ویکی‌کتاب:درخواست‌های مدیر شدن

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="fa">
  <siteinfo>
    <sitename>ویکی‌کتاب</sitename>
    <dbname>fawikibooks</dbname>
    <base>https://fa.wikibooks.org/wiki/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.21</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">مدیا</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ویژه</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">بحث</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">کاربر</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">بحث کاربر</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ویکی‌کتاب</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">بحث ویکی‌کتاب</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">پرونده</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">بحث پرونده</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">مدیاویکی</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">بحث مدیاویکی</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">الگو</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">بحث الگو</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">راهنما</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">بحث راهنما</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">رده</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">بحث رده</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">کتاب‌آشپزی</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">بحث کتاب‌آشپزی</namespace>
      <namespace key="110" case="first-letter">ویکی‌کودک</namespace>
      <namespace key="111" case="first-letter">بحث ویکی‌کودک</namespace>
      <namespace key="112" case="first-letter">موضوع</namespace>
      <namespace key="113" case="first-letter">بحث موضوع</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">پودمان</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">بحث پودمان</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ویکی‌کتاب:درخواست‌های مدیر شدن</title>
    <ns>4</ns>
    <id>8</id>
    <revision>
      <id>135247</id>
      <parentid>135180</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T19:21:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <origin>135247</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26246" sha1="jt47asafr2zmzrhq6vbuwztrgfn92m4" xml:space="preserve">{{ویکی‌کتاب:درخواست‌های مدیر شدن/الگوی بایگانی}}

&lt;div style=&quot;border:solid #ffbd01 2px; margin:0% 1% 1% 0%; padding:1ex 2% 1ex 2%; background:#ffffdc; text-align:center;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:130%; color:#990000; &quot;&gt;ویکی‌کتاب&lt;/div&gt;
&lt;big&gt;
در این صفحه '''درخواست‌های مدیر شدن''' مطرح می‌شوند. مدیر کاربری‌ست که اختیارات بیشتری برای ادارهٔ وب‌گاه دارد. در صورتی که تقاضای ارتقای دست‌رسی دارید، در بخش '''تقاضای نامزدی برای مدیریت''' امضای کاربری خود را وارد کنید.

* مدیران پیشین: 
# [[کاربر:Kaveh|کاوه]]
# [[کاربر:مجید~fawikibooks|مجید]]
# [[کاربر:komeil_4life|کمیل]]

&lt;span style=&quot;color: red;&quot;&gt;توجه&lt;/span&gt; داشته باشید که آدرس ایمیل شما بایستی در ترجیحات یا در صفحهٔ کاربری وارد شده باشد. در صورتی که در نوشتن کتاب، ایجاد رده، الگو، صفحه راهنما، سیاست‌ها و رهنمودها، ... در ویکی‌کتاب مشارکت داشته‌اید می‌توانید به صفحه مشارکت خود پیوندی قرار دهید و در نهایت با ذکر دلیل در خواست خود را مطرح کرده و آن را امضا کنید.
&lt;/big&gt;
&lt;/div&gt;

==درخواست مدیر شدن، دوستدار ایران بزرگ(۵)==
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: #efe; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;
تا کنون برای گسترش محتوای ویکی‌کتاب تلاش زیادی کرده‌ام. در دنیای مجازی وبگاه‌های تجاری و تبلیغاتی بسیاری وجود دارند که در هنگام گوگل‌یابی برای محتوای آموزشی ممکن است با آن‌ها روبرو شوید، حال آنکه به دنبال محتوای آموزشی رایگان می‌گردید. هدف ما در ویکی‌کتاب فراهم کردن چنین محتوایی است و برای نیل به این هدف والا از شما درخواست می‌کنم به بنده رای موافق بدهید تا بتوانم به عنوان مدیر در کنار شما در این ویکی به فعالیت‌های خویش ادامه دهم. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]]       ‏۱۷ ژانویهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۱۷:۱۴ (UTC)

* {{موافق}} با توجه به نیاز شدید ویکی‌کتاب به یک مدیر فعال (همچون جناب دوست‌دار) و نبودن گزینه‌ی بهتری جز ایشان، با مدیریت ایشان موافقم. امیدوارم دیگر دوستان نیز با بنده هم نظر باشند. [[کاربر:7ramin7|&lt;span style=&quot;color: #ff0000&quot;&gt;7‍&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #f43a7c&quot;&gt;‍RA&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #ff00f0&quot;&gt;MI&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #9000ff&quot;&gt;N&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #0c00ff&quot;&gt;‍7&lt;/span&gt;]] ‏۱۷ ژانویهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۲۲:۲۲ (UTC)
{{چپ‌چین}}
::Granted for 6 months from meta. [[کاربر:Ajraddatz|Ajraddatz]] ([[بحث کاربر:Ajraddatz|بحث]]) ‏۶ فوریهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۲۱:۲۶ (UTC)
:::Thanks a lot. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]]       ‏۷ فوریهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۰۵:۵۶ (UTC)
{{پایان چپ‌چین}}
&lt;/div&gt;
==درخواست مدیر شدن، دوستدار ایران بزرگ(۶)==
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: #efe; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;
بنده چندین سال است که در ویکی‌کتاب فارسی به طور پیوسته فعال هستم و در این مدت صفحات، الگوها، رده‌ها، راهنماها، ... بسیاری ایجاده کرده‌ام. سعی کرده‌ام کاربران تازه‌کار را به بهترین نحو برای ویرایش در این پروژه راهنمایی کنم. امیدوارم نظرتان نسبت به بنده مثبت باشد و به بنده اجازه دریافت دسترسی مدیریت دائم این پروژه را بدهید. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]]       ‏۲۸ مهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۰۶:۴۵ (UTC)

* {{موافق}}یادمه ژوئیه سال 2015 وقتی در ویکی کتاب ثبت نام کردم به دلیل عدم تجربه کافی و خامی خیلی به دنبال مدیریت بودم اما بعدها فهمیدم که این کار مسئولیت بسیار سنگینی دارد و معدود افرادی از این مسئولیت سربلند بیرون می آیند جناب دوستدار یکی از آن معدود افرادی بود که به حق مثل پدری دلسوز برای این ویکی زحمت کشیدند و نگذاشتند ویکی کتاب مثل ویکی خبر نابود شود و از بین رود ایشان همچون راهنمایی برا من بودند و مثل معلمی به من بسیاری از منش های ویکیایی رو یاد دادند بنده خود شاهد آن بودم که ایشون چقدر مشتاق گسترده شدن ویکی هستند حال دسترسی مدیریت دائمی نه تنها برازنده ایشان هست بلکه به حق واقعا نیاز است تا یک نظر دائم همیشه وجود داشته باشد مخصوصا حال که مقداری ویکی کتاب جان گرفته و در حال رشد است و تعدادی کاربر فعال اضافه شده است.بنده با وجود مشغله بسیار که در این روزها دارم اما وقتی این نظرخواهی دیدم حتما ملزم دانستم که بیایم و نظر خود را گفته و رای خود را بدهم.[[کاربر:دوستی بزرگ|دوستی بزرگ]] ([[بحث کاربر:دوستی بزرگ|بحث]]) ‏۲۸ مهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۱۳:۲۱ (UTC)
* {{موافق}} ۱۰۰ درصد. بیش از [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ACentralAuth&amp;target=Doostdar ۱۶ هزار ویرایش] در ویکی‌کتاب دارند. تداوم ویرایش در ویکی‌های کوچک سخت است و این نشان از همت ایشان دارد. [[کاربر:4nn1l2|4nn1l2]] ([[بحث کاربر:4nn1l2|بحث]]) ‏۲۹ مهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۲۲:۲۵ (UTC)
* {{موافق}} جناب دوستدار چند سالی است که این پروژه را اداره می کنن و کمک زیادی به آن کردند --[[کاربر:AFlorence|AFlorence]] ([[بحث کاربر:AFlorence|بحث]]) ‏۳۰ مهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۱۳:۵۷ (UTC)
* {{موافق}} من ویکی‌کتاب را با کاربر:دوستی بزرگ می‌شناسنم. --[[کاربر:Chyah|Chyah]] ([[بحث کاربر:Chyah|بحث]]) ‏۲۱ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۱۰:۴۰ (UTC)
::{{پب|Chyah}} البته من و جناب دوستی بزرگ دو کاربر متفاوت هستیم هر چند هر دوی ما با همفکری در ویکی‌کتاب همکاری میکنیم. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]]       ‏۲۱ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۱۰:۴۹ (UTC)
* {{موافق}} متاسفانه بنده فعالیتی در ویکی‌کتاب، دست‌کم تاکنون نداشته‌ام (همین قبل از شرکت در نظرسنجی حساب کاربری‌ام را ایجاد کردم!)؛ اما این موضوع دلیل بر عدم شناخت من از تلاش‌های دوستدار بزرگ ایران نمی‌شود. فعالیت‌های ایشان در بسیاری از مقالات کشورها، ویکی‌سفر، درگاه‌ها و .. قابل توجه است و جای تشکر دارد. امیدوارم موفق باشند--[[کاربر:کامران اورفه|کامران اورفه]] ([[بحث کاربر:کامران اورفه|بحث]]) ‏۲۳ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۰۷:۳۹ (UTC)
* {{موافق}} ایشون همیشه در گسترش این پروژه و پروژه های خواهر فعال بودن[[User:Freshman404|&lt;font color=&quot;red&quot;&gt;'''Freshman404'''&lt;/font&gt;]]&lt;sup&gt;[[User talk:Freshman404|&lt;font color=&quot;green&quot;&gt;'''''Talk'''''&lt;/font&gt;]]&lt;/sup&gt; ‏۲۴ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۰۹:۵۲ (UTC)
&lt;/div&gt;
==درخواست مدیر شدن، دوستدار ایران بزرگ(۷)==
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: #efe; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;
با درود. بنده در مدتی که در این ویکی مدیر بودم بسیار در بهبود پروژه از نظر کمی و کیفی کوشیدم و علاوه بر ایجاد صفحات و کتابهای جدید موفق شدم با کمک کاربران راهنماها، رده‌ها، الگوها، ... جدید در این ویکی ایجاد کنم. برای بهبود وضع این ویکی دوباره درخواست مدیریت میدهم. از جمله کتابهایی که من نوشتم یا گسترش دادم [[غلبه بر سستی]]، [[ریاضی پایه]]، [[نانولوله‌های کربنی]]، [[آموزش کار با گودریدز]] هستند.--[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]]       ‏۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۹:۴۴ (UTC)

* {{موافق}} نظر  خاصی ندارم فقط می دونم که فعالیت جناب دوستدار برای این ویکی مفیده.‍‍[[کاربر:Arkidie|Arkidie]] ([[بحث کاربر:Arkidie|بحث]]) ‏۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۹:۵۴ (UTC)
:درود بر شما برای مدریت موقت نیاز به رای‌گیری دیگری نیست و به نظر شما شایستگی این را دارید که یک سال دیگر مدیر باشید. ممنون بابت زحمتاتان '''&lt;font face=&quot;verdana&quot;&gt;[[User:Mardetanha|&lt;font color=&quot;#084C9E&quot;&gt;م&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#4682b4&quot;&gt;رد&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#6495ED&quot;&gt;تن&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#4682b4&quot;&gt;ه&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#084C9E&quot;&gt;ا&lt;/font&gt;]]&lt;/font&gt;''' ‏۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۲۱:۳۹ (UTC)
* {{موافق}} با مدیریت دائم کاربر:Doostdar در ویکی‌کتاب فارسی. [[کاربر:4nn1l2|4nn1l2]] ([[بحث کاربر:4nn1l2|بحث]]) ‏۱۱ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۰۱:۴۸ (UTC)
* {{موافق}} بنظرم شیوه مدیریت موقت خصوصا در ویکی های کوچک که کاربران فعال قابل توجهی نداره و باید مدیرانش رو حفظ کنه نه اینکه درگیر یک سیستم دیوانسالارانه کنه منطق موجهی نداره و منم با مدیریت دائم کاربر:Doostdar در ویکی‌کتاب فارسی موافقم.[[کاربر:فرهنگ2016|فرهنگ2016]] ([[بحث کاربر:فرهنگ2016|بحث]]) ‏۱۱ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۰۷:۲۳ (UTC)
::ویکی‌خبر فارسی یک مدیر داشت که رباترانی میکرد و بسیار به این دسترسی نیاز داشت پس از اینکه در فراویکی برای برداشتن این قانون (مدیریت موقت) درخواست داد با نظرش موافقت نشد و او برای همیشه ویکی‌نویسی رو کنار گذاشت. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]]       ‏۱۱ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۴:۱۱ (UTC)
:::دوستدارجان باید نظرخواهی مدیریت دائم ایجاد میکرد. الان جناب فلورانس هم در ویکی سفر و هم ویکی واژه مدیر دائم هست.[[کاربر:فرهنگ2016|فرهنگ2016]] ([[بحث کاربر:فرهنگ2016|بحث]]) ‏۱۲ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۰۵:۳۳ (UTC)
* {{موافق}} جناب دوستدار زحمات زیادی برای این ویکی کشیده‌اند. با مدیریت دائم ایشان موافقم. [[کاربر:Mehran1370|مهران]] ([[بحث کاربر:Mehran1370|بحث]]) ‏۱۲ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۰۹:۴۲ (UTC)
* {{موافق}} بسیار مناسب برای این دسترسی &lt;span style=&quot;font-family:arial;color:#060; text-shadow: 0px 0px  0.11em #F00; font-size:14.1pt&quot;&gt;[[User:fatemi|ح.فاطمی]]&lt;/span&gt; ‏۱۲ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۴:۲۰ (UTC)
&lt;/div&gt;
==درخواست مدیر شدن، دوستدار ایران بزرگ(۸)==
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: #efe; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;
بنده از سال ۱۳۹۳ به طور ناپیوسته در این ویکی مدیر بودم و در این مدت صفحات، الگوها، رده‌ها، راهنماها، ... بسیاری ایجاده کرده‌ام. علاوه بر این به ساماندهی محتوای وبگاه و رفع مشکلات فنی آن پرداخته‌ام. اکنون تمدید مدیریت خود را اعلام می‌نمایم. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] شنبه،۲۶ مرداد ۱۳۹۸، ساعت ۰۷:۲۲ (ایران) ‏۱۷ اوت ۲۰۱۹، ساعت ۰۲:۵۲ (UTC)
&lt;/div&gt;
==درخواست مدیر شدن، دوستدار ایران بزرگ(۹)==
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: #efe; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;
در چند سال گذشته ویکی‌کتاب فارسی رشد چشمگیری داشته و برای ادامه رشد این پروژه و مبارزه با خرابکاری‌ها بنده آمادگی خود را اعلام می‌نمایم تا به روال سال‌های گذشته مدیر باشم. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] جمعه،۲۲ بهمن ۱۴۰۰، ساعت ۱۴:۵۸ (ایران) ‏۱۱ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۲۸ (UTC)
*{{مخالف}} کاربری که درک درستی از پروژه ندارند نباید مدیر باشد '''&lt;font face=&quot;verdana&quot;&gt;[[User:Mardetanha|&lt;font color=&quot;#084C9E&quot;&gt;م&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#4682b4&quot;&gt;رد&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#6495ED&quot;&gt;تن&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#4682b4&quot;&gt;ه&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#084C9E&quot;&gt;ا&lt;/font&gt;]]&lt;/font&gt;''' ‏۱۱ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۱۵ (UTC)
* {{موافق}} صد در صد. آنی که غیرفعال است نباید مدیر باشد. Doostdar فعال است و پروژه را زنده نگه داشته است. [[کاربر:4nn1l2|4nn1l2]] ([[بحث کاربر:4nn1l2|بحث]]) ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۵۸ (UTC)
* {{موافق}} با جناب فور موافقم، پروژه ویکی‌کتاب فارسی به واسطه ایشان زنده است و ایشان این پروژه را نگه داشتند وگرنه سرنوشت این پروژه هم به ویکی‌واژه فارسی دچار می‌شد. اعطای دسترسی مدیریت به کاربران فعال در پروژه‌هایی که کاربران فعال کمی دارد برای آن پروژه مفید است.[[کاربر:Parsa 2au|Parsa 2au]] ([[بحث کاربر:Parsa 2au|بحث]]) ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۵:۵۵ (UTC)
* {{موافق}} اگرچه با رویه‌ی ایشان در استفاده‌ی سیاسی از [[ویکی‌کتاب:میز تحریر|میز تحریر]] موافق نیستم ولی همانطور که سایر کاربران گفتند، زحمات ارزنده‌ی ایشان است که ویکی‌کتاب را سرپا نگاه داشته است. هم‌اکنون صفحات زیادی هستند که برچسب حذف دارند ولی توسط مدیران فعلی حذف نمی‌شوند. قطعا ایشان که فعالیت بالایی دارند بایست مدیر شوند و احتمال قوی می‌دهم که زحمات خوبی در این زمینه خواهند کشید. اینکه درک درستی از پروژه ندارند هم موافق نیستم اگر منظور همین انتقاد اول من است که به نظرم با حجم بزرگ فعالیت ایشان قابل اغماض است و شخص ارجح‌تر از ایشان نداریم. --[[کاربر:Niyumard|Niyumard]] ([[بحث کاربر:Niyumard|بحث]]) ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۳۶ (UTC)
*:پیام‌های نامربوط و بی‌ربط (اکثراً سیاسی) ایشان را از میز تحریر [https://fa.wikibooks.org/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%3A%D9%85%DB%8C%D8%B2_%D8%AA%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D8%B1&amp;type=revision&amp;diff=115539&amp;oldid=115493 پاک کردم]. شما هم اگر دیدید دوباره از این دست پیام‌ها گذاشتند بی‌معطلی حذفشان کنید. اگر به هر دلیل نخواستید خودتان درگیر شوید، مرا پینگ کنید. چند تا پیام نوروزی و یلدایی و جشن سده و کریسمس و از این دست فستیوال‌ها هم هست که ربطی به پروژه ندارند و بهتر است در میز تحریر نباشند ولی شاید بهتر باشد زیاد سخت نگیریم تا احساس دلزدگی ایجاد نشوند. ایشان هم بهتر است پیام‌های تبریکشان را به فستیوال‌های مهم‌تر (مثلاً فقط نوروز) محدود کنند و دست از سر یلدا و سده و کریسمس[!] بردارند. [[کاربر:4nn1l2|4nn1l2]] ([[بحث کاربر:4nn1l2|بحث]]) ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۴۹ (UTC)
* {{موافق}}  راهنمایی های مفیدی دارندو علاقه مند به توسعه ویکی هستند
[[کاربر:Cultural sec|Cultural sec]] ([[بحث کاربر:Cultural sec|بحث]]) ‏۱۶ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۰:۰۰ (UTC)
&lt;/div&gt;
==درخواست مدیر شدن، دوستدار ایران بزرگ(۱۰)==
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: #efe; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;
بنده چندین سال است که در ویکی‌کتاب فارسی به طور پیوسته فعال هستم و در این مدت کتاب‌ها، الگوها، رده‌ها، راهنماها، ... را بسیار گسترش داده‌ام. بنده در مدتی که در این ویکی مدیر بودم بسیار در بهبود پروژه از نظر کمی و کیفی کوشیدم و ویترینی از کتاب‌های خوبیده و برگزیده در صفحه اصلی ایجاد کردم. اکنون جهت پیشرفت سریع‌تر این وب‌گاه، بدین طریق درخواست مدیریت می‌نمایم. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] سه‌شنبه،۱۷ بهمن ۱۴۰۲، ساعت ۲۳:۰۵ (ایران) ‏۶ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۳۵ (UTC)
*{{موافق}} فکر کنم ایشان تنها کاربر فعال اینجا باشد. [[کاربر:W7070|W7070]] ([[بحث کاربر:W7070|بحث]]) ‏۲۰ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۲۰:۳۱ (UTC)

:*{{موافق}} بهترین مدیر برای ویکی نسک (کتاب). 
:فعال ترین | دادن دسترسی درست به کاربران درست | زنده نگه داشتن پروژه ویکی نسک||. [[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ‏۲۴ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۳۲ (UTC)
&lt;/div&gt;
== درخواست مدیر شدن، Fwldom == 
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: pink; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;&lt;!-- Template:RM top --&gt; ''بحث زیر پایان یافته است، لطفا در آن تغییری ایجاد نکنید. به دلیل داشتن تنها حدود ۴۰۰ ویرایش، عملکرد ضعیف در نوشتن کتاب‌ها و استفاده نکردن از دسترسی‌های کنونی خود شامل گشت‌زنی، کاربر مورد نظر شایستگی درخواست دادن برای مدیریت را ندارد. این عمل وی خرابکاری تلقی شده و به مدت ۴۸ ساعت قطع دسترسی می‌گردد.'' --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] چهارشنبه،۲۴ مرداد ۱۴۰۳، ساعت ۰۲:۳۶ (ایران) ‏۱۳ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۲۲:۰۶ (UTC)
---------
درود، بنده از کاربران تقاضا دارم برای مدیر شدن بنده رای بدهند.&lt;br&gt;
تا الان 4 تا کتاب در ویکی کتاب نوشتم که یکدونه از آن کامل و برگزیده و خوبیده شده است.&lt;br&gt;
3 تا کتاب دیگه 50 درصد کامل شدند.&lt;br&gt;
امیدوارم بتونم به ارتقاء کیفیت ویکی‌کتاب کمک کنم.&lt;br&gt;
باسپاس فراوان&lt;br&gt;

[[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ‏۱۲ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۲۲:۱۶ (UTC)
&lt;/div&gt;
==درخواست مدیر شدن، vivairan==
درود. با توجه به  فعالیت‌هایی که برای گسترش محتوای ویکی‌کتاب انجام داده‌ام و همان طور که می‌دانید فعال‌ترین کاربر ویکی‌کتاب بوده‌ام برای دریافت دسترسی مدیریت این پروژه درخواست می‌دهم. بنده در بهبود پروژه از نظر کمی و کیفی بسیار کوشیده‌ام و علاوه بر ایجاد صفحات و کتاب‌های جدید توانسته‌ام راهنماها، رده‌ها، الگوها، ... را ویرایش کنم. از این رو برای بهبود محتوای ویکی‌کتاب و مبارزه با خرابکاری‌ها درخواست مدیریت می‌دهم. --[[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۹ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۲۵ (UTC)

:* {{مخالف}} درود، به علت تعداد ویرایش کم و مدت زمان کم ایجاد حساب کاربری بنده مخالف هستم.
:[[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۵۳ (UTC)
::نظر شما اشتباه است، بنده بسیار ویرایش کرده‌ام در این ویکی و در توضیحات این درخواست نوشته ام بنده در بهبود پروژه از نظر کمی و کیفی بسیار کوشیده‌ام. کاربرانی که اینجا می‌آیند نظر بدهند میتوانند مشاهده کنند بنده چقدر فعال هستم. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۲۳:۱۶ (UTC)
::چند نمونه از الگوهایی که ایجاد کرده‌ام: [[الگو:مکمل]]، [[الگو:حص-خرابکاری]]، [[الگو:Long dash]] هستند که همگی برای این وبگاه ضروری بوده‌اند و زیرساخت فنی این ویکی برای توسعه را فراهم می‌آورند.
::چند نمونه از سیاست‌ها و رهنمودهایی که ایجاد کرده‌ام: [[ویکی‌کتاب:فرض حسن نیت]]، [[ویکی‌کتاب:صفحه حمله]]، [[ویکی‌کتاب:اجماع]] هستند که برای مشارکت جمعی در این وبگاه ضروری هستند و به ویرایش‌های مفید بیشتر در این ویکی کمک می‌کنند.
::چند نمونه از ایبوک‌هایی که به آنها محتوای جدید افزوده‌ام: [[بررسی موردهایی از اخلاق حرفه‌ای]] و [[ویکی‌کودک:دایناسورها]] که می‌توانند برای مخاطبان ویکی‌کتاب سودمند باشند. --[[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۰۸ (UTC)

==درخواست مدیر شدن، Fwldom (2)==

درود، گویا ویکی‌کتاب مدیر فعال ندارد و دارد به انقراض میرود.

با توجه به فعالیت‌ها و مشارکت‌هایی که در ویکی‌کتاب فارسی داشته‌ام، برای دریافت دسترسی مدیریت این پروژه اعلام آمادگی می‌کنم.

هدف من از درخواست این دسترسی، کمک به نگهداری و توسعهٔ ویکی‌کتاب، رسیدگی به خرابکاری‌ها، سامان‌دهی صفحات و انجام کارهایی است که به دسترسی مدیریتی نیاز دارند.

در صورت اعطای دسترسی، تلاش خواهم کرد از ابزارهای مدیریتی با دقت و مطابق سیاست‌ها و اجماع جامعه استفاده کنم و در مواردی که نیاز به تصمیم‌گیری جمعی باشد، نظر کاربران را در نظر بگیرم.

سوابق ویرایشی و فعالیت‌های من برای بررسی در دسترس است و در صورت نیاز آماده‌ام دربارهٔ سوابق، اهداف و نحوهٔ استفاده از دسترسی مدیریت توضیح بیشتری ارائه کنم. [[کاربر:Fwldom/آمار]]

از کاربران ویکی‌کتاب درخواست می‌کنم سوابق و فعالیت‌های مرا بررسی کرده و نظر خود را دربارهٔ این درخواست اعلام کنند.

با احترام، --[[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۳۸ (UTC)</text>
      <sha1>jt47asafr2zmzrhq6vbuwztrgfn92m4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135248</id>
      <parentid>135247</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T19:22:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <origin>135248</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26275" sha1="lguyrtfr4fc52drl1xs9gl6s7jx85td" xml:space="preserve">{{ویکی‌کتاب:درخواست‌های مدیر شدن/الگوی بایگانی}}

&lt;div style=&quot;border:solid #ffbd01 2px; margin:0% 1% 1% 0%; padding:1ex 2% 1ex 2%; background:#ffffdc; text-align:center;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:130%; color:#990000; &quot;&gt;ویکی‌کتاب&lt;/div&gt;
&lt;big&gt;
در این صفحه '''درخواست‌های مدیر شدن''' مطرح می‌شوند. مدیر کاربری‌ست که اختیارات بیشتری برای ادارهٔ وب‌گاه دارد. در صورتی که تقاضای ارتقای دست‌رسی دارید، در بخش '''تقاضای نامزدی برای مدیریت''' امضای کاربری خود را وارد کنید.

مدیران پیشین ویکی‌کتاب فارسی: 
# [[کاربر:Kaveh|کاوه]]
# [[کاربر:مجید~fawikibooks|مجید]]
# [[کاربر:komeil_4life|کمیل]]

&lt;span style=&quot;color: red;&quot;&gt;توجه&lt;/span&gt; داشته باشید که آدرس ایمیل شما بایستی در ترجیحات یا در صفحهٔ کاربری وارد شده باشد. در صورتی که در نوشتن کتاب، ایجاد رده، الگو، صفحه راهنما، سیاست‌ها و رهنمودها، ... در ویکی‌کتاب مشارکت داشته‌اید می‌توانید به صفحه مشارکت خود پیوندی قرار دهید و در نهایت با ذکر دلیل در خواست خود را مطرح کرده و آن را امضا کنید.
&lt;/big&gt;
&lt;/div&gt;

==درخواست مدیر شدن، دوستدار ایران بزرگ(۵)==
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: #efe; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;
تا کنون برای گسترش محتوای ویکی‌کتاب تلاش زیادی کرده‌ام. در دنیای مجازی وبگاه‌های تجاری و تبلیغاتی بسیاری وجود دارند که در هنگام گوگل‌یابی برای محتوای آموزشی ممکن است با آن‌ها روبرو شوید، حال آنکه به دنبال محتوای آموزشی رایگان می‌گردید. هدف ما در ویکی‌کتاب فراهم کردن چنین محتوایی است و برای نیل به این هدف والا از شما درخواست می‌کنم به بنده رای موافق بدهید تا بتوانم به عنوان مدیر در کنار شما در این ویکی به فعالیت‌های خویش ادامه دهم. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]]       ‏۱۷ ژانویهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۱۷:۱۴ (UTC)

* {{موافق}} با توجه به نیاز شدید ویکی‌کتاب به یک مدیر فعال (همچون جناب دوست‌دار) و نبودن گزینه‌ی بهتری جز ایشان، با مدیریت ایشان موافقم. امیدوارم دیگر دوستان نیز با بنده هم نظر باشند. [[کاربر:7ramin7|&lt;span style=&quot;color: #ff0000&quot;&gt;7‍&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #f43a7c&quot;&gt;‍RA&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #ff00f0&quot;&gt;MI&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #9000ff&quot;&gt;N&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #0c00ff&quot;&gt;‍7&lt;/span&gt;]] ‏۱۷ ژانویهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۲۲:۲۲ (UTC)
{{چپ‌چین}}
::Granted for 6 months from meta. [[کاربر:Ajraddatz|Ajraddatz]] ([[بحث کاربر:Ajraddatz|بحث]]) ‏۶ فوریهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۲۱:۲۶ (UTC)
:::Thanks a lot. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]]       ‏۷ فوریهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۰۵:۵۶ (UTC)
{{پایان چپ‌چین}}
&lt;/div&gt;
==درخواست مدیر شدن، دوستدار ایران بزرگ(۶)==
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: #efe; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;
بنده چندین سال است که در ویکی‌کتاب فارسی به طور پیوسته فعال هستم و در این مدت صفحات، الگوها، رده‌ها، راهنماها، ... بسیاری ایجاده کرده‌ام. سعی کرده‌ام کاربران تازه‌کار را به بهترین نحو برای ویرایش در این پروژه راهنمایی کنم. امیدوارم نظرتان نسبت به بنده مثبت باشد و به بنده اجازه دریافت دسترسی مدیریت دائم این پروژه را بدهید. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]]       ‏۲۸ مهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۰۶:۴۵ (UTC)

* {{موافق}}یادمه ژوئیه سال 2015 وقتی در ویکی کتاب ثبت نام کردم به دلیل عدم تجربه کافی و خامی خیلی به دنبال مدیریت بودم اما بعدها فهمیدم که این کار مسئولیت بسیار سنگینی دارد و معدود افرادی از این مسئولیت سربلند بیرون می آیند جناب دوستدار یکی از آن معدود افرادی بود که به حق مثل پدری دلسوز برای این ویکی زحمت کشیدند و نگذاشتند ویکی کتاب مثل ویکی خبر نابود شود و از بین رود ایشان همچون راهنمایی برا من بودند و مثل معلمی به من بسیاری از منش های ویکیایی رو یاد دادند بنده خود شاهد آن بودم که ایشون چقدر مشتاق گسترده شدن ویکی هستند حال دسترسی مدیریت دائمی نه تنها برازنده ایشان هست بلکه به حق واقعا نیاز است تا یک نظر دائم همیشه وجود داشته باشد مخصوصا حال که مقداری ویکی کتاب جان گرفته و در حال رشد است و تعدادی کاربر فعال اضافه شده است.بنده با وجود مشغله بسیار که در این روزها دارم اما وقتی این نظرخواهی دیدم حتما ملزم دانستم که بیایم و نظر خود را گفته و رای خود را بدهم.[[کاربر:دوستی بزرگ|دوستی بزرگ]] ([[بحث کاربر:دوستی بزرگ|بحث]]) ‏۲۸ مهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۱۳:۲۱ (UTC)
* {{موافق}} ۱۰۰ درصد. بیش از [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ACentralAuth&amp;target=Doostdar ۱۶ هزار ویرایش] در ویکی‌کتاب دارند. تداوم ویرایش در ویکی‌های کوچک سخت است و این نشان از همت ایشان دارد. [[کاربر:4nn1l2|4nn1l2]] ([[بحث کاربر:4nn1l2|بحث]]) ‏۲۹ مهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۲۲:۲۵ (UTC)
* {{موافق}} جناب دوستدار چند سالی است که این پروژه را اداره می کنن و کمک زیادی به آن کردند --[[کاربر:AFlorence|AFlorence]] ([[بحث کاربر:AFlorence|بحث]]) ‏۳۰ مهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۱۳:۵۷ (UTC)
* {{موافق}} من ویکی‌کتاب را با کاربر:دوستی بزرگ می‌شناسنم. --[[کاربر:Chyah|Chyah]] ([[بحث کاربر:Chyah|بحث]]) ‏۲۱ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۱۰:۴۰ (UTC)
::{{پب|Chyah}} البته من و جناب دوستی بزرگ دو کاربر متفاوت هستیم هر چند هر دوی ما با همفکری در ویکی‌کتاب همکاری میکنیم. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]]       ‏۲۱ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۱۰:۴۹ (UTC)
* {{موافق}} متاسفانه بنده فعالیتی در ویکی‌کتاب، دست‌کم تاکنون نداشته‌ام (همین قبل از شرکت در نظرسنجی حساب کاربری‌ام را ایجاد کردم!)؛ اما این موضوع دلیل بر عدم شناخت من از تلاش‌های دوستدار بزرگ ایران نمی‌شود. فعالیت‌های ایشان در بسیاری از مقالات کشورها، ویکی‌سفر، درگاه‌ها و .. قابل توجه است و جای تشکر دارد. امیدوارم موفق باشند--[[کاربر:کامران اورفه|کامران اورفه]] ([[بحث کاربر:کامران اورفه|بحث]]) ‏۲۳ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۰۷:۳۹ (UTC)
* {{موافق}} ایشون همیشه در گسترش این پروژه و پروژه های خواهر فعال بودن[[User:Freshman404|&lt;font color=&quot;red&quot;&gt;'''Freshman404'''&lt;/font&gt;]]&lt;sup&gt;[[User talk:Freshman404|&lt;font color=&quot;green&quot;&gt;'''''Talk'''''&lt;/font&gt;]]&lt;/sup&gt; ‏۲۴ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۰۹:۵۲ (UTC)
&lt;/div&gt;
==درخواست مدیر شدن، دوستدار ایران بزرگ(۷)==
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: #efe; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;
با درود. بنده در مدتی که در این ویکی مدیر بودم بسیار در بهبود پروژه از نظر کمی و کیفی کوشیدم و علاوه بر ایجاد صفحات و کتابهای جدید موفق شدم با کمک کاربران راهنماها، رده‌ها، الگوها، ... جدید در این ویکی ایجاد کنم. برای بهبود وضع این ویکی دوباره درخواست مدیریت میدهم. از جمله کتابهایی که من نوشتم یا گسترش دادم [[غلبه بر سستی]]، [[ریاضی پایه]]، [[نانولوله‌های کربنی]]، [[آموزش کار با گودریدز]] هستند.--[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]]       ‏۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۹:۴۴ (UTC)

* {{موافق}} نظر  خاصی ندارم فقط می دونم که فعالیت جناب دوستدار برای این ویکی مفیده.‍‍[[کاربر:Arkidie|Arkidie]] ([[بحث کاربر:Arkidie|بحث]]) ‏۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۹:۵۴ (UTC)
:درود بر شما برای مدریت موقت نیاز به رای‌گیری دیگری نیست و به نظر شما شایستگی این را دارید که یک سال دیگر مدیر باشید. ممنون بابت زحمتاتان '''&lt;font face=&quot;verdana&quot;&gt;[[User:Mardetanha|&lt;font color=&quot;#084C9E&quot;&gt;م&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#4682b4&quot;&gt;رد&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#6495ED&quot;&gt;تن&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#4682b4&quot;&gt;ه&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#084C9E&quot;&gt;ا&lt;/font&gt;]]&lt;/font&gt;''' ‏۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۲۱:۳۹ (UTC)
* {{موافق}} با مدیریت دائم کاربر:Doostdar در ویکی‌کتاب فارسی. [[کاربر:4nn1l2|4nn1l2]] ([[بحث کاربر:4nn1l2|بحث]]) ‏۱۱ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۰۱:۴۸ (UTC)
* {{موافق}} بنظرم شیوه مدیریت موقت خصوصا در ویکی های کوچک که کاربران فعال قابل توجهی نداره و باید مدیرانش رو حفظ کنه نه اینکه درگیر یک سیستم دیوانسالارانه کنه منطق موجهی نداره و منم با مدیریت دائم کاربر:Doostdar در ویکی‌کتاب فارسی موافقم.[[کاربر:فرهنگ2016|فرهنگ2016]] ([[بحث کاربر:فرهنگ2016|بحث]]) ‏۱۱ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۰۷:۲۳ (UTC)
::ویکی‌خبر فارسی یک مدیر داشت که رباترانی میکرد و بسیار به این دسترسی نیاز داشت پس از اینکه در فراویکی برای برداشتن این قانون (مدیریت موقت) درخواست داد با نظرش موافقت نشد و او برای همیشه ویکی‌نویسی رو کنار گذاشت. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]]       ‏۱۱ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۴:۱۱ (UTC)
:::دوستدارجان باید نظرخواهی مدیریت دائم ایجاد میکرد. الان جناب فلورانس هم در ویکی سفر و هم ویکی واژه مدیر دائم هست.[[کاربر:فرهنگ2016|فرهنگ2016]] ([[بحث کاربر:فرهنگ2016|بحث]]) ‏۱۲ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۰۵:۳۳ (UTC)
* {{موافق}} جناب دوستدار زحمات زیادی برای این ویکی کشیده‌اند. با مدیریت دائم ایشان موافقم. [[کاربر:Mehran1370|مهران]] ([[بحث کاربر:Mehran1370|بحث]]) ‏۱۲ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۰۹:۴۲ (UTC)
* {{موافق}} بسیار مناسب برای این دسترسی &lt;span style=&quot;font-family:arial;color:#060; text-shadow: 0px 0px  0.11em #F00; font-size:14.1pt&quot;&gt;[[User:fatemi|ح.فاطمی]]&lt;/span&gt; ‏۱۲ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۴:۲۰ (UTC)
&lt;/div&gt;
==درخواست مدیر شدن، دوستدار ایران بزرگ(۸)==
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: #efe; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;
بنده از سال ۱۳۹۳ به طور ناپیوسته در این ویکی مدیر بودم و در این مدت صفحات، الگوها، رده‌ها، راهنماها، ... بسیاری ایجاده کرده‌ام. علاوه بر این به ساماندهی محتوای وبگاه و رفع مشکلات فنی آن پرداخته‌ام. اکنون تمدید مدیریت خود را اعلام می‌نمایم. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] شنبه،۲۶ مرداد ۱۳۹۸، ساعت ۰۷:۲۲ (ایران) ‏۱۷ اوت ۲۰۱۹، ساعت ۰۲:۵۲ (UTC)
&lt;/div&gt;
==درخواست مدیر شدن، دوستدار ایران بزرگ(۹)==
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: #efe; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;
در چند سال گذشته ویکی‌کتاب فارسی رشد چشمگیری داشته و برای ادامه رشد این پروژه و مبارزه با خرابکاری‌ها بنده آمادگی خود را اعلام می‌نمایم تا به روال سال‌های گذشته مدیر باشم. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] جمعه،۲۲ بهمن ۱۴۰۰، ساعت ۱۴:۵۸ (ایران) ‏۱۱ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۲۸ (UTC)
*{{مخالف}} کاربری که درک درستی از پروژه ندارند نباید مدیر باشد '''&lt;font face=&quot;verdana&quot;&gt;[[User:Mardetanha|&lt;font color=&quot;#084C9E&quot;&gt;م&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#4682b4&quot;&gt;رد&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#6495ED&quot;&gt;تن&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#4682b4&quot;&gt;ه&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#084C9E&quot;&gt;ا&lt;/font&gt;]]&lt;/font&gt;''' ‏۱۱ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۱۵ (UTC)
* {{موافق}} صد در صد. آنی که غیرفعال است نباید مدیر باشد. Doostdar فعال است و پروژه را زنده نگه داشته است. [[کاربر:4nn1l2|4nn1l2]] ([[بحث کاربر:4nn1l2|بحث]]) ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۵۸ (UTC)
* {{موافق}} با جناب فور موافقم، پروژه ویکی‌کتاب فارسی به واسطه ایشان زنده است و ایشان این پروژه را نگه داشتند وگرنه سرنوشت این پروژه هم به ویکی‌واژه فارسی دچار می‌شد. اعطای دسترسی مدیریت به کاربران فعال در پروژه‌هایی که کاربران فعال کمی دارد برای آن پروژه مفید است.[[کاربر:Parsa 2au|Parsa 2au]] ([[بحث کاربر:Parsa 2au|بحث]]) ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۵:۵۵ (UTC)
* {{موافق}} اگرچه با رویه‌ی ایشان در استفاده‌ی سیاسی از [[ویکی‌کتاب:میز تحریر|میز تحریر]] موافق نیستم ولی همانطور که سایر کاربران گفتند، زحمات ارزنده‌ی ایشان است که ویکی‌کتاب را سرپا نگاه داشته است. هم‌اکنون صفحات زیادی هستند که برچسب حذف دارند ولی توسط مدیران فعلی حذف نمی‌شوند. قطعا ایشان که فعالیت بالایی دارند بایست مدیر شوند و احتمال قوی می‌دهم که زحمات خوبی در این زمینه خواهند کشید. اینکه درک درستی از پروژه ندارند هم موافق نیستم اگر منظور همین انتقاد اول من است که به نظرم با حجم بزرگ فعالیت ایشان قابل اغماض است و شخص ارجح‌تر از ایشان نداریم. --[[کاربر:Niyumard|Niyumard]] ([[بحث کاربر:Niyumard|بحث]]) ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۳۶ (UTC)
*:پیام‌های نامربوط و بی‌ربط (اکثراً سیاسی) ایشان را از میز تحریر [https://fa.wikibooks.org/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%3A%D9%85%DB%8C%D8%B2_%D8%AA%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D8%B1&amp;type=revision&amp;diff=115539&amp;oldid=115493 پاک کردم]. شما هم اگر دیدید دوباره از این دست پیام‌ها گذاشتند بی‌معطلی حذفشان کنید. اگر به هر دلیل نخواستید خودتان درگیر شوید، مرا پینگ کنید. چند تا پیام نوروزی و یلدایی و جشن سده و کریسمس و از این دست فستیوال‌ها هم هست که ربطی به پروژه ندارند و بهتر است در میز تحریر نباشند ولی شاید بهتر باشد زیاد سخت نگیریم تا احساس دلزدگی ایجاد نشوند. ایشان هم بهتر است پیام‌های تبریکشان را به فستیوال‌های مهم‌تر (مثلاً فقط نوروز) محدود کنند و دست از سر یلدا و سده و کریسمس[!] بردارند. [[کاربر:4nn1l2|4nn1l2]] ([[بحث کاربر:4nn1l2|بحث]]) ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۴۹ (UTC)
* {{موافق}}  راهنمایی های مفیدی دارندو علاقه مند به توسعه ویکی هستند
[[کاربر:Cultural sec|Cultural sec]] ([[بحث کاربر:Cultural sec|بحث]]) ‏۱۶ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۰:۰۰ (UTC)
&lt;/div&gt;
==درخواست مدیر شدن، دوستدار ایران بزرگ(۱۰)==
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: #efe; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;
بنده چندین سال است که در ویکی‌کتاب فارسی به طور پیوسته فعال هستم و در این مدت کتاب‌ها، الگوها، رده‌ها، راهنماها، ... را بسیار گسترش داده‌ام. بنده در مدتی که در این ویکی مدیر بودم بسیار در بهبود پروژه از نظر کمی و کیفی کوشیدم و ویترینی از کتاب‌های خوبیده و برگزیده در صفحه اصلی ایجاد کردم. اکنون جهت پیشرفت سریع‌تر این وب‌گاه، بدین طریق درخواست مدیریت می‌نمایم. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] سه‌شنبه،۱۷ بهمن ۱۴۰۲، ساعت ۲۳:۰۵ (ایران) ‏۶ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۳۵ (UTC)
*{{موافق}} فکر کنم ایشان تنها کاربر فعال اینجا باشد. [[کاربر:W7070|W7070]] ([[بحث کاربر:W7070|بحث]]) ‏۲۰ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۲۰:۳۱ (UTC)

:*{{موافق}} بهترین مدیر برای ویکی نسک (کتاب). 
:فعال ترین | دادن دسترسی درست به کاربران درست | زنده نگه داشتن پروژه ویکی نسک||. [[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ‏۲۴ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۳۲ (UTC)
&lt;/div&gt;
== درخواست مدیر شدن، Fwldom == 
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: pink; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;&lt;!-- Template:RM top --&gt; ''بحث زیر پایان یافته است، لطفا در آن تغییری ایجاد نکنید. به دلیل داشتن تنها حدود ۴۰۰ ویرایش، عملکرد ضعیف در نوشتن کتاب‌ها و استفاده نکردن از دسترسی‌های کنونی خود شامل گشت‌زنی، کاربر مورد نظر شایستگی درخواست دادن برای مدیریت را ندارد. این عمل وی خرابکاری تلقی شده و به مدت ۴۸ ساعت قطع دسترسی می‌گردد.'' --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] چهارشنبه،۲۴ مرداد ۱۴۰۳، ساعت ۰۲:۳۶ (ایران) ‏۱۳ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۲۲:۰۶ (UTC)
---------
درود، بنده از کاربران تقاضا دارم برای مدیر شدن بنده رای بدهند.&lt;br&gt;
تا الان 4 تا کتاب در ویکی کتاب نوشتم که یکدونه از آن کامل و برگزیده و خوبیده شده است.&lt;br&gt;
3 تا کتاب دیگه 50 درصد کامل شدند.&lt;br&gt;
امیدوارم بتونم به ارتقاء کیفیت ویکی‌کتاب کمک کنم.&lt;br&gt;
باسپاس فراوان&lt;br&gt;

[[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ‏۱۲ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۲۲:۱۶ (UTC)
&lt;/div&gt;
==درخواست مدیر شدن، vivairan==
درود. با توجه به  فعالیت‌هایی که برای گسترش محتوای ویکی‌کتاب انجام داده‌ام و همان طور که می‌دانید فعال‌ترین کاربر ویکی‌کتاب بوده‌ام برای دریافت دسترسی مدیریت این پروژه درخواست می‌دهم. بنده در بهبود پروژه از نظر کمی و کیفی بسیار کوشیده‌ام و علاوه بر ایجاد صفحات و کتاب‌های جدید توانسته‌ام راهنماها، رده‌ها، الگوها، ... را ویرایش کنم. از این رو برای بهبود محتوای ویکی‌کتاب و مبارزه با خرابکاری‌ها درخواست مدیریت می‌دهم. --[[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۹ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۲۵ (UTC)

:* {{مخالف}} درود، به علت تعداد ویرایش کم و مدت زمان کم ایجاد حساب کاربری بنده مخالف هستم.
:[[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۵۳ (UTC)
::نظر شما اشتباه است، بنده بسیار ویرایش کرده‌ام در این ویکی و در توضیحات این درخواست نوشته ام بنده در بهبود پروژه از نظر کمی و کیفی بسیار کوشیده‌ام. کاربرانی که اینجا می‌آیند نظر بدهند میتوانند مشاهده کنند بنده چقدر فعال هستم. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۲۳:۱۶ (UTC)
::چند نمونه از الگوهایی که ایجاد کرده‌ام: [[الگو:مکمل]]، [[الگو:حص-خرابکاری]]، [[الگو:Long dash]] هستند که همگی برای این وبگاه ضروری بوده‌اند و زیرساخت فنی این ویکی برای توسعه را فراهم می‌آورند.
::چند نمونه از سیاست‌ها و رهنمودهایی که ایجاد کرده‌ام: [[ویکی‌کتاب:فرض حسن نیت]]، [[ویکی‌کتاب:صفحه حمله]]، [[ویکی‌کتاب:اجماع]] هستند که برای مشارکت جمعی در این وبگاه ضروری هستند و به ویرایش‌های مفید بیشتر در این ویکی کمک می‌کنند.
::چند نمونه از ایبوک‌هایی که به آنها محتوای جدید افزوده‌ام: [[بررسی موردهایی از اخلاق حرفه‌ای]] و [[ویکی‌کودک:دایناسورها]] که می‌توانند برای مخاطبان ویکی‌کتاب سودمند باشند. --[[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۰۸ (UTC)

==درخواست مدیر شدن، Fwldom (2)==

درود، گویا ویکی‌کتاب مدیر فعال ندارد و دارد به انقراض میرود.

با توجه به فعالیت‌ها و مشارکت‌هایی که در ویکی‌کتاب فارسی داشته‌ام، برای دریافت دسترسی مدیریت این پروژه اعلام آمادگی می‌کنم.

هدف من از درخواست این دسترسی، کمک به نگهداری و توسعهٔ ویکی‌کتاب، رسیدگی به خرابکاری‌ها، سامان‌دهی صفحات و انجام کارهایی است که به دسترسی مدیریتی نیاز دارند.

در صورت اعطای دسترسی، تلاش خواهم کرد از ابزارهای مدیریتی با دقت و مطابق سیاست‌ها و اجماع جامعه استفاده کنم و در مواردی که نیاز به تصمیم‌گیری جمعی باشد، نظر کاربران را در نظر بگیرم.

سوابق ویرایشی و فعالیت‌های من برای بررسی در دسترس است و در صورت نیاز آماده‌ام دربارهٔ سوابق، اهداف و نحوهٔ استفاده از دسترسی مدیریت توضیح بیشتری ارائه کنم. [[کاربر:Fwldom/آمار]]

از کاربران ویکی‌کتاب درخواست می‌کنم سوابق و فعالیت‌های مرا بررسی کرده و نظر خود را دربارهٔ این درخواست اعلام کنند.

با احترام، --[[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۳۸ (UTC)</text>
      <sha1>lguyrtfr4fc52drl1xs9gl6s7jx85td</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135249</id>
      <parentid>135248</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T19:28:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <origin>135249</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26457" sha1="h0l5rr155ym3e98kwien3lbqlvb6z2i" xml:space="preserve">{{ویکی‌کتاب:درخواست‌های مدیر شدن/الگوی بایگانی}}
&lt;span class=&quot;header_icon&quot; style=&quot;padding-right: 4px;&quot; aria-hidden=&quot;true&quot; role=&quot;footer&quot;&gt;[[File:OOjs UI icon downTriangle.svg|15px|middle|link=]]&lt;/span&gt; [[#footer|پایین صفحه]]
&lt;div style=&quot;border:solid #ffbd01 2px; margin:0% 1% 1% 0%; padding:1ex 2% 1ex 2%; background:#ffffdc; text-align:center;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:130%; color:#990000; &quot;&gt;ویکی‌کتاب&lt;/div&gt;
&lt;big&gt;
در این صفحه '''درخواست‌های مدیر شدن''' مطرح می‌شوند. مدیر کاربری‌ست که اختیارات بیشتری برای ادارهٔ وب‌گاه دارد. در صورتی که تقاضای ارتقای دست‌رسی دارید، در بخش '''تقاضای نامزدی برای مدیریت''' امضای کاربری خود را وارد کنید.

مدیران پیشین ویکی‌کتاب فارسی: 
# [[کاربر:Kaveh|کاوه]]
# [[کاربر:مجید~fawikibooks|مجید]]
# [[کاربر:komeil_4life|کمیل]]

&lt;span style=&quot;color: red;&quot;&gt;توجه&lt;/span&gt; داشته باشید که آدرس ایمیل شما بایستی در ترجیحات یا در صفحهٔ کاربری وارد شده باشد. در صورتی که در نوشتن کتاب، ایجاد رده، الگو، صفحه راهنما، سیاست‌ها و رهنمودها، ... در ویکی‌کتاب مشارکت داشته‌اید می‌توانید به صفحه مشارکت خود پیوندی قرار دهید و در نهایت با ذکر دلیل در خواست خود را مطرح کرده و آن را امضا کنید.
&lt;/big&gt;
&lt;/div&gt;

==درخواست مدیر شدن، دوستدار ایران بزرگ(۵)==
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: #efe; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;
تا کنون برای گسترش محتوای ویکی‌کتاب تلاش زیادی کرده‌ام. در دنیای مجازی وبگاه‌های تجاری و تبلیغاتی بسیاری وجود دارند که در هنگام گوگل‌یابی برای محتوای آموزشی ممکن است با آن‌ها روبرو شوید، حال آنکه به دنبال محتوای آموزشی رایگان می‌گردید. هدف ما در ویکی‌کتاب فراهم کردن چنین محتوایی است و برای نیل به این هدف والا از شما درخواست می‌کنم به بنده رای موافق بدهید تا بتوانم به عنوان مدیر در کنار شما در این ویکی به فعالیت‌های خویش ادامه دهم. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]]       ‏۱۷ ژانویهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۱۷:۱۴ (UTC)

* {{موافق}} با توجه به نیاز شدید ویکی‌کتاب به یک مدیر فعال (همچون جناب دوست‌دار) و نبودن گزینه‌ی بهتری جز ایشان، با مدیریت ایشان موافقم. امیدوارم دیگر دوستان نیز با بنده هم نظر باشند. [[کاربر:7ramin7|&lt;span style=&quot;color: #ff0000&quot;&gt;7‍&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #f43a7c&quot;&gt;‍RA&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #ff00f0&quot;&gt;MI&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #9000ff&quot;&gt;N&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #0c00ff&quot;&gt;‍7&lt;/span&gt;]] ‏۱۷ ژانویهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۲۲:۲۲ (UTC)
{{چپ‌چین}}
::Granted for 6 months from meta. [[کاربر:Ajraddatz|Ajraddatz]] ([[بحث کاربر:Ajraddatz|بحث]]) ‏۶ فوریهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۲۱:۲۶ (UTC)
:::Thanks a lot. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]]       ‏۷ فوریهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۰۵:۵۶ (UTC)
{{پایان چپ‌چین}}
&lt;/div&gt;
==درخواست مدیر شدن، دوستدار ایران بزرگ(۶)==
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: #efe; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;
بنده چندین سال است که در ویکی‌کتاب فارسی به طور پیوسته فعال هستم و در این مدت صفحات، الگوها، رده‌ها، راهنماها، ... بسیاری ایجاده کرده‌ام. سعی کرده‌ام کاربران تازه‌کار را به بهترین نحو برای ویرایش در این پروژه راهنمایی کنم. امیدوارم نظرتان نسبت به بنده مثبت باشد و به بنده اجازه دریافت دسترسی مدیریت دائم این پروژه را بدهید. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]]       ‏۲۸ مهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۰۶:۴۵ (UTC)

* {{موافق}}یادمه ژوئیه سال 2015 وقتی در ویکی کتاب ثبت نام کردم به دلیل عدم تجربه کافی و خامی خیلی به دنبال مدیریت بودم اما بعدها فهمیدم که این کار مسئولیت بسیار سنگینی دارد و معدود افرادی از این مسئولیت سربلند بیرون می آیند جناب دوستدار یکی از آن معدود افرادی بود که به حق مثل پدری دلسوز برای این ویکی زحمت کشیدند و نگذاشتند ویکی کتاب مثل ویکی خبر نابود شود و از بین رود ایشان همچون راهنمایی برا من بودند و مثل معلمی به من بسیاری از منش های ویکیایی رو یاد دادند بنده خود شاهد آن بودم که ایشون چقدر مشتاق گسترده شدن ویکی هستند حال دسترسی مدیریت دائمی نه تنها برازنده ایشان هست بلکه به حق واقعا نیاز است تا یک نظر دائم همیشه وجود داشته باشد مخصوصا حال که مقداری ویکی کتاب جان گرفته و در حال رشد است و تعدادی کاربر فعال اضافه شده است.بنده با وجود مشغله بسیار که در این روزها دارم اما وقتی این نظرخواهی دیدم حتما ملزم دانستم که بیایم و نظر خود را گفته و رای خود را بدهم.[[کاربر:دوستی بزرگ|دوستی بزرگ]] ([[بحث کاربر:دوستی بزرگ|بحث]]) ‏۲۸ مهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۱۳:۲۱ (UTC)
* {{موافق}} ۱۰۰ درصد. بیش از [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ACentralAuth&amp;target=Doostdar ۱۶ هزار ویرایش] در ویکی‌کتاب دارند. تداوم ویرایش در ویکی‌های کوچک سخت است و این نشان از همت ایشان دارد. [[کاربر:4nn1l2|4nn1l2]] ([[بحث کاربر:4nn1l2|بحث]]) ‏۲۹ مهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۲۲:۲۵ (UTC)
* {{موافق}} جناب دوستدار چند سالی است که این پروژه را اداره می کنن و کمک زیادی به آن کردند --[[کاربر:AFlorence|AFlorence]] ([[بحث کاربر:AFlorence|بحث]]) ‏۳۰ مهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۱۳:۵۷ (UTC)
* {{موافق}} من ویکی‌کتاب را با کاربر:دوستی بزرگ می‌شناسنم. --[[کاربر:Chyah|Chyah]] ([[بحث کاربر:Chyah|بحث]]) ‏۲۱ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۱۰:۴۰ (UTC)
::{{پب|Chyah}} البته من و جناب دوستی بزرگ دو کاربر متفاوت هستیم هر چند هر دوی ما با همفکری در ویکی‌کتاب همکاری میکنیم. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]]       ‏۲۱ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۱۰:۴۹ (UTC)
* {{موافق}} متاسفانه بنده فعالیتی در ویکی‌کتاب، دست‌کم تاکنون نداشته‌ام (همین قبل از شرکت در نظرسنجی حساب کاربری‌ام را ایجاد کردم!)؛ اما این موضوع دلیل بر عدم شناخت من از تلاش‌های دوستدار بزرگ ایران نمی‌شود. فعالیت‌های ایشان در بسیاری از مقالات کشورها، ویکی‌سفر، درگاه‌ها و .. قابل توجه است و جای تشکر دارد. امیدوارم موفق باشند--[[کاربر:کامران اورفه|کامران اورفه]] ([[بحث کاربر:کامران اورفه|بحث]]) ‏۲۳ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۰۷:۳۹ (UTC)
* {{موافق}} ایشون همیشه در گسترش این پروژه و پروژه های خواهر فعال بودن[[User:Freshman404|&lt;font color=&quot;red&quot;&gt;'''Freshman404'''&lt;/font&gt;]]&lt;sup&gt;[[User talk:Freshman404|&lt;font color=&quot;green&quot;&gt;'''''Talk'''''&lt;/font&gt;]]&lt;/sup&gt; ‏۲۴ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۰۹:۵۲ (UTC)
&lt;/div&gt;
==درخواست مدیر شدن، دوستدار ایران بزرگ(۷)==
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: #efe; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;
با درود. بنده در مدتی که در این ویکی مدیر بودم بسیار در بهبود پروژه از نظر کمی و کیفی کوشیدم و علاوه بر ایجاد صفحات و کتابهای جدید موفق شدم با کمک کاربران راهنماها، رده‌ها، الگوها، ... جدید در این ویکی ایجاد کنم. برای بهبود وضع این ویکی دوباره درخواست مدیریت میدهم. از جمله کتابهایی که من نوشتم یا گسترش دادم [[غلبه بر سستی]]، [[ریاضی پایه]]، [[نانولوله‌های کربنی]]، [[آموزش کار با گودریدز]] هستند.--[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]]       ‏۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۹:۴۴ (UTC)

* {{موافق}} نظر  خاصی ندارم فقط می دونم که فعالیت جناب دوستدار برای این ویکی مفیده.‍‍[[کاربر:Arkidie|Arkidie]] ([[بحث کاربر:Arkidie|بحث]]) ‏۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۹:۵۴ (UTC)
:درود بر شما برای مدریت موقت نیاز به رای‌گیری دیگری نیست و به نظر شما شایستگی این را دارید که یک سال دیگر مدیر باشید. ممنون بابت زحمتاتان '''&lt;font face=&quot;verdana&quot;&gt;[[User:Mardetanha|&lt;font color=&quot;#084C9E&quot;&gt;م&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#4682b4&quot;&gt;رد&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#6495ED&quot;&gt;تن&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#4682b4&quot;&gt;ه&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#084C9E&quot;&gt;ا&lt;/font&gt;]]&lt;/font&gt;''' ‏۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۲۱:۳۹ (UTC)
* {{موافق}} با مدیریت دائم کاربر:Doostdar در ویکی‌کتاب فارسی. [[کاربر:4nn1l2|4nn1l2]] ([[بحث کاربر:4nn1l2|بحث]]) ‏۱۱ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۰۱:۴۸ (UTC)
* {{موافق}} بنظرم شیوه مدیریت موقت خصوصا در ویکی های کوچک که کاربران فعال قابل توجهی نداره و باید مدیرانش رو حفظ کنه نه اینکه درگیر یک سیستم دیوانسالارانه کنه منطق موجهی نداره و منم با مدیریت دائم کاربر:Doostdar در ویکی‌کتاب فارسی موافقم.[[کاربر:فرهنگ2016|فرهنگ2016]] ([[بحث کاربر:فرهنگ2016|بحث]]) ‏۱۱ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۰۷:۲۳ (UTC)
::ویکی‌خبر فارسی یک مدیر داشت که رباترانی میکرد و بسیار به این دسترسی نیاز داشت پس از اینکه در فراویکی برای برداشتن این قانون (مدیریت موقت) درخواست داد با نظرش موافقت نشد و او برای همیشه ویکی‌نویسی رو کنار گذاشت. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]]       ‏۱۱ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۴:۱۱ (UTC)
:::دوستدارجان باید نظرخواهی مدیریت دائم ایجاد میکرد. الان جناب فلورانس هم در ویکی سفر و هم ویکی واژه مدیر دائم هست.[[کاربر:فرهنگ2016|فرهنگ2016]] ([[بحث کاربر:فرهنگ2016|بحث]]) ‏۱۲ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۰۵:۳۳ (UTC)
* {{موافق}} جناب دوستدار زحمات زیادی برای این ویکی کشیده‌اند. با مدیریت دائم ایشان موافقم. [[کاربر:Mehran1370|مهران]] ([[بحث کاربر:Mehran1370|بحث]]) ‏۱۲ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۰۹:۴۲ (UTC)
* {{موافق}} بسیار مناسب برای این دسترسی &lt;span style=&quot;font-family:arial;color:#060; text-shadow: 0px 0px  0.11em #F00; font-size:14.1pt&quot;&gt;[[User:fatemi|ح.فاطمی]]&lt;/span&gt; ‏۱۲ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۴:۲۰ (UTC)
&lt;/div&gt;
==درخواست مدیر شدن، دوستدار ایران بزرگ(۸)==
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: #efe; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;
بنده از سال ۱۳۹۳ به طور ناپیوسته در این ویکی مدیر بودم و در این مدت صفحات، الگوها، رده‌ها، راهنماها، ... بسیاری ایجاده کرده‌ام. علاوه بر این به ساماندهی محتوای وبگاه و رفع مشکلات فنی آن پرداخته‌ام. اکنون تمدید مدیریت خود را اعلام می‌نمایم. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] شنبه،۲۶ مرداد ۱۳۹۸، ساعت ۰۷:۲۲ (ایران) ‏۱۷ اوت ۲۰۱۹، ساعت ۰۲:۵۲ (UTC)
&lt;/div&gt;
==درخواست مدیر شدن، دوستدار ایران بزرگ(۹)==
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: #efe; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;
در چند سال گذشته ویکی‌کتاب فارسی رشد چشمگیری داشته و برای ادامه رشد این پروژه و مبارزه با خرابکاری‌ها بنده آمادگی خود را اعلام می‌نمایم تا به روال سال‌های گذشته مدیر باشم. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] جمعه،۲۲ بهمن ۱۴۰۰، ساعت ۱۴:۵۸ (ایران) ‏۱۱ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۲۸ (UTC)
*{{مخالف}} کاربری که درک درستی از پروژه ندارند نباید مدیر باشد '''&lt;font face=&quot;verdana&quot;&gt;[[User:Mardetanha|&lt;font color=&quot;#084C9E&quot;&gt;م&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#4682b4&quot;&gt;رد&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#6495ED&quot;&gt;تن&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#4682b4&quot;&gt;ه&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#084C9E&quot;&gt;ا&lt;/font&gt;]]&lt;/font&gt;''' ‏۱۱ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۱۵ (UTC)
* {{موافق}} صد در صد. آنی که غیرفعال است نباید مدیر باشد. Doostdar فعال است و پروژه را زنده نگه داشته است. [[کاربر:4nn1l2|4nn1l2]] ([[بحث کاربر:4nn1l2|بحث]]) ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۵۸ (UTC)
* {{موافق}} با جناب فور موافقم، پروژه ویکی‌کتاب فارسی به واسطه ایشان زنده است و ایشان این پروژه را نگه داشتند وگرنه سرنوشت این پروژه هم به ویکی‌واژه فارسی دچار می‌شد. اعطای دسترسی مدیریت به کاربران فعال در پروژه‌هایی که کاربران فعال کمی دارد برای آن پروژه مفید است.[[کاربر:Parsa 2au|Parsa 2au]] ([[بحث کاربر:Parsa 2au|بحث]]) ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۵:۵۵ (UTC)
* {{موافق}} اگرچه با رویه‌ی ایشان در استفاده‌ی سیاسی از [[ویکی‌کتاب:میز تحریر|میز تحریر]] موافق نیستم ولی همانطور که سایر کاربران گفتند، زحمات ارزنده‌ی ایشان است که ویکی‌کتاب را سرپا نگاه داشته است. هم‌اکنون صفحات زیادی هستند که برچسب حذف دارند ولی توسط مدیران فعلی حذف نمی‌شوند. قطعا ایشان که فعالیت بالایی دارند بایست مدیر شوند و احتمال قوی می‌دهم که زحمات خوبی در این زمینه خواهند کشید. اینکه درک درستی از پروژه ندارند هم موافق نیستم اگر منظور همین انتقاد اول من است که به نظرم با حجم بزرگ فعالیت ایشان قابل اغماض است و شخص ارجح‌تر از ایشان نداریم. --[[کاربر:Niyumard|Niyumard]] ([[بحث کاربر:Niyumard|بحث]]) ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۳۶ (UTC)
*:پیام‌های نامربوط و بی‌ربط (اکثراً سیاسی) ایشان را از میز تحریر [https://fa.wikibooks.org/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%3A%D9%85%DB%8C%D8%B2_%D8%AA%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D8%B1&amp;type=revision&amp;diff=115539&amp;oldid=115493 پاک کردم]. شما هم اگر دیدید دوباره از این دست پیام‌ها گذاشتند بی‌معطلی حذفشان کنید. اگر به هر دلیل نخواستید خودتان درگیر شوید، مرا پینگ کنید. چند تا پیام نوروزی و یلدایی و جشن سده و کریسمس و از این دست فستیوال‌ها هم هست که ربطی به پروژه ندارند و بهتر است در میز تحریر نباشند ولی شاید بهتر باشد زیاد سخت نگیریم تا احساس دلزدگی ایجاد نشوند. ایشان هم بهتر است پیام‌های تبریکشان را به فستیوال‌های مهم‌تر (مثلاً فقط نوروز) محدود کنند و دست از سر یلدا و سده و کریسمس[!] بردارند. [[کاربر:4nn1l2|4nn1l2]] ([[بحث کاربر:4nn1l2|بحث]]) ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۴۹ (UTC)
* {{موافق}}  راهنمایی های مفیدی دارندو علاقه مند به توسعه ویکی هستند
[[کاربر:Cultural sec|Cultural sec]] ([[بحث کاربر:Cultural sec|بحث]]) ‏۱۶ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۰:۰۰ (UTC)
&lt;/div&gt;
==درخواست مدیر شدن، دوستدار ایران بزرگ(۱۰)==
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: #efe; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;
بنده چندین سال است که در ویکی‌کتاب فارسی به طور پیوسته فعال هستم و در این مدت کتاب‌ها، الگوها، رده‌ها، راهنماها، ... را بسیار گسترش داده‌ام. بنده در مدتی که در این ویکی مدیر بودم بسیار در بهبود پروژه از نظر کمی و کیفی کوشیدم و ویترینی از کتاب‌های خوبیده و برگزیده در صفحه اصلی ایجاد کردم. اکنون جهت پیشرفت سریع‌تر این وب‌گاه، بدین طریق درخواست مدیریت می‌نمایم. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] سه‌شنبه،۱۷ بهمن ۱۴۰۲، ساعت ۲۳:۰۵ (ایران) ‏۶ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۳۵ (UTC)
*{{موافق}} فکر کنم ایشان تنها کاربر فعال اینجا باشد. [[کاربر:W7070|W7070]] ([[بحث کاربر:W7070|بحث]]) ‏۲۰ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۲۰:۳۱ (UTC)

:*{{موافق}} بهترین مدیر برای ویکی نسک (کتاب). 
:فعال ترین | دادن دسترسی درست به کاربران درست | زنده نگه داشتن پروژه ویکی نسک||. [[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ‏۲۴ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۳۲ (UTC)
&lt;/div&gt;
== درخواست مدیر شدن، Fwldom == 
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: pink; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;&lt;!-- Template:RM top --&gt; ''بحث زیر پایان یافته است، لطفا در آن تغییری ایجاد نکنید. به دلیل داشتن تنها حدود ۴۰۰ ویرایش، عملکرد ضعیف در نوشتن کتاب‌ها و استفاده نکردن از دسترسی‌های کنونی خود شامل گشت‌زنی، کاربر مورد نظر شایستگی درخواست دادن برای مدیریت را ندارد. این عمل وی خرابکاری تلقی شده و به مدت ۴۸ ساعت قطع دسترسی می‌گردد.'' --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] چهارشنبه،۲۴ مرداد ۱۴۰۳، ساعت ۰۲:۳۶ (ایران) ‏۱۳ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۲۲:۰۶ (UTC)
---------
درود، بنده از کاربران تقاضا دارم برای مدیر شدن بنده رای بدهند.&lt;br&gt;
تا الان 4 تا کتاب در ویکی کتاب نوشتم که یکدونه از آن کامل و برگزیده و خوبیده شده است.&lt;br&gt;
3 تا کتاب دیگه 50 درصد کامل شدند.&lt;br&gt;
امیدوارم بتونم به ارتقاء کیفیت ویکی‌کتاب کمک کنم.&lt;br&gt;
باسپاس فراوان&lt;br&gt;

[[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ‏۱۲ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۲۲:۱۶ (UTC)
&lt;/div&gt;
==درخواست مدیر شدن، vivairan==
درود. با توجه به  فعالیت‌هایی که برای گسترش محتوای ویکی‌کتاب انجام داده‌ام و همان طور که می‌دانید فعال‌ترین کاربر ویکی‌کتاب بوده‌ام برای دریافت دسترسی مدیریت این پروژه درخواست می‌دهم. بنده در بهبود پروژه از نظر کمی و کیفی بسیار کوشیده‌ام و علاوه بر ایجاد صفحات و کتاب‌های جدید توانسته‌ام راهنماها، رده‌ها، الگوها، ... را ویرایش کنم. از این رو برای بهبود محتوای ویکی‌کتاب و مبارزه با خرابکاری‌ها درخواست مدیریت می‌دهم. --[[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۹ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۲۵ (UTC)

:* {{مخالف}} درود، به علت تعداد ویرایش کم و مدت زمان کم ایجاد حساب کاربری بنده مخالف هستم.
:[[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۵۳ (UTC)
::نظر شما اشتباه است، بنده بسیار ویرایش کرده‌ام در این ویکی و در توضیحات این درخواست نوشته ام بنده در بهبود پروژه از نظر کمی و کیفی بسیار کوشیده‌ام. کاربرانی که اینجا می‌آیند نظر بدهند میتوانند مشاهده کنند بنده چقدر فعال هستم. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۲۳:۱۶ (UTC)
::چند نمونه از الگوهایی که ایجاد کرده‌ام: [[الگو:مکمل]]، [[الگو:حص-خرابکاری]]، [[الگو:Long dash]] هستند که همگی برای این وبگاه ضروری بوده‌اند و زیرساخت فنی این ویکی برای توسعه را فراهم می‌آورند.
::چند نمونه از سیاست‌ها و رهنمودهایی که ایجاد کرده‌ام: [[ویکی‌کتاب:فرض حسن نیت]]، [[ویکی‌کتاب:صفحه حمله]]، [[ویکی‌کتاب:اجماع]] هستند که برای مشارکت جمعی در این وبگاه ضروری هستند و به ویرایش‌های مفید بیشتر در این ویکی کمک می‌کنند.
::چند نمونه از ایبوک‌هایی که به آنها محتوای جدید افزوده‌ام: [[بررسی موردهایی از اخلاق حرفه‌ای]] و [[ویکی‌کودک:دایناسورها]] که می‌توانند برای مخاطبان ویکی‌کتاب سودمند باشند. --[[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۰۸ (UTC)

==درخواست مدیر شدن، Fwldom (2)==

درود، گویا ویکی‌کتاب مدیر فعال ندارد و دارد به انقراض میرود.

با توجه به فعالیت‌ها و مشارکت‌هایی که در ویکی‌کتاب فارسی داشته‌ام، برای دریافت دسترسی مدیریت این پروژه اعلام آمادگی می‌کنم.

هدف من از درخواست این دسترسی، کمک به نگهداری و توسعهٔ ویکی‌کتاب، رسیدگی به خرابکاری‌ها، سامان‌دهی صفحات و انجام کارهایی است که به دسترسی مدیریتی نیاز دارند.

در صورت اعطای دسترسی، تلاش خواهم کرد از ابزارهای مدیریتی با دقت و مطابق سیاست‌ها و اجماع جامعه استفاده کنم و در مواردی که نیاز به تصمیم‌گیری جمعی باشد، نظر کاربران را در نظر بگیرم.

سوابق ویرایشی و فعالیت‌های من برای بررسی در دسترس است و در صورت نیاز آماده‌ام دربارهٔ سوابق، اهداف و نحوهٔ استفاده از دسترسی مدیریت توضیح بیشتری ارائه کنم. [[کاربر:Fwldom/آمار]]

از کاربران ویکی‌کتاب درخواست می‌کنم سوابق و فعالیت‌های مرا بررسی کرده و نظر خود را دربارهٔ این درخواست اعلام کنند.

با احترام، --[[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۳۸ (UTC)</text>
      <sha1>h0l5rr155ym3e98kwien3lbqlvb6z2i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135250</id>
      <parentid>135249</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T19:31:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <origin>135250</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26437" sha1="4kqvephttf68yf7htm1h4l4zkirirlh" xml:space="preserve">{{ویکی‌کتاب:درخواست‌های مدیر شدن/الگوی بایگانی}}
&lt;span class=&quot;header_icon&quot; style=&quot;padding-right: 4px;&quot; aria-hidden=&quot;true&quot; role=&quot;footer&quot;&gt;[[File:OOjs UI icon downTriangle.svg|15px|middle|link=]]&lt;/span&gt; [[#footer|پایین صفحه]]
&lt;div style=&quot;border:solid #ffbd01 2px; margin:0% 1% 1% 0%; padding:1ex 2% 1ex 2%; background:#ffffdc; text-align:center;&quot;&gt;
&lt;big&gt;
در این صفحه '''درخواست‌های مدیر شدن''' مطرح می‌شوند. مدیر کاربری‌ست که اختیارات بیشتری برای ادارهٔ وب‌گاه دارد. در صورتی که تقاضای ارتقای دست‌رسی دارید، در بخش '''تقاضای نامزدی برای مدیریت''' امضای کاربری خود را وارد کنید.

مدیران پیشین ویکی‌کتاب فارسی: 
# [[کاربر:Kaveh|کاوه]]
# [[کاربر:مجید~fawikibooks|مجید]]
# [[کاربر:komeil_4life|کمیل]]

&lt;span style=&quot;color: red;&quot;&gt;توجه&lt;/span&gt; داشته باشید که آدرس ایمیل شما بایستی در ترجیحات یا در صفحهٔ کاربری وارد شده باشد. در صورتی که در نوشتن کتاب، ایجاد رده، الگو، صفحه راهنما، سیاست‌ها و رهنمودها، ... در &lt;div style=&quot;font-size:130%; color:#990000; &quot;&gt;ویکی‌کتاب&lt;/div&gt;
مشارکت داشته‌اید می‌توانید به صفحه مشارکت خود پیوندی قرار دهید و در نهایت با ذکر دلیل در خواست خود را مطرح کرده و آن را امضا کنید.
&lt;/big&gt;
&lt;/div&gt;

==درخواست مدیر شدن، دوستدار ایران بزرگ(۵)==
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: #efe; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;
تا کنون برای گسترش محتوای ویکی‌کتاب تلاش زیادی کرده‌ام. در دنیای مجازی وبگاه‌های تجاری و تبلیغاتی بسیاری وجود دارند که در هنگام گوگل‌یابی برای محتوای آموزشی ممکن است با آن‌ها روبرو شوید، حال آنکه به دنبال محتوای آموزشی رایگان می‌گردید. هدف ما در ویکی‌کتاب فراهم کردن چنین محتوایی است و برای نیل به این هدف والا از شما درخواست می‌کنم به بنده رای موافق بدهید تا بتوانم به عنوان مدیر در کنار شما در این ویکی به فعالیت‌های خویش ادامه دهم. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]]       ‏۱۷ ژانویهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۱۷:۱۴ (UTC)

* {{موافق}} با توجه به نیاز شدید ویکی‌کتاب به یک مدیر فعال (همچون جناب دوست‌دار) و نبودن گزینه‌ی بهتری جز ایشان، با مدیریت ایشان موافقم. امیدوارم دیگر دوستان نیز با بنده هم نظر باشند. [[کاربر:7ramin7|&lt;span style=&quot;color: #ff0000&quot;&gt;7‍&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #f43a7c&quot;&gt;‍RA&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #ff00f0&quot;&gt;MI&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #9000ff&quot;&gt;N&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #0c00ff&quot;&gt;‍7&lt;/span&gt;]] ‏۱۷ ژانویهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۲۲:۲۲ (UTC)
{{چپ‌چین}}
::Granted for 6 months from meta. [[کاربر:Ajraddatz|Ajraddatz]] ([[بحث کاربر:Ajraddatz|بحث]]) ‏۶ فوریهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۲۱:۲۶ (UTC)
:::Thanks a lot. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]]       ‏۷ فوریهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۰۵:۵۶ (UTC)
{{پایان چپ‌چین}}
&lt;/div&gt;
==درخواست مدیر شدن، دوستدار ایران بزرگ(۶)==
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: #efe; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;
بنده چندین سال است که در ویکی‌کتاب فارسی به طور پیوسته فعال هستم و در این مدت صفحات، الگوها، رده‌ها، راهنماها، ... بسیاری ایجاده کرده‌ام. سعی کرده‌ام کاربران تازه‌کار را به بهترین نحو برای ویرایش در این پروژه راهنمایی کنم. امیدوارم نظرتان نسبت به بنده مثبت باشد و به بنده اجازه دریافت دسترسی مدیریت دائم این پروژه را بدهید. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]]       ‏۲۸ مهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۰۶:۴۵ (UTC)

* {{موافق}}یادمه ژوئیه سال 2015 وقتی در ویکی کتاب ثبت نام کردم به دلیل عدم تجربه کافی و خامی خیلی به دنبال مدیریت بودم اما بعدها فهمیدم که این کار مسئولیت بسیار سنگینی دارد و معدود افرادی از این مسئولیت سربلند بیرون می آیند جناب دوستدار یکی از آن معدود افرادی بود که به حق مثل پدری دلسوز برای این ویکی زحمت کشیدند و نگذاشتند ویکی کتاب مثل ویکی خبر نابود شود و از بین رود ایشان همچون راهنمایی برا من بودند و مثل معلمی به من بسیاری از منش های ویکیایی رو یاد دادند بنده خود شاهد آن بودم که ایشون چقدر مشتاق گسترده شدن ویکی هستند حال دسترسی مدیریت دائمی نه تنها برازنده ایشان هست بلکه به حق واقعا نیاز است تا یک نظر دائم همیشه وجود داشته باشد مخصوصا حال که مقداری ویکی کتاب جان گرفته و در حال رشد است و تعدادی کاربر فعال اضافه شده است.بنده با وجود مشغله بسیار که در این روزها دارم اما وقتی این نظرخواهی دیدم حتما ملزم دانستم که بیایم و نظر خود را گفته و رای خود را بدهم.[[کاربر:دوستی بزرگ|دوستی بزرگ]] ([[بحث کاربر:دوستی بزرگ|بحث]]) ‏۲۸ مهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۱۳:۲۱ (UTC)
* {{موافق}} ۱۰۰ درصد. بیش از [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ACentralAuth&amp;target=Doostdar ۱۶ هزار ویرایش] در ویکی‌کتاب دارند. تداوم ویرایش در ویکی‌های کوچک سخت است و این نشان از همت ایشان دارد. [[کاربر:4nn1l2|4nn1l2]] ([[بحث کاربر:4nn1l2|بحث]]) ‏۲۹ مهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۲۲:۲۵ (UTC)
* {{موافق}} جناب دوستدار چند سالی است که این پروژه را اداره می کنن و کمک زیادی به آن کردند --[[کاربر:AFlorence|AFlorence]] ([[بحث کاربر:AFlorence|بحث]]) ‏۳۰ مهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۱۳:۵۷ (UTC)
* {{موافق}} من ویکی‌کتاب را با کاربر:دوستی بزرگ می‌شناسنم. --[[کاربر:Chyah|Chyah]] ([[بحث کاربر:Chyah|بحث]]) ‏۲۱ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۱۰:۴۰ (UTC)
::{{پب|Chyah}} البته من و جناب دوستی بزرگ دو کاربر متفاوت هستیم هر چند هر دوی ما با همفکری در ویکی‌کتاب همکاری میکنیم. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]]       ‏۲۱ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۱۰:۴۹ (UTC)
* {{موافق}} متاسفانه بنده فعالیتی در ویکی‌کتاب، دست‌کم تاکنون نداشته‌ام (همین قبل از شرکت در نظرسنجی حساب کاربری‌ام را ایجاد کردم!)؛ اما این موضوع دلیل بر عدم شناخت من از تلاش‌های دوستدار بزرگ ایران نمی‌شود. فعالیت‌های ایشان در بسیاری از مقالات کشورها، ویکی‌سفر، درگاه‌ها و .. قابل توجه است و جای تشکر دارد. امیدوارم موفق باشند--[[کاربر:کامران اورفه|کامران اورفه]] ([[بحث کاربر:کامران اورفه|بحث]]) ‏۲۳ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۰۷:۳۹ (UTC)
* {{موافق}} ایشون همیشه در گسترش این پروژه و پروژه های خواهر فعال بودن[[User:Freshman404|&lt;font color=&quot;red&quot;&gt;'''Freshman404'''&lt;/font&gt;]]&lt;sup&gt;[[User talk:Freshman404|&lt;font color=&quot;green&quot;&gt;'''''Talk'''''&lt;/font&gt;]]&lt;/sup&gt; ‏۲۴ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۰۹:۵۲ (UTC)
&lt;/div&gt;
==درخواست مدیر شدن، دوستدار ایران بزرگ(۷)==
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: #efe; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;
با درود. بنده در مدتی که در این ویکی مدیر بودم بسیار در بهبود پروژه از نظر کمی و کیفی کوشیدم و علاوه بر ایجاد صفحات و کتابهای جدید موفق شدم با کمک کاربران راهنماها، رده‌ها، الگوها، ... جدید در این ویکی ایجاد کنم. برای بهبود وضع این ویکی دوباره درخواست مدیریت میدهم. از جمله کتابهایی که من نوشتم یا گسترش دادم [[غلبه بر سستی]]، [[ریاضی پایه]]، [[نانولوله‌های کربنی]]، [[آموزش کار با گودریدز]] هستند.--[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]]       ‏۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۹:۴۴ (UTC)

* {{موافق}} نظر  خاصی ندارم فقط می دونم که فعالیت جناب دوستدار برای این ویکی مفیده.‍‍[[کاربر:Arkidie|Arkidie]] ([[بحث کاربر:Arkidie|بحث]]) ‏۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۹:۵۴ (UTC)
:درود بر شما برای مدریت موقت نیاز به رای‌گیری دیگری نیست و به نظر شما شایستگی این را دارید که یک سال دیگر مدیر باشید. ممنون بابت زحمتاتان '''&lt;font face=&quot;verdana&quot;&gt;[[User:Mardetanha|&lt;font color=&quot;#084C9E&quot;&gt;م&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#4682b4&quot;&gt;رد&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#6495ED&quot;&gt;تن&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#4682b4&quot;&gt;ه&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#084C9E&quot;&gt;ا&lt;/font&gt;]]&lt;/font&gt;''' ‏۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۲۱:۳۹ (UTC)
* {{موافق}} با مدیریت دائم کاربر:Doostdar در ویکی‌کتاب فارسی. [[کاربر:4nn1l2|4nn1l2]] ([[بحث کاربر:4nn1l2|بحث]]) ‏۱۱ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۰۱:۴۸ (UTC)
* {{موافق}} بنظرم شیوه مدیریت موقت خصوصا در ویکی های کوچک که کاربران فعال قابل توجهی نداره و باید مدیرانش رو حفظ کنه نه اینکه درگیر یک سیستم دیوانسالارانه کنه منطق موجهی نداره و منم با مدیریت دائم کاربر:Doostdar در ویکی‌کتاب فارسی موافقم.[[کاربر:فرهنگ2016|فرهنگ2016]] ([[بحث کاربر:فرهنگ2016|بحث]]) ‏۱۱ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۰۷:۲۳ (UTC)
::ویکی‌خبر فارسی یک مدیر داشت که رباترانی میکرد و بسیار به این دسترسی نیاز داشت پس از اینکه در فراویکی برای برداشتن این قانون (مدیریت موقت) درخواست داد با نظرش موافقت نشد و او برای همیشه ویکی‌نویسی رو کنار گذاشت. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]]       ‏۱۱ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۴:۱۱ (UTC)
:::دوستدارجان باید نظرخواهی مدیریت دائم ایجاد میکرد. الان جناب فلورانس هم در ویکی سفر و هم ویکی واژه مدیر دائم هست.[[کاربر:فرهنگ2016|فرهنگ2016]] ([[بحث کاربر:فرهنگ2016|بحث]]) ‏۱۲ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۰۵:۳۳ (UTC)
* {{موافق}} جناب دوستدار زحمات زیادی برای این ویکی کشیده‌اند. با مدیریت دائم ایشان موافقم. [[کاربر:Mehran1370|مهران]] ([[بحث کاربر:Mehran1370|بحث]]) ‏۱۲ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۰۹:۴۲ (UTC)
* {{موافق}} بسیار مناسب برای این دسترسی &lt;span style=&quot;font-family:arial;color:#060; text-shadow: 0px 0px  0.11em #F00; font-size:14.1pt&quot;&gt;[[User:fatemi|ح.فاطمی]]&lt;/span&gt; ‏۱۲ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۴:۲۰ (UTC)
&lt;/div&gt;
==درخواست مدیر شدن، دوستدار ایران بزرگ(۸)==
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: #efe; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;
بنده از سال ۱۳۹۳ به طور ناپیوسته در این ویکی مدیر بودم و در این مدت صفحات، الگوها، رده‌ها، راهنماها، ... بسیاری ایجاده کرده‌ام. علاوه بر این به ساماندهی محتوای وبگاه و رفع مشکلات فنی آن پرداخته‌ام. اکنون تمدید مدیریت خود را اعلام می‌نمایم. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] شنبه،۲۶ مرداد ۱۳۹۸، ساعت ۰۷:۲۲ (ایران) ‏۱۷ اوت ۲۰۱۹، ساعت ۰۲:۵۲ (UTC)
&lt;/div&gt;
==درخواست مدیر شدن، دوستدار ایران بزرگ(۹)==
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: #efe; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;
در چند سال گذشته ویکی‌کتاب فارسی رشد چشمگیری داشته و برای ادامه رشد این پروژه و مبارزه با خرابکاری‌ها بنده آمادگی خود را اعلام می‌نمایم تا به روال سال‌های گذشته مدیر باشم. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] جمعه،۲۲ بهمن ۱۴۰۰، ساعت ۱۴:۵۸ (ایران) ‏۱۱ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۲۸ (UTC)
*{{مخالف}} کاربری که درک درستی از پروژه ندارند نباید مدیر باشد '''&lt;font face=&quot;verdana&quot;&gt;[[User:Mardetanha|&lt;font color=&quot;#084C9E&quot;&gt;م&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#4682b4&quot;&gt;رد&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#6495ED&quot;&gt;تن&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#4682b4&quot;&gt;ه&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#084C9E&quot;&gt;ا&lt;/font&gt;]]&lt;/font&gt;''' ‏۱۱ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۱۵ (UTC)
* {{موافق}} صد در صد. آنی که غیرفعال است نباید مدیر باشد. Doostdar فعال است و پروژه را زنده نگه داشته است. [[کاربر:4nn1l2|4nn1l2]] ([[بحث کاربر:4nn1l2|بحث]]) ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۵۸ (UTC)
* {{موافق}} با جناب فور موافقم، پروژه ویکی‌کتاب فارسی به واسطه ایشان زنده است و ایشان این پروژه را نگه داشتند وگرنه سرنوشت این پروژه هم به ویکی‌واژه فارسی دچار می‌شد. اعطای دسترسی مدیریت به کاربران فعال در پروژه‌هایی که کاربران فعال کمی دارد برای آن پروژه مفید است.[[کاربر:Parsa 2au|Parsa 2au]] ([[بحث کاربر:Parsa 2au|بحث]]) ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۵:۵۵ (UTC)
* {{موافق}} اگرچه با رویه‌ی ایشان در استفاده‌ی سیاسی از [[ویکی‌کتاب:میز تحریر|میز تحریر]] موافق نیستم ولی همانطور که سایر کاربران گفتند، زحمات ارزنده‌ی ایشان است که ویکی‌کتاب را سرپا نگاه داشته است. هم‌اکنون صفحات زیادی هستند که برچسب حذف دارند ولی توسط مدیران فعلی حذف نمی‌شوند. قطعا ایشان که فعالیت بالایی دارند بایست مدیر شوند و احتمال قوی می‌دهم که زحمات خوبی در این زمینه خواهند کشید. اینکه درک درستی از پروژه ندارند هم موافق نیستم اگر منظور همین انتقاد اول من است که به نظرم با حجم بزرگ فعالیت ایشان قابل اغماض است و شخص ارجح‌تر از ایشان نداریم. --[[کاربر:Niyumard|Niyumard]] ([[بحث کاربر:Niyumard|بحث]]) ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۳۶ (UTC)
*:پیام‌های نامربوط و بی‌ربط (اکثراً سیاسی) ایشان را از میز تحریر [https://fa.wikibooks.org/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%3A%D9%85%DB%8C%D8%B2_%D8%AA%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D8%B1&amp;type=revision&amp;diff=115539&amp;oldid=115493 پاک کردم]. شما هم اگر دیدید دوباره از این دست پیام‌ها گذاشتند بی‌معطلی حذفشان کنید. اگر به هر دلیل نخواستید خودتان درگیر شوید، مرا پینگ کنید. چند تا پیام نوروزی و یلدایی و جشن سده و کریسمس و از این دست فستیوال‌ها هم هست که ربطی به پروژه ندارند و بهتر است در میز تحریر نباشند ولی شاید بهتر باشد زیاد سخت نگیریم تا احساس دلزدگی ایجاد نشوند. ایشان هم بهتر است پیام‌های تبریکشان را به فستیوال‌های مهم‌تر (مثلاً فقط نوروز) محدود کنند و دست از سر یلدا و سده و کریسمس[!] بردارند. [[کاربر:4nn1l2|4nn1l2]] ([[بحث کاربر:4nn1l2|بحث]]) ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۴۹ (UTC)
* {{موافق}}  راهنمایی های مفیدی دارندو علاقه مند به توسعه ویکی هستند
[[کاربر:Cultural sec|Cultural sec]] ([[بحث کاربر:Cultural sec|بحث]]) ‏۱۶ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۰:۰۰ (UTC)
&lt;/div&gt;
==درخواست مدیر شدن، دوستدار ایران بزرگ(۱۰)==
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: #efe; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;
بنده چندین سال است که در ویکی‌کتاب فارسی به طور پیوسته فعال هستم و در این مدت کتاب‌ها، الگوها، رده‌ها، راهنماها، ... را بسیار گسترش داده‌ام. بنده در مدتی که در این ویکی مدیر بودم بسیار در بهبود پروژه از نظر کمی و کیفی کوشیدم و ویترینی از کتاب‌های خوبیده و برگزیده در صفحه اصلی ایجاد کردم. اکنون جهت پیشرفت سریع‌تر این وب‌گاه، بدین طریق درخواست مدیریت می‌نمایم. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] سه‌شنبه،۱۷ بهمن ۱۴۰۲، ساعت ۲۳:۰۵ (ایران) ‏۶ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۳۵ (UTC)
*{{موافق}} فکر کنم ایشان تنها کاربر فعال اینجا باشد. [[کاربر:W7070|W7070]] ([[بحث کاربر:W7070|بحث]]) ‏۲۰ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۲۰:۳۱ (UTC)

:*{{موافق}} بهترین مدیر برای ویکی نسک (کتاب). 
:فعال ترین | دادن دسترسی درست به کاربران درست | زنده نگه داشتن پروژه ویکی نسک||. [[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ‏۲۴ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۳۲ (UTC)
&lt;/div&gt;
== درخواست مدیر شدن، Fwldom == 
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: pink; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;&lt;!-- Template:RM top --&gt; ''بحث زیر پایان یافته است، لطفا در آن تغییری ایجاد نکنید. به دلیل داشتن تنها حدود ۴۰۰ ویرایش، عملکرد ضعیف در نوشتن کتاب‌ها و استفاده نکردن از دسترسی‌های کنونی خود شامل گشت‌زنی، کاربر مورد نظر شایستگی درخواست دادن برای مدیریت را ندارد. این عمل وی خرابکاری تلقی شده و به مدت ۴۸ ساعت قطع دسترسی می‌گردد.'' --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] چهارشنبه،۲۴ مرداد ۱۴۰۳، ساعت ۰۲:۳۶ (ایران) ‏۱۳ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۲۲:۰۶ (UTC)
---------
درود، بنده از کاربران تقاضا دارم برای مدیر شدن بنده رای بدهند.&lt;br&gt;
تا الان 4 تا کتاب در ویکی کتاب نوشتم که یکدونه از آن کامل و برگزیده و خوبیده شده است.&lt;br&gt;
3 تا کتاب دیگه 50 درصد کامل شدند.&lt;br&gt;
امیدوارم بتونم به ارتقاء کیفیت ویکی‌کتاب کمک کنم.&lt;br&gt;
باسپاس فراوان&lt;br&gt;

[[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ‏۱۲ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۲۲:۱۶ (UTC)
&lt;/div&gt;
==درخواست مدیر شدن، vivairan==
درود. با توجه به  فعالیت‌هایی که برای گسترش محتوای ویکی‌کتاب انجام داده‌ام و همان طور که می‌دانید فعال‌ترین کاربر ویکی‌کتاب بوده‌ام برای دریافت دسترسی مدیریت این پروژه درخواست می‌دهم. بنده در بهبود پروژه از نظر کمی و کیفی بسیار کوشیده‌ام و علاوه بر ایجاد صفحات و کتاب‌های جدید توانسته‌ام راهنماها، رده‌ها، الگوها، ... را ویرایش کنم. از این رو برای بهبود محتوای ویکی‌کتاب و مبارزه با خرابکاری‌ها درخواست مدیریت می‌دهم. --[[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۹ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۲۵ (UTC)

:* {{مخالف}} درود، به علت تعداد ویرایش کم و مدت زمان کم ایجاد حساب کاربری بنده مخالف هستم.
:[[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۵۳ (UTC)
::نظر شما اشتباه است، بنده بسیار ویرایش کرده‌ام در این ویکی و در توضیحات این درخواست نوشته ام بنده در بهبود پروژه از نظر کمی و کیفی بسیار کوشیده‌ام. کاربرانی که اینجا می‌آیند نظر بدهند میتوانند مشاهده کنند بنده چقدر فعال هستم. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۲۳:۱۶ (UTC)
::چند نمونه از الگوهایی که ایجاد کرده‌ام: [[الگو:مکمل]]، [[الگو:حص-خرابکاری]]، [[الگو:Long dash]] هستند که همگی برای این وبگاه ضروری بوده‌اند و زیرساخت فنی این ویکی برای توسعه را فراهم می‌آورند.
::چند نمونه از سیاست‌ها و رهنمودهایی که ایجاد کرده‌ام: [[ویکی‌کتاب:فرض حسن نیت]]، [[ویکی‌کتاب:صفحه حمله]]، [[ویکی‌کتاب:اجماع]] هستند که برای مشارکت جمعی در این وبگاه ضروری هستند و به ویرایش‌های مفید بیشتر در این ویکی کمک می‌کنند.
::چند نمونه از ایبوک‌هایی که به آنها محتوای جدید افزوده‌ام: [[بررسی موردهایی از اخلاق حرفه‌ای]] و [[ویکی‌کودک:دایناسورها]] که می‌توانند برای مخاطبان ویکی‌کتاب سودمند باشند. --[[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۰۸ (UTC)

==درخواست مدیر شدن، Fwldom (2)==

درود، گویا ویکی‌کتاب مدیر فعال ندارد و دارد به انقراض میرود.

با توجه به فعالیت‌ها و مشارکت‌هایی که در ویکی‌کتاب فارسی داشته‌ام، برای دریافت دسترسی مدیریت این پروژه اعلام آمادگی می‌کنم.

هدف من از درخواست این دسترسی، کمک به نگهداری و توسعهٔ ویکی‌کتاب، رسیدگی به خرابکاری‌ها، سامان‌دهی صفحات و انجام کارهایی است که به دسترسی مدیریتی نیاز دارند.

در صورت اعطای دسترسی، تلاش خواهم کرد از ابزارهای مدیریتی با دقت و مطابق سیاست‌ها و اجماع جامعه استفاده کنم و در مواردی که نیاز به تصمیم‌گیری جمعی باشد، نظر کاربران را در نظر بگیرم.

سوابق ویرایشی و فعالیت‌های من برای بررسی در دسترس است و در صورت نیاز آماده‌ام دربارهٔ سوابق، اهداف و نحوهٔ استفاده از دسترسی مدیریت توضیح بیشتری ارائه کنم. [[کاربر:Fwldom/آمار]]

از کاربران ویکی‌کتاب درخواست می‌کنم سوابق و فعالیت‌های مرا بررسی کرده و نظر خود را دربارهٔ این درخواست اعلام کنند.

