاله‌ها نباید دیدگاه‌های اقلیت را به‌اندازهٔ دیدگاه‌های رایج شرح دهند و وارد جزئیات آن‌ها شوند.

دیدگاه‌های درخور توجه و اثبات‌پذیر شامل {{پم|پیش‌علم|Protoscience}} نیز می‌شود، به شرطی که مجلات مشهور مورد [[داوری همتا]] قرار گرفته باشند. ویرایشگران می‌توانند در حد معقول جدال‌های عمومی درجریان یا اختلاف‌نظرهایی که توسط منابع معتبر مستند شده‌اند را ارائه دهند. برای نمونه، یادکرد از یک دیدگاه بیان‌شده در یک مجلهٔ علمی مهم، کتاب درسی، یا یک رساله، ''به خودی خود'' ویرایش اخلالگرانه نیست. این استثنا در مورد مناقشه‌های حل‌وفصل شده نیست؛ برای نمونه، افزودن ادعاهایی که خورشید به دور زمین می‌گردد امروزه پذیرفتنی نیست، هرچند این دیدگاه یک جدال عمومی فعال در زمان [[گالیلئو گالیله]] محسوب می‌شد. یادکرد از این مناقشات در مقاله ممکن است مناسب باشد به شرطی که ''خود مناقشه'' سرشناس باشد (مانند همین نمونه).

گاهی کاربران خوش‌نیت با مطالب انتشاریافتهٔ حاشیه‌ای گمراه می‌شوند یا هنگام بیان یک ارجاع، خطای صادقانه‌ای می‌کنند. معقول است که چنین کسانی ممکن است برای مدت کوتاهی از موضع خود دفاع کنند؛ سپس هنگام مواجهه با شواهد بهتر یا بازخوردهای منصفانه، موضوع را تصدیق کنند.

== برخورد با ویرایشگران اخلالگر ==
{{میان‌بر|وپ:برخورد با اخلال}}
در زیر راهکارهایی ارائه می‌گردد البته نیاز نیست این راهکارها بر اساس این ترتیب اعمال گردند.
* در مواردی که رویدادهای خیلی مهم اتفاق می‌افتد اولین قدم گزارش دادن به [[وپ:تام|تام]] است که ممکن است [[ویکی‌پدیا:سیاست طرد|طرد]] کاربر را در پی داشته باشد ولی در بسیاری از موارد می‌شود از راهکارهای تدریجی و آهسته‌تر بهره جست که به کمک این مراحل امید به حل مشکل و ادامه ندادن این روند هست.
* در نخستین مطلب نادانشنامه‌ای که نشان از کاربری اخلالگر دارد:
:* [[وپ:فحن|فرض حسن نیت داشته باشید]]. به کاربری که مشکوک به اخلالگری است حمله مکنید. با این وجود، موارد بدون یادکرد و نادانشنامه‌ای را''واگردانی'' کنید. از خلاصه ویرایشی استفاده کنید که مشکل را با استفاده از عبارت‌های ناآتش‌افروزانه شرح بدهد. کاملاً [[وپ:نزاکت|مؤدب]] بمانید. در صفحهٔ بحث مطلبی بنویسید و خواستار گفتگو و/یا منبع شوید. به [[وپ:چماق|لطفاً با چماق به استقبال تازه‌واردها نروید]] فکر کنید، و هوشیار باشید که ممکن است به جای یک کاربر مشکل‌ساز، با یک شخص تازه‌وارد و گیج‌شده روبه‌رو باشید.
* اگر ویرایشگر واگردانی را خنثی می‌کند:
:* اگر در صفحهٔ بحث پاسخ نمی‌دهند دوباره واگردانی کنید. مطمئن شوید که تفاوت دیدگاه‌تان را به صورت روشن و واضح در صفحهٔ بحث مقاله بیان کرده‌اید. این موضوع را در خلاصه ویرایشتان نیز بنویسید. اگر ممکن بود، '''راه‌های سازشی که به نظرتان می‌رسد را در صفحهٔ بحث پیشنهاد دهید'''.
* اگر واگردانی ادامه یافت، و این واگردانی‌ها باعث &lt;u&gt;افزوده‌شدن اطلاعات بی‌منبع&lt;/u&gt; می‌شد:
:* واگردانی کنید، و در [[وپ:تام|تابلوی اعلانات مدیران]] (تام) '''از یک مدیر بخواهید''' رسیدگی کند. پیوندهای [[وپ:تفاوت|تفاوت]] واگردانی‌های مختلف عامدانهٔ ویرایشگر را فراهم آورید. نوشتهٔ خود را کوتاه نگاه دارید (بیشتر از ۲۵۰ تا ۵۰۰ واژه نشود)، پیوندهای تفاوت خوبی فراهم کنید (چندین [[وپ:تفاوت|تفاوت]] که شاهد حرف شما باشد)، و روی رفتار مشکل‌ساز کاربر تمرکز کنید (اینکه کاربر عامدانه نمی‌خواهد وارد گفتگو شود / در حال وارد کردن مطالب بدون منبع است / به [[وپ:اجماع|اجماع]] صفحهٔ بحث توجهی نمی‌کند). تلاش کنید در تام از واردشدن به جزئیات محتوای مقاله بپرهیزید زیرا احتمال اینکه مدیر مشکل را درک کند کاهش می‌یابد. توجه: برای کسب بیشترین موفقیت در تام، پیشینهٔ خودتان هم باید پاک باشد. همیشه بانزاکت باشید، خودتان از روی‌آوردن به چندین واگردانی بپرهیزید.
* اگر ویرایشگری که دارای گرایش ویژه‌ای است از منبع استفاده ''می‌کند''، اما &lt;u&gt;منابع نامناسب هستند یا تفسیر نادرستی از آن‌ها صورت گرفته است&lt;/u&gt;:
:* هنوز هم به تام نروید.
:* [[وپ:حل اختلاف]] را مرور کنید.
:* در صورت نیاز، موضوع را در [[وپ:تامم|تابلوی اعلانات منابع معتبر]] گزارش کنید.
:* به تلاش‌های خود برای گفتگو با کاربر تازه‌وارد ادامه دهید. در جاهای مناسب به سیاست‌ها و رهنمودها ارجاع دهید.
::* اگر تنها دو ویرایشگر درگیر هستید، به دنبال [[وپ:نظر سوم|نظر سوم]] باشید.
::* اگر ویرایش‌گران بیشتری درگیر هستند، [[ویکی‌پدیا:درخواست برای نظر|درخواست برای نظر]] را بیازمایید.
* [[ویکی‌پدیا:درخواست میانجی‌گری|میانجی‌گری]] را پیشنهاد کنید.
* اگر میانجی‌گری رد شد، ناموفق بود و/یا مشکل ادامه یافت:
:* '''ویرایش‌گری را که اخلال‌گر یافته‌اید در صفحهٔ بحثشان از این موضوع آگاه کنید'''.{{سخ}}تفاوت‌هایی از ویرایش‌های مشکل‌ساز را هم فراهم‌آورید. نام بخش و/یا خلاصه ویرایشتان را به گونه‌ای بنویسید که نشان دهد شما رفتار طرف مقابل را اخلالگرانه می‌دانید، اما از سخنان تحریک‌آمیز بی‌جهت خودداری کنید. به یاد داشته باشید، شما همچنان در حال تلاش برای تشنج‌زدایی از وضعیت هستید. اگر ویرایش‌گران دیگری هم درگیر هستند، آن‌ها نیز باید دیدگاه خود را بنویسند تا مشخص شود که جامعه از این رفتار غرض‌ورزانه راضی نیست.
* ویرایش‌گر غرض‌ورز به واگردانی ادامه می‌دهد:
:* با فرض اینکه در این نقطه یک ویرایش‌گر در برابر چندین ویرایش‌گر قرار گرفته است، به واگردانی ویرایش‌های غرض‌ورزانه ادامه دهید. اگر در طی ۲۴ ساعت بیش از ۳ بار واگردانی انجام داد، موضوع را مطابق [[ویکی‌پدیا:قانون سه برگردان]] در [[وپ:تام۳]] گزارش کنید (اما مواظب باشید که خودتان قانون ۳ برگردان را زیر پا مگذارید!). با این وجود، ''یک ویرایش‌گر غرض‌ورز نمی‌تواند مطالب مشکل‌دار را در مواجهه با چندین ویرایشگر دیگر که ویرایش‌هایش را واگردانی می‌کنند حفظ کند''.
* اگر کاربر غرض‌ورز قانون ۳ برگردان را زیر پا نمی‌گذارد، یا اگر تعداد مشارکت‌کنندگان برای اعمال سیاست‌های ویکی‌پدیا کافی نیست:
:* یک گزارش دیگر در تام بنویسید.
* اگر بنا به دلایلی مدیران پاسخ ندادند:
:* گزارشی در [[ویکی‌پدیا:درخواست برای نظر]] تنظیم کنید، تنها در صورتی این کار را انجام دهید که چندین تفاوت داشته باشید که نمایش دهد شما تلاشتان را برای برطرف‌کردن مشکل از راه‌های دیگر انجام داده‌اید و '' دست کم یک ویرایش‌گر دیگر هم بوده است که تلاش کرده است مشکل را حل کند و به روشن‌شدن موضوع در «درخواست برای نظر» کمک خواهد کرد.
* اگر کاربر به اجماع به‌دست آمده در «درخواست برای نظر» بی‌اعتنا بود.
:* یک بار دیگر در [[وپ:تام]] از مدیران درخواست مداخله کنید و به اجماع به‌دست آمده در «درخواست برای نظر» نیز اشاره کنید. در این حالت یکی از مدیران باید به کاربر هشدار دهد و به تناسب قطع دسترسی را اعمال کند.
* اگر قطع دسترسی مشکل را حل نکرد، یا اگر هنوز نتوانسته‌اید توجه مدیران را در تام جلب کنید، ''و همهٔ راه‌های دیگر نیز آزموده شده‌اند'':
:* یک گزارش در [[ویکی‌پدیا:هیئت داوری|هیئت داوری]] تنظیم کنید. این گزارش باید دربارهٔ رفتار کاربر باشد و نه محتوای مقاله.

=== قطع دسترسی و تحریم‌ها ===
* ویرایش‌های اخلال‌گرانه می‌تواند منجر به هشدار و سپس قطع دسترسی‌های افزایشی شود، که معمولاً با ۲۴ ساعت آغاز می‌شوند.
* حساب‌هایی که با هدف اصلی اخلالگری ساخته شده‌اند می‌توانند به صورت نامعین (بی‌پایان) بسته شوند.
* اگر الگوهای ایجاد اختلال در درازمدت و ماهرانه هستند و گفتگوهای غیررسمی بی‌فایده هستند، می‌توان از [[ویکی‌پدیا:درخواست برای نظر|دربارهٔ رفتار کاربر درخواست نظر نمود]] تا مشکل مستند شود و اجماعی برای [[ویکی‌پدیا:سیاست تحریم|تحریم از ویرایش یا طرد]] شکل بگیرد.

== جستارهای دیگر ==
* [[ویکی‌پدیا:برای بیان دیدگاه خود اخلال‌گری نکنید]]

{{سیاست‌ها و رهنمودهای ویکی‌کتاب}}

[[رده:حل اختلاف ویکی‌کتاب]]</text>
      <sha1>t7gbl7y786aroxrxwbb8x5hg6axo4n6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135168</id>
      <parentid>135167</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T08:34:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <origin>135168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26266" sha1="kh5gih9kq1fqoo04hljtafbild4f7om" xml:space="preserve">{{فهرست رهنمودها}}
{{چکیده|ویراستاران اخلالگر ممکن است قطع دسترسی، حتی قطع دسترسی دائم شوند.}}
{{میانبر|وک:اخلالگر}}
'''ویرایش اخلالگرانه''' به ویرایش‌هایی گفته می‌شود که به‌طور مداوم، یا بر روی کتاب‌های متعدد، در مسیر بهبود کتاب‌ها اختلال ایجاد کند یا با مبانی اصلی پروژهٔ ساختن یک کتابخانه در تضاد باشد.

== گزیده ==
ویکی‌کتاب موفقیت خود را مدیون محیط باز بودن است. ولی همین محیط باز بودن گاهی افرادی را به خود جذب می‌کند که سعی در بهره‌برداری و سوءاستفاده از این محیط به عنوان یک تریبون برای پیشبرد شخصی نظرات خود می‌باشند و این کار را می‌توانند از طریق [[ویکی‌کتاب:تحقیق دست‌اول ممنوع|تحقیقات دست اول]] و [[ویکی‌کتاب:تعارض منافع|تعارض منافع]] جلو ببرند. با اینکه دیدگاه‌های اقلیت با رعایت [[ویکی‌کتاب:اثبات‌پذیری|اصول اثبات‌پذیری]] از طریق [[ویکی‌کتاب:منابع معتبر|منابع معتبر]] قابل قبول است، گاهی یک ویراستاری در درازمدت فراتر از حد معمولی سماجت به خرج داده و اقدام به ویرایش‌هایی می‌کند که با [[ویکی‌کتاب:اثبات‌پذیری|اصول اثبات‌پذیری]] از طریق [[ویکی‌کتاب:منابع معتبر|منابع معتبر]] مغایرت داشته و اصرار بر دادن [[وک:ارزش|ارزش ناحق]] به دیدگاهی که صحت ندارد می‌دهد.

ویراستاران اخلالگر، بطور جمعی باعث ضرر زدن به ویکی‌کتاب می‌شوند چرا که باعث کاهش اعتبار آن و دلسرد شدن ویراستاران آن از طریق اتلاف انرژی مکرر آنان می‌شوند.

شناختن رفتار یک اخلالگر بسیار مهم است. سیاست سه‌برگردانِ ما، یک شرط لازم ولی ناکافی برای شناخت چنین کسانی است. زیرا شاید یک ویراستار قانون سه‌برگردان را نقض نکند، ولی همچنان اخلالگری را ادامه دهد. اخلالگری ممکن است حتی به یک ویرایش معینی اختصاص نداشته باشد، بلکه در نوعی الگوی رفتاری متمرکز باشد که در دراز مدت باعث ضربه زدن به پروژه گردد.