با احترام، --[[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۳۸ (UTC)</text>
      <sha1>4kqvephttf68yf7htm1h4l4zkirirlh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135251</id>
      <parentid>135250</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T19:32:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <origin>135251</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26380" sha1="gloyors7fp7o2xpntkhewiy46lzspkz" xml:space="preserve">{{ویکی‌کتاب:درخواست‌های مدیر شدن/الگوی بایگانی}}
&lt;span class=&quot;header_icon&quot; style=&quot;padding-right: 4px;&quot; aria-hidden=&quot;true&quot; role=&quot;footer&quot;&gt;[[File:OOjs UI icon downTriangle.svg|15px|middle|link=]]&lt;/span&gt; [[#footer|پایین صفحه]]
&lt;div style=&quot;border:solid #ffbd01 2px; margin:0% 1% 1% 0%; padding:1ex 2% 1ex 2%; background:#ffffdc; text-align:center;&quot;&gt;
&lt;big&gt;
در این صفحه '''درخواست‌های مدیر شدن''' مطرح می‌شوند. مدیر کاربری‌ست که اختیارات بیشتری برای ادارهٔ وب‌گاه دارد. در صورتی که تقاضای ارتقای دست‌رسی دارید، در بخش '''تقاضای نامزدی برای مدیریت''' امضای کاربری خود را وارد کنید.

مدیران پیشین ویکی‌کتاب فارسی: 
[[کاربر:Kaveh|کاوه]]
[[کاربر:مجید~fawikibooks|مجید]]
[[کاربر:komeil_4life|کمیل]]

&lt;span style=&quot;color: red;&quot;&gt;توجه&lt;/span&gt; داشته باشید که آدرس ایمیل شما بایستی در ترجیحات یا در صفحهٔ کاربری وارد شده باشد. در صورتی که در نوشتن کتاب، ایجاد رده، الگو، صفحه راهنما، سیاست‌ها و رهنمودها، ... در ویکی‌کتاب مشارکت داشته‌اید می‌توانید به صفحه مشارکت خود پیوندی قرار دهید و در نهایت با ذکر دلیل در خواست خود را مطرح کرده و آن را امضا کنید.
&lt;/big&gt;
&lt;/div&gt;

==درخواست مدیر شدن، دوستدار ایران بزرگ(۵)==
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: #efe; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;
تا کنون برای گسترش محتوای ویکی‌کتاب تلاش زیادی کرده‌ام. در دنیای مجازی وبگاه‌های تجاری و تبلیغاتی بسیاری وجود دارند که در هنگام گوگل‌یابی برای محتوای آموزشی ممکن است با آن‌ها روبرو شوید، حال آنکه به دنبال محتوای آموزشی رایگان می‌گردید. هدف ما در ویکی‌کتاب فراهم کردن چنین محتوایی است و برای نیل به این هدف والا از شما درخواست می‌کنم به بنده رای موافق بدهید تا بتوانم به عنوان مدیر در کنار شما در این ویکی به فعالیت‌های خویش ادامه دهم. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]]       ‏۱۷ ژانویهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۱۷:۱۴ (UTC)

* {{موافق}} با توجه به نیاز شدید ویکی‌کتاب به یک مدیر فعال (همچون جناب دوست‌دار) و نبودن گزینه‌ی بهتری جز ایشان، با مدیریت ایشان موافقم. امیدوارم دیگر دوستان نیز با بنده هم نظر باشند. [[کاربر:7ramin7|&lt;span style=&quot;color: #ff0000&quot;&gt;7‍&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #f43a7c&quot;&gt;‍RA&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #ff00f0&quot;&gt;MI&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #9000ff&quot;&gt;N&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color: #0c00ff&quot;&gt;‍7&lt;/span&gt;]] ‏۱۷ ژانویهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۲۲:۲۲ (UTC)
{{چپ‌چین}}
::Granted for 6 months from meta. [[کاربر:Ajraddatz|Ajraddatz]] ([[بحث کاربر:Ajraddatz|بحث]]) ‏۶ فوریهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۲۱:۲۶ (UTC)
:::Thanks a lot. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]]       ‏۷ فوریهٔ ۲۰۱۶، ساعت ۰۵:۵۶ (UTC)
{{پایان چپ‌چین}}
&lt;/div&gt;
==درخواست مدیر شدن، دوستدار ایران بزرگ(۶)==
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: #efe; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;
بنده چندین سال است که در ویکی‌کتاب فارسی به طور پیوسته فعال هستم و در این مدت صفحات، الگوها، رده‌ها، راهنماها، ... بسیاری ایجاده کرده‌ام. سعی کرده‌ام کاربران تازه‌کار را به بهترین نحو برای ویرایش در این پروژه راهنمایی کنم. امیدوارم نظرتان نسبت به بنده مثبت باشد و به بنده اجازه دریافت دسترسی مدیریت دائم این پروژه را بدهید. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]]       ‏۲۸ مهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۰۶:۴۵ (UTC)

* {{موافق}}یادمه ژوئیه سال 2015 وقتی در ویکی کتاب ثبت نام کردم به دلیل عدم تجربه کافی و خامی خیلی به دنبال مدیریت بودم اما بعدها فهمیدم که این کار مسئولیت بسیار سنگینی دارد و معدود افرادی از این مسئولیت سربلند بیرون می آیند جناب دوستدار یکی از آن معدود افرادی بود که به حق مثل پدری دلسوز برای این ویکی زحمت کشیدند و نگذاشتند ویکی کتاب مثل ویکی خبر نابود شود و از بین رود ایشان همچون راهنمایی برا من بودند و مثل معلمی به من بسیاری از منش های ویکیایی رو یاد دادند بنده خود شاهد آن بودم که ایشون چقدر مشتاق گسترده شدن ویکی هستند حال دسترسی مدیریت دائمی نه تنها برازنده ایشان هست بلکه به حق واقعا نیاز است تا یک نظر دائم همیشه وجود داشته باشد مخصوصا حال که مقداری ویکی کتاب جان گرفته و در حال رشد است و تعدادی کاربر فعال اضافه شده است.بنده با وجود مشغله بسیار که در این روزها دارم اما وقتی این نظرخواهی دیدم حتما ملزم دانستم که بیایم و نظر خود را گفته و رای خود را بدهم.[[کاربر:دوستی بزرگ|دوستی بزرگ]] ([[بحث کاربر:دوستی بزرگ|بحث]]) ‏۲۸ مهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۱۳:۲۱ (UTC)
* {{موافق}} ۱۰۰ درصد. بیش از [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ACentralAuth&amp;target=Doostdar ۱۶ هزار ویرایش] در ویکی‌کتاب دارند. تداوم ویرایش در ویکی‌های کوچک سخت است و این نشان از همت ایشان دارد. [[کاربر:4nn1l2|4nn1l2]] ([[بحث کاربر:4nn1l2|بحث]]) ‏۲۹ مهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۲۲:۲۵ (UTC)
* {{موافق}} جناب دوستدار چند سالی است که این پروژه را اداره می کنن و کمک زیادی به آن کردند --[[کاربر:AFlorence|AFlorence]] ([[بحث کاربر:AFlorence|بحث]]) ‏۳۰ مهٔ ۲۰۱۷، ساعت ۱۳:۵۷ (UTC)
* {{موافق}} من ویکی‌کتاب را با کاربر:دوستی بزرگ می‌شناسنم. --[[کاربر:Chyah|Chyah]] ([[بحث کاربر:Chyah|بحث]]) ‏۲۱ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۱۰:۴۰ (UTC)
::{{پب|Chyah}} البته من و جناب دوستی بزرگ دو کاربر متفاوت هستیم هر چند هر دوی ما با همفکری در ویکی‌کتاب همکاری میکنیم. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]]       ‏۲۱ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۱۰:۴۹ (UTC)
* {{موافق}} متاسفانه بنده فعالیتی در ویکی‌کتاب، دست‌کم تاکنون نداشته‌ام (همین قبل از شرکت در نظرسنجی حساب کاربری‌ام را ایجاد کردم!)؛ اما این موضوع دلیل بر عدم شناخت من از تلاش‌های دوستدار بزرگ ایران نمی‌شود. فعالیت‌های ایشان در بسیاری از مقالات کشورها، ویکی‌سفر، درگاه‌ها و .. قابل توجه است و جای تشکر دارد. امیدوارم موفق باشند--[[کاربر:کامران اورفه|کامران اورفه]] ([[بحث کاربر:کامران اورفه|بحث]]) ‏۲۳ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۰۷:۳۹ (UTC)
* {{موافق}} ایشون همیشه در گسترش این پروژه و پروژه های خواهر فعال بودن[[User:Freshman404|&lt;font color=&quot;red&quot;&gt;'''Freshman404'''&lt;/font&gt;]]&lt;sup&gt;[[User talk:Freshman404|&lt;font color=&quot;green&quot;&gt;'''''Talk'''''&lt;/font&gt;]]&lt;/sup&gt; ‏۲۴ ژوئن ۲۰۱۷، ساعت ۰۹:۵۲ (UTC)
&lt;/div&gt;
==درخواست مدیر شدن، دوستدار ایران بزرگ(۷)==
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: #efe; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;
با درود. بنده در مدتی که در این ویکی مدیر بودم بسیار در بهبود پروژه از نظر کمی و کیفی کوشیدم و علاوه بر ایجاد صفحات و کتابهای جدید موفق شدم با کمک کاربران راهنماها، رده‌ها، الگوها، ... جدید در این ویکی ایجاد کنم. برای بهبود وضع این ویکی دوباره درخواست مدیریت میدهم. از جمله کتابهایی که من نوشتم یا گسترش دادم [[غلبه بر سستی]]، [[ریاضی پایه]]، [[نانولوله‌های کربنی]]، [[آموزش کار با گودریدز]] هستند.--[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]]       ‏۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۹:۴۴ (UTC)

* {{موافق}} نظر  خاصی ندارم فقط می دونم که فعالیت جناب دوستدار برای این ویکی مفیده.‍‍[[کاربر:Arkidie|Arkidie]] ([[بحث کاربر:Arkidie|بحث]]) ‏۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۹:۵۴ (UTC)
:درود بر شما برای مدریت موقت نیاز به رای‌گیری دیگری نیست و به نظر شما شایستگی این را دارید که یک سال دیگر مدیر باشید. ممنون بابت زحمتاتان '''&lt;font face=&quot;verdana&quot;&gt;[[User:Mardetanha|&lt;font color=&quot;#084C9E&quot;&gt;م&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#4682b4&quot;&gt;رد&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#6495ED&quot;&gt;تن&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#4682b4&quot;&gt;ه&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#084C9E&quot;&gt;ا&lt;/font&gt;]]&lt;/font&gt;''' ‏۱۰ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۲۱:۳۹ (UTC)
* {{موافق}} با مدیریت دائم کاربر:Doostdar در ویکی‌کتاب فارسی. [[کاربر:4nn1l2|4nn1l2]] ([[بحث کاربر:4nn1l2|بحث]]) ‏۱۱ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۰۱:۴۸ (UTC)
* {{موافق}} بنظرم شیوه مدیریت موقت خصوصا در ویکی های کوچک که کاربران فعال قابل توجهی نداره و باید مدیرانش رو حفظ کنه نه اینکه درگیر یک سیستم دیوانسالارانه کنه منطق موجهی نداره و منم با مدیریت دائم کاربر:Doostdar در ویکی‌کتاب فارسی موافقم.[[کاربر:فرهنگ2016|فرهنگ2016]] ([[بحث کاربر:فرهنگ2016|بحث]]) ‏۱۱ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۰۷:۲۳ (UTC)
::ویکی‌خبر فارسی یک مدیر داشت که رباترانی میکرد و بسیار به این دسترسی نیاز داشت پس از اینکه در فراویکی برای برداشتن این قانون (مدیریت موقت) درخواست داد با نظرش موافقت نشد و او برای همیشه ویکی‌نویسی رو کنار گذاشت. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]]       ‏۱۱ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۴:۱۱ (UTC)
:::دوستدارجان باید نظرخواهی مدیریت دائم ایجاد میکرد. الان جناب فلورانس هم در ویکی سفر و هم ویکی واژه مدیر دائم هست.[[کاربر:فرهنگ2016|فرهنگ2016]] ([[بحث کاربر:فرهنگ2016|بحث]]) ‏۱۲ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۰۵:۳۳ (UTC)
* {{موافق}} جناب دوستدار زحمات زیادی برای این ویکی کشیده‌اند. با مدیریت دائم ایشان موافقم. [[کاربر:Mehran1370|مهران]] ([[بحث کاربر:Mehran1370|بحث]]) ‏۱۲ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۰۹:۴۲ (UTC)
* {{موافق}} بسیار مناسب برای این دسترسی &lt;span style=&quot;font-family:arial;color:#060; text-shadow: 0px 0px  0.11em #F00; font-size:14.1pt&quot;&gt;[[User:fatemi|ح.فاطمی]]&lt;/span&gt; ‏۱۲ ژوئیهٔ ۲۰۱۸، ساعت ۱۴:۲۰ (UTC)
&lt;/div&gt;
==درخواست مدیر شدن، دوستدار ایران بزرگ(۸)==
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: #efe; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;
بنده از سال ۱۳۹۳ به طور ناپیوسته در این ویکی مدیر بودم و در این مدت صفحات، الگوها، رده‌ها، راهنماها، ... بسیاری ایجاده کرده‌ام. علاوه بر این به ساماندهی محتوای وبگاه و رفع مشکلات فنی آن پرداخته‌ام. اکنون تمدید مدیریت خود را اعلام می‌نمایم. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] شنبه،۲۶ مرداد ۱۳۹۸، ساعت ۰۷:۲۲ (ایران) ‏۱۷ اوت ۲۰۱۹، ساعت ۰۲:۵۲ (UTC)
&lt;/div&gt;
==درخواست مدیر شدن، دوستدار ایران بزرگ(۹)==
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: #efe; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;
در چند سال گذشته ویکی‌کتاب فارسی رشد چشمگیری داشته و برای ادامه رشد این پروژه و مبارزه با خرابکاری‌ها بنده آمادگی خود را اعلام می‌نمایم تا به روال سال‌های گذشته مدیر باشم. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] جمعه،۲۲ بهمن ۱۴۰۰، ساعت ۱۴:۵۸ (ایران) ‏۱۱ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۱:۲۸ (UTC)
*{{مخالف}} کاربری که درک درستی از پروژه ندارند نباید مدیر باشد '''&lt;font face=&quot;verdana&quot;&gt;[[User:Mardetanha|&lt;font color=&quot;#084C9E&quot;&gt;م&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#4682b4&quot;&gt;رد&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#6495ED&quot;&gt;تن&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#4682b4&quot;&gt;ه&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#084C9E&quot;&gt;ا&lt;/font&gt;]]&lt;/font&gt;''' ‏۱۱ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۱۵ (UTC)
* {{موافق}} صد در صد. آنی که غیرفعال است نباید مدیر باشد. Doostdar فعال است و پروژه را زنده نگه داشته است. [[کاربر:4nn1l2|4nn1l2]] ([[بحث کاربر:4nn1l2|بحث]]) ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۴:۵۸ (UTC)
* {{موافق}} با جناب فور موافقم، پروژه ویکی‌کتاب فارسی به واسطه ایشان زنده است و ایشان این پروژه را نگه داشتند وگرنه سرنوشت این پروژه هم به ویکی‌واژه فارسی دچار می‌شد. اعطای دسترسی مدیریت به کاربران فعال در پروژه‌هایی که کاربران فعال کمی دارد برای آن پروژه مفید است.[[کاربر:Parsa 2au|Parsa 2au]] ([[بحث کاربر:Parsa 2au|بحث]]) ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۵:۵۵ (UTC)
* {{موافق}} اگرچه با رویه‌ی ایشان در استفاده‌ی سیاسی از [[ویکی‌کتاب:میز تحریر|میز تحریر]] موافق نیستم ولی همانطور که سایر کاربران گفتند، زحمات ارزنده‌ی ایشان است که ویکی‌کتاب را سرپا نگاه داشته است. هم‌اکنون صفحات زیادی هستند که برچسب حذف دارند ولی توسط مدیران فعلی حذف نمی‌شوند. قطعا ایشان که فعالیت بالایی دارند بایست مدیر شوند و احتمال قوی می‌دهم که زحمات خوبی در این زمینه خواهند کشید. اینکه درک درستی از پروژه ندارند هم موافق نیستم اگر منظور همین انتقاد اول من است که به نظرم با حجم بزرگ فعالیت ایشان قابل اغماض است و شخص ارجح‌تر از ایشان نداریم. --[[کاربر:Niyumard|Niyumard]] ([[بحث کاربر:Niyumard|بحث]]) ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۳۶ (UTC)
*:پیام‌های نامربوط و بی‌ربط (اکثراً سیاسی) ایشان را از میز تحریر [https://fa.wikibooks.org/w/index.php?title=%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8%3A%D9%85%DB%8C%D8%B2_%D8%AA%D8%AD%D8%B1%DB%8C%D8%B1&amp;type=revision&amp;diff=115539&amp;oldid=115493 پاک کردم]. شما هم اگر دیدید دوباره از این دست پیام‌ها گذاشتند بی‌معطلی حذفشان کنید. اگر به هر دلیل نخواستید خودتان درگیر شوید، مرا پینگ کنید. چند تا پیام نوروزی و یلدایی و جشن سده و کریسمس و از این دست فستیوال‌ها هم هست که ربطی به پروژه ندارند و بهتر است در میز تحریر نباشند ولی شاید بهتر باشد زیاد سخت نگیریم تا احساس دلزدگی ایجاد نشوند. ایشان هم بهتر است پیام‌های تبریکشان را به فستیوال‌های مهم‌تر (مثلاً فقط نوروز) محدود کنند و دست از سر یلدا و سده و کریسمس[!] بردارند. [[کاربر:4nn1l2|4nn1l2]] ([[بحث کاربر:4nn1l2|بحث]]) ‏۱۵ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۱۸:۴۹ (UTC)
* {{موافق}}  راهنمایی های مفیدی دارندو علاقه مند به توسعه ویکی هستند
[[کاربر:Cultural sec|Cultural sec]] ([[بحث کاربر:Cultural sec|بحث]]) ‏۱۶ فوریهٔ ۲۰۲۲، ساعت ۰۰:۰۰ (UTC)
&lt;/div&gt;
==درخواست مدیر شدن، دوستدار ایران بزرگ(۱۰)==
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: #efe; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;
بنده چندین سال است که در ویکی‌کتاب فارسی به طور پیوسته فعال هستم و در این مدت کتاب‌ها، الگوها، رده‌ها، راهنماها، ... را بسیار گسترش داده‌ام. بنده در مدتی که در این ویکی مدیر بودم بسیار در بهبود پروژه از نظر کمی و کیفی کوشیدم و ویترینی از کتاب‌های خوبیده و برگزیده در صفحه اصلی ایجاد کردم. اکنون جهت پیشرفت سریع‌تر این وب‌گاه، بدین طریق درخواست مدیریت می‌نمایم. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] سه‌شنبه،۱۷ بهمن ۱۴۰۲، ساعت ۲۳:۰۵ (ایران) ‏۶ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۳۵ (UTC)
*{{موافق}} فکر کنم ایشان تنها کاربر فعال اینجا باشد. [[کاربر:W7070|W7070]] ([[بحث کاربر:W7070|بحث]]) ‏۲۰ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۲۰:۳۱ (UTC)

:*{{موافق}} بهترین مدیر برای ویکی نسک (کتاب). 
:فعال ترین | دادن دسترسی درست به کاربران درست | زنده نگه داشتن پروژه ویکی نسک||. [[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ‏۲۴ فوریهٔ ۲۰۲۴، ساعت ۱۹:۳۲ (UTC)
&lt;/div&gt;
== درخواست مدیر شدن، Fwldom == 
&lt;div class=&quot;boilerplate&quot; style=&quot;background-color: pink; margin: 2em 0 0 0; padding: 0 10px 0 10px; border: 1px dotted #aaa;&quot;&gt;&lt;!-- Template:RM top --&gt; ''بحث زیر پایان یافته است، لطفا در آن تغییری ایجاد نکنید. به دلیل داشتن تنها حدود ۴۰۰ ویرایش، عملکرد ضعیف در نوشتن کتاب‌ها و استفاده نکردن از دسترسی‌های کنونی خود شامل گشت‌زنی، کاربر مورد نظر شایستگی درخواست دادن برای مدیریت را ندارد. این عمل وی خرابکاری تلقی شده و به مدت ۴۸ ساعت قطع دسترسی می‌گردد.'' --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] چهارشنبه،۲۴ مرداد ۱۴۰۳، ساعت ۰۲:۳۶ (ایران) ‏۱۳ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۲۲:۰۶ (UTC)
---------
درود، بنده از کاربران تقاضا دارم برای مدیر شدن بنده رای بدهند.&lt;br&gt;
تا الان 4 تا کتاب در ویکی کتاب نوشتم که یکدونه از آن کامل و برگزیده و خوبیده شده است.&lt;br&gt;
3 تا کتاب دیگه 50 درصد کامل شدند.&lt;br&gt;
امیدوارم بتونم به ارتقاء کیفیت ویکی‌کتاب کمک کنم.&lt;br&gt;
باسپاس فراوان&lt;br&gt;

[[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ‏۱۲ اوت ۲۰۲۴، ساعت ۲۲:۱۶ (UTC)
&lt;/div&gt;
==درخواست مدیر شدن، vivairan==
درود. با توجه به  فعالیت‌هایی که برای گسترش محتوای ویکی‌کتاب انجام داده‌ام و همان طور که می‌دانید فعال‌ترین کاربر ویکی‌کتاب بوده‌ام برای دریافت دسترسی مدیریت این پروژه درخواست می‌دهم. بنده در بهبود پروژه از نظر کمی و کیفی بسیار کوشیده‌ام و علاوه بر ایجاد صفحات و کتاب‌های جدید توانسته‌ام راهنماها، رده‌ها، الگوها، ... را ویرایش کنم. از این رو برای بهبود محتوای ویکی‌کتاب و مبارزه با خرابکاری‌ها درخواست مدیریت می‌دهم. --[[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۹ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۲۵ (UTC)

:* {{مخالف}} درود، به علت تعداد ویرایش کم و مدت زمان کم ایجاد حساب کاربری بنده مخالف هستم.
:[[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۵۳ (UTC)
::نظر شما اشتباه است، بنده بسیار ویرایش کرده‌ام در این ویکی و در توضیحات این درخواست نوشته ام بنده در بهبود پروژه از نظر کمی و کیفی بسیار کوشیده‌ام. کاربرانی که اینجا می‌آیند نظر بدهند میتوانند مشاهده کنند بنده چقدر فعال هستم. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۲۳:۱۶ (UTC)
::چند نمونه از الگوهایی که ایجاد کرده‌ام: [[الگو:مکمل]]، [[الگو:حص-خرابکاری]]، [[الگو:Long dash]] هستند که همگی برای این وبگاه ضروری بوده‌اند و زیرساخت فنی این ویکی برای توسعه را فراهم می‌آورند.
::چند نمونه از سیاست‌ها و رهنمودهایی که ایجاد کرده‌ام: [[ویکی‌کتاب:فرض حسن نیت]]، [[ویکی‌کتاب:صفحه حمله]]، [[ویکی‌کتاب:اجماع]] هستند که برای مشارکت جمعی در این وبگاه ضروری هستند و به ویرایش‌های مفید بیشتر در این ویکی کمک می‌کنند.
::چند نمونه از ایبوک‌هایی که به آنها محتوای جدید افزوده‌ام: [[بررسی موردهایی از اخلاق حرفه‌ای]] و [[ویکی‌کودک:دایناسورها]] که می‌توانند برای مخاطبان ویکی‌کتاب سودمند باشند. --[[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۰۸ (UTC)

==درخواست مدیر شدن، Fwldom (2)==

درود، گویا ویکی‌کتاب مدیر فعال ندارد و دارد به انقراض میرود.

با توجه به فعالیت‌ها و مشارکت‌هایی که در ویکی‌کتاب فارسی داشته‌ام، برای دریافت دسترسی مدیریت این پروژه اعلام آمادگی می‌کنم.

هدف من از درخواست این دسترسی، کمک به نگهداری و توسعهٔ ویکی‌کتاب، رسیدگی به خرابکاری‌ها، سامان‌دهی صفحات و انجام کارهایی است که به دسترسی مدیریتی نیاز دارند.

در صورت اعطای دسترسی، تلاش خواهم کرد از ابزارهای مدیریتی با دقت و مطابق سیاست‌ها و اجماع جامعه استفاده کنم و در مواردی که نیاز به تصمیم‌گیری جمعی باشد، نظر کاربران را در نظر بگیرم.

سوابق ویرایشی و فعالیت‌های من برای بررسی در دسترس است و در صورت نیاز آماده‌ام دربارهٔ سوابق، اهداف و نحوهٔ استفاده از دسترسی مدیریت توضیح بیشتری ارائه کنم. [[کاربر:Fwldom/آمار]]

از کاربران ویکی‌کتاب درخواست می‌کنم سوابق و فعالیت‌های مرا بررسی کرده و نظر خود را دربارهٔ این درخواست اعلام کنند.

با احترام، --[[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۳۸ (UTC)</text>
      <sha1>gloyors7fp7o2xpntkhewiy46lzspkz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ویکی‌کتاب:الگوها/الگوهای عمومی</title>
    <ns>4</ns>
    <id>20645</id>
    <revision>
      <id>135229</id>
      <parentid>135148</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T18:27:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <origin>135229</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4749" sha1="n6ejtp7lbl2qnmjy2moa9sdipwzxs8a" xml:space="preserve">
{{پاک‌کن}}
{|width=&quot;100%&quot; border=&quot;1&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;4&quot;  style=&quot;margin:1em 1em 1em 1;text-align:center; border-style:solid;&quot;
|- style=&quot;background:#C34A2C;&quot;
! width=&quot;20%&quot; | الگو
! width=&quot;60%&quot; | نمایش نتیجه
! width=&quot;20%&quot; | محل قرار گرفتن در مقاله
|-
|&lt;tt&gt;{{الگوی|·}}&lt;/tt&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[بحث الگو:·|بحث الگو]]&lt;/small&gt;
|&lt;code&gt;ویکی‌جزوه &lt;nowiki&gt;{{·}}&lt;/nowiki&gt; ویکی‌آشپزی&lt;/code&gt; نتیجه می‌دهد: ویکی‌جزوه{{·}} ویکی‌آشپزی
| برای گذاشتن یک نقطهٔ میانی بین واژه‌ها
|-
|&lt;tt&gt;{{الگوی|Long dash}}&lt;/tt&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[بحث الگو:Long dash|بحث الگو]]&lt;/small&gt;
|&lt;code&gt;{{Long dash}} ویکی‌جزوه ویکی‌آشپزی {{Long dash}}&lt;/code&gt; نتیجه می‌دهد: {{Long dash}}ویکی‌جزوه ویکی‌آشپزی {{Long dash}}
| برای گذاشتن خط تیره کشیده
|-
|&lt;tt&gt;{{الگوی|ک}}&lt;/tt&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[بحث الگو:ک|بحث الگو]]&lt;/small&gt;
|&lt;code&gt;{{ک}} ویکی‌جزوه ویکی‌آشپزی {{ک/پ}}&lt;/code&gt; نتیجه می‌دهد: {{ک}}ویکی‌جزوه ویکی‌آشپزی {{ک/پ}}
| برای کوچک کردن واژه‌ها
|-
|&lt;tt&gt;{{الگوی|گیومه باز}}&lt;/tt&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[بحث الگو:گیومه باز|بحث الگو]]&lt;/small&gt;
|&lt;code&gt;{{گیومه باز}} ویکی‌جزوه ویکی‌آشپزی {{گیومه بسته}}&lt;/code&gt; نتیجه می‌دهد: {{گیومه باز}}ویکی‌جزوه ویکی‌آشپزی {{گیومه بسته}}
| برای قرار دادن واژه‌ها در گیومه
|-
|&lt;tt&gt;{{الگوی|گفتاورد}}&lt;/tt&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[بحث الگو:گفتاورد|بحث الگو]]&lt;/small&gt;
|&lt;code&gt;{{گفتاورد|حمید|روزنامه نو}} ویکی‌جزوه ویکی‌آشپزی&lt;/code&gt; نتیجه می‌دهد: {{گفتاورد|حمید|روزنامه نو}}ویکی‌جزوه ویکی‌آشپزی 
| برای گفتاوردها
|-
|&lt;tt&gt;{{الگوی|گیومه باز}}&lt;/tt&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[بحث الگو:گیومه باز|بحث الگو]]&lt;/small&gt;
|&lt;code&gt;{{گیومه باز}} ویکی‌جزوه ویکی‌آشپزی {{گیومه بسته}}&lt;/code&gt; نتیجه می‌دهد: {{گیومه باز}}ویکی‌جزوه ویکی‌آشپزی {{گیومه بسته}}
| برای قرار دادن واژه‌ها در گیومه
|-
|&lt;tt&gt;{{الگوی|چر}}&lt;/tt&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[بحث الگو:چر|بحث الگو]]&lt;/small&gt;
|{{چر}}
|برای واردکردن نویسهٔ چپ‌به‌راست
|-
|&lt;tt&gt;{{الگوی|عبارت چپ‌چین}}&lt;/tt&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[بحث الگو:عبارت چپ‌چین|بحث الگو]]&lt;/small&gt;
|{{عبارت چپ‌چین}}
|برای چپ‌چین کردن
|-
|&lt;tt&gt;{{الگوی|راست به چپ}}&lt;/tt&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[بحث الگو:راست به چپ|بحث الگو]]&lt;/small&gt;
|{{راست به چپ}}
|برای راست‌چین کردن
|-
|&lt;tt&gt;{{الگوی|چپ‌چین}}&lt;/tt&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[بحث الگو:چپ‌چین|بحث الگو]]&lt;/small&gt;
|{{چپ‌چین}}
|برای چپ‌چین کردن
|-
|&lt;tt&gt;{{الگوی|رنگی}}&lt;/tt&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[بحث الگو:رنگی|بحث الگو]]&lt;/small&gt;
|{{رنگی}}
|برای رنگی کردن
|-
|&lt;tt&gt;{{الگوی|قلم رنگ}}&lt;/tt&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[بحث الگو:قلم رنگ|بحث الگو]]&lt;/small&gt;
|{{قلم رنگ}}
|برای رنگی کردن
|-
|&lt;tt&gt;{{الگوی|فاصله مجازی}}&lt;/tt&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[بحث الگو:فاصله مجازی|بحث الگو]]&lt;/small&gt;
|{{فاصله مجازی}}
|برای فاصله مجازی
|-
|&lt;tt&gt;{{الگوی|Key press}}&lt;/tt&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[بحث الگو:Key press|بحث الگو]]&lt;/small&gt;
|{{Key press}}
|برای نشان دادن شکل دکمه‌های صفحه کلید
|-
|&lt;tt&gt;{{الگوی|لبخند}}&lt;/tt&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[بحث الگو:لبخند|بحث الگو]]&lt;/small&gt;
|{{لبخند}}
|برای شکلک لبخند
|-
|&lt;tt&gt;{{الگوی|صورتک}}&lt;/tt&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[بحث الگو:صورتک|بحث الگو]]&lt;/small&gt;
|{{صورتک}}
|برای صورتک
|-
|&lt;tt&gt;{{الگوی|درست}}&lt;/tt&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[بحث الگو:درست|بحث الگو]]&lt;/small&gt;
|{{درست}}
|برای تعیین درست
|-
|&lt;tt&gt;{{الگوی|غلط}}&lt;/tt&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[بحث الگو:غلط|بحث الگو]]&lt;/small&gt;
|{{غلط}}
|برای تعیین غلط
|-
|&lt;tt&gt;{{الگوی|قضیه ریاضی}}&lt;/tt&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[بحث الگو:قضیه ریاضی|بحث الگو]]&lt;/small&gt;
|{{قضیه ریاضی}}
|برای نوشتن فرمول ریاضی
|-
|&lt;tt&gt;{{الگوی|شعر}}&lt;/tt&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[بحث الگو:شعر|بحث الگو]]&lt;/small&gt;
|{{شعر}}
|برای شعر نوشتن
|-
|}

[[رده:الگوهای ویکی‌کتاب]]</text>
      <sha1>n6ejtp7lbl2qnmjy2moa9sdipwzxs8a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بررسی موردهایی از اخلاق حرفه‌ای/صلح سبز، صندوق خیریه دونور تراست و پژوهش‌هایی با محوریت تغییرهای اقلیمی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32600</id>
    <revision>
      <id>135209</id>
      <parentid>124343</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T15:40:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>اصلاح نگارشی</comment>
      <origin>135209</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3825" sha1="4jjh8atwuukp7o9k1elqk45ce5k7k59" xml:space="preserve">در فبروری ۲۰۱۲ کشف شد یک اندیشکده نیرومند تغییر اقلیم به نام مؤسسه هارتلند (Heartland) در حال دریافت کمک مالی زیادی از یک منبع ناشناس است. صلح سبز (Greenpeace) عملیات زیرکانه خود متوجه شد یک صندوق خیریه ناسودبر به نام دونور تراست (Donors Trust) که از آرمان‌های محافظه‌کارانه و لیبرترینیسم (اختیارگرایانه) حمایت می‌کند کمک‌های مالی را پنهانی به دست گروه‌های منکر تغییر اقلیم می‌رساند.

بر اساس وبگاهشان، صلح سبز یک سازمان پویشی مستقل است که از روش برخورد خلاقیت‌آمیز و ناخشونت‌آمیز با مشکلات محیط زیست جهان دست و پنجه نرم می‌کند و راه حل‌هایی را ارائه می‌کند که آینده‌ای سبز و صلح‌آمیز به دنبال دارد. هدف صلح سبز این است که به زمین توانایی بدهد تا حیات را با همه تنوعش تغذیه کند. در سمت مقابل، هدف اصلی دونور تراست این است که به اهداکنندگان اطمینان بدهد به آرمان‌های دولت محدود، مسئولیت شخصی و شرکت‌های آزاد برسند. این دو گروه از بنیاد برنامه‌های متفاوتی دارند. سوالی که پیش می‌آید این است که وقتی افراد حرفه‌ای با برنامه‌های متفاوت این دو گروه مواجه می‌شوند چگونه سیاست‌هایشان را تحلیل می‌کنند و چه اتفاقی رخ خواهد داد؟

صلح سبز کشف کرد دونور تراست میلیون‌ها دلار را از گروه‌های ثروتمندی که دوست دارند ناشناس بمانند می‌گیرد و به «انکارگران تغییر اقلیم» می‌دهد. گروه‌های منکر تغییر اقلیم کسانی هستند که نظر جمعی علمی درباره تغییر اقلیم را غیر دقیق می‌خوانند و طرفدار این هستند که اقلیم در حال تغییر نیست یا انسان‌ها نقشی در افزایش گازهای گلخانه‌ای ندارند. صلح سبز پشتیبانی مالی برای پژوهش انکار تغییر اقلیم را ردیابی کرد و به شرکت‌های نفتی بزرگی رسید که صاحب سهام پولی در این مجادله هستند. پژوهشگران صلح سبز همچنین متوجه شدند سرمایه‌گذاری عمومی این شرکت‌های نفتی برای گروه‌های منکر تغییر اقلیم کاهش یافت ولی در عوض اهداهای ناشناس افزایش یافت. صلح سبز با عملیات زیرکانه خود متوجه شد دونور تراست، با پرداخت پول چندی از استادان دانشگاه را به خدمت خود گرفته است تا از انکار تغییر اقلیم طرفداری کنند بدین ترتیب پشتیبانی از انکار تغییر اقلیم افزایش یابد و سرمایه‌گذاران مالی ناشناس باقی بمانند. این معنای خیلی بزرگ‌تری داشت و آن این بود که پول نه تنها به گروه‌های انکار تغییر اقلیم داده می‌شد بلکه به استادان دانشگاه هم داده می‌شد تا بگویند نظر جمعی بر تغییر اقلیم اشتباه است.


[[رده:بررسی موردهایی از اخلاق حرفه‌ای]]</text>
      <sha1>4jjh8atwuukp7o9k1elqk45ce5k7k59</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135210</id>
      <parentid>135209</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T15:42:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <origin>135210</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3887" sha1="mbg2xp3o4iqbyjm1c79kprzdov49qn2" xml:space="preserve">در فبروری ۲۰۱۲ کشف شد یک اندیشکده نیرومند تغییر اقلیم به نام مؤسسه هارتلند (Heartland) در حال دریافت کمک مالی زیادی از یک منبع ناشناس است. صلح سبز (Greenpeace) با انجام عملیات زیرکانه خود متوجه شد یک صندوق خیریه ناسودبر به نام دونور تراست (Donors Trust) که از آرمان‌های محافظه‌کارانه و لیبرترینیسم (اختیارگرایانه) حمایت می‌کند کمک‌های مالی را پنهانی به دست این گروه‌های منکر تغییر اقلیم می‌رساند.

بر اساس آنچه در وبگاهشان نوشته شده است، صلح سبز یک سازمان پویشی مستقل است که از روش برخورد خلاقیت‌آمیز و ناخشونت‌آمیز با مشکلات محیط زیست جهان دست و پنجه نرم می‌کند و راه حل‌هایی را ارائه می‌کند که آینده‌ای سبز و صلح‌آمیز به دنبال دارد. هدف صلح سبز این است که به زمین توانایی بدهد تا حیات را با همه تنوعش تغذیه کند. در سمت مقابل، هدف اصلی دونور تراست این است که به اهداکنندگان اطمینان بدهد به آرمان‌های دولت محدود، مسئولیت شخصی و شرکت‌های آزاد برسند. این دو گروه از بنیاد برنامه‌های متفاوتی دارند. سوالی که پیش می‌آید این است که وقتی افراد حرفه‌ای با برنامه‌های متفاوت این دو گروه مواجه می‌شوند چگونه سیاست‌هایشان را تحلیل می‌کنند و چه اتفاقی رخ خواهد داد؟

صلح سبز کشف کرد دونور تراست میلیون‌ها دلار را از گروه‌های ثروتمندی که دوست دارند ناشناس بمانند می‌گیرد و به «انکارگران تغییر اقلیم» می‌دهد. گروه‌های منکر تغییر اقلیم کسانی هستند که نظر جمعی علمی درباره تغییر اقلیم را غیر دقیق می‌خوانند و طرفدار این هستند که اقلیم در حال تغییر نیست یا انسان‌ها نقشی در افزایش گازهای گلخانه‌ای ندارند. صلح سبز پشتیبانی مالی برای پژوهش انکار تغییر اقلیم را ردیابی کرد و به شرکت‌های نفتی بزرگی رسید که صاحب سهام پولی در این مجادله هستند. پژوهشگران صلح سبز همچنین متوجه شدند سرمایه‌گذاری عمومی این شرکت‌های نفتی برای گروه‌های منکر تغییر اقلیم کاهش یافت ولی در عوض اهداهای ناشناس افزایش یافت. صلح سبز با عملیات زیرکانه خود متوجه شد دونور تراست، با پرداخت پول چندی از استادان دانشگاه را به خدمت خود گرفته است تا از انکار تغییر اقلیم طرفداری کنند بدین ترتیب پشتیبانی از انکار تغییر اقلیم افزایش یابد و سرمایه‌گذاران مالی ناشناس باقی بمانند. این معنای خیلی بزرگ‌تری داشت و آن این بود که پول نه تنها به گروه‌های انکار تغییر اقلیم داده می‌شد بلکه به استادان دانشگاه هم داده می‌شد تا بگویند نظر جمعی بر تغییر اقلیم اشتباه است.


[[رده:بررسی موردهایی از اخلاق حرفه‌ای]]</text>
      <sha1>mbg2xp3o4iqbyjm1c79kprzdov49qn2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135211</id>
      <parentid>135210</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T15:45:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>اصلاح نگارشی</comment>
      <origin>135211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3891" sha1="rpa5wl6h1pnvngjsjl9gwmynpcnbwp1" xml:space="preserve">در فبروری ۲۰۱۲ کشف شد یک اندیشکده نیرومند تغییر اقلیم به نام مؤسسه هارتلند (Heartland) در حال دریافت کمک مالی زیادی از یک منبع ناشناس است. صلح سبز (Greenpeace) با انجام عملیات زیرکانه خود متوجه شد یک صندوق خیریه ناسودبر به نام دونور تراست (Donors Trust) که از آرمان‌های محافظه‌کارانه و لیبرترینیسم (اختیارگرایانه) حمایت می‌کند کمک‌های مالی را پنهانی به دست این گروه‌های منکر تغییر اقلیم می‌رساند.

بر اساس آنچه در وبگاهشان نوشته شده است، صلح سبز یک سازمان پویشی مستقل است که از روش برخورد خلاقیت‌آمیز و ناخشونت‌آمیز با مشکلات محیط زیست جهان دست و پنجه نرم می‌کند و راه حل‌هایی را ارائه می‌کند که آینده‌ای سبز و صلح‌آمیز به دنبال دارد. هدف صلح سبز این است که به زمین توانایی بدهد تا حیات را با همه تنوعش تغذیه کند. در سمت مقابل، هدف اصلی دونور تراست این است که به اهداکنندگان اطمینان بدهد به آرمان‌های دولت محدود، مسئولیت شخصی و شرکت‌های آزاد برسند. این دو گروه از بنیاد برنامه‌های متفاوتی دارند. سوالی که پیش می‌آید این است که وقتی افراد حرفه‌ای با برنامه‌های متفاوت این دو گروه مواجه می‌شوند چگونه سیاست‌هایشان را تحلیل می‌کنند و چه اتفاقی رخ خواهد داد؟

صلح سبز کشف کرد دونور تراست میلیون‌ها دلار را از گروه‌های ثروتمندی که دوست دارند ناشناس بمانند می‌گیرد و به «انکارگران تغییر اقلیم» می‌دهد. گروه‌های منکر تغییر اقلیم کسانی هستند که نظرِ علمیِ جمعی درباره تغییر اقلیم را غیر دقیق می‌خوانند و طرفدار این هستند که اقلیم در حال تغییر نیست یا انسان‌ها نقشی در افزایش گازهای گلخانه‌ای ندارند. صلح سبز پشتیبانی مالی برای پژوهش انکار تغییر اقلیم را ردیابی کرد و به شرکت‌های نفتی بزرگی رسید که صاحب سهام پولی در این مجادله هستند. پژوهشگران صلح سبز همچنین متوجه شدند سرمایه‌گذاری عمومی این شرکت‌های نفتی برای گروه‌های منکر تغییر اقلیم کاهش یافت ولی در عوض اهداهای ناشناس افزایش یافت. صلح سبز با عملیات زیرکانه خود متوجه شد دونور تراست، با پرداخت پول چندی از استادان دانشگاه را به خدمت خود گرفته است تا از انکار تغییر اقلیم طرفداری کنند بدین ترتیب پشتیبانی از انکار تغییر اقلیم افزایش یابد و سرمایه‌گذاران مالی ناشناس باقی بمانند. این معنای خیلی بزرگ‌تری داشت و آن این بود که پول نه تنها به گروه‌های انکار تغییر اقلیم داده می‌شد بلکه به استادان دانشگاه هم داده می‌شد تا بگویند نظر جمعی بر تغییر اقلیم اشتباه است.


[[رده:بررسی موردهایی از اخلاق حرفه‌ای]]</text>
      <sha1>rpa5wl6h1pnvngjsjl9gwmynpcnbwp1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135212</id>
      <parentid>135211</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T15:46:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <origin>135212</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3893" sha1="lts58nzef6mm570d8v5efbefpn40ob3" xml:space="preserve">در فبروری ۲۰۱۲ کشف شد یک اندیشکده نیرومند تغییر اقلیم به نام مؤسسه هارتلند (Heartland) در حال دریافت کمک مالی زیادی از یک منبع ناشناس است. صلح سبز (Greenpeace) با انجام عملیات زیرکانه خود متوجه شد یک صندوق خیریه ناسودبر به نام دونور تراست (Donors Trust) که از آرمان‌های محافظه‌کارانه و لیبرترینیسم (اختیارگرایانه) حمایت می‌کند کمک‌های مالی را پنهانی به دست این گروه‌های منکر تغییر اقلیم می‌رساند.

بر اساس آنچه در وبگاهشان نوشته شده است، صلح سبز یک سازمان پویشی مستقل است که از روش برخورد خلاقیت‌آمیز و ناخشونت‌آمیز با مشکلات محیط زیست جهان دست و پنجه نرم می‌کند و راه حل‌هایی را ارائه می‌کند که آینده‌ای سبز و صلح‌آمیز به دنبال دارد. هدف صلح سبز این است که به زمین توانایی بدهد تا حیات را با همه تنوعش تغذیه کند. در سمت مقابل، هدف اصلی دونور تراست این است که به اهداکنندگان اطمینان بدهد به آرمان‌های دولت محدود، مسئولیت شخصی و شرکت‌های آزاد برسند. این دو گروه از بنیاد برنامه‌های متفاوتی دارند. سوالی که پیش می‌آید این است که وقتی افراد حرفه‌ای با برنامه‌های متفاوت این دو گروه مواجه می‌شوند چگونه سیاست‌هایشان را تحلیل می‌کنند و چه اتفاقی رخ خواهد داد؟

صلح سبز کشف کرد دونور تراست میلیون‌ها دلار را از گروه‌های ثروتمندی که دوست دارند ناشناس بمانند می‌گیرد و به «انکارگران تغییر اقلیم» می‌دهد. گروه‌های منکر تغییر اقلیم کسانی هستند که نظرِ علمیِ جمعی درباره تغییر اقلیم را غیر دقیق می‌خوانند و طرفدار این هستند که اقلیم در حال تغییر نیست یا انسان‌ها نقشی در افزایش گازهای گلخانه‌ای ندارند. صلح سبز پشتیبانی مالی برای پژوهش انکار تغییر اقلیم را ردیابی کرد و به شرکت‌های نفتی بزرگی رسید که صاحب سهام پولی در این مجادله هستند. پژوهشگران صلح سبز همچنین متوجه شدند سرمایه‌گذاری عمومی این شرکت‌های نفتی برای گروه‌های منکر تغییر اقلیم کاهش یافت ولی در عوض اهداهای ناشناس افزایش یافت. صلح سبز با عملیات زیرکانه خود متوجه شد دونور تراست، با پرداخت پول، چندی از استادان دانشگاه را به خدمت خود گرفته است تا از انکار تغییر اقلیم طرفداری کنند بدین ترتیب پشتیبانی از انکار تغییر اقلیم افزایش یابد و سرمایه‌گذاران مالی ناشناس باقی بمانند. این معنای خیلی بزرگ‌تری داشت و آن این بود که پول نه تنها به گروه‌های انکار تغییر اقلیم داده می‌شد بلکه به استادان دانشگاه هم داده می‌شد تا بگویند نظر جمعی بر تغییر اقلیم اشتباه است.


[[رده:بررسی موردهایی از اخلاق حرفه‌ای]]</text>
      <sha1>lts58nzef6mm570d8v5efbefpn40ob3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بررسی موردهایی از اخلاق حرفه‌ای/حق فراموش شدن</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32674</id>
    <revision>
      <id>135221</id>
      <parentid>134396</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T17:29:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>افزودن مطلب جدید</comment>
      <origin>135221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4629" sha1="oj7nje76r9yo2k1skqmj9dhpjv8q2t7" xml:space="preserve">حق فراموش شدن (با کوته‌نوشت RTBF) حق افراد است برای اینکه اطلاعات شخصی‌شان در شرایط خاص از موتورهای جستجو و وبگاه‌ها پاک شود. در حال حاضر اتحادیه اروپا و کشور آرژانتین این حق را در قانون‌شان پذیرفته‌اند. متمم اول قانون انتشارات آزاد در ایالات متحده مانع از پذیرش RTBF است. به عبارت دیگر آمریکاییان باید با این احتمال سر کنند که هر کسی ممکن است اطلاعات مربوط به آن‌ها را در اینترنت پیدا کند چیزی که مخرب و گاهی نادرست است.
==استدلال‌ها در پشتیبانی از حق فراموش شدن==
موکلان موافق با حق فراموشی بر این عقیده‌اند که این خط مشی به شهروندان اجازه می‌دهد حریم خصوصی‌شان را حفظ کنند. ایشان همچنین از این ایده پشتیبانی می‌کنند که حق فراموش شدن می‌تواند از بروز دوباره جرایمی که توسط قوانین از بین رفته‌اند جلوگیری کند. اگرچه بسیاری از افراد معتقدند حق فراموشی می‌تواند ابزاری به دست قدرتمندان بدهد تا تاریخ را پاک کنند، موکلان تأکید می‌کنند این نوع از درخواست‌های حذف عمدتأ توسط موتورهای جستجو پذیرفته نخواهند شد.
===حفاظت از اطلاعات شخصی===
وکلای موافق با آر تی بی اف استدلال می‌کنند موارد خاصی وجود دارد که با حذف اطلاعات از حریم شخصی افراد حفاظت می‌شود بدون اینکه با آزادی بیان تداخل داشته باشد. مارک روتنبرگ مدیر اجرایی گروه وکلای حریم شخصی یک فهرست از مثال‌هایی از چنین مواردی ارائه می‌کند: شماره حساب‌های بانکی، شماره‌های امنیتی اجتماعی و عکس‌های سوپر. به عنوان مثال گروه اروپای سرطان جوان اقدام به حذف وضعیت پزشکی تاریخ‌گذشته افرادی کرده است که از سرطان نجات پیدا کرده‌اند.

=== جلوگیری از بروز دوباره جرایم از بین رفته ===
یکی از استدلال‌های رایج در دفاع از حق فراموش شدن این است که با این کار می‌توانیم جرایم از بین رفته افراد را (که گذشته پاک نداشته‌اند) از اینترنت پاک کنیم. اگرچه دادگاه‌ها می‌توانند سوابق مجرمانه افراد را حذف کنند، این جرایم همچنان در موتورهای جستجو (گر) اینترنتی دیده می‌شوند و به پست‌های وبلاگی، مقاله‌های خبری یا داده‌های نشت‌کرده پیوند می‌دهند. یک نظرسنجی نشان داد ۷۸ درصد از افراد پیش از آنکه هیچ تعاملی با فردی داشته باشند، او را به صورت آنلاین جستجو می‌کنند؛ بنابراین بروز کردن اعمالی که فرد قانوناً از آن‌ها تبرئه شده است، این پتانسیل را دارد که به اعتبار افراد لطمه بزند.

===درخواست‌های حذف غلط پذیرفته نخواهند شد===

==استدلال‌ها در نپذیرفتن حق فراموش شدن==
موکلان مخالف با حق فراموشی استدلال‌هایی را ارائه می‌کنند شامل ایرادهای ساختاری، تخریب تاریخ، محدودیت اجرایی و تعاریف حقوقی.

==نتیجه‌گیری==
RTBF یک پرسش اخلاقی پیچیده برای ایالات متحده به شمار می‌رود. این سیاست می‌تواند به افراد کمک کند از اعتبار و آبروی خود محافظت کنند یا از حق خودشان برای داشتن حریم شخصی برخوردار شوند. خوشبختانه تجربه اروپا می‌تواند به آمریکا کمک کند خوبی‌ها و بدی‌های قانون حق فراموش شدن را مشاهده کند.
[[رده:بررسی موردهایی از اخلاق حرفه‌ای]]</text>
      <sha1>oj7nje76r9yo2k1skqmj9dhpjv8q2t7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135222</id>
      <parentid>135221</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T17:47:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>افزودن مطلب جدید</comment>
      <origin>135222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5995" sha1="svgugpnc9pxf7im4qwvpfk5mp05hlbn" xml:space="preserve">حق فراموش شدن (با کوته‌نوشت RTBF) حق افراد است برای اینکه اطلاعات شخصی‌شان در شرایط خاص از موتورهای جستجو و وبگاه‌ها پاک شود. در حال حاضر اتحادیه اروپا و کشور آرژانتین این حق را در قانون‌شان پذیرفته‌اند. متمم اول قانون انتشارات آزاد در ایالات متحده مانع از پذیرش RTBF است. به عبارت دیگر آمریکاییان باید با این احتمال سر کنند که هر کسی ممکن است اطلاعات مربوط به آن‌ها را در اینترنت پیدا کند چیزی که مخرب و گاهی نادرست است.
==استدلال‌ها در پشتیبانی از حق فراموش شدن==
موکلان موافق با حق فراموشی بر این عقیده‌اند که این خط مشی به شهروندان اجازه می‌دهد حریم خصوصی‌شان را حفظ کنند. ایشان همچنین از این ایده پشتیبانی می‌کنند که حق فراموش شدن می‌تواند از بروز دوباره جرایمی که توسط قوانین از بین رفته‌اند جلوگیری کند. اگرچه بسیاری از افراد معتقدند حق فراموشی می‌تواند ابزاری به دست قدرتمندان بدهد تا تاریخ را پاک کنند، موکلان تأکید می‌کنند این نوع از درخواست‌های حذف عمدتأ توسط موتورهای جستجو پذیرفته نخواهند شد.
===حفاظت از اطلاعات شخصی===
وکلای موافق با آر تی بی اف استدلال می‌کنند موارد خاصی وجود دارد که با حذف اطلاعات از حریم شخصی افراد حفاظت می‌شود بدون اینکه با آزادی بیان تداخل داشته باشد. مارک روتنبرگ مدیر اجرایی گروه وکلای حریم شخصی یک فهرست از مثال‌هایی از چنین مواردی ارائه می‌کند: شماره حساب‌های بانکی، شماره‌های امنیتی اجتماعی و عکس‌های سوپر. به عنوان مثال گروه اروپای سرطان جوان اقدام به حذف وضعیت پزشکی تاریخ‌گذشته افرادی کرده است که از سرطان نجات پیدا کرده‌اند.

=== جلوگیری از بروز دوباره جرایم از بین رفته ===
یکی از استدلال‌های رایج در دفاع از حق فراموش شدن این است که با این کار می‌توانیم جرایم از بین رفته افراد را (که گذشته پاک نداشته‌اند) از اینترنت پاک کنیم. اگرچه دادگاه‌ها می‌توانند سوابق مجرمانه افراد را حذف کنند، این جرایم همچنان در موتورهای جستجو (گر) اینترنتی دیده می‌شوند و به پست‌های وبلاگی، مقاله‌های خبری یا داده‌های نشت‌کرده پیوند می‌دهند. یک نظرسنجی نشان داد ۷۸ درصد از افراد پیش از آنکه هیچ تعاملی با فردی داشته باشند، او را به صورت آنلاین جستجو می‌کنند؛ بنابراین بروز کردن اعمالی که فرد قانوناً از آن‌ها تبرئه شده است، این پتانسیل را دارد که به اعتبار افراد لطمه بزند.

===درخواست‌های حذف غلط پذیرفته نخواهند شد===

== استدلال‌ها در نپذیرفتن حق فراموش شدن ==
موکلان مخالف با حق فراموشی استدلال‌هایی را ارائه می‌کنند شامل ایرادهای ساختاری، تخریب تاریخ، محدودیت اجرایی و تعاریف حقوقی.

=== تخریب تاریخ ===
منتقدان چنین استدلال می‌کنند که RTBF با پاک کردن اطلاعاتی که به صورت آنلاین یافت می‌شوند، می‌تواند تاریخ را تحریف یا حذف کند. «در سال ۲۰۱۵، روزنامه انگلیسی تلگراف، خلاصه‌ای منتشر کرد از ۱۰۰ مقاله‌ای که اقدام به انتشار آن‌ها کرده بود اما ظرف یک سال از تاریخی که دادگاه اروپا RTBF را تصویب کرده بود پاک شده بودند.» دیگر کسی نمی‌تواند این مقاله‌های خبری را جستجو کند و این عاملی برای نگران شدن پژوهشگران و نویسندگان شده است. در سال ۲۰۱۶، یک دادگاه عالی در بلژیک «به یک روزنامه دستور داد در بایگانی آنلاین خود از یک مقاله با عمر ۲۲ ساله، نام راننده‌ای را که در تصادف بوده و منجر به مرگ ۲ نفر شده است، حذف کند.» در این نمونه، اطلاعات پاک شد اما مقاله باقی ماند. ویرایش‌هایی این چنین منجر به طرح این سوال می‌شوند که هدف و حد تغییرهای RTBF تا کجاست؟

==نتیجه‌گیری==
RTBF یک پرسش اخلاقی پیچیده برای ایالات متحده به شمار می‌رود. این سیاست می‌تواند به افراد کمک کند از اعتبار و آبروی خود محافظت کنند یا از حق خودشان برای داشتن حریم شخصی برخوردار شوند. خوشبختانه تجربه اروپا می‌تواند به آمریکا کمک کند خوبی‌ها و بدی‌های قانون حق فراموش شدن را مشاهده کند.
[[رده:بررسی موردهایی از اخلاق حرفه‌ای]]</text>
      <sha1>svgugpnc9pxf7im4qwvpfk5mp05hlbn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بررسی موردهایی از اخلاق حرفه‌ای/روسی تالیارخان و همجوشی حبابی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41651</id>
    <revision>
      <id>135220</id>
      <parentid>133228</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T16:59:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>افزودن مطلب جدید</comment>
      <origin>135220</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1536" sha1="k6lmtzrqbp7pug5ffbjnm0zlf94hu4q" xml:space="preserve">== پیش‌زمینه ==
روسی تالیارخان یک مهندس هسته‌ای و فیزیکدان می‌باشد که برای فعالیتش در زمینه همجوشی حبابی (که همجوشی صوتی نیز نامیده می‌شود) معروف شده است. نام او در اوایل دهه ۲۰۰۰ میلادی با پیشنهاد روشی جدید برای همجوشی هسته‌ای از طریق کاویتاسیون (حباب‌زایی) صوتی بر سر زبان‌ها افتاد.

در هنگام اجرای آن پژوهش بنیادشکن، تالیارخان در آزمایشگاه ملی اوک ریچ واقع در تنسی آمریکا کار می‌کرد. در سال ۲۰۰۲ تالیارخان و همکارانش یک مقاله در مجله ساینس منتشر کردند که حاکی از مدارک تجربی از همجوشی هسته‌ای از طریق کاویتاسیون صوتی در استون نشان‌گذاری شده با ایزوتوپ بود.

به دنبال انتشار این مقاله، تالیارخان به پژوهش خود ادامه داد و در سال ۲۰۰۴ به عنوان استاد دائم دانشکده مهندسی هسته‌ای به دانشگاه پردو پیوست.

==سوء رفتار==

==بررسی==

==پیامدها==
===برای روسی تالیارخان===

===برای پژوهش همجوشی حبابی===

===برای دانشگاه پردو===

[[رده:بررسی موردهایی از اخلاق حرفه‌ای]]</text>
      <sha1>k6lmtzrqbp7pug5ffbjnm0zlf94hu4q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بررسی موردهایی از اخلاق حرفه‌ای/نشت گاز سمی از کارخانه یخچالسازی هانی‌ول در باتون‌رژ لوئیزیانا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42055</id>
    <revision>
      <id>135213</id>
      <parentid>134701</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T15:59:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>افزودن مطلب جدید</comment>
      <origin>135213</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1884" sha1="6isvjk1zn0fwxw7hb0klux07zam64w4" xml:space="preserve">
==پیش‌زمینه==
صنایع هانی‌ول یک شرکت خوشه‌‌ای چند ملیتی بزرگ است. این شرکت خوشه‌ای به بازارهای مختلفی از جمله بازارهای دفاعی و هوافضایی خدمات ارائه می‌کند. کارخانجات شرکت هانی‌ول واقع در باتون‌رژ به تولید مواد شیمیایی خاص می‌پردازد. این مجموعه، وظیفه تولید مبردهای فلوئوروکربن و کلسیم کلرید را برعهده دارد.


==سه حادثه مختلف==


=== نشت کلر در ۲۰ جولای ===
در تاریخ ۲۰ جولای سال ۲۰۱۴ نشست گاز کلر به میزان ۴۰۰ پوند به محوطه اطراف رخ داد. ملر مایع یکی از ترکیب‌های اصلی گاز یخچال است که در این کارخانه تولید می‌شد. یک سیستم خنک‌کننده که این گاز را پمپاژ می‌کرد دچار نشت شد و کلر به سیستم خنک مرکزی آزاد شد. حدود سه ساعت و نیم طول کشید تا هشدار (آلارم) صادر شود و به صورت دستی جلوی نشت گاز را بگیرند.

===نشت پنتاکلرید آنتیموان در ۲۹ جولای===

===نشت هیدروژن فلوئورید در ۱۳ آگوست===

==پیامدها و بازرسی==

===بازرسی توسط CBS===

===از دست رفتن زندگی افراد===

===خسارت به محله===

===خسارت‌های زیست‌محیطی===

===تعقیب قضایی===

==مسائل مربوط به عوامل موثر و قابل پیشگیری==
===شناسایی خطرات===

===پیشگیری===

===ملاحظات اخلاقی===

==نتیجه‌گیری==

[[رده:بررسی موردهایی از اخلاق حرفه‌ای]]</text>
      <sha1>6isvjk1zn0fwxw7hb0klux07zam64w4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135214</id>
      <parentid>135213</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T16:13:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>افزودن مطلب جدید</comment>
      <origin>135214</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2669" sha1="tdvf6qoozyn062vxbrcg530wz6bas0s" xml:space="preserve">
==پیش‌زمینه==
صنایع هانی‌ول یک شرکت خوشه‌‌ای چند ملیتی بزرگ است. این شرکت خوشه‌ای به بازارهای مختلفی از جمله بازارهای دفاعی و هوافضایی خدمات ارائه می‌کند. کارخانجات شرکت هانی‌ول واقع در باتون‌رژ به تولید مواد شیمیایی خاص می‌پردازد. این مجموعه، وظیفه تولید مبردهای فلوئوروکربن و کلسیم کلرید را برعهده دارد.


==سه حادثه مختلف==


=== نشت کلر در ۲۰ جولای ===
در تاریخ ۲۰ جولای سال ۲۰۱۴ نشست گاز کلر به میزان ۴۰۰ پوند به محوطه اطراف رخ داد. ملر مایع یکی از ترکیب‌های اصلی گاز یخچال است که در این کارخانه تولید می‌شد. یک سیستم خنک‌کننده که این گاز را پمپاژ می‌کرد دچار نشت شد و کلر به سیستم خنک مرکزی آزاد شد. حدود سه ساعت و نیم طول کشید تا هشدار (آلارم) صادر شود و به صورت دستی جلوی نشت گاز را بگیرند.

===نشت پنتاکلرید آنتیموان در ۲۹ جولای===
در حالیکه بیشتر بخش‌های کارخانه به دلیل تعمیرات تعطیل بودند، تجهیزات مربوط به تصفیه و بازیافت در حال عملیات بودند. یک ظرف که احتمالا مربوط به کلرودی‌فلورومتان یا R22a بود جریان خوبی نداشت و یک کارگر تصمیم می‌گیرد مواد را با دست خود ببرد. او یکی از سوپاپ‌ها را شل می‌کند تا جریان روان‌تر شود غافل از اینکه سوپاپی را که باز کرده بود مربوط به یک تانک پر از پنتاکلرید آنتیموان، یک ماده به شدت سمی، بود. کارگر گرفتار شد و پس از مدتی در گذشت.

===نشت هیدروژن فلوئورید در ۱۳ آگوست===

==پیامدها و بازرسی==

===بازرسی توسط CBS===

===از دست رفتن زندگی افراد===

===خسارت به محله===

===خسارت‌های زیست‌محیطی===

===تعقیب قضایی===

==مسائل مربوط به عوامل موثر و قابل پیشگیری==
===شناسایی خطرات===

===پیشگیری===

===ملاحظات اخلاقی===

==نتیجه‌گیری==

[[رده:بررسی موردهایی از اخلاق حرفه‌ای]]</text>
      <sha1>tdvf6qoozyn062vxbrcg530wz6bas0s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135215</id>
      <parentid>135214</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T16:26:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>افزودن مطلب جدید</comment>
      <origin>135215</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3615" sha1="mf5ii30fdgbxdh9rlbhapzgmf8sre0u" xml:space="preserve">
==پیش‌زمینه==
صنایع هانی‌ول یک شرکت خوشه‌‌ای چند ملیتی بزرگ است. این شرکت خوشه‌ای به بازارهای مختلفی از جمله بازارهای دفاعی و هوافضایی خدمات ارائه می‌کند. کارخانجات شرکت هانی‌ول واقع در باتون‌رژ به تولید مواد شیمیایی خاص می‌پردازد. این مجموعه، وظیفه تولید مبردهای فلوئوروکربن و کلسیم کلرید را برعهده دارد.


==سه حادثه مختلف==


=== نشت کلر در ۲۰ جولای ===
در تاریخ ۲۰ جولای سال ۲۰۱۴ نشست گاز کلر به میزان ۴۰۰ پوند به محوطه اطراف رخ داد. ملر مایع یکی از ترکیب‌های اصلی گاز یخچال است که در این کارخانه تولید می‌شد. یک سیستم خنک‌کننده که این گاز را پمپاژ می‌کرد دچار نشت شد و کلر به سیستم خنک مرکزی آزاد شد. حدود سه ساعت و نیم طول کشید تا هشدار (آلارم) صادر شود و به صورت دستی جلوی نشت گاز را بگیرند.

===نشت پنتاکلرید آنتیموان در ۲۹ جولای===
در حالیکه بیشتر بخش‌های کارخانه به دلیل تعمیرات تعطیل بودند، تجهیزات مربوط به تصفیه و بازیافت در حال عملیات بودند. یک ظرف که احتمالا مربوط به کلرودی‌فلورومتان یا R22a بود جریان خوبی نداشت و یک کارگر تصمیم می‌گیرد مواد را با دست خود ببرد. او یکی از سوپاپ‌ها را شل می‌کند تا جریان روان‌تر شود غافل از اینکه سوپاپی را که باز کرده بود مربوط به یک تانک پر از پنتاکلرید آنتیموان، یک ماده به شدت سمی، بود. کارگر گرفتار شد و پس از مدتی در گذشت.

===نشت هیدروژن فلوئورید در ۱۳ آگوست===
سه هفته پس از گذشت رخداد اول، کارها در کارخانه مرتب به نظر می‌رسید. نیاز بود که خوراک‌ماندها از ماشین‌آلات تخلیه شوند به ویژه به ویژه دستگاه تبخیرگر هیدوژن فلورید. سامانه‌های تخلیه اتوماتیک خاموش بودند و فقط فقط تخلیه دستی با لوله ونتوری انجام می‌شد. یکی از کارگرها وقتی می‌بیند لوله ونتوری خوب تخلیه انجام نمی‌دهد، فشار پمپ را زیاد می‌کند تا تخلیه بیشتر شود. از بد روزگار با این عمل، لله ونتوری از دستگاه کنده می‌شود و گاز هیدروژن فلوئورید روی کارگرانی که در آن نزدیکی بودند می‌پاشد. در این حادثه دو کارگر آسیب دیدند.

==پیامدها و بازرسی==

===بازرسی توسط CBS===

===از دست رفتن زندگی افراد===

===خسارت به محله===

===خسارت‌های زیست‌محیطی===

===تعقیب قضایی===

==مسائل مربوط به عوامل موثر و قابل پیشگیری==
===شناسایی خطرات===

===پیشگیری===

===ملاحظات اخلاقی===

==نتیجه‌گیری==

[[رده:بررسی موردهایی از اخلاق حرفه‌ای]]</text>
      <sha1>mf5ii30fdgbxdh9rlbhapzgmf8sre0u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بررسی موردهایی از اخلاق حرفه‌ای/فرانسیس هوگن و فیسبوک</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42058</id>
    <revision>
      <id>135216</id>
      <parentid>134708</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T16:42:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>افزودن مطلب جدید</comment>
      <origin>135216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1295" sha1="cegcpnazrdv857bmj38blqrztinm8qa" xml:space="preserve">خانم فرانسیس هوگن یک افشاگر فیسبوک است و ایشان تا کنون ده‌ها هزار سند ارائه کرده‌اند که پلتفرم فیسبوک با آگاهی باعث ایجاد ضررهای بسیار می‌شود.
==پیش‌زمینه==
===اوایل زندگی===
فرانسیس هوگن در آیووا سیتی زاده شد. او از کودکی با شرکت در گردهمایی‌های سیاسی به همراه پدر و مادرش با یک حس افتخار به دموکراسی و احساس مسئولیت نسبت به مشارکت شهروندی رشد کرد. هوگن از همان کودکی به درگیر شدن در امورات شهر خود علاقه داشت. در ۸ سالگی ابراز نگرانی خود را درباره برنامه عریض کردن یک خیابان در محله‌ای که زندگی می‌کرد به جیم لیچ نماینده شهرشان در مجلس نمایندگان آمریکا ابراز کرد.

===تحصیلات ابتدایی و مسیر شغلی===
==فعالیت افشاگری==
===پیش‌زمینه و مصاحبه ۶۰ دقیقه‌ای===

==پیامد==
===جنجال رسانه‌ای===

[[رده:بررسی موردهایی از اخلاق حرفه‌ای]]</text>
      <sha1>cegcpnazrdv857bmj38blqrztinm8qa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135217</id>
      <parentid>135216</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T16:46:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>افزودن مطلب جدید</comment>
      <origin>135217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1683" sha1="9jm1p5nn6906e8mc80q9tc6fl28vgh3" xml:space="preserve">خانم فرانسیس هوگن یک افشاگر فیسبوک است و ایشان تا کنون ده‌ها هزار سند ارائه کرده‌اند که پلتفرم فیسبوک با آگاهی باعث ایجاد ضررهای بسیار می‌شود.
==پیش‌زمینه==
===اوایل زندگی===
فرانسیس هوگن در آیووا سیتی زاده شد. او از کودکی با شرکت در گردهمایی‌های سیاسی به همراه پدر و مادرش با یک حس افتخار به دموکراسی و احساس مسئولیت نسبت به مشارکت شهروندی رشد کرد. هوگن از همان کودکی به درگیر شدن در امورات شهر خود علاقه داشت. در ۸ سالگی ابراز نگرانی خود را درباره برنامه عریض کردن یک خیابان در محله‌ای که زندگی می‌کرد به جیم لیچ نماینده شهرشان در مجلس نمایندگان آمریکا ابراز کرد. در نامه او به نماینده مجلس جیم لیچ نوشته شده بود: «لطفا اجازه ندهید خیابان ملرز را چهار بانده کنند. من نمی‌توانم از مدرسه به خانه بیایم زیرا باید از خیابان ملرز به سمت مقابل خیابان بروم. ارادتمند شما، فرانسیس هوگن».

===تحصیلات ابتدایی و مسیر شغلی===
==فعالیت افشاگری==
===پیش‌زمینه و مصاحبه ۶۰ دقیقه‌ای===

==پیامد==
===جنجال رسانه‌ای===

[[رده:بررسی موردهایی از اخلاق حرفه‌ای]]</text>
      <sha1>9jm1p5nn6906e8mc80q9tc6fl28vgh3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135218</id>
      <parentid>135217</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T16:50:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>افزودن مطلب جدید</comment>
      <origin>135218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2040" sha1="hpsxq515frvdg81sg2tm1e3ar55grpc" xml:space="preserve">خانم فرانسیس هوگن یک افشاگر فیسبوک است و ایشان تا کنون ده‌ها هزار سند ارائه کرده‌اند که پلتفرم فیسبوک با آگاهی باعث ایجاد ضررهای بسیار می‌شود.
==پیش‌زمینه==
===اوایل زندگی===
فرانسیس هوگن در آیووا سیتی زاده شد. او از کودکی با شرکت در گردهمایی‌های سیاسی به همراه پدر و مادرش با یک حس افتخار به دموکراسی و احساس مسئولیت نسبت به مشارکت شهروندی رشد کرد. هوگن از همان کودکی به درگیر شدن در امورات شهر خود علاقه داشت. در ۸ سالگی ابراز نگرانی خود را درباره برنامه عریض کردن یک خیابان در محله‌ای که زندگی می‌کرد به جیم لیچ نماینده شهرشان در مجلس نمایندگان آمریکا ابراز کرد. در نامه او به نماینده مجلس جیم لیچ نوشته شده بود: «لطفا اجازه ندهید خیابان ملرز را چهار بانده کنند. من نمی‌توانم از مدرسه به خانه بیایم زیرا باید از خیابان ملرز به سمت مقابل خیابان بروم. ارادتمند شما، فرانسیس هوگن».

===تحصیلات ابتدایی و مسیر شغلی===
فرانسیس هوگن پس از کامل کردن مدرسه‌اش، وارد دانشگاه مهندسی اولین (Olin College) شد و در آنجا به تحصیل مهندسی برق و رایانه پرداخت. سپس کارشناسی ارشد خود را در دانشگاه هاروارد در رشته ام‌بی‌ای (MBA) گذراند.

==فعالیت افشاگری==
===پیش‌زمینه و مصاحبه ۶۰ دقیقه‌ای===

==پیامد==
===جنجال رسانه‌ای===

[[رده:بررسی موردهایی از اخلاق حرفه‌ای]]</text>
      <sha1>hpsxq515frvdg81sg2tm1e3ar55grpc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135219</id>
      <parentid>135218</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T16:52:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>افزودن مطلب جدید</comment>
      <origin>135219</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2243" sha1="7uxk9g3vyjslutjtta83lv97ze64gou" xml:space="preserve">خانم فرانسیس هوگن یک افشاگر فیسبوک است و ایشان تا کنون ده‌ها هزار سند ارائه کرده‌اند که پلتفرم فیسبوک با آگاهی باعث ایجاد ضررهای بسیار می‌شود.
==پیش‌زمینه==
===اوایل زندگی===
فرانسیس هوگن در آیووا سیتی زاده شد. او از کودکی با شرکت در گردهمایی‌های سیاسی به همراه پدر و مادرش با یک حس افتخار به دموکراسی و احساس مسئولیت نسبت به مشارکت شهروندی رشد کرد. هوگن از همان کودکی به درگیر شدن در امورات شهر خود علاقه داشت. در ۸ سالگی ابراز نگرانی خود را درباره برنامه عریض کردن یک خیابان در محله‌ای که زندگی می‌کرد به جیم لیچ نماینده شهرشان در مجلس نمایندگان آمریکا ابراز کرد. در نامه او به نماینده مجلس جیم لیچ نوشته شده بود: «لطفا اجازه ندهید خیابان ملرز را چهار بانده کنند. من نمی‌توانم از مدرسه به خانه بیایم زیرا باید از خیابان ملرز به سمت مقابل خیابان بروم. ارادتمند شما، فرانسیس هوگن».

===تحصیلات ابتدایی و مسیر شغلی===
فرانسیس هوگن پس از کامل کردن مدرسه‌اش، وارد دانشگاه مهندسی اولین (Olin College) شد و در آنجا به تحصیل مهندسی برق و رایانه پرداخت. سپس کارشناسی ارشد خود را در دانشگاه هاروارد در رشته ام‌بی‌ای (MBA) گذراند. پس از اخذ مدرک ام‌بی‌ای، هوگن توسط شرکت گوگل در سمت مهندس نرم‌افزار و به دنبال آن در سمت مدیر تولید استخدام شد.

==فعالیت افشاگری==
===پیش‌زمینه و مصاحبه ۶۰ دقیقه‌ای===

==پیامد==
===جنجال رسانه‌ای===

[[رده:بررسی موردهایی از اخلاق حرفه‌ای]]</text>
      <sha1>7uxk9g3vyjslutjtta83lv97ze64gou</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ویکی‌کتاب:فرض حسن نیت</title>
    <ns>4</ns>
    <id>42110</id>
    <revision>
      <id>135223</id>
      <parentid>135201</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T17:57:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* حسن نیت چه چیزی نیست */</comment>
      <origin>135223</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14946" sha1="ciav7zrfcp6eci5w9hw8ajdvi59zkj9" xml:space="preserve">{{رهنمود}}
{{این رهنمود در یک نگاه|
* فرض را بر این بگذارید که دیگران برای بهبود ویکی کار می‌کنند نه برای خراب کردن آن، مگر آن که دلایل بسیار روشنی علیه این فرض وجود داشته باشد.
* زمانی که نقد می‌کنید، در مورد مشارکت‌های کاربر دیگر نظر بدهید و نه در مورد نیت‌ها و اغراض درونی وی.}}
{{فهرست رهنمودها}}
{{میانبر|وک:فحن}}

'''فرض حسن نیت (فحن)''' از رهنمودهای ویکی‌کتاب است. طبق این رهنمود، فرض بر آن است که ویرایش‌ها و نظرهای کاربران با حسن نیت همراه است. بیشتر افراد سعی می‌کنند به پروژه کمک کنند، نه اینکه به آن آسیب برسانند. اگر این گزاره نادرست می‌بود، پروژه‌ای چون ویکی‌کتاب از همان اول محکوم به شکست بود. این رهنمود ویرایشگران را ملزم نمی‌دارد که با وجود مدرک واضح بر سوء نیت (مثلاً [[ویکی‌کتاب:خرابکاری|خرابکاری]])، همچنان فرض را بر حسن نیت بگذارند. فرض حسن نیت مانع از بروز بحث و انتقاد نیست. بلکه، ویرایشگران نباید اقدامات مورد انتقاد را بدون مدرک به خباثت و غرض‌ورزی نسبت دهند.

موقع بروز اختلاف، سعی کنید موضعتان را توضیح دهید و مشکل را حل کنید، نه اینکه بر شدت تنش‌ها بیفزایید و به دیگران نیز این فرصت را بدهید که این‌چنین رفتار کنند. در نظر بگیرید که شاید اختلاف ناشی از زوایای دید متفاوت است و دنبال راه‌هایی برای حصول [[ویکی‌کتاب:اجماع|اجماع]] بگردید.

وقتی دربارهٔ حسن نیت شما تردید ابراز می‌شود، در صورت امکان، خود همچنان فرض کنید که طرف مقابل حسن نیت دارد. [[w:fa:ویکی‌پدیا:نزاکت|نزاکت]] را رعایت کنید و فرایند [[ویکی‌کتاب:تابلوی اعلانات مدیران|حل اختلاف]] را دنبال کنید، نه اینکه به کاربران [[ویکی‌کتاب:حمله شخصی ممنوع|حمله]] کنید و با آن‌ها [[ویکی‌کتاب:جنگ ویرایشی|جنگ ویرایشی]] راه بیندازید. اگر می‌خواهید دربارهٔ رفتار سایر کاربران ابراز تردید کنید، با ارائهٔ پیوند تفاوت و مدارک مربوط دیگر موضعتان را مستند کنید، تا دیگران بتوانند مبنای نگرانی‌هایتان را درک کنند. حتی وقتی بدرفتاری ناشی از سوء نیت به نظر می‌رسد، اغلب بهتر است بدون اشاره به انگیزه‌ها به رفتار بپردازید، وگرنه احتمالاً دلخوری از همه‌سو تشدید می‌شود.

مواظب باشید خیلی زیاد به این رهنمود اشاره نکنید. همان‌طور که می‌توان به‌اشتباه تشخیص داد که دیگری از روی سوء نیت عمل می‌کند، می‌توان به‌اشتباه نتیجه‌گیری کرد که دیگری فرض را بر سوء نیت گذاشته است؛ ترغیب‌های متعدد به «فرض حسن نیت» می‌توانند خود نشانه‌ای از فرض‌های منفی دربارهٔ دیگران باشند.

== دربارهٔ حسن نیت ==
[[پرونده:A_handshake.png|انگشتی|ایستاده|رعایت نزاکت و فرض حسن نیت از نقاط اتکای ویکی‌پدیای هستند.]]

همه اشتباه می‌کنند، هم اشتباهات رفتاری (مثلاً [[ویکی‌کتاب:حمله شخصی ممنوع|حمله به شخصیت]]) و هم محتوایی (مثلاً افزودن مطالب [[ویکی‌کتاب:حقوق نسخه برداری|دارای حق تکثیر]]). اغلب اوقات می‌توانیم این اشتباهات را با یادآوری‌های ساده اصلاح کنیم. با وجود این، اختلافاتی در ویکی‌کتاب بروز می‌کند که هیچ سیاست یا رهنمودی پاسخ سرراست به آن‌ها نمی‌دهد. موقع بروز اختلافات، شاید نیت بد دخیل نبوده باشد. [[w:fa:ویکی‌پدیا:هنگام مجادلهٔ ویرایشی، خونسرد بمانید|خونسردی‌تان]] را حفظ کنید و اگر اختلاف‌ها لاینحل به نظر می‌رسند (که اغلبشان این‌چنین نیستند) فرایند [[ویکی‌پدیا:حل اختلاف|حل اختلاف]] را طی کنید.

نقض سیاست‌ها، مثلاً [[ویکی‌کتاب:حساب زاپاس|زاپاس‌بازی]]، نقض [[ویکی‌کتاب:اجماع|اجماع]] و غیره، ممکن است از روی حسن نیت یا سوء نیت صورت بگیرند. برای مواجهه با همهٔ این حالت‌ها فرایندهایی وجود دارد و اعمال [[ویکی‌کتاب:قطع دسترسی|جریمه]] به دلیل نقض مکرر سیاست فارغ از اینکه سوء نیت دخیل بوده است یا نه انجام خواهد گرفت.

=== حسن نیت و تازه‌واردان ===
{{اصلی|w:fa:ویکی‌پدیا:لطفاً با چماق به استقبال تازه‌واردها نروید}}

مهم است که نسبت به تازه‌واردان که با فرهنگ و مقررات ویکی‌پدیا ناآشنایند ولی ممکن است به مشارکت‌کنندگان ارزشمندی مبدل شوند صبوری کرد.

رفتار یک تازه‌وارد احتمالاً به نظر خودش مناسب است و بروز مشکلات معمولاً ناشی از ناآشنایی او با فرهنگ ویکی‌پدیا یا پیشامد سوءتفاهم است. نادر نیست که تازه‌واردی فکر کند که فلان سیاست باید مطابق با درک او از شرایط و نحوهٔ کار تغییر کند، مخصوصاً اگر متوجه شود که راجع به سیاست مورد نظر از قبل اختلاف نظر وجود دارد. همین‌طور، بسیاری از تازه‌واردان انتظار دارند که مشارکت‌هایشان در مقالات بدون سؤال پذیرفته شوند، به‌ویژه اگر دربارهٔ موضوع مقاله عمیقاً مطلع باشند. رفتارهای ناشی از این دست دیدگاه‌ها، هرچند احتمالاً نادرست هستند، معمولاً غرض‌ورزانه نیستند و نباید اینطور در نظر گرفته شوند. بسیاری از تازه‌واردانی که در بدو امر از رسوم ویکی‌پدیا درک شهودی خوبی ندارند وقتی منطق پشت این رسوم برایشان آشکارتر می‌شود، به‌تدریج تغییر عقیده می‌دهند.

=== حسن نیت و حق نشر ===
{{اصلی|ویکی‌کتاب:حق تکثیر}}
{{میانبر|وک:فحن‌نشر}}
موقع مواجهه با نقض‌های احتمالی حق نشر، حسن نیت به این معنی است که فرض کرد ویرایشگران قصد دارند به سیاست‌های وبگاه و نیز قانون کشوری پایبند باشند. این فرق دارد با آنکه فرض کرد واقعاً به هر دو پایبند بوده‌اند. ویرایشگران ملزمند خود به شیوه‌ای کنشگرانه بارگذاری‌هایشان را مستند کنند (ذکر منبع، ذکر پروانه و غیره) و درصورتی‌که مستندسازی‌ها اشتباه یا ناکافی باشند، پرونده‌ها حذف خواهند شد. اقدامات اصلاحی توأم با حسن نیت شامل آگاه کردن کاربران از وجود مشکل و کمک کردن ایشان برای حل مشکلات است.

== حسن نیت چه چیزی نیست ==
{{میانبر|وپ:فحن نیست|وپ:نفحن}}
[[پرونده:David - The Death of Socrates.jpg|thumb|upright=1.2|سقراط به این معروف بود که قاطعانه فرض می‌کرد اطرافیانش با حسن نیت عمل می‌کنند.]]
بسیاری افراد درکی اشتباه از رهنمود «فرض حسن نیت» ویکی‌پدیا دارند و تصور می‌کنند که این رهنمود به این معنای «فرض انجام [[w:fa:ارزیابی بایسته|ارزیابی بایسته]] توسط ویرایشگری دیگر» یا «فرض نیت کور» در مواجهه با منابع، ویرایگران یا محتوای صفحه‌ها است. اما منظور در اصل بیشتر به «احتمال وجود قصد خوب» نزدیک است، که به این معنا نیست که «من به منبع دسترسی ندارم، پس در مورد محتوای منبع، فرض را بر حسن نیت می‌گذارم» و همچنین به این معنا نیست که «یک ویرایشگر [[ویکی‌کتاب:شیوه ارجاع به منابع|محتوای بدون منبع را حذف کرده است]]، پس من ''با فرض حسن نیت '' این‌طور در نظر می‌گیرم که او ارزیابی بایسته انجام داده تا مطمئن شود که [[ویکی‌کتاب:منابع معتبر|منابع معتبر]] برای آن محتوا در دسترس نیست.»

این رهنمود همچنین به این معنا نیست که باید شواهد واضح مبنی بر [[ویکی‌کتاب:ویرایش اخلالگرانه|رفتار اخلالگرانه]] یا [[ویکی‌کتاب:سیاست‌ها و رهنمودها|نقض رهنمودهای ویکی‌پدیا]] را نادیده بگیرید و تمام ویرایش‌ها را بدون هیچ پرسشی بپذیرید. برخی از بازیگران بد ممکن است اصرار داشته باشند که اعتماد به آن‌ها با استناد به «فرض حسن نیت» باید تغییرناپذیر باشد، حتی اگر شواهدی بر ضد آن موجود باشد. با این حال، ویرایشگران باید توجه کنند که الگوهای ویرایش‌های مخرب را نادیده نگیرند، و همچنین نباید از تلاش‌های آشکار برای فریب، [[ویکی‌کتاب:خرابکاری|خرابکاری]] چشم‌پوشی کنند. در عوض، رهنمود «فرض حسن نیت» ویرایشگران را تشویق می‌کند که قدم نخست را با این باور بردارند که دیگران در تلاش برای بهبود ویکی‌پدیا هستند. هنگامی که با یک ویرایش مشکل‌دار روبرو می‌شوید، مهم است که آن را بررسی و به آن رسیدگی کنید، اما هنگام انجام این کار این موضوع را در نظر داشته باشید که اشتباهاتی هم ممکن است رخ دهند و هر خطایی با نیت بدخواهانه انجام نمی‌شود. کاربرد فرض حسن نیت در حفظ یک محیط ویرایش مشارکتی و محترمانه است.

== نشان دادن حسن نیت ==
{{میانبر|وک:نحن}}
علاوه بر فرض حسن نیت، با نشان دادن حسن نیت خودتان، دیگران را به صورت عملی به فرض حسن نیت ترغیب کنید. این کار به واسطهٔ بیان [[w:fa:ویکی‌پدیا:صداقت|صادقانهٔ]] انگیزه‌هایتان و انجام ویرایش‌هایی که تمایل شما به مصالحه، علاقه‌تان به بهبود ویکی‌پدیا، پای‌بندی‌تان به سیاست‌ها و رهنمودهایش، اعتقادتان به صحت ویرایش‌هایتان، خودداری‌تان از [[ویکی‌پدیا:بازی با سامانه|به بازی گرفتن سامانه]] و دیگر رفتارهای مبتنی بر حسن نیت را نشان می‌دهند میسر است. نشان دادن حسن نیت الزامی نیست، اما به تعامل موفق و بی‌دردسر با دیگران کمک می‌کند.

== مواجهه با سوء نیت ==
{{میانبر|وک:سوءنیت}}
حتی وقتی سوء نیت طرف مقابل آشکار است، شما نباید خودتان در واکنش [[w:fa:ویکی‌پدیا:نزاکت|بی‌نزاکتی]] کنید، به شخصیت طرف مقابل [[ویکی‌کتاب:حمله شخصی ممنوع|حمله]] کنید، یا خونسردی‌تان را از دست بدهید. اگر یک طرف ماجرا از اول تا آخر درست رفتار کرده باشد، دیگران راحت‌تر خواهند توانست اختلاف را [[ویکی‌کتاب:تابلوی اعلانات مدیران|حل]] کنند یا خطاهای طرف مقابل را ببینند.

مدیران ویکی‌پدیا و دیگر کاربران مجرب فعال در زمینهٔ حل اختلاف از کمک کردن به شما خوشحال خواهند شد و اگر با ارائهٔ مدرک واضح و مشخص توجه ایشان را به موضوع جلب کنید، قادرند رفتار ناقض سیاست‌ها را تشخیص دهند.

=== اتهام سوء نیت به دیگران ===
بدون ارائهٔ مدرک واضح در قالب پیوند تفاوت دیگر کاربران را به سوء نیت متهم نکنید. چنین ادعایی خریدار ندارد، به هدف نمی‌رسد و حتی می‌تواند تحریک‌کننده باشد و اختلاف را حادتر کند. تکرار اتهام سوء نیت، بدون ارائه مدرک واضح که نشان دهد اقدامات یک کاربر در واقع با سوء نیت یا [[ویکی‌کتاب:آزار و اذیت|اذیت‌وآزار]] توأم هستند، خود می‌تواند به [[وک:حمله شخصی ممنوع|حمله به شخصیت فرد]] تعبیر شود. طرف مقابل هم می‌تواند به‌راحتی شما را به سوء نیت متهم کند، که در نتیجه چرخه‌ای زشت از اتهامات ایجاد می‌شود بدون اینکه اختلاف حل شود.
[[رده:رهنمودهای ویکی‌کتاب]]</text>
      <sha1>ciav7zrfcp6eci5w9hw8ajdvi59zkj9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135243</id>
      <parentid>135223</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T18:53:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* حسن نیت چه چیزی نیست */</comment>
      <origin>135243</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14946" sha1="c08qxfzukh7l2ddok9v6ovcpsd7pqn0" xml:space="preserve">{{رهنمود}}
{{این رهنمود در یک نگاه|
* فرض را بر این بگذارید که دیگران برای بهبود ویکی کار می‌کنند نه برای خراب کردن آن، مگر آن که دلایل بسیار روشنی علیه این فرض وجود داشته باشد.
* زمانی که نقد می‌کنید، در مورد مشارکت‌های کاربر دیگر نظر بدهید و نه در مورد نیت‌ها و اغراض درونی وی.}}
{{فهرست رهنمودها}}
{{میانبر|وک:فحن}}

'''فرض حسن نیت (فحن)''' از رهنمودهای ویکی‌کتاب است. طبق این رهنمود، فرض بر آن است که ویرایش‌ها و نظرهای کاربران با حسن نیت همراه است. بیشتر افراد سعی می‌کنند به پروژه کمک کنند، نه اینکه به آن آسیب برسانند. اگر این گزاره نادرست می‌بود، پروژه‌ای چون ویکی‌کتاب از همان اول محکوم به شکست بود. این رهنمود ویرایشگران را ملزم نمی‌دارد که با وجود مدرک واضح بر سوء نیت (مثلاً [[ویکی‌کتاب:خرابکاری|خرابکاری]])، همچنان فرض را بر حسن نیت بگذارند. فرض حسن نیت مانع از بروز بحث و انتقاد نیست. بلکه، ویرایشگران نباید اقدامات مورد انتقاد را بدون مدرک به خباثت و غرض‌ورزی نسبت دهند.

موقع بروز اختلاف، سعی کنید موضعتان را توضیح دهید و مشکل را حل کنید، نه اینکه بر شدت تنش‌ها بیفزایید و به دیگران نیز این فرصت را بدهید که این‌چنین رفتار کنند. در نظر بگیرید که شاید اختلاف ناشی از زوایای دید متفاوت است و دنبال راه‌هایی برای حصول [[ویکی‌کتاب:اجماع|اجماع]] بگردید.

وقتی دربارهٔ حسن نیت شما تردید ابراز می‌شود، در صورت امکان، خود همچنان فرض کنید که طرف مقابل حسن نیت دارد. [[w:fa:ویکی‌پدیا:نزاکت|نزاکت]] را رعایت کنید و فرایند [[ویکی‌کتاب:تابلوی اعلانات مدیران|حل اختلاف]] را دنبال کنید، نه اینکه به کاربران [[ویکی‌کتاب:حمله شخصی ممنوع|حمله]] کنید و با آن‌ها [[ویکی‌کتاب:جنگ ویرایشی|جنگ ویرایشی]] راه بیندازید. اگر می‌خواهید دربارهٔ رفتار سایر کاربران ابراز تردید کنید، با ارائهٔ پیوند تفاوت و مدارک مربوط دیگر موضعتان را مستند کنید، تا دیگران بتوانند مبنای نگرانی‌هایتان را درک کنند. حتی وقتی بدرفتاری ناشی از سوء نیت به نظر می‌رسد، اغلب بهتر است بدون اشاره به انگیزه‌ها به رفتار بپردازید، وگرنه احتمالاً دلخوری از همه‌سو تشدید می‌شود.

مواظب باشید خیلی زیاد به این رهنمود اشاره نکنید. همان‌طور که می‌توان به‌اشتباه تشخیص داد که دیگری از روی سوء نیت عمل می‌کند، می‌توان به‌اشتباه نتیجه‌گیری کرد که دیگری فرض را بر سوء نیت گذاشته است؛ ترغیب‌های متعدد به «فرض حسن نیت» می‌توانند خود نشانه‌ای از فرض‌های منفی دربارهٔ دیگران باشند.

== دربارهٔ حسن نیت ==
[[پرونده:A_handshake.png|انگشتی|ایستاده|رعایت نزاکت و فرض حسن نیت از نقاط اتکای ویکی‌پدیای هستند.]]

همه اشتباه می‌کنند، هم اشتباهات رفتاری (مثلاً [[ویکی‌کتاب:حمله شخصی ممنوع|حمله به شخصیت]]) و هم محتوایی (مثلاً افزودن مطالب [[ویکی‌کتاب:حقوق نسخه برداری|دارای حق تکثیر]]). اغلب اوقات می‌توانیم این اشتباهات را با یادآوری‌های ساده اصلاح کنیم. با وجود این، اختلافاتی در ویکی‌کتاب بروز می‌کند که هیچ سیاست یا رهنمودی پاسخ سرراست به آن‌ها نمی‌دهد. موقع بروز اختلافات، شاید نیت بد دخیل نبوده باشد. [[w:fa:ویکی‌پدیا:هنگام مجادلهٔ ویرایشی، خونسرد بمانید|خونسردی‌تان]] را حفظ کنید و اگر اختلاف‌ها لاینحل به نظر می‌رسند (که اغلبشان این‌چنین نیستند) فرایند [[ویکی‌پدیا:حل اختلاف|حل اختلاف]] را طی کنید.

نقض سیاست‌ها، مثلاً [[ویکی‌کتاب:حساب زاپاس|زاپاس‌بازی]]، نقض [[ویکی‌کتاب:اجماع|اجماع]] و غیره، ممکن است از روی حسن نیت یا سوء نیت صورت بگیرند. برای مواجهه با همهٔ این حالت‌ها فرایندهایی وجود دارد و اعمال [[ویکی‌کتاب:قطع دسترسی|جریمه]] به دلیل نقض مکرر سیاست فارغ از اینکه سوء نیت دخیل بوده است یا نه انجام خواهد گرفت.

=== حسن نیت و تازه‌واردان ===
{{اصلی|w:fa:ویکی‌پدیا:لطفاً با چماق به استقبال تازه‌واردها نروید}}

مهم است که نسبت به تازه‌واردان که با فرهنگ و مقررات ویکی‌پدیا ناآشنایند ولی ممکن است به مشارکت‌کنندگان ارزشمندی مبدل شوند صبوری کرد.

رفتار یک تازه‌وارد احتمالاً به نظر خودش مناسب است و بروز مشکلات معمولاً ناشی از ناآشنایی او با فرهنگ ویکی‌پدیا یا پیشامد سوءتفاهم است. نادر نیست که تازه‌واردی فکر کند که فلان سیاست باید مطابق با درک او از شرایط و نحوهٔ کار تغییر کند، مخصوصاً اگر متوجه شود که راجع به سیاست مورد نظر از قبل اختلاف نظر وجود دارد. همین‌طور، بسیاری از تازه‌واردان انتظار دارند که مشارکت‌هایشان در مقالات بدون سؤال پذیرفته شوند، به‌ویژه اگر دربارهٔ موضوع مقاله عمیقاً مطلع باشند. رفتارهای ناشی از این دست دیدگاه‌ها، هرچند احتمالاً نادرست هستند، معمولاً غرض‌ورزانه نیستند و نباید اینطور در نظر گرفته شوند. بسیاری از تازه‌واردانی که در بدو امر از رسوم ویکی‌پدیا درک شهودی خوبی ندارند وقتی منطق پشت این رسوم برایشان آشکارتر می‌شود، به‌تدریج تغییر عقیده می‌دهند.

=== حسن نیت و حق نشر ===
{{اصلی|ویکی‌کتاب:حق تکثیر}}
{{میانبر|وک:فحن‌نشر}}
موقع مواجهه با نقض‌های احتمالی حق نشر، حسن نیت به این معنی است که فرض کرد ویرایشگران قصد دارند به سیاست‌های وبگاه و نیز قانون کشوری پایبند باشند. این فرق دارد با آنکه فرض کرد واقعاً به هر دو پایبند بوده‌اند. ویرایشگران ملزمند خود به شیوه‌ای کنشگرانه بارگذاری‌هایشان را مستند کنند (ذکر منبع، ذکر پروانه و غیره) و درصورتی‌که مستندسازی‌ها اشتباه یا ناکافی باشند، پرونده‌ها حذف خواهند شد. اقدامات اصلاحی توأم با حسن نیت شامل آگاه کردن کاربران از وجود مشکل و کمک کردن ایشان برای حل مشکلات است.

== حسن نیت چه چیزی نیست ==
{{میانبر|وک:فحن نیست|وک:نفحن}}
[[پرونده:David - The Death of Socrates.jpg|thumb|upright=1.2|سقراط به این معروف بود که قاطعانه فرض می‌کرد اطرافیانش با حسن نیت عمل می‌کنند.]]
بسیاری افراد درکی اشتباه از رهنمود «فرض حسن نیت» ویکی‌پدیا دارند و تصور می‌کنند که این رهنمود به این معنای «فرض انجام [[w:fa:ارزیابی بایسته|ارزیابی بایسته]] توسط ویرایشگری دیگر» یا «فرض نیت کور» در مواجهه با منابع، ویرایگران یا محتوای صفحه‌ها است. اما منظور در اصل بیشتر به «احتمال وجود قصد خوب» نزدیک است، که به این معنا نیست که «من به منبع دسترسی ندارم، پس در مورد محتوای منبع، فرض را بر حسن نیت می‌گذارم» و همچنین به این معنا نیست که «یک ویرایشگر [[ویکی‌کتاب:شیوه ارجاع به منابع|محتوای بدون منبع را حذف کرده است]]، پس من ''با فرض حسن نیت '' این‌طور در نظر می‌گیرم که او ارزیابی بایسته انجام داده تا مطمئن شود که [[ویکی‌کتاب:منابع معتبر|منابع معتبر]] برای آن محتوا در دسترس نیست.»

این رهنمود همچنین به این معنا نیست که باید شواهد واضح مبنی بر [[ویکی‌کتاب:ویرایش اخلالگرانه|رفتار اخلالگرانه]] یا [[ویکی‌کتاب:سیاست‌ها و رهنمودها|نقض رهنمودهای ویکی‌پدیا]] را نادیده بگیرید و تمام ویرایش‌ها را بدون هیچ پرسشی بپذیرید. برخی از بازیگران بد ممکن است اصرار داشته باشند که اعتماد به آن‌ها با استناد به «فرض حسن نیت» باید تغییرناپذیر باشد، حتی اگر شواهدی بر ضد آن موجود باشد. با این حال، ویرایشگران باید توجه کنند که الگوهای ویرایش‌های مخرب را نادیده نگیرند، و همچنین نباید از تلاش‌های آشکار برای فریب، [[ویکی‌کتاب:خرابکاری|خرابکاری]] چشم‌پوشی کنند. در عوض، رهنمود «فرض حسن نیت» ویرایشگران را تشویق می‌کند که قدم نخست را با این باور بردارند که دیگران در تلاش برای بهبود ویکی‌پدیا هستند. هنگامی که با یک ویرایش مشکل‌دار روبرو می‌شوید، مهم است که آن را بررسی و به آن رسیدگی کنید، اما هنگام انجام این کار این موضوع را در نظر داشته باشید که اشتباهاتی هم ممکن است رخ دهند و هر خطایی با نیت بدخواهانه انجام نمی‌شود. کاربرد فرض حسن نیت در حفظ یک محیط ویرایش مشارکتی و محترمانه است.

== نشان دادن حسن نیت ==
{{میانبر|وک:نحن}}
علاوه بر فرض حسن نیت، با نشان دادن حسن نیت خودتان، دیگران را به صورت عملی به فرض حسن نیت ترغیب کنید. این کار به واسطهٔ بیان [[w:fa:ویکی‌پدیا:صداقت|صادقانهٔ]] انگیزه‌هایتان و انجام ویرایش‌هایی که تمایل شما به مصالحه، علاقه‌تان به بهبود ویکی‌پدیا، پای‌بندی‌تان به سیاست‌ها و رهنمودهایش، اعتقادتان به صحت ویرایش‌هایتان، خودداری‌تان از [[ویکی‌پدیا:بازی با سامانه|به بازی گرفتن سامانه]] و دیگر رفتارهای مبتنی بر حسن نیت را نشان می‌دهند میسر است. نشان دادن حسن نیت الزامی نیست، اما به تعامل موفق و بی‌دردسر با دیگران کمک می‌کند.

== مواجهه با سوء نیت ==
{{میانبر|وک:سوءنیت}}
حتی وقتی سوء نیت طرف مقابل آشکار است، شما نباید خودتان در واکنش [[w:fa:ویکی‌پدیا:نزاکت|بی‌نزاکتی]] کنید، به شخصیت طرف مقابل [[ویکی‌کتاب:حمله شخصی ممنوع|حمله]] کنید، یا خونسردی‌تان را از دست بدهید. اگر یک طرف ماجرا از اول تا آخر درست رفتار کرده باشد، دیگران راحت‌تر خواهند توانست اختلاف را [[ویکی‌کتاب:تابلوی اعلانات مدیران|حل]] کنند یا خطاهای طرف مقابل را ببینند.

مدیران ویکی‌پدیا و دیگر کاربران مجرب فعال در زمینهٔ حل اختلاف از کمک کردن به شما خوشحال خواهند شد و اگر با ارائهٔ مدرک واضح و مشخص توجه ایشان را به موضوع جلب کنید، قادرند رفتار ناقض سیاست‌ها را تشخیص دهند.

=== اتهام سوء نیت به دیگران ===
بدون ارائهٔ مدرک واضح در قالب پیوند تفاوت دیگر کاربران را به سوء نیت متهم نکنید. چنین ادعایی خریدار ندارد، به هدف نمی‌رسد و حتی می‌تواند تحریک‌کننده باشد و اختلاف را حادتر کند. تکرار اتهام سوء نیت، بدون ارائه مدرک واضح که نشان دهد اقدامات یک کاربر در واقع با سوء نیت یا [[ویکی‌کتاب:آزار و اذیت|اذیت‌وآزار]] توأم هستند، خود می‌تواند به [[وک:حمله شخصی ممنوع|حمله به شخصیت فرد]] تعبیر شود. طرف مقابل هم می‌تواند به‌راحتی شما را به سوء نیت متهم کند، که در نتیجه چرخه‌ای زشت از اتهامات ایجاد می‌شود بدون اینکه اختلاف حل شود.
[[رده:رهنمودهای ویکی‌کتاب]]</text>
      <sha1>c08qxfzukh7l2ddok9v6ovcpsd7pqn0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ویکی‌کتاب:اجماع</title>
    <ns>4</ns>
    <id>42115</id>
    <revision>
      <id>135245</id>
      <parentid>135158</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T19:08:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* مخاطرات و اشتباهات اجماع‌آفرینی */</comment>
      <origin>135245</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21769" sha1="hrax24f7391czw8widgkwzdvglwsqau" xml:space="preserve">{{فهرست سیاست‌ها}}
{{این سیاست در یک نگاه|'''اجماع''' مبنای اصلی تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب است و نتیجهٔ برطرف کردن نگرانی‌های کاربران از طریق سازش و مدارا در چارچوب سیاست‌های ویکی‌کتاب می‌باشد.}}
'''اجماع''' اشاره دارد به روش اصلی تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب. اجماع به عنوان بهترین روش برای رسیدن اهداف اصلی ویکی‌کتاب مورد قبول قرار گرفته است. در ویکی‌کتاب، اجماع به معنی توافق صددرصدی نیست (چرا که اگر چه چنین توافقی ایدئال است اما اغلب قابل دستیابی نیست)؛ همچنین، اجماع نتیجهٔ رأی‌گیری نیست. تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب با در نظر گرفتن نگرانی‌های کاربران مختلف و تلاش برای رفع آن‌ها در چارچوب [[ویکی‌کتاب:سیاست‌ها و رهنمودها|سیاست‌ها و رهنمودها]]ی ویکی‌کتاب صورت می‌پذیرد.

این رهنمود توضیح می‌دهد که اجماع چگونه درک می‌شود، چگونه می‌توان از حصول اجماع اطمینان حاصل کرد (و اگر اجماع حاصل نشد چه باید کرد) و مواردی را که از اجماع‌یابی مستثنی هستند، نیز شرح می‌دهد.
== حصول اجماع ==
کاربران (نویسندگان، ویراستاران و خوانندگان) ویکی‌کتاب معمولاً به‌طور طبیعی به اجماع می‌رسند. وقتی یکی از آن‌ها صفحه‌ای را تغییر می‌دهد، دیگران آن را می‌خوانند و تصمیم می‌گیرند که آیا نیاز به تغییر بیشتری هست یا نه. اگر بین ویرایشگران در خصوص تغییر اتفاق نظر وجود نداشته باشد، در [[راهنما:صفحه بحث|صفحه بحث]] مربوط با هم گفتگو می‌کنند تا به اجماع برسند.

نتیجه‌ای که از اجماع به دست آید، تمام نگرانی‌هایی که مورد بحث بوده‌اند را مد نظر قرار داده است. در بهترین حالت این نتیجه هیچ مخالفی ندارد، اما اغلب پیش می‌آید که نتیجه‌ای که بیشترین توافق روی آن باشد را از بین نتایج ممکن انتخاب کنیم. اگر توافق عمده‌ای به دست نیاید، پروسهٔ اجماع‌یابی شامل تغییر پیشنهادها خواهد بود به شکلی که نظر موافقان را تغییر ندهد اما نظر مخالفان را بتواند جلب کند.

=== اجماع از طریق ویرایش ===
{{میانبر|وک:اجماع از طریق ویرایش|وک:اجماع ضمنی}}
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:سیاست ویرایش|ویکی‌کتاب:جسور باشید}}
اجماع در ویکی‌کتاب معمولاً پروسه‌ای نامحسوس (پنهانی) است. هر ویرایشی مورد اجماع فرض می‌شود، مگر اینکه خلافش از طریق بروز مناقشه یا برگرداندن ثابت شود. هر وقت ویرایشگر دیگری ویرایش پیشین را تغییر دهد، آنگاه ویرایش جدید مورد اجماع فرض می‌شود مگر اینکه مورد مناقشه قرار گیرد. با این حال چون اینجا ویکی‌کتاب است، نظر نویسنده اصلی هر کتاب مهمتر است.

تمام ویرایش‌ها (به جز آن‌هایی که دلیل واضحی دارند) باید با کمک [[راهنما:واژه‌نامه#خلاصه ویرایش|خلاصه ویرایش]] واضح توضیح داده شوند یا در صفحهٔ بحث مقاله بحث شوند. توضیحات قوی و مستدل نشان می‌دهند که در ویرایش‌های بعدی چه چیزهایی باید اصلاح شوند تا اجماع حاصل شود. ارائهٔ توضیح به خصوص در زمان برگرداندن ویرایش‌هایی دارای [[ویکی‌کتاب:فرض حسن نیت|حسن نیت]] یک کاربر دیگر اهمیت دوچندان دارد.

[[ویکی‌کتاب:جسور باشید|جسور باشید]]، اما بی‌پروا نه. تغییرات چه از طریق ویرایش حاصل شوند و چه از مسیر بحث، از راه همکاری و اجماع است که بیشترین پیشرفت عاید کتابخانه می‌شود، نه با نبرد و یکدندگی. برگرداندن‌های مکرر در تضاد با سیاست‌های [[راهنما:واژه‌نامه#جنگ ویرایشی|جنگ ویرایشی]] در ویکی‌کتاب است. خلاصه ویرایش چیز مفیدی‌ست، ولی از آن برای ادامهٔ بحث در برگردان‌های متوالی استفاده نکنید. چنین کاری مصداقی از جنگ ویرایشی است و ممکن است منجر به قطع دسترسی شما شود.

=== اجماع از طریق بحث ===
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:چرخه ویرایش جسورانه، واگردانی، بحث}}
اگر ویرایش محتوا به تنهایی نتواند به اجماع منتهی شود، آنگاه پروسهٔ اجماع‌یابی علنی‌تر می‌شود: کاربران در [[راهنما:صفحه بحث|صفحه بحث]] به گفتگو می‌پردازند و تلاش می‌کنند که اختلافشان را با گفتگو رفع کنند. در این گفتگو آن‌ها تلاش می‌کنند که با ''استدلال'' در چارچوب سیاست‌های ویکی‌پدیا و با استفاده از منابع و عقل سلیم همدیگر را قانع کنند؛ گاهی نیز راه حل‌های جایگزینی مطرح می‌کنند که می‌تواند طرفین را راضی کند. نتیجه نهایی ممکن است هیچ‌کدام از طرفین را به‌طور کامل راضی نکند اما توسط همه به عنوان یک راه حل منطقی پذیرفته شود. اجماع در ویکی‌پدیا یک روند مداوم است؛ معمولاً بهتر است که راه حلی که بی‌نقص نیست پذیرفته شود تا منجر به بهبود مقطعی محتوا شود، تا این که برای یک راه حل قطعی مبارزه‌ای طولانی صورت بگیرد. به‌طور کلی، کیفیت محتوایی که موضوع جنگ‌های ویرایشی بوده بسیار کمتر از کیفیت محتوایی است که توسط ویرایشگرانی تهیه شده که دید بلندمدت‌تری داشته‌اند.

هر گاه ویرایشگران به‌طور ویژه در حصول اجماع به مشکل برخورده باشند، راه حل‌های مختلفی برایشان وجود دارد (نظیر [[ویکی‌پدیا:نظر سوم|نظر سوم]] و [[ویکی‌کتاب:نظرخواهی|ایجاد نظرخواهی]]) و در شرایط بحرانی‌تر راه حل‌هایی وجود دارند که به صورت قاطعانه منجر به ختم یک اختلاف می‌شوند (نظیر [[ویکی‌پدیا:تابلوی اعلانات مدیران|اقدام مدیران]]، [[ویکی‌پدیا:میانجیگری|میانجیگری]] و [[ویکی‌پدیا:هیئت داوری|داوری]]). توجه داشته باشید که تمرکز مدیران روی اجرای سیاست‌ها و رفتار کاربران است و مدیران در مورد خود محتوا تصمیم قاطعانه نمی‌گیرند. مدیران ممکن است کاربری را به دلایل مختلف (نظیر [[راهنما:واژه‌نامه#جنگ ویرایشی|جنگ ویرایشی]]، استفاده از [[ویکی‌کتاب:حساب زاپاس|حساب زاپاس]] یا عدم رعایت [[w:fa:ویکی‌پدیا:نزاکت|نزاکت]]) قطع دسترسی کنند یا در مورد این که یک ویرایش را می‌توان بر اساس سیاست‌ها نگاه داشت یا نه، تصمیم بگیرند اما معمولاً از این حدود گذر نمی‌کنند.

=== اجماع‌آفرینی ===
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:حل اختلاف}}
ویرایشگرانی که رویکردی بی‌طرف، مستقل و مبادی آداب دارند معمولاً از طریق روندهای بالا به اجماع می‌رسند. با این حال گاهی بحث‌ها به بن‌بست می‌رسند به این دلیل که راهی منطقی برای حل اختلاف پیدا نمی‌شود یا به این خاطر که یک یا چند طرف بحث را افرادی تشکیل می‌دهند که احساساتی شده‌اند و برایشان ''برنده شدن'' در بحث تبدیل به یک اولویت شده است. آنچه در ادامه آمده پیشنهادهایی برای حل اختلافات پیچیده با کمک پروسه‌های رسمی و غیررسمی مختلف است.

==== در صفحه‌های بحث ====
در بررسی حصول اجماع، کیفیت نظرات، این که از کجا نشئت گرفته‌اند، استدلال مخالفان، و سیاست‌ها و رهنمودهای موجود را در نظر بگیرید. کیفیت یک دیدگاه اهمیت بیشتری دارد تا این که آیا این دیدگاه نظر یک اکثریت است یا اقلیت. استدلالی مثل «من دوست ندارم» یا «من دوست دارم» معمولاً فاقد هر گونه بار اجماعی است.

گفتگو در صفحهٔ بحث کتاب‌ها (ایبوک‌ها) را محدود کنید به بحث راجع به منابع، تمرکز مقاله، و سیاست‌ها. اگر ویرایشی به چالش کشیده شده، یا محتمل است که به چالش کشیده شود، کاربران باید از صفحهٔ بحث برای توضیح آنچه تغییر داده‌اند استفاده کنند، و مشخص کنند چگونه این تغییر باعث بهبود مقاله (و در حالت کلی باعث بهبود کتاب) می‌شود. اگر پاسخی به این بحث داده نشد می‌توان فرض کرد که مورد توافق بوده است. ویرایشگرانی که صفحهٔ بحث را نادیده می‌گیرند و به ویرایش و واگردانی در خود مقاله ادامه می‌دهند ممکن است [[ویکی‌کتاب:ویرایش اخلالگرانه|اخلالگر]] دانسته شوند و دسترسی‌شان بسته شود. صرف این که کاربران به بحثی که قبلاً در آن شرکت کرده‌اند دیگر پاسخی نمی‌دهند نشانهٔ حصول اجماع نیست.

هدف از اجماع‌یابی آن است که اختلافات رفع شود به شکلی که اهداف و سیاست‌های ویکی‌کتاب رعایت شده باشد اما همزمان کمترین تعداد کاربران ناراحت باشند. از همین رو یک مذاکره با کفایت بیشتر ممکن است به یک اجماع موفق برسد تا بحثی که در آن نزاکت رعایت نمی‌شود.

==== با مشورت گرفتن از دیگران ====
اگر گفتگو در صفحهٔ بحث نتیجه‌بخش نبود {{---}} مثلاً وقتی که دو ویرایشگر (یا دو گروه از ویرایشگران) به هیچ وجه دیدگاه مشابهی راجع به یک موضوع ندارند {{---}} ویکی‌پدیا راه‌های تثبیت‌شدهٔ دیگری دارد که به کمک آن می‌توان از دیگران درخواست کرد اظهار نظر کنند. این روش‌ها معمولاً برای رفع اختلافات ساده‌ای که در کمال حسن نیت رخ می‌دهند به کار می‌روند، چرا که ویرایشگران غیر درگیر می‌توانند دیدگاهی تازه به بحث وارد کنند یا به ویرایشگران درگیر کمک کنند که راه حلی بینابینی را (که خود قادر به کشف آن نبودند) بیابند. مهم‌ترین این روش‌ها عبارتند از:

; [[ویکی‌کتاب:نظر سوم|نظر سوم]]
: از یک نفر سوم که بی‌طرف است درخواست می‌شود که دیدگاهش را (که الزام‌آور نیست) در خصوص موضوع مورد اختلاف بیان کند. این روش مناسب شرایطی است که دقیقاً بین دو ویرایشگر اختلاف وجود دارد.
; [[ویکی‌کتاب:میز تحریر|میز تحریر]]
: برای بحث در مورد صفحه‌های سیاست و رهنمود یا کتاب‌های مختلف مختلف می‌شود از تابلو اعلاناتی که با نام «میز تحریر» شناخته می‌شوند استفاده کرد. بهتر است که پیامی که در میز تحریر مطرح می‌شود بی‌طرفانه باشد و از دیگران دعوت کند که در بحثی که در مورد یک اختلاف است شرکت کنند. هدف آن است که موضوع مورد اختلاف، در کانون توجه کاربران بیشتری که ممکن است نظراتی ارزشمند دارند قرار بگیرد.
; میانجیگری
: اگر اختلاف بین چندین کاربر رخ داده است یا موضوع اختلاف پیچیده است، روش‌های بالا ممکن است کافی نباشند چرا که حل اختلاف نیاز به صرف زمان بیشتری دارد. در این شرایط درخواست میانجی‌گری می‌تواند رویکرد مناسبی باشد. میانجی‌گران کاربرانی هستند که سابقهٔ موفقی در حل اختلافات در ویکی دارند.
; [[ویکی‌کتاب:نظرخواهی]]
: ایجاد یک نظرخواهی می‌تواند کمک کند تا تعداد بیشتری از کاربران در مورد یک موضوع اظهار نظر کنند. 

در بسیاری از موارد بالا، بحث ممکن است به یکی از اشکال [[ویکی‌کتاب:رأی‌گیری جایگزین بحث نیست|رأی‌گیری]] مبدل شود؛ باید توجه کرد که اجماع بر اساس کیفیت آرای (و نه صرفاً بر اساس تعداد حامیان یک دیدگاه) تعیین می‌شود، لذا در چنین شرایطی، استفاده از آرای موافق و مخالف صرفاً باید برای ساختارمند کردن بحث باشد و نتیجهٔ نهایی نباید از شمردن آرا به‌طور صرف حاصل گردد. نظراتی که به‌طور مشخص به سیاست‌ها و رهنمودهای ویکی‌پدیا استناد کنند، وزن بیشتری می‌گیرند.

==== با مداخله مدیران و اجتماع ویکی‌پدیا ====
در برخی موارد، اختلافات صرفاً راجع به محتوا نیستند بلکه منعکس‌کنندهٔ اختلافات شخصی یا اختلاف در ایدئولوژی افراد هستند؛ در چنین شرایطی ممکن است نیاز به مداخلهٔ مدیران یا کل اجتماع ویکی‌پدیا باشد. مدیران راجع به محتوا تعیین تکلیف نمی‌کنند، اما ممکن است که برای اعمال سیاست‌ها مداخله کنند یا برای یک یا چند نفر از ویرایشگران به خاطر رفتار اخلالگرانه یا خارج از نزاکت، قطع دسترسی اعمال کنند. اگر چه بسیاری از مدیران صفحه‌های مختلف را پیگیری می‌کنند و خود به خود در چنین شرایطی اقدام می‌کنند، اما راه‌های مختلفی هم برای جلب توجه مدیران به بحث‌ها وجود دارد:

; [[ویکی‌کتاب:میز تحریر|میز تحریر]]
: بسیاری از مدیران، قهوه‌خانه‌ها را پیگیری می‌کنند و اگر بحثی در آنجا آغاز شود، یا پیوندی به بحث در میز تحریر قرار داده شود، متوجه آن خواهند شد.
; [[ویکی‌کتاب:تابلوی اعلانات مدیران|تابلوی اعلانات مدیران]]
: این تابلوی اعلانات بسیار شلوغ است در نتیجه از آن فقط در موارد ضروری استفاده کنید: فقط برای بحث‌هایی که واقعاً نیاز به توجه فوری مدیران دارند از این تابلوی اعلانات بهره ببرید.

==== مخاطرات و اشتباهات اجماع‌آفرینی ====
هنگامی که کاربران سعی می‌کنند اجماع ایجاد کنند ارتکاب این اشباهات رایج است:
{{میانبر|وک:اجماع درون ویکی}}
* {{لنگر|اجماع درون ویکی}} '''مباحثات برون ویکی.''' اجماع از طریق ویرایش در بحث‌های درون ویکی حاصل می‌شود. بحث‌ها در جاهای دیگر لحاظ نمی‌شود. در برخی موارد، این ارتباطات خارج از ویکی ممکن است شک و بی اطمینانی ایجاد کند.
* '''[[w:fa:ویکی‌پدیا:جارزنی|جارزنی]] و سوء استفاده از [[ویکی‌کتاب:حساب زاپاس|حساب‌های زاپاس و همزاد]].''' هرگونه تلاش برای جمع‌آوری شرکت کنندگان به یک بحث در جامعه که منجر به جهت‌گیری بحث شود غیرقابل قبول است. با این که [[w:fa:ویکی‌پدیا:جارزنی|اشکالی ندارد]] {{---}} و حتی تشویق می‌شود {{---}} که برای به دست آوردن نقطه نظرات و استدلال‌های جدید افراد به بحث دعوت شوند، [[w:fa:ویکی‌پدیا:جارزنی|قابل قبول نیست]] که فقط افرادی دعوت شوند که نسبت به یک دیدگاه خاص نظر موافق دارند، یا افراد به نحوی دعوت شوند که نظر دعوت‌کننده را در آن خصوص تقویت کند. استفاده از حساب‌های جایگزین (زاپاس) برای اثرگذاری بر اجماع مطلقاً ممنوع است. پیام‌های بیطرفانهٔ آموزنده به تابلوهای اعلانات، ویکی پروژه‌ها یا کاربران ویکی‌کتاب مجاز است؛ ولی اقداماتی که می‌تواند به طرز معقولی به عنوان تلاش برای ''پر کردن صندوق رأی'' تعبیر شود یا به هر نحو فرایند اجماع آفرینی را تضعیف کند ویرایش اخلالگرانه تلقی می‌شود.

== اجماع تغییرپذیر است ==
{{shortcut|وک:اتا|وک:اجماع تغییرپذیر است}}
وقتی بر سر موضوعی اجماع شد، این توافق غیرقابل تغییر نیست. تغییر اجماع به خصوص در شرایطی رخ می‌دهد که یک وضعیتِ از قبل پیش‌بینی نشده رخ بدهد یا دیدگاه جدیدی که قبلاً مطرح نشده بود طرح بشود. با این حال باید توجه داشت که درخواست تغییر در اجماعی که به تازگی حاصل شده، می‌تواند اخلالگرانه تلقی شود.

ویرایشگران می‌توانند درخواست تغییر اجماع را از طریق [[#اجماع از طریق ویرایش|ویرایش محتوا]] یا [[#اجماع از طریق بحث|گفتگو در صفحهٔ بحث]] مطرح کنند، اما هر گاه ویرایشگران بدانند که اجماعی که تغییرش را پیشنهاد می‌کنند از طریق گفتگو حاصل می‌شود، تغییر را هم می‌بایست از طریق گفتگو پیشنهاد کنند. اگر تغییری از طریق ویرایش محتوا پیشنهاد شده، در زمان واگردانی آن نباید از خلاصه ویرایش‌های مختصری نظیر «مخالف اجماع فعلی» استفاده شود، چرا که این روش به کاربری که تغییر را پیشنهاد کرده راهنمایی کافی در مورد قدم بعدی ارائه نمی‌کند؛ ذکر دست کم یک پیوند به گفتگوی قبلی که منجر به اجماع شده بود، می‌تواند مفید باشد.
== تشخیص اجماع ==
اجماع به این معنی نیست که همه با نتیجهٔ بحث موافقند؛ معنای آن این است که همه حاضر به استوار شدن آن نتیجه هستند. تشخیص اجماع بر اساس کیفیت (و نه کمیت) آرا و نظراتی که طرفین طرح کرده‌اند، صورت می‌گیرد و در چارچوب سیاست‌های ویکی‌کتاب ارزیابی می‌شود.

[[رده:راهنما]]</text>
      <sha1>hrax24f7391czw8widgkwzdvglwsqau</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135246</id>
      <parentid>135245</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T19:09:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* اجماع از طریق بحث */</comment>
      <origin>135246</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21769" sha1="l1w1767f3onscaxa0715virdc78sotp" xml:space="preserve">{{فهرست سیاست‌ها}}
{{این سیاست در یک نگاه|'''اجماع''' مبنای اصلی تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب است و نتیجهٔ برطرف کردن نگرانی‌های کاربران از طریق سازش و مدارا در چارچوب سیاست‌های ویکی‌کتاب می‌باشد.}}
'''اجماع''' اشاره دارد به روش اصلی تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب. اجماع به عنوان بهترین روش برای رسیدن اهداف اصلی ویکی‌کتاب مورد قبول قرار گرفته است. در ویکی‌کتاب، اجماع به معنی توافق صددرصدی نیست (چرا که اگر چه چنین توافقی ایدئال است اما اغلب قابل دستیابی نیست)؛ همچنین، اجماع نتیجهٔ رأی‌گیری نیست. تصمیم‌گیری در ویکی‌کتاب با در نظر گرفتن نگرانی‌های کاربران مختلف و تلاش برای رفع آن‌ها در چارچوب [[ویکی‌کتاب:سیاست‌ها و رهنمودها|سیاست‌ها و رهنمودها]]ی ویکی‌کتاب صورت می‌پذیرد.

این رهنمود توضیح می‌دهد که اجماع چگونه درک می‌شود، چگونه می‌توان از حصول اجماع اطمینان حاصل کرد (و اگر اجماع حاصل نشد چه باید کرد) و مواردی را که از اجماع‌یابی مستثنی هستند، نیز شرح می‌دهد.
== حصول اجماع ==
کاربران (نویسندگان، ویراستاران و خوانندگان) ویکی‌کتاب معمولاً به‌طور طبیعی به اجماع می‌رسند. وقتی یکی از آن‌ها صفحه‌ای را تغییر می‌دهد، دیگران آن را می‌خوانند و تصمیم می‌گیرند که آیا نیاز به تغییر بیشتری هست یا نه. اگر بین ویرایشگران در خصوص تغییر اتفاق نظر وجود نداشته باشد، در [[راهنما:صفحه بحث|صفحه بحث]] مربوط با هم گفتگو می‌کنند تا به اجماع برسند.

نتیجه‌ای که از اجماع به دست آید، تمام نگرانی‌هایی که مورد بحث بوده‌اند را مد نظر قرار داده است. در بهترین حالت این نتیجه هیچ مخالفی ندارد، اما اغلب پیش می‌آید که نتیجه‌ای که بیشترین توافق روی آن باشد را از بین نتایج ممکن انتخاب کنیم. اگر توافق عمده‌ای به دست نیاید، پروسهٔ اجماع‌یابی شامل تغییر پیشنهادها خواهد بود به شکلی که نظر موافقان را تغییر ندهد اما نظر مخالفان را بتواند جلب کند.

=== اجماع از طریق ویرایش ===
{{میانبر|وک:اجماع از طریق ویرایش|وک:اجماع ضمنی}}
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:سیاست ویرایش|ویکی‌کتاب:جسور باشید}}
اجماع در ویکی‌کتاب معمولاً پروسه‌ای نامحسوس (پنهانی) است. هر ویرایشی مورد اجماع فرض می‌شود، مگر اینکه خلافش از طریق بروز مناقشه یا برگرداندن ثابت شود. هر وقت ویرایشگر دیگری ویرایش پیشین را تغییر دهد، آنگاه ویرایش جدید مورد اجماع فرض می‌شود مگر اینکه مورد مناقشه قرار گیرد. با این حال چون اینجا ویکی‌کتاب است، نظر نویسنده اصلی هر کتاب مهمتر است.

تمام ویرایش‌ها (به جز آن‌هایی که دلیل واضحی دارند) باید با کمک [[راهنما:واژه‌نامه#خلاصه ویرایش|خلاصه ویرایش]] واضح توضیح داده شوند یا در صفحهٔ بحث مقاله بحث شوند. توضیحات قوی و مستدل نشان می‌دهند که در ویرایش‌های بعدی چه چیزهایی باید اصلاح شوند تا اجماع حاصل شود. ارائهٔ توضیح به خصوص در زمان برگرداندن ویرایش‌هایی دارای [[ویکی‌کتاب:فرض حسن نیت|حسن نیت]] یک کاربر دیگر اهمیت دوچندان دارد.

[[ویکی‌کتاب:جسور باشید|جسور باشید]]، اما بی‌پروا نه. تغییرات چه از طریق ویرایش حاصل شوند و چه از مسیر بحث، از راه همکاری و اجماع است که بیشترین پیشرفت عاید کتابخانه می‌شود، نه با نبرد و یکدندگی. برگرداندن‌های مکرر در تضاد با سیاست‌های [[راهنما:واژه‌نامه#جنگ ویرایشی|جنگ ویرایشی]] در ویکی‌کتاب است. خلاصه ویرایش چیز مفیدی‌ست، ولی از آن برای ادامهٔ بحث در برگردان‌های متوالی استفاده نکنید. چنین کاری مصداقی از جنگ ویرایشی است و ممکن است منجر به قطع دسترسی شما شود.

=== اجماع از طریق بحث ===
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:چرخه ویرایش جسورانه، واگردانی، بحث}}
اگر ویرایش محتوا به تنهایی نتواند به اجماع منتهی شود، آنگاه پروسهٔ اجماع‌یابی علنی‌تر می‌شود: کاربران در [[راهنما:صفحه بحث|صفحه بحث]] به گفتگو می‌پردازند و تلاش می‌کنند که اختلافشان را با گفتگو رفع کنند. در این گفتگو آن‌ها تلاش می‌کنند که با ''استدلال'' در چارچوب سیاست‌های ویکی‌پدیا و با استفاده از منابع و عقل سلیم همدیگر را قانع کنند؛ گاهی نیز راه حل‌های جایگزینی مطرح می‌کنند که می‌تواند طرفین را راضی کند. نتیجه نهایی ممکن است هیچ‌کدام از طرفین را به‌طور کامل راضی نکند اما توسط همه به عنوان یک راه حل منطقی پذیرفته شود. اجماع در ویکی‌پدیا یک روند مداوم است؛ معمولاً بهتر است که راه حلی که بی‌نقص نیست پذیرفته شود تا منجر به بهبود مقطعی محتوا شود، تا این که برای یک راه حل قطعی مبارزه‌ای طولانی صورت بگیرد. به‌طور کلی، کیفیت محتوایی که موضوع جنگ‌های ویرایشی بوده بسیار کمتر از کیفیت محتوایی است که توسط ویرایشگرانی تهیه شده که دید بلندمدت‌تری داشته‌اند.

هر گاه ویرایشگران به‌طور ویژه در حصول اجماع به مشکل برخورده باشند، راه حل‌های مختلفی برایشان وجود دارد (نظیر [[ویکی‌پدیا:نظر سوم|نظر سوم]] و [[ویکی‌کتاب:نظرخواهی|ایجاد نظرخواهی]]) و در شرایط بحرانی‌تر راه حل‌هایی وجود دارند که به صورت قاطعانه منجر به ختم یک اختلاف می‌شوند (نظیر [[ویکی‌کتاب:تابلوی اعلانات مدیران|اقدام مدیران]]، [[ویکی‌پدیا:میانجیگری|میانجیگری]] و [[ویکی‌پدیا:هیئت داوری|داوری]]). توجه داشته باشید که تمرکز مدیران روی اجرای سیاست‌ها و رفتار کاربران است و مدیران در مورد خود محتوا تصمیم قاطعانه نمی‌گیرند. مدیران ممکن است کاربری را به دلایل مختلف (نظیر [[راهنما:واژه‌نامه#جنگ ویرایشی|جنگ ویرایشی]]، استفاده از [[ویکی‌کتاب:حساب زاپاس|حساب زاپاس]] یا عدم رعایت [[w:fa:ویکی‌پدیا:نزاکت|نزاکت]]) قطع دسترسی کنند یا در مورد این که یک ویرایش را می‌توان بر اساس سیاست‌ها نگاه داشت یا نه، تصمیم بگیرند اما معمولاً از این حدود گذر نمی‌کنند.

=== اجماع‌آفرینی ===
{{همچنین ببینید|ویکی‌کتاب:حل اختلاف}}
ویرایشگرانی که رویکردی بی‌طرف، مستقل و مبادی آداب دارند معمولاً از طریق روندهای بالا به اجماع می‌رسند. با این حال گاهی بحث‌ها به بن‌بست می‌رسند به این دلیل که راهی منطقی برای حل اختلاف پیدا نمی‌شود یا به این خاطر که یک یا چند طرف بحث را افرادی تشکیل می‌دهند که احساساتی شده‌اند و برایشان ''برنده شدن'' در بحث تبدیل به یک اولویت شده است. آنچه در ادامه آمده پیشنهادهایی برای حل اختلافات پیچیده با کمک پروسه‌های رسمی و غیررسمی مختلف است.

==== در صفحه‌های بحث ====
در بررسی حصول اجماع، کیفیت نظرات، این که از کجا نشئت گرفته‌اند، استدلال مخالفان، و سیاست‌ها و رهنمودهای موجود را در نظر بگیرید. کیفیت یک دیدگاه اهمیت بیشتری دارد تا این که آیا این دیدگاه نظر یک اکثریت است یا اقلیت. استدلالی مثل «من دوست ندارم» یا «من دوست دارم» معمولاً فاقد هر گونه بار اجماعی است.

گفتگو در صفحهٔ بحث کتاب‌ها (ایبوک‌ها) را محدود کنید به بحث راجع به منابع، تمرکز مقاله، و سیاست‌ها. اگر ویرایشی به چالش کشیده شده، یا محتمل است که به چالش کشیده شود، کاربران باید از صفحهٔ بحث برای توضیح آنچه تغییر داده‌اند استفاده کنند، و مشخص کنند چگونه این تغییر باعث بهبود مقاله (و در حالت کلی باعث بهبود کتاب) می‌شود. اگر پاسخی به این بحث داده نشد می‌توان فرض کرد که مورد توافق بوده است. ویرایشگرانی که صفحهٔ بحث را نادیده می‌گیرند و به ویرایش و واگردانی در خود مقاله ادامه می‌دهند ممکن است [[ویکی‌کتاب:ویرایش اخلالگرانه|اخلالگر]] دانسته شوند و دسترسی‌شان بسته شود. صرف این که کاربران به بحثی که قبلاً در آن شرکت کرده‌اند دیگر پاسخی نمی‌دهند نشانهٔ حصول اجماع نیست.

هدف از اجماع‌یابی آن است که اختلافات رفع شود به شکلی که اهداف و سیاست‌های ویکی‌کتاب رعایت شده باشد اما همزمان کمترین تعداد کاربران ناراحت باشند. از همین رو یک مذاکره با کفایت بیشتر ممکن است به یک اجماع موفق برسد تا بحثی که در آن نزاکت رعایت نمی‌شود.

==== با مشورت گرفتن از دیگران ====
اگر گفتگو در صفحهٔ بحث نتیجه‌بخش نبود {{---}} مثلاً وقتی که دو ویرایشگر (یا دو گروه از ویرایشگران) به هیچ وجه دیدگاه مشابهی راجع به یک موضوع ندارند {{---}} ویکی‌پدیا راه‌های تثبیت‌شدهٔ دیگری دارد که به کمک آن می‌توان از دیگران درخواست کرد اظهار نظر کنند. این روش‌ها معمولاً برای رفع اختلافات ساده‌ای که در کمال حسن نیت رخ می‌دهند به کار می‌روند، چرا که ویرایشگران غیر درگیر می‌توانند دیدگاهی تازه به بحث وارد کنند یا به ویرایشگران درگیر کمک کنند که راه حلی بینابینی را (که خود قادر به کشف آن نبودند) بیابند. مهم‌ترین این روش‌ها عبارتند از:

; [[ویکی‌کتاب:نظر سوم|نظر سوم]]
: از یک نفر سوم که بی‌طرف است درخواست می‌شود که دیدگاهش را (که الزام‌آور نیست) در خصوص موضوع مورد اختلاف بیان کند. این روش مناسب شرایطی است که دقیقاً بین دو ویرایشگر اختلاف وجود دارد.
; [[ویکی‌کتاب:میز تحریر|میز تحریر]]
: برای بحث در مورد صفحه‌های سیاست و رهنمود یا کتاب‌های مختلف مختلف می‌شود از تابلو اعلاناتی که با نام «میز تحریر» شناخته می‌شوند استفاده کرد. بهتر است که پیامی که در میز تحریر مطرح می‌شود بی‌طرفانه باشد و از دیگران دعوت کند که در بحثی که در مورد یک اختلاف است شرکت کنند. هدف آن است که موضوع مورد اختلاف، در کانون توجه کاربران بیشتری که ممکن است نظراتی ارزشمند دارند قرار بگیرد.
; میانجیگری
: اگر اختلاف بین چندین کاربر رخ داده است یا موضوع اختلاف پیچیده است، روش‌های بالا ممکن است کافی نباشند چرا که حل اختلاف نیاز به صرف زمان بیشتری دارد. در این شرایط درخواست میانجی‌گری می‌تواند رویکرد مناسبی باشد. میانجی‌گران کاربرانی هستند که سابقهٔ موفقی در حل اختلافات در ویکی دارند.
; [[ویکی‌کتاب:نظرخواهی]]
: ایجاد یک نظرخواهی می‌تواند کمک کند تا تعداد بیشتری از کاربران در مورد یک موضوع اظهار نظر کنند. 

در بسیاری از موارد بالا، بحث ممکن است به یکی از اشکال [[ویکی‌کتاب:رأی‌گیری جایگزین بحث نیست|رأی‌گیری]] مبدل شود؛ باید توجه کرد که اجماع بر اساس کیفیت آرای (و نه صرفاً بر اساس تعداد حامیان یک دیدگاه) تعیین می‌شود، لذا در چنین شرایطی، استفاده از آرای موافق و مخالف صرفاً باید برای ساختارمند کردن بحث باشد و نتیجهٔ نهایی نباید از شمردن آرا به‌طور صرف حاصل گردد. نظراتی که به‌طور مشخص به سیاست‌ها و رهنمودهای ویکی‌پدیا استناد کنند، وزن بیشتری می‌گیرند.

==== با مداخله مدیران و اجتماع ویکی‌پدیا ====
در برخی موارد، اختلافات صرفاً راجع به محتوا نیستند بلکه منعکس‌کنندهٔ اختلافات شخصی یا اختلاف در ایدئولوژی افراد هستند؛ در چنین شرایطی ممکن است نیاز به مداخلهٔ مدیران یا کل اجتماع ویکی‌پدیا باشد. مدیران راجع به محتوا تعیین تکلیف نمی‌کنند، اما ممکن است که برای اعمال سیاست‌ها مداخله کنند یا برای یک یا چند نفر از ویرایشگران به خاطر رفتار اخلالگرانه یا خارج از نزاکت، قطع دسترسی اعمال کنند. اگر چه بسیاری از مدیران صفحه‌های مختلف را پیگیری می‌کنند و خود به خود در چنین شرایطی اقدام می‌کنند، اما راه‌های مختلفی هم برای جلب توجه مدیران به بحث‌ها وجود دارد:

; [[ویکی‌کتاب:میز تحریر|میز تحریر]]
: بسیاری از مدیران، قهوه‌خانه‌ها را پیگیری می‌کنند و اگر بحثی در آنجا آغاز شود، یا پیوندی به بحث در میز تحریر قرار داده شود، متوجه آن خواهند شد.
; [[ویکی‌کتاب:تابلوی اعلانات مدیران|تابلوی اعلانات مدیران]]
: این تابلوی اعلانات بسیار شلوغ است در نتیجه از آن فقط در موارد ضروری استفاده کنید: فقط برای بحث‌هایی که واقعاً نیاز به توجه فوری مدیران دارند از این تابلوی اعلانات بهره ببرید.

==== مخاطرات و اشتباهات اجماع‌آفرینی ====
هنگامی که کاربران سعی می‌کنند اجماع ایجاد کنند ارتکاب این اشباهات رایج است:
{{میانبر|وک:اجماع درون ویکی}}
* {{لنگر|اجماع درون ویکی}} '''مباحثات برون ویکی.''' اجماع از طریق ویرایش در بحث‌های درون ویکی حاصل می‌شود. بحث‌ها در جاهای دیگر لحاظ نمی‌شود. در برخی موارد، این ارتباطات خارج از ویکی ممکن است شک و بی اطمینانی ایجاد کند.
* '''[[w:fa:ویکی‌پدیا:جارزنی|جارزنی]] و سوء استفاده از [[ویکی‌کتاب:حساب زاپاس|حساب‌های زاپاس و همزاد]].''' هرگونه تلاش برای جمع‌آوری شرکت کنندگان به یک بحث در جامعه که منجر به جهت‌گیری بحث شود غیرقابل قبول است. با این که [[w:fa:ویکی‌پدیا:جارزنی|اشکالی ندارد]] {{---}} و حتی تشویق می‌شود {{---}} که برای به دست آوردن نقطه نظرات و استدلال‌های جدید افراد به بحث دعوت شوند، [[w:fa:ویکی‌پدیا:جارزنی|قابل قبول نیست]] که فقط افرادی دعوت شوند که نسبت به یک دیدگاه خاص نظر موافق دارند، یا افراد به نحوی دعوت شوند که نظر دعوت‌کننده را در آن خصوص تقویت کند. استفاده از حساب‌های جایگزین (زاپاس) برای اثرگذاری بر اجماع مطلقاً ممنوع است. پیام‌های بیطرفانهٔ آموزنده به تابلوهای اعلانات، ویکی پروژه‌ها یا کاربران ویکی‌کتاب مجاز است؛ ولی اقداماتی که می‌تواند به طرز معقولی به عنوان تلاش برای ''پر کردن صندوق رأی'' تعبیر شود یا به هر نحو فرایند اجماع آفرینی را تضعیف کند ویرایش اخلالگرانه تلقی می‌شود.

== اجماع تغییرپذیر است ==
{{shortcut|وک:اتا|وک:اجماع تغییرپذیر است}}
وقتی بر سر موضوعی اجماع شد، این توافق غیرقابل تغییر نیست. تغییر اجماع به خصوص در شرایطی رخ می‌دهد که یک وضعیتِ از قبل پیش‌بینی نشده رخ بدهد یا دیدگاه جدیدی که قبلاً مطرح نشده بود طرح بشود. با این حال باید توجه داشت که درخواست تغییر در اجماعی که به تازگی حاصل شده، می‌تواند اخلالگرانه تلقی شود.

ویرایشگران می‌توانند درخواست تغییر اجماع را از طریق [[#اجماع از طریق ویرایش|ویرایش محتوا]] یا [[#اجماع از طریق بحث|گفتگو در صفحهٔ بحث]] مطرح کنند، اما هر گاه ویرایشگران بدانند که اجماعی که تغییرش را پیشنهاد می‌کنند از طریق گفتگو حاصل می‌شود، تغییر را هم می‌بایست از طریق گفتگو پیشنهاد کنند. اگر تغییری از طریق ویرایش محتوا پیشنهاد شده، در زمان واگردانی آن نباید از خلاصه ویرایش‌های مختصری نظیر «مخالف اجماع فعلی» استفاده شود، چرا که این روش به کاربری که تغییر را پیشنهاد کرده راهنمایی کافی در مورد قدم بعدی ارائه نمی‌کند؛ ذکر دست کم یک پیوند به گفتگوی قبلی که منجر به اجماع شده بود، می‌تواند مفید باشد.
== تشخیص اجماع ==
اجماع به این معنی نیست که همه با نتیجهٔ بحث موافقند؛ معنای آن این است که همه حاضر به استوار شدن آن نتیجه هستند. تشخیص اجماع بر اساس کیفیت (و نه کمیت) آرا و نظراتی که طرفین طرح کرده‌اند، صورت می‌گیرد و در چارچوب سیاست‌های ویکی‌کتاب ارزیابی می‌شود.

[[رده:راهنما]]</text>
      <sha1>l1w1767f3onscaxa0715virdc78sotp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ویکی‌کتاب:شیوه ارجاع به منابع</title>
    <ns>4</ns>
    <id>42135</id>
    <revision>
      <id>135224</id>
      <timestamp>2026-09-26T18:04:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «{{فهرست رهنمودها}}  {{رهنمود|وپ:شام|وپ:شابم|وپ:منابع|وپ:شیوه‌م|وپ:ارجاع‌دهی|وپ:یادکرد}} {{سرنویس|بهتر است ابتدا [[ویکی‌پدیا:تأییدپذیری|سیاست تأییدپذیری]] را دربارهٔ معتبر بودن منابع بخوانید.}}  ساختاربندی فهرست منابع یک کتاب وک:وک چیست؟|ویکی‌کت...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>135224</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60909" sha1="2o1i8sqhkzqve1y8erd9h1uotaxsffb" xml:space="preserve">{{فهرست رهنمودها}}

{{رهنمود|وپ:شام|وپ:شابم|وپ:منابع|وپ:شیوه‌م|وپ:ارجاع‌دهی|وپ:یادکرد}}
{{سرنویس|بهتر است ابتدا [[ویکی‌پدیا:تأییدپذیری|سیاست تأییدپذیری]] را دربارهٔ معتبر بودن منابع بخوانید.}}

ساختاربندی فهرست منابع یک کتاب [[وک:وک چیست؟|ویکی‌کتاب]] جزو جزئیاتی است که در درجهٔ دوم اهمیت قرار دارند و در حال حاضر در ویکی‌کتاب انگلیسی نیز هنوز توافق عام بر روی یک روش مشخص یادکرد منابع، به‌دست نیامده است؛ بنابراین در صورتی که شما یک روش خاص (بخصوص روش‌هایی که به‌وسیلهٔ اهل فن در آن رشتهٔ خاص استفاده می‌شود) را برای یادکرد منابع بکار می‌برید، '''لطفاً استفاده از همان روش را ادامه دهید'''. اما در صورتی که نمی‌توانید در مورد اینکه چه شیوه و روشی را انتخاب کنید، تصمیم بگیرید یا نمی‌دانید چه اطلاعاتی را در یادکرد منبع باید گنجاند، به خواندن این رهنمود ادامه دهید.

در این رهنمود یک شیوهٔ نوعی بر مبنای شیوهٔ استانداردی که در کتاب ''شیوه‌نامهٔ شیکاگو'' از آن با عنوان «ساختاربندی علمی» یاد شده، آمده است. در ''شیوه‌نامهٔ شیکاگو''، که اینجا هم از آن پیروی شده است، یادکرد منابع (یعنی ارجاع به منابع برای مستند کردن ادعا) در پانویس است و پانویس‌ها با شماره مشخص می‌شود. می‌توان در پایان رساله فهرستی الفبایی از مآخذ ذکر کرد اما اجباری نیست، به شرطی که یادکرد منابع در پانویس‌ها کامل و دقیق باشد. از سوی دیگر می‌توان در یادکرد منابع از کوته‌نوشت‌ها و خلاصه‌نویسی سود جست، در این صورت ذکر کامل فهرست منابع و مآخذ اجباری‌است. در ویکی‌پدیای فارسی شِقّ دوم پیشنهاد می‌شود؛ یعنی ارجاعات پانویسی به اختصار صورت می‌گیرد و سپس در پایان مقاله فهرست کاملی از منابع و مآخذ به ترتیب الفبایی نام خانوادگی نویسندگان ذکر می‌شود. یادکرد دقیق و عملی منابع در معنای کلی دو مرحله دارد. یکی اینکه جمله‌ها و دعاوی را به منابع معتبر ارجاع دهیم و دوم فهرست کامل منابع را با اسلوب و چیدمانی خاص در پایان مقاله ذکر کنیم. در این نوشتار به هر دو جنبه پرداخته خواهد شد.

ابتدا شیوهٔ ارجاع به منابع در متن مقاله را معرفی می‌کنیم. پس از مطالعهٔ این بخش ویکی‌نویس می‌داند که چگونه در مقاله به منابع در پانویس ارجاع دهد. در مرحلهٔ بعد روش یادکرد اطلاعات مربوط به منابع مختلف (کتاب، مقالات و…) را بررسی می‌کنیم. این اطلاعاتی‌است که در بخش &lt;nowiki&gt;== منابع ==&lt;/nowiki&gt; هر مقاله باید ذکر شود. ارائهٔ این اطلاعات (یعنی مشخصات منابع) به شیوه و اسلوب خاصی باید باشد؛ مثلاً ابتدا نام خانوادگی نویسنده باید ذکر شود و سپس نام کوچک وی. پس از آن نام کتاب به صورت ''ایتالیک'' نشان داده می‌شود و سپس سایر جزئیات ذکر می‌گردد. بخش‌های مختلف این نوشتار به مهم‌ترین جنبه‌های اسلوب ذکر اطلاعات کتاب‌شناختی منابع خواهند پرداخت. فراگرفتن و به خاطر سپردن تمام این جزئیات بایسته نیست. ویکی‌نویسان می‌توانند بر حسب نیاز به این صفحه رجوع کنند. به علاوه الگوهایی برای آسان‌سازی کار آن‌ها ساخته شده است که در بیشتر موارد ایشان را از دانستن جزئیات بی‌نیاز می‌کند. این الگوها نیز در نوشتار معرفی شده‌اند.

== یادکرد منابع، چرا و چه زمان؟ ==
{{گسترش بخش}}

=== چندرسانه‌ای ===
جزئیات مبدأ و وضعیت حق تکثیر تصاویر و دیگر پرونده‌های رسانه‌ای باید در صفحهٔ پرونده (در ویکی‌کتاب یا ویکی‌انبار) درج شود.  تصویر نیز باید همانند سایر بخش‌های مقاله‌ها دارای منبع و ارجاع مناسب باشد. برای توصیف‌هایی نظیر [[ویکی‌پدیا:متن جایگزین برای تصاویر|متن جایگزین]]، که به‌طور مستقیم از طریق خود تصویر قابل اثبات هستند، و برای متنی که صرفاً به شناساندن منبع می‌پردازد (نظیر توضیح «''[[شب پرستاره]]'' (۱۸۸۹)» برای ''[[:پرونده:VanGogh-starry night ballance1.jpg]]'')، نیازی به یادکرد نیست.

== روش اشاره به منابع در متن ==
{{میان‌بر|وک:ارجاع درون‌خطی|وک:ارجاع دقیق}}
روش اشاره به منابع این است که منابع را در بخش مربوط فهرست می‌کنند و در هنگام یادکرد در داخل متن به پانویس یادکرد می‌دهند که در آنجا نام خلاصهٔ منبع آمده است. به این روش اصطلاحاً «پانویس کوتاه‌شده» نیز گفته می‌شود.

برای وارد کردن پاورقی در داخل متن اصلی مقاله جایی که شمارهٔ پاورقی باید داده شود متن پاورقی را بین &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;و&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt; ذکر می‌کنند. سرانجام برای نمایش همهٔ پانویس‌ها در بخش ''پانویس'' از الگوی {{الگو|پانویس}} استفاده می‌کنند؛ مثلاً به این صورت:

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که از کتاب خاصی&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''روحانی، ''کتاب دانش''، ۲۳۴.'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و کتاب دیگری&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''احمدی، ''پرونده در پرونده''. '''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; برداشته شده است و یک پانویس توضیحی&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''این یک پانویس توضیحی‌است. '''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; هم دارد.
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== پانویس ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس|۲}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;nowiki&gt;== منابع ==&lt;/nowiki&gt;
{{سخ}}
&lt;nowiki&gt;
* روحانی، محمد. ''کتاب دانش''. تهران: نشر، ۱۳۷۰.&lt;/nowiki&gt;
{{سخ}}&lt;nowiki&gt;
* احمدی، احمد. ''پرونده در پرونده''. تهران: نشر۲، ۱۳۷۵.&lt;/nowiki&gt;
&lt;/blockquote&gt;

که در آن از &lt;sup&gt;[۱]&lt;/sup&gt; و &lt;sup&gt;[۲]&lt;/sup&gt; به عنوان «پانویس ارجاعی» و &lt;sup&gt;*[۳]&lt;/sup&gt; به عنوان «پانویس توضیحی» بهره برده شده است. نتیجهٔ پایانی آن به صورت زیر خواهد بود:
&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که از کتاب خاصی&lt;ref&gt;روحانی، ''کتاب دانش''، ۲۳۴.&lt;/ref&gt; و کتاب دیگری&lt;ref&gt;احمدی، ''پرونده در پرونده''.&lt;/ref&gt; برداشته شده است و یک پانویس توضیحی&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;&lt;ref&gt;این یک پانویس توضیحی‌است.&lt;/ref&gt; هم دارد.
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;پانویس&lt;/font&gt;
----
{{پانویس}}

&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
* احمدی، احمد. ''پرونده در پرونده''. تهران: نشر۲، ۱۳۷۵.
* روحانی، محمد. ''کتاب دانش''. تهران: نشر، ۱۳۷۰.
&lt;/blockquote&gt;
نکته: اگر ویرگول یا نقطه در محل منبع‌دهی باشد تگ &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;...&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt; به طور طبیعی پس از نقطه یا ویرگول قرار می‌گیرد.

== الگوهای کمکی برای یادکرد منابع در ویکی‌پدیای فارسی ==
توصیه می‌شود به جای ارجاع دستی از الگوهای یادکرد استفاده کنید. خروجی این الگوها با ضابطه‌هایی که در این صفحه توضیح داده خواهد شد منطبق است. برای یادکرد کتاب از الگوی {{الگو|یادکرد کتاب}}، برای ژورنال از {{الگو|یادکرد ژورنال}}، برای یادکرد مطالبی که در اینترنت آمده از {{الگو|یادکرد وب}} و در موارد کلی، از الگوی {{الگو|یادکرد}} استفاده کنید. همچنین برای ارجاع‌های خلاصه‌شده در بخش پانویس می‌توانید از الگوی {{الگو|پانویس کوتاه‌شده}} استفاده کنید. در زیر مثالی از نحوهٔ استفاده از این الگوها آمده است:

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد وب|نشانی = &lt;nowiki&gt;http://www.isna.ir/etc&lt;/nowiki&gt; {{رچ}}|عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویه ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
&lt;/blockquote&gt;

و نتیجهٔ آن به صورت زیر خواهد بود:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://www.isna.ir/etc |عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویه ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}&lt;/ref&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;ref&gt;{{یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;/blockquote&gt;

=== پانویس کوتاه‌شده ===
{{میانبر|وپ:پک|وپ:پانویس کوتاه‌شده}}
استفاده از پانویس‌های کوتاه‌شده روش ارجح در ویکی‌پدیای فارسی است و خروجی متداول در ویکی‌پدیای فارسی نیز بر اساس [[شیوه‌نامه شیکاگو]] است. برای راحتی ایجاد پانویس‌های کوتاه‌شده به این روش، الگوی {{الگوی|پک}} (مخفف پانویس کوتاه‌شده) و {{الگوی|پک/بن}} (مخفف پانویس کوتاه‌شده بدون نویسنده) به کار گرفته می‌شوند.

الگوهای پانویس کوتاه‌شده، یک پیوند داخلی در صفحه ایجاد می‌کنند که به کمک آن، با کلیک کردن روی متن پانویس می‌شود به اصل منبع رسید. برای مثال، با کلیک کردن روی عبارت

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب است&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۶۶}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و این مطلبی است که از صفحه‌ای دیگر از همان کتاب دیگر آمده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۹۳}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; این جمله از یک خبر به عنوان منبع استفاده می‌کند که نام نویسنده ندارد.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک/بن|تاریخ‌نگار|ک=فرازهایی از تاریخ ایران}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== پانویس ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد کتاب|نام خانوادگی = اصغری|نام = احمد|عنوان = تاریخ ایران: مروری بر منابع فارسی، عربی و انگلیسی|ناشر = نشر معاصر|شهر = تهران|سال = ۱۳۹۲}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد وب|نام خانوادگی = |نام = |عنوان = فرازهایی از تاریخ ایران|ناشر = تاریخ‌نگار| نشانی = &lt;nowiki&gt;http://www.example.com/etc&lt;/nowiki&gt; |تاریخ = ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۴| تاریخ بازبینی = ۷ مهر ۱۳۹۵|شناسه=&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;شناسه یادکرد|تاریخ‌نگار}} }}&lt;/span&gt;
&lt;/blockquote&gt;

و نتیجهٔ آن به صورت زیر خواهد بود:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب است&lt;ref&gt;{{پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۶۶}}&lt;/ref&gt; و این مطلبی است که از صفحه‌ای دیگر از همان کتاب دیگر آمده است.&lt;ref&gt;{{پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۹۳}}&lt;/ref&gt; این جمله از یک خبر به عنوان منبع استفاده می‌کند که نام نویسنده ندارد.&lt;ref&gt;{{پک/بن|تاریخ‌نگار|ک=فرازهایی از تاریخ ایران|ص=۱۱}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;پانویس&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = اصغری|نام = احمد|عنوان = تاریخ ایران: مروری بر منابع فارسی، عربی و انگلیسی|ناشر = نشر معاصر|شهر = تهران|سال = ۱۳۹۲}}
* * {{یادکرد وب|نام خانوادگی = |نام = |عنوان = فرازهایی از تاریخ ایران|ناشر = تاریخ‌نگار|نشانی = http://www.example.com/etc |تاریخ = ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۴| تاریخ بازبینی = ۷ مهر ۱۳۹۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تاریخ‌نگار}} }}
&lt;/blockquote&gt;

در خروجی بالا، اگر روی پیوند «اصغری، ''تاریخ ایران''» در بخش پانویس کلیک کنید، به توضیحات کامل آن منبع می‌روید. شماره‌های ۶۶ و ۹۳ شماره صفحه‌های مربوط از آن منبع را نشان می‌دهند.

همچنین اگر روی پیوند «''فرازهایی از تاریخ ایران''» در بخش پانویس کلیک کنید، به توضیحات کامل آن منبع می‌روید. برای این که این ویژگی به درستی کار کند باید پارامترهای الگوی پانویس کوتاه‌شده و پارامترهای الگوی یادکرد را به دقت وارد کنید.

ساختار پانویس کوتاه‌شده به این شکل است: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{پک|نام اول|نام دوم|سال|ک=نام کتاب یا اثر|ص=شمارهٔ صفحه}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; و در آن «''نام اول''» باید با نام خانوادگی نویسندهٔ اول در الگوی یادکرد مطابقت کند، «''نام دوم''» با نام خانوادگی نویسندهٔ دوم، و «''سال''» هم باید با پارامتر سال مطابقت کند. اگر اثری فقط یک نویسنده دارد، نیازی به پارامتر «''نام دوم''» نخواهد بود و ورودی به صورت &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{پک|نام اول|سال|ک=نام کتاب یا اثر|ص=شمارهٔ صفحه}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; وارد می‌شود. پارامتر «''ک''» با الگوی یادکرد مطابقت داده نمی‌شود و ترجیح آن است که این پارامتر شکلی کوتاه شده از عنوان اصلی یادکرد را در خود داشته باشد، مگر آن که عنوان اصلی خودش کوتاه باشد که در آن صورت عیناً تکرار می‌شود. به مثال زیر توجه کنید:

{|
! {{خیر|روش اشتباه}}
|
&lt;syntaxhighlight dir=rtl&gt;
...
متن {{پک|دریابندری|ک=کتاب مستطاب|ص=۱}}
...
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = دریابندری | نام = نجف | عنوان = کتاب مستطاب آشپزی، از سیر تا پیاز|ناشر = نشر کارنامه|سال = ۱۳۷۹|مکان = تهران}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
|-
! {{بله|روش درست}}

|
&lt;syntaxhighlight dir=rtl&gt;
...
متن {{پک|دریابندری|۱۳۷۹|ک=کتاب مستطاب|ص=۱}}
...
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = دریابندری | نام = نجف | عنوان = کتاب مستطاب آشپزی، از سیر تا پیاز|ناشر = نشر کارنامه|سال = ۱۳۷۹|مکان = تهران}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
|}

از آنجا که در الگوی ''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{یادکرد کتاب}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'' پارامترهای «''نام خانوادگی''» و «''سال''» ذکر شده‌اند، پانویس کوتاه‌شده هم باید به آن‌ها به همان شکل اشاره کند اگر نه پیوند بین پانویس کوتاه و یادکرد کامل از کار می‌افتد.

گاه پیش می‌آید که مطلبی نویسنده ندارد؛ در این حالت خروجی پیش‌فرض الگوهای یادکرد، برای استفاده با الگوی پانویس کوتاه‌شده مناسب نیست. همچنین اگر ترکیب نام خانوادگی و سال، یکتا نباشد (مثلاً دو منبع وجود داشته باشد که هر دوشان نویسنده و سالشان یکی باشد) لازم می‌شود که پیوند بین پانویس و یادکرد به صورت دستی تنظیم بشود. در تمام این حالات، می‌توان از پارامتر ''شناسه'' در الگوی یادکرد استفاده کرد. برای نمونه در مثالی که در ابتدای این بخش آمد، الگوی یادکرد وب پارامتر ''شناسه'' داشت به این شکل:   &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;شناسه={{شناسه یادکرد|تاریخ‌نگار}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; و این دستور با کمک الگوی {{الگوی|شناسه یادکرد}} خروجی یادکرد را به شکلی تغییر می‌دهد که اگر جایی در متن از پانویس کوتاه شده به صورت &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{پک|تاریخ‌نگار|ک=..|ص=..}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; استفاده بشود، پیوند بین این دو با استفاده از شناسهٔ «تاریخ‌نگار» برقرار می‌گردد.

:نکته: پارامتر ''شناسه'' با نام ''ref'' نیز شناخته می‌شود و الگوی {{الگوی|شناسه یادکرد}} نیز گاهی با نام {{الگوی|harvid}} شناخته می‌شود.

=== یادکردهای لاتین ===
در منابع فارسی مرسوم است که اگر در متنی هم از منابع فارسی و عربی (که زبان‌هایی از راست به چپ هستند) و هم از منابع لاتین (مثلاً انگلیسی و فرانسوی که زبان‌هایی چپ به راست هستند) استفاده شود، متن پانویس‌ها و یادکردهای لاتین به درستی از چپ به راست و به زبان انگلیسی (به عنوان زبان رایج در متون علمی) نوشته بشود. این کار به سادگی با کمک استفاده از پارامتر ''dir'' (مخفف direction به معنای جهت) در برچسب ''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'' میسر است. مقدار این پارامتر در ویکی‌پدیای فارسی به طور پیش‌فرض برابر است با &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;rtl&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (مخفف right-to-left یعنی راست به چپ) در نتیجه برای بیشتر منابع که به فارسی هستند، این پارامتر اصلاً ذکر نمی‌شود اما برای منابع لاتین مقدار آن باید به صورت &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ltr&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (مخفف left-to-right به معنی چپ به راست) ذکر بشود.

همچنین، اگر چه الگوهای یادکرد (مثل {{الگوی|یادکرد کتاب}} و {{الگوی|یادکرد وب}}) توانایی تولید خروجی به انگلیسی را نیز دارند (با کمک پارامتر ''زبان'') اما خروجی که از الگوهای مشابه انگلیسی (نظیر {{الگوی|cite book}} و {{الگوی|cite web}}) به دست می‌آید، استانداردتر است. در نتیجه معمولاً یادکردهای لاتین با الگوهای خانوادهٔ cite، و یادکردهای فارسی و عربی با الگوهای خانوادهٔ یادکرد ذکر می‌شوند.

:نکته: برخلاف الگوهای خانوادهٔ یادکرد، که اگر نام نویسنده و سال در آن ذکر بشود نیازی به وارد کردن شناسه نیست، در الگوهای خانوادهٔ cite پارامتر ''ref'' باید همیشه ذکر بشود تا پیوند پانویس‌های کوتاه‌شده درست کار کند.
:نکته: برای این که شمارهٔ صفحه در الگوی پانویس کوتاه‌شده با نقطه‌گذاری صحیح نمایش یابد، از پارامتر &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;زبان=en&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; استفاده کنید.

مثال زیر، یک متن از یادکردهایی در زبان‌های مختلف استفاده می‌کند را نشان می‌دهد.

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب فارسی است&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|نگهبان|۱۳۸۸|ک=تاریخ ایران|ص=۶۶}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و این مطلبی است که از یک کتاب عربی نقل شده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|زرکلی|۱۹۷۲|ک=الأعلام|ص=۴۹۷}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; این جمله از یک منبع انگلیسی به عنوان منبع استفاده می‌کند،&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref dir=ltr&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|Smith|2006|ک=Intro to Physics|ص=584|زبان=en}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و این یکی از یک منبع انگلیسی که نام نویسنده ندارد.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref dir=ltr&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک/بن|Wired|ک=Quantum computing in the 20th century|زبان=en}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== پانویس ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد کتاب|نام خانوادگی = نگهبان|نام = تورج|عنوان = مبانی فیزیک کاربردی|ناشر = فرهنگستان علوم |شهر = تهران|سال = ۱۳۸۸|شابک=۹۷۸-۶۰۰-۱۲۳۴۵-۹-۰}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد کتاب| نام خانوادگی = زرکلی | نام = خیرالدین | عنوان = الأعلام | سال = ۱۹۷۲ | ناشر = دارالعلم للملایین | مکان = قاهره}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;nowiki&gt;{{چپ‌چین}}&lt;/nowiki&gt;
{{چپ‌چین}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;cite book| ref= {{harvid|Smith|2006}} | last= Smith | first = John | title = Introduction to Physics | publisher = Harvard University Press | year = 2006 | location = Cambridge, MA | isbn = 978-0-470-40942-8}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;cite web| ref= &lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;harvid|Wired}} | last= | first = | title = Quantum Computing in the 20th Century | publisher = Wired | url = &lt;nowiki&gt;http://www.wired.com/etc&lt;/nowiki&gt; | year = 2018 | date = 2018-01-14 | accessdate = 2018-08-03}}&lt;/span&gt;
{{پایان چپ‌چین}}
&lt;nowiki&gt;{{پایان چپ‌چین}}&lt;/nowiki&gt;
&lt;/blockquote&gt;

و نتیجهٔ آن به صورت زیر خواهد بود:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب فارسی است&lt;ref&gt;{{پک|نگهبان|۱۳۸۸|ک=مبانی فیزیک کاربردی|ص=۱۴۴}}&lt;/ref&gt; و این مطلبی است که از یک کتاب عربی نقل شده است.&lt;ref&gt;{{پک|زرکلی|۱۹۷۲|ک=الأعلام|ص=۴۹۷}}&lt;/ref&gt; این جمله از یک منبع انگلیسی به عنوان منبع استفاده می‌کند،&lt;ref dir=ltr&gt;{{پک|Smith|2006|ک=Intro to Physics|ص=584|زبان=en}}&lt;/ref&gt; و این یکی از یک منبع انگلیسی که نام نویسنده ندارد.&lt;ref dir=ltr&gt;{{پک/بن|Wired|ک=Quantum computing in the 20th century|زبان=en}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;پانویس&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = نگهبان|نام = تورج|عنوان = مبانی فیزیک کاربردی|ناشر = فرهنگستان علوم |شهر = تهران|سال = ۱۳۸۸|شابک=۹۷۸-۶۰۰-۱۲۳۴۵-۹-۰}}
* {{یادکرد کتاب| نام خانوادگی = زرکلی | نام = خیرالدین | عنوان = الأعلام | سال = ۱۹۷۲ | ناشر = دارالعلم للملایین | مکان = قاهره}}
{{چپ‌چین}}
* {{cite book| ref= {{harvid|Smith|2006}} | last= Smith | first = John | title = Introduction to Physics | publisher = Harvard University Press | year = 2006 | location = Cambridge, MA | isbn = 978-0-470-40942-8}}
* {{cite web| ref= {{harvid|Wired}} | last= | first = | title = Quantum Computing in the 20th Century | publisher = Wired | url = http://www.wired.com/etc | year = 2018 | date = 2018-01-14 | accessdate = 2018-08-03}}
{{پایان چپ‌چین}}
&lt;/blockquote&gt;

== ارجاع گروهی ==
{{میان‌بر|وپ:ارجاع گروهی}}

اگر به یک منبع بیش از یک بار ارجاع می‌دهید، می‌توانید از پارامترِ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;name&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; در دستورِ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ref&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; استفاده کنید تا ارجاع‌های شما چند بار شماره نخورند. توجه کنید که '''اگر از پانویس کوتاه‌شده استفاده می‌کنید، نبایستی از ارجاع گروهی استفاده کنید'''. ارجاع گروهی فقط برای مواردی مناسب است که تمام پانویس‌ها طولانی باشند.

به مثال زیر نگاه کنید:

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلیِ مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;span style=&quot;color:black;&quot; &gt;&lt;span dir=&quot;ltr&quot;&gt;'''&amp;lt;ref name=&quot;isna&quot;&gt;'''&lt;/span&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد وب|نشانی = &lt;nowiki&gt;http://www.isna.ir/etc&lt;/nowiki&gt; {{رچ}}|عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویهٔ ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
در قسمت دیگری از متن، دوباره به خبر ایسنا ارجاع می‌شود.&lt;span style=&quot;color:black;&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;'''&amp;lt;ref name=&quot;isna&quot;/&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
&lt;/blockquote&gt;

که نتیجه می‌دهد:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;ref name=&quot;isna&quot;&gt;{{یادکرد وب|پیوند = http://www.isna.ir/etc | عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویهٔ ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}&lt;/ref&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;ref&gt;{{یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
در قسمت دیگری از متن، دوباره به خبر ایسنا ارجاع می‌شود.&lt;ref name=&quot;isna&quot;/&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;/blockquote&gt;

{{لنگر|ارجاع گروهی نه}}
{{میانبر|وپ:ارجاع گروهی نه}}
'''نکتهٔ مهم:''' زمانی که از پانویس‌های کوتاه‌شده استفاده می‌کنید، ارجاع‌ها نباید تجمیع شوند بلکه باید تکرار شوند؛ مثلاً اگر دوبار به یک صفحه از یک کتاب ارجاع می‌دهید، باید دستور الگوی پانویس کوتاه‌شده را عیناً دو بار تکرار کنید. در متون چاپی، برای بار دوم به بعد از «''همان''» در پانویس استفاده می‌کنند و حتی اگر چند پانویس پیاپی، مربوط به صفحه‌های مختلفی از یک منبع باشند از مورد دوم به بعد به صورت «''همان، ۴۴''» و «''همان، ۴۷''» پانویس داده می‌شود (که ۴۴ و ۴۷ شمارهٔ صفحه هستند). در ویکی‌پدیا، استفاده از «همان» مناسب نیست چرا که صفحه‌ها مدام در حال تغییر هستند و ممکن است بین دو پانویس، پانویس جدیدی اضافه شود که معنای «همان» را تغییر بدهد. در نتیجه در تمام موارد، پانویس کوتاه‌شده عیناً تکرار می‌شود تا نگهداری صفحه‌ها راحت‌تر باشد.

== کتاب‌ها ==
در این بخش نحوهٔ نگارش یادکردها توضیح داده می‌شود. استفاده از الگوهای توصیه شده کمک می‌کند تا یادکردها به آسانی به روش زیر نگاشته شوند و نیاز به تنظیم دستی نحوهٔ نمایش آن‌ها نباشد.

=== ساختار یادکرد ===
این ترتیب برای یادکرد اطلاعات مربوط به کتاب‌ها استفاده می‌شود:
::نام مؤلف به شکل نام خانوادگی، ویرگول، نام، (برای بیشتر از یک نویسنده به مثال‌ها رجوع کنید) نقطه، عنوان کتاب (به شکل ایرانیک یعنی به‌صورت &lt;nowiki&gt;''عنوان''&lt;/nowiki&gt;)، ویرگول(،) نوبت ویرایش (اگر غیر از نوبت اول است) نقطه، نام شهر محل نشر، دونقطه (:) نام ناشر، سال چاپ برای نوبت ذکر شده. شابک.

در انتها نیز در صورتی که آن کتاب صفحهٔ وبی دارد (مثلاً در وبگاه [http://www.ketab.ir/ ketab.ir])، پیوند به آن صفحهٔ وب می‌آید.

مثال:
* شاملو، احمد. ''در آستانه''. تهران: مؤسسه انتشارات نگاه، ۱۳۷۶ {{شابک|964-6174-28-0}}. [http://www.ketab.ir/DesktopDefault.aspx?TabID=3564&amp;Alias=Ketab&amp;Lang=fa-IR&amp;BookID=167130 خانهٔ کتاب].

برای دو نویسنده:
* بودریار، ژان، و احمد مومیایی رازی. ''سرگشتگی نشانه‌ها، نمونه‌هایی از نقد پسامدرن''. ترجمهٔ باب رحمتی. تهران: نشر مرکز، ۱۳۷۴. ISBN 964305120X, [http://www.ketab.ir/DesktopDefault.aspx?TabID=3564&amp;Alias=Ketab&amp;Lang=fa-IR&amp;BookID=140309 خانهٔ کتاب].

بیشتر از دو نویسنده:
* لوگان، جان، و دیگران. ''سه توپ دارم قلقلیه''. تهران: نشر بادبادک، ۱۳۷۷.

=== نکات کلی ===
* بسیار خوب است اگر که نام نویسنده یا نویسندگان کتاب به همان شکلی که در کتاب (و مقالات) ثبت شده است آورده شود. در بعضی شیوه‌ها برای صرفه‌جویی در فضا نام کوچک نویسنده را به‌طور مختصر می‌نویسند ولی از آنجا که در ویکی‌پدیا معضل فضا وجود ندارد، ''نیازی به خلاصه کردن نام نگارنده نیست'' و می‌توان آن را به‌طور کامل نوشت. به‌علاوه، ''ثبت نام کامل نویسنده'' باعث سادگی در یافتن منبع یادکرده و یافتن منابع یادکردهٔ دیگر از همان نویسنده، خواهد بود.
* نام کتاب‌های نگاشته به زبان‌های غیر فارسی، به فارسی ترجمه نمی‌شود، مگر اینکه ارجاع به ترجمهٔ فارسی آن‌ها باشد، که در آن صورت عنوان کتاب به زبان اصلی ذکر نمی‌شود. این مسئله برای دیگر انواع منابع هم صادق است.
* در صورتیکه ویکی‌پدیا صفحه‌ای اختصاصی برای کتابی که در حال ثبت مشخصات آن هستید، دارد، ''عنوان کتاب'' را به مقاله‌ای که در موردش نوشته شده است، پیوند دهید.
* در صورتیکه نویسندهٔ کتاب شخص معروفی است، و در متن اصلی مقاله پیوندی به مقالهٔ اختصاص یافته به آن نویسنده نیامده است، نام او را در یادکرد اطلاعات کتاب پیونددار نمایید. بعضی از اوقات پیوند ساختن برای نام ناشر، محل نشر و غیره هم منطقی و قابل قبول است.
* در الگوهای یادکرد باید از تاریخی استفاده شود که شناسنامهٔ منبع استفاده کرده است؛ مثلاً اگر منبع چاپ ایران است از هجری شمسی استفاده می‌شود.
* هنگام هر گونه ارجاع به هر کتابی، بهتر است [[شابک]] (ISBN) کتاب ذکر شود. شمارهٔ مربوط به شابک به‌طور خودکار ویکی‌سازی خواهد شد. برای این منظور از الگوی {{الگوی|شابک}} می‌توان استفاده کرد؛ الگوهای خانوادهٔ یادکرد و خانوادهٔ cite همگی به طور خودکار الگوی شابک را فراخوانی می‌کنند در نتیجه در پارامتر «شابک» یا «isbn» این الگوها، فقط خود شابک وارد می‌گردد.
* با اینکه خدمات جستجوی کتاب ویکی‌پدیا در وبگاه‌هایی مانند Amazon (که از طریق پیوندی که روی شمارهٔ شابک قرار می‌گیرد قابل دسترسی است) معمولاً به نمایش نتایج کتاب موردنظر نمی‌انجامد و اطلاعات کتاب‌های فارسی در [[دادگان]] آن وبگاه‌ها ثبت نشده‌اند، ولی بهتر است که به‌عنوان آینده‌نگری شماره‌های شابک کتاب‌ها به شکل صحیح و دارای پیوند ذکر شوند.
* اشاره به یک مقاله یا یک فصل خاص در داخل کتابی که هر فصل (یا مقاله) از آن نویسندگان متفاوتی دارد به شکل زیر است:
:: * دلوز، ژیل. «تفکر ایلیاتی». در بودریار، ژان و دیگران. ''سرگشتگی نشانه‌ها، نمونه‌هایی از نقد پسامدرن''. ترجمهٔ بابک احمدی. ۳۰–۵۰ تهران: نشر مرکز. ۱۳۷۴، ISBN 964305120X, [http://www.ketab.ir/DesktopDefault.aspx?TabID=3564&amp;Alias=Ketab&amp;Lang=fa-IR&amp;BookID=140309 خانهٔ کتاب].

== مقاله‌های ژورنال‌ها ==
یادکرد یک مقاله از یک ژورنال شامل موارد زیر است:
* نام نویسنده (یا نویسندگان)
* سال و در بعضی موارد ماه انتشار
* عنوان مقاله در نشان نقل قول (گیومه)
* نام ژورنال به صورت ایتالیک
* شمارهٔ جلد، شمارهٔ انتشار، و شمارهٔ صفحه (شماره مقاله در بعضی مقالات مربوط به برق)

'''مثال:'''
* احمدی، احمد. «مقابله با حملات DoS»، ''مجموعه مقالات پژوهشگاه امنیت فناوری اطلاعات'' '''۲''' (۳): ۲۳۴–۲۵۱.

توجه کنید که اعدادی که بعد از عنوان ژورنال آمده‌اند به‌ترتیب «'''دوره''' (شماره)، شمارهٔ صفحات» هستند.

به جای شماره می‌توان تاریخ را وارد کرد، و اگر هر دو هم ذکر شوند موردی ندارد. ممکن است به هر دلیلی دوره، شماره یا هر دو ذکر نشوند. در این حالت‌ها شیوهٔ یادکرد قدری متفاوت می‌شود. توصیه می‌شود از الگوی {{الگو|یادکرد ژورنال}} استفاده کنید.

برای مقاله‌ای که جایی بر روی وب نسخه‌ای از آن موجود است می‌توانید عنوان مقاله را پیوندی به نسخهٔ وبی بدهید.

== روزنامه‌ها، مجله‌ها و نشریه‌های ادواری ==
به مثال‌ها توجه کنید:
* مرجایی، فرید. «کودتا علیه عرصهٔ عمومی». ''شرق''، ۲۹ مرداد ۱۳۸۴، شماره ۵۵۴، ص ۶.

یا در صورتی که مقاله نام نگارنده ندارد:
* «در ستایش لیبرالیسم». ''کیهان''، ۱ دی ۱۳۹۰، ص ۳.

به همچنین در صورتی که بخواهیم به نسخهٔ موجود روی وب از این مقالهٔ روزنامه پیوند دهیم باید از بخش عنوان مقاله برای پیونددهی استفاده کنیم. در این حالت دیگر نوشتن شمارهٔ صفحه لازم نیست (و البته ضرری هم ندارد):
* باباحاجی، ایرچ. [http://www.sharghnewspaper.com/840530/html/hist.htm#s282201 سرنوشتی که در خیابان رقم خورد]، ''شرق''، یکشنبه ۳۰ مرداد ۱۳۸۴، شماره ۵۵۵.

== وبگاه‌ها و مقاله‌ها (غیر از مقاله‌های نشریات ادواری) ==
:''تذکر: توجه کنید که در بعضی موارد، بنا بر [[وپ:اثبات|سیاست اثبات‌پذیری]] ویکی‌پدیا، وبلاگ‌ها و امثال آن که جزو منابع خودچاپ‌کرده به شمار می‌آیند منبع خوبی برای مقاله‌های ویکی‌پدیا نیستند؛ خصوصاً هنگامی که راجع به خود صحبت نمی‌کنند.''

برای یادکرد کل یک وبگاه بدون اشاره به یک سند یا صفحهٔ خاص بر روی آن وبگاه می‌توان به سادگی، آدرس وبی (URL) آن را در متن مقاله آورد. در ویکی‌پدیا یک URL ساده که با «&lt;nowiki&gt;//:http&lt;/nowiki&gt;» شروع شود به‌طور خودکار تبدیل به پیوند قابل کلیک کردن خواهد شد. به‌عنوان مثال این متن را در نظر بگیرید: «اسلش‌دات یک وبگاه محبوب است که در این آدرس http://slashdot.org قرار دارد». با توجه به اینکه به کلیت یک وبگاه اشاره می‌کنید و نه به محتویاتی خاص بر روی آن، بنابراین احتیاجی به ذکر تاریخ بازبینی اطلاعات از آن وبگاه نیست.

برای یادکرد صفحات وب خاص (یا مجموعه‌ای از آن‌ها) همانند یادکرد کتاب‌ها عمل می‌کنیم (و ''عنوان'' را پیونددار می‌کنیم)، اما در این حالت باید یک تاریخ بازبینی هم نوشته شود:
* پارسا، مانی. [http://www.chn.ir/news/?section=2&amp;id=45418 «ثبت جهانی دماوند به عنوان نخستین میراث طبیعی کشور تکذیب شد»]. (۸ اردیبهشت ۱۳۸۴). بازبینی ۱ شهریور ۱۳۸۴.

تاریخ داخل پرانتز تاریخ ساخته شدن این صفحه برای اولین بار یا تاریخ آخرین به‌روز رسانی این صفحه است. در صورت نامشخص بودن این بحث می‌توان آن را حذف کرد و ذکر ننمود. بخش مربوط به ''تاریخ بازبینی'' به خواننده کمک می‌کند که از طریق ابزارهایی مانند [[بایگانی اینترنت]] دقیقاً نسخه‌ای که مدنظر شماست را بازیابی کند.

توجه داشته باشید که در ویکی‌پدیا معمول است که بخشی با عنوان ''پیوند به بیرون'' (پس از ''منابع'') وجود داشته باشد که پیوندهای متفاوتی به وبگاه‌ها و صفحات متفاوت در آن بخش قرار می‌گیرد.

به دلیل پویایی وب، ممکن است صفحه‌ای که به عنوان منبع استفاده شده است، غیرفعال شود. چنین یادکردی را با وجود اینکه غیرفعال است، حذف نکنید؛ زیرا تنها با وجود داشتن این یادکرد است که مشخصات منبعی که قبلاً وجود داشته است ثبت می‌گردد. می‌توانید در کنار یادکرد یادداشتی ثبت کنید و در آن تاریخی که پیوند اصلی صفحهٔ مورد بحث غیرفعال شده است را بنویسید. در صورتیکه نسخه‌ای در خدمات بایگانی اینترنت می‌شناسید، یک پیوند به آن بدهید. برای این منظور [[ویکی‌پدیا:پیوندهای مرده]] را ببینید.

=== ویکی‌پدیاهای زبان‌های دیگر ===
{{میانبر|وپ:ارجاع به ویکی‌پدیا}}
:''تذکر: ویکی‌پدیاهای زبان دیگر، منبع معتبر محسوب '''نمی‌شوند'''. برای اطلاعات بیشتر [[ویکی‌پدیا:منابع معتبر]] را ببینید.''

اگر از مقاله‌های ویکی‌پدیاهای زبان‌های دیگر (مثلاً [//en.wikipedia.org/ ویکی‌پدیای انگلیسی]) به عنوان منبع استفاده می‌کنید، این امر باید در بخش منابع ذکر شود. در این حالت از ''پیوند بیرونی'' استفاده کنید و نه پیوند میان‌ویکی تا از ارجاع بیجا به خود جلوگیری شود.

ارجاع درست مطابق ارجاع به سایر مقاله‌های برخط صورت می‌گیرد. بهترین روش این است که به صفحهٔ مربوط در ویکی‌پدیای آن زبان بروید و با استفاده از قابلیت یادکرد مقاله در جعبه ابزار (مثلاً در ویکی انگلیسی نام این ابزار '''Cite this page''' است) یادکرد کامل مقاله را دریافت و به مقالهٔ فارسی منتقل کنید. در ویکی‌پدیای فارسی به طور پیش‌فرض از استاندارد شیکاگو برای یادکرد استفاده می‌شود.
نمونه (استاندارد شیکاگو):
{{چپ‌چین}}
&lt;code&gt;
&lt;nowiki&gt;
Wikipedia contributors, &quot;Wilmer &amp; the Dukes,&quot; Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wilmer_%26_the_Dukes&amp;oldid=39441514 (accessed July 2, 2006).
&lt;/nowiki&gt;
&lt;/code&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

می‌توانید یادکرد مقاله را به جز پیوند آن، به صورت ترجمه شده نیز به کار بگیرید. برای همین منظور الگویی نیز ساخته شده است. با کمک الگوی {{الگوی|یادکرد-ویکی}} می‌توانید با وارد کردن چند پارامتر پیوندی با نوشتار استاندارد به صفحهٔ مورد نظر در ویکی‌پدیاهای دیگر ایجاد کنید. شرح چگونگی به‌کارگیری از آن الگو در [[:الگو:یادکرد-ویکی|صفحهٔ مربوط به آن]] آمده است.

اگر به خاطر ترجمهٔ (غالباً خط به خط) مقاله‌ای از ویکی‌پدیایی به زبان دیگر بخش یا قسمتی از منابع به صورت ''دست‌دوم'' یاد شده است، باید منابع دست دوم را با توضیح مناسب یا الگوهایی مانند {{الگو|ارجاع دست دوم}} و {{الگو|جعبه ارجاع دست دوم}} مشخص کنید.

اگر فقط از مطالب مقاله استفاده کرده‌اید و احیاناً منبع یا منابع دیگری هم به کار برده‌اید دیگر ذکر منابع به کار رفته در ویکی زبان‌های دیگر لازم نیست. تنها به خود ویکی ارجاع می‌شود. این روش برای سایر مقاله‌هایی که به خاطر همخوانی حق تکثیر عیناً کپی می‌شوند کاربرد دارد.

لازم به یادآوری است که در صورتی که گزاره‌ای از یک مقالهٔ ویکی‌پدیا در زبانی دیگر ترجمه شود و صحت و منبع‌دار بودن آن با الگویی چون {{الگوی|مدرک}} یا در صفحات بحث به چالش کشیده شود، نمی‌توان از این استدلال استفاده کرد که آن گزاره در ویکی‌پدیا به زبان دیگر موجود است پس صحیح است و منبع معتبری دارد. در این حالت باید برای آن گزاره منبع دیگری یاد کرد.

در روشی دیگر می‌توانید متن ویکی‌پدیای مبدأ را با توجه به منابع و مدارک موجود و در دسترس خودتان ترجمه و بازنویسی کنید؛ بدین معنا که یا نوشته‌های آن را دوباره با منابع خودتان مقایسه کرده و مدرک‌گذاری نمائید یا اینکه صحت منابع خود مقالهٔ ویکی‌پدیای مبدأ را مورد بازبینی دقیق قرار دهید.

== به آنچه خودتان خوانده‌اید ارجاع دهید ==
{{میانبر|وپ:ارجاع نادیده}}
تنها به منابعی ارجاع دهید که به چشم خودتان دیده‌اید. اگر می‌خواهید از ''نویسندهٔ ب'' یاد کنید در حالی که خودتان تنها نوشتهٔ ''نویسندهٔ الف'' را که در آن از ''نویسندهٔ ب'' گفتاوردی آمده است خوانده‌اید، آنگاه لازم است هنگام یادکرد، در ادامهٔ نوشتن مشخصات منبع ''ب'' (که خودتان ندیده‌اید)، با افزودن عبارتی مثل «به نقل از» و سپس آوردن مشخصات منبع الف (که خودتان دیده‌اید)، این موضوع را مشخص کنید.

با این حال اگر خودتان منبع ''ب'' را از نزدیک دیده و صحتش را بررسی کرده‌اید، می‌توانید مستقیم و تنها از همین منبع یاد کنید. ذکر شیوهٔ دستیابی شما به منبع نیز لازم نیست؛ بنابراین اگر از طریق یک جویشگر اینترنتی، کتابخانه، وبگاه، یا مانند آن به منبع دست یافتید، به شرط اینکه بتوان اطمینان حاصل کرد که این منبع یک کپی دقیق و دست‌نخورده است، لازم نیست این موارد را هنگام ارجاع به منبع ذکر کنید. به طور مشابه اهمیتی نخواهد داشت اگر کتابی را در [[گوگل بوکس]]، [[جی‌استور]]، در پیش‌نمایش یک کتابفروشی برخط معتبر مانند [[آمازون]]، یا کتاب‌خوان الکترونیکی شخصی‌تان (مگر در حالتی که در شماره‌گذاری صفحه‌ها تأثیر داشته باشد) مطالعه کرده باشید.

== شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی ==
{{میانبر|وپ:شیوه‌نامه ارجاع|وپ:سبک ارجاع}}
ویکی‌پدیا از یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی خاص به عنوان پیش‌فرض استفاده نمی‌کند با این حال ارجاع‌دهی در یک مقالهٔ خاص باید از یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مشخص پیروی کند.

تعدادی از شیوه‌نامه‌های ارجاع‌دهی مورد قبول ویکی‌پدیا در مقالات [[استناد]]، [[شیوه‌نامهٔ انجمن روان‌شناسی آمریکا]]، [[شیوه‌نامهٔ ای‌اس‌ای]]، [[دستنامه ام‌ال‌ای]]، [[شیوه‌نامهٔ شیکاگو]]، [[منبع‌دهی هاروارد]]، [[شیوه‌نامهٔ ونکوور]] و [[کتاب‌آبی]] شرح داده‌شده‌اند.

با وجودی که برای انتخاب شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی، ویکی‌پدیا دستتان را باز گذاشته است، اشاره به تاریخ باید از شیوهٔ مشخصی تبعیت کند.&lt;ref name=&quot;enwiki19-11-95&quot;&gt;{{یادکرد وب |نویسنده = |نشانی=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Citing_sources&amp;oldid=763923862 |عنوان=ترجمه از ویکی‌پدیای انگلیسی | ناشر = |تاریخ = |تاریخ بازبینی=۱۹ بهمن ۱۳۹۵}}&lt;/ref&gt;

=== تنوع در شیوه‌نامه‌های ارجاع‌دهی ===
{{میانبر|وپ:ارجاع متنوع}}
ویرایشگران نباید شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی غالب یک مقاله را به دلخواه خودشان یا برای مشابه‌سازی با سایر مقالات تغییر دهند و باید به [[ویکی‌پدیا:اجماع|اجماع]] صورت گرفته در مورد آن مقاله توجه کنند (در صورتی که موجود باشد و اگر موجود نبود باید به اجماع برسند)

بر پایهٔ [[ویکی‌پدیا:شیوه‌نامه|شیوه ویرایشی]] فعال‌ترین ویرایشگران مقاله، شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مقاله مشخص می‌شود یا بر پایهٔ اجماع صورت گرفته میان کاربران فعال در توسعهٔ مقاله می‌توان شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مقاله را مشخص کرد. اگر مقاله‌ای که بر روی آن کار می‌کنید دارای سبک ارجاع‌دهی‌ست باید به آن احترام گذاشت و مابقی ارجاع‌ها مشابه آن انجام گیرند. اگر تصور می‌کنید تغییر شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی برای مقاله واجب است باید در بحث مقاله تلاش کنید نظر دیگر کاربران را جلب کنید و به اجماع برسید. اگر اولین کاربر هستید که به مقاله منبع می‌افزایید سعی کنید شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مناسب با موضوع مقاله انتخاب کنید.

اگر بیشتر منابع ارجاع شده در مقاله بدون الگوهای ارجاع استفاده شده‌اند و فقط پیوند اینترنتی بدون ذکر نام نویسنده، تاریخ نشر، شمارهٔ صفحه است و این اطلاعات را می‌توانید به‌دست بیاورید مسلماً اینگونه ارجاع‌دهی نمی‌تواند به عنوان شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مقاله در نظر گرفت و می‌توانید آن را با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مناسب که جزئیات بیشتری در مورد منابع به مقاله می‌افزاید انتخاب کنید.&lt;ref name=&quot;enwiki19-11-95&quot;/&gt;

==== کارهایی که باید از انجامشان اجتناب کرد ====
زمانی که یک مقاله یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مشخص دارد، کارهای زیر را نباید انجام داد:
* تغییر دادن شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی غالب مقاله با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی دیگر مثلاً تغییر شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی پرانتزدار با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی بدون پرانتز، یا جایگزین کردن یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی آکادمیک با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی دیگر آکادمیک. (مثلاً تغییر شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی شیکاگو به شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی هاروارد)
* افزودن الگوهای ارجاع‌دهی به مقاله‌ای که از پیوند اینترنتی بدون الگو استفاده می‌کند یا حذف الگوهای ارجاع‌دهی از یک مقاله که از آن شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی خاص استفاده می‌کند.
* تغییر مکان ارجاع‌های تعریف شده، مثلاً انتقال ارجاع‌ها از متن مقاله به بخش منابع یا انتقال ارجاع‌ها از بخش منابع به درون متن (به صورت درون‌خطی)&lt;ref name=&quot;enwiki19-11-95&quot;/&gt;

== انتساب درمتن ==
{{میانبر|وپ:درمتن}}
'''انتساب درمتن''' به‌معنای نسبت‌دادن یک جمله به منبع آن در درون خود جمله است که درکنار [[وپ:یادر|یادکرد درخط]] استفاده می‌شود. انتساب درمتن باید در نقل‌قول‌های مستقیم، نقل‌قول‌های غیرمستقیم و در خلاصه‌نویسی‌ها به‌کار رود. انتساب درمتن باعث جلوگیری از دستبرد فکری سهوی می‌شود و به خواننده این اجازه را می‌دهد تا بداند یک دیدگاه از چه کسی یا چه کسانی است. پس از انتساب درمتن، حتماً باید از یادکرد درخط نیز استفاده کرد.

برای مثال:

{{نقل‌قول|{{ضربدر}} سلاح هسته‌ای بازدارندگی به ارمغان نمی‌آورد.{{مرجع ساختگی|۲}}}}
{{نقل‌قول|{{تیک}} کوربین معتقد است سلاح هسته‌ای بازدارندگی به ارمغان نمی‌آورد.{{مرجع ساختگی|۲}}}}

هنگام استفاده از انتساب درمتن مطمئن شوید که [[وپ:بی‌طرف|دیدگاه بی‌طرف]] را نقض نمی‌کنید.

برای مثال:

{{نقل‌قول|{{ضربدر}} داروین می‌گوید انسان‌ها با ابزار انتخاب طبیعی تکامل یافته‌اند،{{مرجع ساختگی|۳}} اما اکبرخان می‌گوید انسان‌ها از کرهٔ ماه آمده‌اند.{{مرجع ساختگی|۴}}}}
{{نقل‌قول|{{تیک}} داروین معتقد بود انسان‌ها با ابزار انتخاب طبیعی تکامل یافته‌اند.{{مرجع ساختگی|۳}}}}

مشکل خط اول این است که به برابری دو منبع دلالت دارد و مشخص نمی‌کند که دیدگاه داروین، دیدگاه غالب است.

همچنین انتساب درمتن ممکن است باعث این تلقی شود که یک دیدگاه تنها از کشفیات یک‌نفر یا یک گروه است.

{{نقل‌قول|{{ضربدر}} اکبرخان معتقد است که دو به‌علاوه دو می‌شود چهار.}}
{{نقل‌قول|{{تیک}} دو به‌علاوه دو می‌شود چهار.}}

برای حقایق ساده می‌توان از یادکردهای درخط استفاده کرد، اما معمولاً از انتساب درمتن استفاده نمی‌شود.