ویرایشگران اخلالگر سعی می‌کنند که خود را مفید جلوه دهند، اما خصلت‌های خاصی این گروه را از بقیه مجزا می‌کند. زمانی که بحث در مورد یک موضوع که دربارهٔ آن اختلاف نظر وجود دارد به نتیجه نرسد و مذاکره کاربران (مثلاً از طریق برپا کردن یک نظرخواهی) منجر به رسیدن به اجماع بی‌طرفانه‌ای بشود، اخلال‌گری بیشتر در صفحه را می‌توان در [[ویکی‌کتاب:تابلوی اعلانات مدیران]] اعلام کرد تا نسبت به قطع دسترسی کاربر اخلالگر یا سایر اقدامات [[ویکی‌کتاب:حل اختلاف|حل اختلاف]] تصمیم گرفته شود. در موارد شدید، چنین رفتار اخلالگرانه‌ای ممکن است به محروم شدن دائمی کاربر از مشارکت در ویکی‌پدیا بشود.

هم‌چنین باید توجه داشت که از [[ویکی‌کتاب:قانون سه برگردان|قانون سه برگردان]] نمی‌شود برای گریز از محرومیت‌های ناشی از اخلالگری بهره جست. هم‌چنان‌که در خود این قانون آمده است:
:''ویرایشگران همچنان ممکن است با واگردانی‌هایی کمتر از ۳ بار نیز در ۲۴ ساعت بسته شوند مخصوصاً اگر رفتار آنها به وضوح اخلالگرانه باشد یا تلاش‌هایی برای بازی با سیستم انجام بدهند''

== چگونه ویرایشگران اخلالگر سعی می‌کنند ایمن باشند ==
{{میانبر|وک:دررفتن}}
با اینکه ویرایش اخلالگرانه با قوانین ویکی‌کتاب در تعارض است، اما باز برخی ویراستاران هستند که به اخلالگری خود ادامه می‌دهند و در عین حال تا حد زیادی هم (با سعی و زرنگی و از قصد) موفق به ایمن ماندن از عواقب کیفری کار خود می‌شوند. به چند دلیل این اتفاق می‌افتد:
* ویرایش‌هایشان در طی مدت طولانی صورت می‌گیرد: در اینجا، نمی‌توان ویرایش معینی از آنان را به وضوح اخلال دانست، اما وقتی به الگوی مستتر در مجموعهٔ ویرایش‌هایشان نگاه می‌کنیم، رفتار اخلالگرانهٔ آن‌ها محرز می‌گردد.
* ویرایش‌هایشان غالباً در صفحات بحث واقع می‌شود؛ لذا چنین ویرایش‌هایی با اینکه مستقیماً به مقاله ضرری نمی‌زند (و می‌توانند ادعا کنند که ''«ما که کاری نکردیم»'')، اما همین مشارکتی که در صفحه بحث دارند از رسیدن به اجماع جلوگیری کرده و مانع از پیشرفت در حل مشکلات مقاله می‌گردند.
* ویرایش‌هایشان اغلب از حد آستانهٔ نقض نزاکت پایین‌تر است (یعنی بطور ''واضحی'' حمله شخصی نمی‌کنند)، و در ویرایش‌های گروهی که سعی در بهبود مقاله دارد مداخله نابجا می‌کنند.
* ویرایش‌هایشان محدود به طیف معینی از مقاله‌ها است که در نتیجه باعث می‌گردد کمتر دیده شوند. اما گاهی هم بر طیف وسیعی از مقالات حضور دارند، طوری که نتوان دقیقاً تمرکزات اخلالگریشان را در وهله نخست متوجه شد.

== نشانه‌های یک ویرایشگر اخلالگر ==
{{همچنین ببینید|ویکی‌پدیا:سیاست ویرایش}}
'''یک ویرایشگر اخلالگر''' کسی است که:
* '''دارای گرایش‌های ویژه و عمدی است''': ([[ویکی‌پدیا:ویرایش جهت‌دار]]) ویراستار اخلالگر معمولاً به طیف خاصی از مقاله‌ها علاقه و در آنجا حضور دارد، و در آن مقاله‌ها به دنبال پیاده کردن دیدگاه معینی، آن هم در طی زمانی طولانی و با وجود مخالفت ویرایشگران دیگر است. این‌گونه افراد لزوماً چیزی را به مقاله اضافه نمی‌کنند، بلکه ممکن است مدام مطالبی را از صفحه‌ها پاک کنند. نمونه‌ای از این مورد، پاک کردن مداوم مطالب منبع‌دار ویرایشگران دیگر است.
* '''[[ویکی‌پدیا:اثبات‌پذیری|اثبات‌پذیری]] را رعایت نمی‌کنند''': یا منبع برای نوشته‌های خود ارائه نمی‌دهند، یا منبعشان معتبر نیست، یا متوسل به [[ویکی‌پدیا:تحقیق دست‌اول ممنوع|تحقیق دست اول]] می‌شوند.
* '''دائماً برچسب‌گذاری می‌کنند''': مثلاً دائم برچسب {{پیوند الگو|مدرک}} به مقاله می‌زنند، آنهم زمانی که در مقاله به قدر کافی منبع قید شده. این افراد با برچسب‌گذاری خود صرفاً سعی دارند اعتبار مقاله را زیر سؤال ببرند.
* '''در [[ویکی‌پدیا:اجماع|اجماع‌سازی]] درگیر نمی‌شود:
** مکرراً به درخواست یا پرسش‌های کاربران دیگر برای ارائه توضیحات راجع به ویرایش‌هایشان یا مخالفت با ویرایش‌ها بی‌توجهی می‌کند.
** به پاسخ ارائه شدهٔ دیگر ویراستاران توجهی نمی‌کند. 
* '''به گفته‌های جمع توجهی نمی‌کند''': به میانجیگری دیگران بها نمی‌دهد، و نظر افراد غیر درگیر را فاقد ارزش می‌داند، و در عوض از نقطه نظر خود جنب هم نمی‌خورد، حتی اگر اجماعی بی‌طرفانه در کار باشد.

علاوه بر این ممکن است این ویرایشگران:

'''سعی در طرد یا راندن کاربران دیگر از مشارکت در ویرایش مقاله کند''': علناً سیاست‌های [[ویکی‌پدیا:نزاکت|نزاکت]]، [[ویکی‌پدیا:حمله‌های شخصی ممنوع|حمله شخصی]]، و [[ویکی‌پدیا:مالکیت مقالات|مالکیت مقالات]] را در حدی رعایت کند که بتواند ادعا کند که «من که کاری نکردم»، اما در درازمدت با رفتار خود (مثل نقض نزاکت ''غیرمستقیم''، [[ویکی‌پدیا:حساب زاپاس|زاپاس‌بازی]]، و دیگر تاکتیک‌های فرسایشی) صبر همگان را مضمحل نموده، تا بلکه نهایتاً نقطه نظر خود را در مقالات پیاده‌سازی کند.

=== سر باز زدن از درک یک نکته ===
{{میان‌بر|وپ:گوش کن|وپ:نشنیدن|وپ:صدا نمیاد|وپ:نفهمیدم|وپ:چی؟|وپ:علی‌چپ|وپ:کوچه علی‌چپ}}
[[File:Madame_de_Meuron.jpg|thumb|left|upright=۰٫۵|نمی‌شنوم چی گفتی.]]
در بعضی موارد، ویرایشگرها در حال انکار همیشگی و سفت و سخت چسبیدن به یک ادعا یا دیدگاه هستند؛ با وجود آنکه یک عده کاربر بعد از [[ویکی‌پدیا:اجماع|اجماع]]، آن دیدگاه یا ادعا را رد کرده‌اند، وی همچنان یک جمله را تکرار می‌کند و موارد مورد تأیید دیگران را رد می‌کند و اشتباهات خود را وارد می‌کند. این که فکر کنید نکته به جایی را مطرح می‌کنید، به شما این حق را نمی‌دهد که چنان عمل کنید که انگار وقتی به شما گفته شده نکته‌تان پذیرفته نیست، جامعه باید نکته‌تان را بپذیرد. («شنیدن» را با «[[ویکی‌پدیا:اجماع|موافق بودن]]» اشتباه نگیرید: نفی ایدهٔ شما از سوی جامعه اثباتی بر این نیست که آنها حرف شما را نشنیده‌اند. نوشتن را متوقف کنید، گوش بدهید، و آنچه را که دیگر کاربران به شما می‌گویند را لحاظ کنید. قویاً تلاش کنید سوی آن‌ها در مناظره را ببینید و بر یافتن نقاط توافق کار کنید). گاهی بعضی ویرایشگرها به ویرایش‌های تهاجمی برای رد کردن یک موضوع می‌پردازند (مانند موارد تفرقه‌آمیز). در چنین مواردی فرد نمی‌تواند کارهایی را که از نظر خودش درست است ولی با نظر جمع مغایرت دارد انجام دهد.

گاهی، حتی وقتی کاربران با [[ویکی‌پدیا:فرض حسن نیت| حسن نیت]] رفتار می‌کنند، مشارکت‌هایشان همچنان اخلالگرانه است و باعث اتلاف وقت می‌شود؛ مثلاً وقتی به طور ادامه‌دار می‌گویند نمی‌فهمند مشکل چیست. با این که کاربران [[ویکی‌پدیا:جسور باشید|به جسور بودن]] تشویق می‌شوند و فقط کارهایی را می‌کنند که فکر می‌کنند درست است، گاهی [[ویکی‌پدیا:کفایت لازم است|فقدان کفایت]] مشکل ایجاد می‌کند. اگر جامعه بیش از حدی که لازم به نظر می‌رسد، بر سر پاک کردن اشتباهات کاربران و آموختن سیاست‌ها و رهنمودها به آنان وقت بگذارد، ممکن است تحریم‌هایی اعمال شود.

== متمایز از ویرایش سازنده ==
اغلب پیش می‌آید که ویرایشگران دیدگاه‌های اقلیت را وارد مقاله می‌کنند. این کار تا زمانی که مشارکت‌ها در دایرهٔ [[وپ:اثبات‌پذیری|اثبات‌پذیری]] جای داشته باشند و به دیدگاه [[وپ:دیدگاه بی‌طرف|وزن نامناسب]] ندهند اشکالی ندارد. مسئولیت آوردن مدرک بر شانهٔ کسی است که نخستین‌بار مطلب را وارد ویکی‌پدیا می‌کند یا می‌خواهد مطلب در ویکی باقی بماند.

از [[ویکی‌پدیا:دیدگاه بی‌طرف]]:

: بی‌طرفی لازم می‌دارد که مقاله‌های فضای نام اصلی به صورت عادلانه همهٔ دیدگاه‌های مهم را که توسط منابع معتبر انتشار یافته‌اند نمایش دهد، این کار باید به تناسب اهمیت هر یک از دیدگاه‌ها انجام شود. دادن وزن مناسب و پرهیز از وزن‌دهی نابجا به معنی این است که مقاله‌ها نباید دیدگاه‌های اقلیت را به‌اندازهٔ دیدگاه‌های رایج شرح دهند و وارد جزئیات آن‌ها شوند.

دیدگاه‌های درخور توجه و اثبات‌پذیر شامل {{پم|پیش‌علم|Protoscience}} نیز می‌شود، به شرطی که مجلات مشهور مورد [[داوری همتا]] قرار گرفته باشند. ویرایشگران می‌توانند در حد معقول جدال‌های عمومی درجریان یا اختلاف‌نظرهایی که توسط منابع معتبر مستند شده‌اند را ارائه دهند. برای نمونه، یادکرد از یک دیدگاه بیان‌شده در یک مجلهٔ علمی مهم، کتاب درسی، یا یک رساله، ''به خودی خود'' ویرایش اخلالگرانه نیست. این استثنا در مورد مناقشه‌های حل‌وفصل شده نیست؛ برای نمونه، افزودن ادعاهایی که خورشید به دور زمین می‌گردد امروزه پذیرفتنی نیست، هرچند این دیدگاه یک جدال عمومی فعال در زمان [[گالیلئو گالیله]] محسوب می‌شد. یادکرد از این مناقشات در مقاله ممکن است مناسب باشد به شرطی که ''خود مناقشه'' سرشناس باشد (مانند همین نمونه).

گاهی کاربران خوش‌نیت با مطالب انتشاریافتهٔ حاشیه‌ای گمراه می‌شوند یا هنگام بیان یک ارجاع، خطای صادقانه‌ای می‌کنند. معقول است که چنین کسانی ممکن است برای مدت کوتاهی از موضع خود دفاع کنند؛ سپس هنگام مواجهه با شواهد بهتر یا بازخوردهای منصفانه، موضوع را تصدیق کنند.