{{نقل‌قول|{{تیک}} مولکول آب از دو اتم هیدروژن و یک اتم اکسیژن تشکیل شده است.{{مرجع ساختگی|۵}}}}

== الگوهای ارجاع‌دهی ==
{{الگو:ویکی‌پدیا:الگوهای یادکرد}}

== جستارهای وابسته ==
برای مطالعهٔ بیشتر به صفحات زیر در ویکی‌پدیای انگلیسی مراجعه کنید:
* [[:en:Wikipedia:Citation_templates|الگوهای مورد استفاده در ارجاع به منابع]]
* [[:en:Wikipedia:Scientific_citation_guidelines|قواعد ارجاع به منابع علمی]]
* [[:en:Harvard_referencing|ارجاع به روش هاروارد]]
* [[کاربر:Choqa zanbil/شیوه‌نامه ویکی‌سازی منابع|شیوه‌نامهٔ ویکی‌سازی منابع]]
* [[کاربر:Jeeputer/پک دیداری|ابزار درج پک در ویرایشگر دیداری]]

== منابع ==
* {{یادکرد|نویسنده=ادیب سلطانی، میرشمس‌الدین|کتاب=راهنمای آماده‌ساختن کتاب|ویرایش=ویراست سوم|سال=۱۳۸۱|ناشر=انتشارات علمی و فرهنگی|شهر=تهران}}
{{چپ‌چین}}
* Fowler, H. Ramsey. ''The Little, Brown Handbook''. second Canadian ed. Don Mills, Ontario, 1998. 660–668.
* ''The Chicago Manual of Style''. 15th ed. Chicago: University of Chicago Press, 2003.
* ''The Chicago Manual of Style Online''. 16th ed. [http://www.chicagomanualofstyle.org/16/ch14/ch14_toc.html chap. 14].
{{پایان چپ‌چین}}

== پیوند به بیرون ==
* [http://tools.wmflabs.org/yadfa/ یادفا]، ابزار ایجاد یادکرد ویکی با استفاده از کتاب‌خانه‌های دیجیتال [[گوگل بوکس]]، [[نورمگز]] و [[کتابخانه دیجیتال نور]].</text>
      <sha1>2o1i8sqhkzqve1y8erd9h1uotaxsffb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135225</id>
      <parentid>135224</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T18:06:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* جستارهای وابسته */</comment>
      <origin>135225</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60673" sha1="7gil6zzv8kmk5lteas63cb78n80cuvv" xml:space="preserve">{{فهرست رهنمودها}}

{{رهنمود|وپ:شام|وپ:شابم|وپ:منابع|وپ:شیوه‌م|وپ:ارجاع‌دهی|وپ:یادکرد}}
{{سرنویس|بهتر است ابتدا [[ویکی‌پدیا:تأییدپذیری|سیاست تأییدپذیری]] را دربارهٔ معتبر بودن منابع بخوانید.}}

ساختاربندی فهرست منابع یک کتاب [[وک:وک چیست؟|ویکی‌کتاب]] جزو جزئیاتی است که در درجهٔ دوم اهمیت قرار دارند و در حال حاضر در ویکی‌کتاب انگلیسی نیز هنوز توافق عام بر روی یک روش مشخص یادکرد منابع، به‌دست نیامده است؛ بنابراین در صورتی که شما یک روش خاص (بخصوص روش‌هایی که به‌وسیلهٔ اهل فن در آن رشتهٔ خاص استفاده می‌شود) را برای یادکرد منابع بکار می‌برید، '''لطفاً استفاده از همان روش را ادامه دهید'''. اما در صورتی که نمی‌توانید در مورد اینکه چه شیوه و روشی را انتخاب کنید، تصمیم بگیرید یا نمی‌دانید چه اطلاعاتی را در یادکرد منبع باید گنجاند، به خواندن این رهنمود ادامه دهید.

در این رهنمود یک شیوهٔ نوعی بر مبنای شیوهٔ استانداردی که در کتاب ''شیوه‌نامهٔ شیکاگو'' از آن با عنوان «ساختاربندی علمی» یاد شده، آمده است. در ''شیوه‌نامهٔ شیکاگو''، که اینجا هم از آن پیروی شده است، یادکرد منابع (یعنی ارجاع به منابع برای مستند کردن ادعا) در پانویس است و پانویس‌ها با شماره مشخص می‌شود. می‌توان در پایان رساله فهرستی الفبایی از مآخذ ذکر کرد اما اجباری نیست، به شرطی که یادکرد منابع در پانویس‌ها کامل و دقیق باشد. از سوی دیگر می‌توان در یادکرد منابع از کوته‌نوشت‌ها و خلاصه‌نویسی سود جست، در این صورت ذکر کامل فهرست منابع و مآخذ اجباری‌است. در ویکی‌پدیای فارسی شِقّ دوم پیشنهاد می‌شود؛ یعنی ارجاعات پانویسی به اختصار صورت می‌گیرد و سپس در پایان مقاله فهرست کاملی از منابع و مآخذ به ترتیب الفبایی نام خانوادگی نویسندگان ذکر می‌شود. یادکرد دقیق و عملی منابع در معنای کلی دو مرحله دارد. یکی اینکه جمله‌ها و دعاوی را به منابع معتبر ارجاع دهیم و دوم فهرست کامل منابع را با اسلوب و چیدمانی خاص در پایان مقاله ذکر کنیم. در این نوشتار به هر دو جنبه پرداخته خواهد شد.

ابتدا شیوهٔ ارجاع به منابع در متن مقاله را معرفی می‌کنیم. پس از مطالعهٔ این بخش ویکی‌نویس می‌داند که چگونه در مقاله به منابع در پانویس ارجاع دهد. در مرحلهٔ بعد روش یادکرد اطلاعات مربوط به منابع مختلف (کتاب، مقالات و…) را بررسی می‌کنیم. این اطلاعاتی‌است که در بخش &lt;nowiki&gt;== منابع ==&lt;/nowiki&gt; هر مقاله باید ذکر شود. ارائهٔ این اطلاعات (یعنی مشخصات منابع) به شیوه و اسلوب خاصی باید باشد؛ مثلاً ابتدا نام خانوادگی نویسنده باید ذکر شود و سپس نام کوچک وی. پس از آن نام کتاب به صورت ''ایتالیک'' نشان داده می‌شود و سپس سایر جزئیات ذکر می‌گردد. بخش‌های مختلف این نوشتار به مهم‌ترین جنبه‌های اسلوب ذکر اطلاعات کتاب‌شناختی منابع خواهند پرداخت. فراگرفتن و به خاطر سپردن تمام این جزئیات بایسته نیست. ویکی‌نویسان می‌توانند بر حسب نیاز به این صفحه رجوع کنند. به علاوه الگوهایی برای آسان‌سازی کار آن‌ها ساخته شده است که در بیشتر موارد ایشان را از دانستن جزئیات بی‌نیاز می‌کند. این الگوها نیز در نوشتار معرفی شده‌اند.

== یادکرد منابع، چرا و چه زمان؟ ==
{{گسترش بخش}}

=== چندرسانه‌ای ===
جزئیات مبدأ و وضعیت حق تکثیر تصاویر و دیگر پرونده‌های رسانه‌ای باید در صفحهٔ پرونده (در ویکی‌کتاب یا ویکی‌انبار) درج شود.  تصویر نیز باید همانند سایر بخش‌های مقاله‌ها دارای منبع و ارجاع مناسب باشد. برای توصیف‌هایی نظیر [[ویکی‌پدیا:متن جایگزین برای تصاویر|متن جایگزین]]، که به‌طور مستقیم از طریق خود تصویر قابل اثبات هستند، و برای متنی که صرفاً به شناساندن منبع می‌پردازد (نظیر توضیح «''[[شب پرستاره]]'' (۱۸۸۹)» برای ''[[:پرونده:VanGogh-starry night ballance1.jpg]]'')، نیازی به یادکرد نیست.

== روش اشاره به منابع در متن ==
{{میان‌بر|وک:ارجاع درون‌خطی|وک:ارجاع دقیق}}
روش اشاره به منابع این است که منابع را در بخش مربوط فهرست می‌کنند و در هنگام یادکرد در داخل متن به پانویس یادکرد می‌دهند که در آنجا نام خلاصهٔ منبع آمده است. به این روش اصطلاحاً «پانویس کوتاه‌شده» نیز گفته می‌شود.

برای وارد کردن پاورقی در داخل متن اصلی مقاله جایی که شمارهٔ پاورقی باید داده شود متن پاورقی را بین &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;و&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt; ذکر می‌کنند. سرانجام برای نمایش همهٔ پانویس‌ها در بخش ''پانویس'' از الگوی {{الگو|پانویس}} استفاده می‌کنند؛ مثلاً به این صورت:

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که از کتاب خاصی&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''روحانی، ''کتاب دانش''، ۲۳۴.'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و کتاب دیگری&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''احمدی، ''پرونده در پرونده''. '''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; برداشته شده است و یک پانویس توضیحی&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''این یک پانویس توضیحی‌است. '''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; هم دارد.
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== پانویس ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس|۲}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;nowiki&gt;== منابع ==&lt;/nowiki&gt;
{{سخ}}
&lt;nowiki&gt;
* روحانی، محمد. ''کتاب دانش''. تهران: نشر، ۱۳۷۰.&lt;/nowiki&gt;
{{سخ}}&lt;nowiki&gt;
* احمدی، احمد. ''پرونده در پرونده''. تهران: نشر۲، ۱۳۷۵.&lt;/nowiki&gt;
&lt;/blockquote&gt;

که در آن از &lt;sup&gt;[۱]&lt;/sup&gt; و &lt;sup&gt;[۲]&lt;/sup&gt; به عنوان «پانویس ارجاعی» و &lt;sup&gt;*[۳]&lt;/sup&gt; به عنوان «پانویس توضیحی» بهره برده شده است. نتیجهٔ پایانی آن به صورت زیر خواهد بود:
&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که از کتاب خاصی&lt;ref&gt;روحانی، ''کتاب دانش''، ۲۳۴.&lt;/ref&gt; و کتاب دیگری&lt;ref&gt;احمدی، ''پرونده در پرونده''.&lt;/ref&gt; برداشته شده است و یک پانویس توضیحی&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;&lt;ref&gt;این یک پانویس توضیحی‌است.&lt;/ref&gt; هم دارد.
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;پانویس&lt;/font&gt;
----
{{پانویس}}

&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
* احمدی، احمد. ''پرونده در پرونده''. تهران: نشر۲، ۱۳۷۵.
* روحانی، محمد. ''کتاب دانش''. تهران: نشر، ۱۳۷۰.
&lt;/blockquote&gt;
نکته: اگر ویرگول یا نقطه در محل منبع‌دهی باشد تگ &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;...&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt; به طور طبیعی پس از نقطه یا ویرگول قرار می‌گیرد.

== الگوهای کمکی برای یادکرد منابع در ویکی‌پدیای فارسی ==
توصیه می‌شود به جای ارجاع دستی از الگوهای یادکرد استفاده کنید. خروجی این الگوها با ضابطه‌هایی که در این صفحه توضیح داده خواهد شد منطبق است. برای یادکرد کتاب از الگوی {{الگو|یادکرد کتاب}}، برای ژورنال از {{الگو|یادکرد ژورنال}}، برای یادکرد مطالبی که در اینترنت آمده از {{الگو|یادکرد وب}} و در موارد کلی، از الگوی {{الگو|یادکرد}} استفاده کنید. همچنین برای ارجاع‌های خلاصه‌شده در بخش پانویس می‌توانید از الگوی {{الگو|پانویس کوتاه‌شده}} استفاده کنید. در زیر مثالی از نحوهٔ استفاده از این الگوها آمده است:

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد وب|نشانی = &lt;nowiki&gt;http://www.isna.ir/etc&lt;/nowiki&gt; {{رچ}}|عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویه ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
&lt;/blockquote&gt;

و نتیجهٔ آن به صورت زیر خواهد بود:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://www.isna.ir/etc |عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویه ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}&lt;/ref&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;ref&gt;{{یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;/blockquote&gt;

=== پانویس کوتاه‌شده ===
{{میانبر|وپ:پک|وپ:پانویس کوتاه‌شده}}
استفاده از پانویس‌های کوتاه‌شده روش ارجح در ویکی‌پدیای فارسی است و خروجی متداول در ویکی‌پدیای فارسی نیز بر اساس [[شیوه‌نامه شیکاگو]] است. برای راحتی ایجاد پانویس‌های کوتاه‌شده به این روش، الگوی {{الگوی|پک}} (مخفف پانویس کوتاه‌شده) و {{الگوی|پک/بن}} (مخفف پانویس کوتاه‌شده بدون نویسنده) به کار گرفته می‌شوند.

الگوهای پانویس کوتاه‌شده، یک پیوند داخلی در صفحه ایجاد می‌کنند که به کمک آن، با کلیک کردن روی متن پانویس می‌شود به اصل منبع رسید. برای مثال، با کلیک کردن روی عبارت

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب است&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۶۶}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و این مطلبی است که از صفحه‌ای دیگر از همان کتاب دیگر آمده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۹۳}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; این جمله از یک خبر به عنوان منبع استفاده می‌کند که نام نویسنده ندارد.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک/بن|تاریخ‌نگار|ک=فرازهایی از تاریخ ایران}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== پانویس ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد کتاب|نام خانوادگی = اصغری|نام = احمد|عنوان = تاریخ ایران: مروری بر منابع فارسی، عربی و انگلیسی|ناشر = نشر معاصر|شهر = تهران|سال = ۱۳۹۲}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد وب|نام خانوادگی = |نام = |عنوان = فرازهایی از تاریخ ایران|ناشر = تاریخ‌نگار| نشانی = &lt;nowiki&gt;http://www.example.com/etc&lt;/nowiki&gt; |تاریخ = ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۴| تاریخ بازبینی = ۷ مهر ۱۳۹۵|شناسه=&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;شناسه یادکرد|تاریخ‌نگار}} }}&lt;/span&gt;
&lt;/blockquote&gt;

و نتیجهٔ آن به صورت زیر خواهد بود:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب است&lt;ref&gt;{{پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۶۶}}&lt;/ref&gt; و این مطلبی است که از صفحه‌ای دیگر از همان کتاب دیگر آمده است.&lt;ref&gt;{{پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۹۳}}&lt;/ref&gt; این جمله از یک خبر به عنوان منبع استفاده می‌کند که نام نویسنده ندارد.&lt;ref&gt;{{پک/بن|تاریخ‌نگار|ک=فرازهایی از تاریخ ایران|ص=۱۱}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;پانویس&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = اصغری|نام = احمد|عنوان = تاریخ ایران: مروری بر منابع فارسی، عربی و انگلیسی|ناشر = نشر معاصر|شهر = تهران|سال = ۱۳۹۲}}
* * {{یادکرد وب|نام خانوادگی = |نام = |عنوان = فرازهایی از تاریخ ایران|ناشر = تاریخ‌نگار|نشانی = http://www.example.com/etc |تاریخ = ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۴| تاریخ بازبینی = ۷ مهر ۱۳۹۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تاریخ‌نگار}} }}
&lt;/blockquote&gt;

در خروجی بالا، اگر روی پیوند «اصغری، ''تاریخ ایران''» در بخش پانویس کلیک کنید، به توضیحات کامل آن منبع می‌روید. شماره‌های ۶۶ و ۹۳ شماره صفحه‌های مربوط از آن منبع را نشان می‌دهند.

همچنین اگر روی پیوند «''فرازهایی از تاریخ ایران''» در بخش پانویس کلیک کنید، به توضیحات کامل آن منبع می‌روید. برای این که این ویژگی به درستی کار کند باید پارامترهای الگوی پانویس کوتاه‌شده و پارامترهای الگوی یادکرد را به دقت وارد کنید.

ساختار پانویس کوتاه‌شده به این شکل است: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{پک|نام اول|نام دوم|سال|ک=نام کتاب یا اثر|ص=شمارهٔ صفحه}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; و در آن «''نام اول''» باید با نام خانوادگی نویسندهٔ اول در الگوی یادکرد مطابقت کند، «''نام دوم''» با نام خانوادگی نویسندهٔ دوم، و «''سال''» هم باید با پارامتر سال مطابقت کند. اگر اثری فقط یک نویسنده دارد، نیازی به پارامتر «''نام دوم''» نخواهد بود و ورودی به صورت &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{پک|نام اول|سال|ک=نام کتاب یا اثر|ص=شمارهٔ صفحه}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; وارد می‌شود. پارامتر «''ک''» با الگوی یادکرد مطابقت داده نمی‌شود و ترجیح آن است که این پارامتر شکلی کوتاه شده از عنوان اصلی یادکرد را در خود داشته باشد، مگر آن که عنوان اصلی خودش کوتاه باشد که در آن صورت عیناً تکرار می‌شود. به مثال زیر توجه کنید:

{|
! {{خیر|روش اشتباه}}
|
&lt;syntaxhighlight dir=rtl&gt;
...
متن {{پک|دریابندری|ک=کتاب مستطاب|ص=۱}}
...
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = دریابندری | نام = نجف | عنوان = کتاب مستطاب آشپزی، از سیر تا پیاز|ناشر = نشر کارنامه|سال = ۱۳۷۹|مکان = تهران}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
|-
! {{بله|روش درست}}

|
&lt;syntaxhighlight dir=rtl&gt;
...
متن {{پک|دریابندری|۱۳۷۹|ک=کتاب مستطاب|ص=۱}}
...
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = دریابندری | نام = نجف | عنوان = کتاب مستطاب آشپزی، از سیر تا پیاز|ناشر = نشر کارنامه|سال = ۱۳۷۹|مکان = تهران}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
|}

از آنجا که در الگوی ''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{یادکرد کتاب}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'' پارامترهای «''نام خانوادگی''» و «''سال''» ذکر شده‌اند، پانویس کوتاه‌شده هم باید به آن‌ها به همان شکل اشاره کند اگر نه پیوند بین پانویس کوتاه و یادکرد کامل از کار می‌افتد.

گاه پیش می‌آید که مطلبی نویسنده ندارد؛ در این حالت خروجی پیش‌فرض الگوهای یادکرد، برای استفاده با الگوی پانویس کوتاه‌شده مناسب نیست. همچنین اگر ترکیب نام خانوادگی و سال، یکتا نباشد (مثلاً دو منبع وجود داشته باشد که هر دوشان نویسنده و سالشان یکی باشد) لازم می‌شود که پیوند بین پانویس و یادکرد به صورت دستی تنظیم بشود. در تمام این حالات، می‌توان از پارامتر ''شناسه'' در الگوی یادکرد استفاده کرد. برای نمونه در مثالی که در ابتدای این بخش آمد، الگوی یادکرد وب پارامتر ''شناسه'' داشت به این شکل:   &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;شناسه={{شناسه یادکرد|تاریخ‌نگار}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; و این دستور با کمک الگوی {{الگوی|شناسه یادکرد}} خروجی یادکرد را به شکلی تغییر می‌دهد که اگر جایی در متن از پانویس کوتاه شده به صورت &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{پک|تاریخ‌نگار|ک=..|ص=..}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; استفاده بشود، پیوند بین این دو با استفاده از شناسهٔ «تاریخ‌نگار» برقرار می‌گردد.

:نکته: پارامتر ''شناسه'' با نام ''ref'' نیز شناخته می‌شود و الگوی {{الگوی|شناسه یادکرد}} نیز گاهی با نام {{الگوی|harvid}} شناخته می‌شود.

=== یادکردهای لاتین ===
در منابع فارسی مرسوم است که اگر در متنی هم از منابع فارسی و عربی (که زبان‌هایی از راست به چپ هستند) و هم از منابع لاتین (مثلاً انگلیسی و فرانسوی که زبان‌هایی چپ به راست هستند) استفاده شود، متن پانویس‌ها و یادکردهای لاتین به درستی از چپ به راست و به زبان انگلیسی (به عنوان زبان رایج در متون علمی) نوشته بشود. این کار به سادگی با کمک استفاده از پارامتر ''dir'' (مخفف direction به معنای جهت) در برچسب ''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'' میسر است. مقدار این پارامتر در ویکی‌پدیای فارسی به طور پیش‌فرض برابر است با &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;rtl&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (مخفف right-to-left یعنی راست به چپ) در نتیجه برای بیشتر منابع که به فارسی هستند، این پارامتر اصلاً ذکر نمی‌شود اما برای منابع لاتین مقدار آن باید به صورت &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ltr&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (مخفف left-to-right به معنی چپ به راست) ذکر بشود.

همچنین، اگر چه الگوهای یادکرد (مثل {{الگوی|یادکرد کتاب}} و {{الگوی|یادکرد وب}}) توانایی تولید خروجی به انگلیسی را نیز دارند (با کمک پارامتر ''زبان'') اما خروجی که از الگوهای مشابه انگلیسی (نظیر {{الگوی|cite book}} و {{الگوی|cite web}}) به دست می‌آید، استانداردتر است. در نتیجه معمولاً یادکردهای لاتین با الگوهای خانوادهٔ cite، و یادکردهای فارسی و عربی با الگوهای خانوادهٔ یادکرد ذکر می‌شوند.

:نکته: برخلاف الگوهای خانوادهٔ یادکرد، که اگر نام نویسنده و سال در آن ذکر بشود نیازی به وارد کردن شناسه نیست، در الگوهای خانوادهٔ cite پارامتر ''ref'' باید همیشه ذکر بشود تا پیوند پانویس‌های کوتاه‌شده درست کار کند.
:نکته: برای این که شمارهٔ صفحه در الگوی پانویس کوتاه‌شده با نقطه‌گذاری صحیح نمایش یابد، از پارامتر &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;زبان=en&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; استفاده کنید.

مثال زیر، یک متن از یادکردهایی در زبان‌های مختلف استفاده می‌کند را نشان می‌دهد.

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب فارسی است&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|نگهبان|۱۳۸۸|ک=تاریخ ایران|ص=۶۶}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و این مطلبی است که از یک کتاب عربی نقل شده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|زرکلی|۱۹۷۲|ک=الأعلام|ص=۴۹۷}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; این جمله از یک منبع انگلیسی به عنوان منبع استفاده می‌کند،&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref dir=ltr&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|Smith|2006|ک=Intro to Physics|ص=584|زبان=en}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و این یکی از یک منبع انگلیسی که نام نویسنده ندارد.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref dir=ltr&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک/بن|Wired|ک=Quantum computing in the 20th century|زبان=en}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== پانویس ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد کتاب|نام خانوادگی = نگهبان|نام = تورج|عنوان = مبانی فیزیک کاربردی|ناشر = فرهنگستان علوم |شهر = تهران|سال = ۱۳۸۸|شابک=۹۷۸-۶۰۰-۱۲۳۴۵-۹-۰}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد کتاب| نام خانوادگی = زرکلی | نام = خیرالدین | عنوان = الأعلام | سال = ۱۹۷۲ | ناشر = دارالعلم للملایین | مکان = قاهره}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;nowiki&gt;{{چپ‌چین}}&lt;/nowiki&gt;
{{چپ‌چین}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;cite book| ref= {{harvid|Smith|2006}} | last= Smith | first = John | title = Introduction to Physics | publisher = Harvard University Press | year = 2006 | location = Cambridge, MA | isbn = 978-0-470-40942-8}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;cite web| ref= &lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;harvid|Wired}} | last= | first = | title = Quantum Computing in the 20th Century | publisher = Wired | url = &lt;nowiki&gt;http://www.wired.com/etc&lt;/nowiki&gt; | year = 2018 | date = 2018-01-14 | accessdate = 2018-08-03}}&lt;/span&gt;
{{پایان چپ‌چین}}
&lt;nowiki&gt;{{پایان چپ‌چین}}&lt;/nowiki&gt;
&lt;/blockquote&gt;

و نتیجهٔ آن به صورت زیر خواهد بود:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب فارسی است&lt;ref&gt;{{پک|نگهبان|۱۳۸۸|ک=مبانی فیزیک کاربردی|ص=۱۴۴}}&lt;/ref&gt; و این مطلبی است که از یک کتاب عربی نقل شده است.&lt;ref&gt;{{پک|زرکلی|۱۹۷۲|ک=الأعلام|ص=۴۹۷}}&lt;/ref&gt; این جمله از یک منبع انگلیسی به عنوان منبع استفاده می‌کند،&lt;ref dir=ltr&gt;{{پک|Smith|2006|ک=Intro to Physics|ص=584|زبان=en}}&lt;/ref&gt; و این یکی از یک منبع انگلیسی که نام نویسنده ندارد.&lt;ref dir=ltr&gt;{{پک/بن|Wired|ک=Quantum computing in the 20th century|زبان=en}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;پانویس&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = نگهبان|نام = تورج|عنوان = مبانی فیزیک کاربردی|ناشر = فرهنگستان علوم |شهر = تهران|سال = ۱۳۸۸|شابک=۹۷۸-۶۰۰-۱۲۳۴۵-۹-۰}}
* {{یادکرد کتاب| نام خانوادگی = زرکلی | نام = خیرالدین | عنوان = الأعلام | سال = ۱۹۷۲ | ناشر = دارالعلم للملایین | مکان = قاهره}}
{{چپ‌چین}}
* {{cite book| ref= {{harvid|Smith|2006}} | last= Smith | first = John | title = Introduction to Physics | publisher = Harvard University Press | year = 2006 | location = Cambridge, MA | isbn = 978-0-470-40942-8}}
* {{cite web| ref= {{harvid|Wired}} | last= | first = | title = Quantum Computing in the 20th Century | publisher = Wired | url = http://www.wired.com/etc | year = 2018 | date = 2018-01-14 | accessdate = 2018-08-03}}
{{پایان چپ‌چین}}
&lt;/blockquote&gt;

== ارجاع گروهی ==
{{میان‌بر|وپ:ارجاع گروهی}}

اگر به یک منبع بیش از یک بار ارجاع می‌دهید، می‌توانید از پارامترِ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;name&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; در دستورِ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ref&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; استفاده کنید تا ارجاع‌های شما چند بار شماره نخورند. توجه کنید که '''اگر از پانویس کوتاه‌شده استفاده می‌کنید، نبایستی از ارجاع گروهی استفاده کنید'''. ارجاع گروهی فقط برای مواردی مناسب است که تمام پانویس‌ها طولانی باشند.

به مثال زیر نگاه کنید:

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلیِ مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;span style=&quot;color:black;&quot; &gt;&lt;span dir=&quot;ltr&quot;&gt;'''&amp;lt;ref name=&quot;isna&quot;&gt;'''&lt;/span&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد وب|نشانی = &lt;nowiki&gt;http://www.isna.ir/etc&lt;/nowiki&gt; {{رچ}}|عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویهٔ ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
در قسمت دیگری از متن، دوباره به خبر ایسنا ارجاع می‌شود.&lt;span style=&quot;color:black;&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;'''&amp;lt;ref name=&quot;isna&quot;/&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
&lt;/blockquote&gt;

که نتیجه می‌دهد:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;ref name=&quot;isna&quot;&gt;{{یادکرد وب|پیوند = http://www.isna.ir/etc | عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویهٔ ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}&lt;/ref&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;ref&gt;{{یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
در قسمت دیگری از متن، دوباره به خبر ایسنا ارجاع می‌شود.&lt;ref name=&quot;isna&quot;/&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;/blockquote&gt;

{{لنگر|ارجاع گروهی نه}}
{{میانبر|وپ:ارجاع گروهی نه}}
'''نکتهٔ مهم:''' زمانی که از پانویس‌های کوتاه‌شده استفاده می‌کنید، ارجاع‌ها نباید تجمیع شوند بلکه باید تکرار شوند؛ مثلاً اگر دوبار به یک صفحه از یک کتاب ارجاع می‌دهید، باید دستور الگوی پانویس کوتاه‌شده را عیناً دو بار تکرار کنید. در متون چاپی، برای بار دوم به بعد از «''همان''» در پانویس استفاده می‌کنند و حتی اگر چند پانویس پیاپی، مربوط به صفحه‌های مختلفی از یک منبع باشند از مورد دوم به بعد به صورت «''همان، ۴۴''» و «''همان، ۴۷''» پانویس داده می‌شود (که ۴۴ و ۴۷ شمارهٔ صفحه هستند). در ویکی‌پدیا، استفاده از «همان» مناسب نیست چرا که صفحه‌ها مدام در حال تغییر هستند و ممکن است بین دو پانویس، پانویس جدیدی اضافه شود که معنای «همان» را تغییر بدهد. در نتیجه در تمام موارد، پانویس کوتاه‌شده عیناً تکرار می‌شود تا نگهداری صفحه‌ها راحت‌تر باشد.

== کتاب‌ها ==
در این بخش نحوهٔ نگارش یادکردها توضیح داده می‌شود. استفاده از الگوهای توصیه شده کمک می‌کند تا یادکردها به آسانی به روش زیر نگاشته شوند و نیاز به تنظیم دستی نحوهٔ نمایش آن‌ها نباشد.

=== ساختار یادکرد ===
این ترتیب برای یادکرد اطلاعات مربوط به کتاب‌ها استفاده می‌شود:
::نام مؤلف به شکل نام خانوادگی، ویرگول، نام، (برای بیشتر از یک نویسنده به مثال‌ها رجوع کنید) نقطه، عنوان کتاب (به شکل ایرانیک یعنی به‌صورت &lt;nowiki&gt;''عنوان''&lt;/nowiki&gt;)، ویرگول(،) نوبت ویرایش (اگر غیر از نوبت اول است) نقطه، نام شهر محل نشر، دونقطه (:) نام ناشر، سال چاپ برای نوبت ذکر شده. شابک.

در انتها نیز در صورتی که آن کتاب صفحهٔ وبی دارد (مثلاً در وبگاه [http://www.ketab.ir/ ketab.ir])، پیوند به آن صفحهٔ وب می‌آید.

مثال:
* شاملو، احمد. ''در آستانه''. تهران: مؤسسه انتشارات نگاه، ۱۳۷۶ {{شابک|964-6174-28-0}}. [http://www.ketab.ir/DesktopDefault.aspx?TabID=3564&amp;Alias=Ketab&amp;Lang=fa-IR&amp;BookID=167130 خانهٔ کتاب].

برای دو نویسنده:
* بودریار، ژان، و احمد مومیایی رازی. ''سرگشتگی نشانه‌ها، نمونه‌هایی از نقد پسامدرن''. ترجمهٔ باب رحمتی. تهران: نشر مرکز، ۱۳۷۴. ISBN 964305120X, [http://www.ketab.ir/DesktopDefault.aspx?TabID=3564&amp;Alias=Ketab&amp;Lang=fa-IR&amp;BookID=140309 خانهٔ کتاب].

بیشتر از دو نویسنده:
* لوگان، جان، و دیگران. ''سه توپ دارم قلقلیه''. تهران: نشر بادبادک، ۱۳۷۷.

=== نکات کلی ===
* بسیار خوب است اگر که نام نویسنده یا نویسندگان کتاب به همان شکلی که در کتاب (و مقالات) ثبت شده است آورده شود. در بعضی شیوه‌ها برای صرفه‌جویی در فضا نام کوچک نویسنده را به‌طور مختصر می‌نویسند ولی از آنجا که در ویکی‌پدیا معضل فضا وجود ندارد، ''نیازی به خلاصه کردن نام نگارنده نیست'' و می‌توان آن را به‌طور کامل نوشت. به‌علاوه، ''ثبت نام کامل نویسنده'' باعث سادگی در یافتن منبع یادکرده و یافتن منابع یادکردهٔ دیگر از همان نویسنده، خواهد بود.
* نام کتاب‌های نگاشته به زبان‌های غیر فارسی، به فارسی ترجمه نمی‌شود، مگر اینکه ارجاع به ترجمهٔ فارسی آن‌ها باشد، که در آن صورت عنوان کتاب به زبان اصلی ذکر نمی‌شود. این مسئله برای دیگر انواع منابع هم صادق است.
* در صورتیکه ویکی‌پدیا صفحه‌ای اختصاصی برای کتابی که در حال ثبت مشخصات آن هستید، دارد، ''عنوان کتاب'' را به مقاله‌ای که در موردش نوشته شده است، پیوند دهید.
* در صورتیکه نویسندهٔ کتاب شخص معروفی است، و در متن اصلی مقاله پیوندی به مقالهٔ اختصاص یافته به آن نویسنده نیامده است، نام او را در یادکرد اطلاعات کتاب پیونددار نمایید. بعضی از اوقات پیوند ساختن برای نام ناشر، محل نشر و غیره هم منطقی و قابل قبول است.
* در الگوهای یادکرد باید از تاریخی استفاده شود که شناسنامهٔ منبع استفاده کرده است؛ مثلاً اگر منبع چاپ ایران است از هجری شمسی استفاده می‌شود.
* هنگام هر گونه ارجاع به هر کتابی، بهتر است [[شابک]] (ISBN) کتاب ذکر شود. شمارهٔ مربوط به شابک به‌طور خودکار ویکی‌سازی خواهد شد. برای این منظور از الگوی {{الگوی|شابک}} می‌توان استفاده کرد؛ الگوهای خانوادهٔ یادکرد و خانوادهٔ cite همگی به طور خودکار الگوی شابک را فراخوانی می‌کنند در نتیجه در پارامتر «شابک» یا «isbn» این الگوها، فقط خود شابک وارد می‌گردد.
* با اینکه خدمات جستجوی کتاب ویکی‌پدیا در وبگاه‌هایی مانند Amazon (که از طریق پیوندی که روی شمارهٔ شابک قرار می‌گیرد قابل دسترسی است) معمولاً به نمایش نتایج کتاب موردنظر نمی‌انجامد و اطلاعات کتاب‌های فارسی در [[دادگان]] آن وبگاه‌ها ثبت نشده‌اند، ولی بهتر است که به‌عنوان آینده‌نگری شماره‌های شابک کتاب‌ها به شکل صحیح و دارای پیوند ذکر شوند.
* اشاره به یک مقاله یا یک فصل خاص در داخل کتابی که هر فصل (یا مقاله) از آن نویسندگان متفاوتی دارد به شکل زیر است:
:: * دلوز، ژیل. «تفکر ایلیاتی». در بودریار، ژان و دیگران. ''سرگشتگی نشانه‌ها، نمونه‌هایی از نقد پسامدرن''. ترجمهٔ بابک احمدی. ۳۰–۵۰ تهران: نشر مرکز. ۱۳۷۴، ISBN 964305120X, [http://www.ketab.ir/DesktopDefault.aspx?TabID=3564&amp;Alias=Ketab&amp;Lang=fa-IR&amp;BookID=140309 خانهٔ کتاب].

== مقاله‌های ژورنال‌ها ==
یادکرد یک مقاله از یک ژورنال شامل موارد زیر است:
* نام نویسنده (یا نویسندگان)
* سال و در بعضی موارد ماه انتشار
* عنوان مقاله در نشان نقل قول (گیومه)
* نام ژورنال به صورت ایتالیک
* شمارهٔ جلد، شمارهٔ انتشار، و شمارهٔ صفحه (شماره مقاله در بعضی مقالات مربوط به برق)

'''مثال:'''
* احمدی، احمد. «مقابله با حملات DoS»، ''مجموعه مقالات پژوهشگاه امنیت فناوری اطلاعات'' '''۲''' (۳): ۲۳۴–۲۵۱.

توجه کنید که اعدادی که بعد از عنوان ژورنال آمده‌اند به‌ترتیب «'''دوره''' (شماره)، شمارهٔ صفحات» هستند.

به جای شماره می‌توان تاریخ را وارد کرد، و اگر هر دو هم ذکر شوند موردی ندارد. ممکن است به هر دلیلی دوره، شماره یا هر دو ذکر نشوند. در این حالت‌ها شیوهٔ یادکرد قدری متفاوت می‌شود. توصیه می‌شود از الگوی {{الگو|یادکرد ژورنال}} استفاده کنید.

برای مقاله‌ای که جایی بر روی وب نسخه‌ای از آن موجود است می‌توانید عنوان مقاله را پیوندی به نسخهٔ وبی بدهید.

== روزنامه‌ها، مجله‌ها و نشریه‌های ادواری ==
به مثال‌ها توجه کنید:
* مرجایی، فرید. «کودتا علیه عرصهٔ عمومی». ''شرق''، ۲۹ مرداد ۱۳۸۴، شماره ۵۵۴، ص ۶.

یا در صورتی که مقاله نام نگارنده ندارد:
* «در ستایش لیبرالیسم». ''کیهان''، ۱ دی ۱۳۹۰، ص ۳.

به همچنین در صورتی که بخواهیم به نسخهٔ موجود روی وب از این مقالهٔ روزنامه پیوند دهیم باید از بخش عنوان مقاله برای پیونددهی استفاده کنیم. در این حالت دیگر نوشتن شمارهٔ صفحه لازم نیست (و البته ضرری هم ندارد):
* باباحاجی، ایرچ. [http://www.sharghnewspaper.com/840530/html/hist.htm#s282201 سرنوشتی که در خیابان رقم خورد]، ''شرق''، یکشنبه ۳۰ مرداد ۱۳۸۴، شماره ۵۵۵.

== وبگاه‌ها و مقاله‌ها (غیر از مقاله‌های نشریات ادواری) ==
:''تذکر: توجه کنید که در بعضی موارد، بنا بر [[وپ:اثبات|سیاست اثبات‌پذیری]] ویکی‌پدیا، وبلاگ‌ها و امثال آن که جزو منابع خودچاپ‌کرده به شمار می‌آیند منبع خوبی برای مقاله‌های ویکی‌پدیا نیستند؛ خصوصاً هنگامی که راجع به خود صحبت نمی‌کنند.''

برای یادکرد کل یک وبگاه بدون اشاره به یک سند یا صفحهٔ خاص بر روی آن وبگاه می‌توان به سادگی، آدرس وبی (URL) آن را در متن مقاله آورد. در ویکی‌پدیا یک URL ساده که با «&lt;nowiki&gt;//:http&lt;/nowiki&gt;» شروع شود به‌طور خودکار تبدیل به پیوند قابل کلیک کردن خواهد شد. به‌عنوان مثال این متن را در نظر بگیرید: «اسلش‌دات یک وبگاه محبوب است که در این آدرس http://slashdot.org قرار دارد». با توجه به اینکه به کلیت یک وبگاه اشاره می‌کنید و نه به محتویاتی خاص بر روی آن، بنابراین احتیاجی به ذکر تاریخ بازبینی اطلاعات از آن وبگاه نیست.

برای یادکرد صفحات وب خاص (یا مجموعه‌ای از آن‌ها) همانند یادکرد کتاب‌ها عمل می‌کنیم (و ''عنوان'' را پیونددار می‌کنیم)، اما در این حالت باید یک تاریخ بازبینی هم نوشته شود:
* پارسا، مانی. [http://www.chn.ir/news/?section=2&amp;id=45418 «ثبت جهانی دماوند به عنوان نخستین میراث طبیعی کشور تکذیب شد»]. (۸ اردیبهشت ۱۳۸۴). بازبینی ۱ شهریور ۱۳۸۴.

تاریخ داخل پرانتز تاریخ ساخته شدن این صفحه برای اولین بار یا تاریخ آخرین به‌روز رسانی این صفحه است. در صورت نامشخص بودن این بحث می‌توان آن را حذف کرد و ذکر ننمود. بخش مربوط به ''تاریخ بازبینی'' به خواننده کمک می‌کند که از طریق ابزارهایی مانند [[بایگانی اینترنت]] دقیقاً نسخه‌ای که مدنظر شماست را بازیابی کند.

توجه داشته باشید که در ویکی‌پدیا معمول است که بخشی با عنوان ''پیوند به بیرون'' (پس از ''منابع'') وجود داشته باشد که پیوندهای متفاوتی به وبگاه‌ها و صفحات متفاوت در آن بخش قرار می‌گیرد.

به دلیل پویایی وب، ممکن است صفحه‌ای که به عنوان منبع استفاده شده است، غیرفعال شود. چنین یادکردی را با وجود اینکه غیرفعال است، حذف نکنید؛ زیرا تنها با وجود داشتن این یادکرد است که مشخصات منبعی که قبلاً وجود داشته است ثبت می‌گردد. می‌توانید در کنار یادکرد یادداشتی ثبت کنید و در آن تاریخی که پیوند اصلی صفحهٔ مورد بحث غیرفعال شده است را بنویسید. در صورتیکه نسخه‌ای در خدمات بایگانی اینترنت می‌شناسید، یک پیوند به آن بدهید. برای این منظور [[ویکی‌پدیا:پیوندهای مرده]] را ببینید.

=== ویکی‌پدیاهای زبان‌های دیگر ===
{{میانبر|وپ:ارجاع به ویکی‌پدیا}}
:''تذکر: ویکی‌پدیاهای زبان دیگر، منبع معتبر محسوب '''نمی‌شوند'''. برای اطلاعات بیشتر [[ویکی‌پدیا:منابع معتبر]] را ببینید.''

اگر از مقاله‌های ویکی‌پدیاهای زبان‌های دیگر (مثلاً [//en.wikipedia.org/ ویکی‌پدیای انگلیسی]) به عنوان منبع استفاده می‌کنید، این امر باید در بخش منابع ذکر شود. در این حالت از ''پیوند بیرونی'' استفاده کنید و نه پیوند میان‌ویکی تا از ارجاع بیجا به خود جلوگیری شود.

ارجاع درست مطابق ارجاع به سایر مقاله‌های برخط صورت می‌گیرد. بهترین روش این است که به صفحهٔ مربوط در ویکی‌پدیای آن زبان بروید و با استفاده از قابلیت یادکرد مقاله در جعبه ابزار (مثلاً در ویکی انگلیسی نام این ابزار '''Cite this page''' است) یادکرد کامل مقاله را دریافت و به مقالهٔ فارسی منتقل کنید. در ویکی‌پدیای فارسی به طور پیش‌فرض از استاندارد شیکاگو برای یادکرد استفاده می‌شود.
نمونه (استاندارد شیکاگو):
{{چپ‌چین}}
&lt;code&gt;
&lt;nowiki&gt;
Wikipedia contributors, &quot;Wilmer &amp; the Dukes,&quot; Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wilmer_%26_the_Dukes&amp;oldid=39441514 (accessed July 2, 2006).
&lt;/nowiki&gt;
&lt;/code&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

می‌توانید یادکرد مقاله را به جز پیوند آن، به صورت ترجمه شده نیز به کار بگیرید. برای همین منظور الگویی نیز ساخته شده است. با کمک الگوی {{الگوی|یادکرد-ویکی}} می‌توانید با وارد کردن چند پارامتر پیوندی با نوشتار استاندارد به صفحهٔ مورد نظر در ویکی‌پدیاهای دیگر ایجاد کنید. شرح چگونگی به‌کارگیری از آن الگو در [[:الگو:یادکرد-ویکی|صفحهٔ مربوط به آن]] آمده است.

اگر به خاطر ترجمهٔ (غالباً خط به خط) مقاله‌ای از ویکی‌پدیایی به زبان دیگر بخش یا قسمتی از منابع به صورت ''دست‌دوم'' یاد شده است، باید منابع دست دوم را با توضیح مناسب یا الگوهایی مانند {{الگو|ارجاع دست دوم}} و {{الگو|جعبه ارجاع دست دوم}} مشخص کنید.

اگر فقط از مطالب مقاله استفاده کرده‌اید و احیاناً منبع یا منابع دیگری هم به کار برده‌اید دیگر ذکر منابع به کار رفته در ویکی زبان‌های دیگر لازم نیست. تنها به خود ویکی ارجاع می‌شود. این روش برای سایر مقاله‌هایی که به خاطر همخوانی حق تکثیر عیناً کپی می‌شوند کاربرد دارد.

لازم به یادآوری است که در صورتی که گزاره‌ای از یک مقالهٔ ویکی‌پدیا در زبانی دیگر ترجمه شود و صحت و منبع‌دار بودن آن با الگویی چون {{الگوی|مدرک}} یا در صفحات بحث به چالش کشیده شود، نمی‌توان از این استدلال استفاده کرد که آن گزاره در ویکی‌پدیا به زبان دیگر موجود است پس صحیح است و منبع معتبری دارد. در این حالت باید برای آن گزاره منبع دیگری یاد کرد.

در روشی دیگر می‌توانید متن ویکی‌پدیای مبدأ را با توجه به منابع و مدارک موجود و در دسترس خودتان ترجمه و بازنویسی کنید؛ بدین معنا که یا نوشته‌های آن را دوباره با منابع خودتان مقایسه کرده و مدرک‌گذاری نمائید یا اینکه صحت منابع خود مقالهٔ ویکی‌پدیای مبدأ را مورد بازبینی دقیق قرار دهید.

== به آنچه خودتان خوانده‌اید ارجاع دهید ==
{{میانبر|وپ:ارجاع نادیده}}
تنها به منابعی ارجاع دهید که به چشم خودتان دیده‌اید. اگر می‌خواهید از ''نویسندهٔ ب'' یاد کنید در حالی که خودتان تنها نوشتهٔ ''نویسندهٔ الف'' را که در آن از ''نویسندهٔ ب'' گفتاوردی آمده است خوانده‌اید، آنگاه لازم است هنگام یادکرد، در ادامهٔ نوشتن مشخصات منبع ''ب'' (که خودتان ندیده‌اید)، با افزودن عبارتی مثل «به نقل از» و سپس آوردن مشخصات منبع الف (که خودتان دیده‌اید)، این موضوع را مشخص کنید.

با این حال اگر خودتان منبع ''ب'' را از نزدیک دیده و صحتش را بررسی کرده‌اید، می‌توانید مستقیم و تنها از همین منبع یاد کنید. ذکر شیوهٔ دستیابی شما به منبع نیز لازم نیست؛ بنابراین اگر از طریق یک جویشگر اینترنتی، کتابخانه، وبگاه، یا مانند آن به منبع دست یافتید، به شرط اینکه بتوان اطمینان حاصل کرد که این منبع یک کپی دقیق و دست‌نخورده است، لازم نیست این موارد را هنگام ارجاع به منبع ذکر کنید. به طور مشابه اهمیتی نخواهد داشت اگر کتابی را در [[گوگل بوکس]]، [[جی‌استور]]، در پیش‌نمایش یک کتابفروشی برخط معتبر مانند [[آمازون]]، یا کتاب‌خوان الکترونیکی شخصی‌تان (مگر در حالتی که در شماره‌گذاری صفحه‌ها تأثیر داشته باشد) مطالعه کرده باشید.

== شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی ==
{{میانبر|وپ:شیوه‌نامه ارجاع|وپ:سبک ارجاع}}
ویکی‌پدیا از یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی خاص به عنوان پیش‌فرض استفاده نمی‌کند با این حال ارجاع‌دهی در یک مقالهٔ خاص باید از یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مشخص پیروی کند.

تعدادی از شیوه‌نامه‌های ارجاع‌دهی مورد قبول ویکی‌پدیا در مقالات [[استناد]]، [[شیوه‌نامهٔ انجمن روان‌شناسی آمریکا]]، [[شیوه‌نامهٔ ای‌اس‌ای]]، [[دستنامه ام‌ال‌ای]]، [[شیوه‌نامهٔ شیکاگو]]، [[منبع‌دهی هاروارد]]، [[شیوه‌نامهٔ ونکوور]] و [[کتاب‌آبی]] شرح داده‌شده‌اند.

با وجودی که برای انتخاب شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی، ویکی‌پدیا دستتان را باز گذاشته است، اشاره به تاریخ باید از شیوهٔ مشخصی تبعیت کند.&lt;ref name=&quot;enwiki19-11-95&quot;&gt;{{یادکرد وب |نویسنده = |نشانی=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Citing_sources&amp;oldid=763923862 |عنوان=ترجمه از ویکی‌پدیای انگلیسی | ناشر = |تاریخ = |تاریخ بازبینی=۱۹ بهمن ۱۳۹۵}}&lt;/ref&gt;

=== تنوع در شیوه‌نامه‌های ارجاع‌دهی ===
{{میانبر|وپ:ارجاع متنوع}}
ویرایشگران نباید شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی غالب یک مقاله را به دلخواه خودشان یا برای مشابه‌سازی با سایر مقالات تغییر دهند و باید به [[ویکی‌پدیا:اجماع|اجماع]] صورت گرفته در مورد آن مقاله توجه کنند (در صورتی که موجود باشد و اگر موجود نبود باید به اجماع برسند)

بر پایهٔ [[ویکی‌پدیا:شیوه‌نامه|شیوه ویرایشی]] فعال‌ترین ویرایشگران مقاله، شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مقاله مشخص می‌شود یا بر پایهٔ اجماع صورت گرفته میان کاربران فعال در توسعهٔ مقاله می‌توان شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مقاله را مشخص کرد. اگر مقاله‌ای که بر روی آن کار می‌کنید دارای سبک ارجاع‌دهی‌ست باید به آن احترام گذاشت و مابقی ارجاع‌ها مشابه آن انجام گیرند. اگر تصور می‌کنید تغییر شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی برای مقاله واجب است باید در بحث مقاله تلاش کنید نظر دیگر کاربران را جلب کنید و به اجماع برسید. اگر اولین کاربر هستید که به مقاله منبع می‌افزایید سعی کنید شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مناسب با موضوع مقاله انتخاب کنید.

اگر بیشتر منابع ارجاع شده در مقاله بدون الگوهای ارجاع استفاده شده‌اند و فقط پیوند اینترنتی بدون ذکر نام نویسنده، تاریخ نشر، شمارهٔ صفحه است و این اطلاعات را می‌توانید به‌دست بیاورید مسلماً اینگونه ارجاع‌دهی نمی‌تواند به عنوان شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مقاله در نظر گرفت و می‌توانید آن را با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مناسب که جزئیات بیشتری در مورد منابع به مقاله می‌افزاید انتخاب کنید.&lt;ref name=&quot;enwiki19-11-95&quot;/&gt;

==== کارهایی که باید از انجامشان اجتناب کرد ====
زمانی که یک مقاله یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مشخص دارد، کارهای زیر را نباید انجام داد:
* تغییر دادن شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی غالب مقاله با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی دیگر مثلاً تغییر شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی پرانتزدار با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی بدون پرانتز، یا جایگزین کردن یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی آکادمیک با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی دیگر آکادمیک. (مثلاً تغییر شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی شیکاگو به شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی هاروارد)
* افزودن الگوهای ارجاع‌دهی به مقاله‌ای که از پیوند اینترنتی بدون الگو استفاده می‌کند یا حذف الگوهای ارجاع‌دهی از یک مقاله که از آن شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی خاص استفاده می‌کند.
* تغییر مکان ارجاع‌های تعریف شده، مثلاً انتقال ارجاع‌ها از متن مقاله به بخش منابع یا انتقال ارجاع‌ها از بخش منابع به درون متن (به صورت درون‌خطی)&lt;ref name=&quot;enwiki19-11-95&quot;/&gt;

== انتساب درمتن ==
{{میانبر|وپ:درمتن}}
'''انتساب درمتن''' به‌معنای نسبت‌دادن یک جمله به منبع آن در درون خود جمله است که درکنار [[وپ:یادر|یادکرد درخط]] استفاده می‌شود. انتساب درمتن باید در نقل‌قول‌های مستقیم، نقل‌قول‌های غیرمستقیم و در خلاصه‌نویسی‌ها به‌کار رود. انتساب درمتن باعث جلوگیری از دستبرد فکری سهوی می‌شود و به خواننده این اجازه را می‌دهد تا بداند یک دیدگاه از چه کسی یا چه کسانی است. پس از انتساب درمتن، حتماً باید از یادکرد درخط نیز استفاده کرد.

برای مثال:

{{نقل‌قول|{{ضربدر}} سلاح هسته‌ای بازدارندگی به ارمغان نمی‌آورد.{{مرجع ساختگی|۲}}}}
{{نقل‌قول|{{تیک}} کوربین معتقد است سلاح هسته‌ای بازدارندگی به ارمغان نمی‌آورد.{{مرجع ساختگی|۲}}}}

هنگام استفاده از انتساب درمتن مطمئن شوید که [[وپ:بی‌طرف|دیدگاه بی‌طرف]] را نقض نمی‌کنید.

برای مثال:

{{نقل‌قول|{{ضربدر}} داروین می‌گوید انسان‌ها با ابزار انتخاب طبیعی تکامل یافته‌اند،{{مرجع ساختگی|۳}} اما اکبرخان می‌گوید انسان‌ها از کرهٔ ماه آمده‌اند.{{مرجع ساختگی|۴}}}}
{{نقل‌قول|{{تیک}} داروین معتقد بود انسان‌ها با ابزار انتخاب طبیعی تکامل یافته‌اند.{{مرجع ساختگی|۳}}}}

مشکل خط اول این است که به برابری دو منبع دلالت دارد و مشخص نمی‌کند که دیدگاه داروین، دیدگاه غالب است.

همچنین انتساب درمتن ممکن است باعث این تلقی شود که یک دیدگاه تنها از کشفیات یک‌نفر یا یک گروه است.

{{نقل‌قول|{{ضربدر}} اکبرخان معتقد است که دو به‌علاوه دو می‌شود چهار.}}
{{نقل‌قول|{{تیک}} دو به‌علاوه دو می‌شود چهار.}}

برای حقایق ساده می‌توان از یادکردهای درخط استفاده کرد، اما معمولاً از انتساب درمتن استفاده نمی‌شود.

{{نقل‌قول|{{تیک}} مولکول آب از دو اتم هیدروژن و یک اتم اکسیژن تشکیل شده است.{{مرجع ساختگی|۵}}}}

== الگوهای ارجاع‌دهی ==
{{الگو:ویکی‌پدیا:الگوهای یادکرد}}

== جستارهای وابسته ==
برای مطالعهٔ بیشتر به صفحات زیر در ویکی‌پدیای انگلیسی مراجعه کنید:
* [[:en:Wikipedia:Citation_templates|الگوهای مورد استفاده در ارجاع به منابع]]
* [[:en:Wikipedia:Scientific_citation_guidelines|قواعد ارجاع به منابع علمی]]
* [[:en:Harvard_referencing|ارجاع به روش هاروارد]]

== منابع ==
* {{یادکرد|نویسنده=ادیب سلطانی، میرشمس‌الدین|کتاب=راهنمای آماده‌ساختن کتاب|ویرایش=ویراست سوم|سال=۱۳۸۱|ناشر=انتشارات علمی و فرهنگی|شهر=تهران}}
{{چپ‌چین}}
* Fowler, H. Ramsey. ''The Little, Brown Handbook''. second Canadian ed. Don Mills, Ontario, 1998. 660–668.
* ''The Chicago Manual of Style''. 15th ed. Chicago: University of Chicago Press, 2003.
* ''The Chicago Manual of Style Online''. 16th ed. [http://www.chicagomanualofstyle.org/16/ch14/ch14_toc.html chap. 14].
{{پایان چپ‌چین}}

== پیوند به بیرون ==
* [http://tools.wmflabs.org/yadfa/ یادفا]، ابزار ایجاد یادکرد ویکی با استفاده از کتاب‌خانه‌های دیجیتال [[گوگل بوکس]]، [[نورمگز]] و [[کتابخانه دیجیتال نور]].</text>
      <sha1>7gil6zzv8kmk5lteas63cb78n80cuvv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135226</id>
      <parentid>135225</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T18:07:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* الگوهای ارجاع‌دهی */</comment>
      <origin>135226</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60634" sha1="a6czfq3o6o5wjn875pi6d34ptzz20oq" xml:space="preserve">{{فهرست رهنمودها}}

{{رهنمود|وپ:شام|وپ:شابم|وپ:منابع|وپ:شیوه‌م|وپ:ارجاع‌دهی|وپ:یادکرد}}
{{سرنویس|بهتر است ابتدا [[ویکی‌پدیا:تأییدپذیری|سیاست تأییدپذیری]] را دربارهٔ معتبر بودن منابع بخوانید.}}

ساختاربندی فهرست منابع یک کتاب [[وک:وک چیست؟|ویکی‌کتاب]] جزو جزئیاتی است که در درجهٔ دوم اهمیت قرار دارند و در حال حاضر در ویکی‌کتاب انگلیسی نیز هنوز توافق عام بر روی یک روش مشخص یادکرد منابع، به‌دست نیامده است؛ بنابراین در صورتی که شما یک روش خاص (بخصوص روش‌هایی که به‌وسیلهٔ اهل فن در آن رشتهٔ خاص استفاده می‌شود) را برای یادکرد منابع بکار می‌برید، '''لطفاً استفاده از همان روش را ادامه دهید'''. اما در صورتی که نمی‌توانید در مورد اینکه چه شیوه و روشی را انتخاب کنید، تصمیم بگیرید یا نمی‌دانید چه اطلاعاتی را در یادکرد منبع باید گنجاند، به خواندن این رهنمود ادامه دهید.

در این رهنمود یک شیوهٔ نوعی بر مبنای شیوهٔ استانداردی که در کتاب ''شیوه‌نامهٔ شیکاگو'' از آن با عنوان «ساختاربندی علمی» یاد شده، آمده است. در ''شیوه‌نامهٔ شیکاگو''، که اینجا هم از آن پیروی شده است، یادکرد منابع (یعنی ارجاع به منابع برای مستند کردن ادعا) در پانویس است و پانویس‌ها با شماره مشخص می‌شود. می‌توان در پایان رساله فهرستی الفبایی از مآخذ ذکر کرد اما اجباری نیست، به شرطی که یادکرد منابع در پانویس‌ها کامل و دقیق باشد. از سوی دیگر می‌توان در یادکرد منابع از کوته‌نوشت‌ها و خلاصه‌نویسی سود جست، در این صورت ذکر کامل فهرست منابع و مآخذ اجباری‌است. در ویکی‌پدیای فارسی شِقّ دوم پیشنهاد می‌شود؛ یعنی ارجاعات پانویسی به اختصار صورت می‌گیرد و سپس در پایان مقاله فهرست کاملی از منابع و مآخذ به ترتیب الفبایی نام خانوادگی نویسندگان ذکر می‌شود. یادکرد دقیق و عملی منابع در معنای کلی دو مرحله دارد. یکی اینکه جمله‌ها و دعاوی را به منابع معتبر ارجاع دهیم و دوم فهرست کامل منابع را با اسلوب و چیدمانی خاص در پایان مقاله ذکر کنیم. در این نوشتار به هر دو جنبه پرداخته خواهد شد.

ابتدا شیوهٔ ارجاع به منابع در متن مقاله را معرفی می‌کنیم. پس از مطالعهٔ این بخش ویکی‌نویس می‌داند که چگونه در مقاله به منابع در پانویس ارجاع دهد. در مرحلهٔ بعد روش یادکرد اطلاعات مربوط به منابع مختلف (کتاب، مقالات و…) را بررسی می‌کنیم. این اطلاعاتی‌است که در بخش &lt;nowiki&gt;== منابع ==&lt;/nowiki&gt; هر مقاله باید ذکر شود. ارائهٔ این اطلاعات (یعنی مشخصات منابع) به شیوه و اسلوب خاصی باید باشد؛ مثلاً ابتدا نام خانوادگی نویسنده باید ذکر شود و سپس نام کوچک وی. پس از آن نام کتاب به صورت ''ایتالیک'' نشان داده می‌شود و سپس سایر جزئیات ذکر می‌گردد. بخش‌های مختلف این نوشتار به مهم‌ترین جنبه‌های اسلوب ذکر اطلاعات کتاب‌شناختی منابع خواهند پرداخت. فراگرفتن و به خاطر سپردن تمام این جزئیات بایسته نیست. ویکی‌نویسان می‌توانند بر حسب نیاز به این صفحه رجوع کنند. به علاوه الگوهایی برای آسان‌سازی کار آن‌ها ساخته شده است که در بیشتر موارد ایشان را از دانستن جزئیات بی‌نیاز می‌کند. این الگوها نیز در نوشتار معرفی شده‌اند.

== یادکرد منابع، چرا و چه زمان؟ ==
{{گسترش بخش}}

=== چندرسانه‌ای ===
جزئیات مبدأ و وضعیت حق تکثیر تصاویر و دیگر پرونده‌های رسانه‌ای باید در صفحهٔ پرونده (در ویکی‌کتاب یا ویکی‌انبار) درج شود.  تصویر نیز باید همانند سایر بخش‌های مقاله‌ها دارای منبع و ارجاع مناسب باشد. برای توصیف‌هایی نظیر [[ویکی‌پدیا:متن جایگزین برای تصاویر|متن جایگزین]]، که به‌طور مستقیم از طریق خود تصویر قابل اثبات هستند، و برای متنی که صرفاً به شناساندن منبع می‌پردازد (نظیر توضیح «''[[شب پرستاره]]'' (۱۸۸۹)» برای ''[[:پرونده:VanGogh-starry night ballance1.jpg]]'')، نیازی به یادکرد نیست.

== روش اشاره به منابع در متن ==
{{میان‌بر|وک:ارجاع درون‌خطی|وک:ارجاع دقیق}}
روش اشاره به منابع این است که منابع را در بخش مربوط فهرست می‌کنند و در هنگام یادکرد در داخل متن به پانویس یادکرد می‌دهند که در آنجا نام خلاصهٔ منبع آمده است. به این روش اصطلاحاً «پانویس کوتاه‌شده» نیز گفته می‌شود.

برای وارد کردن پاورقی در داخل متن اصلی مقاله جایی که شمارهٔ پاورقی باید داده شود متن پاورقی را بین &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;و&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt; ذکر می‌کنند. سرانجام برای نمایش همهٔ پانویس‌ها در بخش ''پانویس'' از الگوی {{الگو|پانویس}} استفاده می‌کنند؛ مثلاً به این صورت:

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که از کتاب خاصی&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''روحانی، ''کتاب دانش''، ۲۳۴.'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و کتاب دیگری&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''احمدی، ''پرونده در پرونده''. '''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; برداشته شده است و یک پانویس توضیحی&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''این یک پانویس توضیحی‌است. '''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; هم دارد.
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== پانویس ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس|۲}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;nowiki&gt;== منابع ==&lt;/nowiki&gt;
{{سخ}}
&lt;nowiki&gt;
* روحانی، محمد. ''کتاب دانش''. تهران: نشر، ۱۳۷۰.&lt;/nowiki&gt;
{{سخ}}&lt;nowiki&gt;
* احمدی، احمد. ''پرونده در پرونده''. تهران: نشر۲، ۱۳۷۵.&lt;/nowiki&gt;
&lt;/blockquote&gt;

که در آن از &lt;sup&gt;[۱]&lt;/sup&gt; و &lt;sup&gt;[۲]&lt;/sup&gt; به عنوان «پانویس ارجاعی» و &lt;sup&gt;*[۳]&lt;/sup&gt; به عنوان «پانویس توضیحی» بهره برده شده است. نتیجهٔ پایانی آن به صورت زیر خواهد بود:
&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که از کتاب خاصی&lt;ref&gt;روحانی، ''کتاب دانش''، ۲۳۴.&lt;/ref&gt; و کتاب دیگری&lt;ref&gt;احمدی، ''پرونده در پرونده''.&lt;/ref&gt; برداشته شده است و یک پانویس توضیحی&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;&lt;ref&gt;این یک پانویس توضیحی‌است.&lt;/ref&gt; هم دارد.
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;پانویس&lt;/font&gt;
----
{{پانویس}}

&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
* احمدی، احمد. ''پرونده در پرونده''. تهران: نشر۲، ۱۳۷۵.
* روحانی، محمد. ''کتاب دانش''. تهران: نشر، ۱۳۷۰.
&lt;/blockquote&gt;
نکته: اگر ویرگول یا نقطه در محل منبع‌دهی باشد تگ &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;...&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt; به طور طبیعی پس از نقطه یا ویرگول قرار می‌گیرد.

== الگوهای کمکی برای یادکرد منابع در ویکی‌پدیای فارسی ==
توصیه می‌شود به جای ارجاع دستی از الگوهای یادکرد استفاده کنید. خروجی این الگوها با ضابطه‌هایی که در این صفحه توضیح داده خواهد شد منطبق است. برای یادکرد کتاب از الگوی {{الگو|یادکرد کتاب}}، برای ژورنال از {{الگو|یادکرد ژورنال}}، برای یادکرد مطالبی که در اینترنت آمده از {{الگو|یادکرد وب}} و در موارد کلی، از الگوی {{الگو|یادکرد}} استفاده کنید. همچنین برای ارجاع‌های خلاصه‌شده در بخش پانویس می‌توانید از الگوی {{الگو|پانویس کوتاه‌شده}} استفاده کنید. در زیر مثالی از نحوهٔ استفاده از این الگوها آمده است:

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد وب|نشانی = &lt;nowiki&gt;http://www.isna.ir/etc&lt;/nowiki&gt; {{رچ}}|عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویه ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
&lt;/blockquote&gt;

و نتیجهٔ آن به صورت زیر خواهد بود:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://www.isna.ir/etc |عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویه ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}&lt;/ref&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;ref&gt;{{یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;/blockquote&gt;

=== پانویس کوتاه‌شده ===
{{میانبر|وپ:پک|وپ:پانویس کوتاه‌شده}}
استفاده از پانویس‌های کوتاه‌شده روش ارجح در ویکی‌پدیای فارسی است و خروجی متداول در ویکی‌پدیای فارسی نیز بر اساس [[شیوه‌نامه شیکاگو]] است. برای راحتی ایجاد پانویس‌های کوتاه‌شده به این روش، الگوی {{الگوی|پک}} (مخفف پانویس کوتاه‌شده) و {{الگوی|پک/بن}} (مخفف پانویس کوتاه‌شده بدون نویسنده) به کار گرفته می‌شوند.

الگوهای پانویس کوتاه‌شده، یک پیوند داخلی در صفحه ایجاد می‌کنند که به کمک آن، با کلیک کردن روی متن پانویس می‌شود به اصل منبع رسید. برای مثال، با کلیک کردن روی عبارت

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب است&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۶۶}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و این مطلبی است که از صفحه‌ای دیگر از همان کتاب دیگر آمده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۹۳}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; این جمله از یک خبر به عنوان منبع استفاده می‌کند که نام نویسنده ندارد.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک/بن|تاریخ‌نگار|ک=فرازهایی از تاریخ ایران}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== پانویس ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد کتاب|نام خانوادگی = اصغری|نام = احمد|عنوان = تاریخ ایران: مروری بر منابع فارسی، عربی و انگلیسی|ناشر = نشر معاصر|شهر = تهران|سال = ۱۳۹۲}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد وب|نام خانوادگی = |نام = |عنوان = فرازهایی از تاریخ ایران|ناشر = تاریخ‌نگار| نشانی = &lt;nowiki&gt;http://www.example.com/etc&lt;/nowiki&gt; |تاریخ = ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۴| تاریخ بازبینی = ۷ مهر ۱۳۹۵|شناسه=&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;شناسه یادکرد|تاریخ‌نگار}} }}&lt;/span&gt;
&lt;/blockquote&gt;

و نتیجهٔ آن به صورت زیر خواهد بود:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب است&lt;ref&gt;{{پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۶۶}}&lt;/ref&gt; و این مطلبی است که از صفحه‌ای دیگر از همان کتاب دیگر آمده است.&lt;ref&gt;{{پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۹۳}}&lt;/ref&gt; این جمله از یک خبر به عنوان منبع استفاده می‌کند که نام نویسنده ندارد.&lt;ref&gt;{{پک/بن|تاریخ‌نگار|ک=فرازهایی از تاریخ ایران|ص=۱۱}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;پانویس&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = اصغری|نام = احمد|عنوان = تاریخ ایران: مروری بر منابع فارسی، عربی و انگلیسی|ناشر = نشر معاصر|شهر = تهران|سال = ۱۳۹۲}}
* * {{یادکرد وب|نام خانوادگی = |نام = |عنوان = فرازهایی از تاریخ ایران|ناشر = تاریخ‌نگار|نشانی = http://www.example.com/etc |تاریخ = ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۴| تاریخ بازبینی = ۷ مهر ۱۳۹۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تاریخ‌نگار}} }}
&lt;/blockquote&gt;

در خروجی بالا، اگر روی پیوند «اصغری، ''تاریخ ایران''» در بخش پانویس کلیک کنید، به توضیحات کامل آن منبع می‌روید. شماره‌های ۶۶ و ۹۳ شماره صفحه‌های مربوط از آن منبع را نشان می‌دهند.

همچنین اگر روی پیوند «''فرازهایی از تاریخ ایران''» در بخش پانویس کلیک کنید، به توضیحات کامل آن منبع می‌روید. برای این که این ویژگی به درستی کار کند باید پارامترهای الگوی پانویس کوتاه‌شده و پارامترهای الگوی یادکرد را به دقت وارد کنید.

ساختار پانویس کوتاه‌شده به این شکل است: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{پک|نام اول|نام دوم|سال|ک=نام کتاب یا اثر|ص=شمارهٔ صفحه}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; و در آن «''نام اول''» باید با نام خانوادگی نویسندهٔ اول در الگوی یادکرد مطابقت کند، «''نام دوم''» با نام خانوادگی نویسندهٔ دوم، و «''سال''» هم باید با پارامتر سال مطابقت کند. اگر اثری فقط یک نویسنده دارد، نیازی به پارامتر «''نام دوم''» نخواهد بود و ورودی به صورت &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{پک|نام اول|سال|ک=نام کتاب یا اثر|ص=شمارهٔ صفحه}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; وارد می‌شود. پارامتر «''ک''» با الگوی یادکرد مطابقت داده نمی‌شود و ترجیح آن است که این پارامتر شکلی کوتاه شده از عنوان اصلی یادکرد را در خود داشته باشد، مگر آن که عنوان اصلی خودش کوتاه باشد که در آن صورت عیناً تکرار می‌شود. به مثال زیر توجه کنید:

{|
! {{خیر|روش اشتباه}}
|
&lt;syntaxhighlight dir=rtl&gt;
...
متن {{پک|دریابندری|ک=کتاب مستطاب|ص=۱}}
...
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = دریابندری | نام = نجف | عنوان = کتاب مستطاب آشپزی، از سیر تا پیاز|ناشر = نشر کارنامه|سال = ۱۳۷۹|مکان = تهران}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
|-
! {{بله|روش درست}}

|
&lt;syntaxhighlight dir=rtl&gt;
...
متن {{پک|دریابندری|۱۳۷۹|ک=کتاب مستطاب|ص=۱}}
...
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = دریابندری | نام = نجف | عنوان = کتاب مستطاب آشپزی، از سیر تا پیاز|ناشر = نشر کارنامه|سال = ۱۳۷۹|مکان = تهران}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
|}

از آنجا که در الگوی ''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{یادکرد کتاب}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'' پارامترهای «''نام خانوادگی''» و «''سال''» ذکر شده‌اند، پانویس کوتاه‌شده هم باید به آن‌ها به همان شکل اشاره کند اگر نه پیوند بین پانویس کوتاه و یادکرد کامل از کار می‌افتد.

گاه پیش می‌آید که مطلبی نویسنده ندارد؛ در این حالت خروجی پیش‌فرض الگوهای یادکرد، برای استفاده با الگوی پانویس کوتاه‌شده مناسب نیست. همچنین اگر ترکیب نام خانوادگی و سال، یکتا نباشد (مثلاً دو منبع وجود داشته باشد که هر دوشان نویسنده و سالشان یکی باشد) لازم می‌شود که پیوند بین پانویس و یادکرد به صورت دستی تنظیم بشود. در تمام این حالات، می‌توان از پارامتر ''شناسه'' در الگوی یادکرد استفاده کرد. برای نمونه در مثالی که در ابتدای این بخش آمد، الگوی یادکرد وب پارامتر ''شناسه'' داشت به این شکل:   &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;شناسه={{شناسه یادکرد|تاریخ‌نگار}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; و این دستور با کمک الگوی {{الگوی|شناسه یادکرد}} خروجی یادکرد را به شکلی تغییر می‌دهد که اگر جایی در متن از پانویس کوتاه شده به صورت &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{پک|تاریخ‌نگار|ک=..|ص=..}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; استفاده بشود، پیوند بین این دو با استفاده از شناسهٔ «تاریخ‌نگار» برقرار می‌گردد.

:نکته: پارامتر ''شناسه'' با نام ''ref'' نیز شناخته می‌شود و الگوی {{الگوی|شناسه یادکرد}} نیز گاهی با نام {{الگوی|harvid}} شناخته می‌شود.

=== یادکردهای لاتین ===
در منابع فارسی مرسوم است که اگر در متنی هم از منابع فارسی و عربی (که زبان‌هایی از راست به چپ هستند) و هم از منابع لاتین (مثلاً انگلیسی و فرانسوی که زبان‌هایی چپ به راست هستند) استفاده شود، متن پانویس‌ها و یادکردهای لاتین به درستی از چپ به راست و به زبان انگلیسی (به عنوان زبان رایج در متون علمی) نوشته بشود. این کار به سادگی با کمک استفاده از پارامتر ''dir'' (مخفف direction به معنای جهت) در برچسب ''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'' میسر است. مقدار این پارامتر در ویکی‌پدیای فارسی به طور پیش‌فرض برابر است با &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;rtl&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (مخفف right-to-left یعنی راست به چپ) در نتیجه برای بیشتر منابع که به فارسی هستند، این پارامتر اصلاً ذکر نمی‌شود اما برای منابع لاتین مقدار آن باید به صورت &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ltr&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (مخفف left-to-right به معنی چپ به راست) ذکر بشود.

همچنین، اگر چه الگوهای یادکرد (مثل {{الگوی|یادکرد کتاب}} و {{الگوی|یادکرد وب}}) توانایی تولید خروجی به انگلیسی را نیز دارند (با کمک پارامتر ''زبان'') اما خروجی که از الگوهای مشابه انگلیسی (نظیر {{الگوی|cite book}} و {{الگوی|cite web}}) به دست می‌آید، استانداردتر است. در نتیجه معمولاً یادکردهای لاتین با الگوهای خانوادهٔ cite، و یادکردهای فارسی و عربی با الگوهای خانوادهٔ یادکرد ذکر می‌شوند.

:نکته: برخلاف الگوهای خانوادهٔ یادکرد، که اگر نام نویسنده و سال در آن ذکر بشود نیازی به وارد کردن شناسه نیست، در الگوهای خانوادهٔ cite پارامتر ''ref'' باید همیشه ذکر بشود تا پیوند پانویس‌های کوتاه‌شده درست کار کند.
:نکته: برای این که شمارهٔ صفحه در الگوی پانویس کوتاه‌شده با نقطه‌گذاری صحیح نمایش یابد، از پارامتر &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;زبان=en&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; استفاده کنید.

مثال زیر، یک متن از یادکردهایی در زبان‌های مختلف استفاده می‌کند را نشان می‌دهد.

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب فارسی است&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|نگهبان|۱۳۸۸|ک=تاریخ ایران|ص=۶۶}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و این مطلبی است که از یک کتاب عربی نقل شده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|زرکلی|۱۹۷۲|ک=الأعلام|ص=۴۹۷}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; این جمله از یک منبع انگلیسی به عنوان منبع استفاده می‌کند،&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref dir=ltr&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|Smith|2006|ک=Intro to Physics|ص=584|زبان=en}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و این یکی از یک منبع انگلیسی که نام نویسنده ندارد.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref dir=ltr&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک/بن|Wired|ک=Quantum computing in the 20th century|زبان=en}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== پانویس ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد کتاب|نام خانوادگی = نگهبان|نام = تورج|عنوان = مبانی فیزیک کاربردی|ناشر = فرهنگستان علوم |شهر = تهران|سال = ۱۳۸۸|شابک=۹۷۸-۶۰۰-۱۲۳۴۵-۹-۰}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد کتاب| نام خانوادگی = زرکلی | نام = خیرالدین | عنوان = الأعلام | سال = ۱۹۷۲ | ناشر = دارالعلم للملایین | مکان = قاهره}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;nowiki&gt;{{چپ‌چین}}&lt;/nowiki&gt;
{{چپ‌چین}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;cite book| ref= {{harvid|Smith|2006}} | last= Smith | first = John | title = Introduction to Physics | publisher = Harvard University Press | year = 2006 | location = Cambridge, MA | isbn = 978-0-470-40942-8}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;cite web| ref= &lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;harvid|Wired}} | last= | first = | title = Quantum Computing in the 20th Century | publisher = Wired | url = &lt;nowiki&gt;http://www.wired.com/etc&lt;/nowiki&gt; | year = 2018 | date = 2018-01-14 | accessdate = 2018-08-03}}&lt;/span&gt;
{{پایان چپ‌چین}}
&lt;nowiki&gt;{{پایان چپ‌چین}}&lt;/nowiki&gt;
&lt;/blockquote&gt;

و نتیجهٔ آن به صورت زیر خواهد بود:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب فارسی است&lt;ref&gt;{{پک|نگهبان|۱۳۸۸|ک=مبانی فیزیک کاربردی|ص=۱۴۴}}&lt;/ref&gt; و این مطلبی است که از یک کتاب عربی نقل شده است.&lt;ref&gt;{{پک|زرکلی|۱۹۷۲|ک=الأعلام|ص=۴۹۷}}&lt;/ref&gt; این جمله از یک منبع انگلیسی به عنوان منبع استفاده می‌کند،&lt;ref dir=ltr&gt;{{پک|Smith|2006|ک=Intro to Physics|ص=584|زبان=en}}&lt;/ref&gt; و این یکی از یک منبع انگلیسی که نام نویسنده ندارد.&lt;ref dir=ltr&gt;{{پک/بن|Wired|ک=Quantum computing in the 20th century|زبان=en}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;پانویس&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = نگهبان|نام = تورج|عنوان = مبانی فیزیک کاربردی|ناشر = فرهنگستان علوم |شهر = تهران|سال = ۱۳۸۸|شابک=۹۷۸-۶۰۰-۱۲۳۴۵-۹-۰}}
* {{یادکرد کتاب| نام خانوادگی = زرکلی | نام = خیرالدین | عنوان = الأعلام | سال = ۱۹۷۲ | ناشر = دارالعلم للملایین | مکان = قاهره}}
{{چپ‌چین}}
* {{cite book| ref= {{harvid|Smith|2006}} | last= Smith | first = John | title = Introduction to Physics | publisher = Harvard University Press | year = 2006 | location = Cambridge, MA | isbn = 978-0-470-40942-8}}
* {{cite web| ref= {{harvid|Wired}} | last= | first = | title = Quantum Computing in the 20th Century | publisher = Wired | url = http://www.wired.com/etc | year = 2018 | date = 2018-01-14 | accessdate = 2018-08-03}}
{{پایان چپ‌چین}}
&lt;/blockquote&gt;

== ارجاع گروهی ==
{{میان‌بر|وپ:ارجاع گروهی}}

اگر به یک منبع بیش از یک بار ارجاع می‌دهید، می‌توانید از پارامترِ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;name&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; در دستورِ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ref&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; استفاده کنید تا ارجاع‌های شما چند بار شماره نخورند. توجه کنید که '''اگر از پانویس کوتاه‌شده استفاده می‌کنید، نبایستی از ارجاع گروهی استفاده کنید'''. ارجاع گروهی فقط برای مواردی مناسب است که تمام پانویس‌ها طولانی باشند.

به مثال زیر نگاه کنید:

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلیِ مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;span style=&quot;color:black;&quot; &gt;&lt;span dir=&quot;ltr&quot;&gt;'''&amp;lt;ref name=&quot;isna&quot;&gt;'''&lt;/span&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد وب|نشانی = &lt;nowiki&gt;http://www.isna.ir/etc&lt;/nowiki&gt; {{رچ}}|عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویهٔ ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
در قسمت دیگری از متن، دوباره به خبر ایسنا ارجاع می‌شود.&lt;span style=&quot;color:black;&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;'''&amp;lt;ref name=&quot;isna&quot;/&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
&lt;/blockquote&gt;

که نتیجه می‌دهد:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;ref name=&quot;isna&quot;&gt;{{یادکرد وب|پیوند = http://www.isna.ir/etc | عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویهٔ ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}&lt;/ref&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;ref&gt;{{یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
در قسمت دیگری از متن، دوباره به خبر ایسنا ارجاع می‌شود.&lt;ref name=&quot;isna&quot;/&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;/blockquote&gt;

{{لنگر|ارجاع گروهی نه}}
{{میانبر|وپ:ارجاع گروهی نه}}
'''نکتهٔ مهم:''' زمانی که از پانویس‌های کوتاه‌شده استفاده می‌کنید، ارجاع‌ها نباید تجمیع شوند بلکه باید تکرار شوند؛ مثلاً اگر دوبار به یک صفحه از یک کتاب ارجاع می‌دهید، باید دستور الگوی پانویس کوتاه‌شده را عیناً دو بار تکرار کنید. در متون چاپی، برای بار دوم به بعد از «''همان''» در پانویس استفاده می‌کنند و حتی اگر چند پانویس پیاپی، مربوط به صفحه‌های مختلفی از یک منبع باشند از مورد دوم به بعد به صورت «''همان، ۴۴''» و «''همان، ۴۷''» پانویس داده می‌شود (که ۴۴ و ۴۷ شمارهٔ صفحه هستند). در ویکی‌پدیا، استفاده از «همان» مناسب نیست چرا که صفحه‌ها مدام در حال تغییر هستند و ممکن است بین دو پانویس، پانویس جدیدی اضافه شود که معنای «همان» را تغییر بدهد. در نتیجه در تمام موارد، پانویس کوتاه‌شده عیناً تکرار می‌شود تا نگهداری صفحه‌ها راحت‌تر باشد.

== کتاب‌ها ==
در این بخش نحوهٔ نگارش یادکردها توضیح داده می‌شود. استفاده از الگوهای توصیه شده کمک می‌کند تا یادکردها به آسانی به روش زیر نگاشته شوند و نیاز به تنظیم دستی نحوهٔ نمایش آن‌ها نباشد.

=== ساختار یادکرد ===
این ترتیب برای یادکرد اطلاعات مربوط به کتاب‌ها استفاده می‌شود:
::نام مؤلف به شکل نام خانوادگی، ویرگول، نام، (برای بیشتر از یک نویسنده به مثال‌ها رجوع کنید) نقطه، عنوان کتاب (به شکل ایرانیک یعنی به‌صورت &lt;nowiki&gt;''عنوان''&lt;/nowiki&gt;)، ویرگول(،) نوبت ویرایش (اگر غیر از نوبت اول است) نقطه، نام شهر محل نشر، دونقطه (:) نام ناشر، سال چاپ برای نوبت ذکر شده. شابک.

در انتها نیز در صورتی که آن کتاب صفحهٔ وبی دارد (مثلاً در وبگاه [http://www.ketab.ir/ ketab.ir])، پیوند به آن صفحهٔ وب می‌آید.

مثال:
* شاملو، احمد. ''در آستانه''. تهران: مؤسسه انتشارات نگاه، ۱۳۷۶ {{شابک|964-6174-28-0}}. [http://www.ketab.ir/DesktopDefault.aspx?TabID=3564&amp;Alias=Ketab&amp;Lang=fa-IR&amp;BookID=167130 خانهٔ کتاب].

برای دو نویسنده:
* بودریار، ژان، و احمد مومیایی رازی. ''سرگشتگی نشانه‌ها، نمونه‌هایی از نقد پسامدرن''. ترجمهٔ باب رحمتی. تهران: نشر مرکز، ۱۳۷۴. ISBN 964305120X, [http://www.ketab.ir/DesktopDefault.aspx?TabID=3564&amp;Alias=Ketab&amp;Lang=fa-IR&amp;BookID=140309 خانهٔ کتاب].

بیشتر از دو نویسنده:
* لوگان، جان، و دیگران. ''سه توپ دارم قلقلیه''. تهران: نشر بادبادک، ۱۳۷۷.

=== نکات کلی ===
* بسیار خوب است اگر که نام نویسنده یا نویسندگان کتاب به همان شکلی که در کتاب (و مقالات) ثبت شده است آورده شود. در بعضی شیوه‌ها برای صرفه‌جویی در فضا نام کوچک نویسنده را به‌طور مختصر می‌نویسند ولی از آنجا که در ویکی‌پدیا معضل فضا وجود ندارد، ''نیازی به خلاصه کردن نام نگارنده نیست'' و می‌توان آن را به‌طور کامل نوشت. به‌علاوه، ''ثبت نام کامل نویسنده'' باعث سادگی در یافتن منبع یادکرده و یافتن منابع یادکردهٔ دیگر از همان نویسنده، خواهد بود.
* نام کتاب‌های نگاشته به زبان‌های غیر فارسی، به فارسی ترجمه نمی‌شود، مگر اینکه ارجاع به ترجمهٔ فارسی آن‌ها باشد، که در آن صورت عنوان کتاب به زبان اصلی ذکر نمی‌شود. این مسئله برای دیگر انواع منابع هم صادق است.
* در صورتیکه ویکی‌پدیا صفحه‌ای اختصاصی برای کتابی که در حال ثبت مشخصات آن هستید، دارد، ''عنوان کتاب'' را به مقاله‌ای که در موردش نوشته شده است، پیوند دهید.
* در صورتیکه نویسندهٔ کتاب شخص معروفی است، و در متن اصلی مقاله پیوندی به مقالهٔ اختصاص یافته به آن نویسنده نیامده است، نام او را در یادکرد اطلاعات کتاب پیونددار نمایید. بعضی از اوقات پیوند ساختن برای نام ناشر، محل نشر و غیره هم منطقی و قابل قبول است.
* در الگوهای یادکرد باید از تاریخی استفاده شود که شناسنامهٔ منبع استفاده کرده است؛ مثلاً اگر منبع چاپ ایران است از هجری شمسی استفاده می‌شود.
* هنگام هر گونه ارجاع به هر کتابی، بهتر است [[شابک]] (ISBN) کتاب ذکر شود. شمارهٔ مربوط به شابک به‌طور خودکار ویکی‌سازی خواهد شد. برای این منظور از الگوی {{الگوی|شابک}} می‌توان استفاده کرد؛ الگوهای خانوادهٔ یادکرد و خانوادهٔ cite همگی به طور خودکار الگوی شابک را فراخوانی می‌کنند در نتیجه در پارامتر «شابک» یا «isbn» این الگوها، فقط خود شابک وارد می‌گردد.
* با اینکه خدمات جستجوی کتاب ویکی‌پدیا در وبگاه‌هایی مانند Amazon (که از طریق پیوندی که روی شمارهٔ شابک قرار می‌گیرد قابل دسترسی است) معمولاً به نمایش نتایج کتاب موردنظر نمی‌انجامد و اطلاعات کتاب‌های فارسی در [[دادگان]] آن وبگاه‌ها ثبت نشده‌اند، ولی بهتر است که به‌عنوان آینده‌نگری شماره‌های شابک کتاب‌ها به شکل صحیح و دارای پیوند ذکر شوند.
* اشاره به یک مقاله یا یک فصل خاص در داخل کتابی که هر فصل (یا مقاله) از آن نویسندگان متفاوتی دارد به شکل زیر است:
:: * دلوز، ژیل. «تفکر ایلیاتی». در بودریار، ژان و دیگران. ''سرگشتگی نشانه‌ها، نمونه‌هایی از نقد پسامدرن''. ترجمهٔ بابک احمدی. ۳۰–۵۰ تهران: نشر مرکز. ۱۳۷۴، ISBN 964305120X, [http://www.ketab.ir/DesktopDefault.aspx?TabID=3564&amp;Alias=Ketab&amp;Lang=fa-IR&amp;BookID=140309 خانهٔ کتاب].

== مقاله‌های ژورنال‌ها ==
یادکرد یک مقاله از یک ژورنال شامل موارد زیر است:
* نام نویسنده (یا نویسندگان)
* سال و در بعضی موارد ماه انتشار
* عنوان مقاله در نشان نقل قول (گیومه)
* نام ژورنال به صورت ایتالیک
* شمارهٔ جلد، شمارهٔ انتشار، و شمارهٔ صفحه (شماره مقاله در بعضی مقالات مربوط به برق)

'''مثال:'''
* احمدی، احمد. «مقابله با حملات DoS»، ''مجموعه مقالات پژوهشگاه امنیت فناوری اطلاعات'' '''۲''' (۳): ۲۳۴–۲۵۱.

توجه کنید که اعدادی که بعد از عنوان ژورنال آمده‌اند به‌ترتیب «'''دوره''' (شماره)، شمارهٔ صفحات» هستند.

به جای شماره می‌توان تاریخ را وارد کرد، و اگر هر دو هم ذکر شوند موردی ندارد. ممکن است به هر دلیلی دوره، شماره یا هر دو ذکر نشوند. در این حالت‌ها شیوهٔ یادکرد قدری متفاوت می‌شود. توصیه می‌شود از الگوی {{الگو|یادکرد ژورنال}} استفاده کنید.

برای مقاله‌ای که جایی بر روی وب نسخه‌ای از آن موجود است می‌توانید عنوان مقاله را پیوندی به نسخهٔ وبی بدهید.

== روزنامه‌ها، مجله‌ها و نشریه‌های ادواری ==
به مثال‌ها توجه کنید:
* مرجایی، فرید. «کودتا علیه عرصهٔ عمومی». ''شرق''، ۲۹ مرداد ۱۳۸۴، شماره ۵۵۴، ص ۶.

یا در صورتی که مقاله نام نگارنده ندارد:
* «در ستایش لیبرالیسم». ''کیهان''، ۱ دی ۱۳۹۰، ص ۳.

به همچنین در صورتی که بخواهیم به نسخهٔ موجود روی وب از این مقالهٔ روزنامه پیوند دهیم باید از بخش عنوان مقاله برای پیونددهی استفاده کنیم. در این حالت دیگر نوشتن شمارهٔ صفحه لازم نیست (و البته ضرری هم ندارد):
* باباحاجی، ایرچ. [http://www.sharghnewspaper.com/840530/html/hist.htm#s282201 سرنوشتی که در خیابان رقم خورد]، ''شرق''، یکشنبه ۳۰ مرداد ۱۳۸۴، شماره ۵۵۵.

== وبگاه‌ها و مقاله‌ها (غیر از مقاله‌های نشریات ادواری) ==
:''تذکر: توجه کنید که در بعضی موارد، بنا بر [[وپ:اثبات|سیاست اثبات‌پذیری]] ویکی‌پدیا، وبلاگ‌ها و امثال آن که جزو منابع خودچاپ‌کرده به شمار می‌آیند منبع خوبی برای مقاله‌های ویکی‌پدیا نیستند؛ خصوصاً هنگامی که راجع به خود صحبت نمی‌کنند.''

برای یادکرد کل یک وبگاه بدون اشاره به یک سند یا صفحهٔ خاص بر روی آن وبگاه می‌توان به سادگی، آدرس وبی (URL) آن را در متن مقاله آورد. در ویکی‌پدیا یک URL ساده که با «&lt;nowiki&gt;//:http&lt;/nowiki&gt;» شروع شود به‌طور خودکار تبدیل به پیوند قابل کلیک کردن خواهد شد. به‌عنوان مثال این متن را در نظر بگیرید: «اسلش‌دات یک وبگاه محبوب است که در این آدرس http://slashdot.org قرار دارد». با توجه به اینکه به کلیت یک وبگاه اشاره می‌کنید و نه به محتویاتی خاص بر روی آن، بنابراین احتیاجی به ذکر تاریخ بازبینی اطلاعات از آن وبگاه نیست.

برای یادکرد صفحات وب خاص (یا مجموعه‌ای از آن‌ها) همانند یادکرد کتاب‌ها عمل می‌کنیم (و ''عنوان'' را پیونددار می‌کنیم)، اما در این حالت باید یک تاریخ بازبینی هم نوشته شود:
* پارسا، مانی. [http://www.chn.ir/news/?section=2&amp;id=45418 «ثبت جهانی دماوند به عنوان نخستین میراث طبیعی کشور تکذیب شد»]. (۸ اردیبهشت ۱۳۸۴). بازبینی ۱ شهریور ۱۳۸۴.

تاریخ داخل پرانتز تاریخ ساخته شدن این صفحه برای اولین بار یا تاریخ آخرین به‌روز رسانی این صفحه است. در صورت نامشخص بودن این بحث می‌توان آن را حذف کرد و ذکر ننمود. بخش مربوط به ''تاریخ بازبینی'' به خواننده کمک می‌کند که از طریق ابزارهایی مانند [[بایگانی اینترنت]] دقیقاً نسخه‌ای که مدنظر شماست را بازیابی کند.

توجه داشته باشید که در ویکی‌پدیا معمول است که بخشی با عنوان ''پیوند به بیرون'' (پس از ''منابع'') وجود داشته باشد که پیوندهای متفاوتی به وبگاه‌ها و صفحات متفاوت در آن بخش قرار می‌گیرد.

به دلیل پویایی وب، ممکن است صفحه‌ای که به عنوان منبع استفاده شده است، غیرفعال شود. چنین یادکردی را با وجود اینکه غیرفعال است، حذف نکنید؛ زیرا تنها با وجود داشتن این یادکرد است که مشخصات منبعی که قبلاً وجود داشته است ثبت می‌گردد. می‌توانید در کنار یادکرد یادداشتی ثبت کنید و در آن تاریخی که پیوند اصلی صفحهٔ مورد بحث غیرفعال شده است را بنویسید. در صورتیکه نسخه‌ای در خدمات بایگانی اینترنت می‌شناسید، یک پیوند به آن بدهید. برای این منظور [[ویکی‌پدیا:پیوندهای مرده]] را ببینید.

=== ویکی‌پدیاهای زبان‌های دیگر ===
{{میانبر|وپ:ارجاع به ویکی‌پدیا}}
:''تذکر: ویکی‌پدیاهای زبان دیگر، منبع معتبر محسوب '''نمی‌شوند'''. برای اطلاعات بیشتر [[ویکی‌پدیا:منابع معتبر]] را ببینید.''

اگر از مقاله‌های ویکی‌پدیاهای زبان‌های دیگر (مثلاً [//en.wikipedia.org/ ویکی‌پدیای انگلیسی]) به عنوان منبع استفاده می‌کنید، این امر باید در بخش منابع ذکر شود. در این حالت از ''پیوند بیرونی'' استفاده کنید و نه پیوند میان‌ویکی تا از ارجاع بیجا به خود جلوگیری شود.

ارجاع درست مطابق ارجاع به سایر مقاله‌های برخط صورت می‌گیرد. بهترین روش این است که به صفحهٔ مربوط در ویکی‌پدیای آن زبان بروید و با استفاده از قابلیت یادکرد مقاله در جعبه ابزار (مثلاً در ویکی انگلیسی نام این ابزار '''Cite this page''' است) یادکرد کامل مقاله را دریافت و به مقالهٔ فارسی منتقل کنید. در ویکی‌پدیای فارسی به طور پیش‌فرض از استاندارد شیکاگو برای یادکرد استفاده می‌شود.
نمونه (استاندارد شیکاگو):
{{چپ‌چین}}
&lt;code&gt;
&lt;nowiki&gt;
Wikipedia contributors, &quot;Wilmer &amp; the Dukes,&quot; Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wilmer_%26_the_Dukes&amp;oldid=39441514 (accessed July 2, 2006).
&lt;/nowiki&gt;
&lt;/code&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

می‌توانید یادکرد مقاله را به جز پیوند آن، به صورت ترجمه شده نیز به کار بگیرید. برای همین منظور الگویی نیز ساخته شده است. با کمک الگوی {{الگوی|یادکرد-ویکی}} می‌توانید با وارد کردن چند پارامتر پیوندی با نوشتار استاندارد به صفحهٔ مورد نظر در ویکی‌پدیاهای دیگر ایجاد کنید. شرح چگونگی به‌کارگیری از آن الگو در [[:الگو:یادکرد-ویکی|صفحهٔ مربوط به آن]] آمده است.

اگر به خاطر ترجمهٔ (غالباً خط به خط) مقاله‌ای از ویکی‌پدیایی به زبان دیگر بخش یا قسمتی از منابع به صورت ''دست‌دوم'' یاد شده است، باید منابع دست دوم را با توضیح مناسب یا الگوهایی مانند {{الگو|ارجاع دست دوم}} و {{الگو|جعبه ارجاع دست دوم}} مشخص کنید.

اگر فقط از مطالب مقاله استفاده کرده‌اید و احیاناً منبع یا منابع دیگری هم به کار برده‌اید دیگر ذکر منابع به کار رفته در ویکی زبان‌های دیگر لازم نیست. تنها به خود ویکی ارجاع می‌شود. این روش برای سایر مقاله‌هایی که به خاطر همخوانی حق تکثیر عیناً کپی می‌شوند کاربرد دارد.

لازم به یادآوری است که در صورتی که گزاره‌ای از یک مقالهٔ ویکی‌پدیا در زبانی دیگر ترجمه شود و صحت و منبع‌دار بودن آن با الگویی چون {{الگوی|مدرک}} یا در صفحات بحث به چالش کشیده شود، نمی‌توان از این استدلال استفاده کرد که آن گزاره در ویکی‌پدیا به زبان دیگر موجود است پس صحیح است و منبع معتبری دارد. در این حالت باید برای آن گزاره منبع دیگری یاد کرد.

در روشی دیگر می‌توانید متن ویکی‌پدیای مبدأ را با توجه به منابع و مدارک موجود و در دسترس خودتان ترجمه و بازنویسی کنید؛ بدین معنا که یا نوشته‌های آن را دوباره با منابع خودتان مقایسه کرده و مدرک‌گذاری نمائید یا اینکه صحت منابع خود مقالهٔ ویکی‌پدیای مبدأ را مورد بازبینی دقیق قرار دهید.

== به آنچه خودتان خوانده‌اید ارجاع دهید ==
{{میانبر|وپ:ارجاع نادیده}}
تنها به منابعی ارجاع دهید که به چشم خودتان دیده‌اید. اگر می‌خواهید از ''نویسندهٔ ب'' یاد کنید در حالی که خودتان تنها نوشتهٔ ''نویسندهٔ الف'' را که در آن از ''نویسندهٔ ب'' گفتاوردی آمده است خوانده‌اید، آنگاه لازم است هنگام یادکرد، در ادامهٔ نوشتن مشخصات منبع ''ب'' (که خودتان ندیده‌اید)، با افزودن عبارتی مثل «به نقل از» و سپس آوردن مشخصات منبع الف (که خودتان دیده‌اید)، این موضوع را مشخص کنید.

با این حال اگر خودتان منبع ''ب'' را از نزدیک دیده و صحتش را بررسی کرده‌اید، می‌توانید مستقیم و تنها از همین منبع یاد کنید. ذکر شیوهٔ دستیابی شما به منبع نیز لازم نیست؛ بنابراین اگر از طریق یک جویشگر اینترنتی، کتابخانه، وبگاه، یا مانند آن به منبع دست یافتید، به شرط اینکه بتوان اطمینان حاصل کرد که این منبع یک کپی دقیق و دست‌نخورده است، لازم نیست این موارد را هنگام ارجاع به منبع ذکر کنید. به طور مشابه اهمیتی نخواهد داشت اگر کتابی را در [[گوگل بوکس]]، [[جی‌استور]]، در پیش‌نمایش یک کتابفروشی برخط معتبر مانند [[آمازون]]، یا کتاب‌خوان الکترونیکی شخصی‌تان (مگر در حالتی که در شماره‌گذاری صفحه‌ها تأثیر داشته باشد) مطالعه کرده باشید.

== شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی ==
{{میانبر|وپ:شیوه‌نامه ارجاع|وپ:سبک ارجاع}}
ویکی‌پدیا از یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی خاص به عنوان پیش‌فرض استفاده نمی‌کند با این حال ارجاع‌دهی در یک مقالهٔ خاص باید از یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مشخص پیروی کند.

تعدادی از شیوه‌نامه‌های ارجاع‌دهی مورد قبول ویکی‌پدیا در مقالات [[استناد]]، [[شیوه‌نامهٔ انجمن روان‌شناسی آمریکا]]، [[شیوه‌نامهٔ ای‌اس‌ای]]، [[دستنامه ام‌ال‌ای]]، [[شیوه‌نامهٔ شیکاگو]]، [[منبع‌دهی هاروارد]]، [[شیوه‌نامهٔ ونکوور]] و [[کتاب‌آبی]] شرح داده‌شده‌اند.

با وجودی که برای انتخاب شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی، ویکی‌پدیا دستتان را باز گذاشته است، اشاره به تاریخ باید از شیوهٔ مشخصی تبعیت کند.&lt;ref name=&quot;enwiki19-11-95&quot;&gt;{{یادکرد وب |نویسنده = |نشانی=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Citing_sources&amp;oldid=763923862 |عنوان=ترجمه از ویکی‌پدیای انگلیسی | ناشر = |تاریخ = |تاریخ بازبینی=۱۹ بهمن ۱۳۹۵}}&lt;/ref&gt;

=== تنوع در شیوه‌نامه‌های ارجاع‌دهی ===
{{میانبر|وپ:ارجاع متنوع}}
ویرایشگران نباید شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی غالب یک مقاله را به دلخواه خودشان یا برای مشابه‌سازی با سایر مقالات تغییر دهند و باید به [[ویکی‌پدیا:اجماع|اجماع]] صورت گرفته در مورد آن مقاله توجه کنند (در صورتی که موجود باشد و اگر موجود نبود باید به اجماع برسند)

بر پایهٔ [[ویکی‌پدیا:شیوه‌نامه|شیوه ویرایشی]] فعال‌ترین ویرایشگران مقاله، شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مقاله مشخص می‌شود یا بر پایهٔ اجماع صورت گرفته میان کاربران فعال در توسعهٔ مقاله می‌توان شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مقاله را مشخص کرد. اگر مقاله‌ای که بر روی آن کار می‌کنید دارای سبک ارجاع‌دهی‌ست باید به آن احترام گذاشت و مابقی ارجاع‌ها مشابه آن انجام گیرند. اگر تصور می‌کنید تغییر شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی برای مقاله واجب است باید در بحث مقاله تلاش کنید نظر دیگر کاربران را جلب کنید و به اجماع برسید. اگر اولین کاربر هستید که به مقاله منبع می‌افزایید سعی کنید شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مناسب با موضوع مقاله انتخاب کنید.

اگر بیشتر منابع ارجاع شده در مقاله بدون الگوهای ارجاع استفاده شده‌اند و فقط پیوند اینترنتی بدون ذکر نام نویسنده، تاریخ نشر، شمارهٔ صفحه است و این اطلاعات را می‌توانید به‌دست بیاورید مسلماً اینگونه ارجاع‌دهی نمی‌تواند به عنوان شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مقاله در نظر گرفت و می‌توانید آن را با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مناسب که جزئیات بیشتری در مورد منابع به مقاله می‌افزاید انتخاب کنید.&lt;ref name=&quot;enwiki19-11-95&quot;/&gt;

==== کارهایی که باید از انجامشان اجتناب کرد ====
زمانی که یک مقاله یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مشخص دارد، کارهای زیر را نباید انجام داد:
* تغییر دادن شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی غالب مقاله با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی دیگر مثلاً تغییر شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی پرانتزدار با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی بدون پرانتز، یا جایگزین کردن یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی آکادمیک با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی دیگر آکادمیک. (مثلاً تغییر شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی شیکاگو به شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی هاروارد)
* افزودن الگوهای ارجاع‌دهی به مقاله‌ای که از پیوند اینترنتی بدون الگو استفاده می‌کند یا حذف الگوهای ارجاع‌دهی از یک مقاله که از آن شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی خاص استفاده می‌کند.
* تغییر مکان ارجاع‌های تعریف شده، مثلاً انتقال ارجاع‌ها از متن مقاله به بخش منابع یا انتقال ارجاع‌ها از بخش منابع به درون متن (به صورت درون‌خطی)&lt;ref name=&quot;enwiki19-11-95&quot;/&gt;

== انتساب درمتن ==
{{میانبر|وپ:درمتن}}
'''انتساب درمتن''' به‌معنای نسبت‌دادن یک جمله به منبع آن در درون خود جمله است که درکنار [[وپ:یادر|یادکرد درخط]] استفاده می‌شود. انتساب درمتن باید در نقل‌قول‌های مستقیم، نقل‌قول‌های غیرمستقیم و در خلاصه‌نویسی‌ها به‌کار رود. انتساب درمتن باعث جلوگیری از دستبرد فکری سهوی می‌شود و به خواننده این اجازه را می‌دهد تا بداند یک دیدگاه از چه کسی یا چه کسانی است. پس از انتساب درمتن، حتماً باید از یادکرد درخط نیز استفاده کرد.

برای مثال:

{{نقل‌قول|{{ضربدر}} سلاح هسته‌ای بازدارندگی به ارمغان نمی‌آورد.{{مرجع ساختگی|۲}}}}
{{نقل‌قول|{{تیک}} کوربین معتقد است سلاح هسته‌ای بازدارندگی به ارمغان نمی‌آورد.{{مرجع ساختگی|۲}}}}

هنگام استفاده از انتساب درمتن مطمئن شوید که [[وپ:بی‌طرف|دیدگاه بی‌طرف]] را نقض نمی‌کنید.

برای مثال:

{{نقل‌قول|{{ضربدر}} داروین می‌گوید انسان‌ها با ابزار انتخاب طبیعی تکامل یافته‌اند،{{مرجع ساختگی|۳}} اما اکبرخان می‌گوید انسان‌ها از کرهٔ ماه آمده‌اند.{{مرجع ساختگی|۴}}}}
{{نقل‌قول|{{تیک}} داروین معتقد بود انسان‌ها با ابزار انتخاب طبیعی تکامل یافته‌اند.{{مرجع ساختگی|۳}}}}

مشکل خط اول این است که به برابری دو منبع دلالت دارد و مشخص نمی‌کند که دیدگاه داروین، دیدگاه غالب است.

همچنین انتساب درمتن ممکن است باعث این تلقی شود که یک دیدگاه تنها از کشفیات یک‌نفر یا یک گروه است.

{{نقل‌قول|{{ضربدر}} اکبرخان معتقد است که دو به‌علاوه دو می‌شود چهار.}}
{{نقل‌قول|{{تیک}} دو به‌علاوه دو می‌شود چهار.}}

برای حقایق ساده می‌توان از یادکردهای درخط استفاده کرد، اما معمولاً از انتساب درمتن استفاده نمی‌شود.

{{نقل‌قول|{{تیک}} مولکول آب از دو اتم هیدروژن و یک اتم اکسیژن تشکیل شده است.{{مرجع ساختگی|۵}}}}

== الگوهای ارجاع‌دهی ==
[[وک:الگوها]]

== جستارهای وابسته ==
برای مطالعهٔ بیشتر به صفحات زیر در ویکی‌پدیای انگلیسی مراجعه کنید:
* [[:en:Wikipedia:Citation_templates|الگوهای مورد استفاده در ارجاع به منابع]]
* [[:en:Wikipedia:Scientific_citation_guidelines|قواعد ارجاع به منابع علمی]]
* [[:en:Harvard_referencing|ارجاع به روش هاروارد]]

== منابع ==
* {{یادکرد|نویسنده=ادیب سلطانی، میرشمس‌الدین|کتاب=راهنمای آماده‌ساختن کتاب|ویرایش=ویراست سوم|سال=۱۳۸۱|ناشر=انتشارات علمی و فرهنگی|شهر=تهران}}
{{چپ‌چین}}
* Fowler, H. Ramsey. ''The Little, Brown Handbook''. second Canadian ed. Don Mills, Ontario, 1998. 660–668.
* ''The Chicago Manual of Style''. 15th ed. Chicago: University of Chicago Press, 2003.
* ''The Chicago Manual of Style Online''. 16th ed. [http://www.chicagomanualofstyle.org/16/ch14/ch14_toc.html chap. 14].
{{پایان چپ‌چین}}

== پیوند به بیرون ==
* [http://tools.wmflabs.org/yadfa/ یادفا]، ابزار ایجاد یادکرد ویکی با استفاده از کتاب‌خانه‌های دیجیتال [[گوگل بوکس]]، [[نورمگز]] و [[کتابخانه دیجیتال نور]].</text>
      <sha1>a6czfq3o6o5wjn875pi6d34ptzz20oq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135233</id>
      <parentid>135226</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T18:31:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* تنوع در شیوه‌نامه‌های ارجاع‌دهی */</comment>
      <origin>135233</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60634" sha1="svw2r7b20vswy9h1tdvd0xgukij318e" xml:space="preserve">{{فهرست رهنمودها}}

{{رهنمود|وپ:شام|وپ:شابم|وپ:منابع|وپ:شیوه‌م|وپ:ارجاع‌دهی|وپ:یادکرد}}
{{سرنویس|بهتر است ابتدا [[ویکی‌پدیا:تأییدپذیری|سیاست تأییدپذیری]] را دربارهٔ معتبر بودن منابع بخوانید.}}

ساختاربندی فهرست منابع یک کتاب [[وک:وک چیست؟|ویکی‌کتاب]] جزو جزئیاتی است که در درجهٔ دوم اهمیت قرار دارند و در حال حاضر در ویکی‌کتاب انگلیسی نیز هنوز توافق عام بر روی یک روش مشخص یادکرد منابع، به‌دست نیامده است؛ بنابراین در صورتی که شما یک روش خاص (بخصوص روش‌هایی که به‌وسیلهٔ اهل فن در آن رشتهٔ خاص استفاده می‌شود) را برای یادکرد منابع بکار می‌برید، '''لطفاً استفاده از همان روش را ادامه دهید'''. اما در صورتی که نمی‌توانید در مورد اینکه چه شیوه و روشی را انتخاب کنید، تصمیم بگیرید یا نمی‌دانید چه اطلاعاتی را در یادکرد منبع باید گنجاند، به خواندن این رهنمود ادامه دهید.

در این رهنمود یک شیوهٔ نوعی بر مبنای شیوهٔ استانداردی که در کتاب ''شیوه‌نامهٔ شیکاگو'' از آن با عنوان «ساختاربندی علمی» یاد شده، آمده است. در ''شیوه‌نامهٔ شیکاگو''، که اینجا هم از آن پیروی شده است، یادکرد منابع (یعنی ارجاع به منابع برای مستند کردن ادعا) در پانویس است و پانویس‌ها با شماره مشخص می‌شود. می‌توان در پایان رساله فهرستی الفبایی از مآخذ ذکر کرد اما اجباری نیست، به شرطی که یادکرد منابع در پانویس‌ها کامل و دقیق باشد. از سوی دیگر می‌توان در یادکرد منابع از کوته‌نوشت‌ها و خلاصه‌نویسی سود جست، در این صورت ذکر کامل فهرست منابع و مآخذ اجباری‌است. در ویکی‌پدیای فارسی شِقّ دوم پیشنهاد می‌شود؛ یعنی ارجاعات پانویسی به اختصار صورت می‌گیرد و سپس در پایان مقاله فهرست کاملی از منابع و مآخذ به ترتیب الفبایی نام خانوادگی نویسندگان ذکر می‌شود. یادکرد دقیق و عملی منابع در معنای کلی دو مرحله دارد. یکی اینکه جمله‌ها و دعاوی را به منابع معتبر ارجاع دهیم و دوم فهرست کامل منابع را با اسلوب و چیدمانی خاص در پایان مقاله ذکر کنیم. در این نوشتار به هر دو جنبه پرداخته خواهد شد.

ابتدا شیوهٔ ارجاع به منابع در متن مقاله را معرفی می‌کنیم. پس از مطالعهٔ این بخش ویکی‌نویس می‌داند که چگونه در مقاله به منابع در پانویس ارجاع دهد. در مرحلهٔ بعد روش یادکرد اطلاعات مربوط به منابع مختلف (کتاب، مقالات و…) را بررسی می‌کنیم. این اطلاعاتی‌است که در بخش &lt;nowiki&gt;== منابع ==&lt;/nowiki&gt; هر مقاله باید ذکر شود. ارائهٔ این اطلاعات (یعنی مشخصات منابع) به شیوه و اسلوب خاصی باید باشد؛ مثلاً ابتدا نام خانوادگی نویسنده باید ذکر شود و سپس نام کوچک وی. پس از آن نام کتاب به صورت ''ایتالیک'' نشان داده می‌شود و سپس سایر جزئیات ذکر می‌گردد. بخش‌های مختلف این نوشتار به مهم‌ترین جنبه‌های اسلوب ذکر اطلاعات کتاب‌شناختی منابع خواهند پرداخت. فراگرفتن و به خاطر سپردن تمام این جزئیات بایسته نیست. ویکی‌نویسان می‌توانند بر حسب نیاز به این صفحه رجوع کنند. به علاوه الگوهایی برای آسان‌سازی کار آن‌ها ساخته شده است که در بیشتر موارد ایشان را از دانستن جزئیات بی‌نیاز می‌کند. این الگوها نیز در نوشتار معرفی شده‌اند.

== یادکرد منابع، چرا و چه زمان؟ ==
{{گسترش بخش}}

=== چندرسانه‌ای ===
جزئیات مبدأ و وضعیت حق تکثیر تصاویر و دیگر پرونده‌های رسانه‌ای باید در صفحهٔ پرونده (در ویکی‌کتاب یا ویکی‌انبار) درج شود.  تصویر نیز باید همانند سایر بخش‌های مقاله‌ها دارای منبع و ارجاع مناسب باشد. برای توصیف‌هایی نظیر [[ویکی‌پدیا:متن جایگزین برای تصاویر|متن جایگزین]]، که به‌طور مستقیم از طریق خود تصویر قابل اثبات هستند، و برای متنی که صرفاً به شناساندن منبع می‌پردازد (نظیر توضیح «''[[شب پرستاره]]'' (۱۸۸۹)» برای ''[[:پرونده:VanGogh-starry night ballance1.jpg]]'')، نیازی به یادکرد نیست.

== روش اشاره به منابع در متن ==
{{میان‌بر|وک:ارجاع درون‌خطی|وک:ارجاع دقیق}}
روش اشاره به منابع این است که منابع را در بخش مربوط فهرست می‌کنند و در هنگام یادکرد در داخل متن به پانویس یادکرد می‌دهند که در آنجا نام خلاصهٔ منبع آمده است. به این روش اصطلاحاً «پانویس کوتاه‌شده» نیز گفته می‌شود.

برای وارد کردن پاورقی در داخل متن اصلی مقاله جایی که شمارهٔ پاورقی باید داده شود متن پاورقی را بین &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;و&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt; ذکر می‌کنند. سرانجام برای نمایش همهٔ پانویس‌ها در بخش ''پانویس'' از الگوی {{الگو|پانویس}} استفاده می‌کنند؛ مثلاً به این صورت:

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که از کتاب خاصی&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''روحانی، ''کتاب دانش''، ۲۳۴.'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و کتاب دیگری&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''احمدی، ''پرونده در پرونده''. '''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; برداشته شده است و یک پانویس توضیحی&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''این یک پانویس توضیحی‌است. '''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; هم دارد.
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== پانویس ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس|۲}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;nowiki&gt;== منابع ==&lt;/nowiki&gt;
{{سخ}}
&lt;nowiki&gt;
* روحانی، محمد. ''کتاب دانش''. تهران: نشر، ۱۳۷۰.&lt;/nowiki&gt;
{{سخ}}&lt;nowiki&gt;
* احمدی، احمد. ''پرونده در پرونده''. تهران: نشر۲، ۱۳۷۵.&lt;/nowiki&gt;
&lt;/blockquote&gt;

که در آن از &lt;sup&gt;[۱]&lt;/sup&gt; و &lt;sup&gt;[۲]&lt;/sup&gt; به عنوان «پانویس ارجاعی» و &lt;sup&gt;*[۳]&lt;/sup&gt; به عنوان «پانویس توضیحی» بهره برده شده است. نتیجهٔ پایانی آن به صورت زیر خواهد بود:
&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که از کتاب خاصی&lt;ref&gt;روحانی، ''کتاب دانش''، ۲۳۴.&lt;/ref&gt; و کتاب دیگری&lt;ref&gt;احمدی، ''پرونده در پرونده''.&lt;/ref&gt; برداشته شده است و یک پانویس توضیحی&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;&lt;ref&gt;این یک پانویس توضیحی‌است.&lt;/ref&gt; هم دارد.
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;پانویس&lt;/font&gt;
----
{{پانویس}}

&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
* احمدی، احمد. ''پرونده در پرونده''. تهران: نشر۲، ۱۳۷۵.
* روحانی، محمد. ''کتاب دانش''. تهران: نشر، ۱۳۷۰.
&lt;/blockquote&gt;
نکته: اگر ویرگول یا نقطه در محل منبع‌دهی باشد تگ &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;...&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt; به طور طبیعی پس از نقطه یا ویرگول قرار می‌گیرد.

== الگوهای کمکی برای یادکرد منابع در ویکی‌پدیای فارسی ==
توصیه می‌شود به جای ارجاع دستی از الگوهای یادکرد استفاده کنید. خروجی این الگوها با ضابطه‌هایی که در این صفحه توضیح داده خواهد شد منطبق است. برای یادکرد کتاب از الگوی {{الگو|یادکرد کتاب}}، برای ژورنال از {{الگو|یادکرد ژورنال}}، برای یادکرد مطالبی که در اینترنت آمده از {{الگو|یادکرد وب}} و در موارد کلی، از الگوی {{الگو|یادکرد}} استفاده کنید. همچنین برای ارجاع‌های خلاصه‌شده در بخش پانویس می‌توانید از الگوی {{الگو|پانویس کوتاه‌شده}} استفاده کنید. در زیر مثالی از نحوهٔ استفاده از این الگوها آمده است:

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد وب|نشانی = &lt;nowiki&gt;http://www.isna.ir/etc&lt;/nowiki&gt; {{رچ}}|عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویه ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
&lt;/blockquote&gt;

و نتیجهٔ آن به صورت زیر خواهد بود:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://www.isna.ir/etc |عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویه ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}&lt;/ref&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;ref&gt;{{یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;/blockquote&gt;

=== پانویس کوتاه‌شده ===
{{میانبر|وپ:پک|وپ:پانویس کوتاه‌شده}}
استفاده از پانویس‌های کوتاه‌شده روش ارجح در ویکی‌پدیای فارسی است و خروجی متداول در ویکی‌پدیای فارسی نیز بر اساس [[شیوه‌نامه شیکاگو]] است. برای راحتی ایجاد پانویس‌های کوتاه‌شده به این روش، الگوی {{الگوی|پک}} (مخفف پانویس کوتاه‌شده) و {{الگوی|پک/بن}} (مخفف پانویس کوتاه‌شده بدون نویسنده) به کار گرفته می‌شوند.

الگوهای پانویس کوتاه‌شده، یک پیوند داخلی در صفحه ایجاد می‌کنند که به کمک آن، با کلیک کردن روی متن پانویس می‌شود به اصل منبع رسید. برای مثال، با کلیک کردن روی عبارت

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب است&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۶۶}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و این مطلبی است که از صفحه‌ای دیگر از همان کتاب دیگر آمده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۹۳}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; این جمله از یک خبر به عنوان منبع استفاده می‌کند که نام نویسنده ندارد.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک/بن|تاریخ‌نگار|ک=فرازهایی از تاریخ ایران}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== پانویس ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد کتاب|نام خانوادگی = اصغری|نام = احمد|عنوان = تاریخ ایران: مروری بر منابع فارسی، عربی و انگلیسی|ناشر = نشر معاصر|شهر = تهران|سال = ۱۳۹۲}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد وب|نام خانوادگی = |نام = |عنوان = فرازهایی از تاریخ ایران|ناشر = تاریخ‌نگار| نشانی = &lt;nowiki&gt;http://www.example.com/etc&lt;/nowiki&gt; |تاریخ = ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۴| تاریخ بازبینی = ۷ مهر ۱۳۹۵|شناسه=&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;شناسه یادکرد|تاریخ‌نگار}} }}&lt;/span&gt;
&lt;/blockquote&gt;

و نتیجهٔ آن به صورت زیر خواهد بود:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب است&lt;ref&gt;{{پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۶۶}}&lt;/ref&gt; و این مطلبی است که از صفحه‌ای دیگر از همان کتاب دیگر آمده است.&lt;ref&gt;{{پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۹۳}}&lt;/ref&gt; این جمله از یک خبر به عنوان منبع استفاده می‌کند که نام نویسنده ندارد.&lt;ref&gt;{{پک/بن|تاریخ‌نگار|ک=فرازهایی از تاریخ ایران|ص=۱۱}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;پانویس&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = اصغری|نام = احمد|عنوان = تاریخ ایران: مروری بر منابع فارسی، عربی و انگلیسی|ناشر = نشر معاصر|شهر = تهران|سال = ۱۳۹۲}}
* * {{یادکرد وب|نام خانوادگی = |نام = |عنوان = فرازهایی از تاریخ ایران|ناشر = تاریخ‌نگار|نشانی = http://www.example.com/etc |تاریخ = ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۴| تاریخ بازبینی = ۷ مهر ۱۳۹۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تاریخ‌نگار}} }}
&lt;/blockquote&gt;

در خروجی بالا، اگر روی پیوند «اصغری، ''تاریخ ایران''» در بخش پانویس کلیک کنید، به توضیحات کامل آن منبع می‌روید. شماره‌های ۶۶ و ۹۳ شماره صفحه‌های مربوط از آن منبع را نشان می‌دهند.

همچنین اگر روی پیوند «''فرازهایی از تاریخ ایران''» در بخش پانویس کلیک کنید، به توضیحات کامل آن منبع می‌روید. برای این که این ویژگی به درستی کار کند باید پارامترهای الگوی پانویس کوتاه‌شده و پارامترهای الگوی یادکرد را به دقت وارد کنید.

ساختار پانویس کوتاه‌شده به این شکل است: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{پک|نام اول|نام دوم|سال|ک=نام کتاب یا اثر|ص=شمارهٔ صفحه}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; و در آن «''نام اول''» باید با نام خانوادگی نویسندهٔ اول در الگوی یادکرد مطابقت کند، «''نام دوم''» با نام خانوادگی نویسندهٔ دوم، و «''سال''» هم باید با پارامتر سال مطابقت کند. اگر اثری فقط یک نویسنده دارد، نیازی به پارامتر «''نام دوم''» نخواهد بود و ورودی به صورت &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{پک|نام اول|سال|ک=نام کتاب یا اثر|ص=شمارهٔ صفحه}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; وارد می‌شود. پارامتر «''ک''» با الگوی یادکرد مطابقت داده نمی‌شود و ترجیح آن است که این پارامتر شکلی کوتاه شده از عنوان اصلی یادکرد را در خود داشته باشد، مگر آن که عنوان اصلی خودش کوتاه باشد که در آن صورت عیناً تکرار می‌شود. به مثال زیر توجه کنید:

{|
! {{خیر|روش اشتباه}}
|
&lt;syntaxhighlight dir=rtl&gt;
...
متن {{پک|دریابندری|ک=کتاب مستطاب|ص=۱}}
...
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = دریابندری | نام = نجف | عنوان = کتاب مستطاب آشپزی، از سیر تا پیاز|ناشر = نشر کارنامه|سال = ۱۳۷۹|مکان = تهران}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
|-
! {{بله|روش درست}}

|
&lt;syntaxhighlight dir=rtl&gt;
...
متن {{پک|دریابندری|۱۳۷۹|ک=کتاب مستطاب|ص=۱}}
...
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = دریابندری | نام = نجف | عنوان = کتاب مستطاب آشپزی، از سیر تا پیاز|ناشر = نشر کارنامه|سال = ۱۳۷۹|مکان = تهران}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
|}

از آنجا که در الگوی ''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{یادکرد کتاب}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'' پارامترهای «''نام خانوادگی''» و «''سال''» ذکر شده‌اند، پانویس کوتاه‌شده هم باید به آن‌ها به همان شکل اشاره کند اگر نه پیوند بین پانویس کوتاه و یادکرد کامل از کار می‌افتد.

گاه پیش می‌آید که مطلبی نویسنده ندارد؛ در این حالت خروجی پیش‌فرض الگوهای یادکرد، برای استفاده با الگوی پانویس کوتاه‌شده مناسب نیست. همچنین اگر ترکیب نام خانوادگی و سال، یکتا نباشد (مثلاً دو منبع وجود داشته باشد که هر دوشان نویسنده و سالشان یکی باشد) لازم می‌شود که پیوند بین پانویس و یادکرد به صورت دستی تنظیم بشود. در تمام این حالات، می‌توان از پارامتر ''شناسه'' در الگوی یادکرد استفاده کرد. برای نمونه در مثالی که در ابتدای این بخش آمد، الگوی یادکرد وب پارامتر ''شناسه'' داشت به این شکل:   &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;شناسه={{شناسه یادکرد|تاریخ‌نگار}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; و این دستور با کمک الگوی {{الگوی|شناسه یادکرد}} خروجی یادکرد را به شکلی تغییر می‌دهد که اگر جایی در متن از پانویس کوتاه شده به صورت &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{پک|تاریخ‌نگار|ک=..|ص=..}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; استفاده بشود، پیوند بین این دو با استفاده از شناسهٔ «تاریخ‌نگار» برقرار می‌گردد.

:نکته: پارامتر ''شناسه'' با نام ''ref'' نیز شناخته می‌شود و الگوی {{الگوی|شناسه یادکرد}} نیز گاهی با نام {{الگوی|harvid}} شناخته می‌شود.

=== یادکردهای لاتین ===
در منابع فارسی مرسوم است که اگر در متنی هم از منابع فارسی و عربی (که زبان‌هایی از راست به چپ هستند) و هم از منابع لاتین (مثلاً انگلیسی و فرانسوی که زبان‌هایی چپ به راست هستند) استفاده شود، متن پانویس‌ها و یادکردهای لاتین به درستی از چپ به راست و به زبان انگلیسی (به عنوان زبان رایج در متون علمی) نوشته بشود. این کار به سادگی با کمک استفاده از پارامتر ''dir'' (مخفف direction به معنای جهت) در برچسب ''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'' میسر است. مقدار این پارامتر در ویکی‌پدیای فارسی به طور پیش‌فرض برابر است با &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;rtl&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (مخفف right-to-left یعنی راست به چپ) در نتیجه برای بیشتر منابع که به فارسی هستند، این پارامتر اصلاً ذکر نمی‌شود اما برای منابع لاتین مقدار آن باید به صورت &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ltr&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (مخفف left-to-right به معنی چپ به راست) ذکر بشود.

همچنین، اگر چه الگوهای یادکرد (مثل {{الگوی|یادکرد کتاب}} و {{الگوی|یادکرد وب}}) توانایی تولید خروجی به انگلیسی را نیز دارند (با کمک پارامتر ''زبان'') اما خروجی که از الگوهای مشابه انگلیسی (نظیر {{الگوی|cite book}} و {{الگوی|cite web}}) به دست می‌آید، استانداردتر است. در نتیجه معمولاً یادکردهای لاتین با الگوهای خانوادهٔ cite، و یادکردهای فارسی و عربی با الگوهای خانوادهٔ یادکرد ذکر می‌شوند.

:نکته: برخلاف الگوهای خانوادهٔ یادکرد، که اگر نام نویسنده و سال در آن ذکر بشود نیازی به وارد کردن شناسه نیست، در الگوهای خانوادهٔ cite پارامتر ''ref'' باید همیشه ذکر بشود تا پیوند پانویس‌های کوتاه‌شده درست کار کند.
:نکته: برای این که شمارهٔ صفحه در الگوی پانویس کوتاه‌شده با نقطه‌گذاری صحیح نمایش یابد، از پارامتر &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;زبان=en&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; استفاده کنید.

مثال زیر، یک متن از یادکردهایی در زبان‌های مختلف استفاده می‌کند را نشان می‌دهد.

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب فارسی است&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|نگهبان|۱۳۸۸|ک=تاریخ ایران|ص=۶۶}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و این مطلبی است که از یک کتاب عربی نقل شده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|زرکلی|۱۹۷۲|ک=الأعلام|ص=۴۹۷}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; این جمله از یک منبع انگلیسی به عنوان منبع استفاده می‌کند،&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref dir=ltr&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|Smith|2006|ک=Intro to Physics|ص=584|زبان=en}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و این یکی از یک منبع انگلیسی که نام نویسنده ندارد.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref dir=ltr&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک/بن|Wired|ک=Quantum computing in the 20th century|زبان=en}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== پانویس ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد کتاب|نام خانوادگی = نگهبان|نام = تورج|عنوان = مبانی فیزیک کاربردی|ناشر = فرهنگستان علوم |شهر = تهران|سال = ۱۳۸۸|شابک=۹۷۸-۶۰۰-۱۲۳۴۵-۹-۰}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد کتاب| نام خانوادگی = زرکلی | نام = خیرالدین | عنوان = الأعلام | سال = ۱۹۷۲ | ناشر = دارالعلم للملایین | مکان = قاهره}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;nowiki&gt;{{چپ‌چین}}&lt;/nowiki&gt;
{{چپ‌چین}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;cite book| ref= {{harvid|Smith|2006}} | last= Smith | first = John | title = Introduction to Physics | publisher = Harvard University Press | year = 2006 | location = Cambridge, MA | isbn = 978-0-470-40942-8}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;cite web| ref= &lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;harvid|Wired}} | last= | first = | title = Quantum Computing in the 20th Century | publisher = Wired | url = &lt;nowiki&gt;http://www.wired.com/etc&lt;/nowiki&gt; | year = 2018 | date = 2018-01-14 | accessdate = 2018-08-03}}&lt;/span&gt;
{{پایان چپ‌چین}}
&lt;nowiki&gt;{{پایان چپ‌چین}}&lt;/nowiki&gt;
&lt;/blockquote&gt;

و نتیجهٔ آن به صورت زیر خواهد بود:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب فارسی است&lt;ref&gt;{{پک|نگهبان|۱۳۸۸|ک=مبانی فیزیک کاربردی|ص=۱۴۴}}&lt;/ref&gt; و این مطلبی است که از یک کتاب عربی نقل شده است.&lt;ref&gt;{{پک|زرکلی|۱۹۷۲|ک=الأعلام|ص=۴۹۷}}&lt;/ref&gt; این جمله از یک منبع انگلیسی به عنوان منبع استفاده می‌کند،&lt;ref dir=ltr&gt;{{پک|Smith|2006|ک=Intro to Physics|ص=584|زبان=en}}&lt;/ref&gt; و این یکی از یک منبع انگلیسی که نام نویسنده ندارد.&lt;ref dir=ltr&gt;{{پک/بن|Wired|ک=Quantum computing in the 20th century|زبان=en}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;پانویس&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = نگهبان|نام = تورج|عنوان = مبانی فیزیک کاربردی|ناشر = فرهنگستان علوم |شهر = تهران|سال = ۱۳۸۸|شابک=۹۷۸-۶۰۰-۱۲۳۴۵-۹-۰}}
* {{یادکرد کتاب| نام خانوادگی = زرکلی | نام = خیرالدین | عنوان = الأعلام | سال = ۱۹۷۲ | ناشر = دارالعلم للملایین | مکان = قاهره}}
{{چپ‌چین}}
* {{cite book| ref= {{harvid|Smith|2006}} | last= Smith | first = John | title = Introduction to Physics | publisher = Harvard University Press | year = 2006 | location = Cambridge, MA | isbn = 978-0-470-40942-8}}
* {{cite web| ref= {{harvid|Wired}} | last= | first = | title = Quantum Computing in the 20th Century | publisher = Wired | url = http://www.wired.com/etc | year = 2018 | date = 2018-01-14 | accessdate = 2018-08-03}}
{{پایان چپ‌چین}}
&lt;/blockquote&gt;

== ارجاع گروهی ==
{{میان‌بر|وپ:ارجاع گروهی}}

اگر به یک منبع بیش از یک بار ارجاع می‌دهید، می‌توانید از پارامترِ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;name&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; در دستورِ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ref&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; استفاده کنید تا ارجاع‌های شما چند بار شماره نخورند. توجه کنید که '''اگر از پانویس کوتاه‌شده استفاده می‌کنید، نبایستی از ارجاع گروهی استفاده کنید'''. ارجاع گروهی فقط برای مواردی مناسب است که تمام پانویس‌ها طولانی باشند.

به مثال زیر نگاه کنید:

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلیِ مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;span style=&quot;color:black;&quot; &gt;&lt;span dir=&quot;ltr&quot;&gt;'''&amp;lt;ref name=&quot;isna&quot;&gt;'''&lt;/span&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد وب|نشانی = &lt;nowiki&gt;http://www.isna.ir/etc&lt;/nowiki&gt; {{رچ}}|عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویهٔ ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
در قسمت دیگری از متن، دوباره به خبر ایسنا ارجاع می‌شود.&lt;span style=&quot;color:black;&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;'''&amp;lt;ref name=&quot;isna&quot;/&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
&lt;/blockquote&gt;

که نتیجه می‌دهد:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;ref name=&quot;isna&quot;&gt;{{یادکرد وب|پیوند = http://www.isna.ir/etc | عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویهٔ ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}&lt;/ref&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;ref&gt;{{یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
در قسمت دیگری از متن، دوباره به خبر ایسنا ارجاع می‌شود.&lt;ref name=&quot;isna&quot;/&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;/blockquote&gt;

{{لنگر|ارجاع گروهی نه}}
{{میانبر|وپ:ارجاع گروهی نه}}
'''نکتهٔ مهم:''' زمانی که از پانویس‌های کوتاه‌شده استفاده می‌کنید، ارجاع‌ها نباید تجمیع شوند بلکه باید تکرار شوند؛ مثلاً اگر دوبار به یک صفحه از یک کتاب ارجاع می‌دهید، باید دستور الگوی پانویس کوتاه‌شده را عیناً دو بار تکرار کنید. در متون چاپی، برای بار دوم به بعد از «''همان''» در پانویس استفاده می‌کنند و حتی اگر چند پانویس پیاپی، مربوط به صفحه‌های مختلفی از یک منبع باشند از مورد دوم به بعد به صورت «''همان، ۴۴''» و «''همان، ۴۷''» پانویس داده می‌شود (که ۴۴ و ۴۷ شمارهٔ صفحه هستند). در ویکی‌پدیا، استفاده از «همان» مناسب نیست چرا که صفحه‌ها مدام در حال تغییر هستند و ممکن است بین دو پانویس، پانویس جدیدی اضافه شود که معنای «همان» را تغییر بدهد. در نتیجه در تمام موارد، پانویس کوتاه‌شده عیناً تکرار می‌شود تا نگهداری صفحه‌ها راحت‌تر باشد.

== کتاب‌ها ==
در این بخش نحوهٔ نگارش یادکردها توضیح داده می‌شود. استفاده از الگوهای توصیه شده کمک می‌کند تا یادکردها به آسانی به روش زیر نگاشته شوند و نیاز به تنظیم دستی نحوهٔ نمایش آن‌ها نباشد.

=== ساختار یادکرد ===
این ترتیب برای یادکرد اطلاعات مربوط به کتاب‌ها استفاده می‌شود:
::نام مؤلف به شکل نام خانوادگی، ویرگول، نام، (برای بیشتر از یک نویسنده به مثال‌ها رجوع کنید) نقطه، عنوان کتاب (به شکل ایرانیک یعنی به‌صورت &lt;nowiki&gt;''عنوان''&lt;/nowiki&gt;)، ویرگول(،) نوبت ویرایش (اگر غیر از نوبت اول است) نقطه، نام شهر محل نشر، دونقطه (:) نام ناشر، سال چاپ برای نوبت ذکر شده. شابک.

در انتها نیز در صورتی که آن کتاب صفحهٔ وبی دارد (مثلاً در وبگاه [http://www.ketab.ir/ ketab.ir])، پیوند به آن صفحهٔ وب می‌آید.

مثال:
* شاملو، احمد. ''در آستانه''. تهران: مؤسسه انتشارات نگاه، ۱۳۷۶ {{شابک|964-6174-28-0}}. [http://www.ketab.ir/DesktopDefault.aspx?TabID=3564&amp;Alias=Ketab&amp;Lang=fa-IR&amp;BookID=167130 خانهٔ کتاب].

برای دو نویسنده:
* بودریار، ژان، و احمد مومیایی رازی. ''سرگشتگی نشانه‌ها، نمونه‌هایی از نقد پسامدرن''. ترجمهٔ باب رحمتی. تهران: نشر مرکز، ۱۳۷۴. ISBN 964305120X, [http://www.ketab.ir/DesktopDefault.aspx?TabID=3564&amp;Alias=Ketab&amp;Lang=fa-IR&amp;BookID=140309 خانهٔ کتاب].

بیشتر از دو نویسنده:
* لوگان، جان، و دیگران. ''سه توپ دارم قلقلیه''. تهران: نشر بادبادک، ۱۳۷۷.

=== نکات کلی ===
* بسیار خوب است اگر که نام نویسنده یا نویسندگان کتاب به همان شکلی که در کتاب (و مقالات) ثبت شده است آورده شود. در بعضی شیوه‌ها برای صرفه‌جویی در فضا نام کوچک نویسنده را به‌طور مختصر می‌نویسند ولی از آنجا که در ویکی‌پدیا معضل فضا وجود ندارد، ''نیازی به خلاصه کردن نام نگارنده نیست'' و می‌توان آن را به‌طور کامل نوشت. به‌علاوه، ''ثبت نام کامل نویسنده'' باعث سادگی در یافتن منبع یادکرده و یافتن منابع یادکردهٔ دیگر از همان نویسنده، خواهد بود.
* نام کتاب‌های نگاشته به زبان‌های غیر فارسی، به فارسی ترجمه نمی‌شود، مگر اینکه ارجاع به ترجمهٔ فارسی آن‌ها باشد، که در آن صورت عنوان کتاب به زبان اصلی ذکر نمی‌شود. این مسئله برای دیگر انواع منابع هم صادق است.
* در صورتیکه ویکی‌پدیا صفحه‌ای اختصاصی برای کتابی که در حال ثبت مشخصات آن هستید، دارد، ''عنوان کتاب'' را به مقاله‌ای که در موردش نوشته شده است، پیوند دهید.
* در صورتیکه نویسندهٔ کتاب شخص معروفی است، و در متن اصلی مقاله پیوندی به مقالهٔ اختصاص یافته به آن نویسنده نیامده است، نام او را در یادکرد اطلاعات کتاب پیونددار نمایید. بعضی از اوقات پیوند ساختن برای نام ناشر، محل نشر و غیره هم منطقی و قابل قبول است.
* در الگوهای یادکرد باید از تاریخی استفاده شود که شناسنامهٔ منبع استفاده کرده است؛ مثلاً اگر منبع چاپ ایران است از هجری شمسی استفاده می‌شود.
* هنگام هر گونه ارجاع به هر کتابی، بهتر است [[شابک]] (ISBN) کتاب ذکر شود. شمارهٔ مربوط به شابک به‌طور خودکار ویکی‌سازی خواهد شد. برای این منظور از الگوی {{الگوی|شابک}} می‌توان استفاده کرد؛ الگوهای خانوادهٔ یادکرد و خانوادهٔ cite همگی به طور خودکار الگوی شابک را فراخوانی می‌کنند در نتیجه در پارامتر «شابک» یا «isbn» این الگوها، فقط خود شابک وارد می‌گردد.
* با اینکه خدمات جستجوی کتاب ویکی‌پدیا در وبگاه‌هایی مانند Amazon (که از طریق پیوندی که روی شمارهٔ شابک قرار می‌گیرد قابل دسترسی است) معمولاً به نمایش نتایج کتاب موردنظر نمی‌انجامد و اطلاعات کتاب‌های فارسی در [[دادگان]] آن وبگاه‌ها ثبت نشده‌اند، ولی بهتر است که به‌عنوان آینده‌نگری شماره‌های شابک کتاب‌ها به شکل صحیح و دارای پیوند ذکر شوند.
* اشاره به یک مقاله یا یک فصل خاص در داخل کتابی که هر فصل (یا مقاله) از آن نویسندگان متفاوتی دارد به شکل زیر است:
:: * دلوز، ژیل. «تفکر ایلیاتی». در بودریار، ژان و دیگران. ''سرگشتگی نشانه‌ها، نمونه‌هایی از نقد پسامدرن''. ترجمهٔ بابک احمدی. ۳۰–۵۰ تهران: نشر مرکز. ۱۳۷۴، ISBN 964305120X, [http://www.ketab.ir/DesktopDefault.aspx?TabID=3564&amp;Alias=Ketab&amp;Lang=fa-IR&amp;BookID=140309 خانهٔ کتاب].

== مقاله‌های ژورنال‌ها ==
یادکرد یک مقاله از یک ژورنال شامل موارد زیر است:
* نام نویسنده (یا نویسندگان)
* سال و در بعضی موارد ماه انتشار
* عنوان مقاله در نشان نقل قول (گیومه)
* نام ژورنال به صورت ایتالیک
* شمارهٔ جلد، شمارهٔ انتشار، و شمارهٔ صفحه (شماره مقاله در بعضی مقالات مربوط به برق)

'''مثال:'''
* احمدی، احمد. «مقابله با حملات DoS»، ''مجموعه مقالات پژوهشگاه امنیت فناوری اطلاعات'' '''۲''' (۳): ۲۳۴–۲۵۱.

توجه کنید که اعدادی که بعد از عنوان ژورنال آمده‌اند به‌ترتیب «'''دوره''' (شماره)، شمارهٔ صفحات» هستند.

به جای شماره می‌توان تاریخ را وارد کرد، و اگر هر دو هم ذکر شوند موردی ندارد. ممکن است به هر دلیلی دوره، شماره یا هر دو ذکر نشوند. در این حالت‌ها شیوهٔ یادکرد قدری متفاوت می‌شود. توصیه می‌شود از الگوی {{الگو|یادکرد ژورنال}} استفاده کنید.

برای مقاله‌ای که جایی بر روی وب نسخه‌ای از آن موجود است می‌توانید عنوان مقاله را پیوندی به نسخهٔ وبی بدهید.

== روزنامه‌ها، مجله‌ها و نشریه‌های ادواری ==
به مثال‌ها توجه کنید:
* مرجایی، فرید. «کودتا علیه عرصهٔ عمومی». ''شرق''، ۲۹ مرداد ۱۳۸۴، شماره ۵۵۴، ص ۶.

یا در صورتی که مقاله نام نگارنده ندارد:
* «در ستایش لیبرالیسم». ''کیهان''، ۱ دی ۱۳۹۰، ص ۳.

به همچنین در صورتی که بخواهیم به نسخهٔ موجود روی وب از این مقالهٔ روزنامه پیوند دهیم باید از بخش عنوان مقاله برای پیونددهی استفاده کنیم. در این حالت دیگر نوشتن شمارهٔ صفحه لازم نیست (و البته ضرری هم ندارد):
* باباحاجی، ایرچ. [http://www.sharghnewspaper.com/840530/html/hist.htm#s282201 سرنوشتی که در خیابان رقم خورد]، ''شرق''، یکشنبه ۳۰ مرداد ۱۳۸۴، شماره ۵۵۵.

== وبگاه‌ها و مقاله‌ها (غیر از مقاله‌های نشریات ادواری) ==
:''تذکر: توجه کنید که در بعضی موارد، بنا بر [[وپ:اثبات|سیاست اثبات‌پذیری]] ویکی‌پدیا، وبلاگ‌ها و امثال آن که جزو منابع خودچاپ‌کرده به شمار می‌آیند منبع خوبی برای مقاله‌های ویکی‌پدیا نیستند؛ خصوصاً هنگامی که راجع به خود صحبت نمی‌کنند.''

برای یادکرد کل یک وبگاه بدون اشاره به یک سند یا صفحهٔ خاص بر روی آن وبگاه می‌توان به سادگی، آدرس وبی (URL) آن را در متن مقاله آورد. در ویکی‌پدیا یک URL ساده که با «&lt;nowiki&gt;//:http&lt;/nowiki&gt;» شروع شود به‌طور خودکار تبدیل به پیوند قابل کلیک کردن خواهد شد. به‌عنوان مثال این متن را در نظر بگیرید: «اسلش‌دات یک وبگاه محبوب است که در این آدرس http://slashdot.org قرار دارد». با توجه به اینکه به کلیت یک وبگاه اشاره می‌کنید و نه به محتویاتی خاص بر روی آن، بنابراین احتیاجی به ذکر تاریخ بازبینی اطلاعات از آن وبگاه نیست.

برای یادکرد صفحات وب خاص (یا مجموعه‌ای از آن‌ها) همانند یادکرد کتاب‌ها عمل می‌کنیم (و ''عنوان'' را پیونددار می‌کنیم)، اما در این حالت باید یک تاریخ بازبینی هم نوشته شود:
* پارسا، مانی. [http://www.chn.ir/news/?section=2&amp;id=45418 «ثبت جهانی دماوند به عنوان نخستین میراث طبیعی کشور تکذیب شد»]. (۸ اردیبهشت ۱۳۸۴). بازبینی ۱ شهریور ۱۳۸۴.

تاریخ داخل پرانتز تاریخ ساخته شدن این صفحه برای اولین بار یا تاریخ آخرین به‌روز رسانی این صفحه است. در صورت نامشخص بودن این بحث می‌توان آن را حذف کرد و ذکر ننمود. بخش مربوط به ''تاریخ بازبینی'' به خواننده کمک می‌کند که از طریق ابزارهایی مانند [[بایگانی اینترنت]] دقیقاً نسخه‌ای که مدنظر شماست را بازیابی کند.

توجه داشته باشید که در ویکی‌پدیا معمول است که بخشی با عنوان ''پیوند به بیرون'' (پس از ''منابع'') وجود داشته باشد که پیوندهای متفاوتی به وبگاه‌ها و صفحات متفاوت در آن بخش قرار می‌گیرد.

به دلیل پویایی وب، ممکن است صفحه‌ای که به عنوان منبع استفاده شده است، غیرفعال شود. چنین یادکردی را با وجود اینکه غیرفعال است، حذف نکنید؛ زیرا تنها با وجود داشتن این یادکرد است که مشخصات منبعی که قبلاً وجود داشته است ثبت می‌گردد. می‌توانید در کنار یادکرد یادداشتی ثبت کنید و در آن تاریخی که پیوند اصلی صفحهٔ مورد بحث غیرفعال شده است را بنویسید. در صورتیکه نسخه‌ای در خدمات بایگانی اینترنت می‌شناسید، یک پیوند به آن بدهید. برای این منظور [[ویکی‌پدیا:پیوندهای مرده]] را ببینید.

=== ویکی‌پدیاهای زبان‌های دیگر ===
{{میانبر|وپ:ارجاع به ویکی‌پدیا}}
:''تذکر: ویکی‌پدیاهای زبان دیگر، منبع معتبر محسوب '''نمی‌شوند'''. برای اطلاعات بیشتر [[ویکی‌پدیا:منابع معتبر]] را ببینید.''

اگر از مقاله‌های ویکی‌پدیاهای زبان‌های دیگر (مثلاً [//en.wikipedia.org/ ویکی‌پدیای انگلیسی]) به عنوان منبع استفاده می‌کنید، این امر باید در بخش منابع ذکر شود. در این حالت از ''پیوند بیرونی'' استفاده کنید و نه پیوند میان‌ویکی تا از ارجاع بیجا به خود جلوگیری شود.

ارجاع درست مطابق ارجاع به سایر مقاله‌های برخط صورت می‌گیرد. بهترین روش این است که به صفحهٔ مربوط در ویکی‌پدیای آن زبان بروید و با استفاده از قابلیت یادکرد مقاله در جعبه ابزار (مثلاً در ویکی انگلیسی نام این ابزار '''Cite this page''' است) یادکرد کامل مقاله را دریافت و به مقالهٔ فارسی منتقل کنید. در ویکی‌پدیای فارسی به طور پیش‌فرض از استاندارد شیکاگو برای یادکرد استفاده می‌شود.
نمونه (استاندارد شیکاگو):
{{چپ‌چین}}
&lt;code&gt;
&lt;nowiki&gt;
Wikipedia contributors, &quot;Wilmer &amp; the Dukes,&quot; Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wilmer_%26_the_Dukes&amp;oldid=39441514 (accessed July 2, 2006).
&lt;/nowiki&gt;
&lt;/code&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

می‌توانید یادکرد مقاله را به جز پیوند آن، به صورت ترجمه شده نیز به کار بگیرید. برای همین منظور الگویی نیز ساخته شده است. با کمک الگوی {{الگوی|یادکرد-ویکی}} می‌توانید با وارد کردن چند پارامتر پیوندی با نوشتار استاندارد به صفحهٔ مورد نظر در ویکی‌پدیاهای دیگر ایجاد کنید. شرح چگونگی به‌کارگیری از آن الگو در [[:الگو:یادکرد-ویکی|صفحهٔ مربوط به آن]] آمده است.

اگر به خاطر ترجمهٔ (غالباً خط به خط) مقاله‌ای از ویکی‌پدیایی به زبان دیگر بخش یا قسمتی از منابع به صورت ''دست‌دوم'' یاد شده است، باید منابع دست دوم را با توضیح مناسب یا الگوهایی مانند {{الگو|ارجاع دست دوم}} و {{الگو|جعبه ارجاع دست دوم}} مشخص کنید.

اگر فقط از مطالب مقاله استفاده کرده‌اید و احیاناً منبع یا منابع دیگری هم به کار برده‌اید دیگر ذکر منابع به کار رفته در ویکی زبان‌های دیگر لازم نیست. تنها به خود ویکی ارجاع می‌شود. این روش برای سایر مقاله‌هایی که به خاطر همخوانی حق تکثیر عیناً کپی می‌شوند کاربرد دارد.

لازم به یادآوری است که در صورتی که گزاره‌ای از یک مقالهٔ ویکی‌پدیا در زبانی دیگر ترجمه شود و صحت و منبع‌دار بودن آن با الگویی چون {{الگوی|مدرک}} یا در صفحات بحث به چالش کشیده شود، نمی‌توان از این استدلال استفاده کرد که آن گزاره در ویکی‌پدیا به زبان دیگر موجود است پس صحیح است و منبع معتبری دارد. در این حالت باید برای آن گزاره منبع دیگری یاد کرد.

در روشی دیگر می‌توانید متن ویکی‌پدیای مبدأ را با توجه به منابع و مدارک موجود و در دسترس خودتان ترجمه و بازنویسی کنید؛ بدین معنا که یا نوشته‌های آن را دوباره با منابع خودتان مقایسه کرده و مدرک‌گذاری نمائید یا اینکه صحت منابع خود مقالهٔ ویکی‌پدیای مبدأ را مورد بازبینی دقیق قرار دهید.

== به آنچه خودتان خوانده‌اید ارجاع دهید ==
{{میانبر|وپ:ارجاع نادیده}}
تنها به منابعی ارجاع دهید که به چشم خودتان دیده‌اید. اگر می‌خواهید از ''نویسندهٔ ب'' یاد کنید در حالی که خودتان تنها نوشتهٔ ''نویسندهٔ الف'' را که در آن از ''نویسندهٔ ب'' گفتاوردی آمده است خوانده‌اید، آنگاه لازم است هنگام یادکرد، در ادامهٔ نوشتن مشخصات منبع ''ب'' (که خودتان ندیده‌اید)، با افزودن عبارتی مثل «به نقل از» و سپس آوردن مشخصات منبع الف (که خودتان دیده‌اید)، این موضوع را مشخص کنید.

با این حال اگر خودتان منبع ''ب'' را از نزدیک دیده و صحتش را بررسی کرده‌اید، می‌توانید مستقیم و تنها از همین منبع یاد کنید. ذکر شیوهٔ دستیابی شما به منبع نیز لازم نیست؛ بنابراین اگر از طریق یک جویشگر اینترنتی، کتابخانه، وبگاه، یا مانند آن به منبع دست یافتید، به شرط اینکه بتوان اطمینان حاصل کرد که این منبع یک کپی دقیق و دست‌نخورده است، لازم نیست این موارد را هنگام ارجاع به منبع ذکر کنید. به طور مشابه اهمیتی نخواهد داشت اگر کتابی را در [[گوگل بوکس]]، [[جی‌استور]]، در پیش‌نمایش یک کتابفروشی برخط معتبر مانند [[آمازون]]، یا کتاب‌خوان الکترونیکی شخصی‌تان (مگر در حالتی که در شماره‌گذاری صفحه‌ها تأثیر داشته باشد) مطالعه کرده باشید.

== شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی ==
{{میانبر|وپ:شیوه‌نامه ارجاع|وپ:سبک ارجاع}}
ویکی‌پدیا از یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی خاص به عنوان پیش‌فرض استفاده نمی‌کند با این حال ارجاع‌دهی در یک مقالهٔ خاص باید از یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مشخص پیروی کند.

تعدادی از شیوه‌نامه‌های ارجاع‌دهی مورد قبول ویکی‌پدیا در مقالات [[استناد]]، [[شیوه‌نامهٔ انجمن روان‌شناسی آمریکا]]، [[شیوه‌نامهٔ ای‌اس‌ای]]، [[دستنامه ام‌ال‌ای]]، [[شیوه‌نامهٔ شیکاگو]]، [[منبع‌دهی هاروارد]]، [[شیوه‌نامهٔ ونکوور]] و [[کتاب‌آبی]] شرح داده‌شده‌اند.

با وجودی که برای انتخاب شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی، ویکی‌پدیا دستتان را باز گذاشته است، اشاره به تاریخ باید از شیوهٔ مشخصی تبعیت کند.&lt;ref name=&quot;enwiki19-11-95&quot;&gt;{{یادکرد وب |نویسنده = |نشانی=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Citing_sources&amp;oldid=763923862 |عنوان=ترجمه از ویکی‌پدیای انگلیسی | ناشر = |تاریخ = |تاریخ بازبینی=۱۹ بهمن ۱۳۹۵}}&lt;/ref&gt;

=== تنوع در شیوه‌نامه‌های ارجاع‌دهی ===
{{میانبر|وک:ارجاع متنوع}}
ویرایشگران نباید شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی غالب یک مقاله را به دلخواه خودشان یا برای مشابه‌سازی با سایر مقالات تغییر دهند و باید به [[ویکی‌کتاب:اجماع|اجماع]] صورت گرفته در مورد آن مقاله توجه کنند (در صورتی که موجود باشد و اگر موجود نبود باید به اجماع برسند)

بر پایهٔ [[ویکی‌کتاب:شیوه‌نامه|شیوه ویرایشی]] فعال‌ترین ویرایشگران مقاله، شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مقاله مشخص می‌شود یا بر پایهٔ اجماع صورت گرفته میان کاربران فعال در توسعهٔ مقاله می‌توان شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مقاله را مشخص کرد. اگر مقاله‌ای که بر روی آن کار می‌کنید دارای سبک ارجاع‌دهی‌ست باید به آن احترام گذاشت و مابقی ارجاع‌ها مشابه آن انجام گیرند. اگر تصور می‌کنید تغییر شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی برای مقاله واجب است باید در بحث مقاله تلاش کنید نظر دیگر کاربران را جلب کنید و به اجماع برسید. اگر اولین کاربر هستید که به مقاله منبع می‌افزایید سعی کنید شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مناسب با موضوع مقاله انتخاب کنید.

اگر بیشتر منابع ارجاع شده در مقاله بدون الگوهای ارجاع استفاده شده‌اند و فقط پیوند اینترنتی بدون ذکر نام نویسنده، تاریخ نشر، شمارهٔ صفحه است و این اطلاعات را می‌توانید به‌دست بیاورید مسلماً اینگونه ارجاع‌دهی نمی‌تواند به عنوان شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مقاله در نظر گرفت و می‌توانید آن را با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مناسب که جزئیات بیشتری در مورد منابع به مقاله می‌افزاید انتخاب کنید.&lt;ref name=&quot;enwiki19-11-95&quot;/&gt;

==== کارهایی که باید از انجامشان اجتناب کرد ====
زمانی که یک مقاله یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مشخص دارد، کارهای زیر را نباید انجام داد:
* تغییر دادن شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی غالب مقاله با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی دیگر مثلاً تغییر شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی پرانتزدار با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی بدون پرانتز، یا جایگزین کردن یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی آکادمیک با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی دیگر آکادمیک. (مثلاً تغییر شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی شیکاگو به شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی هاروارد)
* افزودن الگوهای ارجاع‌دهی به مقاله‌ای که از پیوند اینترنتی بدون الگو استفاده می‌کند یا حذف الگوهای ارجاع‌دهی از یک مقاله که از آن شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی خاص استفاده می‌کند.
* تغییر مکان ارجاع‌های تعریف شده، مثلاً انتقال ارجاع‌ها از متن مقاله به بخش منابع یا انتقال ارجاع‌ها از بخش منابع به درون متن (به صورت درون‌خطی)&lt;ref name=&quot;enwiki19-11-95&quot;/&gt;

== انتساب درمتن ==
{{میانبر|وپ:درمتن}}
'''انتساب درمتن''' به‌معنای نسبت‌دادن یک جمله به منبع آن در درون خود جمله است که درکنار [[وپ:یادر|یادکرد درخط]] استفاده می‌شود. انتساب درمتن باید در نقل‌قول‌های مستقیم، نقل‌قول‌های غیرمستقیم و در خلاصه‌نویسی‌ها به‌کار رود. انتساب درمتن باعث جلوگیری از دستبرد فکری سهوی می‌شود و به خواننده این اجازه را می‌دهد تا بداند یک دیدگاه از چه کسی یا چه کسانی است. پس از انتساب درمتن، حتماً باید از یادکرد درخط نیز استفاده کرد.

برای مثال:

{{نقل‌قول|{{ضربدر}} سلاح هسته‌ای بازدارندگی به ارمغان نمی‌آورد.{{مرجع ساختگی|۲}}}}
{{نقل‌قول|{{تیک}} کوربین معتقد است سلاح هسته‌ای بازدارندگی به ارمغان نمی‌آورد.{{مرجع ساختگی|۲}}}}

هنگام استفاده از انتساب درمتن مطمئن شوید که [[وپ:بی‌طرف|دیدگاه بی‌طرف]] را نقض نمی‌کنید.

برای مثال:

{{نقل‌قول|{{ضربدر}} داروین می‌گوید انسان‌ها با ابزار انتخاب طبیعی تکامل یافته‌اند،{{مرجع ساختگی|۳}} اما اکبرخان می‌گوید انسان‌ها از کرهٔ ماه آمده‌اند.{{مرجع ساختگی|۴}}}}
{{نقل‌قول|{{تیک}} داروین معتقد بود انسان‌ها با ابزار انتخاب طبیعی تکامل یافته‌اند.{{مرجع ساختگی|۳}}}}

مشکل خط اول این است که به برابری دو منبع دلالت دارد و مشخص نمی‌کند که دیدگاه داروین، دیدگاه غالب است.

همچنین انتساب درمتن ممکن است باعث این تلقی شود که یک دیدگاه تنها از کشفیات یک‌نفر یا یک گروه است.

{{نقل‌قول|{{ضربدر}} اکبرخان معتقد است که دو به‌علاوه دو می‌شود چهار.}}
{{نقل‌قول|{{تیک}} دو به‌علاوه دو می‌شود چهار.}}

برای حقایق ساده می‌توان از یادکردهای درخط استفاده کرد، اما معمولاً از انتساب درمتن استفاده نمی‌شود.

{{نقل‌قول|{{تیک}} مولکول آب از دو اتم هیدروژن و یک اتم اکسیژن تشکیل شده است.{{مرجع ساختگی|۵}}}}

== الگوهای ارجاع‌دهی ==
[[وک:الگوها]]

== جستارهای وابسته ==
برای مطالعهٔ بیشتر به صفحات زیر در ویکی‌پدیای انگلیسی مراجعه کنید:
* [[:en:Wikipedia:Citation_templates|الگوهای مورد استفاده در ارجاع به منابع]]
* [[:en:Wikipedia:Scientific_citation_guidelines|قواعد ارجاع به منابع علمی]]
* [[:en:Harvard_referencing|ارجاع به روش هاروارد]]

== منابع ==
* {{یادکرد|نویسنده=ادیب سلطانی، میرشمس‌الدین|کتاب=راهنمای آماده‌ساختن کتاب|ویرایش=ویراست سوم|سال=۱۳۸۱|ناشر=انتشارات علمی و فرهنگی|شهر=تهران}}
{{چپ‌چین}}
* Fowler, H. Ramsey. ''The Little, Brown Handbook''. second Canadian ed. Don Mills, Ontario, 1998. 660–668.
* ''The Chicago Manual of Style''. 15th ed. Chicago: University of Chicago Press, 2003.
* ''The Chicago Manual of Style Online''. 16th ed. [http://www.chicagomanualofstyle.org/16/ch14/ch14_toc.html chap. 14].
{{پایان چپ‌چین}}

== پیوند به بیرون ==
* [http://tools.wmflabs.org/yadfa/ یادفا]، ابزار ایجاد یادکرد ویکی با استفاده از کتاب‌خانه‌های دیجیتال [[گوگل بوکس]]، [[نورمگز]] و [[کتابخانه دیجیتال نور]].</text>
      <sha1>svw2r7b20vswy9h1tdvd0xgukij318e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135234</id>
      <parentid>135233</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T18:33:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی */</comment>
      <origin>135234</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60648" sha1="ltrlvokbvq50us7c0dbmawehtp1p8vl" xml:space="preserve">{{فهرست رهنمودها}}

{{رهنمود|وپ:شام|وپ:شابم|وپ:منابع|وپ:شیوه‌م|وپ:ارجاع‌دهی|وپ:یادکرد}}
{{سرنویس|بهتر است ابتدا [[ویکی‌پدیا:تأییدپذیری|سیاست تأییدپذیری]] را دربارهٔ معتبر بودن منابع بخوانید.}}

ساختاربندی فهرست منابع یک کتاب [[وک:وک چیست؟|ویکی‌کتاب]] جزو جزئیاتی است که در درجهٔ دوم اهمیت قرار دارند و در حال حاضر در ویکی‌کتاب انگلیسی نیز هنوز توافق عام بر روی یک روش مشخص یادکرد منابع، به‌دست نیامده است؛ بنابراین در صورتی که شما یک روش خاص (بخصوص روش‌هایی که به‌وسیلهٔ اهل فن در آن رشتهٔ خاص استفاده می‌شود) را برای یادکرد منابع بکار می‌برید، '''لطفاً استفاده از همان روش را ادامه دهید'''. اما در صورتی که نمی‌توانید در مورد اینکه چه شیوه و روشی را انتخاب کنید، تصمیم بگیرید یا نمی‌دانید چه اطلاعاتی را در یادکرد منبع باید گنجاند، به خواندن این رهنمود ادامه دهید.

در این رهنمود یک شیوهٔ نوعی بر مبنای شیوهٔ استانداردی که در کتاب ''شیوه‌نامهٔ شیکاگو'' از آن با عنوان «ساختاربندی علمی» یاد شده، آمده است. در ''شیوه‌نامهٔ شیکاگو''، که اینجا هم از آن پیروی شده است، یادکرد منابع (یعنی ارجاع به منابع برای مستند کردن ادعا) در پانویس است و پانویس‌ها با شماره مشخص می‌شود. می‌توان در پایان رساله فهرستی الفبایی از مآخذ ذکر کرد اما اجباری نیست، به شرطی که یادکرد منابع در پانویس‌ها کامل و دقیق باشد. از سوی دیگر می‌توان در یادکرد منابع از کوته‌نوشت‌ها و خلاصه‌نویسی سود جست، در این صورت ذکر کامل فهرست منابع و مآخذ اجباری‌است. در ویکی‌پدیای فارسی شِقّ دوم پیشنهاد می‌شود؛ یعنی ارجاعات پانویسی به اختصار صورت می‌گیرد و سپس در پایان مقاله فهرست کاملی از منابع و مآخذ به ترتیب الفبایی نام خانوادگی نویسندگان ذکر می‌شود. یادکرد دقیق و عملی منابع در معنای کلی دو مرحله دارد. یکی اینکه جمله‌ها و دعاوی را به منابع معتبر ارجاع دهیم و دوم فهرست کامل منابع را با اسلوب و چیدمانی خاص در پایان مقاله ذکر کنیم. در این نوشتار به هر دو جنبه پرداخته خواهد شد.

ابتدا شیوهٔ ارجاع به منابع در متن مقاله را معرفی می‌کنیم. پس از مطالعهٔ این بخش ویکی‌نویس می‌داند که چگونه در مقاله به منابع در پانویس ارجاع دهد. در مرحلهٔ بعد روش یادکرد اطلاعات مربوط به منابع مختلف (کتاب، مقالات و…) را بررسی می‌کنیم. این اطلاعاتی‌است که در بخش &lt;nowiki&gt;== منابع ==&lt;/nowiki&gt; هر مقاله باید ذکر شود. ارائهٔ این اطلاعات (یعنی مشخصات منابع) به شیوه و اسلوب خاصی باید باشد؛ مثلاً ابتدا نام خانوادگی نویسنده باید ذکر شود و سپس نام کوچک وی. پس از آن نام کتاب به صورت ''ایتالیک'' نشان داده می‌شود و سپس سایر جزئیات ذکر می‌گردد. بخش‌های مختلف این نوشتار به مهم‌ترین جنبه‌های اسلوب ذکر اطلاعات کتاب‌شناختی منابع خواهند پرداخت. فراگرفتن و به خاطر سپردن تمام این جزئیات بایسته نیست. ویکی‌نویسان می‌توانند بر حسب نیاز به این صفحه رجوع کنند. به علاوه الگوهایی برای آسان‌سازی کار آن‌ها ساخته شده است که در بیشتر موارد ایشان را از دانستن جزئیات بی‌نیاز می‌کند. این الگوها نیز در نوشتار معرفی شده‌اند.

== یادکرد منابع، چرا و چه زمان؟ ==
{{گسترش بخش}}

=== چندرسانه‌ای ===
جزئیات مبدأ و وضعیت حق تکثیر تصاویر و دیگر پرونده‌های رسانه‌ای باید در صفحهٔ پرونده (در ویکی‌کتاب یا ویکی‌انبار) درج شود.  تصویر نیز باید همانند سایر بخش‌های مقاله‌ها دارای منبع و ارجاع مناسب باشد. برای توصیف‌هایی نظیر [[ویکی‌پدیا:متن جایگزین برای تصاویر|متن جایگزین]]، که به‌طور مستقیم از طریق خود تصویر قابل اثبات هستند، و برای متنی که صرفاً به شناساندن منبع می‌پردازد (نظیر توضیح «''[[شب پرستاره]]'' (۱۸۸۹)» برای ''[[:پرونده:VanGogh-starry night ballance1.jpg]]'')، نیازی به یادکرد نیست.

== روش اشاره به منابع در متن ==
{{میان‌بر|وک:ارجاع درون‌خطی|وک:ارجاع دقیق}}
روش اشاره به منابع این است که منابع را در بخش مربوط فهرست می‌کنند و در هنگام یادکرد در داخل متن به پانویس یادکرد می‌دهند که در آنجا نام خلاصهٔ منبع آمده است. به این روش اصطلاحاً «پانویس کوتاه‌شده» نیز گفته می‌شود.

برای وارد کردن پاورقی در داخل متن اصلی مقاله جایی که شمارهٔ پاورقی باید داده شود متن پاورقی را بین &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;و&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt; ذکر می‌کنند. سرانجام برای نمایش همهٔ پانویس‌ها در بخش ''پانویس'' از الگوی {{الگو|پانویس}} استفاده می‌کنند؛ مثلاً به این صورت:

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که از کتاب خاصی&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''روحانی، ''کتاب دانش''، ۲۳۴.'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و کتاب دیگری&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''احمدی، ''پرونده در پرونده''. '''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; برداشته شده است و یک پانویس توضیحی&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''این یک پانویس توضیحی‌است. '''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; هم دارد.
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== پانویس ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس|۲}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;nowiki&gt;== منابع ==&lt;/nowiki&gt;
{{سخ}}
&lt;nowiki&gt;
* روحانی، محمد. ''کتاب دانش''. تهران: نشر، ۱۳۷۰.&lt;/nowiki&gt;
{{سخ}}&lt;nowiki&gt;
* احمدی، احمد. ''پرونده در پرونده''. تهران: نشر۲، ۱۳۷۵.&lt;/nowiki&gt;
&lt;/blockquote&gt;

که در آن از &lt;sup&gt;[۱]&lt;/sup&gt; و &lt;sup&gt;[۲]&lt;/sup&gt; به عنوان «پانویس ارجاعی» و &lt;sup&gt;*[۳]&lt;/sup&gt; به عنوان «پانویس توضیحی» بهره برده شده است. نتیجهٔ پایانی آن به صورت زیر خواهد بود:
&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که از کتاب خاصی&lt;ref&gt;روحانی، ''کتاب دانش''، ۲۳۴.&lt;/ref&gt; و کتاب دیگری&lt;ref&gt;احمدی، ''پرونده در پرونده''.&lt;/ref&gt; برداشته شده است و یک پانویس توضیحی&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;&lt;ref&gt;این یک پانویس توضیحی‌است.&lt;/ref&gt; هم دارد.
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;پانویس&lt;/font&gt;
----
{{پانویس}}

&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
* احمدی، احمد. ''پرونده در پرونده''. تهران: نشر۲، ۱۳۷۵.
* روحانی، محمد. ''کتاب دانش''. تهران: نشر، ۱۳۷۰.
&lt;/blockquote&gt;
نکته: اگر ویرگول یا نقطه در محل منبع‌دهی باشد تگ &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;...&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt; به طور طبیعی پس از نقطه یا ویرگول قرار می‌گیرد.

== الگوهای کمکی برای یادکرد منابع در ویکی‌پدیای فارسی ==
توصیه می‌شود به جای ارجاع دستی از الگوهای یادکرد استفاده کنید. خروجی این الگوها با ضابطه‌هایی که در این صفحه توضیح داده خواهد شد منطبق است. برای یادکرد کتاب از الگوی {{الگو|یادکرد کتاب}}، برای ژورنال از {{الگو|یادکرد ژورنال}}، برای یادکرد مطالبی که در اینترنت آمده از {{الگو|یادکرد وب}} و در موارد کلی، از الگوی {{الگو|یادکرد}} استفاده کنید. همچنین برای ارجاع‌های خلاصه‌شده در بخش پانویس می‌توانید از الگوی {{الگو|پانویس کوتاه‌شده}} استفاده کنید. در زیر مثالی از نحوهٔ استفاده از این الگوها آمده است:

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد وب|نشانی = &lt;nowiki&gt;http://www.isna.ir/etc&lt;/nowiki&gt; {{رچ}}|عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویه ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
&lt;/blockquote&gt;

و نتیجهٔ آن به صورت زیر خواهد بود:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://www.isna.ir/etc |عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویه ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}&lt;/ref&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;ref&gt;{{یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;/blockquote&gt;

=== پانویس کوتاه‌شده ===
{{میانبر|وپ:پک|وپ:پانویس کوتاه‌شده}}
استفاده از پانویس‌های کوتاه‌شده روش ارجح در ویکی‌پدیای فارسی است و خروجی متداول در ویکی‌پدیای فارسی نیز بر اساس [[شیوه‌نامه شیکاگو]] است. برای راحتی ایجاد پانویس‌های کوتاه‌شده به این روش، الگوی {{الگوی|پک}} (مخفف پانویس کوتاه‌شده) و {{الگوی|پک/بن}} (مخفف پانویس کوتاه‌شده بدون نویسنده) به کار گرفته می‌شوند.

الگوهای پانویس کوتاه‌شده، یک پیوند داخلی در صفحه ایجاد می‌کنند که به کمک آن، با کلیک کردن روی متن پانویس می‌شود به اصل منبع رسید. برای مثال، با کلیک کردن روی عبارت

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب است&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۶۶}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و این مطلبی است که از صفحه‌ای دیگر از همان کتاب دیگر آمده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۹۳}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; این جمله از یک خبر به عنوان منبع استفاده می‌کند که نام نویسنده ندارد.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک/بن|تاریخ‌نگار|ک=فرازهایی از تاریخ ایران}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== پانویس ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد کتاب|نام خانوادگی = اصغری|نام = احمد|عنوان = تاریخ ایران: مروری بر منابع فارسی، عربی و انگلیسی|ناشر = نشر معاصر|شهر = تهران|سال = ۱۳۹۲}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد وب|نام خانوادگی = |نام = |عنوان = فرازهایی از تاریخ ایران|ناشر = تاریخ‌نگار| نشانی = &lt;nowiki&gt;http://www.example.com/etc&lt;/nowiki&gt; |تاریخ = ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۴| تاریخ بازبینی = ۷ مهر ۱۳۹۵|شناسه=&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;شناسه یادکرد|تاریخ‌نگار}} }}&lt;/span&gt;
&lt;/blockquote&gt;

و نتیجهٔ آن به صورت زیر خواهد بود:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب است&lt;ref&gt;{{پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۶۶}}&lt;/ref&gt; و این مطلبی است که از صفحه‌ای دیگر از همان کتاب دیگر آمده است.&lt;ref&gt;{{پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۹۳}}&lt;/ref&gt; این جمله از یک خبر به عنوان منبع استفاده می‌کند که نام نویسنده ندارد.&lt;ref&gt;{{پک/بن|تاریخ‌نگار|ک=فرازهایی از تاریخ ایران|ص=۱۱}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;پانویس&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = اصغری|نام = احمد|عنوان = تاریخ ایران: مروری بر منابع فارسی، عربی و انگلیسی|ناشر = نشر معاصر|شهر = تهران|سال = ۱۳۹۲}}
* * {{یادکرد وب|نام خانوادگی = |نام = |عنوان = فرازهایی از تاریخ ایران|ناشر = تاریخ‌نگار|نشانی = http://www.example.com/etc |تاریخ = ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۴| تاریخ بازبینی = ۷ مهر ۱۳۹۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تاریخ‌نگار}} }}
&lt;/blockquote&gt;

در خروجی بالا، اگر روی پیوند «اصغری، ''تاریخ ایران''» در بخش پانویس کلیک کنید، به توضیحات کامل آن منبع می‌روید. شماره‌های ۶۶ و ۹۳ شماره صفحه‌های مربوط از آن منبع را نشان می‌دهند.

همچنین اگر روی پیوند «''فرازهایی از تاریخ ایران''» در بخش پانویس کلیک کنید، به توضیحات کامل آن منبع می‌روید. برای این که این ویژگی به درستی کار کند باید پارامترهای الگوی پانویس کوتاه‌شده و پارامترهای الگوی یادکرد را به دقت وارد کنید.

ساختار پانویس کوتاه‌شده به این شکل است: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{پک|نام اول|نام دوم|سال|ک=نام کتاب یا اثر|ص=شمارهٔ صفحه}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; و در آن «''نام اول''» باید با نام خانوادگی نویسندهٔ اول در الگوی یادکرد مطابقت کند، «''نام دوم''» با نام خانوادگی نویسندهٔ دوم، و «''سال''» هم باید با پارامتر سال مطابقت کند. اگر اثری فقط یک نویسنده دارد، نیازی به پارامتر «''نام دوم''» نخواهد بود و ورودی به صورت &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{پک|نام اول|سال|ک=نام کتاب یا اثر|ص=شمارهٔ صفحه}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; وارد می‌شود. پارامتر «''ک''» با الگوی یادکرد مطابقت داده نمی‌شود و ترجیح آن است که این پارامتر شکلی کوتاه شده از عنوان اصلی یادکرد را در خود داشته باشد، مگر آن که عنوان اصلی خودش کوتاه باشد که در آن صورت عیناً تکرار می‌شود. به مثال زیر توجه کنید:

{|
! {{خیر|روش اشتباه}}
|
&lt;syntaxhighlight dir=rtl&gt;
...
متن {{پک|دریابندری|ک=کتاب مستطاب|ص=۱}}
...
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = دریابندری | نام = نجف | عنوان = کتاب مستطاب آشپزی، از سیر تا پیاز|ناشر = نشر کارنامه|سال = ۱۳۷۹|مکان = تهران}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
|-
! {{بله|روش درست}}

|
&lt;syntaxhighlight dir=rtl&gt;
...
متن {{پک|دریابندری|۱۳۷۹|ک=کتاب مستطاب|ص=۱}}
...
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = دریابندری | نام = نجف | عنوان = کتاب مستطاب آشپزی، از سیر تا پیاز|ناشر = نشر کارنامه|سال = ۱۳۷۹|مکان = تهران}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
|}

از آنجا که در الگوی ''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{یادکرد کتاب}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'' پارامترهای «''نام خانوادگی''» و «''سال''» ذکر شده‌اند، پانویس کوتاه‌شده هم باید به آن‌ها به همان شکل اشاره کند اگر نه پیوند بین پانویس کوتاه و یادکرد کامل از کار می‌افتد.

گاه پیش می‌آید که مطلبی نویسنده ندارد؛ در این حالت خروجی پیش‌فرض الگوهای یادکرد، برای استفاده با الگوی پانویس کوتاه‌شده مناسب نیست. همچنین اگر ترکیب نام خانوادگی و سال، یکتا نباشد (مثلاً دو منبع وجود داشته باشد که هر دوشان نویسنده و سالشان یکی باشد) لازم می‌شود که پیوند بین پانویس و یادکرد به صورت دستی تنظیم بشود. در تمام این حالات، می‌توان از پارامتر ''شناسه'' در الگوی یادکرد استفاده کرد. برای نمونه در مثالی که در ابتدای این بخش آمد، الگوی یادکرد وب پارامتر ''شناسه'' داشت به این شکل:   &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;شناسه={{شناسه یادکرد|تاریخ‌نگار}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; و این دستور با کمک الگوی {{الگوی|شناسه یادکرد}} خروجی یادکرد را به شکلی تغییر می‌دهد که اگر جایی در متن از پانویس کوتاه شده به صورت &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{پک|تاریخ‌نگار|ک=..|ص=..}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; استفاده بشود، پیوند بین این دو با استفاده از شناسهٔ «تاریخ‌نگار» برقرار می‌گردد.

:نکته: پارامتر ''شناسه'' با نام ''ref'' نیز شناخته می‌شود و الگوی {{الگوی|شناسه یادکرد}} نیز گاهی با نام {{الگوی|harvid}} شناخته می‌شود.

=== یادکردهای لاتین ===
در منابع فارسی مرسوم است که اگر در متنی هم از منابع فارسی و عربی (که زبان‌هایی از راست به چپ هستند) و هم از منابع لاتین (مثلاً انگلیسی و فرانسوی که زبان‌هایی چپ به راست هستند) استفاده شود، متن پانویس‌ها و یادکردهای لاتین به درستی از چپ به راست و به زبان انگلیسی (به عنوان زبان رایج در متون علمی) نوشته بشود. این کار به سادگی با کمک استفاده از پارامتر ''dir'' (مخفف direction به معنای جهت) در برچسب ''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'' میسر است. مقدار این پارامتر در ویکی‌پدیای فارسی به طور پیش‌فرض برابر است با &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;rtl&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (مخفف right-to-left یعنی راست به چپ) در نتیجه برای بیشتر منابع که به فارسی هستند، این پارامتر اصلاً ذکر نمی‌شود اما برای منابع لاتین مقدار آن باید به صورت &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ltr&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (مخفف left-to-right به معنی چپ به راست) ذکر بشود.

همچنین، اگر چه الگوهای یادکرد (مثل {{الگوی|یادکرد کتاب}} و {{الگوی|یادکرد وب}}) توانایی تولید خروجی به انگلیسی را نیز دارند (با کمک پارامتر ''زبان'') اما خروجی که از الگوهای مشابه انگلیسی (نظیر {{الگوی|cite book}} و {{الگوی|cite web}}) به دست می‌آید، استانداردتر است. در نتیجه معمولاً یادکردهای لاتین با الگوهای خانوادهٔ cite، و یادکردهای فارسی و عربی با الگوهای خانوادهٔ یادکرد ذکر می‌شوند.

:نکته: برخلاف الگوهای خانوادهٔ یادکرد، که اگر نام نویسنده و سال در آن ذکر بشود نیازی به وارد کردن شناسه نیست، در الگوهای خانوادهٔ cite پارامتر ''ref'' باید همیشه ذکر بشود تا پیوند پانویس‌های کوتاه‌شده درست کار کند.
:نکته: برای این که شمارهٔ صفحه در الگوی پانویس کوتاه‌شده با نقطه‌گذاری صحیح نمایش یابد، از پارامتر &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;زبان=en&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; استفاده کنید.

مثال زیر، یک متن از یادکردهایی در زبان‌های مختلف استفاده می‌کند را نشان می‌دهد.

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب فارسی است&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|نگهبان|۱۳۸۸|ک=تاریخ ایران|ص=۶۶}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و این مطلبی است که از یک کتاب عربی نقل شده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|زرکلی|۱۹۷۲|ک=الأعلام|ص=۴۹۷}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; این جمله از یک منبع انگلیسی به عنوان منبع استفاده می‌کند،&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref dir=ltr&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|Smith|2006|ک=Intro to Physics|ص=584|زبان=en}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و این یکی از یک منبع انگلیسی که نام نویسنده ندارد.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref dir=ltr&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک/بن|Wired|ک=Quantum computing in the 20th century|زبان=en}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== پانویس ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد کتاب|نام خانوادگی = نگهبان|نام = تورج|عنوان = مبانی فیزیک کاربردی|ناشر = فرهنگستان علوم |شهر = تهران|سال = ۱۳۸۸|شابک=۹۷۸-۶۰۰-۱۲۳۴۵-۹-۰}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد کتاب| نام خانوادگی = زرکلی | نام = خیرالدین | عنوان = الأعلام | سال = ۱۹۷۲ | ناشر = دارالعلم للملایین | مکان = قاهره}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;nowiki&gt;{{چپ‌چین}}&lt;/nowiki&gt;
{{چپ‌چین}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;cite book| ref= {{harvid|Smith|2006}} | last= Smith | first = John | title = Introduction to Physics | publisher = Harvard University Press | year = 2006 | location = Cambridge, MA | isbn = 978-0-470-40942-8}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;cite web| ref= &lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;harvid|Wired}} | last= | first = | title = Quantum Computing in the 20th Century | publisher = Wired | url = &lt;nowiki&gt;http://www.wired.com/etc&lt;/nowiki&gt; | year = 2018 | date = 2018-01-14 | accessdate = 2018-08-03}}&lt;/span&gt;
{{پایان چپ‌چین}}
&lt;nowiki&gt;{{پایان چپ‌چین}}&lt;/nowiki&gt;
&lt;/blockquote&gt;

و نتیجهٔ آن به صورت زیر خواهد بود:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب فارسی است&lt;ref&gt;{{پک|نگهبان|۱۳۸۸|ک=مبانی فیزیک کاربردی|ص=۱۴۴}}&lt;/ref&gt; و این مطلبی است که از یک کتاب عربی نقل شده است.&lt;ref&gt;{{پک|زرکلی|۱۹۷۲|ک=الأعلام|ص=۴۹۷}}&lt;/ref&gt; این جمله از یک منبع انگلیسی به عنوان منبع استفاده می‌کند،&lt;ref dir=ltr&gt;{{پک|Smith|2006|ک=Intro to Physics|ص=584|زبان=en}}&lt;/ref&gt; و این یکی از یک منبع انگلیسی که نام نویسنده ندارد.&lt;ref dir=ltr&gt;{{پک/بن|Wired|ک=Quantum computing in the 20th century|زبان=en}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;پانویس&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = نگهبان|نام = تورج|عنوان = مبانی فیزیک کاربردی|ناشر = فرهنگستان علوم |شهر = تهران|سال = ۱۳۸۸|شابک=۹۷۸-۶۰۰-۱۲۳۴۵-۹-۰}}
* {{یادکرد کتاب| نام خانوادگی = زرکلی | نام = خیرالدین | عنوان = الأعلام | سال = ۱۹۷۲ | ناشر = دارالعلم للملایین | مکان = قاهره}}
{{چپ‌چین}}
* {{cite book| ref= {{harvid|Smith|2006}} | last= Smith | first = John | title = Introduction to Physics | publisher = Harvard University Press | year = 2006 | location = Cambridge, MA | isbn = 978-0-470-40942-8}}
* {{cite web| ref= {{harvid|Wired}} | last= | first = | title = Quantum Computing in the 20th Century | publisher = Wired | url = http://www.wired.com/etc | year = 2018 | date = 2018-01-14 | accessdate = 2018-08-03}}
{{پایان چپ‌چین}}
&lt;/blockquote&gt;

== ارجاع گروهی ==
{{میان‌بر|وپ:ارجاع گروهی}}

اگر به یک منبع بیش از یک بار ارجاع می‌دهید، می‌توانید از پارامترِ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;name&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; در دستورِ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ref&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; استفاده کنید تا ارجاع‌های شما چند بار شماره نخورند. توجه کنید که '''اگر از پانویس کوتاه‌شده استفاده می‌کنید، نبایستی از ارجاع گروهی استفاده کنید'''. ارجاع گروهی فقط برای مواردی مناسب است که تمام پانویس‌ها طولانی باشند.

به مثال زیر نگاه کنید:

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلیِ مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;span style=&quot;color:black;&quot; &gt;&lt;span dir=&quot;ltr&quot;&gt;'''&amp;lt;ref name=&quot;isna&quot;&gt;'''&lt;/span&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد وب|نشانی = &lt;nowiki&gt;http://www.isna.ir/etc&lt;/nowiki&gt; {{رچ}}|عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویهٔ ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
در قسمت دیگری از متن، دوباره به خبر ایسنا ارجاع می‌شود.&lt;span style=&quot;color:black;&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;'''&amp;lt;ref name=&quot;isna&quot;/&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
&lt;/blockquote&gt;

که نتیجه می‌دهد:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;ref name=&quot;isna&quot;&gt;{{یادکرد وب|پیوند = http://www.isna.ir/etc | عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویهٔ ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}&lt;/ref&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;ref&gt;{{یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
در قسمت دیگری از متن، دوباره به خبر ایسنا ارجاع می‌شود.&lt;ref name=&quot;isna&quot;/&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;/blockquote&gt;

{{لنگر|ارجاع گروهی نه}}
{{میانبر|وپ:ارجاع گروهی نه}}
'''نکتهٔ مهم:''' زمانی که از پانویس‌های کوتاه‌شده استفاده می‌کنید، ارجاع‌ها نباید تجمیع شوند بلکه باید تکرار شوند؛ مثلاً اگر دوبار به یک صفحه از یک کتاب ارجاع می‌دهید، باید دستور الگوی پانویس کوتاه‌شده را عیناً دو بار تکرار کنید. در متون چاپی، برای بار دوم به بعد از «''همان''» در پانویس استفاده می‌کنند و حتی اگر چند پانویس پیاپی، مربوط به صفحه‌های مختلفی از یک منبع باشند از مورد دوم به بعد به صورت «''همان، ۴۴''» و «''همان، ۴۷''» پانویس داده می‌شود (که ۴۴ و ۴۷ شمارهٔ صفحه هستند). در ویکی‌پدیا، استفاده از «همان» مناسب نیست چرا که صفحه‌ها مدام در حال تغییر هستند و ممکن است بین دو پانویس، پانویس جدیدی اضافه شود که معنای «همان» را تغییر بدهد. در نتیجه در تمام موارد، پانویس کوتاه‌شده عیناً تکرار می‌شود تا نگهداری صفحه‌ها راحت‌تر باشد.

== کتاب‌ها ==
در این بخش نحوهٔ نگارش یادکردها توضیح داده می‌شود. استفاده از الگوهای توصیه شده کمک می‌کند تا یادکردها به آسانی به روش زیر نگاشته شوند و نیاز به تنظیم دستی نحوهٔ نمایش آن‌ها نباشد.

=== ساختار یادکرد ===
این ترتیب برای یادکرد اطلاعات مربوط به کتاب‌ها استفاده می‌شود:
::نام مؤلف به شکل نام خانوادگی، ویرگول، نام، (برای بیشتر از یک نویسنده به مثال‌ها رجوع کنید) نقطه، عنوان کتاب (به شکل ایرانیک یعنی به‌صورت &lt;nowiki&gt;''عنوان''&lt;/nowiki&gt;)، ویرگول(،) نوبت ویرایش (اگر غیر از نوبت اول است) نقطه، نام شهر محل نشر، دونقطه (:) نام ناشر، سال چاپ برای نوبت ذکر شده. شابک.

در انتها نیز در صورتی که آن کتاب صفحهٔ وبی دارد (مثلاً در وبگاه [http://www.ketab.ir/ ketab.ir])، پیوند به آن صفحهٔ وب می‌آید.

مثال:
* شاملو، احمد. ''در آستانه''. تهران: مؤسسه انتشارات نگاه، ۱۳۷۶ {{شابک|964-6174-28-0}}. [http://www.ketab.ir/DesktopDefault.aspx?TabID=3564&amp;Alias=Ketab&amp;Lang=fa-IR&amp;BookID=167130 خانهٔ کتاب].

برای دو نویسنده:
* بودریار، ژان، و احمد مومیایی رازی. ''سرگشتگی نشانه‌ها، نمونه‌هایی از نقد پسامدرن''. ترجمهٔ باب رحمتی. تهران: نشر مرکز، ۱۳۷۴. ISBN 964305120X, [http://www.ketab.ir/DesktopDefault.aspx?TabID=3564&amp;Alias=Ketab&amp;Lang=fa-IR&amp;BookID=140309 خانهٔ کتاب].

بیشتر از دو نویسنده:
* لوگان، جان، و دیگران. ''سه توپ دارم قلقلیه''. تهران: نشر بادبادک، ۱۳۷۷.

=== نکات کلی ===
* بسیار خوب است اگر که نام نویسنده یا نویسندگان کتاب به همان شکلی که در کتاب (و مقالات) ثبت شده است آورده شود. در بعضی شیوه‌ها برای صرفه‌جویی در فضا نام کوچک نویسنده را به‌طور مختصر می‌نویسند ولی از آنجا که در ویکی‌پدیا معضل فضا وجود ندارد، ''نیازی به خلاصه کردن نام نگارنده نیست'' و می‌توان آن را به‌طور کامل نوشت. به‌علاوه، ''ثبت نام کامل نویسنده'' باعث سادگی در یافتن منبع یادکرده و یافتن منابع یادکردهٔ دیگر از همان نویسنده، خواهد بود.
* نام کتاب‌های نگاشته به زبان‌های غیر فارسی، به فارسی ترجمه نمی‌شود، مگر اینکه ارجاع به ترجمهٔ فارسی آن‌ها باشد، که در آن صورت عنوان کتاب به زبان اصلی ذکر نمی‌شود. این مسئله برای دیگر انواع منابع هم صادق است.
* در صورتیکه ویکی‌پدیا صفحه‌ای اختصاصی برای کتابی که در حال ثبت مشخصات آن هستید، دارد، ''عنوان کتاب'' را به مقاله‌ای که در موردش نوشته شده است، پیوند دهید.
* در صورتیکه نویسندهٔ کتاب شخص معروفی است، و در متن اصلی مقاله پیوندی به مقالهٔ اختصاص یافته به آن نویسنده نیامده است، نام او را در یادکرد اطلاعات کتاب پیونددار نمایید. بعضی از اوقات پیوند ساختن برای نام ناشر، محل نشر و غیره هم منطقی و قابل قبول است.
* در الگوهای یادکرد باید از تاریخی استفاده شود که شناسنامهٔ منبع استفاده کرده است؛ مثلاً اگر منبع چاپ ایران است از هجری شمسی استفاده می‌شود.
* هنگام هر گونه ارجاع به هر کتابی، بهتر است [[شابک]] (ISBN) کتاب ذکر شود. شمارهٔ مربوط به شابک به‌طور خودکار ویکی‌سازی خواهد شد. برای این منظور از الگوی {{الگوی|شابک}} می‌توان استفاده کرد؛ الگوهای خانوادهٔ یادکرد و خانوادهٔ cite همگی به طور خودکار الگوی شابک را فراخوانی می‌کنند در نتیجه در پارامتر «شابک» یا «isbn» این الگوها، فقط خود شابک وارد می‌گردد.
* با اینکه خدمات جستجوی کتاب ویکی‌پدیا در وبگاه‌هایی مانند Amazon (که از طریق پیوندی که روی شمارهٔ شابک قرار می‌گیرد قابل دسترسی است) معمولاً به نمایش نتایج کتاب موردنظر نمی‌انجامد و اطلاعات کتاب‌های فارسی در [[دادگان]] آن وبگاه‌ها ثبت نشده‌اند، ولی بهتر است که به‌عنوان آینده‌نگری شماره‌های شابک کتاب‌ها به شکل صحیح و دارای پیوند ذکر شوند.
* اشاره به یک مقاله یا یک فصل خاص در داخل کتابی که هر فصل (یا مقاله) از آن نویسندگان متفاوتی دارد به شکل زیر است:
:: * دلوز، ژیل. «تفکر ایلیاتی». در بودریار، ژان و دیگران. ''سرگشتگی نشانه‌ها، نمونه‌هایی از نقد پسامدرن''. ترجمهٔ بابک احمدی. ۳۰–۵۰ تهران: نشر مرکز. ۱۳۷۴، ISBN 964305120X, [http://www.ketab.ir/DesktopDefault.aspx?TabID=3564&amp;Alias=Ketab&amp;Lang=fa-IR&amp;BookID=140309 خانهٔ کتاب].

== مقاله‌های ژورنال‌ها ==
یادکرد یک مقاله از یک ژورنال شامل موارد زیر است:
* نام نویسنده (یا نویسندگان)
* سال و در بعضی موارد ماه انتشار
* عنوان مقاله در نشان نقل قول (گیومه)
* نام ژورنال به صورت ایتالیک
* شمارهٔ جلد، شمارهٔ انتشار، و شمارهٔ صفحه (شماره مقاله در بعضی مقالات مربوط به برق)

'''مثال:'''
* احمدی، احمد. «مقابله با حملات DoS»، ''مجموعه مقالات پژوهشگاه امنیت فناوری اطلاعات'' '''۲''' (۳): ۲۳۴–۲۵۱.

توجه کنید که اعدادی که بعد از عنوان ژورنال آمده‌اند به‌ترتیب «'''دوره''' (شماره)، شمارهٔ صفحات» هستند.

به جای شماره می‌توان تاریخ را وارد کرد، و اگر هر دو هم ذکر شوند موردی ندارد. ممکن است به هر دلیلی دوره، شماره یا هر دو ذکر نشوند. در این حالت‌ها شیوهٔ یادکرد قدری متفاوت می‌شود. توصیه می‌شود از الگوی {{الگو|یادکرد ژورنال}} استفاده کنید.

برای مقاله‌ای که جایی بر روی وب نسخه‌ای از آن موجود است می‌توانید عنوان مقاله را پیوندی به نسخهٔ وبی بدهید.

== روزنامه‌ها، مجله‌ها و نشریه‌های ادواری ==
به مثال‌ها توجه کنید:
* مرجایی، فرید. «کودتا علیه عرصهٔ عمومی». ''شرق''، ۲۹ مرداد ۱۳۸۴، شماره ۵۵۴، ص ۶.

یا در صورتی که مقاله نام نگارنده ندارد:
* «در ستایش لیبرالیسم». ''کیهان''، ۱ دی ۱۳۹۰، ص ۳.

به همچنین در صورتی که بخواهیم به نسخهٔ موجود روی وب از این مقالهٔ روزنامه پیوند دهیم باید از بخش عنوان مقاله برای پیونددهی استفاده کنیم. در این حالت دیگر نوشتن شمارهٔ صفحه لازم نیست (و البته ضرری هم ندارد):
* باباحاجی، ایرچ. [http://www.sharghnewspaper.com/840530/html/hist.htm#s282201 سرنوشتی که در خیابان رقم خورد]، ''شرق''، یکشنبه ۳۰ مرداد ۱۳۸۴، شماره ۵۵۵.