== برخورد با ویرایشگران اخلالگر ==
{{میان‌بر|وپ:برخورد با اخلال}}
در زیر راهکارهایی ارائه می‌گردد البته نیاز نیست این راهکارها بر اساس این ترتیب اعمال گردند.
* در مواردی که رویدادهای خیلی مهم اتفاق می‌افتد اولین قدم گزارش دادن به [[وپ:تام|تام]] است که ممکن است [[ویکی‌پدیا:سیاست طرد|طرد]] کاربر را در پی داشته باشد ولی در بسیاری از موارد می‌شود از راهکارهای تدریجی و آهسته‌تر بهره جست که به کمک این مراحل امید به حل مشکل و ادامه ندادن این روند هست.
* در نخستین مطلب نادانشنامه‌ای که نشان از کاربری اخلالگر دارد:
:* [[وپ:فحن|فرض حسن نیت داشته باشید]]. به کاربری که مشکوک به اخلالگری است حمله مکنید. با این وجود، موارد بدون یادکرد و نادانشنامه‌ای را''واگردانی'' کنید. از خلاصه ویرایشی استفاده کنید که مشکل را با استفاده از عبارت‌های ناآتش‌افروزانه شرح بدهد. کاملاً [[وپ:نزاکت|مؤدب]] بمانید. در صفحهٔ بحث مطلبی بنویسید و خواستار گفتگو و/یا منبع شوید. به [[وپ:چماق|لطفاً با چماق به استقبال تازه‌واردها نروید]] فکر کنید، و هوشیار باشید که ممکن است به جای یک کاربر مشکل‌ساز، با یک شخص تازه‌وارد و گیج‌شده روبه‌رو باشید.
* اگر ویرایشگر واگردانی را خنثی می‌کند:
:* اگر در صفحهٔ بحث پاسخ نمی‌دهند دوباره واگردانی کنید. مطمئن شوید که تفاوت دیدگاه‌تان را به صورت روشن و واضح در صفحهٔ بحث مقاله بیان کرده‌اید. این موضوع را در خلاصه ویرایشتان نیز بنویسید. اگر ممکن بود، '''راه‌های سازشی که به نظرتان می‌رسد را در صفحهٔ بحث پیشنهاد دهید'''.
* اگر واگردانی ادامه یافت، و این واگردانی‌ها باعث &lt;u&gt;افزوده‌شدن اطلاعات بی‌منبع&lt;/u&gt; می‌شد:
:* واگردانی کنید، و در [[وپ:تام|تابلوی اعلانات مدیران]] (تام) '''از یک مدیر بخواهید''' رسیدگی کند. پیوندهای [[وپ:تفاوت|تفاوت]] واگردانی‌های مختلف عامدانهٔ ویرایشگر را فراهم آورید. نوشتهٔ خود را کوتاه نگاه دارید (بیشتر از ۲۵۰ تا ۵۰۰ واژه نشود)، پیوندهای تفاوت خوبی فراهم کنید (چندین [[وپ:تفاوت|تفاوت]] که شاهد حرف شما باشد)، و روی رفتار مشکل‌ساز کاربر تمرکز کنید (اینکه کاربر عامدانه نمی‌خواهد وارد گفتگو شود / در حال وارد کردن مطالب بدون منبع است / به [[وپ:اجماع|اجماع]] صفحهٔ بحث توجهی نمی‌کند). تلاش کنید در تام از واردشدن به جزئیات محتوای مقاله بپرهیزید زیرا احتمال اینکه مدیر مشکل را درک کند کاهش می‌یابد. توجه: برای کسب بیشترین موفقیت در تام، پیشینهٔ خودتان هم باید پاک باشد. همیشه بانزاکت باشید، خودتان از روی‌آوردن به چندین واگردانی بپرهیزید.
* اگر ویرایشگری که دارای گرایش ویژه‌ای است از منبع استفاده ''می‌کند''، اما &lt;u&gt;منابع نامناسب هستند یا تفسیر نادرستی از آن‌ها صورت گرفته است&lt;/u&gt;:
:* هنوز هم به تام نروید.
:* [[وپ:حل اختلاف]] را مرور کنید.
:* در صورت نیاز، موضوع را در [[وپ:تامم|تابلوی اعلانات منابع معتبر]] گزارش کنید.
:* به تلاش‌های خود برای گفتگو با کاربر تازه‌وارد ادامه دهید. در جاهای مناسب به سیاست‌ها و رهنمودها ارجاع دهید.
::* اگر تنها دو ویرایشگر درگیر هستید، به دنبال [[وپ:نظر سوم|نظر سوم]] باشید.
::* اگر ویرایش‌گران بیشتری درگیر هستند، [[ویکی‌پدیا:درخواست برای نظر|درخواست برای نظر]] را بیازمایید.
* [[ویکی‌پدیا:درخواست میانجی‌گری|میانجی‌گری]] را پیشنهاد کنید.
* اگر میانجی‌گری رد شد، ناموفق بود و/یا مشکل ادامه یافت:
:* '''ویرایش‌گری را که اخلال‌گر یافته‌اید در صفحهٔ بحثشان از این موضوع آگاه کنید'''.{{سخ}}تفاوت‌هایی از ویرایش‌های مشکل‌ساز را هم فراهم‌آورید. نام بخش و/یا خلاصه ویرایشتان را به گونه‌ای بنویسید که نشان دهد شما رفتار طرف مقابل را اخلالگرانه می‌دانید، اما از سخنان تحریک‌آمیز بی‌جهت خودداری کنید. به یاد داشته باشید، شما همچنان در حال تلاش برای تشنج‌زدایی از وضعیت هستید. اگر ویرایش‌گران دیگری هم درگیر هستند، آن‌ها نیز باید دیدگاه خود را بنویسند تا مشخص شود که جامعه از این رفتار غرض‌ورزانه راضی نیست.
* ویرایش‌گر غرض‌ورز به واگردانی ادامه می‌دهد:
:* با فرض اینکه در این نقطه یک ویرایش‌گر در برابر چندین ویرایش‌گر قرار گرفته است، به واگردانی ویرایش‌های غرض‌ورزانه ادامه دهید. اگر در طی ۲۴ ساعت بیش از ۳ بار واگردانی انجام داد، موضوع را مطابق [[ویکی‌پدیا:قانون سه برگردان]] در [[وپ:تام۳]] گزارش کنید (اما مواظب باشید که خودتان قانون ۳ برگردان را زیر پا مگذارید!). با این وجود، ''یک ویرایش‌گر غرض‌ورز نمی‌تواند مطالب مشکل‌دار را در مواجهه با چندین ویرایشگر دیگر که ویرایش‌هایش را واگردانی می‌کنند حفظ کند''.
* اگر کاربر غرض‌ورز قانون ۳ برگردان را زیر پا نمی‌گذارد، یا اگر تعداد مشارکت‌کنندگان برای اعمال سیاست‌های ویکی‌پدیا کافی نیست:
:* یک گزارش دیگر در تام بنویسید.
* اگر بنا به دلایلی مدیران پاسخ ندادند:
:* گزارشی در [[ویکی‌پدیا:درخواست برای نظر]] تنظیم کنید، تنها در صورتی این کار را انجام دهید که چندین تفاوت داشته باشید که نمایش دهد شما تلاشتان را برای برطرف‌کردن مشکل از راه‌های دیگر انجام داده‌اید و '' دست کم یک ویرایش‌گر دیگر هم بوده است که تلاش کرده است مشکل را حل کند و به روشن‌شدن موضوع در «درخواست برای نظر» کمک خواهد کرد.
* اگر کاربر به اجماع به‌دست آمده در «درخواست برای نظر» بی‌اعتنا بود.
:* یک بار دیگر در [[وپ:تام]] از مدیران درخواست مداخله کنید و به اجماع به‌دست آمده در «درخواست برای نظر» نیز اشاره کنید. در این حالت یکی از مدیران باید به کاربر هشدار دهد و به تناسب قطع دسترسی را اعمال کند.
* اگر قطع دسترسی مشکل را حل نکرد، یا اگر هنوز نتوانسته‌اید توجه مدیران را در تام جلب کنید، ''و همهٔ راه‌های دیگر نیز آزموده شده‌اند'':
:* یک گزارش در [[ویکی‌پدیا:هیئت داوری|هیئت داوری]] تنظیم کنید. این گزارش باید دربارهٔ رفتار کاربر باشد و نه محتوای مقاله.

=== قطع دسترسی و تحریم‌ها ===
* ویرایش‌های اخلال‌گرانه می‌تواند منجر به هشدار و سپس قطع دسترسی‌های افزایشی شود، که معمولاً با ۲۴ ساعت آغاز می‌شوند.
* حساب‌هایی که با هدف اصلی اخلالگری ساخته شده‌اند می‌توانند به صورت نامعین (بی‌پایان) بسته شوند.
* اگر الگوهای ایجاد اختلال در درازمدت و ماهرانه هستند و گفتگوهای غیررسمی بی‌فایده هستند، می‌توان از [[ویکی‌پدیا:درخواست برای نظر|دربارهٔ رفتار کاربر درخواست نظر نمود]] تا مشکل مستند شود و اجماعی برای [[ویکی‌پدیا:سیاست تحریم|تحریم از ویرایش یا طرد]] شکل بگیرد.

== جستارهای دیگر ==
* [[ویکی‌پدیا:برای بیان دیدگاه خود اخلال‌گری نکنید]]

{{سیاست‌ها و رهنمودهای ویکی‌کتاب}}

[[رده:حل اختلاف ویکی‌کتاب]]</text>
      <sha1>kh5gih9kq1fqoo04hljtafbild4f7om</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135170</id>
      <parentid>135168</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T08:47:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* نشانه‌های یک ویرایشگر اخلالگر */</comment>
      <origin>135170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26221" sha1="0lccrgnejoqif84m0c9r2j5jqdk7bdo" xml:space="preserve">{{فهرست رهنمودها}}
{{چکیده|ویراستاران اخلالگر ممکن است قطع دسترسی، حتی قطع دسترسی دائم شوند.}}
{{میانبر|وک:اخلالگر}}
'''ویرایش اخلالگرانه''' به ویرایش‌هایی گفته می‌شود که به‌طور مداوم، یا بر روی کتاب‌های متعدد، در مسیر بهبود کتاب‌ها اختلال ایجاد کند یا با مبانی اصلی پروژهٔ ساختن یک کتابخانه در تضاد باشد.

== گزیده ==
ویکی‌کتاب موفقیت خود را مدیون محیط باز بودن است. ولی همین محیط باز بودن گاهی افرادی را به خود جذب می‌کند که سعی در بهره‌برداری و سوءاستفاده از این محیط به عنوان یک تریبون برای پیشبرد شخصی نظرات خود می‌باشند و این کار را می‌توانند از طریق [[ویکی‌کتاب:تحقیق دست‌اول ممنوع|تحقیقات دست اول]] و [[ویکی‌کتاب:تعارض منافع|تعارض منافع]] جلو ببرند. با اینکه دیدگاه‌های اقلیت با رعایت [[ویکی‌کتاب:اثبات‌پذیری|اصول اثبات‌پذیری]] از طریق [[ویکی‌کتاب:منابع معتبر|منابع معتبر]] قابل قبول است، گاهی یک ویراستاری در درازمدت فراتر از حد معمولی سماجت به خرج داده و اقدام به ویرایش‌هایی می‌کند که با [[ویکی‌کتاب:اثبات‌پذیری|اصول اثبات‌پذیری]] از طریق [[ویکی‌کتاب:منابع معتبر|منابع معتبر]] مغایرت داشته و اصرار بر دادن [[وک:ارزش|ارزش ناحق]] به دیدگاهی که صحت ندارد می‌دهد.

ویراستاران اخلالگر، بطور جمعی باعث ضرر زدن به ویکی‌کتاب می‌شوند چرا که باعث کاهش اعتبار آن و دلسرد شدن ویراستاران آن از طریق اتلاف انرژی مکرر آنان می‌شوند.

شناختن رفتار یک اخلالگر بسیار مهم است. سیاست سه‌برگردانِ ما، یک شرط لازم ولی ناکافی برای شناخت چنین کسانی است. زیرا شاید یک ویراستار قانون سه‌برگردان را نقض نکند، ولی همچنان اخلالگری را ادامه دهد. اخلالگری ممکن است حتی به یک ویرایش معینی اختصاص نداشته باشد، بلکه در نوعی الگوی رفتاری متمرکز باشد که در دراز مدت باعث ضربه زدن به پروژه گردد.

ویرایشگران اخلالگر سعی می‌کنند که خود را مفید جلوه دهند، اما خصلت‌های خاصی این گروه را از بقیه مجزا می‌کند. زمانی که بحث در مورد یک موضوع که دربارهٔ آن اختلاف نظر وجود دارد به نتیجه نرسد و مذاکره کاربران (مثلاً از طریق برپا کردن یک نظرخواهی) منجر به رسیدن به اجماع بی‌طرفانه‌ای بشود، اخلال‌گری بیشتر در صفحه را می‌توان در [[ویکی‌کتاب:تابلوی اعلانات مدیران]] اعلام کرد تا نسبت به قطع دسترسی کاربر اخلالگر یا سایر اقدامات [[ویکی‌کتاب:حل اختلاف|حل اختلاف]] تصمیم گرفته شود. در موارد شدید، چنین رفتار اخلالگرانه‌ای ممکن است به محروم شدن دائمی کاربر از مشارکت در ویکی‌پدیا بشود.

هم‌چنین باید توجه داشت که از [[ویکی‌کتاب:قانون سه برگردان|قانون سه برگردان]] نمی‌شود برای گریز از محرومیت‌های ناشی از اخلالگری بهره جست. هم‌چنان‌که در خود این قانون آمده است:
:''ویرایشگران همچنان ممکن است با واگردانی‌هایی کمتر از ۳ بار نیز در ۲۴ ساعت بسته شوند مخصوصاً اگر رفتار آنها به وضوح اخلالگرانه باشد یا تلاش‌هایی برای بازی با سیستم انجام بدهند''

== چگونه ویرایشگران اخلالگر سعی می‌کنند ایمن باشند ==
{{میانبر|وک:دررفتن}}
با اینکه ویرایش اخلالگرانه با قوانین ویکی‌کتاب در تعارض است، اما باز برخی ویراستاران هستند که به اخلالگری خود ادامه می‌دهند و در عین حال تا حد زیادی هم (با سعی و زرنگی و از قصد) موفق به ایمن ماندن از عواقب کیفری کار خود می‌شوند. به چند دلیل این اتفاق می‌افتد:
* ویرایش‌هایشان در طی مدت طولانی صورت می‌گیرد: در اینجا، نمی‌توان ویرایش معینی از آنان را به وضوح اخلال دانست، اما وقتی به الگوی مستتر در مجموعهٔ ویرایش‌هایشان نگاه می‌کنیم، رفتار اخلالگرانهٔ آن‌ها محرز می‌گردد.
* ویرایش‌هایشان غالباً در صفحات بحث واقع می‌شود؛ لذا چنین ویرایش‌هایی با اینکه مستقیماً به مقاله ضرری نمی‌زند (و می‌توانند ادعا کنند که ''«ما که کاری نکردیم»'')، اما همین مشارکتی که در صفحه بحث دارند از رسیدن به اجماع جلوگیری کرده و مانع از پیشرفت در حل مشکلات مقاله می‌گردند.
* ویرایش‌هایشان اغلب از حد آستانهٔ نقض نزاکت پایین‌تر است (یعنی بطور ''واضحی'' حمله شخصی نمی‌کنند)، و در ویرایش‌های گروهی که سعی در بهبود مقاله دارد مداخله نابجا می‌کنند.
* ویرایش‌هایشان محدود به طیف معینی از مقاله‌ها است که در نتیجه باعث می‌گردد کمتر دیده شوند. اما گاهی هم بر طیف وسیعی از مقالات حضور دارند، طوری که نتوان دقیقاً تمرکزات اخلالگریشان را در وهله نخست متوجه شد.

== نشانه‌های یک ویرایشگر اخلالگر ==
{{همچنین ببینید|ویکی‌پدیا:سیاست ویرایش}}
'''یک ویرایشگر اخلالگر''' کسی است که:
* '''دارای گرایش‌های ویژه و عمدی است''': (ویرایش‌های مغرضانه و جهت‌دار) ویراستار اخلالگر معمولاً به طیف خاصی از موضوع‌های ویکی‌کتاب علاقه و در آنجا حضور دارد، و در آن کتاب‌ها و صفحه‌ها به دنبال پیاده کردن دیدگاه معینی، آن هم در طی زمانی طولانی و با وجود مخالفت ویرایشگران دیگر است. این‌گونه افراد لزوماً چیزی را به صفحه‌ها اضافه نمی‌کنند، بلکه ممکن است مدام مطالبی را از صفحه‌ها پاک کنند. نمونه‌ای از این مورد، پاک کردن مداوم مطالب منبع‌دار ویرایشگران دیگر است.
* '''[[ویکی‌کتاب:اثبات‌پذیری|اثبات‌پذیری]] را رعایت نمی‌کنند''': یا منبع برای نوشته‌های خود ارائه نمی‌دهند، یا منبعشان معتبر نیست، یا متوسل به [[ویکی‌کتاب:تحقیق دست‌اول ممنوع|تحقیق دست اول]] می‌شوند.
* '''دائماً برچسب‌گذاری می‌کنند''': مثلاً دائم برچسب {{پیوند الگو|مدرک}} به مقاله می‌زنند، آنهم زمانی که در مقاله به قدر کافی منبع قید شده. این افراد با برچسب‌گذاری خود صرفاً سعی دارند اعتبار مقاله را زیر سؤال ببرند.
* '''در [[ویکی‌کتاب:اجماع|اجماع‌سازی]] درگیر نمی‌شود:
** مکرراً به درخواست یا پرسش‌های کاربران دیگر برای ارائه توضیحات راجع به ویرایش‌هایشان یا مخالفت با ویرایش‌ها بی‌توجهی می‌کند.
** به پاسخ ارائه شدهٔ دیگر ویراستاران توجهی نمی‌کند. 
* '''به گفته‌های جمع توجهی نمی‌کند''': به میانجیگری دیگران بها نمی‌دهد، و نظر افراد غیر درگیر را فاقد ارزش می‌داند، و در عوض از نقطه نظر خود جنب هم نمی‌خورد، حتی اگر اجماعی بی‌طرفانه در کار باشد.

علاوه بر این ممکن است این ویرایشگران:

'''سعی در طرد یا راندن کاربران دیگر از مشارکت در ویرایش صفحه کند''': علناً سیاست‌های [[w:fa:ویکی‌پدیا:نزاکت|نزاکت]]، [[w:fa:ویکی‌پدیا:حمله‌های شخصی ممنوع|حمله شخصی]]، و مالکیت صفحه‌ها را در حدی رعایت کند که بتواند ادعا کند که «من که کاری نکردم»، اما در درازمدت با رفتار خود (مثل نقض نزاکت ''غیرمستقیم''، [[ویکی‌کتاب:حساب زاپاس|زاپاس‌بازی]]، و دیگر تاکتیک‌های فرسایشی) صبر همگان را مضمحل نموده، تا بلکه نهایتاً نقطه نظر خود را در صفحات پیاده‌سازی کند.

=== سر باز زدن از درک یک نکته ===
{{میان‌بر|وک:گوش کن|وک:نشنیدن|وک:صدا نمیاد|وپ:نفهمیدم|وک:چی؟|وک:علی‌چپ|وک:کوچه علی‌چپ}}
[[File:Madame_de_Meuron.jpg|thumb|left|upright=۰٫۵|نمی‌شنوم چی گفتی.]]
در بعضی موارد، ویرایشگرها در حال انکار همیشگی و سفت و سخت چسبیدن به یک ادعا یا دیدگاه هستند؛ با وجود آنکه یک عده کاربر بعد از [[ویکی‌کتاب:اجماع|اجماع]]، آن دیدگاه یا ادعا را رد کرده‌اند، وی همچنان یک جمله را تکرار می‌کند و موارد مورد تأیید دیگران را رد می‌کند و اشتباهات خود را وارد می‌کند. این که فکر کنید نکته به جایی را مطرح می‌کنید، به شما این حق را نمی‌دهد که چنان عمل کنید که انگار وقتی به شما گفته شده نکته‌تان پذیرفته نیست، جامعه باید نکته‌تان را بپذیرد. («شنیدن» را با «[[ویکی‌کتاب:اجماع|موافق بودن]]» اشتباه نگیرید: نفی ایدهٔ شما از سوی جامعه اثباتی بر این نیست که آنها حرف شما را نشنیده‌اند. نوشتن را متوقف کنید، گوش بدهید، و آنچه را که دیگر کاربران به شما می‌گویند را لحاظ کنید. قویاً تلاش کنید سوی آن‌ها در مناظره را ببینید و بر یافتن نقاط توافق کار کنید). گاهی بعضی ویرایشگرها به ویرایش‌های تهاجمی برای رد کردن یک موضوع می‌پردازند (مانند موارد تفرقه‌آمیز). در چنین مواردی فرد نمی‌تواند کارهایی را که از نظر خودش درست است ولی با نظر جمع مغایرت دارد انجام دهد.

گاهی، حتی وقتی کاربران با [[ویکی‌کتاب:فرض حسن نیت| حسن نیت]] رفتار می‌کنند، مشارکت‌هایشان همچنان اخلالگرانه است و باعث اتلاف وقت می‌شود؛ مثلاً وقتی به طور ادامه‌دار می‌گویند نمی‌فهمند مشکل چیست. با این که کاربران [[ویکی‌کتاب:جسور باشید|به جسور بودن]] تشویق می‌شوند و فقط کارهایی را می‌کنند که فکر می‌کنند درست است، گاهی فقدان کفایت مشکل ایجاد می‌کند. اگر جامعه بیش از حدی که لازم به نظر می‌رسد، بر سر پاک کردن اشتباهات کاربران و آموختن سیاست‌ها و رهنمودها به آنان وقت بگذارد، ممکن است تحریم‌هایی اعمال شود.

== متمایز از ویرایش سازنده ==
اغلب پیش می‌آید که ویرایشگران دیدگاه‌های اقلیت را وارد مقاله می‌کنند. این کار تا زمانی که مشارکت‌ها در دایرهٔ [[وپ:اثبات‌پذیری|اثبات‌پذیری]] جای داشته باشند و به دیدگاه [[وپ:دیدگاه بی‌طرف|وزن نامناسب]] ندهند اشکالی ندارد. مسئولیت آوردن مدرک بر شانهٔ کسی است که نخستین‌بار مطلب را وارد ویکی‌پدیا می‌کند یا می‌خواهد مطلب در ویکی باقی بماند.

از [[ویکی‌پدیا:دیدگاه بی‌طرف]]:

: بی‌طرفی لازم می‌دارد که مقاله‌های فضای نام اصلی به صورت عادلانه همهٔ دیدگاه‌های مهم را که توسط منابع معتبر انتشار یافته‌اند نمایش دهد، این کار باید به تناسب اهمیت هر یک از دیدگاه‌ها انجام شود. دادن وزن مناسب و پرهیز از وزن‌دهی نابجا به معنی این است که مقاله‌ها نباید دیدگاه‌های اقلیت را به‌اندازهٔ دیدگاه‌های رایج شرح دهند و وارد جزئیات آن‌ها شوند.

دیدگاه‌های درخور توجه و اثبات‌پذیر شامل {{پم|پیش‌علم|Protoscience}} نیز می‌شود، به شرطی که مجلات مشهور مورد [[داوری همتا]] قرار گرفته باشند. ویرایشگران می‌توانند در حد معقول جدال‌های عمومی درجریان یا اختلاف‌نظرهایی که توسط منابع معتبر مستند شده‌اند را ارائه دهند. برای نمونه، یادکرد از یک دیدگاه بیان‌شده در یک مجلهٔ علمی مهم، کتاب درسی، یا یک رساله، ''به خودی خود'' ویرایش اخلالگرانه نیست. این استثنا در مورد مناقشه‌های حل‌وفصل شده نیست؛ برای نمونه، افزودن ادعاهایی که خورشید به دور زمین می‌گردد امروزه پذیرفتنی نیست، هرچند این دیدگاه یک جدال عمومی فعال در زمان [[گالیلئو گالیله]] محسوب می‌شد. یادکرد از این مناقشات در مقاله ممکن است مناسب باشد به شرطی که ''خود مناقشه'' سرشناس باشد (مانند همین نمونه).

گاهی کاربران خوش‌نیت با مطالب انتشاریافتهٔ حاشیه‌ای گمراه می‌شوند یا هنگام بیان یک ارجاع، خطای صادقانه‌ای می‌کنند. معقول است که چنین کسانی ممکن است برای مدت کوتاهی از موضع خود دفاع کنند؛ سپس هنگام مواجهه با شواهد بهتر یا بازخوردهای منصفانه، موضوع را تصدیق کنند.

== برخورد با ویرایشگران اخلالگر ==
{{میان‌بر|وپ:برخورد با اخلال}}
در زیر راهکارهایی ارائه می‌گردد البته نیاز نیست این راهکارها بر اساس این ترتیب اعمال گردند.
* در مواردی که رویدادهای خیلی مهم اتفاق می‌افتد اولین قدم گزارش دادن به [[وپ:تام|تام]] است که ممکن است [[ویکی‌پدیا:سیاست طرد|طرد]] کاربر را در پی داشته باشد ولی در بسیاری از موارد می‌شود از راهکارهای تدریجی و آهسته‌تر بهره جست که به کمک این مراحل امید به حل مشکل و ادامه ندادن این روند هست.
* در نخستین مطلب نادانشنامه‌ای که نشان از کاربری اخلالگر دارد:
:* [[وپ:فحن|فرض حسن نیت داشته باشید]]. به کاربری که مشکوک به اخلالگری است حمله مکنید. با این وجود، موارد بدون یادکرد و نادانشنامه‌ای را''واگردانی'' کنید. از خلاصه ویرایشی استفاده کنید که مشکل را با استفاده از عبارت‌های ناآتش‌افروزانه شرح بدهد. کاملاً [[وپ:نزاکت|مؤدب]] بمانید. در صفحهٔ بحث مطلبی بنویسید و خواستار گفتگو و/یا منبع شوید. به [[وپ:چماق|لطفاً با چماق به استقبال تازه‌واردها نروید]] فکر کنید، و هوشیار باشید که ممکن است به جای یک کاربر مشکل‌ساز، با یک شخص تازه‌وارد و گیج‌شده روبه‌رو باشید.
* اگر ویرایشگر واگردانی را خنثی می‌کند:
:* اگر در صفحهٔ بحث پاسخ نمی‌دهند دوباره واگردانی کنید. مطمئن شوید که تفاوت دیدگاه‌تان را به صورت روشن و واضح در صفحهٔ بحث مقاله بیان کرده‌اید. این موضوع را در خلاصه ویرایشتان نیز بنویسید. اگر ممکن بود، '''راه‌های سازشی که به نظرتان می‌رسد را در صفحهٔ بحث پیشنهاد دهید'''.
* اگر واگردانی ادامه یافت، و این واگردانی‌ها باعث &lt;u&gt;افزوده‌شدن اطلاعات بی‌منبع&lt;/u&gt; می‌شد:
:* واگردانی کنید، و در [[وپ:تام|تابلوی اعلانات مدیران]] (تام) '''از یک مدیر بخواهید''' رسیدگی کند. پیوندهای [[وپ:تفاوت|تفاوت]] واگردانی‌های مختلف عامدانهٔ ویرایشگر را فراهم آورید. نوشتهٔ خود را کوتاه نگاه دارید (بیشتر از ۲۵۰ تا ۵۰۰ واژه نشود)، پیوندهای تفاوت خوبی فراهم کنید (چندین [[وپ:تفاوت|تفاوت]] که شاهد حرف شما باشد)، و روی رفتار مشکل‌ساز کاربر تمرکز کنید (اینکه کاربر عامدانه نمی‌خواهد وارد گفتگو شود / در حال وارد کردن مطالب بدون منبع است / به [[وپ:اجماع|اجماع]] صفحهٔ بحث توجهی نمی‌کند). تلاش کنید در تام از واردشدن به جزئیات محتوای مقاله بپرهیزید زیرا احتمال اینکه مدیر مشکل را درک کند کاهش می‌یابد. توجه: برای کسب بیشترین موفقیت در تام، پیشینهٔ خودتان هم باید پاک باشد. همیشه بانزاکت باشید، خودتان از روی‌آوردن به چندین واگردانی بپرهیزید.
* اگر ویرایشگری که دارای گرایش ویژه‌ای است از منبع استفاده ''می‌کند''، اما &lt;u&gt;منابع نامناسب هستند یا تفسیر نادرستی از آن‌ها صورت گرفته است&lt;/u&gt;:
:* هنوز هم به تام نروید.
:* [[وپ:حل اختلاف]] را مرور کنید.
:* در صورت نیاز، موضوع را در [[وپ:تامم|تابلوی اعلانات منابع معتبر]] گزارش کنید.
:* به تلاش‌های خود برای گفتگو با کاربر تازه‌وارد ادامه دهید. در جاهای مناسب به سیاست‌ها و رهنمودها ارجاع دهید.
::* اگر تنها دو ویرایشگر درگیر هستید، به دنبال [[وپ:نظر سوم|نظر سوم]] باشید.
::* اگر ویرایش‌گران بیشتری درگیر هستند، [[ویکی‌پدیا:درخواست برای نظر|درخواست برای نظر]] را بیازمایید.
* [[ویکی‌پدیا:درخواست میانجی‌گری|میانجی‌گری]] را پیشنهاد کنید.
* اگر میانجی‌گری رد شد، ناموفق بود و/یا مشکل ادامه یافت:
:* '''ویرایش‌گری را که اخلال‌گر یافته‌اید در صفحهٔ بحثشان از این موضوع آگاه کنید'''.{{سخ}}تفاوت‌هایی از ویرایش‌های مشکل‌ساز را هم فراهم‌آورید. نام بخش و/یا خلاصه ویرایشتان را به گونه‌ای بنویسید که نشان دهد شما رفتار طرف مقابل را اخلالگرانه می‌دانید، اما از سخنان تحریک‌آمیز بی‌جهت خودداری کنید. به یاد داشته باشید، شما همچنان در حال تلاش برای تشنج‌زدایی از وضعیت هستید. اگر ویرایش‌گران دیگری هم درگیر هستند، آن‌ها نیز باید دیدگاه خود را بنویسند تا مشخص شود که جامعه از این رفتار غرض‌ورزانه راضی نیست.
* ویرایش‌گر غرض‌ورز به واگردانی ادامه می‌دهد:
:* با فرض اینکه در این نقطه یک ویرایش‌گر در برابر چندین ویرایش‌گر قرار گرفته است، به واگردانی ویرایش‌های غرض‌ورزانه ادامه دهید. اگر در طی ۲۴ ساعت بیش از ۳ بار واگردانی انجام داد، موضوع را مطابق [[ویکی‌پدیا:قانون سه برگردان]] در [[وپ:تام۳]] گزارش کنید (اما مواظب باشید که خودتان قانون ۳ برگردان را زیر پا مگذارید!). با این وجود، ''یک ویرایش‌گر غرض‌ورز نمی‌تواند مطالب مشکل‌دار را در مواجهه با چندین ویرایشگر دیگر که ویرایش‌هایش را واگردانی می‌کنند حفظ کند''.
* اگر کاربر غرض‌ورز قانون ۳ برگردان را زیر پا نمی‌گذارد، یا اگر تعداد مشارکت‌کنندگان برای اعمال سیاست‌های ویکی‌پدیا کافی نیست:
:* یک گزارش دیگر در تام بنویسید.
* اگر بنا به دلایلی مدیران پاسخ ندادند:
:* گزارشی در [[ویکی‌پدیا:درخواست برای نظر]] تنظیم کنید، تنها در صورتی این کار را انجام دهید که چندین تفاوت داشته باشید که نمایش دهد شما تلاشتان را برای برطرف‌کردن مشکل از راه‌های دیگر انجام داده‌اید و '' دست کم یک ویرایش‌گر دیگر هم بوده است که تلاش کرده است مشکل را حل کند و به روشن‌شدن موضوع در «درخواست برای نظر» کمک خواهد کرد.
* اگر کاربر به اجماع به‌دست آمده در «درخواست برای نظر» بی‌اعتنا بود.
:* یک بار دیگر در [[وپ:تام]] از مدیران درخواست مداخله کنید و به اجماع به‌دست آمده در «درخواست برای نظر» نیز اشاره کنید. در این حالت یکی از مدیران باید به کاربر هشدار دهد و به تناسب قطع دسترسی را اعمال کند.
* اگر قطع دسترسی مشکل را حل نکرد، یا اگر هنوز نتوانسته‌اید توجه مدیران را در تام جلب کنید، ''و همهٔ راه‌های دیگر نیز آزموده شده‌اند'':
:* یک گزارش در [[ویکی‌پدیا:هیئت داوری|هیئت داوری]] تنظیم کنید. این گزارش باید دربارهٔ رفتار کاربر باشد و نه محتوای مقاله.