== وبگاه‌ها و مقاله‌ها (غیر از مقاله‌های نشریات ادواری) ==
:''تذکر: توجه کنید که در بعضی موارد، بنا بر [[وپ:اثبات|سیاست اثبات‌پذیری]] ویکی‌پدیا، وبلاگ‌ها و امثال آن که جزو منابع خودچاپ‌کرده به شمار می‌آیند منبع خوبی برای مقاله‌های ویکی‌پدیا نیستند؛ خصوصاً هنگامی که راجع به خود صحبت نمی‌کنند.''

برای یادکرد کل یک وبگاه بدون اشاره به یک سند یا صفحهٔ خاص بر روی آن وبگاه می‌توان به سادگی، آدرس وبی (URL) آن را در متن مقاله آورد. در ویکی‌پدیا یک URL ساده که با «&lt;nowiki&gt;//:http&lt;/nowiki&gt;» شروع شود به‌طور خودکار تبدیل به پیوند قابل کلیک کردن خواهد شد. به‌عنوان مثال این متن را در نظر بگیرید: «اسلش‌دات یک وبگاه محبوب است که در این آدرس http://slashdot.org قرار دارد». با توجه به اینکه به کلیت یک وبگاه اشاره می‌کنید و نه به محتویاتی خاص بر روی آن، بنابراین احتیاجی به ذکر تاریخ بازبینی اطلاعات از آن وبگاه نیست.

برای یادکرد صفحات وب خاص (یا مجموعه‌ای از آن‌ها) همانند یادکرد کتاب‌ها عمل می‌کنیم (و ''عنوان'' را پیونددار می‌کنیم)، اما در این حالت باید یک تاریخ بازبینی هم نوشته شود:
* پارسا، مانی. [http://www.chn.ir/news/?section=2&amp;id=45418 «ثبت جهانی دماوند به عنوان نخستین میراث طبیعی کشور تکذیب شد»]. (۸ اردیبهشت ۱۳۸۴). بازبینی ۱ شهریور ۱۳۸۴.

تاریخ داخل پرانتز تاریخ ساخته شدن این صفحه برای اولین بار یا تاریخ آخرین به‌روز رسانی این صفحه است. در صورت نامشخص بودن این بحث می‌توان آن را حذف کرد و ذکر ننمود. بخش مربوط به ''تاریخ بازبینی'' به خواننده کمک می‌کند که از طریق ابزارهایی مانند [[بایگانی اینترنت]] دقیقاً نسخه‌ای که مدنظر شماست را بازیابی کند.

توجه داشته باشید که در ویکی‌پدیا معمول است که بخشی با عنوان ''پیوند به بیرون'' (پس از ''منابع'') وجود داشته باشد که پیوندهای متفاوتی به وبگاه‌ها و صفحات متفاوت در آن بخش قرار می‌گیرد.

به دلیل پویایی وب، ممکن است صفحه‌ای که به عنوان منبع استفاده شده است، غیرفعال شود. چنین یادکردی را با وجود اینکه غیرفعال است، حذف نکنید؛ زیرا تنها با وجود داشتن این یادکرد است که مشخصات منبعی که قبلاً وجود داشته است ثبت می‌گردد. می‌توانید در کنار یادکرد یادداشتی ثبت کنید و در آن تاریخی که پیوند اصلی صفحهٔ مورد بحث غیرفعال شده است را بنویسید. در صورتیکه نسخه‌ای در خدمات بایگانی اینترنت می‌شناسید، یک پیوند به آن بدهید. برای این منظور [[ویکی‌پدیا:پیوندهای مرده]] را ببینید.

=== ویکی‌پدیاهای زبان‌های دیگر ===
{{میانبر|وپ:ارجاع به ویکی‌پدیا}}
:''تذکر: ویکی‌پدیاهای زبان دیگر، منبع معتبر محسوب '''نمی‌شوند'''. برای اطلاعات بیشتر [[ویکی‌پدیا:منابع معتبر]] را ببینید.''

اگر از مقاله‌های ویکی‌پدیاهای زبان‌های دیگر (مثلاً [//en.wikipedia.org/ ویکی‌پدیای انگلیسی]) به عنوان منبع استفاده می‌کنید، این امر باید در بخش منابع ذکر شود. در این حالت از ''پیوند بیرونی'' استفاده کنید و نه پیوند میان‌ویکی تا از ارجاع بیجا به خود جلوگیری شود.

ارجاع درست مطابق ارجاع به سایر مقاله‌های برخط صورت می‌گیرد. بهترین روش این است که به صفحهٔ مربوط در ویکی‌پدیای آن زبان بروید و با استفاده از قابلیت یادکرد مقاله در جعبه ابزار (مثلاً در ویکی انگلیسی نام این ابزار '''Cite this page''' است) یادکرد کامل مقاله را دریافت و به مقالهٔ فارسی منتقل کنید. در ویکی‌پدیای فارسی به طور پیش‌فرض از استاندارد شیکاگو برای یادکرد استفاده می‌شود.
نمونه (استاندارد شیکاگو):
{{چپ‌چین}}
&lt;code&gt;
&lt;nowiki&gt;
Wikipedia contributors, &quot;Wilmer &amp; the Dukes,&quot; Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wilmer_%26_the_Dukes&amp;oldid=39441514 (accessed July 2, 2006).
&lt;/nowiki&gt;
&lt;/code&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

می‌توانید یادکرد مقاله را به جز پیوند آن، به صورت ترجمه شده نیز به کار بگیرید. برای همین منظور الگویی نیز ساخته شده است. با کمک الگوی {{الگوی|یادکرد-ویکی}} می‌توانید با وارد کردن چند پارامتر پیوندی با نوشتار استاندارد به صفحهٔ مورد نظر در ویکی‌پدیاهای دیگر ایجاد کنید. شرح چگونگی به‌کارگیری از آن الگو در [[:الگو:یادکرد-ویکی|صفحهٔ مربوط به آن]] آمده است.

اگر به خاطر ترجمهٔ (غالباً خط به خط) مقاله‌ای از ویکی‌پدیایی به زبان دیگر بخش یا قسمتی از منابع به صورت ''دست‌دوم'' یاد شده است، باید منابع دست دوم را با توضیح مناسب یا الگوهایی مانند {{الگو|ارجاع دست دوم}} و {{الگو|جعبه ارجاع دست دوم}} مشخص کنید.

اگر فقط از مطالب مقاله استفاده کرده‌اید و احیاناً منبع یا منابع دیگری هم به کار برده‌اید دیگر ذکر منابع به کار رفته در ویکی زبان‌های دیگر لازم نیست. تنها به خود ویکی ارجاع می‌شود. این روش برای سایر مقاله‌هایی که به خاطر همخوانی حق تکثیر عیناً کپی می‌شوند کاربرد دارد.

لازم به یادآوری است که در صورتی که گزاره‌ای از یک مقالهٔ ویکی‌پدیا در زبانی دیگر ترجمه شود و صحت و منبع‌دار بودن آن با الگویی چون {{الگوی|مدرک}} یا در صفحات بحث به چالش کشیده شود، نمی‌توان از این استدلال استفاده کرد که آن گزاره در ویکی‌پدیا به زبان دیگر موجود است پس صحیح است و منبع معتبری دارد. در این حالت باید برای آن گزاره منبع دیگری یاد کرد.

در روشی دیگر می‌توانید متن ویکی‌پدیای مبدأ را با توجه به منابع و مدارک موجود و در دسترس خودتان ترجمه و بازنویسی کنید؛ بدین معنا که یا نوشته‌های آن را دوباره با منابع خودتان مقایسه کرده و مدرک‌گذاری نمائید یا اینکه صحت منابع خود مقالهٔ ویکی‌پدیای مبدأ را مورد بازبینی دقیق قرار دهید.

== به آنچه خودتان خوانده‌اید ارجاع دهید ==
{{میانبر|وپ:ارجاع نادیده}}
تنها به منابعی ارجاع دهید که به چشم خودتان دیده‌اید. اگر می‌خواهید از ''نویسندهٔ ب'' یاد کنید در حالی که خودتان تنها نوشتهٔ ''نویسندهٔ الف'' را که در آن از ''نویسندهٔ ب'' گفتاوردی آمده است خوانده‌اید، آنگاه لازم است هنگام یادکرد، در ادامهٔ نوشتن مشخصات منبع ''ب'' (که خودتان ندیده‌اید)، با افزودن عبارتی مثل «به نقل از» و سپس آوردن مشخصات منبع الف (که خودتان دیده‌اید)، این موضوع را مشخص کنید.

با این حال اگر خودتان منبع ''ب'' را از نزدیک دیده و صحتش را بررسی کرده‌اید، می‌توانید مستقیم و تنها از همین منبع یاد کنید. ذکر شیوهٔ دستیابی شما به منبع نیز لازم نیست؛ بنابراین اگر از طریق یک جویشگر اینترنتی، کتابخانه، وبگاه، یا مانند آن به منبع دست یافتید، به شرط اینکه بتوان اطمینان حاصل کرد که این منبع یک کپی دقیق و دست‌نخورده است، لازم نیست این موارد را هنگام ارجاع به منبع ذکر کنید. به طور مشابه اهمیتی نخواهد داشت اگر کتابی را در [[گوگل بوکس]]، [[جی‌استور]]، در پیش‌نمایش یک کتابفروشی برخط معتبر مانند [[آمازون]]، یا کتاب‌خوان الکترونیکی شخصی‌تان (مگر در حالتی که در شماره‌گذاری صفحه‌ها تأثیر داشته باشد) مطالعه کرده باشید.

== شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی ==
{{میانبر|وک:شیوه‌نامه ارجاع|وک:سبک ارجاع}}
ویکی‌پدیا از یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی خاص به عنوان پیش‌فرض استفاده نمی‌کند با این حال ارجاع‌دهی در یک مقالهٔ خاص باید از یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مشخص پیروی کند.

تعدادی از شیوه‌نامه‌های ارجاع‌دهی مورد قبول ویکی‌کتاب در صفحات '''استناد'''، '''شیوه‌نامهٔ انجمن روان‌شناسی آمریکا'''، '''شیوه‌نامهٔ ای‌اس‌ای'''، '''دستنامه ام‌ال‌ای'''، '''شیوه‌نامهٔ شیکاگو'''، '''منبع‌دهی هاروارد'''، '''شیوه‌نامهٔ ونکوور''' و '''کتاب‌آبی''' شرح داده‌شده‌اند.

با وجودی که برای انتخاب شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی، ویکی‌پدیا دستتان را باز گذاشته است، اشاره به تاریخ باید از شیوهٔ مشخصی تبعیت کند.&lt;ref name=&quot;enwiki19-11-95&quot;&gt;{{یادکرد وب |نویسنده = |نشانی=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Citing_sources&amp;oldid=763923862 |عنوان=ترجمه از ویکی‌پدیای انگلیسی | ناشر = |تاریخ = |تاریخ بازبینی=۱۹ بهمن ۱۳۹۵}}&lt;/ref&gt;

=== تنوع در شیوه‌نامه‌های ارجاع‌دهی ===
{{میانبر|وک:ارجاع متنوع}}
ویرایشگران نباید شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی غالب یک مقاله را به دلخواه خودشان یا برای مشابه‌سازی با سایر مقالات تغییر دهند و باید به [[ویکی‌کتاب:اجماع|اجماع]] صورت گرفته در مورد آن مقاله توجه کنند (در صورتی که موجود باشد و اگر موجود نبود باید به اجماع برسند)

بر پایهٔ [[ویکی‌کتاب:شیوه‌نامه|شیوه ویرایشی]] فعال‌ترین ویرایشگران مقاله، شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مقاله مشخص می‌شود یا بر پایهٔ اجماع صورت گرفته میان کاربران فعال در توسعهٔ مقاله می‌توان شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مقاله را مشخص کرد. اگر مقاله‌ای که بر روی آن کار می‌کنید دارای سبک ارجاع‌دهی‌ست باید به آن احترام گذاشت و مابقی ارجاع‌ها مشابه آن انجام گیرند. اگر تصور می‌کنید تغییر شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی برای مقاله واجب است باید در بحث مقاله تلاش کنید نظر دیگر کاربران را جلب کنید و به اجماع برسید. اگر اولین کاربر هستید که به مقاله منبع می‌افزایید سعی کنید شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مناسب با موضوع مقاله انتخاب کنید.

اگر بیشتر منابع ارجاع شده در مقاله بدون الگوهای ارجاع استفاده شده‌اند و فقط پیوند اینترنتی بدون ذکر نام نویسنده، تاریخ نشر، شمارهٔ صفحه است و این اطلاعات را می‌توانید به‌دست بیاورید مسلماً اینگونه ارجاع‌دهی نمی‌تواند به عنوان شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مقاله در نظر گرفت و می‌توانید آن را با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مناسب که جزئیات بیشتری در مورد منابع به مقاله می‌افزاید انتخاب کنید.&lt;ref name=&quot;enwiki19-11-95&quot;/&gt;

==== کارهایی که باید از انجامشان اجتناب کرد ====
زمانی که یک مقاله یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مشخص دارد، کارهای زیر را نباید انجام داد:
* تغییر دادن شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی غالب مقاله با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی دیگر مثلاً تغییر شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی پرانتزدار با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی بدون پرانتز، یا جایگزین کردن یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی آکادمیک با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی دیگر آکادمیک. (مثلاً تغییر شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی شیکاگو به شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی هاروارد)
* افزودن الگوهای ارجاع‌دهی به مقاله‌ای که از پیوند اینترنتی بدون الگو استفاده می‌کند یا حذف الگوهای ارجاع‌دهی از یک مقاله که از آن شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی خاص استفاده می‌کند.
* تغییر مکان ارجاع‌های تعریف شده، مثلاً انتقال ارجاع‌ها از متن مقاله به بخش منابع یا انتقال ارجاع‌ها از بخش منابع به درون متن (به صورت درون‌خطی)&lt;ref name=&quot;enwiki19-11-95&quot;/&gt;

== انتساب درمتن ==
{{میانبر|وپ:درمتن}}
'''انتساب درمتن''' به‌معنای نسبت‌دادن یک جمله به منبع آن در درون خود جمله است که درکنار [[وپ:یادر|یادکرد درخط]] استفاده می‌شود. انتساب درمتن باید در نقل‌قول‌های مستقیم، نقل‌قول‌های غیرمستقیم و در خلاصه‌نویسی‌ها به‌کار رود. انتساب درمتن باعث جلوگیری از دستبرد فکری سهوی می‌شود و به خواننده این اجازه را می‌دهد تا بداند یک دیدگاه از چه کسی یا چه کسانی است. پس از انتساب درمتن، حتماً باید از یادکرد درخط نیز استفاده کرد.

برای مثال:

{{نقل‌قول|{{ضربدر}} سلاح هسته‌ای بازدارندگی به ارمغان نمی‌آورد.{{مرجع ساختگی|۲}}}}
{{نقل‌قول|{{تیک}} کوربین معتقد است سلاح هسته‌ای بازدارندگی به ارمغان نمی‌آورد.{{مرجع ساختگی|۲}}}}

هنگام استفاده از انتساب درمتن مطمئن شوید که [[وپ:بی‌طرف|دیدگاه بی‌طرف]] را نقض نمی‌کنید.

برای مثال:

{{نقل‌قول|{{ضربدر}} داروین می‌گوید انسان‌ها با ابزار انتخاب طبیعی تکامل یافته‌اند،{{مرجع ساختگی|۳}} اما اکبرخان می‌گوید انسان‌ها از کرهٔ ماه آمده‌اند.{{مرجع ساختگی|۴}}}}
{{نقل‌قول|{{تیک}} داروین معتقد بود انسان‌ها با ابزار انتخاب طبیعی تکامل یافته‌اند.{{مرجع ساختگی|۳}}}}

مشکل خط اول این است که به برابری دو منبع دلالت دارد و مشخص نمی‌کند که دیدگاه داروین، دیدگاه غالب است.

همچنین انتساب درمتن ممکن است باعث این تلقی شود که یک دیدگاه تنها از کشفیات یک‌نفر یا یک گروه است.

{{نقل‌قول|{{ضربدر}} اکبرخان معتقد است که دو به‌علاوه دو می‌شود چهار.}}
{{نقل‌قول|{{تیک}} دو به‌علاوه دو می‌شود چهار.}}

برای حقایق ساده می‌توان از یادکردهای درخط استفاده کرد، اما معمولاً از انتساب درمتن استفاده نمی‌شود.

{{نقل‌قول|{{تیک}} مولکول آب از دو اتم هیدروژن و یک اتم اکسیژن تشکیل شده است.{{مرجع ساختگی|۵}}}}

== الگوهای ارجاع‌دهی ==
[[وک:الگوها]]

== جستارهای وابسته ==
برای مطالعهٔ بیشتر به صفحات زیر در ویکی‌پدیای انگلیسی مراجعه کنید:
* [[:en:Wikipedia:Citation_templates|الگوهای مورد استفاده در ارجاع به منابع]]
* [[:en:Wikipedia:Scientific_citation_guidelines|قواعد ارجاع به منابع علمی]]
* [[:en:Harvard_referencing|ارجاع به روش هاروارد]]

== منابع ==
* {{یادکرد|نویسنده=ادیب سلطانی، میرشمس‌الدین|کتاب=راهنمای آماده‌ساختن کتاب|ویرایش=ویراست سوم|سال=۱۳۸۱|ناشر=انتشارات علمی و فرهنگی|شهر=تهران}}
{{چپ‌چین}}
* Fowler, H. Ramsey. ''The Little, Brown Handbook''. second Canadian ed. Don Mills, Ontario, 1998. 660–668.
* ''The Chicago Manual of Style''. 15th ed. Chicago: University of Chicago Press, 2003.
* ''The Chicago Manual of Style Online''. 16th ed. [http://www.chicagomanualofstyle.org/16/ch14/ch14_toc.html chap. 14].
{{پایان چپ‌چین}}

== پیوند به بیرون ==
* [http://tools.wmflabs.org/yadfa/ یادفا]، ابزار ایجاد یادکرد ویکی با استفاده از کتاب‌خانه‌های دیجیتال [[گوگل بوکس]]، [[نورمگز]] و [[کتابخانه دیجیتال نور]].</text>
      <sha1>ltrlvokbvq50us7c0dbmawehtp1p8vl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135235</id>
      <parentid>135234</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T18:44:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* به آنچه خودتان خوانده‌اید ارجاع دهید */</comment>
      <origin>135235</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60689" sha1="mxkpn0krkyl4ihig4zmprznc9l18osj" xml:space="preserve">{{فهرست رهنمودها}}

{{رهنمود|وپ:شام|وپ:شابم|وپ:منابع|وپ:شیوه‌م|وپ:ارجاع‌دهی|وپ:یادکرد}}
{{سرنویس|بهتر است ابتدا [[ویکی‌پدیا:تأییدپذیری|سیاست تأییدپذیری]] را دربارهٔ معتبر بودن منابع بخوانید.}}

ساختاربندی فهرست منابع یک کتاب [[وک:وک چیست؟|ویکی‌کتاب]] جزو جزئیاتی است که در درجهٔ دوم اهمیت قرار دارند و در حال حاضر در ویکی‌کتاب انگلیسی نیز هنوز توافق عام بر روی یک روش مشخص یادکرد منابع، به‌دست نیامده است؛ بنابراین در صورتی که شما یک روش خاص (بخصوص روش‌هایی که به‌وسیلهٔ اهل فن در آن رشتهٔ خاص استفاده می‌شود) را برای یادکرد منابع بکار می‌برید، '''لطفاً استفاده از همان روش را ادامه دهید'''. اما در صورتی که نمی‌توانید در مورد اینکه چه شیوه و روشی را انتخاب کنید، تصمیم بگیرید یا نمی‌دانید چه اطلاعاتی را در یادکرد منبع باید گنجاند، به خواندن این رهنمود ادامه دهید.

در این رهنمود یک شیوهٔ نوعی بر مبنای شیوهٔ استانداردی که در کتاب ''شیوه‌نامهٔ شیکاگو'' از آن با عنوان «ساختاربندی علمی» یاد شده، آمده است. در ''شیوه‌نامهٔ شیکاگو''، که اینجا هم از آن پیروی شده است، یادکرد منابع (یعنی ارجاع به منابع برای مستند کردن ادعا) در پانویس است و پانویس‌ها با شماره مشخص می‌شود. می‌توان در پایان رساله فهرستی الفبایی از مآخذ ذکر کرد اما اجباری نیست، به شرطی که یادکرد منابع در پانویس‌ها کامل و دقیق باشد. از سوی دیگر می‌توان در یادکرد منابع از کوته‌نوشت‌ها و خلاصه‌نویسی سود جست، در این صورت ذکر کامل فهرست منابع و مآخذ اجباری‌است. در ویکی‌پدیای فارسی شِقّ دوم پیشنهاد می‌شود؛ یعنی ارجاعات پانویسی به اختصار صورت می‌گیرد و سپس در پایان مقاله فهرست کاملی از منابع و مآخذ به ترتیب الفبایی نام خانوادگی نویسندگان ذکر می‌شود. یادکرد دقیق و عملی منابع در معنای کلی دو مرحله دارد. یکی اینکه جمله‌ها و دعاوی را به منابع معتبر ارجاع دهیم و دوم فهرست کامل منابع را با اسلوب و چیدمانی خاص در پایان مقاله ذکر کنیم. در این نوشتار به هر دو جنبه پرداخته خواهد شد.

ابتدا شیوهٔ ارجاع به منابع در متن مقاله را معرفی می‌کنیم. پس از مطالعهٔ این بخش ویکی‌نویس می‌داند که چگونه در مقاله به منابع در پانویس ارجاع دهد. در مرحلهٔ بعد روش یادکرد اطلاعات مربوط به منابع مختلف (کتاب، مقالات و…) را بررسی می‌کنیم. این اطلاعاتی‌است که در بخش &lt;nowiki&gt;== منابع ==&lt;/nowiki&gt; هر مقاله باید ذکر شود. ارائهٔ این اطلاعات (یعنی مشخصات منابع) به شیوه و اسلوب خاصی باید باشد؛ مثلاً ابتدا نام خانوادگی نویسنده باید ذکر شود و سپس نام کوچک وی. پس از آن نام کتاب به صورت ''ایتالیک'' نشان داده می‌شود و سپس سایر جزئیات ذکر می‌گردد. بخش‌های مختلف این نوشتار به مهم‌ترین جنبه‌های اسلوب ذکر اطلاعات کتاب‌شناختی منابع خواهند پرداخت. فراگرفتن و به خاطر سپردن تمام این جزئیات بایسته نیست. ویکی‌نویسان می‌توانند بر حسب نیاز به این صفحه رجوع کنند. به علاوه الگوهایی برای آسان‌سازی کار آن‌ها ساخته شده است که در بیشتر موارد ایشان را از دانستن جزئیات بی‌نیاز می‌کند. این الگوها نیز در نوشتار معرفی شده‌اند.

== یادکرد منابع، چرا و چه زمان؟ ==
{{گسترش بخش}}

=== چندرسانه‌ای ===
جزئیات مبدأ و وضعیت حق تکثیر تصاویر و دیگر پرونده‌های رسانه‌ای باید در صفحهٔ پرونده (در ویکی‌کتاب یا ویکی‌انبار) درج شود.  تصویر نیز باید همانند سایر بخش‌های مقاله‌ها دارای منبع و ارجاع مناسب باشد. برای توصیف‌هایی نظیر [[ویکی‌پدیا:متن جایگزین برای تصاویر|متن جایگزین]]، که به‌طور مستقیم از طریق خود تصویر قابل اثبات هستند، و برای متنی که صرفاً به شناساندن منبع می‌پردازد (نظیر توضیح «''[[شب پرستاره]]'' (۱۸۸۹)» برای ''[[:پرونده:VanGogh-starry night ballance1.jpg]]'')، نیازی به یادکرد نیست.

== روش اشاره به منابع در متن ==
{{میان‌بر|وک:ارجاع درون‌خطی|وک:ارجاع دقیق}}
روش اشاره به منابع این است که منابع را در بخش مربوط فهرست می‌کنند و در هنگام یادکرد در داخل متن به پانویس یادکرد می‌دهند که در آنجا نام خلاصهٔ منبع آمده است. به این روش اصطلاحاً «پانویس کوتاه‌شده» نیز گفته می‌شود.

برای وارد کردن پاورقی در داخل متن اصلی مقاله جایی که شمارهٔ پاورقی باید داده شود متن پاورقی را بین &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;و&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt; ذکر می‌کنند. سرانجام برای نمایش همهٔ پانویس‌ها در بخش ''پانویس'' از الگوی {{الگو|پانویس}} استفاده می‌کنند؛ مثلاً به این صورت:

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که از کتاب خاصی&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''روحانی، ''کتاب دانش''، ۲۳۴.'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و کتاب دیگری&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''احمدی، ''پرونده در پرونده''. '''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; برداشته شده است و یک پانویس توضیحی&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''این یک پانویس توضیحی‌است. '''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; هم دارد.
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== پانویس ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس|۲}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;nowiki&gt;== منابع ==&lt;/nowiki&gt;
{{سخ}}
&lt;nowiki&gt;
* روحانی، محمد. ''کتاب دانش''. تهران: نشر، ۱۳۷۰.&lt;/nowiki&gt;
{{سخ}}&lt;nowiki&gt;
* احمدی، احمد. ''پرونده در پرونده''. تهران: نشر۲، ۱۳۷۵.&lt;/nowiki&gt;
&lt;/blockquote&gt;

که در آن از &lt;sup&gt;[۱]&lt;/sup&gt; و &lt;sup&gt;[۲]&lt;/sup&gt; به عنوان «پانویس ارجاعی» و &lt;sup&gt;*[۳]&lt;/sup&gt; به عنوان «پانویس توضیحی» بهره برده شده است. نتیجهٔ پایانی آن به صورت زیر خواهد بود:
&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که از کتاب خاصی&lt;ref&gt;روحانی، ''کتاب دانش''، ۲۳۴.&lt;/ref&gt; و کتاب دیگری&lt;ref&gt;احمدی، ''پرونده در پرونده''.&lt;/ref&gt; برداشته شده است و یک پانویس توضیحی&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;&lt;ref&gt;این یک پانویس توضیحی‌است.&lt;/ref&gt; هم دارد.
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;پانویس&lt;/font&gt;
----
{{پانویس}}

&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
* احمدی، احمد. ''پرونده در پرونده''. تهران: نشر۲، ۱۳۷۵.
* روحانی، محمد. ''کتاب دانش''. تهران: نشر، ۱۳۷۰.
&lt;/blockquote&gt;
نکته: اگر ویرگول یا نقطه در محل منبع‌دهی باشد تگ &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;...&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt; به طور طبیعی پس از نقطه یا ویرگول قرار می‌گیرد.

== الگوهای کمکی برای یادکرد منابع در ویکی‌پدیای فارسی ==
توصیه می‌شود به جای ارجاع دستی از الگوهای یادکرد استفاده کنید. خروجی این الگوها با ضابطه‌هایی که در این صفحه توضیح داده خواهد شد منطبق است. برای یادکرد کتاب از الگوی {{الگو|یادکرد کتاب}}، برای ژورنال از {{الگو|یادکرد ژورنال}}، برای یادکرد مطالبی که در اینترنت آمده از {{الگو|یادکرد وب}} و در موارد کلی، از الگوی {{الگو|یادکرد}} استفاده کنید. همچنین برای ارجاع‌های خلاصه‌شده در بخش پانویس می‌توانید از الگوی {{الگو|پانویس کوتاه‌شده}} استفاده کنید. در زیر مثالی از نحوهٔ استفاده از این الگوها آمده است:

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد وب|نشانی = &lt;nowiki&gt;http://www.isna.ir/etc&lt;/nowiki&gt; {{رچ}}|عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویه ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
&lt;/blockquote&gt;

و نتیجهٔ آن به صورت زیر خواهد بود:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://www.isna.ir/etc |عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویه ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}&lt;/ref&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;ref&gt;{{یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;/blockquote&gt;

=== پانویس کوتاه‌شده ===
{{میانبر|وپ:پک|وپ:پانویس کوتاه‌شده}}
استفاده از پانویس‌های کوتاه‌شده روش ارجح در ویکی‌پدیای فارسی است و خروجی متداول در ویکی‌پدیای فارسی نیز بر اساس [[شیوه‌نامه شیکاگو]] است. برای راحتی ایجاد پانویس‌های کوتاه‌شده به این روش، الگوی {{الگوی|پک}} (مخفف پانویس کوتاه‌شده) و {{الگوی|پک/بن}} (مخفف پانویس کوتاه‌شده بدون نویسنده) به کار گرفته می‌شوند.

الگوهای پانویس کوتاه‌شده، یک پیوند داخلی در صفحه ایجاد می‌کنند که به کمک آن، با کلیک کردن روی متن پانویس می‌شود به اصل منبع رسید. برای مثال، با کلیک کردن روی عبارت

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب است&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۶۶}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و این مطلبی است که از صفحه‌ای دیگر از همان کتاب دیگر آمده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۹۳}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; این جمله از یک خبر به عنوان منبع استفاده می‌کند که نام نویسنده ندارد.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک/بن|تاریخ‌نگار|ک=فرازهایی از تاریخ ایران}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== پانویس ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد کتاب|نام خانوادگی = اصغری|نام = احمد|عنوان = تاریخ ایران: مروری بر منابع فارسی، عربی و انگلیسی|ناشر = نشر معاصر|شهر = تهران|سال = ۱۳۹۲}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد وب|نام خانوادگی = |نام = |عنوان = فرازهایی از تاریخ ایران|ناشر = تاریخ‌نگار| نشانی = &lt;nowiki&gt;http://www.example.com/etc&lt;/nowiki&gt; |تاریخ = ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۴| تاریخ بازبینی = ۷ مهر ۱۳۹۵|شناسه=&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;شناسه یادکرد|تاریخ‌نگار}} }}&lt;/span&gt;
&lt;/blockquote&gt;

و نتیجهٔ آن به صورت زیر خواهد بود:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب است&lt;ref&gt;{{پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۶۶}}&lt;/ref&gt; و این مطلبی است که از صفحه‌ای دیگر از همان کتاب دیگر آمده است.&lt;ref&gt;{{پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۹۳}}&lt;/ref&gt; این جمله از یک خبر به عنوان منبع استفاده می‌کند که نام نویسنده ندارد.&lt;ref&gt;{{پک/بن|تاریخ‌نگار|ک=فرازهایی از تاریخ ایران|ص=۱۱}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;پانویس&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = اصغری|نام = احمد|عنوان = تاریخ ایران: مروری بر منابع فارسی، عربی و انگلیسی|ناشر = نشر معاصر|شهر = تهران|سال = ۱۳۹۲}}
* * {{یادکرد وب|نام خانوادگی = |نام = |عنوان = فرازهایی از تاریخ ایران|ناشر = تاریخ‌نگار|نشانی = http://www.example.com/etc |تاریخ = ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۴| تاریخ بازبینی = ۷ مهر ۱۳۹۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تاریخ‌نگار}} }}
&lt;/blockquote&gt;

در خروجی بالا، اگر روی پیوند «اصغری، ''تاریخ ایران''» در بخش پانویس کلیک کنید، به توضیحات کامل آن منبع می‌روید. شماره‌های ۶۶ و ۹۳ شماره صفحه‌های مربوط از آن منبع را نشان می‌دهند.

همچنین اگر روی پیوند «''فرازهایی از تاریخ ایران''» در بخش پانویس کلیک کنید، به توضیحات کامل آن منبع می‌روید. برای این که این ویژگی به درستی کار کند باید پارامترهای الگوی پانویس کوتاه‌شده و پارامترهای الگوی یادکرد را به دقت وارد کنید.

ساختار پانویس کوتاه‌شده به این شکل است: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{پک|نام اول|نام دوم|سال|ک=نام کتاب یا اثر|ص=شمارهٔ صفحه}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; و در آن «''نام اول''» باید با نام خانوادگی نویسندهٔ اول در الگوی یادکرد مطابقت کند، «''نام دوم''» با نام خانوادگی نویسندهٔ دوم، و «''سال''» هم باید با پارامتر سال مطابقت کند. اگر اثری فقط یک نویسنده دارد، نیازی به پارامتر «''نام دوم''» نخواهد بود و ورودی به صورت &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{پک|نام اول|سال|ک=نام کتاب یا اثر|ص=شمارهٔ صفحه}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; وارد می‌شود. پارامتر «''ک''» با الگوی یادکرد مطابقت داده نمی‌شود و ترجیح آن است که این پارامتر شکلی کوتاه شده از عنوان اصلی یادکرد را در خود داشته باشد، مگر آن که عنوان اصلی خودش کوتاه باشد که در آن صورت عیناً تکرار می‌شود. به مثال زیر توجه کنید:

{|
! {{خیر|روش اشتباه}}
|
&lt;syntaxhighlight dir=rtl&gt;
...
متن {{پک|دریابندری|ک=کتاب مستطاب|ص=۱}}
...
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = دریابندری | نام = نجف | عنوان = کتاب مستطاب آشپزی، از سیر تا پیاز|ناشر = نشر کارنامه|سال = ۱۳۷۹|مکان = تهران}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
|-
! {{بله|روش درست}}

|
&lt;syntaxhighlight dir=rtl&gt;
...
متن {{پک|دریابندری|۱۳۷۹|ک=کتاب مستطاب|ص=۱}}
...
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = دریابندری | نام = نجف | عنوان = کتاب مستطاب آشپزی، از سیر تا پیاز|ناشر = نشر کارنامه|سال = ۱۳۷۹|مکان = تهران}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
|}

از آنجا که در الگوی ''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{یادکرد کتاب}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'' پارامترهای «''نام خانوادگی''» و «''سال''» ذکر شده‌اند، پانویس کوتاه‌شده هم باید به آن‌ها به همان شکل اشاره کند اگر نه پیوند بین پانویس کوتاه و یادکرد کامل از کار می‌افتد.

گاه پیش می‌آید که مطلبی نویسنده ندارد؛ در این حالت خروجی پیش‌فرض الگوهای یادکرد، برای استفاده با الگوی پانویس کوتاه‌شده مناسب نیست. همچنین اگر ترکیب نام خانوادگی و سال، یکتا نباشد (مثلاً دو منبع وجود داشته باشد که هر دوشان نویسنده و سالشان یکی باشد) لازم می‌شود که پیوند بین پانویس و یادکرد به صورت دستی تنظیم بشود. در تمام این حالات، می‌توان از پارامتر ''شناسه'' در الگوی یادکرد استفاده کرد. برای نمونه در مثالی که در ابتدای این بخش آمد، الگوی یادکرد وب پارامتر ''شناسه'' داشت به این شکل:   &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;شناسه={{شناسه یادکرد|تاریخ‌نگار}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; و این دستور با کمک الگوی {{الگوی|شناسه یادکرد}} خروجی یادکرد را به شکلی تغییر می‌دهد که اگر جایی در متن از پانویس کوتاه شده به صورت &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{پک|تاریخ‌نگار|ک=..|ص=..}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; استفاده بشود، پیوند بین این دو با استفاده از شناسهٔ «تاریخ‌نگار» برقرار می‌گردد.

:نکته: پارامتر ''شناسه'' با نام ''ref'' نیز شناخته می‌شود و الگوی {{الگوی|شناسه یادکرد}} نیز گاهی با نام {{الگوی|harvid}} شناخته می‌شود.

=== یادکردهای لاتین ===
در منابع فارسی مرسوم است که اگر در متنی هم از منابع فارسی و عربی (که زبان‌هایی از راست به چپ هستند) و هم از منابع لاتین (مثلاً انگلیسی و فرانسوی که زبان‌هایی چپ به راست هستند) استفاده شود، متن پانویس‌ها و یادکردهای لاتین به درستی از چپ به راست و به زبان انگلیسی (به عنوان زبان رایج در متون علمی) نوشته بشود. این کار به سادگی با کمک استفاده از پارامتر ''dir'' (مخفف direction به معنای جهت) در برچسب ''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'' میسر است. مقدار این پارامتر در ویکی‌پدیای فارسی به طور پیش‌فرض برابر است با &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;rtl&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (مخفف right-to-left یعنی راست به چپ) در نتیجه برای بیشتر منابع که به فارسی هستند، این پارامتر اصلاً ذکر نمی‌شود اما برای منابع لاتین مقدار آن باید به صورت &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ltr&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (مخفف left-to-right به معنی چپ به راست) ذکر بشود.

همچنین، اگر چه الگوهای یادکرد (مثل {{الگوی|یادکرد کتاب}} و {{الگوی|یادکرد وب}}) توانایی تولید خروجی به انگلیسی را نیز دارند (با کمک پارامتر ''زبان'') اما خروجی که از الگوهای مشابه انگلیسی (نظیر {{الگوی|cite book}} و {{الگوی|cite web}}) به دست می‌آید، استانداردتر است. در نتیجه معمولاً یادکردهای لاتین با الگوهای خانوادهٔ cite، و یادکردهای فارسی و عربی با الگوهای خانوادهٔ یادکرد ذکر می‌شوند.

:نکته: برخلاف الگوهای خانوادهٔ یادکرد، که اگر نام نویسنده و سال در آن ذکر بشود نیازی به وارد کردن شناسه نیست، در الگوهای خانوادهٔ cite پارامتر ''ref'' باید همیشه ذکر بشود تا پیوند پانویس‌های کوتاه‌شده درست کار کند.
:نکته: برای این که شمارهٔ صفحه در الگوی پانویس کوتاه‌شده با نقطه‌گذاری صحیح نمایش یابد، از پارامتر &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;زبان=en&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; استفاده کنید.

مثال زیر، یک متن از یادکردهایی در زبان‌های مختلف استفاده می‌کند را نشان می‌دهد.

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب فارسی است&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|نگهبان|۱۳۸۸|ک=تاریخ ایران|ص=۶۶}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و این مطلبی است که از یک کتاب عربی نقل شده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|زرکلی|۱۹۷۲|ک=الأعلام|ص=۴۹۷}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; این جمله از یک منبع انگلیسی به عنوان منبع استفاده می‌کند،&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref dir=ltr&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|Smith|2006|ک=Intro to Physics|ص=584|زبان=en}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و این یکی از یک منبع انگلیسی که نام نویسنده ندارد.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref dir=ltr&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک/بن|Wired|ک=Quantum computing in the 20th century|زبان=en}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== پانویس ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد کتاب|نام خانوادگی = نگهبان|نام = تورج|عنوان = مبانی فیزیک کاربردی|ناشر = فرهنگستان علوم |شهر = تهران|سال = ۱۳۸۸|شابک=۹۷۸-۶۰۰-۱۲۳۴۵-۹-۰}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد کتاب| نام خانوادگی = زرکلی | نام = خیرالدین | عنوان = الأعلام | سال = ۱۹۷۲ | ناشر = دارالعلم للملایین | مکان = قاهره}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;nowiki&gt;{{چپ‌چین}}&lt;/nowiki&gt;
{{چپ‌چین}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;cite book| ref= {{harvid|Smith|2006}} | last= Smith | first = John | title = Introduction to Physics | publisher = Harvard University Press | year = 2006 | location = Cambridge, MA | isbn = 978-0-470-40942-8}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;cite web| ref= &lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;harvid|Wired}} | last= | first = | title = Quantum Computing in the 20th Century | publisher = Wired | url = &lt;nowiki&gt;http://www.wired.com/etc&lt;/nowiki&gt; | year = 2018 | date = 2018-01-14 | accessdate = 2018-08-03}}&lt;/span&gt;
{{پایان چپ‌چین}}
&lt;nowiki&gt;{{پایان چپ‌چین}}&lt;/nowiki&gt;
&lt;/blockquote&gt;

و نتیجهٔ آن به صورت زیر خواهد بود:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب فارسی است&lt;ref&gt;{{پک|نگهبان|۱۳۸۸|ک=مبانی فیزیک کاربردی|ص=۱۴۴}}&lt;/ref&gt; و این مطلبی است که از یک کتاب عربی نقل شده است.&lt;ref&gt;{{پک|زرکلی|۱۹۷۲|ک=الأعلام|ص=۴۹۷}}&lt;/ref&gt; این جمله از یک منبع انگلیسی به عنوان منبع استفاده می‌کند،&lt;ref dir=ltr&gt;{{پک|Smith|2006|ک=Intro to Physics|ص=584|زبان=en}}&lt;/ref&gt; و این یکی از یک منبع انگلیسی که نام نویسنده ندارد.&lt;ref dir=ltr&gt;{{پک/بن|Wired|ک=Quantum computing in the 20th century|زبان=en}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;پانویس&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = نگهبان|نام = تورج|عنوان = مبانی فیزیک کاربردی|ناشر = فرهنگستان علوم |شهر = تهران|سال = ۱۳۸۸|شابک=۹۷۸-۶۰۰-۱۲۳۴۵-۹-۰}}
* {{یادکرد کتاب| نام خانوادگی = زرکلی | نام = خیرالدین | عنوان = الأعلام | سال = ۱۹۷۲ | ناشر = دارالعلم للملایین | مکان = قاهره}}
{{چپ‌چین}}
* {{cite book| ref= {{harvid|Smith|2006}} | last= Smith | first = John | title = Introduction to Physics | publisher = Harvard University Press | year = 2006 | location = Cambridge, MA | isbn = 978-0-470-40942-8}}
* {{cite web| ref= {{harvid|Wired}} | last= | first = | title = Quantum Computing in the 20th Century | publisher = Wired | url = http://www.wired.com/etc | year = 2018 | date = 2018-01-14 | accessdate = 2018-08-03}}
{{پایان چپ‌چین}}
&lt;/blockquote&gt;

== ارجاع گروهی ==
{{میان‌بر|وپ:ارجاع گروهی}}

اگر به یک منبع بیش از یک بار ارجاع می‌دهید، می‌توانید از پارامترِ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;name&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; در دستورِ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ref&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; استفاده کنید تا ارجاع‌های شما چند بار شماره نخورند. توجه کنید که '''اگر از پانویس کوتاه‌شده استفاده می‌کنید، نبایستی از ارجاع گروهی استفاده کنید'''. ارجاع گروهی فقط برای مواردی مناسب است که تمام پانویس‌ها طولانی باشند.

به مثال زیر نگاه کنید:

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلیِ مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;span style=&quot;color:black;&quot; &gt;&lt;span dir=&quot;ltr&quot;&gt;'''&amp;lt;ref name=&quot;isna&quot;&gt;'''&lt;/span&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد وب|نشانی = &lt;nowiki&gt;http://www.isna.ir/etc&lt;/nowiki&gt; {{رچ}}|عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویهٔ ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
در قسمت دیگری از متن، دوباره به خبر ایسنا ارجاع می‌شود.&lt;span style=&quot;color:black;&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;'''&amp;lt;ref name=&quot;isna&quot;/&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
&lt;/blockquote&gt;

که نتیجه می‌دهد:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;ref name=&quot;isna&quot;&gt;{{یادکرد وب|پیوند = http://www.isna.ir/etc | عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویهٔ ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}&lt;/ref&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;ref&gt;{{یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
در قسمت دیگری از متن، دوباره به خبر ایسنا ارجاع می‌شود.&lt;ref name=&quot;isna&quot;/&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;/blockquote&gt;

{{لنگر|ارجاع گروهی نه}}
{{میانبر|وپ:ارجاع گروهی نه}}
'''نکتهٔ مهم:''' زمانی که از پانویس‌های کوتاه‌شده استفاده می‌کنید، ارجاع‌ها نباید تجمیع شوند بلکه باید تکرار شوند؛ مثلاً اگر دوبار به یک صفحه از یک کتاب ارجاع می‌دهید، باید دستور الگوی پانویس کوتاه‌شده را عیناً دو بار تکرار کنید. در متون چاپی، برای بار دوم به بعد از «''همان''» در پانویس استفاده می‌کنند و حتی اگر چند پانویس پیاپی، مربوط به صفحه‌های مختلفی از یک منبع باشند از مورد دوم به بعد به صورت «''همان، ۴۴''» و «''همان، ۴۷''» پانویس داده می‌شود (که ۴۴ و ۴۷ شمارهٔ صفحه هستند). در ویکی‌پدیا، استفاده از «همان» مناسب نیست چرا که صفحه‌ها مدام در حال تغییر هستند و ممکن است بین دو پانویس، پانویس جدیدی اضافه شود که معنای «همان» را تغییر بدهد. در نتیجه در تمام موارد، پانویس کوتاه‌شده عیناً تکرار می‌شود تا نگهداری صفحه‌ها راحت‌تر باشد.

== کتاب‌ها ==
در این بخش نحوهٔ نگارش یادکردها توضیح داده می‌شود. استفاده از الگوهای توصیه شده کمک می‌کند تا یادکردها به آسانی به روش زیر نگاشته شوند و نیاز به تنظیم دستی نحوهٔ نمایش آن‌ها نباشد.

=== ساختار یادکرد ===
این ترتیب برای یادکرد اطلاعات مربوط به کتاب‌ها استفاده می‌شود:
::نام مؤلف به شکل نام خانوادگی، ویرگول، نام، (برای بیشتر از یک نویسنده به مثال‌ها رجوع کنید) نقطه، عنوان کتاب (به شکل ایرانیک یعنی به‌صورت &lt;nowiki&gt;''عنوان''&lt;/nowiki&gt;)، ویرگول(،) نوبت ویرایش (اگر غیر از نوبت اول است) نقطه، نام شهر محل نشر، دونقطه (:) نام ناشر، سال چاپ برای نوبت ذکر شده. شابک.

در انتها نیز در صورتی که آن کتاب صفحهٔ وبی دارد (مثلاً در وبگاه [http://www.ketab.ir/ ketab.ir])، پیوند به آن صفحهٔ وب می‌آید.

مثال:
* شاملو، احمد. ''در آستانه''. تهران: مؤسسه انتشارات نگاه، ۱۳۷۶ {{شابک|964-6174-28-0}}. [http://www.ketab.ir/DesktopDefault.aspx?TabID=3564&amp;Alias=Ketab&amp;Lang=fa-IR&amp;BookID=167130 خانهٔ کتاب].

برای دو نویسنده:
* بودریار، ژان، و احمد مومیایی رازی. ''سرگشتگی نشانه‌ها، نمونه‌هایی از نقد پسامدرن''. ترجمهٔ باب رحمتی. تهران: نشر مرکز، ۱۳۷۴. ISBN 964305120X, [http://www.ketab.ir/DesktopDefault.aspx?TabID=3564&amp;Alias=Ketab&amp;Lang=fa-IR&amp;BookID=140309 خانهٔ کتاب].

بیشتر از دو نویسنده:
* لوگان، جان، و دیگران. ''سه توپ دارم قلقلیه''. تهران: نشر بادبادک، ۱۳۷۷.

=== نکات کلی ===
* بسیار خوب است اگر که نام نویسنده یا نویسندگان کتاب به همان شکلی که در کتاب (و مقالات) ثبت شده است آورده شود. در بعضی شیوه‌ها برای صرفه‌جویی در فضا نام کوچک نویسنده را به‌طور مختصر می‌نویسند ولی از آنجا که در ویکی‌پدیا معضل فضا وجود ندارد، ''نیازی به خلاصه کردن نام نگارنده نیست'' و می‌توان آن را به‌طور کامل نوشت. به‌علاوه، ''ثبت نام کامل نویسنده'' باعث سادگی در یافتن منبع یادکرده و یافتن منابع یادکردهٔ دیگر از همان نویسنده، خواهد بود.
* نام کتاب‌های نگاشته به زبان‌های غیر فارسی، به فارسی ترجمه نمی‌شود، مگر اینکه ارجاع به ترجمهٔ فارسی آن‌ها باشد، که در آن صورت عنوان کتاب به زبان اصلی ذکر نمی‌شود. این مسئله برای دیگر انواع منابع هم صادق است.
* در صورتیکه ویکی‌پدیا صفحه‌ای اختصاصی برای کتابی که در حال ثبت مشخصات آن هستید، دارد، ''عنوان کتاب'' را به مقاله‌ای که در موردش نوشته شده است، پیوند دهید.
* در صورتیکه نویسندهٔ کتاب شخص معروفی است، و در متن اصلی مقاله پیوندی به مقالهٔ اختصاص یافته به آن نویسنده نیامده است، نام او را در یادکرد اطلاعات کتاب پیونددار نمایید. بعضی از اوقات پیوند ساختن برای نام ناشر، محل نشر و غیره هم منطقی و قابل قبول است.
* در الگوهای یادکرد باید از تاریخی استفاده شود که شناسنامهٔ منبع استفاده کرده است؛ مثلاً اگر منبع چاپ ایران است از هجری شمسی استفاده می‌شود.
* هنگام هر گونه ارجاع به هر کتابی، بهتر است [[شابک]] (ISBN) کتاب ذکر شود. شمارهٔ مربوط به شابک به‌طور خودکار ویکی‌سازی خواهد شد. برای این منظور از الگوی {{الگوی|شابک}} می‌توان استفاده کرد؛ الگوهای خانوادهٔ یادکرد و خانوادهٔ cite همگی به طور خودکار الگوی شابک را فراخوانی می‌کنند در نتیجه در پارامتر «شابک» یا «isbn» این الگوها، فقط خود شابک وارد می‌گردد.
* با اینکه خدمات جستجوی کتاب ویکی‌پدیا در وبگاه‌هایی مانند Amazon (که از طریق پیوندی که روی شمارهٔ شابک قرار می‌گیرد قابل دسترسی است) معمولاً به نمایش نتایج کتاب موردنظر نمی‌انجامد و اطلاعات کتاب‌های فارسی در [[دادگان]] آن وبگاه‌ها ثبت نشده‌اند، ولی بهتر است که به‌عنوان آینده‌نگری شماره‌های شابک کتاب‌ها به شکل صحیح و دارای پیوند ذکر شوند.
* اشاره به یک مقاله یا یک فصل خاص در داخل کتابی که هر فصل (یا مقاله) از آن نویسندگان متفاوتی دارد به شکل زیر است:
:: * دلوز، ژیل. «تفکر ایلیاتی». در بودریار، ژان و دیگران. ''سرگشتگی نشانه‌ها، نمونه‌هایی از نقد پسامدرن''. ترجمهٔ بابک احمدی. ۳۰–۵۰ تهران: نشر مرکز. ۱۳۷۴، ISBN 964305120X, [http://www.ketab.ir/DesktopDefault.aspx?TabID=3564&amp;Alias=Ketab&amp;Lang=fa-IR&amp;BookID=140309 خانهٔ کتاب].

== مقاله‌های ژورنال‌ها ==
یادکرد یک مقاله از یک ژورنال شامل موارد زیر است:
* نام نویسنده (یا نویسندگان)
* سال و در بعضی موارد ماه انتشار
* عنوان مقاله در نشان نقل قول (گیومه)
* نام ژورنال به صورت ایتالیک
* شمارهٔ جلد، شمارهٔ انتشار، و شمارهٔ صفحه (شماره مقاله در بعضی مقالات مربوط به برق)

'''مثال:'''
* احمدی، احمد. «مقابله با حملات DoS»، ''مجموعه مقالات پژوهشگاه امنیت فناوری اطلاعات'' '''۲''' (۳): ۲۳۴–۲۵۱.

توجه کنید که اعدادی که بعد از عنوان ژورنال آمده‌اند به‌ترتیب «'''دوره''' (شماره)، شمارهٔ صفحات» هستند.

به جای شماره می‌توان تاریخ را وارد کرد، و اگر هر دو هم ذکر شوند موردی ندارد. ممکن است به هر دلیلی دوره، شماره یا هر دو ذکر نشوند. در این حالت‌ها شیوهٔ یادکرد قدری متفاوت می‌شود. توصیه می‌شود از الگوی {{الگو|یادکرد ژورنال}} استفاده کنید.

برای مقاله‌ای که جایی بر روی وب نسخه‌ای از آن موجود است می‌توانید عنوان مقاله را پیوندی به نسخهٔ وبی بدهید.

== روزنامه‌ها، مجله‌ها و نشریه‌های ادواری ==
به مثال‌ها توجه کنید:
* مرجایی، فرید. «کودتا علیه عرصهٔ عمومی». ''شرق''، ۲۹ مرداد ۱۳۸۴، شماره ۵۵۴، ص ۶.

یا در صورتی که مقاله نام نگارنده ندارد:
* «در ستایش لیبرالیسم». ''کیهان''، ۱ دی ۱۳۹۰، ص ۳.

به همچنین در صورتی که بخواهیم به نسخهٔ موجود روی وب از این مقالهٔ روزنامه پیوند دهیم باید از بخش عنوان مقاله برای پیونددهی استفاده کنیم. در این حالت دیگر نوشتن شمارهٔ صفحه لازم نیست (و البته ضرری هم ندارد):
* باباحاجی، ایرچ. [http://www.sharghnewspaper.com/840530/html/hist.htm#s282201 سرنوشتی که در خیابان رقم خورد]، ''شرق''، یکشنبه ۳۰ مرداد ۱۳۸۴، شماره ۵۵۵.

== وبگاه‌ها و مقاله‌ها (غیر از مقاله‌های نشریات ادواری) ==
:''تذکر: توجه کنید که در بعضی موارد، بنا بر [[وپ:اثبات|سیاست اثبات‌پذیری]] ویکی‌پدیا، وبلاگ‌ها و امثال آن که جزو منابع خودچاپ‌کرده به شمار می‌آیند منبع خوبی برای مقاله‌های ویکی‌پدیا نیستند؛ خصوصاً هنگامی که راجع به خود صحبت نمی‌کنند.''

برای یادکرد کل یک وبگاه بدون اشاره به یک سند یا صفحهٔ خاص بر روی آن وبگاه می‌توان به سادگی، آدرس وبی (URL) آن را در متن مقاله آورد. در ویکی‌پدیا یک URL ساده که با «&lt;nowiki&gt;//:http&lt;/nowiki&gt;» شروع شود به‌طور خودکار تبدیل به پیوند قابل کلیک کردن خواهد شد. به‌عنوان مثال این متن را در نظر بگیرید: «اسلش‌دات یک وبگاه محبوب است که در این آدرس http://slashdot.org قرار دارد». با توجه به اینکه به کلیت یک وبگاه اشاره می‌کنید و نه به محتویاتی خاص بر روی آن، بنابراین احتیاجی به ذکر تاریخ بازبینی اطلاعات از آن وبگاه نیست.

برای یادکرد صفحات وب خاص (یا مجموعه‌ای از آن‌ها) همانند یادکرد کتاب‌ها عمل می‌کنیم (و ''عنوان'' را پیونددار می‌کنیم)، اما در این حالت باید یک تاریخ بازبینی هم نوشته شود:
* پارسا، مانی. [http://www.chn.ir/news/?section=2&amp;id=45418 «ثبت جهانی دماوند به عنوان نخستین میراث طبیعی کشور تکذیب شد»]. (۸ اردیبهشت ۱۳۸۴). بازبینی ۱ شهریور ۱۳۸۴.

تاریخ داخل پرانتز تاریخ ساخته شدن این صفحه برای اولین بار یا تاریخ آخرین به‌روز رسانی این صفحه است. در صورت نامشخص بودن این بحث می‌توان آن را حذف کرد و ذکر ننمود. بخش مربوط به ''تاریخ بازبینی'' به خواننده کمک می‌کند که از طریق ابزارهایی مانند [[بایگانی اینترنت]] دقیقاً نسخه‌ای که مدنظر شماست را بازیابی کند.

توجه داشته باشید که در ویکی‌پدیا معمول است که بخشی با عنوان ''پیوند به بیرون'' (پس از ''منابع'') وجود داشته باشد که پیوندهای متفاوتی به وبگاه‌ها و صفحات متفاوت در آن بخش قرار می‌گیرد.

به دلیل پویایی وب، ممکن است صفحه‌ای که به عنوان منبع استفاده شده است، غیرفعال شود. چنین یادکردی را با وجود اینکه غیرفعال است، حذف نکنید؛ زیرا تنها با وجود داشتن این یادکرد است که مشخصات منبعی که قبلاً وجود داشته است ثبت می‌گردد. می‌توانید در کنار یادکرد یادداشتی ثبت کنید و در آن تاریخی که پیوند اصلی صفحهٔ مورد بحث غیرفعال شده است را بنویسید. در صورتیکه نسخه‌ای در خدمات بایگانی اینترنت می‌شناسید، یک پیوند به آن بدهید. برای این منظور [[ویکی‌پدیا:پیوندهای مرده]] را ببینید.

=== ویکی‌پدیاهای زبان‌های دیگر ===
{{میانبر|وپ:ارجاع به ویکی‌پدیا}}
:''تذکر: ویکی‌پدیاهای زبان دیگر، منبع معتبر محسوب '''نمی‌شوند'''. برای اطلاعات بیشتر [[ویکی‌پدیا:منابع معتبر]] را ببینید.''

اگر از مقاله‌های ویکی‌پدیاهای زبان‌های دیگر (مثلاً [//en.wikipedia.org/ ویکی‌پدیای انگلیسی]) به عنوان منبع استفاده می‌کنید، این امر باید در بخش منابع ذکر شود. در این حالت از ''پیوند بیرونی'' استفاده کنید و نه پیوند میان‌ویکی تا از ارجاع بیجا به خود جلوگیری شود.

ارجاع درست مطابق ارجاع به سایر مقاله‌های برخط صورت می‌گیرد. بهترین روش این است که به صفحهٔ مربوط در ویکی‌پدیای آن زبان بروید و با استفاده از قابلیت یادکرد مقاله در جعبه ابزار (مثلاً در ویکی انگلیسی نام این ابزار '''Cite this page''' است) یادکرد کامل مقاله را دریافت و به مقالهٔ فارسی منتقل کنید. در ویکی‌پدیای فارسی به طور پیش‌فرض از استاندارد شیکاگو برای یادکرد استفاده می‌شود.
نمونه (استاندارد شیکاگو):
{{چپ‌چین}}
&lt;code&gt;
&lt;nowiki&gt;
Wikipedia contributors, &quot;Wilmer &amp; the Dukes,&quot; Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wilmer_%26_the_Dukes&amp;oldid=39441514 (accessed July 2, 2006).
&lt;/nowiki&gt;
&lt;/code&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

می‌توانید یادکرد مقاله را به جز پیوند آن، به صورت ترجمه شده نیز به کار بگیرید. برای همین منظور الگویی نیز ساخته شده است. با کمک الگوی {{الگوی|یادکرد-ویکی}} می‌توانید با وارد کردن چند پارامتر پیوندی با نوشتار استاندارد به صفحهٔ مورد نظر در ویکی‌پدیاهای دیگر ایجاد کنید. شرح چگونگی به‌کارگیری از آن الگو در [[:الگو:یادکرد-ویکی|صفحهٔ مربوط به آن]] آمده است.

اگر به خاطر ترجمهٔ (غالباً خط به خط) مقاله‌ای از ویکی‌پدیایی به زبان دیگر بخش یا قسمتی از منابع به صورت ''دست‌دوم'' یاد شده است، باید منابع دست دوم را با توضیح مناسب یا الگوهایی مانند {{الگو|ارجاع دست دوم}} و {{الگو|جعبه ارجاع دست دوم}} مشخص کنید.

اگر فقط از مطالب مقاله استفاده کرده‌اید و احیاناً منبع یا منابع دیگری هم به کار برده‌اید دیگر ذکر منابع به کار رفته در ویکی زبان‌های دیگر لازم نیست. تنها به خود ویکی ارجاع می‌شود. این روش برای سایر مقاله‌هایی که به خاطر همخوانی حق تکثیر عیناً کپی می‌شوند کاربرد دارد.

لازم به یادآوری است که در صورتی که گزاره‌ای از یک مقالهٔ ویکی‌پدیا در زبانی دیگر ترجمه شود و صحت و منبع‌دار بودن آن با الگویی چون {{الگوی|مدرک}} یا در صفحات بحث به چالش کشیده شود، نمی‌توان از این استدلال استفاده کرد که آن گزاره در ویکی‌پدیا به زبان دیگر موجود است پس صحیح است و منبع معتبری دارد. در این حالت باید برای آن گزاره منبع دیگری یاد کرد.

در روشی دیگر می‌توانید متن ویکی‌پدیای مبدأ را با توجه به منابع و مدارک موجود و در دسترس خودتان ترجمه و بازنویسی کنید؛ بدین معنا که یا نوشته‌های آن را دوباره با منابع خودتان مقایسه کرده و مدرک‌گذاری نمائید یا اینکه صحت منابع خود مقالهٔ ویکی‌پدیای مبدأ را مورد بازبینی دقیق قرار دهید.

== به آنچه خودتان خوانده‌اید ارجاع دهید ==
{{میانبر|وک:ارجاع نادیده}}
تنها به منابعی ارجاع دهید که به چشم خودتان دیده‌اید. اگر می‌خواهید از ''نویسندهٔ ب'' یاد کنید در حالی که خودتان تنها نوشتهٔ ''نویسندهٔ الف'' را که در آن از ''نویسندهٔ ب'' گفتاوردی آمده است خوانده‌اید، آنگاه لازم است هنگام یادکرد، در ادامهٔ نوشتن مشخصات منبع ''ب'' (که خودتان ندیده‌اید)، با افزودن عبارتی مثل «به نقل از» و سپس آوردن مشخصات منبع الف (که خودتان دیده‌اید)، این موضوع را مشخص کنید.

با این حال اگر خودتان منبع ''ب'' را از نزدیک دیده و صحتش را بررسی کرده‌اید، می‌توانید مستقیم و تنها از همین منبع یاد کنید. ذکر شیوهٔ دستیابی شما به منبع نیز لازم نیست؛ بنابراین اگر از طریق یک جویشگر اینترنتی، کتابخانه، وبگاه، یا مانند آن به منبع دست یافتید، به شرط اینکه بتوان اطمینان حاصل کرد که این منبع یک کپی دقیق و دست‌نخورده است، لازم نیست این موارد را هنگام ارجاع به منبع ذکر کنید. به طور مشابه اهمیتی نخواهد داشت اگر کتابی را در [[w:fa:گوگل بوکس|گوگل بوکس]]، [[جی‌استور]]، در پیش‌نمایش یک کتابفروشی برخط معتبر مانند [[W:fa:آمازون|آمازون]]، یا کتاب‌خوان الکترونیکی شخصی‌تان (مگر در حالتی که در شماره‌گذاری صفحه‌ها تأثیر داشته باشد) مطالعه کرده باشید.

== شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی ==
{{میانبر|وک:شیوه‌نامه ارجاع|وک:سبک ارجاع}}
ویکی‌پدیا از یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی خاص به عنوان پیش‌فرض استفاده نمی‌کند با این حال ارجاع‌دهی در یک مقالهٔ خاص باید از یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مشخص پیروی کند.

تعدادی از شیوه‌نامه‌های ارجاع‌دهی مورد قبول ویکی‌کتاب در صفحات '''استناد'''، '''شیوه‌نامهٔ انجمن روان‌شناسی آمریکا'''، '''شیوه‌نامهٔ ای‌اس‌ای'''، '''دستنامه ام‌ال‌ای'''، '''شیوه‌نامهٔ شیکاگو'''، '''منبع‌دهی هاروارد'''، '''شیوه‌نامهٔ ونکوور''' و '''کتاب‌آبی''' شرح داده‌شده‌اند.

با وجودی که برای انتخاب شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی، ویکی‌پدیا دستتان را باز گذاشته است، اشاره به تاریخ باید از شیوهٔ مشخصی تبعیت کند.&lt;ref name=&quot;enwiki19-11-95&quot;&gt;{{یادکرد وب |نویسنده = |نشانی=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Citing_sources&amp;oldid=763923862 |عنوان=ترجمه از ویکی‌پدیای انگلیسی | ناشر = |تاریخ = |تاریخ بازبینی=۱۹ بهمن ۱۳۹۵}}&lt;/ref&gt;

=== تنوع در شیوه‌نامه‌های ارجاع‌دهی ===
{{میانبر|وک:ارجاع متنوع}}
ویرایشگران نباید شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی غالب یک مقاله را به دلخواه خودشان یا برای مشابه‌سازی با سایر مقالات تغییر دهند و باید به [[ویکی‌کتاب:اجماع|اجماع]] صورت گرفته در مورد آن مقاله توجه کنند (در صورتی که موجود باشد و اگر موجود نبود باید به اجماع برسند)

بر پایهٔ [[ویکی‌کتاب:شیوه‌نامه|شیوه ویرایشی]] فعال‌ترین ویرایشگران مقاله، شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مقاله مشخص می‌شود یا بر پایهٔ اجماع صورت گرفته میان کاربران فعال در توسعهٔ مقاله می‌توان شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مقاله را مشخص کرد. اگر مقاله‌ای که بر روی آن کار می‌کنید دارای سبک ارجاع‌دهی‌ست باید به آن احترام گذاشت و مابقی ارجاع‌ها مشابه آن انجام گیرند. اگر تصور می‌کنید تغییر شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی برای مقاله واجب است باید در بحث مقاله تلاش کنید نظر دیگر کاربران را جلب کنید و به اجماع برسید. اگر اولین کاربر هستید که به مقاله منبع می‌افزایید سعی کنید شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مناسب با موضوع مقاله انتخاب کنید.

اگر بیشتر منابع ارجاع شده در مقاله بدون الگوهای ارجاع استفاده شده‌اند و فقط پیوند اینترنتی بدون ذکر نام نویسنده، تاریخ نشر، شمارهٔ صفحه است و این اطلاعات را می‌توانید به‌دست بیاورید مسلماً اینگونه ارجاع‌دهی نمی‌تواند به عنوان شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مقاله در نظر گرفت و می‌توانید آن را با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مناسب که جزئیات بیشتری در مورد منابع به مقاله می‌افزاید انتخاب کنید.&lt;ref name=&quot;enwiki19-11-95&quot;/&gt;

==== کارهایی که باید از انجامشان اجتناب کرد ====
زمانی که یک مقاله یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مشخص دارد، کارهای زیر را نباید انجام داد:
* تغییر دادن شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی غالب مقاله با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی دیگر مثلاً تغییر شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی پرانتزدار با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی بدون پرانتز، یا جایگزین کردن یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی آکادمیک با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی دیگر آکادمیک. (مثلاً تغییر شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی شیکاگو به شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی هاروارد)
* افزودن الگوهای ارجاع‌دهی به مقاله‌ای که از پیوند اینترنتی بدون الگو استفاده می‌کند یا حذف الگوهای ارجاع‌دهی از یک مقاله که از آن شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی خاص استفاده می‌کند.
* تغییر مکان ارجاع‌های تعریف شده، مثلاً انتقال ارجاع‌ها از متن مقاله به بخش منابع یا انتقال ارجاع‌ها از بخش منابع به درون متن (به صورت درون‌خطی)&lt;ref name=&quot;enwiki19-11-95&quot;/&gt;

== انتساب درمتن ==
{{میانبر|وپ:درمتن}}
'''انتساب درمتن''' به‌معنای نسبت‌دادن یک جمله به منبع آن در درون خود جمله است که درکنار [[وپ:یادر|یادکرد درخط]] استفاده می‌شود. انتساب درمتن باید در نقل‌قول‌های مستقیم، نقل‌قول‌های غیرمستقیم و در خلاصه‌نویسی‌ها به‌کار رود. انتساب درمتن باعث جلوگیری از دستبرد فکری سهوی می‌شود و به خواننده این اجازه را می‌دهد تا بداند یک دیدگاه از چه کسی یا چه کسانی است. پس از انتساب درمتن، حتماً باید از یادکرد درخط نیز استفاده کرد.

برای مثال:

{{نقل‌قول|{{ضربدر}} سلاح هسته‌ای بازدارندگی به ارمغان نمی‌آورد.{{مرجع ساختگی|۲}}}}
{{نقل‌قول|{{تیک}} کوربین معتقد است سلاح هسته‌ای بازدارندگی به ارمغان نمی‌آورد.{{مرجع ساختگی|۲}}}}

هنگام استفاده از انتساب درمتن مطمئن شوید که [[وپ:بی‌طرف|دیدگاه بی‌طرف]] را نقض نمی‌کنید.

برای مثال:

{{نقل‌قول|{{ضربدر}} داروین می‌گوید انسان‌ها با ابزار انتخاب طبیعی تکامل یافته‌اند،{{مرجع ساختگی|۳}} اما اکبرخان می‌گوید انسان‌ها از کرهٔ ماه آمده‌اند.{{مرجع ساختگی|۴}}}}
{{نقل‌قول|{{تیک}} داروین معتقد بود انسان‌ها با ابزار انتخاب طبیعی تکامل یافته‌اند.{{مرجع ساختگی|۳}}}}

مشکل خط اول این است که به برابری دو منبع دلالت دارد و مشخص نمی‌کند که دیدگاه داروین، دیدگاه غالب است.

همچنین انتساب درمتن ممکن است باعث این تلقی شود که یک دیدگاه تنها از کشفیات یک‌نفر یا یک گروه است.

{{نقل‌قول|{{ضربدر}} اکبرخان معتقد است که دو به‌علاوه دو می‌شود چهار.}}
{{نقل‌قول|{{تیک}} دو به‌علاوه دو می‌شود چهار.}}

برای حقایق ساده می‌توان از یادکردهای درخط استفاده کرد، اما معمولاً از انتساب درمتن استفاده نمی‌شود.

{{نقل‌قول|{{تیک}} مولکول آب از دو اتم هیدروژن و یک اتم اکسیژن تشکیل شده است.{{مرجع ساختگی|۵}}}}

== الگوهای ارجاع‌دهی ==
[[وک:الگوها]]

== جستارهای وابسته ==
برای مطالعهٔ بیشتر به صفحات زیر در ویکی‌پدیای انگلیسی مراجعه کنید:
* [[:en:Wikipedia:Citation_templates|الگوهای مورد استفاده در ارجاع به منابع]]
* [[:en:Wikipedia:Scientific_citation_guidelines|قواعد ارجاع به منابع علمی]]
* [[:en:Harvard_referencing|ارجاع به روش هاروارد]]

== منابع ==
* {{یادکرد|نویسنده=ادیب سلطانی، میرشمس‌الدین|کتاب=راهنمای آماده‌ساختن کتاب|ویرایش=ویراست سوم|سال=۱۳۸۱|ناشر=انتشارات علمی و فرهنگی|شهر=تهران}}
{{چپ‌چین}}
* Fowler, H. Ramsey. ''The Little, Brown Handbook''. second Canadian ed. Don Mills, Ontario, 1998. 660–668.
* ''The Chicago Manual of Style''. 15th ed. Chicago: University of Chicago Press, 2003.
* ''The Chicago Manual of Style Online''. 16th ed. [http://www.chicagomanualofstyle.org/16/ch14/ch14_toc.html chap. 14].
{{پایان چپ‌چین}}

== پیوند به بیرون ==
* [http://tools.wmflabs.org/yadfa/ یادفا]، ابزار ایجاد یادکرد ویکی با استفاده از کتاب‌خانه‌های دیجیتال [[گوگل بوکس]]، [[نورمگز]] و [[کتابخانه دیجیتال نور]].</text>
      <sha1>mxkpn0krkyl4ihig4zmprznc9l18osj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135236</id>
      <parentid>135235</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T18:45:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <origin>135236</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56205" sha1="czrq7wgy67lqjhsukpdqdk12dw7kcl3" xml:space="preserve">{{فهرست رهنمودها}}

{{رهنمود|وپ:شام|وپ:شابم|وپ:منابع|وپ:شیوه‌م|وپ:ارجاع‌دهی|وپ:یادکرد}}
{{سرنویس|بهتر است ابتدا [[ویکی‌پدیا:تأییدپذیری|سیاست تأییدپذیری]] را دربارهٔ معتبر بودن منابع بخوانید.}}

ساختاربندی فهرست منابع یک کتاب [[وک:وک چیست؟|ویکی‌کتاب]] جزو جزئیاتی است که در درجهٔ دوم اهمیت قرار دارند و در حال حاضر در ویکی‌کتاب انگلیسی نیز هنوز توافق عام بر روی یک روش مشخص یادکرد منابع، به‌دست نیامده است؛ بنابراین در صورتی که شما یک روش خاص (بخصوص روش‌هایی که به‌وسیلهٔ اهل فن در آن رشتهٔ خاص استفاده می‌شود) را برای یادکرد منابع بکار می‌برید، '''لطفاً استفاده از همان روش را ادامه دهید'''. اما در صورتی که نمی‌توانید در مورد اینکه چه شیوه و روشی را انتخاب کنید، تصمیم بگیرید یا نمی‌دانید چه اطلاعاتی را در یادکرد منبع باید گنجاند، به خواندن این رهنمود ادامه دهید.

در این رهنمود یک شیوهٔ نوعی بر مبنای شیوهٔ استانداردی که در کتاب ''شیوه‌نامهٔ شیکاگو'' از آن با عنوان «ساختاربندی علمی» یاد شده، آمده است. در ''شیوه‌نامهٔ شیکاگو''، که اینجا هم از آن پیروی شده است، یادکرد منابع (یعنی ارجاع به منابع برای مستند کردن ادعا) در پانویس است و پانویس‌ها با شماره مشخص می‌شود. می‌توان در پایان رساله فهرستی الفبایی از مآخذ ذکر کرد اما اجباری نیست، به شرطی که یادکرد منابع در پانویس‌ها کامل و دقیق باشد. از سوی دیگر می‌توان در یادکرد منابع از کوته‌نوشت‌ها و خلاصه‌نویسی سود جست، در این صورت ذکر کامل فهرست منابع و مآخذ اجباری‌است. در ویکی‌پدیای فارسی شِقّ دوم پیشنهاد می‌شود؛ یعنی ارجاعات پانویسی به اختصار صورت می‌گیرد و سپس در پایان مقاله فهرست کاملی از منابع و مآخذ به ترتیب الفبایی نام خانوادگی نویسندگان ذکر می‌شود. یادکرد دقیق و عملی منابع در معنای کلی دو مرحله دارد. یکی اینکه جمله‌ها و دعاوی را به منابع معتبر ارجاع دهیم و دوم فهرست کامل منابع را با اسلوب و چیدمانی خاص در پایان مقاله ذکر کنیم. در این نوشتار به هر دو جنبه پرداخته خواهد شد.

ابتدا شیوهٔ ارجاع به منابع در متن مقاله را معرفی می‌کنیم. پس از مطالعهٔ این بخش ویکی‌نویس می‌داند که چگونه در مقاله به منابع در پانویس ارجاع دهد. در مرحلهٔ بعد روش یادکرد اطلاعات مربوط به منابع مختلف (کتاب، مقالات و…) را بررسی می‌کنیم. این اطلاعاتی‌است که در بخش &lt;nowiki&gt;== منابع ==&lt;/nowiki&gt; هر مقاله باید ذکر شود. ارائهٔ این اطلاعات (یعنی مشخصات منابع) به شیوه و اسلوب خاصی باید باشد؛ مثلاً ابتدا نام خانوادگی نویسنده باید ذکر شود و سپس نام کوچک وی. پس از آن نام کتاب به صورت ''ایتالیک'' نشان داده می‌شود و سپس سایر جزئیات ذکر می‌گردد. بخش‌های مختلف این نوشتار به مهم‌ترین جنبه‌های اسلوب ذکر اطلاعات کتاب‌شناختی منابع خواهند پرداخت. فراگرفتن و به خاطر سپردن تمام این جزئیات بایسته نیست. ویکی‌نویسان می‌توانند بر حسب نیاز به این صفحه رجوع کنند. به علاوه الگوهایی برای آسان‌سازی کار آن‌ها ساخته شده است که در بیشتر موارد ایشان را از دانستن جزئیات بی‌نیاز می‌کند. این الگوها نیز در نوشتار معرفی شده‌اند.

== یادکرد منابع، چرا و چه زمان؟ ==
{{گسترش بخش}}

=== چندرسانه‌ای ===
جزئیات مبدأ و وضعیت حق تکثیر تصاویر و دیگر پرونده‌های رسانه‌ای باید در صفحهٔ پرونده (در ویکی‌کتاب یا ویکی‌انبار) درج شود.  تصویر نیز باید همانند سایر بخش‌های مقاله‌ها دارای منبع و ارجاع مناسب باشد. برای توصیف‌هایی نظیر [[ویکی‌پدیا:متن جایگزین برای تصاویر|متن جایگزین]]، که به‌طور مستقیم از طریق خود تصویر قابل اثبات هستند، و برای متنی که صرفاً به شناساندن منبع می‌پردازد (نظیر توضیح «''[[شب پرستاره]]'' (۱۸۸۹)» برای ''[[:پرونده:VanGogh-starry night ballance1.jpg]]'')، نیازی به یادکرد نیست.

== روش اشاره به منابع در متن ==
{{میان‌بر|وک:ارجاع درون‌خطی|وک:ارجاع دقیق}}
روش اشاره به منابع این است که منابع را در بخش مربوط فهرست می‌کنند و در هنگام یادکرد در داخل متن به پانویس یادکرد می‌دهند که در آنجا نام خلاصهٔ منبع آمده است. به این روش اصطلاحاً «پانویس کوتاه‌شده» نیز گفته می‌شود.

برای وارد کردن پاورقی در داخل متن اصلی مقاله جایی که شمارهٔ پاورقی باید داده شود متن پاورقی را بین &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;و&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt; ذکر می‌کنند. سرانجام برای نمایش همهٔ پانویس‌ها در بخش ''پانویس'' از الگوی {{الگو|پانویس}} استفاده می‌کنند؛ مثلاً به این صورت:

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که از کتاب خاصی&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''روحانی، ''کتاب دانش''، ۲۳۴.'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و کتاب دیگری&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''احمدی، ''پرونده در پرونده''. '''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; برداشته شده است و یک پانویس توضیحی&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''این یک پانویس توضیحی‌است. '''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; هم دارد.
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== پانویس ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس|۲}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;nowiki&gt;== منابع ==&lt;/nowiki&gt;
{{سخ}}
&lt;nowiki&gt;
* روحانی، محمد. ''کتاب دانش''. تهران: نشر، ۱۳۷۰.&lt;/nowiki&gt;
{{سخ}}&lt;nowiki&gt;
* احمدی، احمد. ''پرونده در پرونده''. تهران: نشر۲، ۱۳۷۵.&lt;/nowiki&gt;
&lt;/blockquote&gt;

که در آن از &lt;sup&gt;[۱]&lt;/sup&gt; و &lt;sup&gt;[۲]&lt;/sup&gt; به عنوان «پانویس ارجاعی» و &lt;sup&gt;*[۳]&lt;/sup&gt; به عنوان «پانویس توضیحی» بهره برده شده است. نتیجهٔ پایانی آن به صورت زیر خواهد بود:
&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که از کتاب خاصی&lt;ref&gt;روحانی، ''کتاب دانش''، ۲۳۴.&lt;/ref&gt; و کتاب دیگری&lt;ref&gt;احمدی، ''پرونده در پرونده''.&lt;/ref&gt; برداشته شده است و یک پانویس توضیحی&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;&lt;ref&gt;این یک پانویس توضیحی‌است.&lt;/ref&gt; هم دارد.
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;پانویس&lt;/font&gt;
----
{{پانویس}}

&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
* احمدی، احمد. ''پرونده در پرونده''. تهران: نشر۲، ۱۳۷۵.
* روحانی، محمد. ''کتاب دانش''. تهران: نشر، ۱۳۷۰.
&lt;/blockquote&gt;
نکته: اگر ویرگول یا نقطه در محل منبع‌دهی باشد تگ &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;...&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt; به طور طبیعی پس از نقطه یا ویرگول قرار می‌گیرد.

== الگوهای کمکی برای یادکرد منابع در ویکی‌پدیای فارسی ==
توصیه می‌شود به جای ارجاع دستی از الگوهای یادکرد استفاده کنید. خروجی این الگوها با ضابطه‌هایی که در این صفحه توضیح داده خواهد شد منطبق است. برای یادکرد کتاب از الگوی {{الگو|یادکرد کتاب}}، برای ژورنال از {{الگو|یادکرد ژورنال}}، برای یادکرد مطالبی که در اینترنت آمده از {{الگو|یادکرد وب}} و در موارد کلی، از الگوی {{الگو|یادکرد}} استفاده کنید. همچنین برای ارجاع‌های خلاصه‌شده در بخش پانویس می‌توانید از الگوی {{الگو|پانویس کوتاه‌شده}} استفاده کنید. در زیر مثالی از نحوهٔ استفاده از این الگوها آمده است:

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد وب|نشانی = &lt;nowiki&gt;http://www.isna.ir/etc&lt;/nowiki&gt; {{رچ}}|عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویه ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
&lt;/blockquote&gt;

و نتیجهٔ آن به صورت زیر خواهد بود:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://www.isna.ir/etc |عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویه ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}&lt;/ref&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;ref&gt;{{یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;/blockquote&gt;

=== پانویس کوتاه‌شده ===
{{میانبر|وپ:پک|وپ:پانویس کوتاه‌شده}}
استفاده از پانویس‌های کوتاه‌شده روش ارجح در ویکی‌پدیای فارسی است و خروجی متداول در ویکی‌پدیای فارسی نیز بر اساس [[شیوه‌نامه شیکاگو]] است. برای راحتی ایجاد پانویس‌های کوتاه‌شده به این روش، الگوی {{الگوی|پک}} (مخفف پانویس کوتاه‌شده) و {{الگوی|پک/بن}} (مخفف پانویس کوتاه‌شده بدون نویسنده) به کار گرفته می‌شوند.

الگوهای پانویس کوتاه‌شده، یک پیوند داخلی در صفحه ایجاد می‌کنند که به کمک آن، با کلیک کردن روی متن پانویس می‌شود به اصل منبع رسید. برای مثال، با کلیک کردن روی عبارت

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب است&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۶۶}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و این مطلبی است که از صفحه‌ای دیگر از همان کتاب دیگر آمده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۹۳}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; این جمله از یک خبر به عنوان منبع استفاده می‌کند که نام نویسنده ندارد.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک/بن|تاریخ‌نگار|ک=فرازهایی از تاریخ ایران}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== پانویس ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد کتاب|نام خانوادگی = اصغری|نام = احمد|عنوان = تاریخ ایران: مروری بر منابع فارسی، عربی و انگلیسی|ناشر = نشر معاصر|شهر = تهران|سال = ۱۳۹۲}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد وب|نام خانوادگی = |نام = |عنوان = فرازهایی از تاریخ ایران|ناشر = تاریخ‌نگار| نشانی = &lt;nowiki&gt;http://www.example.com/etc&lt;/nowiki&gt; |تاریخ = ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۴| تاریخ بازبینی = ۷ مهر ۱۳۹۵|شناسه=&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;شناسه یادکرد|تاریخ‌نگار}} }}&lt;/span&gt;
&lt;/blockquote&gt;

و نتیجهٔ آن به صورت زیر خواهد بود:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب است&lt;ref&gt;{{پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۶۶}}&lt;/ref&gt; و این مطلبی است که از صفحه‌ای دیگر از همان کتاب دیگر آمده است.&lt;ref&gt;{{پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۹۳}}&lt;/ref&gt; این جمله از یک خبر به عنوان منبع استفاده می‌کند که نام نویسنده ندارد.&lt;ref&gt;{{پک/بن|تاریخ‌نگار|ک=فرازهایی از تاریخ ایران|ص=۱۱}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;پانویس&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = اصغری|نام = احمد|عنوان = تاریخ ایران: مروری بر منابع فارسی، عربی و انگلیسی|ناشر = نشر معاصر|شهر = تهران|سال = ۱۳۹۲}}
* * {{یادکرد وب|نام خانوادگی = |نام = |عنوان = فرازهایی از تاریخ ایران|ناشر = تاریخ‌نگار|نشانی = http://www.example.com/etc |تاریخ = ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۴| تاریخ بازبینی = ۷ مهر ۱۳۹۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تاریخ‌نگار}} }}
&lt;/blockquote&gt;

در خروجی بالا، اگر روی پیوند «اصغری، ''تاریخ ایران''» در بخش پانویس کلیک کنید، به توضیحات کامل آن منبع می‌روید. شماره‌های ۶۶ و ۹۳ شماره صفحه‌های مربوط از آن منبع را نشان می‌دهند.

همچنین اگر روی پیوند «''فرازهایی از تاریخ ایران''» در بخش پانویس کلیک کنید، به توضیحات کامل آن منبع می‌روید. برای این که این ویژگی به درستی کار کند باید پارامترهای الگوی پانویس کوتاه‌شده و پارامترهای الگوی یادکرد را به دقت وارد کنید.

ساختار پانویس کوتاه‌شده به این شکل است: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{پک|نام اول|نام دوم|سال|ک=نام کتاب یا اثر|ص=شمارهٔ صفحه}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; و در آن «''نام اول''» باید با نام خانوادگی نویسندهٔ اول در الگوی یادکرد مطابقت کند، «''نام دوم''» با نام خانوادگی نویسندهٔ دوم، و «''سال''» هم باید با پارامتر سال مطابقت کند. اگر اثری فقط یک نویسنده دارد، نیازی به پارامتر «''نام دوم''» نخواهد بود و ورودی به صورت &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{پک|نام اول|سال|ک=نام کتاب یا اثر|ص=شمارهٔ صفحه}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; وارد می‌شود. پارامتر «''ک''» با الگوی یادکرد مطابقت داده نمی‌شود و ترجیح آن است که این پارامتر شکلی کوتاه شده از عنوان اصلی یادکرد را در خود داشته باشد، مگر آن که عنوان اصلی خودش کوتاه باشد که در آن صورت عیناً تکرار می‌شود. به مثال زیر توجه کنید:

{|
! {{خیر|روش اشتباه}}
|
&lt;syntaxhighlight dir=rtl&gt;
...
متن {{پک|دریابندری|ک=کتاب مستطاب|ص=۱}}
...
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = دریابندری | نام = نجف | عنوان = کتاب مستطاب آشپزی، از سیر تا پیاز|ناشر = نشر کارنامه|سال = ۱۳۷۹|مکان = تهران}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
|-
! {{بله|روش درست}}

|
&lt;syntaxhighlight dir=rtl&gt;
...
متن {{پک|دریابندری|۱۳۷۹|ک=کتاب مستطاب|ص=۱}}
...
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = دریابندری | نام = نجف | عنوان = کتاب مستطاب آشپزی، از سیر تا پیاز|ناشر = نشر کارنامه|سال = ۱۳۷۹|مکان = تهران}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
|}

از آنجا که در الگوی ''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{یادکرد کتاب}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'' پارامترهای «''نام خانوادگی''» و «''سال''» ذکر شده‌اند، پانویس کوتاه‌شده هم باید به آن‌ها به همان شکل اشاره کند اگر نه پیوند بین پانویس کوتاه و یادکرد کامل از کار می‌افتد.

گاه پیش می‌آید که مطلبی نویسنده ندارد؛ در این حالت خروجی پیش‌فرض الگوهای یادکرد، برای استفاده با الگوی پانویس کوتاه‌شده مناسب نیست. همچنین اگر ترکیب نام خانوادگی و سال، یکتا نباشد (مثلاً دو منبع وجود داشته باشد که هر دوشان نویسنده و سالشان یکی باشد) لازم می‌شود که پیوند بین پانویس و یادکرد به صورت دستی تنظیم بشود. در تمام این حالات، می‌توان از پارامتر ''شناسه'' در الگوی یادکرد استفاده کرد. برای نمونه در مثالی که در ابتدای این بخش آمد، الگوی یادکرد وب پارامتر ''شناسه'' داشت به این شکل:   &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;شناسه={{شناسه یادکرد|تاریخ‌نگار}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; و این دستور با کمک الگوی {{الگوی|شناسه یادکرد}} خروجی یادکرد را به شکلی تغییر می‌دهد که اگر جایی در متن از پانویس کوتاه شده به صورت &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{پک|تاریخ‌نگار|ک=..|ص=..}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; استفاده بشود، پیوند بین این دو با استفاده از شناسهٔ «تاریخ‌نگار» برقرار می‌گردد.

:نکته: پارامتر ''شناسه'' با نام ''ref'' نیز شناخته می‌شود و الگوی {{الگوی|شناسه یادکرد}} نیز گاهی با نام {{الگوی|harvid}} شناخته می‌شود.

=== یادکردهای لاتین ===
در منابع فارسی مرسوم است که اگر در متنی هم از منابع فارسی و عربی (که زبان‌هایی از راست به چپ هستند) و هم از منابع لاتین (مثلاً انگلیسی و فرانسوی که زبان‌هایی چپ به راست هستند) استفاده شود، متن پانویس‌ها و یادکردهای لاتین به درستی از چپ به راست و به زبان انگلیسی (به عنوان زبان رایج در متون علمی) نوشته بشود. این کار به سادگی با کمک استفاده از پارامتر ''dir'' (مخفف direction به معنای جهت) در برچسب ''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'' میسر است. مقدار این پارامتر در ویکی‌پدیای فارسی به طور پیش‌فرض برابر است با &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;rtl&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (مخفف right-to-left یعنی راست به چپ) در نتیجه برای بیشتر منابع که به فارسی هستند، این پارامتر اصلاً ذکر نمی‌شود اما برای منابع لاتین مقدار آن باید به صورت &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ltr&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (مخفف left-to-right به معنی چپ به راست) ذکر بشود.

همچنین، اگر چه الگوهای یادکرد (مثل {{الگوی|یادکرد کتاب}} و {{الگوی|یادکرد وب}}) توانایی تولید خروجی به انگلیسی را نیز دارند (با کمک پارامتر ''زبان'') اما خروجی که از الگوهای مشابه انگلیسی (نظیر {{الگوی|cite book}} و {{الگوی|cite web}}) به دست می‌آید، استانداردتر است. در نتیجه معمولاً یادکردهای لاتین با الگوهای خانوادهٔ cite، و یادکردهای فارسی و عربی با الگوهای خانوادهٔ یادکرد ذکر می‌شوند.

:نکته: برخلاف الگوهای خانوادهٔ یادکرد، که اگر نام نویسنده و سال در آن ذکر بشود نیازی به وارد کردن شناسه نیست، در الگوهای خانوادهٔ cite پارامتر ''ref'' باید همیشه ذکر بشود تا پیوند پانویس‌های کوتاه‌شده درست کار کند.
:نکته: برای این که شمارهٔ صفحه در الگوی پانویس کوتاه‌شده با نقطه‌گذاری صحیح نمایش یابد، از پارامتر &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;زبان=en&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; استفاده کنید.

مثال زیر، یک متن از یادکردهایی در زبان‌های مختلف استفاده می‌کند را نشان می‌دهد.

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب فارسی است&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|نگهبان|۱۳۸۸|ک=تاریخ ایران|ص=۶۶}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و این مطلبی است که از یک کتاب عربی نقل شده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|زرکلی|۱۹۷۲|ک=الأعلام|ص=۴۹۷}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; این جمله از یک منبع انگلیسی به عنوان منبع استفاده می‌کند،&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref dir=ltr&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|Smith|2006|ک=Intro to Physics|ص=584|زبان=en}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و این یکی از یک منبع انگلیسی که نام نویسنده ندارد.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref dir=ltr&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک/بن|Wired|ک=Quantum computing in the 20th century|زبان=en}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== پانویس ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد کتاب|نام خانوادگی = نگهبان|نام = تورج|عنوان = مبانی فیزیک کاربردی|ناشر = فرهنگستان علوم |شهر = تهران|سال = ۱۳۸۸|شابک=۹۷۸-۶۰۰-۱۲۳۴۵-۹-۰}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد کتاب| نام خانوادگی = زرکلی | نام = خیرالدین | عنوان = الأعلام | سال = ۱۹۷۲ | ناشر = دارالعلم للملایین | مکان = قاهره}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;nowiki&gt;{{چپ‌چین}}&lt;/nowiki&gt;
{{چپ‌چین}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;cite book| ref= {{harvid|Smith|2006}} | last= Smith | first = John | title = Introduction to Physics | publisher = Harvard University Press | year = 2006 | location = Cambridge, MA | isbn = 978-0-470-40942-8}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;cite web| ref= &lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;harvid|Wired}} | last= | first = | title = Quantum Computing in the 20th Century | publisher = Wired | url = &lt;nowiki&gt;http://www.wired.com/etc&lt;/nowiki&gt; | year = 2018 | date = 2018-01-14 | accessdate = 2018-08-03}}&lt;/span&gt;
{{پایان چپ‌چین}}
&lt;nowiki&gt;{{پایان چپ‌چین}}&lt;/nowiki&gt;
&lt;/blockquote&gt;

و نتیجهٔ آن به صورت زیر خواهد بود:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب فارسی است&lt;ref&gt;{{پک|نگهبان|۱۳۸۸|ک=مبانی فیزیک کاربردی|ص=۱۴۴}}&lt;/ref&gt; و این مطلبی است که از یک کتاب عربی نقل شده است.&lt;ref&gt;{{پک|زرکلی|۱۹۷۲|ک=الأعلام|ص=۴۹۷}}&lt;/ref&gt; این جمله از یک منبع انگلیسی به عنوان منبع استفاده می‌کند،&lt;ref dir=ltr&gt;{{پک|Smith|2006|ک=Intro to Physics|ص=584|زبان=en}}&lt;/ref&gt; و این یکی از یک منبع انگلیسی که نام نویسنده ندارد.&lt;ref dir=ltr&gt;{{پک/بن|Wired|ک=Quantum computing in the 20th century|زبان=en}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;پانویس&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = نگهبان|نام = تورج|عنوان = مبانی فیزیک کاربردی|ناشر = فرهنگستان علوم |شهر = تهران|سال = ۱۳۸۸|شابک=۹۷۸-۶۰۰-۱۲۳۴۵-۹-۰}}
* {{یادکرد کتاب| نام خانوادگی = زرکلی | نام = خیرالدین | عنوان = الأعلام | سال = ۱۹۷۲ | ناشر = دارالعلم للملایین | مکان = قاهره}}
{{چپ‌چین}}
* {{cite book| ref= {{harvid|Smith|2006}} | last= Smith | first = John | title = Introduction to Physics | publisher = Harvard University Press | year = 2006 | location = Cambridge, MA | isbn = 978-0-470-40942-8}}
* {{cite web| ref= {{harvid|Wired}} | last= | first = | title = Quantum Computing in the 20th Century | publisher = Wired | url = http://www.wired.com/etc | year = 2018 | date = 2018-01-14 | accessdate = 2018-08-03}}
{{پایان چپ‌چین}}
&lt;/blockquote&gt;

== ارجاع گروهی ==
{{میان‌بر|وپ:ارجاع گروهی}}

اگر به یک منبع بیش از یک بار ارجاع می‌دهید، می‌توانید از پارامترِ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;name&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; در دستورِ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ref&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; استفاده کنید تا ارجاع‌های شما چند بار شماره نخورند. توجه کنید که '''اگر از پانویس کوتاه‌شده استفاده می‌کنید، نبایستی از ارجاع گروهی استفاده کنید'''. ارجاع گروهی فقط برای مواردی مناسب است که تمام پانویس‌ها طولانی باشند.

به مثال زیر نگاه کنید:

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلیِ مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;span style=&quot;color:black;&quot; &gt;&lt;span dir=&quot;ltr&quot;&gt;'''&amp;lt;ref name=&quot;isna&quot;&gt;'''&lt;/span&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد وب|نشانی = &lt;nowiki&gt;http://www.isna.ir/etc&lt;/nowiki&gt; {{رچ}}|عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویهٔ ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
در قسمت دیگری از متن، دوباره به خبر ایسنا ارجاع می‌شود.&lt;span style=&quot;color:black;&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;'''&amp;lt;ref name=&quot;isna&quot;/&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
&lt;/blockquote&gt;

که نتیجه می‌دهد:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;ref name=&quot;isna&quot;&gt;{{یادکرد وب|پیوند = http://www.isna.ir/etc | عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویهٔ ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}&lt;/ref&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;ref&gt;{{یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
در قسمت دیگری از متن، دوباره به خبر ایسنا ارجاع می‌شود.&lt;ref name=&quot;isna&quot;/&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;/blockquote&gt;

{{لنگر|ارجاع گروهی نه}}
{{میانبر|وپ:ارجاع گروهی نه}}
'''نکتهٔ مهم:''' زمانی که از پانویس‌های کوتاه‌شده استفاده می‌کنید، ارجاع‌ها نباید تجمیع شوند بلکه باید تکرار شوند؛ مثلاً اگر دوبار به یک صفحه از یک کتاب ارجاع می‌دهید، باید دستور الگوی پانویس کوتاه‌شده را عیناً دو بار تکرار کنید. در متون چاپی، برای بار دوم به بعد از «''همان''» در پانویس استفاده می‌کنند و حتی اگر چند پانویس پیاپی، مربوط به صفحه‌های مختلفی از یک منبع باشند از مورد دوم به بعد به صورت «''همان، ۴۴''» و «''همان، ۴۷''» پانویس داده می‌شود (که ۴۴ و ۴۷ شمارهٔ صفحه هستند). در ویکی‌پدیا، استفاده از «همان» مناسب نیست چرا که صفحه‌ها مدام در حال تغییر هستند و ممکن است بین دو پانویس، پانویس جدیدی اضافه شود که معنای «همان» را تغییر بدهد. در نتیجه در تمام موارد، پانویس کوتاه‌شده عیناً تکرار می‌شود تا نگهداری صفحه‌ها راحت‌تر باشد.

== کتاب‌ها ==
در این بخش نحوهٔ نگارش یادکردها توضیح داده می‌شود. استفاده از الگوهای توصیه شده کمک می‌کند تا یادکردها به آسانی به روش زیر نگاشته شوند و نیاز به تنظیم دستی نحوهٔ نمایش آن‌ها نباشد.