=== قطع دسترسی و تحریم‌ها ===
* ویرایش‌های اخلال‌گرانه می‌تواند منجر به هشدار و سپس قطع دسترسی‌های افزایشی شود، که معمولاً با ۲۴ ساعت آغاز می‌شوند.
* حساب‌هایی که با هدف اصلی اخلالگری ساخته شده‌اند می‌توانند به صورت نامعین (بی‌پایان) بسته شوند.
* اگر الگوهای ایجاد اختلال در درازمدت و ماهرانه هستند و گفتگوهای غیررسمی بی‌فایده هستند، می‌توان از [[ویکی‌پدیا:درخواست برای نظر|دربارهٔ رفتار کاربر درخواست نظر نمود]] تا مشکل مستند شود و اجماعی برای [[ویکی‌پدیا:سیاست تحریم|تحریم از ویرایش یا طرد]] شکل بگیرد.

== جستارهای دیگر ==
* [[ویکی‌پدیا:برای بیان دیدگاه خود اخلال‌گری نکنید]]

{{سیاست‌ها و رهنمودهای ویکی‌کتاب}}

[[رده:حل اختلاف ویکی‌کتاب]]</text>
      <sha1>0lccrgnejoqif84m0c9r2j5jqdk7bdo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135171</id>
      <parentid>135170</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T08:49:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* متمایز از ویرایش سازنده */</comment>
      <origin>135171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26277" sha1="2z1xbwh8mloz78aby9jolej6l87r2d1" xml:space="preserve">{{فهرست رهنمودها}}
{{چکیده|ویراستاران اخلالگر ممکن است قطع دسترسی، حتی قطع دسترسی دائم شوند.}}
{{میانبر|وک:اخلالگر}}
'''ویرایش اخلالگرانه''' به ویرایش‌هایی گفته می‌شود که به‌طور مداوم، یا بر روی کتاب‌های متعدد، در مسیر بهبود کتاب‌ها اختلال ایجاد کند یا با مبانی اصلی پروژهٔ ساختن یک کتابخانه در تضاد باشد.

== گزیده ==
ویکی‌کتاب موفقیت خود را مدیون محیط باز بودن است. ولی همین محیط باز بودن گاهی افرادی را به خود جذب می‌کند که سعی در بهره‌برداری و سوءاستفاده از این محیط به عنوان یک تریبون برای پیشبرد شخصی نظرات خود می‌باشند و این کار را می‌توانند از طریق [[ویکی‌کتاب:تحقیق دست‌اول ممنوع|تحقیقات دست اول]] و [[ویکی‌کتاب:تعارض منافع|تعارض منافع]] جلو ببرند. با اینکه دیدگاه‌های اقلیت با رعایت [[ویکی‌کتاب:اثبات‌پذیری|اصول اثبات‌پذیری]] از طریق [[ویکی‌کتاب:منابع معتبر|منابع معتبر]] قابل قبول است، گاهی یک ویراستاری در درازمدت فراتر از حد معمولی سماجت به خرج داده و اقدام به ویرایش‌هایی می‌کند که با [[ویکی‌کتاب:اثبات‌پذیری|اصول اثبات‌پذیری]] از طریق [[ویکی‌کتاب:منابع معتبر|منابع معتبر]] مغایرت داشته و اصرار بر دادن [[وک:ارزش|ارزش ناحق]] به دیدگاهی که صحت ندارد می‌دهد.

ویراستاران اخلالگر، بطور جمعی باعث ضرر زدن به ویکی‌کتاب می‌شوند چرا که باعث کاهش اعتبار آن و دلسرد شدن ویراستاران آن از طریق اتلاف انرژی مکرر آنان می‌شوند.

شناختن رفتار یک اخلالگر بسیار مهم است. سیاست سه‌برگردانِ ما، یک شرط لازم ولی ناکافی برای شناخت چنین کسانی است. زیرا شاید یک ویراستار قانون سه‌برگردان را نقض نکند، ولی همچنان اخلالگری را ادامه دهد. اخلالگری ممکن است حتی به یک ویرایش معینی اختصاص نداشته باشد، بلکه در نوعی الگوی رفتاری متمرکز باشد که در دراز مدت باعث ضربه زدن به پروژه گردد.

ویرایشگران اخلالگر سعی می‌کنند که خود را مفید جلوه دهند، اما خصلت‌های خاصی این گروه را از بقیه مجزا می‌کند. زمانی که بحث در مورد یک موضوع که دربارهٔ آن اختلاف نظر وجود دارد به نتیجه نرسد و مذاکره کاربران (مثلاً از طریق برپا کردن یک نظرخواهی) منجر به رسیدن به اجماع بی‌طرفانه‌ای بشود، اخلال‌گری بیشتر در صفحه را می‌توان در [[ویکی‌کتاب:تابلوی اعلانات مدیران]] اعلام کرد تا نسبت به قطع دسترسی کاربر اخلالگر یا سایر اقدامات [[ویکی‌کتاب:حل اختلاف|حل اختلاف]] تصمیم گرفته شود. در موارد شدید، چنین رفتار اخلالگرانه‌ای ممکن است به محروم شدن دائمی کاربر از مشارکت در ویکی‌پدیا بشود.

هم‌چنین باید توجه داشت که از [[ویکی‌کتاب:قانون سه برگردان|قانون سه برگردان]] نمی‌شود برای گریز از محرومیت‌های ناشی از اخلالگری بهره جست. هم‌چنان‌که در خود این قانون آمده است:
:''ویرایشگران همچنان ممکن است با واگردانی‌هایی کمتر از ۳ بار نیز در ۲۴ ساعت بسته شوند مخصوصاً اگر رفتار آنها به وضوح اخلالگرانه باشد یا تلاش‌هایی برای بازی با سیستم انجام بدهند''

== چگونه ویرایشگران اخلالگر سعی می‌کنند ایمن باشند ==
{{میانبر|وک:دررفتن}}
با اینکه ویرایش اخلالگرانه با قوانین ویکی‌کتاب در تعارض است، اما باز برخی ویراستاران هستند که به اخلالگری خود ادامه می‌دهند و در عین حال تا حد زیادی هم (با سعی و زرنگی و از قصد) موفق به ایمن ماندن از عواقب کیفری کار خود می‌شوند. به چند دلیل این اتفاق می‌افتد:
* ویرایش‌هایشان در طی مدت طولانی صورت می‌گیرد: در اینجا، نمی‌توان ویرایش معینی از آنان را به وضوح اخلال دانست، اما وقتی به الگوی مستتر در مجموعهٔ ویرایش‌هایشان نگاه می‌کنیم، رفتار اخلالگرانهٔ آن‌ها محرز می‌گردد.
* ویرایش‌هایشان غالباً در صفحات بحث واقع می‌شود؛ لذا چنین ویرایش‌هایی با اینکه مستقیماً به مقاله ضرری نمی‌زند (و می‌توانند ادعا کنند که ''«ما که کاری نکردیم»'')، اما همین مشارکتی که در صفحه بحث دارند از رسیدن به اجماع جلوگیری کرده و مانع از پیشرفت در حل مشکلات مقاله می‌گردند.
* ویرایش‌هایشان اغلب از حد آستانهٔ نقض نزاکت پایین‌تر است (یعنی بطور ''واضحی'' حمله شخصی نمی‌کنند)، و در ویرایش‌های گروهی که سعی در بهبود مقاله دارد مداخله نابجا می‌کنند.
* ویرایش‌هایشان محدود به طیف معینی از مقاله‌ها است که در نتیجه باعث می‌گردد کمتر دیده شوند. اما گاهی هم بر طیف وسیعی از مقالات حضور دارند، طوری که نتوان دقیقاً تمرکزات اخلالگریشان را در وهله نخست متوجه شد.

== نشانه‌های یک ویرایشگر اخلالگر ==
{{همچنین ببینید|ویکی‌پدیا:سیاست ویرایش}}
'''یک ویرایشگر اخلالگر''' کسی است که:
* '''دارای گرایش‌های ویژه و عمدی است''': (ویرایش‌های مغرضانه و جهت‌دار) ویراستار اخلالگر معمولاً به طیف خاصی از موضوع‌های ویکی‌کتاب علاقه و در آنجا حضور دارد، و در آن کتاب‌ها و صفحه‌ها به دنبال پیاده کردن دیدگاه معینی، آن هم در طی زمانی طولانی و با وجود مخالفت ویرایشگران دیگر است. این‌گونه افراد لزوماً چیزی را به صفحه‌ها اضافه نمی‌کنند، بلکه ممکن است مدام مطالبی را از صفحه‌ها پاک کنند. نمونه‌ای از این مورد، پاک کردن مداوم مطالب منبع‌دار ویرایشگران دیگر است.
* '''[[ویکی‌کتاب:اثبات‌پذیری|اثبات‌پذیری]] را رعایت نمی‌کنند''': یا منبع برای نوشته‌های خود ارائه نمی‌دهند، یا منبعشان معتبر نیست، یا متوسل به [[ویکی‌کتاب:تحقیق دست‌اول ممنوع|تحقیق دست اول]] می‌شوند.
* '''دائماً برچسب‌گذاری می‌کنند''': مثلاً دائم برچسب {{پیوند الگو|مدرک}} به مقاله می‌زنند، آنهم زمانی که در مقاله به قدر کافی منبع قید شده. این افراد با برچسب‌گذاری خود صرفاً سعی دارند اعتبار مقاله را زیر سؤال ببرند.
* '''در [[ویکی‌کتاب:اجماع|اجماع‌سازی]] درگیر نمی‌شود:
** مکرراً به درخواست یا پرسش‌های کاربران دیگر برای ارائه توضیحات راجع به ویرایش‌هایشان یا مخالفت با ویرایش‌ها بی‌توجهی می‌کند.
** به پاسخ ارائه شدهٔ دیگر ویراستاران توجهی نمی‌کند. 
* '''به گفته‌های جمع توجهی نمی‌کند''': به میانجیگری دیگران بها نمی‌دهد، و نظر افراد غیر درگیر را فاقد ارزش می‌داند، و در عوض از نقطه نظر خود جنب هم نمی‌خورد، حتی اگر اجماعی بی‌طرفانه در کار باشد.

علاوه بر این ممکن است این ویرایشگران:

'''سعی در طرد یا راندن کاربران دیگر از مشارکت در ویرایش صفحه کند''': علناً سیاست‌های [[w:fa:ویکی‌پدیا:نزاکت|نزاکت]]، [[w:fa:ویکی‌پدیا:حمله‌های شخصی ممنوع|حمله شخصی]]، و مالکیت صفحه‌ها را در حدی رعایت کند که بتواند ادعا کند که «من که کاری نکردم»، اما در درازمدت با رفتار خود (مثل نقض نزاکت ''غیرمستقیم''، [[ویکی‌کتاب:حساب زاپاس|زاپاس‌بازی]]، و دیگر تاکتیک‌های فرسایشی) صبر همگان را مضمحل نموده، تا بلکه نهایتاً نقطه نظر خود را در صفحات پیاده‌سازی کند.

=== سر باز زدن از درک یک نکته ===
{{میان‌بر|وک:گوش کن|وک:نشنیدن|وک:صدا نمیاد|وپ:نفهمیدم|وک:چی؟|وک:علی‌چپ|وک:کوچه علی‌چپ}}
[[File:Madame_de_Meuron.jpg|thumb|left|upright=۰٫۵|نمی‌شنوم چی گفتی.]]
در بعضی موارد، ویرایشگرها در حال انکار همیشگی و سفت و سخت چسبیدن به یک ادعا یا دیدگاه هستند؛ با وجود آنکه یک عده کاربر بعد از [[ویکی‌کتاب:اجماع|اجماع]]، آن دیدگاه یا ادعا را رد کرده‌اند، وی همچنان یک جمله را تکرار می‌کند و موارد مورد تأیید دیگران را رد می‌کند و اشتباهات خود را وارد می‌کند. این که فکر کنید نکته به جایی را مطرح می‌کنید، به شما این حق را نمی‌دهد که چنان عمل کنید که انگار وقتی به شما گفته شده نکته‌تان پذیرفته نیست، جامعه باید نکته‌تان را بپذیرد. («شنیدن» را با «[[ویکی‌کتاب:اجماع|موافق بودن]]» اشتباه نگیرید: نفی ایدهٔ شما از سوی جامعه اثباتی بر این نیست که آنها حرف شما را نشنیده‌اند. نوشتن را متوقف کنید، گوش بدهید، و آنچه را که دیگر کاربران به شما می‌گویند را لحاظ کنید. قویاً تلاش کنید سوی آن‌ها در مناظره را ببینید و بر یافتن نقاط توافق کار کنید). گاهی بعضی ویرایشگرها به ویرایش‌های تهاجمی برای رد کردن یک موضوع می‌پردازند (مانند موارد تفرقه‌آمیز). در چنین مواردی فرد نمی‌تواند کارهایی را که از نظر خودش درست است ولی با نظر جمع مغایرت دارد انجام دهد.

گاهی، حتی وقتی کاربران با [[ویکی‌کتاب:فرض حسن نیت| حسن نیت]] رفتار می‌کنند، مشارکت‌هایشان همچنان اخلالگرانه است و باعث اتلاف وقت می‌شود؛ مثلاً وقتی به طور ادامه‌دار می‌گویند نمی‌فهمند مشکل چیست. با این که کاربران [[ویکی‌کتاب:جسور باشید|به جسور بودن]] تشویق می‌شوند و فقط کارهایی را می‌کنند که فکر می‌کنند درست است، گاهی فقدان کفایت مشکل ایجاد می‌کند. اگر جامعه بیش از حدی که لازم به نظر می‌رسد، بر سر پاک کردن اشتباهات کاربران و آموختن سیاست‌ها و رهنمودها به آنان وقت بگذارد، ممکن است تحریم‌هایی اعمال شود.

== متمایز از ویرایش سازنده ==
اغلب پیش می‌آید که ویرایشگران دیدگاه‌های اقلیت را وارد صفحه می‌کنند. این کار تا زمانی که مشارکت‌ها در دایرهٔ [[وک:اثبات‌پذیری|اثبات‌پذیری]] جای داشته باشند و به دیدگاه [[وک:دیدگاه بی‌طرف|وزن نامناسب]] ندهند اشکالی ندارد. مسئولیت آوردن مدرک بر شانهٔ کسی است که نخستین‌بار مطلب را وارد ویکی‌کتاب می‌کند یا می‌خواهد مطلب در ویکی باقی بماند.

از [[ویکی‌کتاب:دیدگاه بی‌طرف]]:

: بی‌طرفی لازم می‌دارد که مقاله‌های فضای نام اصلی به صورت عادلانه همهٔ دیدگاه‌های مهم را که توسط منابع معتبر انتشار یافته‌اند نمایش دهد، این کار باید به تناسب اهمیت هر یک از دیدگاه‌ها انجام شود. دادن وزن مناسب و پرهیز از وزن‌دهی نابجا به معنی این است که مقاله‌ها نباید دیدگاه‌های اقلیت را به‌اندازهٔ دیدگاه‌های رایج شرح دهند و وارد جزئیات آن‌ها شوند.

دیدگاه‌های درخور توجه و اثبات‌پذیر شامل {{پم|پیش‌علم|Protoscience}} نیز می‌شود، به شرطی که مجلات مشهور مورد [[w:fa:داوری همتا|داوری همتا]] قرار گرفته باشند. ویرایشگران می‌توانند در حد معقول جدال‌های عمومی درجریان یا اختلاف‌نظرهایی که توسط منابع معتبر مستند شده‌اند را ارائه دهند. برای نمونه، یادکرد از یک دیدگاه بیان‌شده در یک مجلهٔ علمی مهم، کتاب درسی، یا یک رساله، ''به خودی خود'' ویرایش اخلالگرانه نیست. این استثنا در مورد مناقشه‌های حل‌وفصل شده نیست؛ برای نمونه، افزودن ادعاهایی که خورشید به دور زمین می‌گردد امروزه پذیرفتنی نیست، هرچند این دیدگاه یک جدال عمومی فعال در زمان [[W:fa:گالیلئو گالیله|گالیلئو گالیله]] محسوب می‌شد. یادکرد از این مناقشات در مقاله ممکن است مناسب باشد به شرطی که ''خود مناقشه'' سرشناس باشد (مانند همین نمونه).

گاهی کاربران خوش‌نیت با مطالب انتشاریافتهٔ حاشیه‌ای گمراه می‌شوند یا هنگام بیان یک ارجاع، خطای صادقانه‌ای می‌کنند. معقول است که چنین کسانی ممکن است برای مدت کوتاهی از موضع خود دفاع کنند؛ سپس هنگام مواجهه با شواهد بهتر یا بازخوردهای منصفانه، موضوع را تصدیق کنند.

== برخورد با ویرایشگران اخلالگر ==
{{میان‌بر|وپ:برخورد با اخلال}}
در زیر راهکارهایی ارائه می‌گردد البته نیاز نیست این راهکارها بر اساس این ترتیب اعمال گردند.
* در مواردی که رویدادهای خیلی مهم اتفاق می‌افتد اولین قدم گزارش دادن به [[وپ:تام|تام]] است که ممکن است [[ویکی‌پدیا:سیاست طرد|طرد]] کاربر را در پی داشته باشد ولی در بسیاری از موارد می‌شود از راهکارهای تدریجی و آهسته‌تر بهره جست که به کمک این مراحل امید به حل مشکل و ادامه ندادن این روند هست.
* در نخستین مطلب نادانشنامه‌ای که نشان از کاربری اخلالگر دارد:
:* [[وپ:فحن|فرض حسن نیت داشته باشید]]. به کاربری که مشکوک به اخلالگری است حمله مکنید. با این وجود، موارد بدون یادکرد و نادانشنامه‌ای را''واگردانی'' کنید. از خلاصه ویرایشی استفاده کنید که مشکل را با استفاده از عبارت‌های ناآتش‌افروزانه شرح بدهد. کاملاً [[وپ:نزاکت|مؤدب]] بمانید. در صفحهٔ بحث مطلبی بنویسید و خواستار گفتگو و/یا منبع شوید. به [[وپ:چماق|لطفاً با چماق به استقبال تازه‌واردها نروید]] فکر کنید، و هوشیار باشید که ممکن است به جای یک کاربر مشکل‌ساز، با یک شخص تازه‌وارد و گیج‌شده روبه‌رو باشید.
* اگر ویرایشگر واگردانی را خنثی می‌کند:
:* اگر در صفحهٔ بحث پاسخ نمی‌دهند دوباره واگردانی کنید. مطمئن شوید که تفاوت دیدگاه‌تان را به صورت روشن و واضح در صفحهٔ بحث مقاله بیان کرده‌اید. این موضوع را در خلاصه ویرایشتان نیز بنویسید. اگر ممکن بود، '''راه‌های سازشی که به نظرتان می‌رسد را در صفحهٔ بحث پیشنهاد دهید'''.
* اگر واگردانی ادامه یافت، و این واگردانی‌ها باعث &lt;u&gt;افزوده‌شدن اطلاعات بی‌منبع&lt;/u&gt; می‌شد:
:* واگردانی کنید، و در [[وپ:تام|تابلوی اعلانات مدیران]] (تام) '''از یک مدیر بخواهید''' رسیدگی کند. پیوندهای [[وپ:تفاوت|تفاوت]] واگردانی‌های مختلف عامدانهٔ ویرایشگر را فراهم آورید. نوشتهٔ خود را کوتاه نگاه دارید (بیشتر از ۲۵۰ تا ۵۰۰ واژه نشود)، پیوندهای تفاوت خوبی فراهم کنید (چندین [[وپ:تفاوت|تفاوت]] که شاهد حرف شما باشد)، و روی رفتار مشکل‌ساز کاربر تمرکز کنید (اینکه کاربر عامدانه نمی‌خواهد وارد گفتگو شود / در حال وارد کردن مطالب بدون منبع است / به [[وپ:اجماع|اجماع]] صفحهٔ بحث توجهی نمی‌کند). تلاش کنید در تام از واردشدن به جزئیات محتوای مقاله بپرهیزید زیرا احتمال اینکه مدیر مشکل را درک کند کاهش می‌یابد. توجه: برای کسب بیشترین موفقیت در تام، پیشینهٔ خودتان هم باید پاک باشد. همیشه بانزاکت باشید، خودتان از روی‌آوردن به چندین واگردانی بپرهیزید.
* اگر ویرایشگری که دارای گرایش ویژه‌ای است از منبع استفاده ''می‌کند''، اما &lt;u&gt;منابع نامناسب هستند یا تفسیر نادرستی از آن‌ها صورت گرفته است&lt;/u&gt;:
:* هنوز هم به تام نروید.
:* [[وپ:حل اختلاف]] را مرور کنید.
:* در صورت نیاز، موضوع را در [[وپ:تامم|تابلوی اعلانات منابع معتبر]] گزارش کنید.
:* به تلاش‌های خود برای گفتگو با کاربر تازه‌وارد ادامه دهید. در جاهای مناسب به سیاست‌ها و رهنمودها ارجاع دهید.
::* اگر تنها دو ویرایشگر درگیر هستید، به دنبال [[وپ:نظر سوم|نظر سوم]] باشید.
::* اگر ویرایش‌گران بیشتری درگیر هستند، [[ویکی‌پدیا:درخواست برای نظر|درخواست برای نظر]] را بیازمایید.
* [[ویکی‌پدیا:درخواست میانجی‌گری|میانجی‌گری]] را پیشنهاد کنید.
* اگر میانجی‌گری رد شد، ناموفق بود و/یا مشکل ادامه یافت:
:* '''ویرایش‌گری را که اخلال‌گر یافته‌اید در صفحهٔ بحثشان از این موضوع آگاه کنید'''.{{سخ}}تفاوت‌هایی از ویرایش‌های مشکل‌ساز را هم فراهم‌آورید. نام بخش و/یا خلاصه ویرایشتان را به گونه‌ای بنویسید که نشان دهد شما رفتار طرف مقابل را اخلالگرانه می‌دانید، اما از سخنان تحریک‌آمیز بی‌جهت خودداری کنید. به یاد داشته باشید، شما همچنان در حال تلاش برای تشنج‌زدایی از وضعیت هستید. اگر ویرایش‌گران دیگری هم درگیر هستند، آن‌ها نیز باید دیدگاه خود را بنویسند تا مشخص شود که جامعه از این رفتار غرض‌ورزانه راضی نیست.
* ویرایش‌گر غرض‌ورز به واگردانی ادامه می‌دهد:
:* با فرض اینکه در این نقطه یک ویرایش‌گر در برابر چندین ویرایش‌گر قرار گرفته است، به واگردانی ویرایش‌های غرض‌ورزانه ادامه دهید. اگر در طی ۲۴ ساعت بیش از ۳ بار واگردانی انجام داد، موضوع را مطابق [[ویکی‌پدیا:قانون سه برگردان]] در [[وپ:تام۳]] گزارش کنید (اما مواظب باشید که خودتان قانون ۳ برگردان را زیر پا مگذارید!). با این وجود، ''یک ویرایش‌گر غرض‌ورز نمی‌تواند مطالب مشکل‌دار را در مواجهه با چندین ویرایشگر دیگر که ویرایش‌هایش را واگردانی می‌کنند حفظ کند''.
* اگر کاربر غرض‌ورز قانون ۳ برگردان را زیر پا نمی‌گذارد، یا اگر تعداد مشارکت‌کنندگان برای اعمال سیاست‌های ویکی‌پدیا کافی نیست:
:* یک گزارش دیگر در تام بنویسید.
* اگر بنا به دلایلی مدیران پاسخ ندادند:
:* گزارشی در [[ویکی‌پدیا:درخواست برای نظر]] تنظیم کنید، تنها در صورتی این کار را انجام دهید که چندین تفاوت داشته باشید که نمایش دهد شما تلاشتان را برای برطرف‌کردن مشکل از راه‌های دیگر انجام داده‌اید و '' دست کم یک ویرایش‌گر دیگر هم بوده است که تلاش کرده است مشکل را حل کند و به روشن‌شدن موضوع در «درخواست برای نظر» کمک خواهد کرد.
* اگر کاربر به اجماع به‌دست آمده در «درخواست برای نظر» بی‌اعتنا بود.
:* یک بار دیگر در [[وپ:تام]] از مدیران درخواست مداخله کنید و به اجماع به‌دست آمده در «درخواست برای نظر» نیز اشاره کنید. در این حالت یکی از مدیران باید به کاربر هشدار دهد و به تناسب قطع دسترسی را اعمال کند.
* اگر قطع دسترسی مشکل را حل نکرد، یا اگر هنوز نتوانسته‌اید توجه مدیران را در تام جلب کنید، ''و همهٔ راه‌های دیگر نیز آزموده شده‌اند'':
:* یک گزارش در [[ویکی‌پدیا:هیئت داوری|هیئت داوری]] تنظیم کنید. این گزارش باید دربارهٔ رفتار کاربر باشد و نه محتوای مقاله.