=== ساختار یادکرد ===
این ترتیب برای یادکرد اطلاعات مربوط به کتاب‌ها استفاده می‌شود:
::نام مؤلف به شکل نام خانوادگی، ویرگول، نام، (برای بیشتر از یک نویسنده به مثال‌ها رجوع کنید) نقطه، عنوان کتاب (به شکل ایرانیک یعنی به‌صورت &lt;nowiki&gt;''عنوان''&lt;/nowiki&gt;)، ویرگول(،) نوبت ویرایش (اگر غیر از نوبت اول است) نقطه، نام شهر محل نشر، دونقطه (:) نام ناشر، سال چاپ برای نوبت ذکر شده. شابک.

در انتها نیز در صورتی که آن کتاب صفحهٔ وبی دارد (مثلاً در وبگاه [http://www.ketab.ir/ ketab.ir])، پیوند به آن صفحهٔ وب می‌آید.

مثال:
* شاملو، احمد. ''در آستانه''. تهران: مؤسسه انتشارات نگاه، ۱۳۷۶ {{شابک|964-6174-28-0}}. [http://www.ketab.ir/DesktopDefault.aspx?TabID=3564&amp;Alias=Ketab&amp;Lang=fa-IR&amp;BookID=167130 خانهٔ کتاب].

برای دو نویسنده:
* بودریار، ژان، و احمد مومیایی رازی. ''سرگشتگی نشانه‌ها، نمونه‌هایی از نقد پسامدرن''. ترجمهٔ باب رحمتی. تهران: نشر مرکز، ۱۳۷۴. ISBN 964305120X, [http://www.ketab.ir/DesktopDefault.aspx?TabID=3564&amp;Alias=Ketab&amp;Lang=fa-IR&amp;BookID=140309 خانهٔ کتاب].

بیشتر از دو نویسنده:
* لوگان، جان، و دیگران. ''سه توپ دارم قلقلیه''. تهران: نشر بادبادک، ۱۳۷۷.

=== نکات کلی ===
* بسیار خوب است اگر که نام نویسنده یا نویسندگان کتاب به همان شکلی که در کتاب (و مقالات) ثبت شده است آورده شود. در بعضی شیوه‌ها برای صرفه‌جویی در فضا نام کوچک نویسنده را به‌طور مختصر می‌نویسند ولی از آنجا که در ویکی‌پدیا معضل فضا وجود ندارد، ''نیازی به خلاصه کردن نام نگارنده نیست'' و می‌توان آن را به‌طور کامل نوشت. به‌علاوه، ''ثبت نام کامل نویسنده'' باعث سادگی در یافتن منبع یادکرده و یافتن منابع یادکردهٔ دیگر از همان نویسنده، خواهد بود.
* نام کتاب‌های نگاشته به زبان‌های غیر فارسی، به فارسی ترجمه نمی‌شود، مگر اینکه ارجاع به ترجمهٔ فارسی آن‌ها باشد، که در آن صورت عنوان کتاب به زبان اصلی ذکر نمی‌شود. این مسئله برای دیگر انواع منابع هم صادق است.
* در صورتیکه ویکی‌پدیا صفحه‌ای اختصاصی برای کتابی که در حال ثبت مشخصات آن هستید، دارد، ''عنوان کتاب'' را به مقاله‌ای که در موردش نوشته شده است، پیوند دهید.
* در صورتیکه نویسندهٔ کتاب شخص معروفی است، و در متن اصلی مقاله پیوندی به مقالهٔ اختصاص یافته به آن نویسنده نیامده است، نام او را در یادکرد اطلاعات کتاب پیونددار نمایید. بعضی از اوقات پیوند ساختن برای نام ناشر، محل نشر و غیره هم منطقی و قابل قبول است.
* در الگوهای یادکرد باید از تاریخی استفاده شود که شناسنامهٔ منبع استفاده کرده است؛ مثلاً اگر منبع چاپ ایران است از هجری شمسی استفاده می‌شود.
* هنگام هر گونه ارجاع به هر کتابی، بهتر است [[شابک]] (ISBN) کتاب ذکر شود. شمارهٔ مربوط به شابک به‌طور خودکار ویکی‌سازی خواهد شد. برای این منظور از الگوی {{الگوی|شابک}} می‌توان استفاده کرد؛ الگوهای خانوادهٔ یادکرد و خانوادهٔ cite همگی به طور خودکار الگوی شابک را فراخوانی می‌کنند در نتیجه در پارامتر «شابک» یا «isbn» این الگوها، فقط خود شابک وارد می‌گردد.
* با اینکه خدمات جستجوی کتاب ویکی‌پدیا در وبگاه‌هایی مانند Amazon (که از طریق پیوندی که روی شمارهٔ شابک قرار می‌گیرد قابل دسترسی است) معمولاً به نمایش نتایج کتاب موردنظر نمی‌انجامد و اطلاعات کتاب‌های فارسی در [[دادگان]] آن وبگاه‌ها ثبت نشده‌اند، ولی بهتر است که به‌عنوان آینده‌نگری شماره‌های شابک کتاب‌ها به شکل صحیح و دارای پیوند ذکر شوند.
* اشاره به یک مقاله یا یک فصل خاص در داخل کتابی که هر فصل (یا مقاله) از آن نویسندگان متفاوتی دارد به شکل زیر است:
:: * دلوز، ژیل. «تفکر ایلیاتی». در بودریار، ژان و دیگران. ''سرگشتگی نشانه‌ها، نمونه‌هایی از نقد پسامدرن''. ترجمهٔ بابک احمدی. ۳۰–۵۰ تهران: نشر مرکز. ۱۳۷۴، ISBN 964305120X, [http://www.ketab.ir/DesktopDefault.aspx?TabID=3564&amp;Alias=Ketab&amp;Lang=fa-IR&amp;BookID=140309 خانهٔ کتاب].

== مقاله‌های ژورنال‌ها ==
یادکرد یک مقاله از یک ژورنال شامل موارد زیر است:
* نام نویسنده (یا نویسندگان)
* سال و در بعضی موارد ماه انتشار
* عنوان مقاله در نشان نقل قول (گیومه)
* نام ژورنال به صورت ایتالیک
* شمارهٔ جلد، شمارهٔ انتشار، و شمارهٔ صفحه (شماره مقاله در بعضی مقالات مربوط به برق)

'''مثال:'''
* احمدی، احمد. «مقابله با حملات DoS»، ''مجموعه مقالات پژوهشگاه امنیت فناوری اطلاعات'' '''۲''' (۳): ۲۳۴–۲۵۱.

توجه کنید که اعدادی که بعد از عنوان ژورنال آمده‌اند به‌ترتیب «'''دوره''' (شماره)، شمارهٔ صفحات» هستند.

به جای شماره می‌توان تاریخ را وارد کرد، و اگر هر دو هم ذکر شوند موردی ندارد. ممکن است به هر دلیلی دوره، شماره یا هر دو ذکر نشوند. در این حالت‌ها شیوهٔ یادکرد قدری متفاوت می‌شود. توصیه می‌شود از الگوی {{الگو|یادکرد ژورنال}} استفاده کنید.

برای مقاله‌ای که جایی بر روی وب نسخه‌ای از آن موجود است می‌توانید عنوان مقاله را پیوندی به نسخهٔ وبی بدهید.

== روزنامه‌ها، مجله‌ها و نشریه‌های ادواری ==
به مثال‌ها توجه کنید:
* مرجایی، فرید. «کودتا علیه عرصهٔ عمومی». ''شرق''، ۲۹ مرداد ۱۳۸۴، شماره ۵۵۴، ص ۶.

یا در صورتی که مقاله نام نگارنده ندارد:
* «در ستایش لیبرالیسم». ''کیهان''، ۱ دی ۱۳۹۰، ص ۳.

به همچنین در صورتی که بخواهیم به نسخهٔ موجود روی وب از این مقالهٔ روزنامه پیوند دهیم باید از بخش عنوان مقاله برای پیونددهی استفاده کنیم. در این حالت دیگر نوشتن شمارهٔ صفحه لازم نیست (و البته ضرری هم ندارد):
* باباحاجی، ایرچ. [http://www.sharghnewspaper.com/840530/html/hist.htm#s282201 سرنوشتی که در خیابان رقم خورد]، ''شرق''، یکشنبه ۳۰ مرداد ۱۳۸۴، شماره ۵۵۵.

== وبگاه‌ها و مقاله‌ها (غیر از مقاله‌های نشریات ادواری) ==
:''تذکر: توجه کنید که در بعضی موارد، بنا بر [[وپ:اثبات|سیاست اثبات‌پذیری]] ویکی‌پدیا، وبلاگ‌ها و امثال آن که جزو منابع خودچاپ‌کرده به شمار می‌آیند منبع خوبی برای مقاله‌های ویکی‌پدیا نیستند؛ خصوصاً هنگامی که راجع به خود صحبت نمی‌کنند.''

برای یادکرد کل یک وبگاه بدون اشاره به یک سند یا صفحهٔ خاص بر روی آن وبگاه می‌توان به سادگی، آدرس وبی (URL) آن را در متن مقاله آورد. در ویکی‌پدیا یک URL ساده که با «&lt;nowiki&gt;//:http&lt;/nowiki&gt;» شروع شود به‌طور خودکار تبدیل به پیوند قابل کلیک کردن خواهد شد. به‌عنوان مثال این متن را در نظر بگیرید: «اسلش‌دات یک وبگاه محبوب است که در این آدرس http://slashdot.org قرار دارد». با توجه به اینکه به کلیت یک وبگاه اشاره می‌کنید و نه به محتویاتی خاص بر روی آن، بنابراین احتیاجی به ذکر تاریخ بازبینی اطلاعات از آن وبگاه نیست.

برای یادکرد صفحات وب خاص (یا مجموعه‌ای از آن‌ها) همانند یادکرد کتاب‌ها عمل می‌کنیم (و ''عنوان'' را پیونددار می‌کنیم)، اما در این حالت باید یک تاریخ بازبینی هم نوشته شود:
* پارسا، مانی. [http://www.chn.ir/news/?section=2&amp;id=45418 «ثبت جهانی دماوند به عنوان نخستین میراث طبیعی کشور تکذیب شد»]. (۸ اردیبهشت ۱۳۸۴). بازبینی ۱ شهریور ۱۳۸۴.

تاریخ داخل پرانتز تاریخ ساخته شدن این صفحه برای اولین بار یا تاریخ آخرین به‌روز رسانی این صفحه است. در صورت نامشخص بودن این بحث می‌توان آن را حذف کرد و ذکر ننمود. بخش مربوط به ''تاریخ بازبینی'' به خواننده کمک می‌کند که از طریق ابزارهایی مانند [[بایگانی اینترنت]] دقیقاً نسخه‌ای که مدنظر شماست را بازیابی کند.

توجه داشته باشید که در ویکی‌پدیا معمول است که بخشی با عنوان ''پیوند به بیرون'' (پس از ''منابع'') وجود داشته باشد که پیوندهای متفاوتی به وبگاه‌ها و صفحات متفاوت در آن بخش قرار می‌گیرد.

به دلیل پویایی وب، ممکن است صفحه‌ای که به عنوان منبع استفاده شده است، غیرفعال شود. چنین یادکردی را با وجود اینکه غیرفعال است، حذف نکنید؛ زیرا تنها با وجود داشتن این یادکرد است که مشخصات منبعی که قبلاً وجود داشته است ثبت می‌گردد. می‌توانید در کنار یادکرد یادداشتی ثبت کنید و در آن تاریخی که پیوند اصلی صفحهٔ مورد بحث غیرفعال شده است را بنویسید. در صورتیکه نسخه‌ای در خدمات بایگانی اینترنت می‌شناسید، یک پیوند به آن بدهید. برای این منظور [[ویکی‌پدیا:پیوندهای مرده]] را ببینید.

== به آنچه خودتان خوانده‌اید ارجاع دهید ==
{{میانبر|وک:ارجاع نادیده}}
تنها به منابعی ارجاع دهید که به چشم خودتان دیده‌اید. اگر می‌خواهید از ''نویسندهٔ ب'' یاد کنید در حالی که خودتان تنها نوشتهٔ ''نویسندهٔ الف'' را که در آن از ''نویسندهٔ ب'' گفتاوردی آمده است خوانده‌اید، آنگاه لازم است هنگام یادکرد، در ادامهٔ نوشتن مشخصات منبع ''ب'' (که خودتان ندیده‌اید)، با افزودن عبارتی مثل «به نقل از» و سپس آوردن مشخصات منبع الف (که خودتان دیده‌اید)، این موضوع را مشخص کنید.

با این حال اگر خودتان منبع ''ب'' را از نزدیک دیده و صحتش را بررسی کرده‌اید، می‌توانید مستقیم و تنها از همین منبع یاد کنید. ذکر شیوهٔ دستیابی شما به منبع نیز لازم نیست؛ بنابراین اگر از طریق یک جویشگر اینترنتی، کتابخانه، وبگاه، یا مانند آن به منبع دست یافتید، به شرط اینکه بتوان اطمینان حاصل کرد که این منبع یک کپی دقیق و دست‌نخورده است، لازم نیست این موارد را هنگام ارجاع به منبع ذکر کنید. به طور مشابه اهمیتی نخواهد داشت اگر کتابی را در [[w:fa:گوگل بوکس|گوگل بوکس]]، [[جی‌استور]]، در پیش‌نمایش یک کتابفروشی برخط معتبر مانند [[W:fa:آمازون|آمازون]]، یا کتاب‌خوان الکترونیکی شخصی‌تان (مگر در حالتی که در شماره‌گذاری صفحه‌ها تأثیر داشته باشد) مطالعه کرده باشید.

== شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی ==
{{میانبر|وک:شیوه‌نامه ارجاع|وک:سبک ارجاع}}
ویکی‌پدیا از یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی خاص به عنوان پیش‌فرض استفاده نمی‌کند با این حال ارجاع‌دهی در یک مقالهٔ خاص باید از یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مشخص پیروی کند.

تعدادی از شیوه‌نامه‌های ارجاع‌دهی مورد قبول ویکی‌کتاب در صفحات '''استناد'''، '''شیوه‌نامهٔ انجمن روان‌شناسی آمریکا'''، '''شیوه‌نامهٔ ای‌اس‌ای'''، '''دستنامه ام‌ال‌ای'''، '''شیوه‌نامهٔ شیکاگو'''، '''منبع‌دهی هاروارد'''، '''شیوه‌نامهٔ ونکوور''' و '''کتاب‌آبی''' شرح داده‌شده‌اند.

با وجودی که برای انتخاب شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی، ویکی‌پدیا دستتان را باز گذاشته است، اشاره به تاریخ باید از شیوهٔ مشخصی تبعیت کند.&lt;ref name=&quot;enwiki19-11-95&quot;&gt;{{یادکرد وب |نویسنده = |نشانی=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Citing_sources&amp;oldid=763923862 |عنوان=ترجمه از ویکی‌پدیای انگلیسی | ناشر = |تاریخ = |تاریخ بازبینی=۱۹ بهمن ۱۳۹۵}}&lt;/ref&gt;

=== تنوع در شیوه‌نامه‌های ارجاع‌دهی ===
{{میانبر|وک:ارجاع متنوع}}
ویرایشگران نباید شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی غالب یک مقاله را به دلخواه خودشان یا برای مشابه‌سازی با سایر مقالات تغییر دهند و باید به [[ویکی‌کتاب:اجماع|اجماع]] صورت گرفته در مورد آن مقاله توجه کنند (در صورتی که موجود باشد و اگر موجود نبود باید به اجماع برسند)

بر پایهٔ [[ویکی‌کتاب:شیوه‌نامه|شیوه ویرایشی]] فعال‌ترین ویرایشگران مقاله، شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مقاله مشخص می‌شود یا بر پایهٔ اجماع صورت گرفته میان کاربران فعال در توسعهٔ مقاله می‌توان شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مقاله را مشخص کرد. اگر مقاله‌ای که بر روی آن کار می‌کنید دارای سبک ارجاع‌دهی‌ست باید به آن احترام گذاشت و مابقی ارجاع‌ها مشابه آن انجام گیرند. اگر تصور می‌کنید تغییر شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی برای مقاله واجب است باید در بحث مقاله تلاش کنید نظر دیگر کاربران را جلب کنید و به اجماع برسید. اگر اولین کاربر هستید که به مقاله منبع می‌افزایید سعی کنید شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مناسب با موضوع مقاله انتخاب کنید.

اگر بیشتر منابع ارجاع شده در مقاله بدون الگوهای ارجاع استفاده شده‌اند و فقط پیوند اینترنتی بدون ذکر نام نویسنده، تاریخ نشر، شمارهٔ صفحه است و این اطلاعات را می‌توانید به‌دست بیاورید مسلماً اینگونه ارجاع‌دهی نمی‌تواند به عنوان شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مقاله در نظر گرفت و می‌توانید آن را با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مناسب که جزئیات بیشتری در مورد منابع به مقاله می‌افزاید انتخاب کنید.&lt;ref name=&quot;enwiki19-11-95&quot;/&gt;

==== کارهایی که باید از انجامشان اجتناب کرد ====
زمانی که یک مقاله یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مشخص دارد، کارهای زیر را نباید انجام داد:
* تغییر دادن شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی غالب مقاله با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی دیگر مثلاً تغییر شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی پرانتزدار با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی بدون پرانتز، یا جایگزین کردن یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی آکادمیک با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی دیگر آکادمیک. (مثلاً تغییر شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی شیکاگو به شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی هاروارد)
* افزودن الگوهای ارجاع‌دهی به مقاله‌ای که از پیوند اینترنتی بدون الگو استفاده می‌کند یا حذف الگوهای ارجاع‌دهی از یک مقاله که از آن شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی خاص استفاده می‌کند.
* تغییر مکان ارجاع‌های تعریف شده، مثلاً انتقال ارجاع‌ها از متن مقاله به بخش منابع یا انتقال ارجاع‌ها از بخش منابع به درون متن (به صورت درون‌خطی)&lt;ref name=&quot;enwiki19-11-95&quot;/&gt;

== انتساب درمتن ==
{{میانبر|وپ:درمتن}}
'''انتساب درمتن''' به‌معنای نسبت‌دادن یک جمله به منبع آن در درون خود جمله است که درکنار [[وپ:یادر|یادکرد درخط]] استفاده می‌شود. انتساب درمتن باید در نقل‌قول‌های مستقیم، نقل‌قول‌های غیرمستقیم و در خلاصه‌نویسی‌ها به‌کار رود. انتساب درمتن باعث جلوگیری از دستبرد فکری سهوی می‌شود و به خواننده این اجازه را می‌دهد تا بداند یک دیدگاه از چه کسی یا چه کسانی است. پس از انتساب درمتن، حتماً باید از یادکرد درخط نیز استفاده کرد.

برای مثال:

{{نقل‌قول|{{ضربدر}} سلاح هسته‌ای بازدارندگی به ارمغان نمی‌آورد.{{مرجع ساختگی|۲}}}}
{{نقل‌قول|{{تیک}} کوربین معتقد است سلاح هسته‌ای بازدارندگی به ارمغان نمی‌آورد.{{مرجع ساختگی|۲}}}}

هنگام استفاده از انتساب درمتن مطمئن شوید که [[وپ:بی‌طرف|دیدگاه بی‌طرف]] را نقض نمی‌کنید.

برای مثال:

{{نقل‌قول|{{ضربدر}} داروین می‌گوید انسان‌ها با ابزار انتخاب طبیعی تکامل یافته‌اند،{{مرجع ساختگی|۳}} اما اکبرخان می‌گوید انسان‌ها از کرهٔ ماه آمده‌اند.{{مرجع ساختگی|۴}}}}
{{نقل‌قول|{{تیک}} داروین معتقد بود انسان‌ها با ابزار انتخاب طبیعی تکامل یافته‌اند.{{مرجع ساختگی|۳}}}}

مشکل خط اول این است که به برابری دو منبع دلالت دارد و مشخص نمی‌کند که دیدگاه داروین، دیدگاه غالب است.

همچنین انتساب درمتن ممکن است باعث این تلقی شود که یک دیدگاه تنها از کشفیات یک‌نفر یا یک گروه است.

{{نقل‌قول|{{ضربدر}} اکبرخان معتقد است که دو به‌علاوه دو می‌شود چهار.}}
{{نقل‌قول|{{تیک}} دو به‌علاوه دو می‌شود چهار.}}

برای حقایق ساده می‌توان از یادکردهای درخط استفاده کرد، اما معمولاً از انتساب درمتن استفاده نمی‌شود.

{{نقل‌قول|{{تیک}} مولکول آب از دو اتم هیدروژن و یک اتم اکسیژن تشکیل شده است.{{مرجع ساختگی|۵}}}}

== الگوهای ارجاع‌دهی ==
[[وک:الگوها]]

== جستارهای وابسته ==
برای مطالعهٔ بیشتر به صفحات زیر در ویکی‌پدیای انگلیسی مراجعه کنید:
* [[:en:Wikipedia:Citation_templates|الگوهای مورد استفاده در ارجاع به منابع]]
* [[:en:Wikipedia:Scientific_citation_guidelines|قواعد ارجاع به منابع علمی]]
* [[:en:Harvard_referencing|ارجاع به روش هاروارد]]

== منابع ==
* {{یادکرد|نویسنده=ادیب سلطانی، میرشمس‌الدین|کتاب=راهنمای آماده‌ساختن کتاب|ویرایش=ویراست سوم|سال=۱۳۸۱|ناشر=انتشارات علمی و فرهنگی|شهر=تهران}}
{{چپ‌چین}}
* Fowler, H. Ramsey. ''The Little, Brown Handbook''. second Canadian ed. Don Mills, Ontario, 1998. 660–668.
* ''The Chicago Manual of Style''. 15th ed. Chicago: University of Chicago Press, 2003.
* ''The Chicago Manual of Style Online''. 16th ed. [http://www.chicagomanualofstyle.org/16/ch14/ch14_toc.html chap. 14].
{{پایان چپ‌چین}}

== پیوند به بیرون ==
* [http://tools.wmflabs.org/yadfa/ یادفا]، ابزار ایجاد یادکرد ویکی با استفاده از کتاب‌خانه‌های دیجیتال [[گوگل بوکس]]، [[نورمگز]] و [[کتابخانه دیجیتال نور]].</text>
      <sha1>czrq7wgy67lqjhsukpdqdk12dw7kcl3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135237</id>
      <parentid>135236</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T18:46:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* یادکرد منابع، چرا و چه زمان؟ */</comment>
      <origin>135237</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56183" sha1="7t60125huxbfucrn8aefm5gob3hkwqo" xml:space="preserve">{{فهرست رهنمودها}}

{{رهنمود|وپ:شام|وپ:شابم|وپ:منابع|وپ:شیوه‌م|وپ:ارجاع‌دهی|وپ:یادکرد}}
{{سرنویس|بهتر است ابتدا [[ویکی‌پدیا:تأییدپذیری|سیاست تأییدپذیری]] را دربارهٔ معتبر بودن منابع بخوانید.}}

ساختاربندی فهرست منابع یک کتاب [[وک:وک چیست؟|ویکی‌کتاب]] جزو جزئیاتی است که در درجهٔ دوم اهمیت قرار دارند و در حال حاضر در ویکی‌کتاب انگلیسی نیز هنوز توافق عام بر روی یک روش مشخص یادکرد منابع، به‌دست نیامده است؛ بنابراین در صورتی که شما یک روش خاص (بخصوص روش‌هایی که به‌وسیلهٔ اهل فن در آن رشتهٔ خاص استفاده می‌شود) را برای یادکرد منابع بکار می‌برید، '''لطفاً استفاده از همان روش را ادامه دهید'''. اما در صورتی که نمی‌توانید در مورد اینکه چه شیوه و روشی را انتخاب کنید، تصمیم بگیرید یا نمی‌دانید چه اطلاعاتی را در یادکرد منبع باید گنجاند، به خواندن این رهنمود ادامه دهید.

در این رهنمود یک شیوهٔ نوعی بر مبنای شیوهٔ استانداردی که در کتاب ''شیوه‌نامهٔ شیکاگو'' از آن با عنوان «ساختاربندی علمی» یاد شده، آمده است. در ''شیوه‌نامهٔ شیکاگو''، که اینجا هم از آن پیروی شده است، یادکرد منابع (یعنی ارجاع به منابع برای مستند کردن ادعا) در پانویس است و پانویس‌ها با شماره مشخص می‌شود. می‌توان در پایان رساله فهرستی الفبایی از مآخذ ذکر کرد اما اجباری نیست، به شرطی که یادکرد منابع در پانویس‌ها کامل و دقیق باشد. از سوی دیگر می‌توان در یادکرد منابع از کوته‌نوشت‌ها و خلاصه‌نویسی سود جست، در این صورت ذکر کامل فهرست منابع و مآخذ اجباری‌است. در ویکی‌پدیای فارسی شِقّ دوم پیشنهاد می‌شود؛ یعنی ارجاعات پانویسی به اختصار صورت می‌گیرد و سپس در پایان مقاله فهرست کاملی از منابع و مآخذ به ترتیب الفبایی نام خانوادگی نویسندگان ذکر می‌شود. یادکرد دقیق و عملی منابع در معنای کلی دو مرحله دارد. یکی اینکه جمله‌ها و دعاوی را به منابع معتبر ارجاع دهیم و دوم فهرست کامل منابع را با اسلوب و چیدمانی خاص در پایان مقاله ذکر کنیم. در این نوشتار به هر دو جنبه پرداخته خواهد شد.

ابتدا شیوهٔ ارجاع به منابع در متن مقاله را معرفی می‌کنیم. پس از مطالعهٔ این بخش ویکی‌نویس می‌داند که چگونه در مقاله به منابع در پانویس ارجاع دهد. در مرحلهٔ بعد روش یادکرد اطلاعات مربوط به منابع مختلف (کتاب، مقالات و…) را بررسی می‌کنیم. این اطلاعاتی‌است که در بخش &lt;nowiki&gt;== منابع ==&lt;/nowiki&gt; هر مقاله باید ذکر شود. ارائهٔ این اطلاعات (یعنی مشخصات منابع) به شیوه و اسلوب خاصی باید باشد؛ مثلاً ابتدا نام خانوادگی نویسنده باید ذکر شود و سپس نام کوچک وی. پس از آن نام کتاب به صورت ''ایتالیک'' نشان داده می‌شود و سپس سایر جزئیات ذکر می‌گردد. بخش‌های مختلف این نوشتار به مهم‌ترین جنبه‌های اسلوب ذکر اطلاعات کتاب‌شناختی منابع خواهند پرداخت. فراگرفتن و به خاطر سپردن تمام این جزئیات بایسته نیست. ویکی‌نویسان می‌توانند بر حسب نیاز به این صفحه رجوع کنند. به علاوه الگوهایی برای آسان‌سازی کار آن‌ها ساخته شده است که در بیشتر موارد ایشان را از دانستن جزئیات بی‌نیاز می‌کند. این الگوها نیز در نوشتار معرفی شده‌اند.

== یادکرد منابع، چرا و چه زمان؟ ==

=== چندرسانه‌ای ===
جزئیات مبدأ و وضعیت حق تکثیر تصاویر و دیگر پرونده‌های رسانه‌ای باید در صفحهٔ پرونده (در ویکی‌کتاب یا ویکی‌انبار) درج شود.  تصویر نیز باید همانند سایر بخش‌های مقاله‌ها دارای منبع و ارجاع مناسب باشد. برای توصیف‌هایی نظیر [[ویکی‌پدیا:متن جایگزین برای تصاویر|متن جایگزین]]، که به‌طور مستقیم از طریق خود تصویر قابل اثبات هستند، و برای متنی که صرفاً به شناساندن منبع می‌پردازد (نظیر توضیح «''[[شب پرستاره]]'' (۱۸۸۹)» برای ''[[:پرونده:VanGogh-starry night ballance1.jpg]]'')، نیازی به یادکرد نیست.

== روش اشاره به منابع در متن ==
{{میان‌بر|وک:ارجاع درون‌خطی|وک:ارجاع دقیق}}
روش اشاره به منابع این است که منابع را در بخش مربوط فهرست می‌کنند و در هنگام یادکرد در داخل متن به پانویس یادکرد می‌دهند که در آنجا نام خلاصهٔ منبع آمده است. به این روش اصطلاحاً «پانویس کوتاه‌شده» نیز گفته می‌شود.

برای وارد کردن پاورقی در داخل متن اصلی مقاله جایی که شمارهٔ پاورقی باید داده شود متن پاورقی را بین &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;و&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt; ذکر می‌کنند. سرانجام برای نمایش همهٔ پانویس‌ها در بخش ''پانویس'' از الگوی {{الگو|پانویس}} استفاده می‌کنند؛ مثلاً به این صورت:

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که از کتاب خاصی&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''روحانی، ''کتاب دانش''، ۲۳۴.'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و کتاب دیگری&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''احمدی، ''پرونده در پرونده''. '''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; برداشته شده است و یک پانویس توضیحی&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''این یک پانویس توضیحی‌است. '''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; هم دارد.
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== پانویس ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس|۲}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;nowiki&gt;== منابع ==&lt;/nowiki&gt;
{{سخ}}
&lt;nowiki&gt;
* روحانی، محمد. ''کتاب دانش''. تهران: نشر، ۱۳۷۰.&lt;/nowiki&gt;
{{سخ}}&lt;nowiki&gt;
* احمدی، احمد. ''پرونده در پرونده''. تهران: نشر۲، ۱۳۷۵.&lt;/nowiki&gt;
&lt;/blockquote&gt;

که در آن از &lt;sup&gt;[۱]&lt;/sup&gt; و &lt;sup&gt;[۲]&lt;/sup&gt; به عنوان «پانویس ارجاعی» و &lt;sup&gt;*[۳]&lt;/sup&gt; به عنوان «پانویس توضیحی» بهره برده شده است. نتیجهٔ پایانی آن به صورت زیر خواهد بود:
&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که از کتاب خاصی&lt;ref&gt;روحانی، ''کتاب دانش''، ۲۳۴.&lt;/ref&gt; و کتاب دیگری&lt;ref&gt;احمدی، ''پرونده در پرونده''.&lt;/ref&gt; برداشته شده است و یک پانویس توضیحی&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;&lt;ref&gt;این یک پانویس توضیحی‌است.&lt;/ref&gt; هم دارد.
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;پانویس&lt;/font&gt;
----
{{پانویس}}

&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
* احمدی، احمد. ''پرونده در پرونده''. تهران: نشر۲، ۱۳۷۵.
* روحانی، محمد. ''کتاب دانش''. تهران: نشر، ۱۳۷۰.
&lt;/blockquote&gt;
نکته: اگر ویرگول یا نقطه در محل منبع‌دهی باشد تگ &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;...&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt; به طور طبیعی پس از نقطه یا ویرگول قرار می‌گیرد.

== الگوهای کمکی برای یادکرد منابع در ویکی‌پدیای فارسی ==
توصیه می‌شود به جای ارجاع دستی از الگوهای یادکرد استفاده کنید. خروجی این الگوها با ضابطه‌هایی که در این صفحه توضیح داده خواهد شد منطبق است. برای یادکرد کتاب از الگوی {{الگو|یادکرد کتاب}}، برای ژورنال از {{الگو|یادکرد ژورنال}}، برای یادکرد مطالبی که در اینترنت آمده از {{الگو|یادکرد وب}} و در موارد کلی، از الگوی {{الگو|یادکرد}} استفاده کنید. همچنین برای ارجاع‌های خلاصه‌شده در بخش پانویس می‌توانید از الگوی {{الگو|پانویس کوتاه‌شده}} استفاده کنید. در زیر مثالی از نحوهٔ استفاده از این الگوها آمده است:

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد وب|نشانی = &lt;nowiki&gt;http://www.isna.ir/etc&lt;/nowiki&gt; {{رچ}}|عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویه ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
&lt;/blockquote&gt;

و نتیجهٔ آن به صورت زیر خواهد بود:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://www.isna.ir/etc |عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویه ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}&lt;/ref&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;ref&gt;{{یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;/blockquote&gt;

=== پانویس کوتاه‌شده ===
{{میانبر|وپ:پک|وپ:پانویس کوتاه‌شده}}
استفاده از پانویس‌های کوتاه‌شده روش ارجح در ویکی‌پدیای فارسی است و خروجی متداول در ویکی‌پدیای فارسی نیز بر اساس [[شیوه‌نامه شیکاگو]] است. برای راحتی ایجاد پانویس‌های کوتاه‌شده به این روش، الگوی {{الگوی|پک}} (مخفف پانویس کوتاه‌شده) و {{الگوی|پک/بن}} (مخفف پانویس کوتاه‌شده بدون نویسنده) به کار گرفته می‌شوند.

الگوهای پانویس کوتاه‌شده، یک پیوند داخلی در صفحه ایجاد می‌کنند که به کمک آن، با کلیک کردن روی متن پانویس می‌شود به اصل منبع رسید. برای مثال، با کلیک کردن روی عبارت

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب است&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۶۶}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و این مطلبی است که از صفحه‌ای دیگر از همان کتاب دیگر آمده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۹۳}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; این جمله از یک خبر به عنوان منبع استفاده می‌کند که نام نویسنده ندارد.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک/بن|تاریخ‌نگار|ک=فرازهایی از تاریخ ایران}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== پانویس ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد کتاب|نام خانوادگی = اصغری|نام = احمد|عنوان = تاریخ ایران: مروری بر منابع فارسی، عربی و انگلیسی|ناشر = نشر معاصر|شهر = تهران|سال = ۱۳۹۲}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد وب|نام خانوادگی = |نام = |عنوان = فرازهایی از تاریخ ایران|ناشر = تاریخ‌نگار| نشانی = &lt;nowiki&gt;http://www.example.com/etc&lt;/nowiki&gt; |تاریخ = ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۴| تاریخ بازبینی = ۷ مهر ۱۳۹۵|شناسه=&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;شناسه یادکرد|تاریخ‌نگار}} }}&lt;/span&gt;
&lt;/blockquote&gt;

و نتیجهٔ آن به صورت زیر خواهد بود:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب است&lt;ref&gt;{{پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۶۶}}&lt;/ref&gt; و این مطلبی است که از صفحه‌ای دیگر از همان کتاب دیگر آمده است.&lt;ref&gt;{{پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۹۳}}&lt;/ref&gt; این جمله از یک خبر به عنوان منبع استفاده می‌کند که نام نویسنده ندارد.&lt;ref&gt;{{پک/بن|تاریخ‌نگار|ک=فرازهایی از تاریخ ایران|ص=۱۱}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;پانویس&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = اصغری|نام = احمد|عنوان = تاریخ ایران: مروری بر منابع فارسی، عربی و انگلیسی|ناشر = نشر معاصر|شهر = تهران|سال = ۱۳۹۲}}
* * {{یادکرد وب|نام خانوادگی = |نام = |عنوان = فرازهایی از تاریخ ایران|ناشر = تاریخ‌نگار|نشانی = http://www.example.com/etc |تاریخ = ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۴| تاریخ بازبینی = ۷ مهر ۱۳۹۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تاریخ‌نگار}} }}
&lt;/blockquote&gt;

در خروجی بالا، اگر روی پیوند «اصغری، ''تاریخ ایران''» در بخش پانویس کلیک کنید، به توضیحات کامل آن منبع می‌روید. شماره‌های ۶۶ و ۹۳ شماره صفحه‌های مربوط از آن منبع را نشان می‌دهند.

همچنین اگر روی پیوند «''فرازهایی از تاریخ ایران''» در بخش پانویس کلیک کنید، به توضیحات کامل آن منبع می‌روید. برای این که این ویژگی به درستی کار کند باید پارامترهای الگوی پانویس کوتاه‌شده و پارامترهای الگوی یادکرد را به دقت وارد کنید.

ساختار پانویس کوتاه‌شده به این شکل است: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{پک|نام اول|نام دوم|سال|ک=نام کتاب یا اثر|ص=شمارهٔ صفحه}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; و در آن «''نام اول''» باید با نام خانوادگی نویسندهٔ اول در الگوی یادکرد مطابقت کند، «''نام دوم''» با نام خانوادگی نویسندهٔ دوم، و «''سال''» هم باید با پارامتر سال مطابقت کند. اگر اثری فقط یک نویسنده دارد، نیازی به پارامتر «''نام دوم''» نخواهد بود و ورودی به صورت &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{پک|نام اول|سال|ک=نام کتاب یا اثر|ص=شمارهٔ صفحه}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; وارد می‌شود. پارامتر «''ک''» با الگوی یادکرد مطابقت داده نمی‌شود و ترجیح آن است که این پارامتر شکلی کوتاه شده از عنوان اصلی یادکرد را در خود داشته باشد، مگر آن که عنوان اصلی خودش کوتاه باشد که در آن صورت عیناً تکرار می‌شود. به مثال زیر توجه کنید:

{|
! {{خیر|روش اشتباه}}
|
&lt;syntaxhighlight dir=rtl&gt;
...
متن {{پک|دریابندری|ک=کتاب مستطاب|ص=۱}}
...
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = دریابندری | نام = نجف | عنوان = کتاب مستطاب آشپزی، از سیر تا پیاز|ناشر = نشر کارنامه|سال = ۱۳۷۹|مکان = تهران}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
|-
! {{بله|روش درست}}

|
&lt;syntaxhighlight dir=rtl&gt;
...
متن {{پک|دریابندری|۱۳۷۹|ک=کتاب مستطاب|ص=۱}}
...
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = دریابندری | نام = نجف | عنوان = کتاب مستطاب آشپزی، از سیر تا پیاز|ناشر = نشر کارنامه|سال = ۱۳۷۹|مکان = تهران}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
|}

از آنجا که در الگوی ''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{یادکرد کتاب}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'' پارامترهای «''نام خانوادگی''» و «''سال''» ذکر شده‌اند، پانویس کوتاه‌شده هم باید به آن‌ها به همان شکل اشاره کند اگر نه پیوند بین پانویس کوتاه و یادکرد کامل از کار می‌افتد.

گاه پیش می‌آید که مطلبی نویسنده ندارد؛ در این حالت خروجی پیش‌فرض الگوهای یادکرد، برای استفاده با الگوی پانویس کوتاه‌شده مناسب نیست. همچنین اگر ترکیب نام خانوادگی و سال، یکتا نباشد (مثلاً دو منبع وجود داشته باشد که هر دوشان نویسنده و سالشان یکی باشد) لازم می‌شود که پیوند بین پانویس و یادکرد به صورت دستی تنظیم بشود. در تمام این حالات، می‌توان از پارامتر ''شناسه'' در الگوی یادکرد استفاده کرد. برای نمونه در مثالی که در ابتدای این بخش آمد، الگوی یادکرد وب پارامتر ''شناسه'' داشت به این شکل:   &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;شناسه={{شناسه یادکرد|تاریخ‌نگار}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; و این دستور با کمک الگوی {{الگوی|شناسه یادکرد}} خروجی یادکرد را به شکلی تغییر می‌دهد که اگر جایی در متن از پانویس کوتاه شده به صورت &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{پک|تاریخ‌نگار|ک=..|ص=..}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; استفاده بشود، پیوند بین این دو با استفاده از شناسهٔ «تاریخ‌نگار» برقرار می‌گردد.

:نکته: پارامتر ''شناسه'' با نام ''ref'' نیز شناخته می‌شود و الگوی {{الگوی|شناسه یادکرد}} نیز گاهی با نام {{الگوی|harvid}} شناخته می‌شود.

=== یادکردهای لاتین ===
در منابع فارسی مرسوم است که اگر در متنی هم از منابع فارسی و عربی (که زبان‌هایی از راست به چپ هستند) و هم از منابع لاتین (مثلاً انگلیسی و فرانسوی که زبان‌هایی چپ به راست هستند) استفاده شود، متن پانویس‌ها و یادکردهای لاتین به درستی از چپ به راست و به زبان انگلیسی (به عنوان زبان رایج در متون علمی) نوشته بشود. این کار به سادگی با کمک استفاده از پارامتر ''dir'' (مخفف direction به معنای جهت) در برچسب ''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'' میسر است. مقدار این پارامتر در ویکی‌پدیای فارسی به طور پیش‌فرض برابر است با &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;rtl&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (مخفف right-to-left یعنی راست به چپ) در نتیجه برای بیشتر منابع که به فارسی هستند، این پارامتر اصلاً ذکر نمی‌شود اما برای منابع لاتین مقدار آن باید به صورت &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ltr&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (مخفف left-to-right به معنی چپ به راست) ذکر بشود.

همچنین، اگر چه الگوهای یادکرد (مثل {{الگوی|یادکرد کتاب}} و {{الگوی|یادکرد وب}}) توانایی تولید خروجی به انگلیسی را نیز دارند (با کمک پارامتر ''زبان'') اما خروجی که از الگوهای مشابه انگلیسی (نظیر {{الگوی|cite book}} و {{الگوی|cite web}}) به دست می‌آید، استانداردتر است. در نتیجه معمولاً یادکردهای لاتین با الگوهای خانوادهٔ cite، و یادکردهای فارسی و عربی با الگوهای خانوادهٔ یادکرد ذکر می‌شوند.

:نکته: برخلاف الگوهای خانوادهٔ یادکرد، که اگر نام نویسنده و سال در آن ذکر بشود نیازی به وارد کردن شناسه نیست، در الگوهای خانوادهٔ cite پارامتر ''ref'' باید همیشه ذکر بشود تا پیوند پانویس‌های کوتاه‌شده درست کار کند.
:نکته: برای این که شمارهٔ صفحه در الگوی پانویس کوتاه‌شده با نقطه‌گذاری صحیح نمایش یابد، از پارامتر &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;زبان=en&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; استفاده کنید.

مثال زیر، یک متن از یادکردهایی در زبان‌های مختلف استفاده می‌کند را نشان می‌دهد.

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب فارسی است&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|نگهبان|۱۳۸۸|ک=تاریخ ایران|ص=۶۶}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و این مطلبی است که از یک کتاب عربی نقل شده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|زرکلی|۱۹۷۲|ک=الأعلام|ص=۴۹۷}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; این جمله از یک منبع انگلیسی به عنوان منبع استفاده می‌کند،&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref dir=ltr&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|Smith|2006|ک=Intro to Physics|ص=584|زبان=en}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و این یکی از یک منبع انگلیسی که نام نویسنده ندارد.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref dir=ltr&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک/بن|Wired|ک=Quantum computing in the 20th century|زبان=en}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== پانویس ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد کتاب|نام خانوادگی = نگهبان|نام = تورج|عنوان = مبانی فیزیک کاربردی|ناشر = فرهنگستان علوم |شهر = تهران|سال = ۱۳۸۸|شابک=۹۷۸-۶۰۰-۱۲۳۴۵-۹-۰}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد کتاب| نام خانوادگی = زرکلی | نام = خیرالدین | عنوان = الأعلام | سال = ۱۹۷۲ | ناشر = دارالعلم للملایین | مکان = قاهره}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;nowiki&gt;{{چپ‌چین}}&lt;/nowiki&gt;
{{چپ‌چین}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;cite book| ref= {{harvid|Smith|2006}} | last= Smith | first = John | title = Introduction to Physics | publisher = Harvard University Press | year = 2006 | location = Cambridge, MA | isbn = 978-0-470-40942-8}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;cite web| ref= &lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;harvid|Wired}} | last= | first = | title = Quantum Computing in the 20th Century | publisher = Wired | url = &lt;nowiki&gt;http://www.wired.com/etc&lt;/nowiki&gt; | year = 2018 | date = 2018-01-14 | accessdate = 2018-08-03}}&lt;/span&gt;
{{پایان چپ‌چین}}
&lt;nowiki&gt;{{پایان چپ‌چین}}&lt;/nowiki&gt;
&lt;/blockquote&gt;

و نتیجهٔ آن به صورت زیر خواهد بود:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب فارسی است&lt;ref&gt;{{پک|نگهبان|۱۳۸۸|ک=مبانی فیزیک کاربردی|ص=۱۴۴}}&lt;/ref&gt; و این مطلبی است که از یک کتاب عربی نقل شده است.&lt;ref&gt;{{پک|زرکلی|۱۹۷۲|ک=الأعلام|ص=۴۹۷}}&lt;/ref&gt; این جمله از یک منبع انگلیسی به عنوان منبع استفاده می‌کند،&lt;ref dir=ltr&gt;{{پک|Smith|2006|ک=Intro to Physics|ص=584|زبان=en}}&lt;/ref&gt; و این یکی از یک منبع انگلیسی که نام نویسنده ندارد.&lt;ref dir=ltr&gt;{{پک/بن|Wired|ک=Quantum computing in the 20th century|زبان=en}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;پانویس&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = نگهبان|نام = تورج|عنوان = مبانی فیزیک کاربردی|ناشر = فرهنگستان علوم |شهر = تهران|سال = ۱۳۸۸|شابک=۹۷۸-۶۰۰-۱۲۳۴۵-۹-۰}}
* {{یادکرد کتاب| نام خانوادگی = زرکلی | نام = خیرالدین | عنوان = الأعلام | سال = ۱۹۷۲ | ناشر = دارالعلم للملایین | مکان = قاهره}}
{{چپ‌چین}}
* {{cite book| ref= {{harvid|Smith|2006}} | last= Smith | first = John | title = Introduction to Physics | publisher = Harvard University Press | year = 2006 | location = Cambridge, MA | isbn = 978-0-470-40942-8}}
* {{cite web| ref= {{harvid|Wired}} | last= | first = | title = Quantum Computing in the 20th Century | publisher = Wired | url = http://www.wired.com/etc | year = 2018 | date = 2018-01-14 | accessdate = 2018-08-03}}
{{پایان چپ‌چین}}
&lt;/blockquote&gt;

== ارجاع گروهی ==
{{میان‌بر|وپ:ارجاع گروهی}}

اگر به یک منبع بیش از یک بار ارجاع می‌دهید، می‌توانید از پارامترِ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;name&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; در دستورِ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ref&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; استفاده کنید تا ارجاع‌های شما چند بار شماره نخورند. توجه کنید که '''اگر از پانویس کوتاه‌شده استفاده می‌کنید، نبایستی از ارجاع گروهی استفاده کنید'''. ارجاع گروهی فقط برای مواردی مناسب است که تمام پانویس‌ها طولانی باشند.

به مثال زیر نگاه کنید:

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلیِ مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;span style=&quot;color:black;&quot; &gt;&lt;span dir=&quot;ltr&quot;&gt;'''&amp;lt;ref name=&quot;isna&quot;&gt;'''&lt;/span&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد وب|نشانی = &lt;nowiki&gt;http://www.isna.ir/etc&lt;/nowiki&gt; {{رچ}}|عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویهٔ ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
در قسمت دیگری از متن، دوباره به خبر ایسنا ارجاع می‌شود.&lt;span style=&quot;color:black;&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;'''&amp;lt;ref name=&quot;isna&quot;/&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
&lt;/blockquote&gt;

که نتیجه می‌دهد:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;ref name=&quot;isna&quot;&gt;{{یادکرد وب|پیوند = http://www.isna.ir/etc | عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویهٔ ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}&lt;/ref&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;ref&gt;{{یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
در قسمت دیگری از متن، دوباره به خبر ایسنا ارجاع می‌شود.&lt;ref name=&quot;isna&quot;/&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;/blockquote&gt;

{{لنگر|ارجاع گروهی نه}}
{{میانبر|وپ:ارجاع گروهی نه}}
'''نکتهٔ مهم:''' زمانی که از پانویس‌های کوتاه‌شده استفاده می‌کنید، ارجاع‌ها نباید تجمیع شوند بلکه باید تکرار شوند؛ مثلاً اگر دوبار به یک صفحه از یک کتاب ارجاع می‌دهید، باید دستور الگوی پانویس کوتاه‌شده را عیناً دو بار تکرار کنید. در متون چاپی، برای بار دوم به بعد از «''همان''» در پانویس استفاده می‌کنند و حتی اگر چند پانویس پیاپی، مربوط به صفحه‌های مختلفی از یک منبع باشند از مورد دوم به بعد به صورت «''همان، ۴۴''» و «''همان، ۴۷''» پانویس داده می‌شود (که ۴۴ و ۴۷ شمارهٔ صفحه هستند). در ویکی‌پدیا، استفاده از «همان» مناسب نیست چرا که صفحه‌ها مدام در حال تغییر هستند و ممکن است بین دو پانویس، پانویس جدیدی اضافه شود که معنای «همان» را تغییر بدهد. در نتیجه در تمام موارد، پانویس کوتاه‌شده عیناً تکرار می‌شود تا نگهداری صفحه‌ها راحت‌تر باشد.

== کتاب‌ها ==
در این بخش نحوهٔ نگارش یادکردها توضیح داده می‌شود. استفاده از الگوهای توصیه شده کمک می‌کند تا یادکردها به آسانی به روش زیر نگاشته شوند و نیاز به تنظیم دستی نحوهٔ نمایش آن‌ها نباشد.

=== ساختار یادکرد ===
این ترتیب برای یادکرد اطلاعات مربوط به کتاب‌ها استفاده می‌شود:
::نام مؤلف به شکل نام خانوادگی، ویرگول، نام، (برای بیشتر از یک نویسنده به مثال‌ها رجوع کنید) نقطه، عنوان کتاب (به شکل ایرانیک یعنی به‌صورت &lt;nowiki&gt;''عنوان''&lt;/nowiki&gt;)، ویرگول(،) نوبت ویرایش (اگر غیر از نوبت اول است) نقطه، نام شهر محل نشر، دونقطه (:) نام ناشر، سال چاپ برای نوبت ذکر شده. شابک.

در انتها نیز در صورتی که آن کتاب صفحهٔ وبی دارد (مثلاً در وبگاه [http://www.ketab.ir/ ketab.ir])، پیوند به آن صفحهٔ وب می‌آید.

مثال:
* شاملو، احمد. ''در آستانه''. تهران: مؤسسه انتشارات نگاه، ۱۳۷۶ {{شابک|964-6174-28-0}}. [http://www.ketab.ir/DesktopDefault.aspx?TabID=3564&amp;Alias=Ketab&amp;Lang=fa-IR&amp;BookID=167130 خانهٔ کتاب].

برای دو نویسنده:
* بودریار، ژان، و احمد مومیایی رازی. ''سرگشتگی نشانه‌ها، نمونه‌هایی از نقد پسامدرن''. ترجمهٔ باب رحمتی. تهران: نشر مرکز، ۱۳۷۴. ISBN 964305120X, [http://www.ketab.ir/DesktopDefault.aspx?TabID=3564&amp;Alias=Ketab&amp;Lang=fa-IR&amp;BookID=140309 خانهٔ کتاب].

بیشتر از دو نویسنده:
* لوگان، جان، و دیگران. ''سه توپ دارم قلقلیه''. تهران: نشر بادبادک، ۱۳۷۷.

=== نکات کلی ===
* بسیار خوب است اگر که نام نویسنده یا نویسندگان کتاب به همان شکلی که در کتاب (و مقالات) ثبت شده است آورده شود. در بعضی شیوه‌ها برای صرفه‌جویی در فضا نام کوچک نویسنده را به‌طور مختصر می‌نویسند ولی از آنجا که در ویکی‌پدیا معضل فضا وجود ندارد، ''نیازی به خلاصه کردن نام نگارنده نیست'' و می‌توان آن را به‌طور کامل نوشت. به‌علاوه، ''ثبت نام کامل نویسنده'' باعث سادگی در یافتن منبع یادکرده و یافتن منابع یادکردهٔ دیگر از همان نویسنده، خواهد بود.
* نام کتاب‌های نگاشته به زبان‌های غیر فارسی، به فارسی ترجمه نمی‌شود، مگر اینکه ارجاع به ترجمهٔ فارسی آن‌ها باشد، که در آن صورت عنوان کتاب به زبان اصلی ذکر نمی‌شود. این مسئله برای دیگر انواع منابع هم صادق است.
* در صورتیکه ویکی‌پدیا صفحه‌ای اختصاصی برای کتابی که در حال ثبت مشخصات آن هستید، دارد، ''عنوان کتاب'' را به مقاله‌ای که در موردش نوشته شده است، پیوند دهید.
* در صورتیکه نویسندهٔ کتاب شخص معروفی است، و در متن اصلی مقاله پیوندی به مقالهٔ اختصاص یافته به آن نویسنده نیامده است، نام او را در یادکرد اطلاعات کتاب پیونددار نمایید. بعضی از اوقات پیوند ساختن برای نام ناشر، محل نشر و غیره هم منطقی و قابل قبول است.
* در الگوهای یادکرد باید از تاریخی استفاده شود که شناسنامهٔ منبع استفاده کرده است؛ مثلاً اگر منبع چاپ ایران است از هجری شمسی استفاده می‌شود.
* هنگام هر گونه ارجاع به هر کتابی، بهتر است [[شابک]] (ISBN) کتاب ذکر شود. شمارهٔ مربوط به شابک به‌طور خودکار ویکی‌سازی خواهد شد. برای این منظور از الگوی {{الگوی|شابک}} می‌توان استفاده کرد؛ الگوهای خانوادهٔ یادکرد و خانوادهٔ cite همگی به طور خودکار الگوی شابک را فراخوانی می‌کنند در نتیجه در پارامتر «شابک» یا «isbn» این الگوها، فقط خود شابک وارد می‌گردد.
* با اینکه خدمات جستجوی کتاب ویکی‌پدیا در وبگاه‌هایی مانند Amazon (که از طریق پیوندی که روی شمارهٔ شابک قرار می‌گیرد قابل دسترسی است) معمولاً به نمایش نتایج کتاب موردنظر نمی‌انجامد و اطلاعات کتاب‌های فارسی در [[دادگان]] آن وبگاه‌ها ثبت نشده‌اند، ولی بهتر است که به‌عنوان آینده‌نگری شماره‌های شابک کتاب‌ها به شکل صحیح و دارای پیوند ذکر شوند.
* اشاره به یک مقاله یا یک فصل خاص در داخل کتابی که هر فصل (یا مقاله) از آن نویسندگان متفاوتی دارد به شکل زیر است:
:: * دلوز، ژیل. «تفکر ایلیاتی». در بودریار، ژان و دیگران. ''سرگشتگی نشانه‌ها، نمونه‌هایی از نقد پسامدرن''. ترجمهٔ بابک احمدی. ۳۰–۵۰ تهران: نشر مرکز. ۱۳۷۴، ISBN 964305120X, [http://www.ketab.ir/DesktopDefault.aspx?TabID=3564&amp;Alias=Ketab&amp;Lang=fa-IR&amp;BookID=140309 خانهٔ کتاب].

== مقاله‌های ژورنال‌ها ==
یادکرد یک مقاله از یک ژورنال شامل موارد زیر است:
* نام نویسنده (یا نویسندگان)
* سال و در بعضی موارد ماه انتشار
* عنوان مقاله در نشان نقل قول (گیومه)
* نام ژورنال به صورت ایتالیک
* شمارهٔ جلد، شمارهٔ انتشار، و شمارهٔ صفحه (شماره مقاله در بعضی مقالات مربوط به برق)

'''مثال:'''
* احمدی، احمد. «مقابله با حملات DoS»، ''مجموعه مقالات پژوهشگاه امنیت فناوری اطلاعات'' '''۲''' (۳): ۲۳۴–۲۵۱.

توجه کنید که اعدادی که بعد از عنوان ژورنال آمده‌اند به‌ترتیب «'''دوره''' (شماره)، شمارهٔ صفحات» هستند.

به جای شماره می‌توان تاریخ را وارد کرد، و اگر هر دو هم ذکر شوند موردی ندارد. ممکن است به هر دلیلی دوره، شماره یا هر دو ذکر نشوند. در این حالت‌ها شیوهٔ یادکرد قدری متفاوت می‌شود. توصیه می‌شود از الگوی {{الگو|یادکرد ژورنال}} استفاده کنید.

برای مقاله‌ای که جایی بر روی وب نسخه‌ای از آن موجود است می‌توانید عنوان مقاله را پیوندی به نسخهٔ وبی بدهید.

== روزنامه‌ها، مجله‌ها و نشریه‌های ادواری ==
به مثال‌ها توجه کنید:
* مرجایی، فرید. «کودتا علیه عرصهٔ عمومی». ''شرق''، ۲۹ مرداد ۱۳۸۴، شماره ۵۵۴، ص ۶.

یا در صورتی که مقاله نام نگارنده ندارد:
* «در ستایش لیبرالیسم». ''کیهان''، ۱ دی ۱۳۹۰، ص ۳.

به همچنین در صورتی که بخواهیم به نسخهٔ موجود روی وب از این مقالهٔ روزنامه پیوند دهیم باید از بخش عنوان مقاله برای پیونددهی استفاده کنیم. در این حالت دیگر نوشتن شمارهٔ صفحه لازم نیست (و البته ضرری هم ندارد):
* باباحاجی، ایرچ. [http://www.sharghnewspaper.com/840530/html/hist.htm#s282201 سرنوشتی که در خیابان رقم خورد]، ''شرق''، یکشنبه ۳۰ مرداد ۱۳۸۴، شماره ۵۵۵.

== وبگاه‌ها و مقاله‌ها (غیر از مقاله‌های نشریات ادواری) ==
:''تذکر: توجه کنید که در بعضی موارد، بنا بر [[وپ:اثبات|سیاست اثبات‌پذیری]] ویکی‌پدیا، وبلاگ‌ها و امثال آن که جزو منابع خودچاپ‌کرده به شمار می‌آیند منبع خوبی برای مقاله‌های ویکی‌پدیا نیستند؛ خصوصاً هنگامی که راجع به خود صحبت نمی‌کنند.''

برای یادکرد کل یک وبگاه بدون اشاره به یک سند یا صفحهٔ خاص بر روی آن وبگاه می‌توان به سادگی، آدرس وبی (URL) آن را در متن مقاله آورد. در ویکی‌پدیا یک URL ساده که با «&lt;nowiki&gt;//:http&lt;/nowiki&gt;» شروع شود به‌طور خودکار تبدیل به پیوند قابل کلیک کردن خواهد شد. به‌عنوان مثال این متن را در نظر بگیرید: «اسلش‌دات یک وبگاه محبوب است که در این آدرس http://slashdot.org قرار دارد». با توجه به اینکه به کلیت یک وبگاه اشاره می‌کنید و نه به محتویاتی خاص بر روی آن، بنابراین احتیاجی به ذکر تاریخ بازبینی اطلاعات از آن وبگاه نیست.

برای یادکرد صفحات وب خاص (یا مجموعه‌ای از آن‌ها) همانند یادکرد کتاب‌ها عمل می‌کنیم (و ''عنوان'' را پیونددار می‌کنیم)، اما در این حالت باید یک تاریخ بازبینی هم نوشته شود:
* پارسا، مانی. [http://www.chn.ir/news/?section=2&amp;id=45418 «ثبت جهانی دماوند به عنوان نخستین میراث طبیعی کشور تکذیب شد»]. (۸ اردیبهشت ۱۳۸۴). بازبینی ۱ شهریور ۱۳۸۴.

تاریخ داخل پرانتز تاریخ ساخته شدن این صفحه برای اولین بار یا تاریخ آخرین به‌روز رسانی این صفحه است. در صورت نامشخص بودن این بحث می‌توان آن را حذف کرد و ذکر ننمود. بخش مربوط به ''تاریخ بازبینی'' به خواننده کمک می‌کند که از طریق ابزارهایی مانند [[بایگانی اینترنت]] دقیقاً نسخه‌ای که مدنظر شماست را بازیابی کند.

توجه داشته باشید که در ویکی‌پدیا معمول است که بخشی با عنوان ''پیوند به بیرون'' (پس از ''منابع'') وجود داشته باشد که پیوندهای متفاوتی به وبگاه‌ها و صفحات متفاوت در آن بخش قرار می‌گیرد.

به دلیل پویایی وب، ممکن است صفحه‌ای که به عنوان منبع استفاده شده است، غیرفعال شود. چنین یادکردی را با وجود اینکه غیرفعال است، حذف نکنید؛ زیرا تنها با وجود داشتن این یادکرد است که مشخصات منبعی که قبلاً وجود داشته است ثبت می‌گردد. می‌توانید در کنار یادکرد یادداشتی ثبت کنید و در آن تاریخی که پیوند اصلی صفحهٔ مورد بحث غیرفعال شده است را بنویسید. در صورتیکه نسخه‌ای در خدمات بایگانی اینترنت می‌شناسید، یک پیوند به آن بدهید. برای این منظور [[ویکی‌پدیا:پیوندهای مرده]] را ببینید.

== به آنچه خودتان خوانده‌اید ارجاع دهید ==
{{میانبر|وک:ارجاع نادیده}}
تنها به منابعی ارجاع دهید که به چشم خودتان دیده‌اید. اگر می‌خواهید از ''نویسندهٔ ب'' یاد کنید در حالی که خودتان تنها نوشتهٔ ''نویسندهٔ الف'' را که در آن از ''نویسندهٔ ب'' گفتاوردی آمده است خوانده‌اید، آنگاه لازم است هنگام یادکرد، در ادامهٔ نوشتن مشخصات منبع ''ب'' (که خودتان ندیده‌اید)، با افزودن عبارتی مثل «به نقل از» و سپس آوردن مشخصات منبع الف (که خودتان دیده‌اید)، این موضوع را مشخص کنید.

با این حال اگر خودتان منبع ''ب'' را از نزدیک دیده و صحتش را بررسی کرده‌اید، می‌توانید مستقیم و تنها از همین منبع یاد کنید. ذکر شیوهٔ دستیابی شما به منبع نیز لازم نیست؛ بنابراین اگر از طریق یک جویشگر اینترنتی، کتابخانه، وبگاه، یا مانند آن به منبع دست یافتید، به شرط اینکه بتوان اطمینان حاصل کرد که این منبع یک کپی دقیق و دست‌نخورده است، لازم نیست این موارد را هنگام ارجاع به منبع ذکر کنید. به طور مشابه اهمیتی نخواهد داشت اگر کتابی را در [[w:fa:گوگل بوکس|گوگل بوکس]]، [[جی‌استور]]، در پیش‌نمایش یک کتابفروشی برخط معتبر مانند [[W:fa:آمازون|آمازون]]، یا کتاب‌خوان الکترونیکی شخصی‌تان (مگر در حالتی که در شماره‌گذاری صفحه‌ها تأثیر داشته باشد) مطالعه کرده باشید.

== شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی ==
{{میانبر|وک:شیوه‌نامه ارجاع|وک:سبک ارجاع}}
ویکی‌پدیا از یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی خاص به عنوان پیش‌فرض استفاده نمی‌کند با این حال ارجاع‌دهی در یک مقالهٔ خاص باید از یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مشخص پیروی کند.

تعدادی از شیوه‌نامه‌های ارجاع‌دهی مورد قبول ویکی‌کتاب در صفحات '''استناد'''، '''شیوه‌نامهٔ انجمن روان‌شناسی آمریکا'''، '''شیوه‌نامهٔ ای‌اس‌ای'''، '''دستنامه ام‌ال‌ای'''، '''شیوه‌نامهٔ شیکاگو'''، '''منبع‌دهی هاروارد'''، '''شیوه‌نامهٔ ونکوور''' و '''کتاب‌آبی''' شرح داده‌شده‌اند.

با وجودی که برای انتخاب شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی، ویکی‌پدیا دستتان را باز گذاشته است، اشاره به تاریخ باید از شیوهٔ مشخصی تبعیت کند.&lt;ref name=&quot;enwiki19-11-95&quot;&gt;{{یادکرد وب |نویسنده = |نشانی=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Citing_sources&amp;oldid=763923862 |عنوان=ترجمه از ویکی‌پدیای انگلیسی | ناشر = |تاریخ = |تاریخ بازبینی=۱۹ بهمن ۱۳۹۵}}&lt;/ref&gt;

=== تنوع در شیوه‌نامه‌های ارجاع‌دهی ===
{{میانبر|وک:ارجاع متنوع}}
ویرایشگران نباید شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی غالب یک مقاله را به دلخواه خودشان یا برای مشابه‌سازی با سایر مقالات تغییر دهند و باید به [[ویکی‌کتاب:اجماع|اجماع]] صورت گرفته در مورد آن مقاله توجه کنند (در صورتی که موجود باشد و اگر موجود نبود باید به اجماع برسند)

بر پایهٔ [[ویکی‌کتاب:شیوه‌نامه|شیوه ویرایشی]] فعال‌ترین ویرایشگران مقاله، شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مقاله مشخص می‌شود یا بر پایهٔ اجماع صورت گرفته میان کاربران فعال در توسعهٔ مقاله می‌توان شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مقاله را مشخص کرد. اگر مقاله‌ای که بر روی آن کار می‌کنید دارای سبک ارجاع‌دهی‌ست باید به آن احترام گذاشت و مابقی ارجاع‌ها مشابه آن انجام گیرند. اگر تصور می‌کنید تغییر شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی برای مقاله واجب است باید در بحث مقاله تلاش کنید نظر دیگر کاربران را جلب کنید و به اجماع برسید. اگر اولین کاربر هستید که به مقاله منبع می‌افزایید سعی کنید شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مناسب با موضوع مقاله انتخاب کنید.

اگر بیشتر منابع ارجاع شده در مقاله بدون الگوهای ارجاع استفاده شده‌اند و فقط پیوند اینترنتی بدون ذکر نام نویسنده، تاریخ نشر، شمارهٔ صفحه است و این اطلاعات را می‌توانید به‌دست بیاورید مسلماً اینگونه ارجاع‌دهی نمی‌تواند به عنوان شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مقاله در نظر گرفت و می‌توانید آن را با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مناسب که جزئیات بیشتری در مورد منابع به مقاله می‌افزاید انتخاب کنید.&lt;ref name=&quot;enwiki19-11-95&quot;/&gt;

==== کارهایی که باید از انجامشان اجتناب کرد ====
زمانی که یک مقاله یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مشخص دارد، کارهای زیر را نباید انجام داد:
* تغییر دادن شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی غالب مقاله با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی دیگر مثلاً تغییر شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی پرانتزدار با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی بدون پرانتز، یا جایگزین کردن یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی آکادمیک با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی دیگر آکادمیک. (مثلاً تغییر شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی شیکاگو به شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی هاروارد)
* افزودن الگوهای ارجاع‌دهی به مقاله‌ای که از پیوند اینترنتی بدون الگو استفاده می‌کند یا حذف الگوهای ارجاع‌دهی از یک مقاله که از آن شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی خاص استفاده می‌کند.
* تغییر مکان ارجاع‌های تعریف شده، مثلاً انتقال ارجاع‌ها از متن مقاله به بخش منابع یا انتقال ارجاع‌ها از بخش منابع به درون متن (به صورت درون‌خطی)&lt;ref name=&quot;enwiki19-11-95&quot;/&gt;

== انتساب درمتن ==
{{میانبر|وپ:درمتن}}
'''انتساب درمتن''' به‌معنای نسبت‌دادن یک جمله به منبع آن در درون خود جمله است که درکنار [[وپ:یادر|یادکرد درخط]] استفاده می‌شود. انتساب درمتن باید در نقل‌قول‌های مستقیم، نقل‌قول‌های غیرمستقیم و در خلاصه‌نویسی‌ها به‌کار رود. انتساب درمتن باعث جلوگیری از دستبرد فکری سهوی می‌شود و به خواننده این اجازه را می‌دهد تا بداند یک دیدگاه از چه کسی یا چه کسانی است. پس از انتساب درمتن، حتماً باید از یادکرد درخط نیز استفاده کرد.

برای مثال:

{{نقل‌قول|{{ضربدر}} سلاح هسته‌ای بازدارندگی به ارمغان نمی‌آورد.{{مرجع ساختگی|۲}}}}
{{نقل‌قول|{{تیک}} کوربین معتقد است سلاح هسته‌ای بازدارندگی به ارمغان نمی‌آورد.{{مرجع ساختگی|۲}}}}

هنگام استفاده از انتساب درمتن مطمئن شوید که [[وپ:بی‌طرف|دیدگاه بی‌طرف]] را نقض نمی‌کنید.

برای مثال:

{{نقل‌قول|{{ضربدر}} داروین می‌گوید انسان‌ها با ابزار انتخاب طبیعی تکامل یافته‌اند،{{مرجع ساختگی|۳}} اما اکبرخان می‌گوید انسان‌ها از کرهٔ ماه آمده‌اند.{{مرجع ساختگی|۴}}}}
{{نقل‌قول|{{تیک}} داروین معتقد بود انسان‌ها با ابزار انتخاب طبیعی تکامل یافته‌اند.{{مرجع ساختگی|۳}}}}

مشکل خط اول این است که به برابری دو منبع دلالت دارد و مشخص نمی‌کند که دیدگاه داروین، دیدگاه غالب است.

همچنین انتساب درمتن ممکن است باعث این تلقی شود که یک دیدگاه تنها از کشفیات یک‌نفر یا یک گروه است.

{{نقل‌قول|{{ضربدر}} اکبرخان معتقد است که دو به‌علاوه دو می‌شود چهار.}}
{{نقل‌قول|{{تیک}} دو به‌علاوه دو می‌شود چهار.}}

برای حقایق ساده می‌توان از یادکردهای درخط استفاده کرد، اما معمولاً از انتساب درمتن استفاده نمی‌شود.

{{نقل‌قول|{{تیک}} مولکول آب از دو اتم هیدروژن و یک اتم اکسیژن تشکیل شده است.{{مرجع ساختگی|۵}}}}

== الگوهای ارجاع‌دهی ==
[[وک:الگوها]]

== جستارهای وابسته ==
برای مطالعهٔ بیشتر به صفحات زیر در ویکی‌پدیای انگلیسی مراجعه کنید:
* [[:en:Wikipedia:Citation_templates|الگوهای مورد استفاده در ارجاع به منابع]]
* [[:en:Wikipedia:Scientific_citation_guidelines|قواعد ارجاع به منابع علمی]]
* [[:en:Harvard_referencing|ارجاع به روش هاروارد]]

== منابع ==
* {{یادکرد|نویسنده=ادیب سلطانی، میرشمس‌الدین|کتاب=راهنمای آماده‌ساختن کتاب|ویرایش=ویراست سوم|سال=۱۳۸۱|ناشر=انتشارات علمی و فرهنگی|شهر=تهران}}
{{چپ‌چین}}
* Fowler, H. Ramsey. ''The Little, Brown Handbook''. second Canadian ed. Don Mills, Ontario, 1998. 660–668.
* ''The Chicago Manual of Style''. 15th ed. Chicago: University of Chicago Press, 2003.
* ''The Chicago Manual of Style Online''. 16th ed. [http://www.chicagomanualofstyle.org/16/ch14/ch14_toc.html chap. 14].
{{پایان چپ‌چین}}

== پیوند به بیرون ==
* [http://tools.wmflabs.org/yadfa/ یادفا]، ابزار ایجاد یادکرد ویکی با استفاده از کتاب‌خانه‌های دیجیتال [[گوگل بوکس]]، [[نورمگز]] و [[کتابخانه دیجیتال نور]].</text>
      <sha1>7t60125huxbfucrn8aefm5gob3hkwqo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135238</id>
      <parentid>135237</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T18:47:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* پانویس کوتاه‌شده */</comment>
      <origin>135238</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56215" sha1="g9srzuwx7gc9jka2e2gloauma3twk1f" xml:space="preserve">{{فهرست رهنمودها}}

{{رهنمود|وپ:شام|وپ:شابم|وپ:منابع|وپ:شیوه‌م|وپ:ارجاع‌دهی|وپ:یادکرد}}
{{سرنویس|بهتر است ابتدا [[ویکی‌پدیا:تأییدپذیری|سیاست تأییدپذیری]] را دربارهٔ معتبر بودن منابع بخوانید.}}

ساختاربندی فهرست منابع یک کتاب [[وک:وک چیست؟|ویکی‌کتاب]] جزو جزئیاتی است که در درجهٔ دوم اهمیت قرار دارند و در حال حاضر در ویکی‌کتاب انگلیسی نیز هنوز توافق عام بر روی یک روش مشخص یادکرد منابع، به‌دست نیامده است؛ بنابراین در صورتی که شما یک روش خاص (بخصوص روش‌هایی که به‌وسیلهٔ اهل فن در آن رشتهٔ خاص استفاده می‌شود) را برای یادکرد منابع بکار می‌برید، '''لطفاً استفاده از همان روش را ادامه دهید'''. اما در صورتی که نمی‌توانید در مورد اینکه چه شیوه و روشی را انتخاب کنید، تصمیم بگیرید یا نمی‌دانید چه اطلاعاتی را در یادکرد منبع باید گنجاند، به خواندن این رهنمود ادامه دهید.

در این رهنمود یک شیوهٔ نوعی بر مبنای شیوهٔ استانداردی که در کتاب ''شیوه‌نامهٔ شیکاگو'' از آن با عنوان «ساختاربندی علمی» یاد شده، آمده است. در ''شیوه‌نامهٔ شیکاگو''، که اینجا هم از آن پیروی شده است، یادکرد منابع (یعنی ارجاع به منابع برای مستند کردن ادعا) در پانویس است و پانویس‌ها با شماره مشخص می‌شود. می‌توان در پایان رساله فهرستی الفبایی از مآخذ ذکر کرد اما اجباری نیست، به شرطی که یادکرد منابع در پانویس‌ها کامل و دقیق باشد. از سوی دیگر می‌توان در یادکرد منابع از کوته‌نوشت‌ها و خلاصه‌نویسی سود جست، در این صورت ذکر کامل فهرست منابع و مآخذ اجباری‌است. در ویکی‌پدیای فارسی شِقّ دوم پیشنهاد می‌شود؛ یعنی ارجاعات پانویسی به اختصار صورت می‌گیرد و سپس در پایان مقاله فهرست کاملی از منابع و مآخذ به ترتیب الفبایی نام خانوادگی نویسندگان ذکر می‌شود. یادکرد دقیق و عملی منابع در معنای کلی دو مرحله دارد. یکی اینکه جمله‌ها و دعاوی را به منابع معتبر ارجاع دهیم و دوم فهرست کامل منابع را با اسلوب و چیدمانی خاص در پایان مقاله ذکر کنیم. در این نوشتار به هر دو جنبه پرداخته خواهد شد.

ابتدا شیوهٔ ارجاع به منابع در متن مقاله را معرفی می‌کنیم. پس از مطالعهٔ این بخش ویکی‌نویس می‌داند که چگونه در مقاله به منابع در پانویس ارجاع دهد. در مرحلهٔ بعد روش یادکرد اطلاعات مربوط به منابع مختلف (کتاب، مقالات و…) را بررسی می‌کنیم. این اطلاعاتی‌است که در بخش &lt;nowiki&gt;== منابع ==&lt;/nowiki&gt; هر مقاله باید ذکر شود. ارائهٔ این اطلاعات (یعنی مشخصات منابع) به شیوه و اسلوب خاصی باید باشد؛ مثلاً ابتدا نام خانوادگی نویسنده باید ذکر شود و سپس نام کوچک وی. پس از آن نام کتاب به صورت ''ایتالیک'' نشان داده می‌شود و سپس سایر جزئیات ذکر می‌گردد. بخش‌های مختلف این نوشتار به مهم‌ترین جنبه‌های اسلوب ذکر اطلاعات کتاب‌شناختی منابع خواهند پرداخت. فراگرفتن و به خاطر سپردن تمام این جزئیات بایسته نیست. ویکی‌نویسان می‌توانند بر حسب نیاز به این صفحه رجوع کنند. به علاوه الگوهایی برای آسان‌سازی کار آن‌ها ساخته شده است که در بیشتر موارد ایشان را از دانستن جزئیات بی‌نیاز می‌کند. این الگوها نیز در نوشتار معرفی شده‌اند.

== یادکرد منابع، چرا و چه زمان؟ ==

=== چندرسانه‌ای ===
جزئیات مبدأ و وضعیت حق تکثیر تصاویر و دیگر پرونده‌های رسانه‌ای باید در صفحهٔ پرونده (در ویکی‌کتاب یا ویکی‌انبار) درج شود.  تصویر نیز باید همانند سایر بخش‌های مقاله‌ها دارای منبع و ارجاع مناسب باشد. برای توصیف‌هایی نظیر [[ویکی‌پدیا:متن جایگزین برای تصاویر|متن جایگزین]]، که به‌طور مستقیم از طریق خود تصویر قابل اثبات هستند، و برای متنی که صرفاً به شناساندن منبع می‌پردازد (نظیر توضیح «''[[شب پرستاره]]'' (۱۸۸۹)» برای ''[[:پرونده:VanGogh-starry night ballance1.jpg]]'')، نیازی به یادکرد نیست.

== روش اشاره به منابع در متن ==
{{میان‌بر|وک:ارجاع درون‌خطی|وک:ارجاع دقیق}}
روش اشاره به منابع این است که منابع را در بخش مربوط فهرست می‌کنند و در هنگام یادکرد در داخل متن به پانویس یادکرد می‌دهند که در آنجا نام خلاصهٔ منبع آمده است. به این روش اصطلاحاً «پانویس کوتاه‌شده» نیز گفته می‌شود.

برای وارد کردن پاورقی در داخل متن اصلی مقاله جایی که شمارهٔ پاورقی باید داده شود متن پاورقی را بین &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;و&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt; ذکر می‌کنند. سرانجام برای نمایش همهٔ پانویس‌ها در بخش ''پانویس'' از الگوی {{الگو|پانویس}} استفاده می‌کنند؛ مثلاً به این صورت:

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که از کتاب خاصی&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''روحانی، ''کتاب دانش''، ۲۳۴.'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و کتاب دیگری&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''احمدی، ''پرونده در پرونده''. '''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; برداشته شده است و یک پانویس توضیحی&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''این یک پانویس توضیحی‌است. '''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; هم دارد.
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== پانویس ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس|۲}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;nowiki&gt;== منابع ==&lt;/nowiki&gt;
{{سخ}}
&lt;nowiki&gt;
* روحانی، محمد. ''کتاب دانش''. تهران: نشر، ۱۳۷۰.&lt;/nowiki&gt;
{{سخ}}&lt;nowiki&gt;
* احمدی، احمد. ''پرونده در پرونده''. تهران: نشر۲، ۱۳۷۵.&lt;/nowiki&gt;
&lt;/blockquote&gt;

که در آن از &lt;sup&gt;[۱]&lt;/sup&gt; و &lt;sup&gt;[۲]&lt;/sup&gt; به عنوان «پانویس ارجاعی» و &lt;sup&gt;*[۳]&lt;/sup&gt; به عنوان «پانویس توضیحی» بهره برده شده است. نتیجهٔ پایانی آن به صورت زیر خواهد بود:
&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که از کتاب خاصی&lt;ref&gt;روحانی، ''کتاب دانش''، ۲۳۴.&lt;/ref&gt; و کتاب دیگری&lt;ref&gt;احمدی، ''پرونده در پرونده''.&lt;/ref&gt; برداشته شده است و یک پانویس توضیحی&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;&lt;ref&gt;این یک پانویس توضیحی‌است.&lt;/ref&gt; هم دارد.
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;پانویس&lt;/font&gt;
----
{{پانویس}}

&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
* احمدی، احمد. ''پرونده در پرونده''. تهران: نشر۲، ۱۳۷۵.
* روحانی، محمد. ''کتاب دانش''. تهران: نشر، ۱۳۷۰.
&lt;/blockquote&gt;
نکته: اگر ویرگول یا نقطه در محل منبع‌دهی باشد تگ &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;...&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt; به طور طبیعی پس از نقطه یا ویرگول قرار می‌گیرد.

== الگوهای کمکی برای یادکرد منابع در ویکی‌پدیای فارسی ==
توصیه می‌شود به جای ارجاع دستی از الگوهای یادکرد استفاده کنید. خروجی این الگوها با ضابطه‌هایی که در این صفحه توضیح داده خواهد شد منطبق است. برای یادکرد کتاب از الگوی {{الگو|یادکرد کتاب}}، برای ژورنال از {{الگو|یادکرد ژورنال}}، برای یادکرد مطالبی که در اینترنت آمده از {{الگو|یادکرد وب}} و در موارد کلی، از الگوی {{الگو|یادکرد}} استفاده کنید. همچنین برای ارجاع‌های خلاصه‌شده در بخش پانویس می‌توانید از الگوی {{الگو|پانویس کوتاه‌شده}} استفاده کنید. در زیر مثالی از نحوهٔ استفاده از این الگوها آمده است:

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد وب|نشانی = &lt;nowiki&gt;http://www.isna.ir/etc&lt;/nowiki&gt; {{رچ}}|عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویه ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
&lt;/blockquote&gt;

و نتیجهٔ آن به صورت زیر خواهد بود:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://www.isna.ir/etc |عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویه ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}&lt;/ref&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;ref&gt;{{یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;/blockquote&gt;

=== پانویس کوتاه‌شده ===
{{میانبر|وک:پک|وک:پانویس کوتاه‌شده}}
استفاده از پانویس‌های کوتاه‌شده یکی از روش‌های استفاده شده در ویکی‌کتاب فارسی است و خروجی متداول در ویکی‌کتاب فارسی نیز بر اساس '''شیوه‌نامه شیکاگو''' است. برای راحتی ایجاد پانویس‌های کوتاه‌شده به این روش، الگوی {{الگوی|پک}} (مخفف پانویس کوتاه‌شده) و {{الگوی|پک/بن}} (مخفف پانویس کوتاه‌شده بدون نویسنده) به کار گرفته می‌شوند.

الگوهای پانویس کوتاه‌شده، یک پیوند داخلی در صفحه ایجاد می‌کنند که به کمک آن، با کلیک کردن روی متن پانویس می‌شود به اصل منبع رسید. برای مثال، با کلیک کردن روی عبارت

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب است&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۶۶}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و این مطلبی است که از صفحه‌ای دیگر از همان کتاب دیگر آمده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۹۳}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; این جمله از یک خبر به عنوان منبع استفاده می‌کند که نام نویسنده ندارد.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک/بن|تاریخ‌نگار|ک=فرازهایی از تاریخ ایران}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== پانویس ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد کتاب|نام خانوادگی = اصغری|نام = احمد|عنوان = تاریخ ایران: مروری بر منابع فارسی، عربی و انگلیسی|ناشر = نشر معاصر|شهر = تهران|سال = ۱۳۹۲}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد وب|نام خانوادگی = |نام = |عنوان = فرازهایی از تاریخ ایران|ناشر = تاریخ‌نگار| نشانی = &lt;nowiki&gt;http://www.example.com/etc&lt;/nowiki&gt; |تاریخ = ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۴| تاریخ بازبینی = ۷ مهر ۱۳۹۵|شناسه=&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;شناسه یادکرد|تاریخ‌نگار}} }}&lt;/span&gt;
&lt;/blockquote&gt;

و نتیجهٔ آن به صورت زیر خواهد بود:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب است&lt;ref&gt;{{پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۶۶}}&lt;/ref&gt; و این مطلبی است که از صفحه‌ای دیگر از همان کتاب دیگر آمده است.&lt;ref&gt;{{پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۹۳}}&lt;/ref&gt; این جمله از یک خبر به عنوان منبع استفاده می‌کند که نام نویسنده ندارد.&lt;ref&gt;{{پک/بن|تاریخ‌نگار|ک=فرازهایی از تاریخ ایران|ص=۱۱}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;پانویس&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = اصغری|نام = احمد|عنوان = تاریخ ایران: مروری بر منابع فارسی، عربی و انگلیسی|ناشر = نشر معاصر|شهر = تهران|سال = ۱۳۹۲}}
* * {{یادکرد وب|نام خانوادگی = |نام = |عنوان = فرازهایی از تاریخ ایران|ناشر = تاریخ‌نگار|نشانی = http://www.example.com/etc |تاریخ = ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۴| تاریخ بازبینی = ۷ مهر ۱۳۹۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تاریخ‌نگار}} }}
&lt;/blockquote&gt;

در خروجی بالا، اگر روی پیوند «اصغری، ''تاریخ ایران''» در بخش پانویس کلیک کنید، به توضیحات کامل آن منبع می‌روید. شماره‌های ۶۶ و ۹۳ شماره صفحه‌های مربوط از آن منبع را نشان می‌دهند.

همچنین اگر روی پیوند «''فرازهایی از تاریخ ایران''» در بخش پانویس کلیک کنید، به توضیحات کامل آن منبع می‌روید. برای این که این ویژگی به درستی کار کند باید پارامترهای الگوی پانویس کوتاه‌شده و پارامترهای الگوی یادکرد را به دقت وارد کنید.

ساختار پانویس کوتاه‌شده به این شکل است: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{پک|نام اول|نام دوم|سال|ک=نام کتاب یا اثر|ص=شمارهٔ صفحه}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; و در آن «''نام اول''» باید با نام خانوادگی نویسندهٔ اول در الگوی یادکرد مطابقت کند، «''نام دوم''» با نام خانوادگی نویسندهٔ دوم، و «''سال''» هم باید با پارامتر سال مطابقت کند. اگر اثری فقط یک نویسنده دارد، نیازی به پارامتر «''نام دوم''» نخواهد بود و ورودی به صورت &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{پک|نام اول|سال|ک=نام کتاب یا اثر|ص=شمارهٔ صفحه}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; وارد می‌شود. پارامتر «''ک''» با الگوی یادکرد مطابقت داده نمی‌شود و ترجیح آن است که این پارامتر شکلی کوتاه شده از عنوان اصلی یادکرد را در خود داشته باشد، مگر آن که عنوان اصلی خودش کوتاه باشد که در آن صورت عیناً تکرار می‌شود. به مثال زیر توجه کنید:

{|
! {{خیر|روش اشتباه}}
|
&lt;syntaxhighlight dir=rtl&gt;
...
متن {{پک|دریابندری|ک=کتاب مستطاب|ص=۱}}
...
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = دریابندری | نام = نجف | عنوان = کتاب مستطاب آشپزی، از سیر تا پیاز|ناشر = نشر کارنامه|سال = ۱۳۷۹|مکان = تهران}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
|-
! {{بله|روش درست}}

|
&lt;syntaxhighlight dir=rtl&gt;
...
متن {{پک|دریابندری|۱۳۷۹|ک=کتاب مستطاب|ص=۱}}
...
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = دریابندری | نام = نجف | عنوان = کتاب مستطاب آشپزی، از سیر تا پیاز|ناشر = نشر کارنامه|سال = ۱۳۷۹|مکان = تهران}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
|}

از آنجا که در الگوی ''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{یادکرد کتاب}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'' پارامترهای «''نام خانوادگی''» و «''سال''» ذکر شده‌اند، پانویس کوتاه‌شده هم باید به آن‌ها به همان شکل اشاره کند اگر نه پیوند بین پانویس کوتاه و یادکرد کامل از کار می‌افتد.

گاه پیش می‌آید که مطلبی نویسنده ندارد؛ در این حالت خروجی پیش‌فرض الگوهای یادکرد، برای استفاده با الگوی پانویس کوتاه‌شده مناسب نیست. همچنین اگر ترکیب نام خانوادگی و سال، یکتا نباشد (مثلاً دو منبع وجود داشته باشد که هر دوشان نویسنده و سالشان یکی باشد) لازم می‌شود که پیوند بین پانویس و یادکرد به صورت دستی تنظیم بشود. در تمام این حالات، می‌توان از پارامتر ''شناسه'' در الگوی یادکرد استفاده کرد. برای نمونه در مثالی که در ابتدای این بخش آمد، الگوی یادکرد وب پارامتر ''شناسه'' داشت به این شکل:   &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;شناسه={{شناسه یادکرد|تاریخ‌نگار}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; و این دستور با کمک الگوی {{الگوی|شناسه یادکرد}} خروجی یادکرد را به شکلی تغییر می‌دهد که اگر جایی در متن از پانویس کوتاه شده به صورت &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{پک|تاریخ‌نگار|ک=..|ص=..}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; استفاده بشود، پیوند بین این دو با استفاده از شناسهٔ «تاریخ‌نگار» برقرار می‌گردد.

:نکته: پارامتر ''شناسه'' با نام ''ref'' نیز شناخته می‌شود و الگوی {{الگوی|شناسه یادکرد}} نیز گاهی با نام {{الگوی|harvid}} شناخته می‌شود.

=== یادکردهای لاتین ===
در منابع فارسی مرسوم است که اگر در متنی هم از منابع فارسی و عربی (که زبان‌هایی از راست به چپ هستند) و هم از منابع لاتین (مثلاً انگلیسی و فرانسوی که زبان‌هایی چپ به راست هستند) استفاده شود، متن پانویس‌ها و یادکردهای لاتین به درستی از چپ به راست و به زبان انگلیسی (به عنوان زبان رایج در متون علمی) نوشته بشود. این کار به سادگی با کمک استفاده از پارامتر ''dir'' (مخفف direction به معنای جهت) در برچسب ''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'' میسر است. مقدار این پارامتر در ویکی‌پدیای فارسی به طور پیش‌فرض برابر است با &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;rtl&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (مخفف right-to-left یعنی راست به چپ) در نتیجه برای بیشتر منابع که به فارسی هستند، این پارامتر اصلاً ذکر نمی‌شود اما برای منابع لاتین مقدار آن باید به صورت &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ltr&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (مخفف left-to-right به معنی چپ به راست) ذکر بشود.

همچنین، اگر چه الگوهای یادکرد (مثل {{الگوی|یادکرد کتاب}} و {{الگوی|یادکرد وب}}) توانایی تولید خروجی به انگلیسی را نیز دارند (با کمک پارامتر ''زبان'') اما خروجی که از الگوهای مشابه انگلیسی (نظیر {{الگوی|cite book}} و {{الگوی|cite web}}) به دست می‌آید، استانداردتر است. در نتیجه معمولاً یادکردهای لاتین با الگوهای خانوادهٔ cite، و یادکردهای فارسی و عربی با الگوهای خانوادهٔ یادکرد ذکر می‌شوند.

:نکته: برخلاف الگوهای خانوادهٔ یادکرد، که اگر نام نویسنده و سال در آن ذکر بشود نیازی به وارد کردن شناسه نیست، در الگوهای خانوادهٔ cite پارامتر ''ref'' باید همیشه ذکر بشود تا پیوند پانویس‌های کوتاه‌شده درست کار کند.
:نکته: برای این که شمارهٔ صفحه در الگوی پانویس کوتاه‌شده با نقطه‌گذاری صحیح نمایش یابد، از پارامتر &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;زبان=en&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; استفاده کنید.

مثال زیر، یک متن از یادکردهایی در زبان‌های مختلف استفاده می‌کند را نشان می‌دهد.

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب فارسی است&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|نگهبان|۱۳۸۸|ک=تاریخ ایران|ص=۶۶}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و این مطلبی است که از یک کتاب عربی نقل شده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|زرکلی|۱۹۷۲|ک=الأعلام|ص=۴۹۷}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; این جمله از یک منبع انگلیسی به عنوان منبع استفاده می‌کند،&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref dir=ltr&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|Smith|2006|ک=Intro to Physics|ص=584|زبان=en}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و این یکی از یک منبع انگلیسی که نام نویسنده ندارد.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref dir=ltr&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک/بن|Wired|ک=Quantum computing in the 20th century|زبان=en}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== پانویس ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد کتاب|نام خانوادگی = نگهبان|نام = تورج|عنوان = مبانی فیزیک کاربردی|ناشر = فرهنگستان علوم |شهر = تهران|سال = ۱۳۸۸|شابک=۹۷۸-۶۰۰-۱۲۳۴۵-۹-۰}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد کتاب| نام خانوادگی = زرکلی | نام = خیرالدین | عنوان = الأعلام | سال = ۱۹۷۲ | ناشر = دارالعلم للملایین | مکان = قاهره}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;nowiki&gt;{{چپ‌چین}}&lt;/nowiki&gt;
{{چپ‌چین}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;cite book| ref= {{harvid|Smith|2006}} | last= Smith | first = John | title = Introduction to Physics | publisher = Harvard University Press | year = 2006 | location = Cambridge, MA | isbn = 978-0-470-40942-8}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;cite web| ref= &lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;harvid|Wired}} | last= | first = | title = Quantum Computing in the 20th Century | publisher = Wired | url = &lt;nowiki&gt;http://www.wired.com/etc&lt;/nowiki&gt; | year = 2018 | date = 2018-01-14 | accessdate = 2018-08-03}}&lt;/span&gt;
{{پایان چپ‌چین}}
&lt;nowiki&gt;{{پایان چپ‌چین}}&lt;/nowiki&gt;
&lt;/blockquote&gt;

و نتیجهٔ آن به صورت زیر خواهد بود:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب فارسی است&lt;ref&gt;{{پک|نگهبان|۱۳۸۸|ک=مبانی فیزیک کاربردی|ص=۱۴۴}}&lt;/ref&gt; و این مطلبی است که از یک کتاب عربی نقل شده است.&lt;ref&gt;{{پک|زرکلی|۱۹۷۲|ک=الأعلام|ص=۴۹۷}}&lt;/ref&gt; این جمله از یک منبع انگلیسی به عنوان منبع استفاده می‌کند،&lt;ref dir=ltr&gt;{{پک|Smith|2006|ک=Intro to Physics|ص=584|زبان=en}}&lt;/ref&gt; و این یکی از یک منبع انگلیسی که نام نویسنده ندارد.&lt;ref dir=ltr&gt;{{پک/بن|Wired|ک=Quantum computing in the 20th century|زبان=en}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;پانویس&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = نگهبان|نام = تورج|عنوان = مبانی فیزیک کاربردی|ناشر = فرهنگستان علوم |شهر = تهران|سال = ۱۳۸۸|شابک=۹۷۸-۶۰۰-۱۲۳۴۵-۹-۰}}
* {{یادکرد کتاب| نام خانوادگی = زرکلی | نام = خیرالدین | عنوان = الأعلام | سال = ۱۹۷۲ | ناشر = دارالعلم للملایین | مکان = قاهره}}
{{چپ‌چین}}
* {{cite book| ref= {{harvid|Smith|2006}} | last= Smith | first = John | title = Introduction to Physics | publisher = Harvard University Press | year = 2006 | location = Cambridge, MA | isbn = 978-0-470-40942-8}}
* {{cite web| ref= {{harvid|Wired}} | last= | first = | title = Quantum Computing in the 20th Century | publisher = Wired | url = http://www.wired.com/etc | year = 2018 | date = 2018-01-14 | accessdate = 2018-08-03}}
{{پایان چپ‌چین}}
&lt;/blockquote&gt;

== ارجاع گروهی ==
{{میان‌بر|وپ:ارجاع گروهی}}

اگر به یک منبع بیش از یک بار ارجاع می‌دهید، می‌توانید از پارامترِ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;name&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; در دستورِ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ref&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; استفاده کنید تا ارجاع‌های شما چند بار شماره نخورند. توجه کنید که '''اگر از پانویس کوتاه‌شده استفاده می‌کنید، نبایستی از ارجاع گروهی استفاده کنید'''. ارجاع گروهی فقط برای مواردی مناسب است که تمام پانویس‌ها طولانی باشند.

به مثال زیر نگاه کنید:

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلیِ مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;span style=&quot;color:black;&quot; &gt;&lt;span dir=&quot;ltr&quot;&gt;'''&amp;lt;ref name=&quot;isna&quot;&gt;'''&lt;/span&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد وب|نشانی = &lt;nowiki&gt;http://www.isna.ir/etc&lt;/nowiki&gt; {{رچ}}|عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویهٔ ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
در قسمت دیگری از متن، دوباره به خبر ایسنا ارجاع می‌شود.&lt;span style=&quot;color:black;&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;'''&amp;lt;ref name=&quot;isna&quot;/&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
&lt;/blockquote&gt;

که نتیجه می‌دهد:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;ref name=&quot;isna&quot;&gt;{{یادکرد وب|پیوند = http://www.isna.ir/etc | عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویهٔ ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}&lt;/ref&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;ref&gt;{{یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
در قسمت دیگری از متن، دوباره به خبر ایسنا ارجاع می‌شود.&lt;ref name=&quot;isna&quot;/&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;/blockquote&gt;

{{لنگر|ارجاع گروهی نه}}
{{میانبر|وپ:ارجاع گروهی نه}}
'''نکتهٔ مهم:''' زمانی که از پانویس‌های کوتاه‌شده استفاده می‌کنید، ارجاع‌ها نباید تجمیع شوند بلکه باید تکرار شوند؛ مثلاً اگر دوبار به یک صفحه از یک کتاب ارجاع می‌دهید، باید دستور الگوی پانویس کوتاه‌شده را عیناً دو بار تکرار کنید. در متون چاپی، برای بار دوم به بعد از «''همان''» در پانویس استفاده می‌کنند و حتی اگر چند پانویس پیاپی، مربوط به صفحه‌های مختلفی از یک منبع باشند از مورد دوم به بعد به صورت «''همان، ۴۴''» و «''همان، ۴۷''» پانویس داده می‌شود (که ۴۴ و ۴۷ شمارهٔ صفحه هستند). در ویکی‌پدیا، استفاده از «همان» مناسب نیست چرا که صفحه‌ها مدام در حال تغییر هستند و ممکن است بین دو پانویس، پانویس جدیدی اضافه شود که معنای «همان» را تغییر بدهد. در نتیجه در تمام موارد، پانویس کوتاه‌شده عیناً تکرار می‌شود تا نگهداری صفحه‌ها راحت‌تر باشد.

== کتاب‌ها ==
در این بخش نحوهٔ نگارش یادکردها توضیح داده می‌شود. استفاده از الگوهای توصیه شده کمک می‌کند تا یادکردها به آسانی به روش زیر نگاشته شوند و نیاز به تنظیم دستی نحوهٔ نمایش آن‌ها نباشد.

=== ساختار یادکرد ===
این ترتیب برای یادکرد اطلاعات مربوط به کتاب‌ها استفاده می‌شود:
::نام مؤلف به شکل نام خانوادگی، ویرگول، نام، (برای بیشتر از یک نویسنده به مثال‌ها رجوع کنید) نقطه، عنوان کتاب (به شکل ایرانیک یعنی به‌صورت &lt;nowiki&gt;''عنوان''&lt;/nowiki&gt;)، ویرگول(،) نوبت ویرایش (اگر غیر از نوبت اول است) نقطه، نام شهر محل نشر، دونقطه (:) نام ناشر، سال چاپ برای نوبت ذکر شده. شابک.