=== قطع دسترسی و تحریم‌ها ===
* ویرایش‌های اخلال‌گرانه می‌تواند منجر به هشدار و سپس قطع دسترسی‌های افزایشی شود، که معمولاً با ۲۴ ساعت آغاز می‌شوند.
* حساب‌هایی که با هدف اصلی اخلالگری ساخته شده‌اند می‌توانند به صورت نامعین (بی‌پایان) بسته شوند.
* اگر الگوهای ایجاد اختلال در درازمدت و ماهرانه هستند و گفتگوهای غیررسمی بی‌فایده هستند، می‌توان از [[ویکی‌پدیا:درخواست برای نظر|دربارهٔ رفتار کاربر درخواست نظر نمود]] تا مشکل مستند شود و اجماعی برای [[ویکی‌پدیا:سیاست تحریم|تحریم از ویرایش یا طرد]] شکل بگیرد.

== جستارهای دیگر ==
* [[ویکی‌پدیا:برای بیان دیدگاه خود اخلال‌گری نکنید]]

{{سیاست‌ها و رهنمودهای ویکی‌کتاب}}

[[رده:حل اختلاف ویکی‌کتاب]]</text>
      <sha1>2z1xbwh8mloz78aby9jolej6l87r2d1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135172</id>
      <parentid>135171</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T08:53:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* برخورد با ویرایشگران اخلالگر */</comment>
      <origin>135172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26025" sha1="sra1okqbok07svhbv3mbwr125xt3taf" xml:space="preserve">{{فهرست رهنمودها}}
{{چکیده|ویراستاران اخلالگر ممکن است قطع دسترسی، حتی قطع دسترسی دائم شوند.}}
{{میانبر|وک:اخلالگر}}
'''ویرایش اخلالگرانه''' به ویرایش‌هایی گفته می‌شود که به‌طور مداوم، یا بر روی کتاب‌های متعدد، در مسیر بهبود کتاب‌ها اختلال ایجاد کند یا با مبانی اصلی پروژهٔ ساختن یک کتابخانه در تضاد باشد.

== گزیده ==
ویکی‌کتاب موفقیت خود را مدیون محیط باز بودن است. ولی همین محیط باز بودن گاهی افرادی را به خود جذب می‌کند که سعی در بهره‌برداری و سوءاستفاده از این محیط به عنوان یک تریبون برای پیشبرد شخصی نظرات خود می‌باشند و این کار را می‌توانند از طریق [[ویکی‌کتاب:تحقیق دست‌اول ممنوع|تحقیقات دست اول]] و [[ویکی‌کتاب:تعارض منافع|تعارض منافع]] جلو ببرند. با اینکه دیدگاه‌های اقلیت با رعایت [[ویکی‌کتاب:اثبات‌پذیری|اصول اثبات‌پذیری]] از طریق [[ویکی‌کتاب:منابع معتبر|منابع معتبر]] قابل قبول است، گاهی یک ویراستاری در درازمدت فراتر از حد معمولی سماجت به خرج داده و اقدام به ویرایش‌هایی می‌کند که با [[ویکی‌کتاب:اثبات‌پذیری|اصول اثبات‌پذیری]] از طریق [[ویکی‌کتاب:منابع معتبر|منابع معتبر]] مغایرت داشته و اصرار بر دادن [[وک:ارزش|ارزش ناحق]] به دیدگاهی که صحت ندارد می‌دهد.

ویراستاران اخلالگر، بطور جمعی باعث ضرر زدن به ویکی‌کتاب می‌شوند چرا که باعث کاهش اعتبار آن و دلسرد شدن ویراستاران آن از طریق اتلاف انرژی مکرر آنان می‌شوند.

شناختن رفتار یک اخلالگر بسیار مهم است. سیاست سه‌برگردانِ ما، یک شرط لازم ولی ناکافی برای شناخت چنین کسانی است. زیرا شاید یک ویراستار قانون سه‌برگردان را نقض نکند، ولی همچنان اخلالگری را ادامه دهد. اخلالگری ممکن است حتی به یک ویرایش معینی اختصاص نداشته باشد، بلکه در نوعی الگوی رفتاری متمرکز باشد که در دراز مدت باعث ضربه زدن به پروژه گردد.

ویرایشگران اخلالگر سعی می‌کنند که خود را مفید جلوه دهند، اما خصلت‌های خاصی این گروه را از بقیه مجزا می‌کند. زمانی که بحث در مورد یک موضوع که دربارهٔ آن اختلاف نظر وجود دارد به نتیجه نرسد و مذاکره کاربران (مثلاً از طریق برپا کردن یک نظرخواهی) منجر به رسیدن به اجماع بی‌طرفانه‌ای بشود، اخلال‌گری بیشتر در صفحه را می‌توان در [[ویکی‌کتاب:تابلوی اعلانات مدیران]] اعلام کرد تا نسبت به قطع دسترسی کاربر اخلالگر یا سایر اقدامات [[ویکی‌کتاب:حل اختلاف|حل اختلاف]] تصمیم گرفته شود. در موارد شدید، چنین رفتار اخلالگرانه‌ای ممکن است به محروم شدن دائمی کاربر از مشارکت در ویکی‌پدیا بشود.

هم‌چنین باید توجه داشت که از [[ویکی‌کتاب:قانون سه برگردان|قانون سه برگردان]] نمی‌شود برای گریز از محرومیت‌های ناشی از اخلالگری بهره جست. هم‌چنان‌که در خود این قانون آمده است:
:''ویرایشگران همچنان ممکن است با واگردانی‌هایی کمتر از ۳ بار نیز در ۲۴ ساعت بسته شوند مخصوصاً اگر رفتار آنها به وضوح اخلالگرانه باشد یا تلاش‌هایی برای بازی با سیستم انجام بدهند''

== چگونه ویرایشگران اخلالگر سعی می‌کنند ایمن باشند ==
{{میانبر|وک:دررفتن}}
با اینکه ویرایش اخلالگرانه با قوانین ویکی‌کتاب در تعارض است، اما باز برخی ویراستاران هستند که به اخلالگری خود ادامه می‌دهند و در عین حال تا حد زیادی هم (با سعی و زرنگی و از قصد) موفق به ایمن ماندن از عواقب کیفری کار خود می‌شوند. به چند دلیل این اتفاق می‌افتد:
* ویرایش‌هایشان در طی مدت طولانی صورت می‌گیرد: در اینجا، نمی‌توان ویرایش معینی از آنان را به وضوح اخلال دانست، اما وقتی به الگوی مستتر در مجموعهٔ ویرایش‌هایشان نگاه می‌کنیم، رفتار اخلالگرانهٔ آن‌ها محرز می‌گردد.
* ویرایش‌هایشان غالباً در صفحات بحث واقع می‌شود؛ لذا چنین ویرایش‌هایی با اینکه مستقیماً به مقاله ضرری نمی‌زند (و می‌توانند ادعا کنند که ''«ما که کاری نکردیم»'')، اما همین مشارکتی که در صفحه بحث دارند از رسیدن به اجماع جلوگیری کرده و مانع از پیشرفت در حل مشکلات مقاله می‌گردند.
* ویرایش‌هایشان اغلب از حد آستانهٔ نقض نزاکت پایین‌تر است (یعنی بطور ''واضحی'' حمله شخصی نمی‌کنند)، و در ویرایش‌های گروهی که سعی در بهبود مقاله دارد مداخله نابجا می‌کنند.
* ویرایش‌هایشان محدود به طیف معینی از مقاله‌ها است که در نتیجه باعث می‌گردد کمتر دیده شوند. اما گاهی هم بر طیف وسیعی از مقالات حضور دارند، طوری که نتوان دقیقاً تمرکزات اخلالگریشان را در وهله نخست متوجه شد.

== نشانه‌های یک ویرایشگر اخلالگر ==
{{همچنین ببینید|ویکی‌پدیا:سیاست ویرایش}}
'''یک ویرایشگر اخلالگر''' کسی است که:
* '''دارای گرایش‌های ویژه و عمدی است''': (ویرایش‌های مغرضانه و جهت‌دار) ویراستار اخلالگر معمولاً به طیف خاصی از موضوع‌های ویکی‌کتاب علاقه و در آنجا حضور دارد، و در آن کتاب‌ها و صفحه‌ها به دنبال پیاده کردن دیدگاه معینی، آن هم در طی زمانی طولانی و با وجود مخالفت ویرایشگران دیگر است. این‌گونه افراد لزوماً چیزی را به صفحه‌ها اضافه نمی‌کنند، بلکه ممکن است مدام مطالبی را از صفحه‌ها پاک کنند. نمونه‌ای از این مورد، پاک کردن مداوم مطالب منبع‌دار ویرایشگران دیگر است.
* '''[[ویکی‌کتاب:اثبات‌پذیری|اثبات‌پذیری]] را رعایت نمی‌کنند''': یا منبع برای نوشته‌های خود ارائه نمی‌دهند، یا منبعشان معتبر نیست، یا متوسل به [[ویکی‌کتاب:تحقیق دست‌اول ممنوع|تحقیق دست اول]] می‌شوند.
* '''دائماً برچسب‌گذاری می‌کنند''': مثلاً دائم برچسب {{پیوند الگو|مدرک}} به مقاله می‌زنند، آنهم زمانی که در مقاله به قدر کافی منبع قید شده. این افراد با برچسب‌گذاری خود صرفاً سعی دارند اعتبار مقاله را زیر سؤال ببرند.
* '''در [[ویکی‌کتاب:اجماع|اجماع‌سازی]] درگیر نمی‌شود:
** مکرراً به درخواست یا پرسش‌های کاربران دیگر برای ارائه توضیحات راجع به ویرایش‌هایشان یا مخالفت با ویرایش‌ها بی‌توجهی می‌کند.
** به پاسخ ارائه شدهٔ دیگر ویراستاران توجهی نمی‌کند. 
* '''به گفته‌های جمع توجهی نمی‌کند''': به میانجیگری دیگران بها نمی‌دهد، و نظر افراد غیر درگیر را فاقد ارزش می‌داند، و در عوض از نقطه نظر خود جنب هم نمی‌خورد، حتی اگر اجماعی بی‌طرفانه در کار باشد.

علاوه بر این ممکن است این ویرایشگران:

'''سعی در طرد یا راندن کاربران دیگر از مشارکت در ویرایش صفحه کند''': علناً سیاست‌های [[w:fa:ویکی‌پدیا:نزاکت|نزاکت]]، [[w:fa:ویکی‌پدیا:حمله‌های شخصی ممنوع|حمله شخصی]]، و مالکیت صفحه‌ها را در حدی رعایت کند که بتواند ادعا کند که «من که کاری نکردم»، اما در درازمدت با رفتار خود (مثل نقض نزاکت ''غیرمستقیم''، [[ویکی‌کتاب:حساب زاپاس|زاپاس‌بازی]]، و دیگر تاکتیک‌های فرسایشی) صبر همگان را مضمحل نموده، تا بلکه نهایتاً نقطه نظر خود را در صفحات پیاده‌سازی کند.

=== سر باز زدن از درک یک نکته ===
{{میان‌بر|وک:گوش کن|وک:نشنیدن|وک:صدا نمیاد|وپ:نفهمیدم|وک:چی؟|وک:علی‌چپ|وک:کوچه علی‌چپ}}
[[File:Madame_de_Meuron.jpg|thumb|left|upright=۰٫۵|نمی‌شنوم چی گفتی.]]
در بعضی موارد، ویرایشگرها در حال انکار همیشگی و سفت و سخت چسبیدن به یک ادعا یا دیدگاه هستند؛ با وجود آنکه یک عده کاربر بعد از [[ویکی‌کتاب:اجماع|اجماع]]، آن دیدگاه یا ادعا را رد کرده‌اند، وی همچنان یک جمله را تکرار می‌کند و موارد مورد تأیید دیگران را رد می‌کند و اشتباهات خود را وارد می‌کند. این که فکر کنید نکته به جایی را مطرح می‌کنید، به شما این حق را نمی‌دهد که چنان عمل کنید که انگار وقتی به شما گفته شده نکته‌تان پذیرفته نیست، جامعه باید نکته‌تان را بپذیرد. («شنیدن» را با «[[ویکی‌کتاب:اجماع|موافق بودن]]» اشتباه نگیرید: نفی ایدهٔ شما از سوی جامعه اثباتی بر این نیست که آنها حرف شما را نشنیده‌اند. نوشتن را متوقف کنید، گوش بدهید، و آنچه را که دیگر کاربران به شما می‌گویند را لحاظ کنید. قویاً تلاش کنید سوی آن‌ها در مناظره را ببینید و بر یافتن نقاط توافق کار کنید). گاهی بعضی ویرایشگرها به ویرایش‌های تهاجمی برای رد کردن یک موضوع می‌پردازند (مانند موارد تفرقه‌آمیز). در چنین مواردی فرد نمی‌تواند کارهایی را که از نظر خودش درست است ولی با نظر جمع مغایرت دارد انجام دهد.

گاهی، حتی وقتی کاربران با [[ویکی‌کتاب:فرض حسن نیت| حسن نیت]] رفتار می‌کنند، مشارکت‌هایشان همچنان اخلالگرانه است و باعث اتلاف وقت می‌شود؛ مثلاً وقتی به طور ادامه‌دار می‌گویند نمی‌فهمند مشکل چیست. با این که کاربران [[ویکی‌کتاب:جسور باشید|به جسور بودن]] تشویق می‌شوند و فقط کارهایی را می‌کنند که فکر می‌کنند درست است، گاهی فقدان کفایت مشکل ایجاد می‌کند. اگر جامعه بیش از حدی که لازم به نظر می‌رسد، بر سر پاک کردن اشتباهات کاربران و آموختن سیاست‌ها و رهنمودها به آنان وقت بگذارد، ممکن است تحریم‌هایی اعمال شود.

== متمایز از ویرایش سازنده ==
اغلب پیش می‌آید که ویرایشگران دیدگاه‌های اقلیت را وارد صفحه می‌کنند. این کار تا زمانی که مشارکت‌ها در دایرهٔ [[وک:اثبات‌پذیری|اثبات‌پذیری]] جای داشته باشند و به دیدگاه [[وک:دیدگاه بی‌طرف|وزن نامناسب]] ندهند اشکالی ندارد. مسئولیت آوردن مدرک بر شانهٔ کسی است که نخستین‌بار مطلب را وارد ویکی‌کتاب می‌کند یا می‌خواهد مطلب در ویکی باقی بماند.

از [[ویکی‌کتاب:دیدگاه بی‌طرف]]:

: بی‌طرفی لازم می‌دارد که مقاله‌های فضای نام اصلی به صورت عادلانه همهٔ دیدگاه‌های مهم را که توسط منابع معتبر انتشار یافته‌اند نمایش دهد، این کار باید به تناسب اهمیت هر یک از دیدگاه‌ها انجام شود. دادن وزن مناسب و پرهیز از وزن‌دهی نابجا به معنی این است که مقاله‌ها نباید دیدگاه‌های اقلیت را به‌اندازهٔ دیدگاه‌های رایج شرح دهند و وارد جزئیات آن‌ها شوند.

دیدگاه‌های درخور توجه و اثبات‌پذیر شامل {{پم|پیش‌علم|Protoscience}} نیز می‌شود، به شرطی که مجلات مشهور مورد [[w:fa:داوری همتا|داوری همتا]] قرار گرفته باشند. ویرایشگران می‌توانند در حد معقول جدال‌های عمومی درجریان یا اختلاف‌نظرهایی که توسط منابع معتبر مستند شده‌اند را ارائه دهند. برای نمونه، یادکرد از یک دیدگاه بیان‌شده در یک مجلهٔ علمی مهم، کتاب درسی، یا یک رساله، ''به خودی خود'' ویرایش اخلالگرانه نیست. این استثنا در مورد مناقشه‌های حل‌وفصل شده نیست؛ برای نمونه، افزودن ادعاهایی که خورشید به دور زمین می‌گردد امروزه پذیرفتنی نیست، هرچند این دیدگاه یک جدال عمومی فعال در زمان [[W:fa:گالیلئو گالیله|گالیلئو گالیله]] محسوب می‌شد. یادکرد از این مناقشات در مقاله ممکن است مناسب باشد به شرطی که ''خود مناقشه'' سرشناس باشد (مانند همین نمونه).

گاهی کاربران خوش‌نیت با مطالب انتشاریافتهٔ حاشیه‌ای گمراه می‌شوند یا هنگام بیان یک ارجاع، خطای صادقانه‌ای می‌کنند. معقول است که چنین کسانی ممکن است برای مدت کوتاهی از موضع خود دفاع کنند؛ سپس هنگام مواجهه با شواهد بهتر یا بازخوردهای منصفانه، موضوع را تصدیق کنند.

== برخورد با ویرایشگران اخلالگر ==
{{میان‌بر|وک:برخورد با اخلال}}
در زیر راهکارهایی ارائه می‌گردد البته نیاز نیست این راهکارها بر اساس این ترتیب اعمال گردند.
* در مواردی که رویدادهای خیلی مهم اتفاق می‌افتد اولین قدم گزارش دادن به [[وک:تام|تام]] است که ممکن است [[ویکی‌کتاب:سیاست طرد|طرد]] کاربر را در پی داشته باشد ولی در بسیاری از موارد می‌شود از راهکارهای تدریجی و آهسته‌تر بهره جست که به کمک این مراحل امید به حل مشکل و ادامه ندادن این روند هست.
* در نخستین مطلب نادانشنامه‌ای که نشان از کاربری اخلالگر دارد:
:* [[وک:فحن|فرض حسن نیت داشته باشید]]. به کاربری که مشکوک به اخلالگری است حمله مکنید. با این وجود، موارد بدون یادکرد و نادانشنامه‌ای را''واگردانی'' کنید. از خلاصه ویرایشی استفاده کنید که مشکل را با استفاده از عبارت‌های ناآتش‌افروزانه شرح بدهد. کاملاً [[w:fa:وپ:نزاکت|مؤدب]] بمانید. در صفحهٔ بحث مطلبی بنویسید و خواستار گفتگو و/یا منبع شوید. به [[وک:چماق|لطفاً با چماق به استقبال تازه‌واردها نروید]] فکر کنید، و هوشیار باشید که ممکن است به جای یک کاربر مشکل‌ساز، با یک شخص تازه‌وارد و گیج‌شده روبه‌رو باشید.
* اگر ویرایشگر واگردانی را خنثی می‌کند:
:* اگر در صفحهٔ بحث پاسخ نمی‌دهند دوباره واگردانی کنید. مطمئن شوید که تفاوت دیدگاه‌تان را به صورت روشن و واضح در صفحهٔ بحث مقاله بیان کرده‌اید. این موضوع را در خلاصه ویرایشتان نیز بنویسید. اگر ممکن بود، '''راه‌های سازشی که به نظرتان می‌رسد را در صفحهٔ بحث پیشنهاد دهید'''.
* اگر واگردانی ادامه یافت، و این واگردانی‌ها باعث &lt;u&gt;افزوده‌شدن اطلاعات بی‌منبع&lt;/u&gt; می‌شد:
:* واگردانی کنید، و در [[وک:تام|تابلوی اعلانات مدیران]] (تام) '''از یک مدیر بخواهید''' رسیدگی کند. پیوندهای [[وک:تفاوت|تفاوت]] واگردانی‌های مختلف عامدانهٔ ویرایشگر را فراهم آورید. نوشتهٔ خود را کوتاه نگاه دارید (بیشتر از ۲۵۰ تا ۵۰۰ واژه نشود)، پیوندهای تفاوت خوبی فراهم کنید (چندین [[وک:تفاوت|تفاوت]] که شاهد حرف شما باشد)، و روی رفتار مشکل‌ساز کاربر تمرکز کنید (اینکه کاربر عامدانه نمی‌خواهد وارد گفتگو شود / در حال وارد کردن مطالب بدون منبع است / به [[وپ:اجماع|اجماع]] صفحهٔ بحث توجهی نمی‌کند). تلاش کنید در تام از واردشدن به جزئیات محتوای مقاله بپرهیزید زیرا احتمال اینکه مدیر مشکل را درک کند کاهش می‌یابد. توجه: برای کسب بیشترین موفقیت در تام، پیشینهٔ خودتان هم باید پاک باشد. همیشه بانزاکت باشید، خودتان از روی‌آوردن به چندین واگردانی بپرهیزید.
* اگر ویرایشگری که دارای گرایش ویژه‌ای است از منبع استفاده ''می‌کند''، اما &lt;u&gt;منابع نامناسب هستند یا تفسیر نادرستی از آن‌ها صورت گرفته است&lt;/u&gt;:
:* هنوز هم به تام نروید.
:* [[وک:حل اختلاف]] را مرور کنید.
:* در صورت نیاز، موضوع را در [[وک:تامم|تابلوی اعلانات منابع معتبر]] گزارش کنید.
:* به تلاش‌های خود برای گفتگو با کاربر تازه‌وارد ادامه دهید. در جاهای مناسب به سیاست‌ها و رهنمودها ارجاع دهید.
::* اگر تنها دو ویرایشگر درگیر هستید، به دنبال [[وک:نظر سوم|نظر سوم]] باشید.
::* اگر ویرایش‌گران بیشتری درگیر هستند، [[ویکی‌کتاب:نظرخواهی|درخواست برای نظر]] را بیازمایید.
* [[ویکی‌کتاب:درخواست میانجی‌گری|میانجی‌گری]] را پیشنهاد کنید.
* اگر میانجی‌گری رد شد، ناموفق بود و/یا مشکل ادامه یافت:
:* '''ویرایش‌گری را که اخلال‌گر یافته‌اید در صفحهٔ بحثشان از این موضوع آگاه کنید'''.{{سخ}}تفاوت‌هایی از ویرایش‌های مشکل‌ساز را هم فراهم‌آورید. نام بخش و/یا خلاصه ویرایشتان را به گونه‌ای بنویسید که نشان دهد شما رفتار طرف مقابل را اخلالگرانه می‌دانید، اما از سخنان تحریک‌آمیز بی‌جهت خودداری کنید. به یاد داشته باشید، شما همچنان در حال تلاش برای تشنج‌زدایی از وضعیت هستید. اگر ویرایش‌گران دیگری هم درگیر هستند، آن‌ها نیز باید دیدگاه خود را بنویسند تا مشخص شود که جامعه از این رفتار غرض‌ورزانه راضی نیست.
* ویرایش‌گر غرض‌ورز به واگردانی ادامه می‌دهد:
:* با فرض اینکه در این نقطه یک ویرایش‌گر در برابر چندین ویرایش‌گر قرار گرفته است، به واگردانی ویرایش‌های غرض‌ورزانه ادامه دهید. اگر در طی ۲۴ ساعت بیش از ۳ بار واگردانی انجام داد، موضوع را مطابق [[ویکی‌کتاب:قانون سه برگردان]] در [[وک:تام۳]] گزارش کنید (اما مواظب باشید که خودتان قانون ۳ برگردان را زیر پا مگذارید!). با این وجود، ''یک ویرایش‌گر غرض‌ورز نمی‌تواند مطالب مشکل‌دار را در مواجهه با چندین ویرایشگر دیگر که ویرایش‌هایش را واگردانی می‌کنند حفظ کند''.
* اگر کاربر غرض‌ورز قانون ۳ برگردان را زیر پا نمی‌گذارد، یا اگر تعداد مشارکت‌کنندگان برای اعمال سیاست‌های ویکی‌پدیا کافی نیست:
:* یک گزارش دیگر در تام بنویسید.
* اگر بنا به دلایلی مدیران پاسخ ندادند:
:* گزارشی در [[ویکی‌کتاب:نظرخواهی]] تنظیم کنید، تنها در صورتی این کار را انجام دهید که چندین تفاوت داشته باشید که نمایش دهد شما تلاشتان را برای برطرف‌کردن مشکل از راه‌های دیگر انجام داده‌اید و '' دست کم یک ویرایش‌گر دیگر هم بوده است که تلاش کرده است مشکل را حل کند و به روشن‌شدن موضوع در «درخواست برای نظر» کمک خواهد کرد.
* اگر کاربر به اجماع به‌دست آمده در «درخواست برای نظر» بی‌اعتنا بود.
:* یک بار دیگر در [[وک:تام]] از مدیران درخواست مداخله کنید و به اجماع به‌دست آمده در «درخواست برای نظر» نیز اشاره کنید. در این حالت یکی از مدیران باید به کاربر هشدار دهد و به تناسب قطع دسترسی را اعمال کند.
* اگر قطع دسترسی مشکل را حل نکرد، یا اگر هنوز نتوانسته‌اید توجه مدیران را در تام جلب کنید، ''و همهٔ راه‌های دیگر نیز آزموده شده‌اند'':

=== قطع دسترسی و تحریم‌ها ===
* ویرایش‌های اخلال‌گرانه می‌تواند منجر به هشدار و سپس قطع دسترسی‌های افزایشی شود، که معمولاً با ۲۴ ساعت آغاز می‌شوند.
* حساب‌هایی که با هدف اصلی اخلالگری ساخته شده‌اند می‌توانند به صورت نامعین (بی‌پایان) بسته شوند.
* اگر الگوهای ایجاد اختلال در درازمدت و ماهرانه هستند و گفتگوهای غیررسمی بی‌فایده هستند، می‌توان از [[ویکی‌کتاب:نظرخواهی|دربارهٔ رفتار کاربر درخواست نظر نمود]] تا مشکل مستند شود و اجماعی برای [[ویکی‌کتاب:سیاست تحریم|تحریم از ویرایش یا طرد]] شکل بگیرد.

== جستارهای دیگر ==
* [[ویکی‌پدیا:برای بیان دیدگاه خود اخلال‌گری نکنید]]

{{سیاست‌ها و رهنمودهای ویکی‌کتاب}}

[[رده:حل اختلاف ویکی‌کتاب]]</text>
      <sha1>sra1okqbok07svhbv3mbwr125xt3taf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ویکی‌کتاب:اخلالگر</title>
    <ns>4</ns>
    <id>42126</id>
    <redirect title="ویکی‌کتاب:ویرایش اخلالگرانه" />
    <revision>
      <id>135169</id>
      <timestamp>2026-09-23T08:35:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>تغییرمسیر به [[ویکی‌کتاب:ویرایش اخلالگرانه]]</comment>
      <origin>135169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78" sha1="9vcd4ajujy7mgo2vujqqj7hf0mpxaoo" xml:space="preserve">#تغییر_مسیر [[ویکی‌کتاب:ویرایش اخلالگرانه]]</text>
      <sha1>9vcd4ajujy7mgo2vujqqj7hf0mpxaoo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کاربر:Vivairan2</title>
    <ns>2</ns>
    <id>42127</id>
    <revision>
      <id>135176</id>
      <timestamp>2026-09-23T09:19:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «{{کاربر ویکی سازی}}» ایجاد کرد</comment>
      <origin>135176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32" sha1="d64odubtk4llqc1c7flqg0cj87y8g1w" xml:space="preserve">{{کاربر ویکی سازی}}</text>
      <sha1>d64odubtk4llqc1c7flqg0cj87y8g1w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135177</id>
      <parentid>135176</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T09:25:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <origin>135177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="123" sha1="dtizttlk5c6wkr65to8mcm3n5cn63at" xml:space="preserve">{{نستعلیق|چو ایران مباشد تن من مباد}}
{{فارسی‌زبان}}
{{کاربر ویکی سازی}}</text>
      <sha1>dtizttlk5c6wkr65to8mcm3n5cn63at</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135178</id>
      <parentid>135177</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T09:26:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <origin>135178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="123" sha1="msgq6s048l9s51v7sxw3fl0qpr51yp1" xml:space="preserve">{{نستعلیق|چو ایران مباشد تن من مباد}}
{{کاربر ویکی سازی}}
{{فارسی‌زبان}}</text>
      <sha1>msgq6s048l9s51v7sxw3fl0qpr51yp1</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>