در انتها نیز در صورتی که آن کتاب صفحهٔ وبی دارد (مثلاً در وبگاه [http://www.ketab.ir/ ketab.ir])، پیوند به آن صفحهٔ وب می‌آید.

مثال:
* شاملو، احمد. ''در آستانه''. تهران: مؤسسه انتشارات نگاه، ۱۳۷۶ {{شابک|964-6174-28-0}}. [http://www.ketab.ir/DesktopDefault.aspx?TabID=3564&amp;Alias=Ketab&amp;Lang=fa-IR&amp;BookID=167130 خانهٔ کتاب].

برای دو نویسنده:
* بودریار، ژان، و احمد مومیایی رازی. ''سرگشتگی نشانه‌ها، نمونه‌هایی از نقد پسامدرن''. ترجمهٔ باب رحمتی. تهران: نشر مرکز، ۱۳۷۴. ISBN 964305120X, [http://www.ketab.ir/DesktopDefault.aspx?TabID=3564&amp;Alias=Ketab&amp;Lang=fa-IR&amp;BookID=140309 خانهٔ کتاب].

بیشتر از دو نویسنده:
* لوگان، جان، و دیگران. ''سه توپ دارم قلقلیه''. تهران: نشر بادبادک، ۱۳۷۷.

=== نکات کلی ===
* بسیار خوب است اگر که نام نویسنده یا نویسندگان کتاب به همان شکلی که در کتاب (و مقالات) ثبت شده است آورده شود. در بعضی شیوه‌ها برای صرفه‌جویی در فضا نام کوچک نویسنده را به‌طور مختصر می‌نویسند ولی از آنجا که در ویکی‌پدیا معضل فضا وجود ندارد، ''نیازی به خلاصه کردن نام نگارنده نیست'' و می‌توان آن را به‌طور کامل نوشت. به‌علاوه، ''ثبت نام کامل نویسنده'' باعث سادگی در یافتن منبع یادکرده و یافتن منابع یادکردهٔ دیگر از همان نویسنده، خواهد بود.
* نام کتاب‌های نگاشته به زبان‌های غیر فارسی، به فارسی ترجمه نمی‌شود، مگر اینکه ارجاع به ترجمهٔ فارسی آن‌ها باشد، که در آن صورت عنوان کتاب به زبان اصلی ذکر نمی‌شود. این مسئله برای دیگر انواع منابع هم صادق است.
* در صورتیکه ویکی‌پدیا صفحه‌ای اختصاصی برای کتابی که در حال ثبت مشخصات آن هستید، دارد، ''عنوان کتاب'' را به مقاله‌ای که در موردش نوشته شده است، پیوند دهید.
* در صورتیکه نویسندهٔ کتاب شخص معروفی است، و در متن اصلی مقاله پیوندی به مقالهٔ اختصاص یافته به آن نویسنده نیامده است، نام او را در یادکرد اطلاعات کتاب پیونددار نمایید. بعضی از اوقات پیوند ساختن برای نام ناشر، محل نشر و غیره هم منطقی و قابل قبول است.
* در الگوهای یادکرد باید از تاریخی استفاده شود که شناسنامهٔ منبع استفاده کرده است؛ مثلاً اگر منبع چاپ ایران است از هجری شمسی استفاده می‌شود.
* هنگام هر گونه ارجاع به هر کتابی، بهتر است [[شابک]] (ISBN) کتاب ذکر شود. شمارهٔ مربوط به شابک به‌طور خودکار ویکی‌سازی خواهد شد. برای این منظور از الگوی {{الگوی|شابک}} می‌توان استفاده کرد؛ الگوهای خانوادهٔ یادکرد و خانوادهٔ cite همگی به طور خودکار الگوی شابک را فراخوانی می‌کنند در نتیجه در پارامتر «شابک» یا «isbn» این الگوها، فقط خود شابک وارد می‌گردد.
* با اینکه خدمات جستجوی کتاب ویکی‌پدیا در وبگاه‌هایی مانند Amazon (که از طریق پیوندی که روی شمارهٔ شابک قرار می‌گیرد قابل دسترسی است) معمولاً به نمایش نتایج کتاب موردنظر نمی‌انجامد و اطلاعات کتاب‌های فارسی در [[دادگان]] آن وبگاه‌ها ثبت نشده‌اند، ولی بهتر است که به‌عنوان آینده‌نگری شماره‌های شابک کتاب‌ها به شکل صحیح و دارای پیوند ذکر شوند.
* اشاره به یک مقاله یا یک فصل خاص در داخل کتابی که هر فصل (یا مقاله) از آن نویسندگان متفاوتی دارد به شکل زیر است:
:: * دلوز، ژیل. «تفکر ایلیاتی». در بودریار، ژان و دیگران. ''سرگشتگی نشانه‌ها، نمونه‌هایی از نقد پسامدرن''. ترجمهٔ بابک احمدی. ۳۰–۵۰ تهران: نشر مرکز. ۱۳۷۴، ISBN 964305120X, [http://www.ketab.ir/DesktopDefault.aspx?TabID=3564&amp;Alias=Ketab&amp;Lang=fa-IR&amp;BookID=140309 خانهٔ کتاب].

== مقاله‌های ژورنال‌ها ==
یادکرد یک مقاله از یک ژورنال شامل موارد زیر است:
* نام نویسنده (یا نویسندگان)
* سال و در بعضی موارد ماه انتشار
* عنوان مقاله در نشان نقل قول (گیومه)
* نام ژورنال به صورت ایتالیک
* شمارهٔ جلد، شمارهٔ انتشار، و شمارهٔ صفحه (شماره مقاله در بعضی مقالات مربوط به برق)

'''مثال:'''
* احمدی، احمد. «مقابله با حملات DoS»، ''مجموعه مقالات پژوهشگاه امنیت فناوری اطلاعات'' '''۲''' (۳): ۲۳۴–۲۵۱.

توجه کنید که اعدادی که بعد از عنوان ژورنال آمده‌اند به‌ترتیب «'''دوره''' (شماره)، شمارهٔ صفحات» هستند.

به جای شماره می‌توان تاریخ را وارد کرد، و اگر هر دو هم ذکر شوند موردی ندارد. ممکن است به هر دلیلی دوره، شماره یا هر دو ذکر نشوند. در این حالت‌ها شیوهٔ یادکرد قدری متفاوت می‌شود. توصیه می‌شود از الگوی {{الگو|یادکرد ژورنال}} استفاده کنید.

برای مقاله‌ای که جایی بر روی وب نسخه‌ای از آن موجود است می‌توانید عنوان مقاله را پیوندی به نسخهٔ وبی بدهید.

== روزنامه‌ها، مجله‌ها و نشریه‌های ادواری ==
به مثال‌ها توجه کنید:
* مرجایی، فرید. «کودتا علیه عرصهٔ عمومی». ''شرق''، ۲۹ مرداد ۱۳۸۴، شماره ۵۵۴، ص ۶.

یا در صورتی که مقاله نام نگارنده ندارد:
* «در ستایش لیبرالیسم». ''کیهان''، ۱ دی ۱۳۹۰، ص ۳.

به همچنین در صورتی که بخواهیم به نسخهٔ موجود روی وب از این مقالهٔ روزنامه پیوند دهیم باید از بخش عنوان مقاله برای پیونددهی استفاده کنیم. در این حالت دیگر نوشتن شمارهٔ صفحه لازم نیست (و البته ضرری هم ندارد):
* باباحاجی، ایرچ. [http://www.sharghnewspaper.com/840530/html/hist.htm#s282201 سرنوشتی که در خیابان رقم خورد]، ''شرق''، یکشنبه ۳۰ مرداد ۱۳۸۴، شماره ۵۵۵.

== وبگاه‌ها و مقاله‌ها (غیر از مقاله‌های نشریات ادواری) ==
:''تذکر: توجه کنید که در بعضی موارد، بنا بر [[وپ:اثبات|سیاست اثبات‌پذیری]] ویکی‌پدیا، وبلاگ‌ها و امثال آن که جزو منابع خودچاپ‌کرده به شمار می‌آیند منبع خوبی برای مقاله‌های ویکی‌پدیا نیستند؛ خصوصاً هنگامی که راجع به خود صحبت نمی‌کنند.''

برای یادکرد کل یک وبگاه بدون اشاره به یک سند یا صفحهٔ خاص بر روی آن وبگاه می‌توان به سادگی، آدرس وبی (URL) آن را در متن مقاله آورد. در ویکی‌پدیا یک URL ساده که با «&lt;nowiki&gt;//:http&lt;/nowiki&gt;» شروع شود به‌طور خودکار تبدیل به پیوند قابل کلیک کردن خواهد شد. به‌عنوان مثال این متن را در نظر بگیرید: «اسلش‌دات یک وبگاه محبوب است که در این آدرس http://slashdot.org قرار دارد». با توجه به اینکه به کلیت یک وبگاه اشاره می‌کنید و نه به محتویاتی خاص بر روی آن، بنابراین احتیاجی به ذکر تاریخ بازبینی اطلاعات از آن وبگاه نیست.

برای یادکرد صفحات وب خاص (یا مجموعه‌ای از آن‌ها) همانند یادکرد کتاب‌ها عمل می‌کنیم (و ''عنوان'' را پیونددار می‌کنیم)، اما در این حالت باید یک تاریخ بازبینی هم نوشته شود:
* پارسا، مانی. [http://www.chn.ir/news/?section=2&amp;id=45418 «ثبت جهانی دماوند به عنوان نخستین میراث طبیعی کشور تکذیب شد»]. (۸ اردیبهشت ۱۳۸۴). بازبینی ۱ شهریور ۱۳۸۴.

تاریخ داخل پرانتز تاریخ ساخته شدن این صفحه برای اولین بار یا تاریخ آخرین به‌روز رسانی این صفحه است. در صورت نامشخص بودن این بحث می‌توان آن را حذف کرد و ذکر ننمود. بخش مربوط به ''تاریخ بازبینی'' به خواننده کمک می‌کند که از طریق ابزارهایی مانند [[بایگانی اینترنت]] دقیقاً نسخه‌ای که مدنظر شماست را بازیابی کند.

توجه داشته باشید که در ویکی‌پدیا معمول است که بخشی با عنوان ''پیوند به بیرون'' (پس از ''منابع'') وجود داشته باشد که پیوندهای متفاوتی به وبگاه‌ها و صفحات متفاوت در آن بخش قرار می‌گیرد.

به دلیل پویایی وب، ممکن است صفحه‌ای که به عنوان منبع استفاده شده است، غیرفعال شود. چنین یادکردی را با وجود اینکه غیرفعال است، حذف نکنید؛ زیرا تنها با وجود داشتن این یادکرد است که مشخصات منبعی که قبلاً وجود داشته است ثبت می‌گردد. می‌توانید در کنار یادکرد یادداشتی ثبت کنید و در آن تاریخی که پیوند اصلی صفحهٔ مورد بحث غیرفعال شده است را بنویسید. در صورتیکه نسخه‌ای در خدمات بایگانی اینترنت می‌شناسید، یک پیوند به آن بدهید. برای این منظور [[ویکی‌پدیا:پیوندهای مرده]] را ببینید.

== به آنچه خودتان خوانده‌اید ارجاع دهید ==
{{میانبر|وک:ارجاع نادیده}}
تنها به منابعی ارجاع دهید که به چشم خودتان دیده‌اید. اگر می‌خواهید از ''نویسندهٔ ب'' یاد کنید در حالی که خودتان تنها نوشتهٔ ''نویسندهٔ الف'' را که در آن از ''نویسندهٔ ب'' گفتاوردی آمده است خوانده‌اید، آنگاه لازم است هنگام یادکرد، در ادامهٔ نوشتن مشخصات منبع ''ب'' (که خودتان ندیده‌اید)، با افزودن عبارتی مثل «به نقل از» و سپس آوردن مشخصات منبع الف (که خودتان دیده‌اید)، این موضوع را مشخص کنید.

با این حال اگر خودتان منبع ''ب'' را از نزدیک دیده و صحتش را بررسی کرده‌اید، می‌توانید مستقیم و تنها از همین منبع یاد کنید. ذکر شیوهٔ دستیابی شما به منبع نیز لازم نیست؛ بنابراین اگر از طریق یک جویشگر اینترنتی، کتابخانه، وبگاه، یا مانند آن به منبع دست یافتید، به شرط اینکه بتوان اطمینان حاصل کرد که این منبع یک کپی دقیق و دست‌نخورده است، لازم نیست این موارد را هنگام ارجاع به منبع ذکر کنید. به طور مشابه اهمیتی نخواهد داشت اگر کتابی را در [[w:fa:گوگل بوکس|گوگل بوکس]]، [[جی‌استور]]، در پیش‌نمایش یک کتابفروشی برخط معتبر مانند [[W:fa:آمازون|آمازون]]، یا کتاب‌خوان الکترونیکی شخصی‌تان (مگر در حالتی که در شماره‌گذاری صفحه‌ها تأثیر داشته باشد) مطالعه کرده باشید.

== شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی ==
{{میانبر|وک:شیوه‌نامه ارجاع|وک:سبک ارجاع}}
ویکی‌پدیا از یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی خاص به عنوان پیش‌فرض استفاده نمی‌کند با این حال ارجاع‌دهی در یک مقالهٔ خاص باید از یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مشخص پیروی کند.

تعدادی از شیوه‌نامه‌های ارجاع‌دهی مورد قبول ویکی‌کتاب در صفحات '''استناد'''، '''شیوه‌نامهٔ انجمن روان‌شناسی آمریکا'''، '''شیوه‌نامهٔ ای‌اس‌ای'''، '''دستنامه ام‌ال‌ای'''، '''شیوه‌نامهٔ شیکاگو'''، '''منبع‌دهی هاروارد'''، '''شیوه‌نامهٔ ونکوور''' و '''کتاب‌آبی''' شرح داده‌شده‌اند.

با وجودی که برای انتخاب شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی، ویکی‌پدیا دستتان را باز گذاشته است، اشاره به تاریخ باید از شیوهٔ مشخصی تبعیت کند.&lt;ref name=&quot;enwiki19-11-95&quot;&gt;{{یادکرد وب |نویسنده = |نشانی=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Citing_sources&amp;oldid=763923862 |عنوان=ترجمه از ویکی‌پدیای انگلیسی | ناشر = |تاریخ = |تاریخ بازبینی=۱۹ بهمن ۱۳۹۵}}&lt;/ref&gt;

=== تنوع در شیوه‌نامه‌های ارجاع‌دهی ===
{{میانبر|وک:ارجاع متنوع}}
ویرایشگران نباید شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی غالب یک مقاله را به دلخواه خودشان یا برای مشابه‌سازی با سایر مقالات تغییر دهند و باید به [[ویکی‌کتاب:اجماع|اجماع]] صورت گرفته در مورد آن مقاله توجه کنند (در صورتی که موجود باشد و اگر موجود نبود باید به اجماع برسند)

بر پایهٔ [[ویکی‌کتاب:شیوه‌نامه|شیوه ویرایشی]] فعال‌ترین ویرایشگران مقاله، شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مقاله مشخص می‌شود یا بر پایهٔ اجماع صورت گرفته میان کاربران فعال در توسعهٔ مقاله می‌توان شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مقاله را مشخص کرد. اگر مقاله‌ای که بر روی آن کار می‌کنید دارای سبک ارجاع‌دهی‌ست باید به آن احترام گذاشت و مابقی ارجاع‌ها مشابه آن انجام گیرند. اگر تصور می‌کنید تغییر شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی برای مقاله واجب است باید در بحث مقاله تلاش کنید نظر دیگر کاربران را جلب کنید و به اجماع برسید. اگر اولین کاربر هستید که به مقاله منبع می‌افزایید سعی کنید شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مناسب با موضوع مقاله انتخاب کنید.

اگر بیشتر منابع ارجاع شده در مقاله بدون الگوهای ارجاع استفاده شده‌اند و فقط پیوند اینترنتی بدون ذکر نام نویسنده، تاریخ نشر، شمارهٔ صفحه است و این اطلاعات را می‌توانید به‌دست بیاورید مسلماً اینگونه ارجاع‌دهی نمی‌تواند به عنوان شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مقاله در نظر گرفت و می‌توانید آن را با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مناسب که جزئیات بیشتری در مورد منابع به مقاله می‌افزاید انتخاب کنید.&lt;ref name=&quot;enwiki19-11-95&quot;/&gt;

==== کارهایی که باید از انجامشان اجتناب کرد ====
زمانی که یک مقاله یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مشخص دارد، کارهای زیر را نباید انجام داد:
* تغییر دادن شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی غالب مقاله با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی دیگر مثلاً تغییر شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی پرانتزدار با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی بدون پرانتز، یا جایگزین کردن یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی آکادمیک با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی دیگر آکادمیک. (مثلاً تغییر شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی شیکاگو به شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی هاروارد)
* افزودن الگوهای ارجاع‌دهی به مقاله‌ای که از پیوند اینترنتی بدون الگو استفاده می‌کند یا حذف الگوهای ارجاع‌دهی از یک مقاله که از آن شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی خاص استفاده می‌کند.
* تغییر مکان ارجاع‌های تعریف شده، مثلاً انتقال ارجاع‌ها از متن مقاله به بخش منابع یا انتقال ارجاع‌ها از بخش منابع به درون متن (به صورت درون‌خطی)&lt;ref name=&quot;enwiki19-11-95&quot;/&gt;

== انتساب درمتن ==
{{میانبر|وپ:درمتن}}
'''انتساب درمتن''' به‌معنای نسبت‌دادن یک جمله به منبع آن در درون خود جمله است که درکنار [[وپ:یادر|یادکرد درخط]] استفاده می‌شود. انتساب درمتن باید در نقل‌قول‌های مستقیم، نقل‌قول‌های غیرمستقیم و در خلاصه‌نویسی‌ها به‌کار رود. انتساب درمتن باعث جلوگیری از دستبرد فکری سهوی می‌شود و به خواننده این اجازه را می‌دهد تا بداند یک دیدگاه از چه کسی یا چه کسانی است. پس از انتساب درمتن، حتماً باید از یادکرد درخط نیز استفاده کرد.

برای مثال:

{{نقل‌قول|{{ضربدر}} سلاح هسته‌ای بازدارندگی به ارمغان نمی‌آورد.{{مرجع ساختگی|۲}}}}
{{نقل‌قول|{{تیک}} کوربین معتقد است سلاح هسته‌ای بازدارندگی به ارمغان نمی‌آورد.{{مرجع ساختگی|۲}}}}

هنگام استفاده از انتساب درمتن مطمئن شوید که [[وپ:بی‌طرف|دیدگاه بی‌طرف]] را نقض نمی‌کنید.

برای مثال:

{{نقل‌قول|{{ضربدر}} داروین می‌گوید انسان‌ها با ابزار انتخاب طبیعی تکامل یافته‌اند،{{مرجع ساختگی|۳}} اما اکبرخان می‌گوید انسان‌ها از کرهٔ ماه آمده‌اند.{{مرجع ساختگی|۴}}}}
{{نقل‌قول|{{تیک}} داروین معتقد بود انسان‌ها با ابزار انتخاب طبیعی تکامل یافته‌اند.{{مرجع ساختگی|۳}}}}

مشکل خط اول این است که به برابری دو منبع دلالت دارد و مشخص نمی‌کند که دیدگاه داروین، دیدگاه غالب است.

همچنین انتساب درمتن ممکن است باعث این تلقی شود که یک دیدگاه تنها از کشفیات یک‌نفر یا یک گروه است.

{{نقل‌قول|{{ضربدر}} اکبرخان معتقد است که دو به‌علاوه دو می‌شود چهار.}}
{{نقل‌قول|{{تیک}} دو به‌علاوه دو می‌شود چهار.}}

برای حقایق ساده می‌توان از یادکردهای درخط استفاده کرد، اما معمولاً از انتساب درمتن استفاده نمی‌شود.

{{نقل‌قول|{{تیک}} مولکول آب از دو اتم هیدروژن و یک اتم اکسیژن تشکیل شده است.{{مرجع ساختگی|۵}}}}

== الگوهای ارجاع‌دهی ==
[[وک:الگوها]]

== جستارهای وابسته ==
برای مطالعهٔ بیشتر به صفحات زیر در ویکی‌پدیای انگلیسی مراجعه کنید:
* [[:en:Wikipedia:Citation_templates|الگوهای مورد استفاده در ارجاع به منابع]]
* [[:en:Wikipedia:Scientific_citation_guidelines|قواعد ارجاع به منابع علمی]]
* [[:en:Harvard_referencing|ارجاع به روش هاروارد]]

== منابع ==
* {{یادکرد|نویسنده=ادیب سلطانی، میرشمس‌الدین|کتاب=راهنمای آماده‌ساختن کتاب|ویرایش=ویراست سوم|سال=۱۳۸۱|ناشر=انتشارات علمی و فرهنگی|شهر=تهران}}
{{چپ‌چین}}
* Fowler, H. Ramsey. ''The Little, Brown Handbook''. second Canadian ed. Don Mills, Ontario, 1998. 660–668.
* ''The Chicago Manual of Style''. 15th ed. Chicago: University of Chicago Press, 2003.
* ''The Chicago Manual of Style Online''. 16th ed. [http://www.chicagomanualofstyle.org/16/ch14/ch14_toc.html chap. 14].
{{پایان چپ‌چین}}

== پیوند به بیرون ==
* [http://tools.wmflabs.org/yadfa/ یادفا]، ابزار ایجاد یادکرد ویکی با استفاده از کتاب‌خانه‌های دیجیتال [[گوگل بوکس]]، [[نورمگز]] و [[کتابخانه دیجیتال نور]].</text>
      <sha1>g9srzuwx7gc9jka2e2gloauma3twk1f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135241</id>
      <parentid>135238</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T18:51:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* ارجاع گروهی */</comment>
      <origin>135241</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56215" sha1="7zpdjuaebghkuoj4z4zu78gdg2jty99" xml:space="preserve">{{فهرست رهنمودها}}

{{رهنمود|وپ:شام|وپ:شابم|وپ:منابع|وپ:شیوه‌م|وپ:ارجاع‌دهی|وپ:یادکرد}}
{{سرنویس|بهتر است ابتدا [[ویکی‌پدیا:تأییدپذیری|سیاست تأییدپذیری]] را دربارهٔ معتبر بودن منابع بخوانید.}}

ساختاربندی فهرست منابع یک کتاب [[وک:وک چیست؟|ویکی‌کتاب]] جزو جزئیاتی است که در درجهٔ دوم اهمیت قرار دارند و در حال حاضر در ویکی‌کتاب انگلیسی نیز هنوز توافق عام بر روی یک روش مشخص یادکرد منابع، به‌دست نیامده است؛ بنابراین در صورتی که شما یک روش خاص (بخصوص روش‌هایی که به‌وسیلهٔ اهل فن در آن رشتهٔ خاص استفاده می‌شود) را برای یادکرد منابع بکار می‌برید، '''لطفاً استفاده از همان روش را ادامه دهید'''. اما در صورتی که نمی‌توانید در مورد اینکه چه شیوه و روشی را انتخاب کنید، تصمیم بگیرید یا نمی‌دانید چه اطلاعاتی را در یادکرد منبع باید گنجاند، به خواندن این رهنمود ادامه دهید.

در این رهنمود یک شیوهٔ نوعی بر مبنای شیوهٔ استانداردی که در کتاب ''شیوه‌نامهٔ شیکاگو'' از آن با عنوان «ساختاربندی علمی» یاد شده، آمده است. در ''شیوه‌نامهٔ شیکاگو''، که اینجا هم از آن پیروی شده است، یادکرد منابع (یعنی ارجاع به منابع برای مستند کردن ادعا) در پانویس است و پانویس‌ها با شماره مشخص می‌شود. می‌توان در پایان رساله فهرستی الفبایی از مآخذ ذکر کرد اما اجباری نیست، به شرطی که یادکرد منابع در پانویس‌ها کامل و دقیق باشد. از سوی دیگر می‌توان در یادکرد منابع از کوته‌نوشت‌ها و خلاصه‌نویسی سود جست، در این صورت ذکر کامل فهرست منابع و مآخذ اجباری‌است. در ویکی‌پدیای فارسی شِقّ دوم پیشنهاد می‌شود؛ یعنی ارجاعات پانویسی به اختصار صورت می‌گیرد و سپس در پایان مقاله فهرست کاملی از منابع و مآخذ به ترتیب الفبایی نام خانوادگی نویسندگان ذکر می‌شود. یادکرد دقیق و عملی منابع در معنای کلی دو مرحله دارد. یکی اینکه جمله‌ها و دعاوی را به منابع معتبر ارجاع دهیم و دوم فهرست کامل منابع را با اسلوب و چیدمانی خاص در پایان مقاله ذکر کنیم. در این نوشتار به هر دو جنبه پرداخته خواهد شد.

ابتدا شیوهٔ ارجاع به منابع در متن مقاله را معرفی می‌کنیم. پس از مطالعهٔ این بخش ویکی‌نویس می‌داند که چگونه در مقاله به منابع در پانویس ارجاع دهد. در مرحلهٔ بعد روش یادکرد اطلاعات مربوط به منابع مختلف (کتاب، مقالات و…) را بررسی می‌کنیم. این اطلاعاتی‌است که در بخش &lt;nowiki&gt;== منابع ==&lt;/nowiki&gt; هر مقاله باید ذکر شود. ارائهٔ این اطلاعات (یعنی مشخصات منابع) به شیوه و اسلوب خاصی باید باشد؛ مثلاً ابتدا نام خانوادگی نویسنده باید ذکر شود و سپس نام کوچک وی. پس از آن نام کتاب به صورت ''ایتالیک'' نشان داده می‌شود و سپس سایر جزئیات ذکر می‌گردد. بخش‌های مختلف این نوشتار به مهم‌ترین جنبه‌های اسلوب ذکر اطلاعات کتاب‌شناختی منابع خواهند پرداخت. فراگرفتن و به خاطر سپردن تمام این جزئیات بایسته نیست. ویکی‌نویسان می‌توانند بر حسب نیاز به این صفحه رجوع کنند. به علاوه الگوهایی برای آسان‌سازی کار آن‌ها ساخته شده است که در بیشتر موارد ایشان را از دانستن جزئیات بی‌نیاز می‌کند. این الگوها نیز در نوشتار معرفی شده‌اند.

== یادکرد منابع، چرا و چه زمان؟ ==

=== چندرسانه‌ای ===
جزئیات مبدأ و وضعیت حق تکثیر تصاویر و دیگر پرونده‌های رسانه‌ای باید در صفحهٔ پرونده (در ویکی‌کتاب یا ویکی‌انبار) درج شود.  تصویر نیز باید همانند سایر بخش‌های مقاله‌ها دارای منبع و ارجاع مناسب باشد. برای توصیف‌هایی نظیر [[ویکی‌پدیا:متن جایگزین برای تصاویر|متن جایگزین]]، که به‌طور مستقیم از طریق خود تصویر قابل اثبات هستند، و برای متنی که صرفاً به شناساندن منبع می‌پردازد (نظیر توضیح «''[[شب پرستاره]]'' (۱۸۸۹)» برای ''[[:پرونده:VanGogh-starry night ballance1.jpg]]'')، نیازی به یادکرد نیست.

== روش اشاره به منابع در متن ==
{{میان‌بر|وک:ارجاع درون‌خطی|وک:ارجاع دقیق}}
روش اشاره به منابع این است که منابع را در بخش مربوط فهرست می‌کنند و در هنگام یادکرد در داخل متن به پانویس یادکرد می‌دهند که در آنجا نام خلاصهٔ منبع آمده است. به این روش اصطلاحاً «پانویس کوتاه‌شده» نیز گفته می‌شود.

برای وارد کردن پاورقی در داخل متن اصلی مقاله جایی که شمارهٔ پاورقی باید داده شود متن پاورقی را بین &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;و&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt; ذکر می‌کنند. سرانجام برای نمایش همهٔ پانویس‌ها در بخش ''پانویس'' از الگوی {{الگو|پانویس}} استفاده می‌کنند؛ مثلاً به این صورت:

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که از کتاب خاصی&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''روحانی، ''کتاب دانش''، ۲۳۴.'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و کتاب دیگری&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''احمدی، ''پرونده در پرونده''. '''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; برداشته شده است و یک پانویس توضیحی&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''این یک پانویس توضیحی‌است. '''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; هم دارد.
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== پانویس ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس|۲}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;nowiki&gt;== منابع ==&lt;/nowiki&gt;
{{سخ}}
&lt;nowiki&gt;
* روحانی، محمد. ''کتاب دانش''. تهران: نشر، ۱۳۷۰.&lt;/nowiki&gt;
{{سخ}}&lt;nowiki&gt;
* احمدی، احمد. ''پرونده در پرونده''. تهران: نشر۲، ۱۳۷۵.&lt;/nowiki&gt;
&lt;/blockquote&gt;

که در آن از &lt;sup&gt;[۱]&lt;/sup&gt; و &lt;sup&gt;[۲]&lt;/sup&gt; به عنوان «پانویس ارجاعی» و &lt;sup&gt;*[۳]&lt;/sup&gt; به عنوان «پانویس توضیحی» بهره برده شده است. نتیجهٔ پایانی آن به صورت زیر خواهد بود:
&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که از کتاب خاصی&lt;ref&gt;روحانی، ''کتاب دانش''، ۲۳۴.&lt;/ref&gt; و کتاب دیگری&lt;ref&gt;احمدی، ''پرونده در پرونده''.&lt;/ref&gt; برداشته شده است و یک پانویس توضیحی&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;&lt;ref&gt;این یک پانویس توضیحی‌است.&lt;/ref&gt; هم دارد.
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;پانویس&lt;/font&gt;
----
{{پانویس}}

&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
* احمدی، احمد. ''پرونده در پرونده''. تهران: نشر۲، ۱۳۷۵.
* روحانی، محمد. ''کتاب دانش''. تهران: نشر، ۱۳۷۰.
&lt;/blockquote&gt;
نکته: اگر ویرگول یا نقطه در محل منبع‌دهی باشد تگ &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;...&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt; به طور طبیعی پس از نقطه یا ویرگول قرار می‌گیرد.

== الگوهای کمکی برای یادکرد منابع در ویکی‌پدیای فارسی ==
توصیه می‌شود به جای ارجاع دستی از الگوهای یادکرد استفاده کنید. خروجی این الگوها با ضابطه‌هایی که در این صفحه توضیح داده خواهد شد منطبق است. برای یادکرد کتاب از الگوی {{الگو|یادکرد کتاب}}، برای ژورنال از {{الگو|یادکرد ژورنال}}، برای یادکرد مطالبی که در اینترنت آمده از {{الگو|یادکرد وب}} و در موارد کلی، از الگوی {{الگو|یادکرد}} استفاده کنید. همچنین برای ارجاع‌های خلاصه‌شده در بخش پانویس می‌توانید از الگوی {{الگو|پانویس کوتاه‌شده}} استفاده کنید. در زیر مثالی از نحوهٔ استفاده از این الگوها آمده است:

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد وب|نشانی = &lt;nowiki&gt;http://www.isna.ir/etc&lt;/nowiki&gt; {{رچ}}|عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویه ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
&lt;/blockquote&gt;

و نتیجهٔ آن به صورت زیر خواهد بود:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://www.isna.ir/etc |عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویه ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}&lt;/ref&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;ref&gt;{{یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;/blockquote&gt;

=== پانویس کوتاه‌شده ===
{{میانبر|وک:پک|وک:پانویس کوتاه‌شده}}
استفاده از پانویس‌های کوتاه‌شده یکی از روش‌های استفاده شده در ویکی‌کتاب فارسی است و خروجی متداول در ویکی‌کتاب فارسی نیز بر اساس '''شیوه‌نامه شیکاگو''' است. برای راحتی ایجاد پانویس‌های کوتاه‌شده به این روش، الگوی {{الگوی|پک}} (مخفف پانویس کوتاه‌شده) و {{الگوی|پک/بن}} (مخفف پانویس کوتاه‌شده بدون نویسنده) به کار گرفته می‌شوند.

الگوهای پانویس کوتاه‌شده، یک پیوند داخلی در صفحه ایجاد می‌کنند که به کمک آن، با کلیک کردن روی متن پانویس می‌شود به اصل منبع رسید. برای مثال، با کلیک کردن روی عبارت

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب است&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۶۶}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و این مطلبی است که از صفحه‌ای دیگر از همان کتاب دیگر آمده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۹۳}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; این جمله از یک خبر به عنوان منبع استفاده می‌کند که نام نویسنده ندارد.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک/بن|تاریخ‌نگار|ک=فرازهایی از تاریخ ایران}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== پانویس ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد کتاب|نام خانوادگی = اصغری|نام = احمد|عنوان = تاریخ ایران: مروری بر منابع فارسی، عربی و انگلیسی|ناشر = نشر معاصر|شهر = تهران|سال = ۱۳۹۲}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد وب|نام خانوادگی = |نام = |عنوان = فرازهایی از تاریخ ایران|ناشر = تاریخ‌نگار| نشانی = &lt;nowiki&gt;http://www.example.com/etc&lt;/nowiki&gt; |تاریخ = ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۴| تاریخ بازبینی = ۷ مهر ۱۳۹۵|شناسه=&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;شناسه یادکرد|تاریخ‌نگار}} }}&lt;/span&gt;
&lt;/blockquote&gt;

و نتیجهٔ آن به صورت زیر خواهد بود:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب است&lt;ref&gt;{{پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۶۶}}&lt;/ref&gt; و این مطلبی است که از صفحه‌ای دیگر از همان کتاب دیگر آمده است.&lt;ref&gt;{{پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۹۳}}&lt;/ref&gt; این جمله از یک خبر به عنوان منبع استفاده می‌کند که نام نویسنده ندارد.&lt;ref&gt;{{پک/بن|تاریخ‌نگار|ک=فرازهایی از تاریخ ایران|ص=۱۱}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;پانویس&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = اصغری|نام = احمد|عنوان = تاریخ ایران: مروری بر منابع فارسی، عربی و انگلیسی|ناشر = نشر معاصر|شهر = تهران|سال = ۱۳۹۲}}
* * {{یادکرد وب|نام خانوادگی = |نام = |عنوان = فرازهایی از تاریخ ایران|ناشر = تاریخ‌نگار|نشانی = http://www.example.com/etc |تاریخ = ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۴| تاریخ بازبینی = ۷ مهر ۱۳۹۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تاریخ‌نگار}} }}
&lt;/blockquote&gt;

در خروجی بالا، اگر روی پیوند «اصغری، ''تاریخ ایران''» در بخش پانویس کلیک کنید، به توضیحات کامل آن منبع می‌روید. شماره‌های ۶۶ و ۹۳ شماره صفحه‌های مربوط از آن منبع را نشان می‌دهند.

همچنین اگر روی پیوند «''فرازهایی از تاریخ ایران''» در بخش پانویس کلیک کنید، به توضیحات کامل آن منبع می‌روید. برای این که این ویژگی به درستی کار کند باید پارامترهای الگوی پانویس کوتاه‌شده و پارامترهای الگوی یادکرد را به دقت وارد کنید.

ساختار پانویس کوتاه‌شده به این شکل است: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{پک|نام اول|نام دوم|سال|ک=نام کتاب یا اثر|ص=شمارهٔ صفحه}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; و در آن «''نام اول''» باید با نام خانوادگی نویسندهٔ اول در الگوی یادکرد مطابقت کند، «''نام دوم''» با نام خانوادگی نویسندهٔ دوم، و «''سال''» هم باید با پارامتر سال مطابقت کند. اگر اثری فقط یک نویسنده دارد، نیازی به پارامتر «''نام دوم''» نخواهد بود و ورودی به صورت &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{پک|نام اول|سال|ک=نام کتاب یا اثر|ص=شمارهٔ صفحه}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; وارد می‌شود. پارامتر «''ک''» با الگوی یادکرد مطابقت داده نمی‌شود و ترجیح آن است که این پارامتر شکلی کوتاه شده از عنوان اصلی یادکرد را در خود داشته باشد، مگر آن که عنوان اصلی خودش کوتاه باشد که در آن صورت عیناً تکرار می‌شود. به مثال زیر توجه کنید:

{|
! {{خیر|روش اشتباه}}
|
&lt;syntaxhighlight dir=rtl&gt;
...
متن {{پک|دریابندری|ک=کتاب مستطاب|ص=۱}}
...
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = دریابندری | نام = نجف | عنوان = کتاب مستطاب آشپزی، از سیر تا پیاز|ناشر = نشر کارنامه|سال = ۱۳۷۹|مکان = تهران}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
|-
! {{بله|روش درست}}

|
&lt;syntaxhighlight dir=rtl&gt;
...
متن {{پک|دریابندری|۱۳۷۹|ک=کتاب مستطاب|ص=۱}}
...
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = دریابندری | نام = نجف | عنوان = کتاب مستطاب آشپزی، از سیر تا پیاز|ناشر = نشر کارنامه|سال = ۱۳۷۹|مکان = تهران}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
|}

از آنجا که در الگوی ''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{یادکرد کتاب}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'' پارامترهای «''نام خانوادگی''» و «''سال''» ذکر شده‌اند، پانویس کوتاه‌شده هم باید به آن‌ها به همان شکل اشاره کند اگر نه پیوند بین پانویس کوتاه و یادکرد کامل از کار می‌افتد.

گاه پیش می‌آید که مطلبی نویسنده ندارد؛ در این حالت خروجی پیش‌فرض الگوهای یادکرد، برای استفاده با الگوی پانویس کوتاه‌شده مناسب نیست. همچنین اگر ترکیب نام خانوادگی و سال، یکتا نباشد (مثلاً دو منبع وجود داشته باشد که هر دوشان نویسنده و سالشان یکی باشد) لازم می‌شود که پیوند بین پانویس و یادکرد به صورت دستی تنظیم بشود. در تمام این حالات، می‌توان از پارامتر ''شناسه'' در الگوی یادکرد استفاده کرد. برای نمونه در مثالی که در ابتدای این بخش آمد، الگوی یادکرد وب پارامتر ''شناسه'' داشت به این شکل:   &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;شناسه={{شناسه یادکرد|تاریخ‌نگار}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; و این دستور با کمک الگوی {{الگوی|شناسه یادکرد}} خروجی یادکرد را به شکلی تغییر می‌دهد که اگر جایی در متن از پانویس کوتاه شده به صورت &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{پک|تاریخ‌نگار|ک=..|ص=..}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; استفاده بشود، پیوند بین این دو با استفاده از شناسهٔ «تاریخ‌نگار» برقرار می‌گردد.

:نکته: پارامتر ''شناسه'' با نام ''ref'' نیز شناخته می‌شود و الگوی {{الگوی|شناسه یادکرد}} نیز گاهی با نام {{الگوی|harvid}} شناخته می‌شود.

=== یادکردهای لاتین ===
در منابع فارسی مرسوم است که اگر در متنی هم از منابع فارسی و عربی (که زبان‌هایی از راست به چپ هستند) و هم از منابع لاتین (مثلاً انگلیسی و فرانسوی که زبان‌هایی چپ به راست هستند) استفاده شود، متن پانویس‌ها و یادکردهای لاتین به درستی از چپ به راست و به زبان انگلیسی (به عنوان زبان رایج در متون علمی) نوشته بشود. این کار به سادگی با کمک استفاده از پارامتر ''dir'' (مخفف direction به معنای جهت) در برچسب ''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'' میسر است. مقدار این پارامتر در ویکی‌پدیای فارسی به طور پیش‌فرض برابر است با &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;rtl&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (مخفف right-to-left یعنی راست به چپ) در نتیجه برای بیشتر منابع که به فارسی هستند، این پارامتر اصلاً ذکر نمی‌شود اما برای منابع لاتین مقدار آن باید به صورت &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ltr&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (مخفف left-to-right به معنی چپ به راست) ذکر بشود.

همچنین، اگر چه الگوهای یادکرد (مثل {{الگوی|یادکرد کتاب}} و {{الگوی|یادکرد وب}}) توانایی تولید خروجی به انگلیسی را نیز دارند (با کمک پارامتر ''زبان'') اما خروجی که از الگوهای مشابه انگلیسی (نظیر {{الگوی|cite book}} و {{الگوی|cite web}}) به دست می‌آید، استانداردتر است. در نتیجه معمولاً یادکردهای لاتین با الگوهای خانوادهٔ cite، و یادکردهای فارسی و عربی با الگوهای خانوادهٔ یادکرد ذکر می‌شوند.

:نکته: برخلاف الگوهای خانوادهٔ یادکرد، که اگر نام نویسنده و سال در آن ذکر بشود نیازی به وارد کردن شناسه نیست، در الگوهای خانوادهٔ cite پارامتر ''ref'' باید همیشه ذکر بشود تا پیوند پانویس‌های کوتاه‌شده درست کار کند.
:نکته: برای این که شمارهٔ صفحه در الگوی پانویس کوتاه‌شده با نقطه‌گذاری صحیح نمایش یابد، از پارامتر &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;زبان=en&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; استفاده کنید.

مثال زیر، یک متن از یادکردهایی در زبان‌های مختلف استفاده می‌کند را نشان می‌دهد.

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب فارسی است&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|نگهبان|۱۳۸۸|ک=تاریخ ایران|ص=۶۶}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و این مطلبی است که از یک کتاب عربی نقل شده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|زرکلی|۱۹۷۲|ک=الأعلام|ص=۴۹۷}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; این جمله از یک منبع انگلیسی به عنوان منبع استفاده می‌کند،&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref dir=ltr&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|Smith|2006|ک=Intro to Physics|ص=584|زبان=en}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و این یکی از یک منبع انگلیسی که نام نویسنده ندارد.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref dir=ltr&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک/بن|Wired|ک=Quantum computing in the 20th century|زبان=en}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== پانویس ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد کتاب|نام خانوادگی = نگهبان|نام = تورج|عنوان = مبانی فیزیک کاربردی|ناشر = فرهنگستان علوم |شهر = تهران|سال = ۱۳۸۸|شابک=۹۷۸-۶۰۰-۱۲۳۴۵-۹-۰}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد کتاب| نام خانوادگی = زرکلی | نام = خیرالدین | عنوان = الأعلام | سال = ۱۹۷۲ | ناشر = دارالعلم للملایین | مکان = قاهره}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;nowiki&gt;{{چپ‌چین}}&lt;/nowiki&gt;
{{چپ‌چین}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;cite book| ref= {{harvid|Smith|2006}} | last= Smith | first = John | title = Introduction to Physics | publisher = Harvard University Press | year = 2006 | location = Cambridge, MA | isbn = 978-0-470-40942-8}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;cite web| ref= &lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;harvid|Wired}} | last= | first = | title = Quantum Computing in the 20th Century | publisher = Wired | url = &lt;nowiki&gt;http://www.wired.com/etc&lt;/nowiki&gt; | year = 2018 | date = 2018-01-14 | accessdate = 2018-08-03}}&lt;/span&gt;
{{پایان چپ‌چین}}
&lt;nowiki&gt;{{پایان چپ‌چین}}&lt;/nowiki&gt;
&lt;/blockquote&gt;

و نتیجهٔ آن به صورت زیر خواهد بود:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب فارسی است&lt;ref&gt;{{پک|نگهبان|۱۳۸۸|ک=مبانی فیزیک کاربردی|ص=۱۴۴}}&lt;/ref&gt; و این مطلبی است که از یک کتاب عربی نقل شده است.&lt;ref&gt;{{پک|زرکلی|۱۹۷۲|ک=الأعلام|ص=۴۹۷}}&lt;/ref&gt; این جمله از یک منبع انگلیسی به عنوان منبع استفاده می‌کند،&lt;ref dir=ltr&gt;{{پک|Smith|2006|ک=Intro to Physics|ص=584|زبان=en}}&lt;/ref&gt; و این یکی از یک منبع انگلیسی که نام نویسنده ندارد.&lt;ref dir=ltr&gt;{{پک/بن|Wired|ک=Quantum computing in the 20th century|زبان=en}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;پانویس&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = نگهبان|نام = تورج|عنوان = مبانی فیزیک کاربردی|ناشر = فرهنگستان علوم |شهر = تهران|سال = ۱۳۸۸|شابک=۹۷۸-۶۰۰-۱۲۳۴۵-۹-۰}}
* {{یادکرد کتاب| نام خانوادگی = زرکلی | نام = خیرالدین | عنوان = الأعلام | سال = ۱۹۷۲ | ناشر = دارالعلم للملایین | مکان = قاهره}}
{{چپ‌چین}}
* {{cite book| ref= {{harvid|Smith|2006}} | last= Smith | first = John | title = Introduction to Physics | publisher = Harvard University Press | year = 2006 | location = Cambridge, MA | isbn = 978-0-470-40942-8}}
* {{cite web| ref= {{harvid|Wired}} | last= | first = | title = Quantum Computing in the 20th Century | publisher = Wired | url = http://www.wired.com/etc | year = 2018 | date = 2018-01-14 | accessdate = 2018-08-03}}
{{پایان چپ‌چین}}
&lt;/blockquote&gt;

== ارجاع گروهی ==
{{میان‌بر|وک:ارجاع گروهی}}

اگر به یک منبع بیش از یک بار ارجاع می‌دهید، می‌توانید از پارامترِ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;name&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; در دستورِ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ref&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; استفاده کنید تا ارجاع‌های شما چند بار شماره نخورند. توجه کنید که '''اگر از پانویس کوتاه‌شده استفاده می‌کنید، نبایستی از ارجاع گروهی استفاده کنید'''. ارجاع گروهی فقط برای مواردی مناسب است که تمام پانویس‌ها طولانی باشند.

به مثال زیر نگاه کنید:

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلیِ مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;span style=&quot;color:black;&quot; &gt;&lt;span dir=&quot;ltr&quot;&gt;'''&amp;lt;ref name=&quot;isna&quot;&gt;'''&lt;/span&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد وب|نشانی = &lt;nowiki&gt;http://www.isna.ir/etc&lt;/nowiki&gt; {{رچ}}|عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویهٔ ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
در قسمت دیگری از متن، دوباره به خبر ایسنا ارجاع می‌شود.&lt;span style=&quot;color:black;&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;'''&amp;lt;ref name=&quot;isna&quot;/&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
&lt;/blockquote&gt;

که نتیجه می‌دهد:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;ref name=&quot;isna&quot;&gt;{{یادکرد وب|پیوند = http://www.isna.ir/etc | عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویهٔ ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}&lt;/ref&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;ref&gt;{{یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
در قسمت دیگری از متن، دوباره به خبر ایسنا ارجاع می‌شود.&lt;ref name=&quot;isna&quot;/&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;/blockquote&gt;

{{لنگر|ارجاع گروهی نه}}
{{میانبر|وپ:ارجاع گروهی نه}}
'''نکتهٔ مهم:''' زمانی که از پانویس‌های کوتاه‌شده استفاده می‌کنید، ارجاع‌ها نباید تجمیع شوند بلکه باید تکرار شوند؛ مثلاً اگر دوبار به یک صفحه از یک کتاب ارجاع می‌دهید، باید دستور الگوی پانویس کوتاه‌شده را عیناً دو بار تکرار کنید. در متون چاپی، برای بار دوم به بعد از «''همان''» در پانویس استفاده می‌کنند و حتی اگر چند پانویس پیاپی، مربوط به صفحه‌های مختلفی از یک منبع باشند از مورد دوم به بعد به صورت «''همان، ۴۴''» و «''همان، ۴۷''» پانویس داده می‌شود (که ۴۴ و ۴۷ شمارهٔ صفحه هستند). در ویکی‌پدیا، استفاده از «همان» مناسب نیست چرا که صفحه‌ها مدام در حال تغییر هستند و ممکن است بین دو پانویس، پانویس جدیدی اضافه شود که معنای «همان» را تغییر بدهد. در نتیجه در تمام موارد، پانویس کوتاه‌شده عیناً تکرار می‌شود تا نگهداری صفحه‌ها راحت‌تر باشد.

== کتاب‌ها ==
در این بخش نحوهٔ نگارش یادکردها توضیح داده می‌شود. استفاده از الگوهای توصیه شده کمک می‌کند تا یادکردها به آسانی به روش زیر نگاشته شوند و نیاز به تنظیم دستی نحوهٔ نمایش آن‌ها نباشد.

=== ساختار یادکرد ===
این ترتیب برای یادکرد اطلاعات مربوط به کتاب‌ها استفاده می‌شود:
::نام مؤلف به شکل نام خانوادگی، ویرگول، نام، (برای بیشتر از یک نویسنده به مثال‌ها رجوع کنید) نقطه، عنوان کتاب (به شکل ایرانیک یعنی به‌صورت &lt;nowiki&gt;''عنوان''&lt;/nowiki&gt;)، ویرگول(،) نوبت ویرایش (اگر غیر از نوبت اول است) نقطه، نام شهر محل نشر، دونقطه (:) نام ناشر، سال چاپ برای نوبت ذکر شده. شابک.

در انتها نیز در صورتی که آن کتاب صفحهٔ وبی دارد (مثلاً در وبگاه [http://www.ketab.ir/ ketab.ir])، پیوند به آن صفحهٔ وب می‌آید.

مثال:
* شاملو، احمد. ''در آستانه''. تهران: مؤسسه انتشارات نگاه، ۱۳۷۶ {{شابک|964-6174-28-0}}. [http://www.ketab.ir/DesktopDefault.aspx?TabID=3564&amp;Alias=Ketab&amp;Lang=fa-IR&amp;BookID=167130 خانهٔ کتاب].

برای دو نویسنده:
* بودریار، ژان، و احمد مومیایی رازی. ''سرگشتگی نشانه‌ها، نمونه‌هایی از نقد پسامدرن''. ترجمهٔ باب رحمتی. تهران: نشر مرکز، ۱۳۷۴. ISBN 964305120X, [http://www.ketab.ir/DesktopDefault.aspx?TabID=3564&amp;Alias=Ketab&amp;Lang=fa-IR&amp;BookID=140309 خانهٔ کتاب].

بیشتر از دو نویسنده:
* لوگان، جان، و دیگران. ''سه توپ دارم قلقلیه''. تهران: نشر بادبادک، ۱۳۷۷.

=== نکات کلی ===
* بسیار خوب است اگر که نام نویسنده یا نویسندگان کتاب به همان شکلی که در کتاب (و مقالات) ثبت شده است آورده شود. در بعضی شیوه‌ها برای صرفه‌جویی در فضا نام کوچک نویسنده را به‌طور مختصر می‌نویسند ولی از آنجا که در ویکی‌پدیا معضل فضا وجود ندارد، ''نیازی به خلاصه کردن نام نگارنده نیست'' و می‌توان آن را به‌طور کامل نوشت. به‌علاوه، ''ثبت نام کامل نویسنده'' باعث سادگی در یافتن منبع یادکرده و یافتن منابع یادکردهٔ دیگر از همان نویسنده، خواهد بود.
* نام کتاب‌های نگاشته به زبان‌های غیر فارسی، به فارسی ترجمه نمی‌شود، مگر اینکه ارجاع به ترجمهٔ فارسی آن‌ها باشد، که در آن صورت عنوان کتاب به زبان اصلی ذکر نمی‌شود. این مسئله برای دیگر انواع منابع هم صادق است.
* در صورتیکه ویکی‌پدیا صفحه‌ای اختصاصی برای کتابی که در حال ثبت مشخصات آن هستید، دارد، ''عنوان کتاب'' را به مقاله‌ای که در موردش نوشته شده است، پیوند دهید.
* در صورتیکه نویسندهٔ کتاب شخص معروفی است، و در متن اصلی مقاله پیوندی به مقالهٔ اختصاص یافته به آن نویسنده نیامده است، نام او را در یادکرد اطلاعات کتاب پیونددار نمایید. بعضی از اوقات پیوند ساختن برای نام ناشر، محل نشر و غیره هم منطقی و قابل قبول است.
* در الگوهای یادکرد باید از تاریخی استفاده شود که شناسنامهٔ منبع استفاده کرده است؛ مثلاً اگر منبع چاپ ایران است از هجری شمسی استفاده می‌شود.
* هنگام هر گونه ارجاع به هر کتابی، بهتر است [[شابک]] (ISBN) کتاب ذکر شود. شمارهٔ مربوط به شابک به‌طور خودکار ویکی‌سازی خواهد شد. برای این منظور از الگوی {{الگوی|شابک}} می‌توان استفاده کرد؛ الگوهای خانوادهٔ یادکرد و خانوادهٔ cite همگی به طور خودکار الگوی شابک را فراخوانی می‌کنند در نتیجه در پارامتر «شابک» یا «isbn» این الگوها، فقط خود شابک وارد می‌گردد.
* با اینکه خدمات جستجوی کتاب ویکی‌پدیا در وبگاه‌هایی مانند Amazon (که از طریق پیوندی که روی شمارهٔ شابک قرار می‌گیرد قابل دسترسی است) معمولاً به نمایش نتایج کتاب موردنظر نمی‌انجامد و اطلاعات کتاب‌های فارسی در [[دادگان]] آن وبگاه‌ها ثبت نشده‌اند، ولی بهتر است که به‌عنوان آینده‌نگری شماره‌های شابک کتاب‌ها به شکل صحیح و دارای پیوند ذکر شوند.
* اشاره به یک مقاله یا یک فصل خاص در داخل کتابی که هر فصل (یا مقاله) از آن نویسندگان متفاوتی دارد به شکل زیر است:
:: * دلوز، ژیل. «تفکر ایلیاتی». در بودریار، ژان و دیگران. ''سرگشتگی نشانه‌ها، نمونه‌هایی از نقد پسامدرن''. ترجمهٔ بابک احمدی. ۳۰–۵۰ تهران: نشر مرکز. ۱۳۷۴، ISBN 964305120X, [http://www.ketab.ir/DesktopDefault.aspx?TabID=3564&amp;Alias=Ketab&amp;Lang=fa-IR&amp;BookID=140309 خانهٔ کتاب].

== مقاله‌های ژورنال‌ها ==
یادکرد یک مقاله از یک ژورنال شامل موارد زیر است:
* نام نویسنده (یا نویسندگان)
* سال و در بعضی موارد ماه انتشار
* عنوان مقاله در نشان نقل قول (گیومه)
* نام ژورنال به صورت ایتالیک
* شمارهٔ جلد، شمارهٔ انتشار، و شمارهٔ صفحه (شماره مقاله در بعضی مقالات مربوط به برق)

'''مثال:'''
* احمدی، احمد. «مقابله با حملات DoS»، ''مجموعه مقالات پژوهشگاه امنیت فناوری اطلاعات'' '''۲''' (۳): ۲۳۴–۲۵۱.

توجه کنید که اعدادی که بعد از عنوان ژورنال آمده‌اند به‌ترتیب «'''دوره''' (شماره)، شمارهٔ صفحات» هستند.

به جای شماره می‌توان تاریخ را وارد کرد، و اگر هر دو هم ذکر شوند موردی ندارد. ممکن است به هر دلیلی دوره، شماره یا هر دو ذکر نشوند. در این حالت‌ها شیوهٔ یادکرد قدری متفاوت می‌شود. توصیه می‌شود از الگوی {{الگو|یادکرد ژورنال}} استفاده کنید.

برای مقاله‌ای که جایی بر روی وب نسخه‌ای از آن موجود است می‌توانید عنوان مقاله را پیوندی به نسخهٔ وبی بدهید.

== روزنامه‌ها، مجله‌ها و نشریه‌های ادواری ==
به مثال‌ها توجه کنید:
* مرجایی، فرید. «کودتا علیه عرصهٔ عمومی». ''شرق''، ۲۹ مرداد ۱۳۸۴، شماره ۵۵۴، ص ۶.

یا در صورتی که مقاله نام نگارنده ندارد:
* «در ستایش لیبرالیسم». ''کیهان''، ۱ دی ۱۳۹۰، ص ۳.

به همچنین در صورتی که بخواهیم به نسخهٔ موجود روی وب از این مقالهٔ روزنامه پیوند دهیم باید از بخش عنوان مقاله برای پیونددهی استفاده کنیم. در این حالت دیگر نوشتن شمارهٔ صفحه لازم نیست (و البته ضرری هم ندارد):
* باباحاجی، ایرچ. [http://www.sharghnewspaper.com/840530/html/hist.htm#s282201 سرنوشتی که در خیابان رقم خورد]، ''شرق''، یکشنبه ۳۰ مرداد ۱۳۸۴، شماره ۵۵۵.

== وبگاه‌ها و مقاله‌ها (غیر از مقاله‌های نشریات ادواری) ==
:''تذکر: توجه کنید که در بعضی موارد، بنا بر [[وپ:اثبات|سیاست اثبات‌پذیری]] ویکی‌پدیا، وبلاگ‌ها و امثال آن که جزو منابع خودچاپ‌کرده به شمار می‌آیند منبع خوبی برای مقاله‌های ویکی‌پدیا نیستند؛ خصوصاً هنگامی که راجع به خود صحبت نمی‌کنند.''

برای یادکرد کل یک وبگاه بدون اشاره به یک سند یا صفحهٔ خاص بر روی آن وبگاه می‌توان به سادگی، آدرس وبی (URL) آن را در متن مقاله آورد. در ویکی‌پدیا یک URL ساده که با «&lt;nowiki&gt;//:http&lt;/nowiki&gt;» شروع شود به‌طور خودکار تبدیل به پیوند قابل کلیک کردن خواهد شد. به‌عنوان مثال این متن را در نظر بگیرید: «اسلش‌دات یک وبگاه محبوب است که در این آدرس http://slashdot.org قرار دارد». با توجه به اینکه به کلیت یک وبگاه اشاره می‌کنید و نه به محتویاتی خاص بر روی آن، بنابراین احتیاجی به ذکر تاریخ بازبینی اطلاعات از آن وبگاه نیست.

برای یادکرد صفحات وب خاص (یا مجموعه‌ای از آن‌ها) همانند یادکرد کتاب‌ها عمل می‌کنیم (و ''عنوان'' را پیونددار می‌کنیم)، اما در این حالت باید یک تاریخ بازبینی هم نوشته شود:
* پارسا، مانی. [http://www.chn.ir/news/?section=2&amp;id=45418 «ثبت جهانی دماوند به عنوان نخستین میراث طبیعی کشور تکذیب شد»]. (۸ اردیبهشت ۱۳۸۴). بازبینی ۱ شهریور ۱۳۸۴.

تاریخ داخل پرانتز تاریخ ساخته شدن این صفحه برای اولین بار یا تاریخ آخرین به‌روز رسانی این صفحه است. در صورت نامشخص بودن این بحث می‌توان آن را حذف کرد و ذکر ننمود. بخش مربوط به ''تاریخ بازبینی'' به خواننده کمک می‌کند که از طریق ابزارهایی مانند [[بایگانی اینترنت]] دقیقاً نسخه‌ای که مدنظر شماست را بازیابی کند.

توجه داشته باشید که در ویکی‌پدیا معمول است که بخشی با عنوان ''پیوند به بیرون'' (پس از ''منابع'') وجود داشته باشد که پیوندهای متفاوتی به وبگاه‌ها و صفحات متفاوت در آن بخش قرار می‌گیرد.

به دلیل پویایی وب، ممکن است صفحه‌ای که به عنوان منبع استفاده شده است، غیرفعال شود. چنین یادکردی را با وجود اینکه غیرفعال است، حذف نکنید؛ زیرا تنها با وجود داشتن این یادکرد است که مشخصات منبعی که قبلاً وجود داشته است ثبت می‌گردد. می‌توانید در کنار یادکرد یادداشتی ثبت کنید و در آن تاریخی که پیوند اصلی صفحهٔ مورد بحث غیرفعال شده است را بنویسید. در صورتیکه نسخه‌ای در خدمات بایگانی اینترنت می‌شناسید، یک پیوند به آن بدهید. برای این منظور [[ویکی‌پدیا:پیوندهای مرده]] را ببینید.

== به آنچه خودتان خوانده‌اید ارجاع دهید ==
{{میانبر|وک:ارجاع نادیده}}
تنها به منابعی ارجاع دهید که به چشم خودتان دیده‌اید. اگر می‌خواهید از ''نویسندهٔ ب'' یاد کنید در حالی که خودتان تنها نوشتهٔ ''نویسندهٔ الف'' را که در آن از ''نویسندهٔ ب'' گفتاوردی آمده است خوانده‌اید، آنگاه لازم است هنگام یادکرد، در ادامهٔ نوشتن مشخصات منبع ''ب'' (که خودتان ندیده‌اید)، با افزودن عبارتی مثل «به نقل از» و سپس آوردن مشخصات منبع الف (که خودتان دیده‌اید)، این موضوع را مشخص کنید.

با این حال اگر خودتان منبع ''ب'' را از نزدیک دیده و صحتش را بررسی کرده‌اید، می‌توانید مستقیم و تنها از همین منبع یاد کنید. ذکر شیوهٔ دستیابی شما به منبع نیز لازم نیست؛ بنابراین اگر از طریق یک جویشگر اینترنتی، کتابخانه، وبگاه، یا مانند آن به منبع دست یافتید، به شرط اینکه بتوان اطمینان حاصل کرد که این منبع یک کپی دقیق و دست‌نخورده است، لازم نیست این موارد را هنگام ارجاع به منبع ذکر کنید. به طور مشابه اهمیتی نخواهد داشت اگر کتابی را در [[w:fa:گوگل بوکس|گوگل بوکس]]، [[جی‌استور]]، در پیش‌نمایش یک کتابفروشی برخط معتبر مانند [[W:fa:آمازون|آمازون]]، یا کتاب‌خوان الکترونیکی شخصی‌تان (مگر در حالتی که در شماره‌گذاری صفحه‌ها تأثیر داشته باشد) مطالعه کرده باشید.

== شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی ==
{{میانبر|وک:شیوه‌نامه ارجاع|وک:سبک ارجاع}}
ویکی‌پدیا از یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی خاص به عنوان پیش‌فرض استفاده نمی‌کند با این حال ارجاع‌دهی در یک مقالهٔ خاص باید از یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مشخص پیروی کند.

تعدادی از شیوه‌نامه‌های ارجاع‌دهی مورد قبول ویکی‌کتاب در صفحات '''استناد'''، '''شیوه‌نامهٔ انجمن روان‌شناسی آمریکا'''، '''شیوه‌نامهٔ ای‌اس‌ای'''، '''دستنامه ام‌ال‌ای'''، '''شیوه‌نامهٔ شیکاگو'''، '''منبع‌دهی هاروارد'''، '''شیوه‌نامهٔ ونکوور''' و '''کتاب‌آبی''' شرح داده‌شده‌اند.

با وجودی که برای انتخاب شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی، ویکی‌پدیا دستتان را باز گذاشته است، اشاره به تاریخ باید از شیوهٔ مشخصی تبعیت کند.&lt;ref name=&quot;enwiki19-11-95&quot;&gt;{{یادکرد وب |نویسنده = |نشانی=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Citing_sources&amp;oldid=763923862 |عنوان=ترجمه از ویکی‌پدیای انگلیسی | ناشر = |تاریخ = |تاریخ بازبینی=۱۹ بهمن ۱۳۹۵}}&lt;/ref&gt;

=== تنوع در شیوه‌نامه‌های ارجاع‌دهی ===
{{میانبر|وک:ارجاع متنوع}}
ویرایشگران نباید شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی غالب یک مقاله را به دلخواه خودشان یا برای مشابه‌سازی با سایر مقالات تغییر دهند و باید به [[ویکی‌کتاب:اجماع|اجماع]] صورت گرفته در مورد آن مقاله توجه کنند (در صورتی که موجود باشد و اگر موجود نبود باید به اجماع برسند)

بر پایهٔ [[ویکی‌کتاب:شیوه‌نامه|شیوه ویرایشی]] فعال‌ترین ویرایشگران مقاله، شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مقاله مشخص می‌شود یا بر پایهٔ اجماع صورت گرفته میان کاربران فعال در توسعهٔ مقاله می‌توان شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مقاله را مشخص کرد. اگر مقاله‌ای که بر روی آن کار می‌کنید دارای سبک ارجاع‌دهی‌ست باید به آن احترام گذاشت و مابقی ارجاع‌ها مشابه آن انجام گیرند. اگر تصور می‌کنید تغییر شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی برای مقاله واجب است باید در بحث مقاله تلاش کنید نظر دیگر کاربران را جلب کنید و به اجماع برسید. اگر اولین کاربر هستید که به مقاله منبع می‌افزایید سعی کنید شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مناسب با موضوع مقاله انتخاب کنید.

اگر بیشتر منابع ارجاع شده در مقاله بدون الگوهای ارجاع استفاده شده‌اند و فقط پیوند اینترنتی بدون ذکر نام نویسنده، تاریخ نشر، شمارهٔ صفحه است و این اطلاعات را می‌توانید به‌دست بیاورید مسلماً اینگونه ارجاع‌دهی نمی‌تواند به عنوان شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مقاله در نظر گرفت و می‌توانید آن را با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مناسب که جزئیات بیشتری در مورد منابع به مقاله می‌افزاید انتخاب کنید.&lt;ref name=&quot;enwiki19-11-95&quot;/&gt;

==== کارهایی که باید از انجامشان اجتناب کرد ====
زمانی که یک مقاله یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مشخص دارد، کارهای زیر را نباید انجام داد:
* تغییر دادن شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی غالب مقاله با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی دیگر مثلاً تغییر شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی پرانتزدار با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی بدون پرانتز، یا جایگزین کردن یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی آکادمیک با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی دیگر آکادمیک. (مثلاً تغییر شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی شیکاگو به شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی هاروارد)
* افزودن الگوهای ارجاع‌دهی به مقاله‌ای که از پیوند اینترنتی بدون الگو استفاده می‌کند یا حذف الگوهای ارجاع‌دهی از یک مقاله که از آن شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی خاص استفاده می‌کند.
* تغییر مکان ارجاع‌های تعریف شده، مثلاً انتقال ارجاع‌ها از متن مقاله به بخش منابع یا انتقال ارجاع‌ها از بخش منابع به درون متن (به صورت درون‌خطی)&lt;ref name=&quot;enwiki19-11-95&quot;/&gt;

== انتساب درمتن ==
{{میانبر|وپ:درمتن}}
'''انتساب درمتن''' به‌معنای نسبت‌دادن یک جمله به منبع آن در درون خود جمله است که درکنار [[وپ:یادر|یادکرد درخط]] استفاده می‌شود. انتساب درمتن باید در نقل‌قول‌های مستقیم، نقل‌قول‌های غیرمستقیم و در خلاصه‌نویسی‌ها به‌کار رود. انتساب درمتن باعث جلوگیری از دستبرد فکری سهوی می‌شود و به خواننده این اجازه را می‌دهد تا بداند یک دیدگاه از چه کسی یا چه کسانی است. پس از انتساب درمتن، حتماً باید از یادکرد درخط نیز استفاده کرد.

برای مثال:

{{نقل‌قول|{{ضربدر}} سلاح هسته‌ای بازدارندگی به ارمغان نمی‌آورد.{{مرجع ساختگی|۲}}}}
{{نقل‌قول|{{تیک}} کوربین معتقد است سلاح هسته‌ای بازدارندگی به ارمغان نمی‌آورد.{{مرجع ساختگی|۲}}}}

هنگام استفاده از انتساب درمتن مطمئن شوید که [[وپ:بی‌طرف|دیدگاه بی‌طرف]] را نقض نمی‌کنید.

برای مثال:

{{نقل‌قول|{{ضربدر}} داروین می‌گوید انسان‌ها با ابزار انتخاب طبیعی تکامل یافته‌اند،{{مرجع ساختگی|۳}} اما اکبرخان می‌گوید انسان‌ها از کرهٔ ماه آمده‌اند.{{مرجع ساختگی|۴}}}}
{{نقل‌قول|{{تیک}} داروین معتقد بود انسان‌ها با ابزار انتخاب طبیعی تکامل یافته‌اند.{{مرجع ساختگی|۳}}}}

مشکل خط اول این است که به برابری دو منبع دلالت دارد و مشخص نمی‌کند که دیدگاه داروین، دیدگاه غالب است.

همچنین انتساب درمتن ممکن است باعث این تلقی شود که یک دیدگاه تنها از کشفیات یک‌نفر یا یک گروه است.

{{نقل‌قول|{{ضربدر}} اکبرخان معتقد است که دو به‌علاوه دو می‌شود چهار.}}
{{نقل‌قول|{{تیک}} دو به‌علاوه دو می‌شود چهار.}}

برای حقایق ساده می‌توان از یادکردهای درخط استفاده کرد، اما معمولاً از انتساب درمتن استفاده نمی‌شود.

{{نقل‌قول|{{تیک}} مولکول آب از دو اتم هیدروژن و یک اتم اکسیژن تشکیل شده است.{{مرجع ساختگی|۵}}}}

== الگوهای ارجاع‌دهی ==
[[وک:الگوها]]

== جستارهای وابسته ==
برای مطالعهٔ بیشتر به صفحات زیر در ویکی‌پدیای انگلیسی مراجعه کنید:
* [[:en:Wikipedia:Citation_templates|الگوهای مورد استفاده در ارجاع به منابع]]
* [[:en:Wikipedia:Scientific_citation_guidelines|قواعد ارجاع به منابع علمی]]
* [[:en:Harvard_referencing|ارجاع به روش هاروارد]]

== منابع ==
* {{یادکرد|نویسنده=ادیب سلطانی، میرشمس‌الدین|کتاب=راهنمای آماده‌ساختن کتاب|ویرایش=ویراست سوم|سال=۱۳۸۱|ناشر=انتشارات علمی و فرهنگی|شهر=تهران}}
{{چپ‌چین}}
* Fowler, H. Ramsey. ''The Little, Brown Handbook''. second Canadian ed. Don Mills, Ontario, 1998. 660–668.
* ''The Chicago Manual of Style''. 15th ed. Chicago: University of Chicago Press, 2003.
* ''The Chicago Manual of Style Online''. 16th ed. [http://www.chicagomanualofstyle.org/16/ch14/ch14_toc.html chap. 14].
{{پایان چپ‌چین}}

== پیوند به بیرون ==
* [http://tools.wmflabs.org/yadfa/ یادفا]، ابزار ایجاد یادکرد ویکی با استفاده از کتاب‌خانه‌های دیجیتال [[گوگل بوکس]]، [[نورمگز]] و [[کتابخانه دیجیتال نور]].</text>
      <sha1>7zpdjuaebghkuoj4z4zu78gdg2jty99</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135242</id>
      <parentid>135241</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T18:52:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <origin>135242</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56215" sha1="en7460l40um0jhwcyl3888v4hb9gyif" xml:space="preserve">{{فهرست رهنمودها}}

{{رهنمود|وک:شام|وک:شابم|وک:منابع|وک:شیوه‌م|وک:ارجاع‌دهی|وک:یادکرد}}
{{سرنویس|بهتر است ابتدا [[ویکی‌پدیا:تأییدپذیری|سیاست تأییدپذیری]] را دربارهٔ معتبر بودن منابع بخوانید.}}

ساختاربندی فهرست منابع یک کتاب [[وک:وک چیست؟|ویکی‌کتاب]] جزو جزئیاتی است که در درجهٔ دوم اهمیت قرار دارند و در حال حاضر در ویکی‌کتاب انگلیسی نیز هنوز توافق عام بر روی یک روش مشخص یادکرد منابع، به‌دست نیامده است؛ بنابراین در صورتی که شما یک روش خاص (بخصوص روش‌هایی که به‌وسیلهٔ اهل فن در آن رشتهٔ خاص استفاده می‌شود) را برای یادکرد منابع بکار می‌برید، '''لطفاً استفاده از همان روش را ادامه دهید'''. اما در صورتی که نمی‌توانید در مورد اینکه چه شیوه و روشی را انتخاب کنید، تصمیم بگیرید یا نمی‌دانید چه اطلاعاتی را در یادکرد منبع باید گنجاند، به خواندن این رهنمود ادامه دهید.

در این رهنمود یک شیوهٔ نوعی بر مبنای شیوهٔ استانداردی که در کتاب ''شیوه‌نامهٔ شیکاگو'' از آن با عنوان «ساختاربندی علمی» یاد شده، آمده است. در ''شیوه‌نامهٔ شیکاگو''، که اینجا هم از آن پیروی شده است، یادکرد منابع (یعنی ارجاع به منابع برای مستند کردن ادعا) در پانویس است و پانویس‌ها با شماره مشخص می‌شود. می‌توان در پایان رساله فهرستی الفبایی از مآخذ ذکر کرد اما اجباری نیست، به شرطی که یادکرد منابع در پانویس‌ها کامل و دقیق باشد. از سوی دیگر می‌توان در یادکرد منابع از کوته‌نوشت‌ها و خلاصه‌نویسی سود جست، در این صورت ذکر کامل فهرست منابع و مآخذ اجباری‌است. در ویکی‌پدیای فارسی شِقّ دوم پیشنهاد می‌شود؛ یعنی ارجاعات پانویسی به اختصار صورت می‌گیرد و سپس در پایان مقاله فهرست کاملی از منابع و مآخذ به ترتیب الفبایی نام خانوادگی نویسندگان ذکر می‌شود. یادکرد دقیق و عملی منابع در معنای کلی دو مرحله دارد. یکی اینکه جمله‌ها و دعاوی را به منابع معتبر ارجاع دهیم و دوم فهرست کامل منابع را با اسلوب و چیدمانی خاص در پایان مقاله ذکر کنیم. در این نوشتار به هر دو جنبه پرداخته خواهد شد.

ابتدا شیوهٔ ارجاع به منابع در متن مقاله را معرفی می‌کنیم. پس از مطالعهٔ این بخش ویکی‌نویس می‌داند که چگونه در مقاله به منابع در پانویس ارجاع دهد. در مرحلهٔ بعد روش یادکرد اطلاعات مربوط به منابع مختلف (کتاب، مقالات و…) را بررسی می‌کنیم. این اطلاعاتی‌است که در بخش &lt;nowiki&gt;== منابع ==&lt;/nowiki&gt; هر مقاله باید ذکر شود. ارائهٔ این اطلاعات (یعنی مشخصات منابع) به شیوه و اسلوب خاصی باید باشد؛ مثلاً ابتدا نام خانوادگی نویسنده باید ذکر شود و سپس نام کوچک وی. پس از آن نام کتاب به صورت ''ایتالیک'' نشان داده می‌شود و سپس سایر جزئیات ذکر می‌گردد. بخش‌های مختلف این نوشتار به مهم‌ترین جنبه‌های اسلوب ذکر اطلاعات کتاب‌شناختی منابع خواهند پرداخت. فراگرفتن و به خاطر سپردن تمام این جزئیات بایسته نیست. ویکی‌نویسان می‌توانند بر حسب نیاز به این صفحه رجوع کنند. به علاوه الگوهایی برای آسان‌سازی کار آن‌ها ساخته شده است که در بیشتر موارد ایشان را از دانستن جزئیات بی‌نیاز می‌کند. این الگوها نیز در نوشتار معرفی شده‌اند.

== یادکرد منابع، چرا و چه زمان؟ ==

=== چندرسانه‌ای ===
جزئیات مبدأ و وضعیت حق تکثیر تصاویر و دیگر پرونده‌های رسانه‌ای باید در صفحهٔ پرونده (در ویکی‌کتاب یا ویکی‌انبار) درج شود.  تصویر نیز باید همانند سایر بخش‌های مقاله‌ها دارای منبع و ارجاع مناسب باشد. برای توصیف‌هایی نظیر [[ویکی‌پدیا:متن جایگزین برای تصاویر|متن جایگزین]]، که به‌طور مستقیم از طریق خود تصویر قابل اثبات هستند، و برای متنی که صرفاً به شناساندن منبع می‌پردازد (نظیر توضیح «''[[شب پرستاره]]'' (۱۸۸۹)» برای ''[[:پرونده:VanGogh-starry night ballance1.jpg]]'')، نیازی به یادکرد نیست.

== روش اشاره به منابع در متن ==
{{میان‌بر|وک:ارجاع درون‌خطی|وک:ارجاع دقیق}}
روش اشاره به منابع این است که منابع را در بخش مربوط فهرست می‌کنند و در هنگام یادکرد در داخل متن به پانویس یادکرد می‌دهند که در آنجا نام خلاصهٔ منبع آمده است. به این روش اصطلاحاً «پانویس کوتاه‌شده» نیز گفته می‌شود.

برای وارد کردن پاورقی در داخل متن اصلی مقاله جایی که شمارهٔ پاورقی باید داده شود متن پاورقی را بین &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;و&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt; ذکر می‌کنند. سرانجام برای نمایش همهٔ پانویس‌ها در بخش ''پانویس'' از الگوی {{الگو|پانویس}} استفاده می‌کنند؛ مثلاً به این صورت:

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که از کتاب خاصی&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''روحانی، ''کتاب دانش''، ۲۳۴.'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و کتاب دیگری&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''احمدی، ''پرونده در پرونده''. '''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; برداشته شده است و یک پانویس توضیحی&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''این یک پانویس توضیحی‌است. '''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; هم دارد.
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== پانویس ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس|۲}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;nowiki&gt;== منابع ==&lt;/nowiki&gt;
{{سخ}}
&lt;nowiki&gt;
* روحانی، محمد. ''کتاب دانش''. تهران: نشر، ۱۳۷۰.&lt;/nowiki&gt;
{{سخ}}&lt;nowiki&gt;
* احمدی، احمد. ''پرونده در پرونده''. تهران: نشر۲، ۱۳۷۵.&lt;/nowiki&gt;
&lt;/blockquote&gt;

که در آن از &lt;sup&gt;[۱]&lt;/sup&gt; و &lt;sup&gt;[۲]&lt;/sup&gt; به عنوان «پانویس ارجاعی» و &lt;sup&gt;*[۳]&lt;/sup&gt; به عنوان «پانویس توضیحی» بهره برده شده است. نتیجهٔ پایانی آن به صورت زیر خواهد بود:
&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که از کتاب خاصی&lt;ref&gt;روحانی، ''کتاب دانش''، ۲۳۴.&lt;/ref&gt; و کتاب دیگری&lt;ref&gt;احمدی، ''پرونده در پرونده''.&lt;/ref&gt; برداشته شده است و یک پانویس توضیحی&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;&lt;ref&gt;این یک پانویس توضیحی‌است.&lt;/ref&gt; هم دارد.
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;پانویس&lt;/font&gt;
----
{{پانویس}}

&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
* احمدی، احمد. ''پرونده در پرونده''. تهران: نشر۲، ۱۳۷۵.
* روحانی، محمد. ''کتاب دانش''. تهران: نشر، ۱۳۷۰.
&lt;/blockquote&gt;
نکته: اگر ویرگول یا نقطه در محل منبع‌دهی باشد تگ &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;...&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt; به طور طبیعی پس از نقطه یا ویرگول قرار می‌گیرد.

== الگوهای کمکی برای یادکرد منابع در ویکی‌پدیای فارسی ==
توصیه می‌شود به جای ارجاع دستی از الگوهای یادکرد استفاده کنید. خروجی این الگوها با ضابطه‌هایی که در این صفحه توضیح داده خواهد شد منطبق است. برای یادکرد کتاب از الگوی {{الگو|یادکرد کتاب}}، برای ژورنال از {{الگو|یادکرد ژورنال}}، برای یادکرد مطالبی که در اینترنت آمده از {{الگو|یادکرد وب}} و در موارد کلی، از الگوی {{الگو|یادکرد}} استفاده کنید. همچنین برای ارجاع‌های خلاصه‌شده در بخش پانویس می‌توانید از الگوی {{الگو|پانویس کوتاه‌شده}} استفاده کنید. در زیر مثالی از نحوهٔ استفاده از این الگوها آمده است:

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد وب|نشانی = &lt;nowiki&gt;http://www.isna.ir/etc&lt;/nowiki&gt; {{رچ}}|عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویه ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
&lt;/blockquote&gt;

و نتیجهٔ آن به صورت زیر خواهد بود:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://www.isna.ir/etc |عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویه ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}&lt;/ref&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;ref&gt;{{یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;/blockquote&gt;

=== پانویس کوتاه‌شده ===
{{میانبر|وک:پک|وک:پانویس کوتاه‌شده}}
استفاده از پانویس‌های کوتاه‌شده یکی از روش‌های استفاده شده در ویکی‌کتاب فارسی است و خروجی متداول در ویکی‌کتاب فارسی نیز بر اساس '''شیوه‌نامه شیکاگو''' است. برای راحتی ایجاد پانویس‌های کوتاه‌شده به این روش، الگوی {{الگوی|پک}} (مخفف پانویس کوتاه‌شده) و {{الگوی|پک/بن}} (مخفف پانویس کوتاه‌شده بدون نویسنده) به کار گرفته می‌شوند.

الگوهای پانویس کوتاه‌شده، یک پیوند داخلی در صفحه ایجاد می‌کنند که به کمک آن، با کلیک کردن روی متن پانویس می‌شود به اصل منبع رسید. برای مثال، با کلیک کردن روی عبارت

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب است&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۶۶}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و این مطلبی است که از صفحه‌ای دیگر از همان کتاب دیگر آمده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۹۳}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; این جمله از یک خبر به عنوان منبع استفاده می‌کند که نام نویسنده ندارد.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک/بن|تاریخ‌نگار|ک=فرازهایی از تاریخ ایران}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== پانویس ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد کتاب|نام خانوادگی = اصغری|نام = احمد|عنوان = تاریخ ایران: مروری بر منابع فارسی، عربی و انگلیسی|ناشر = نشر معاصر|شهر = تهران|سال = ۱۳۹۲}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد وب|نام خانوادگی = |نام = |عنوان = فرازهایی از تاریخ ایران|ناشر = تاریخ‌نگار| نشانی = &lt;nowiki&gt;http://www.example.com/etc&lt;/nowiki&gt; |تاریخ = ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۴| تاریخ بازبینی = ۷ مهر ۱۳۹۵|شناسه=&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;شناسه یادکرد|تاریخ‌نگار}} }}&lt;/span&gt;
&lt;/blockquote&gt;

و نتیجهٔ آن به صورت زیر خواهد بود:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب است&lt;ref&gt;{{پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۶۶}}&lt;/ref&gt; و این مطلبی است که از صفحه‌ای دیگر از همان کتاب دیگر آمده است.&lt;ref&gt;{{پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۹۳}}&lt;/ref&gt; این جمله از یک خبر به عنوان منبع استفاده می‌کند که نام نویسنده ندارد.&lt;ref&gt;{{پک/بن|تاریخ‌نگار|ک=فرازهایی از تاریخ ایران|ص=۱۱}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;پانویس&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = اصغری|نام = احمد|عنوان = تاریخ ایران: مروری بر منابع فارسی، عربی و انگلیسی|ناشر = نشر معاصر|شهر = تهران|سال = ۱۳۹۲}}
* * {{یادکرد وب|نام خانوادگی = |نام = |عنوان = فرازهایی از تاریخ ایران|ناشر = تاریخ‌نگار|نشانی = http://www.example.com/etc |تاریخ = ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۴| تاریخ بازبینی = ۷ مهر ۱۳۹۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تاریخ‌نگار}} }}
&lt;/blockquote&gt;

در خروجی بالا، اگر روی پیوند «اصغری، ''تاریخ ایران''» در بخش پانویس کلیک کنید، به توضیحات کامل آن منبع می‌روید. شماره‌های ۶۶ و ۹۳ شماره صفحه‌های مربوط از آن منبع را نشان می‌دهند.

همچنین اگر روی پیوند «''فرازهایی از تاریخ ایران''» در بخش پانویس کلیک کنید، به توضیحات کامل آن منبع می‌روید. برای این که این ویژگی به درستی کار کند باید پارامترهای الگوی پانویس کوتاه‌شده و پارامترهای الگوی یادکرد را به دقت وارد کنید.

ساختار پانویس کوتاه‌شده به این شکل است: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{پک|نام اول|نام دوم|سال|ک=نام کتاب یا اثر|ص=شمارهٔ صفحه}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; و در آن «''نام اول''» باید با نام خانوادگی نویسندهٔ اول در الگوی یادکرد مطابقت کند، «''نام دوم''» با نام خانوادگی نویسندهٔ دوم، و «''سال''» هم باید با پارامتر سال مطابقت کند. اگر اثری فقط یک نویسنده دارد، نیازی به پارامتر «''نام دوم''» نخواهد بود و ورودی به صورت &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{پک|نام اول|سال|ک=نام کتاب یا اثر|ص=شمارهٔ صفحه}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; وارد می‌شود. پارامتر «''ک''» با الگوی یادکرد مطابقت داده نمی‌شود و ترجیح آن است که این پارامتر شکلی کوتاه شده از عنوان اصلی یادکرد را در خود داشته باشد، مگر آن که عنوان اصلی خودش کوتاه باشد که در آن صورت عیناً تکرار می‌شود. به مثال زیر توجه کنید:

{|
! {{خیر|روش اشتباه}}
|
&lt;syntaxhighlight dir=rtl&gt;
...
متن {{پک|دریابندری|ک=کتاب مستطاب|ص=۱}}
...
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = دریابندری | نام = نجف | عنوان = کتاب مستطاب آشپزی، از سیر تا پیاز|ناشر = نشر کارنامه|سال = ۱۳۷۹|مکان = تهران}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
|-
! {{بله|روش درست}}

|
&lt;syntaxhighlight dir=rtl&gt;
...
متن {{پک|دریابندری|۱۳۷۹|ک=کتاب مستطاب|ص=۱}}
...
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = دریابندری | نام = نجف | عنوان = کتاب مستطاب آشپزی، از سیر تا پیاز|ناشر = نشر کارنامه|سال = ۱۳۷۹|مکان = تهران}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
|}

از آنجا که در الگوی ''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{یادکرد کتاب}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'' پارامترهای «''نام خانوادگی''» و «''سال''» ذکر شده‌اند، پانویس کوتاه‌شده هم باید به آن‌ها به همان شکل اشاره کند اگر نه پیوند بین پانویس کوتاه و یادکرد کامل از کار می‌افتد.

گاه پیش می‌آید که مطلبی نویسنده ندارد؛ در این حالت خروجی پیش‌فرض الگوهای یادکرد، برای استفاده با الگوی پانویس کوتاه‌شده مناسب نیست. همچنین اگر ترکیب نام خانوادگی و سال، یکتا نباشد (مثلاً دو منبع وجود داشته باشد که هر دوشان نویسنده و سالشان یکی باشد) لازم می‌شود که پیوند بین پانویس و یادکرد به صورت دستی تنظیم بشود. در تمام این حالات، می‌توان از پارامتر ''شناسه'' در الگوی یادکرد استفاده کرد. برای نمونه در مثالی که در ابتدای این بخش آمد، الگوی یادکرد وب پارامتر ''شناسه'' داشت به این شکل:   &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;شناسه={{شناسه یادکرد|تاریخ‌نگار}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; و این دستور با کمک الگوی {{الگوی|شناسه یادکرد}} خروجی یادکرد را به شکلی تغییر می‌دهد که اگر جایی در متن از پانویس کوتاه شده به صورت &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{پک|تاریخ‌نگار|ک=..|ص=..}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; استفاده بشود، پیوند بین این دو با استفاده از شناسهٔ «تاریخ‌نگار» برقرار می‌گردد.

:نکته: پارامتر ''شناسه'' با نام ''ref'' نیز شناخته می‌شود و الگوی {{الگوی|شناسه یادکرد}} نیز گاهی با نام {{الگوی|harvid}} شناخته می‌شود.

=== یادکردهای لاتین ===
در منابع فارسی مرسوم است که اگر در متنی هم از منابع فارسی و عربی (که زبان‌هایی از راست به چپ هستند) و هم از منابع لاتین (مثلاً انگلیسی و فرانسوی که زبان‌هایی چپ به راست هستند) استفاده شود، متن پانویس‌ها و یادکردهای لاتین به درستی از چپ به راست و به زبان انگلیسی (به عنوان زبان رایج در متون علمی) نوشته بشود. این کار به سادگی با کمک استفاده از پارامتر ''dir'' (مخفف direction به معنای جهت) در برچسب ''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'' میسر است. مقدار این پارامتر در ویکی‌پدیای فارسی به طور پیش‌فرض برابر است با &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;rtl&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (مخفف right-to-left یعنی راست به چپ) در نتیجه برای بیشتر منابع که به فارسی هستند، این پارامتر اصلاً ذکر نمی‌شود اما برای منابع لاتین مقدار آن باید به صورت &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ltr&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (مخفف left-to-right به معنی چپ به راست) ذکر بشود.

همچنین، اگر چه الگوهای یادکرد (مثل {{الگوی|یادکرد کتاب}} و {{الگوی|یادکرد وب}}) توانایی تولید خروجی به انگلیسی را نیز دارند (با کمک پارامتر ''زبان'') اما خروجی که از الگوهای مشابه انگلیسی (نظیر {{الگوی|cite book}} و {{الگوی|cite web}}) به دست می‌آید، استانداردتر است. در نتیجه معمولاً یادکردهای لاتین با الگوهای خانوادهٔ cite، و یادکردهای فارسی و عربی با الگوهای خانوادهٔ یادکرد ذکر می‌شوند.

:نکته: برخلاف الگوهای خانوادهٔ یادکرد، که اگر نام نویسنده و سال در آن ذکر بشود نیازی به وارد کردن شناسه نیست، در الگوهای خانوادهٔ cite پارامتر ''ref'' باید همیشه ذکر بشود تا پیوند پانویس‌های کوتاه‌شده درست کار کند.
:نکته: برای این که شمارهٔ صفحه در الگوی پانویس کوتاه‌شده با نقطه‌گذاری صحیح نمایش یابد، از پارامتر &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;زبان=en&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; استفاده کنید.

مثال زیر، یک متن از یادکردهایی در زبان‌های مختلف استفاده می‌کند را نشان می‌دهد.

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب فارسی است&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|نگهبان|۱۳۸۸|ک=تاریخ ایران|ص=۶۶}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و این مطلبی است که از یک کتاب عربی نقل شده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|زرکلی|۱۹۷۲|ک=الأعلام|ص=۴۹۷}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; این جمله از یک منبع انگلیسی به عنوان منبع استفاده می‌کند،&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref dir=ltr&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|Smith|2006|ک=Intro to Physics|ص=584|زبان=en}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و این یکی از یک منبع انگلیسی که نام نویسنده ندارد.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref dir=ltr&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک/بن|Wired|ک=Quantum computing in the 20th century|زبان=en}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== پانویس ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد کتاب|نام خانوادگی = نگهبان|نام = تورج|عنوان = مبانی فیزیک کاربردی|ناشر = فرهنگستان علوم |شهر = تهران|سال = ۱۳۸۸|شابک=۹۷۸-۶۰۰-۱۲۳۴۵-۹-۰}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد کتاب| نام خانوادگی = زرکلی | نام = خیرالدین | عنوان = الأعلام | سال = ۱۹۷۲ | ناشر = دارالعلم للملایین | مکان = قاهره}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;nowiki&gt;{{چپ‌چین}}&lt;/nowiki&gt;
{{چپ‌چین}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;cite book| ref= {{harvid|Smith|2006}} | last= Smith | first = John | title = Introduction to Physics | publisher = Harvard University Press | year = 2006 | location = Cambridge, MA | isbn = 978-0-470-40942-8}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;cite web| ref= &lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;harvid|Wired}} | last= | first = | title = Quantum Computing in the 20th Century | publisher = Wired | url = &lt;nowiki&gt;http://www.wired.com/etc&lt;/nowiki&gt; | year = 2018 | date = 2018-01-14 | accessdate = 2018-08-03}}&lt;/span&gt;
{{پایان چپ‌چین}}
&lt;nowiki&gt;{{پایان چپ‌چین}}&lt;/nowiki&gt;
&lt;/blockquote&gt;

و نتیجهٔ آن به صورت زیر خواهد بود:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب فارسی است&lt;ref&gt;{{پک|نگهبان|۱۳۸۸|ک=مبانی فیزیک کاربردی|ص=۱۴۴}}&lt;/ref&gt; و این مطلبی است که از یک کتاب عربی نقل شده است.&lt;ref&gt;{{پک|زرکلی|۱۹۷۲|ک=الأعلام|ص=۴۹۷}}&lt;/ref&gt; این جمله از یک منبع انگلیسی به عنوان منبع استفاده می‌کند،&lt;ref dir=ltr&gt;{{پک|Smith|2006|ک=Intro to Physics|ص=584|زبان=en}}&lt;/ref&gt; و این یکی از یک منبع انگلیسی که نام نویسنده ندارد.&lt;ref dir=ltr&gt;{{پک/بن|Wired|ک=Quantum computing in the 20th century|زبان=en}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;پانویس&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = نگهبان|نام = تورج|عنوان = مبانی فیزیک کاربردی|ناشر = فرهنگستان علوم |شهر = تهران|سال = ۱۳۸۸|شابک=۹۷۸-۶۰۰-۱۲۳۴۵-۹-۰}}
* {{یادکرد کتاب| نام خانوادگی = زرکلی | نام = خیرالدین | عنوان = الأعلام | سال = ۱۹۷۲ | ناشر = دارالعلم للملایین | مکان = قاهره}}
{{چپ‌چین}}
* {{cite book| ref= {{harvid|Smith|2006}} | last= Smith | first = John | title = Introduction to Physics | publisher = Harvard University Press | year = 2006 | location = Cambridge, MA | isbn = 978-0-470-40942-8}}
* {{cite web| ref= {{harvid|Wired}} | last= | first = | title = Quantum Computing in the 20th Century | publisher = Wired | url = http://www.wired.com/etc | year = 2018 | date = 2018-01-14 | accessdate = 2018-08-03}}
{{پایان چپ‌چین}}
&lt;/blockquote&gt;

== ارجاع گروهی ==
{{میان‌بر|وک:ارجاع گروهی}}

اگر به یک منبع بیش از یک بار ارجاع می‌دهید، می‌توانید از پارامترِ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;name&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; در دستورِ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ref&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; استفاده کنید تا ارجاع‌های شما چند بار شماره نخورند. توجه کنید که '''اگر از پانویس کوتاه‌شده استفاده می‌کنید، نبایستی از ارجاع گروهی استفاده کنید'''. ارجاع گروهی فقط برای مواردی مناسب است که تمام پانویس‌ها طولانی باشند.

به مثال زیر نگاه کنید:

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلیِ مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;span style=&quot;color:black;&quot; &gt;&lt;span dir=&quot;ltr&quot;&gt;'''&amp;lt;ref name=&quot;isna&quot;&gt;'''&lt;/span&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد وب|نشانی = &lt;nowiki&gt;http://www.isna.ir/etc&lt;/nowiki&gt; {{رچ}}|عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویهٔ ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
در قسمت دیگری از متن، دوباره به خبر ایسنا ارجاع می‌شود.&lt;span style=&quot;color:black;&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;'''&amp;lt;ref name=&quot;isna&quot;/&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
&lt;/blockquote&gt;

که نتیجه می‌دهد:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;ref name=&quot;isna&quot;&gt;{{یادکرد وب|پیوند = http://www.isna.ir/etc | عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویهٔ ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}&lt;/ref&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;ref&gt;{{یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
در قسمت دیگری از متن، دوباره به خبر ایسنا ارجاع می‌شود.&lt;ref name=&quot;isna&quot;/&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;/blockquote&gt;

{{لنگر|ارجاع گروهی نه}}
{{میانبر|وپ:ارجاع گروهی نه}}
'''نکتهٔ مهم:''' زمانی که از پانویس‌های کوتاه‌شده استفاده می‌کنید، ارجاع‌ها نباید تجمیع شوند بلکه باید تکرار شوند؛ مثلاً اگر دوبار به یک صفحه از یک کتاب ارجاع می‌دهید، باید دستور الگوی پانویس کوتاه‌شده را عیناً دو بار تکرار کنید. در متون چاپی، برای بار دوم به بعد از «''همان''» در پانویس استفاده می‌کنند و حتی اگر چند پانویس پیاپی، مربوط به صفحه‌های مختلفی از یک منبع باشند از مورد دوم به بعد به صورت «''همان، ۴۴''» و «''همان، ۴۷''» پانویس داده می‌شود (که ۴۴ و ۴۷ شمارهٔ صفحه هستند). در ویکی‌پدیا، استفاده از «همان» مناسب نیست چرا که صفحه‌ها مدام در حال تغییر هستند و ممکن است بین دو پانویس، پانویس جدیدی اضافه شود که معنای «همان» را تغییر بدهد. در نتیجه در تمام موارد، پانویس کوتاه‌شده عیناً تکرار می‌شود تا نگهداری صفحه‌ها راحت‌تر باشد.

== کتاب‌ها ==
در این بخش نحوهٔ نگارش یادکردها توضیح داده می‌شود. استفاده از الگوهای توصیه شده کمک می‌کند تا یادکردها به آسانی به روش زیر نگاشته شوند و نیاز به تنظیم دستی نحوهٔ نمایش آن‌ها نباشد.

=== ساختار یادکرد ===
این ترتیب برای یادکرد اطلاعات مربوط به کتاب‌ها استفاده می‌شود:
::نام مؤلف به شکل نام خانوادگی، ویرگول، نام، (برای بیشتر از یک نویسنده به مثال‌ها رجوع کنید) نقطه، عنوان کتاب (به شکل ایرانیک یعنی به‌صورت &lt;nowiki&gt;''عنوان''&lt;/nowiki&gt;)، ویرگول(،) نوبت ویرایش (اگر غیر از نوبت اول است) نقطه، نام شهر محل نشر، دونقطه (:) نام ناشر، سال چاپ برای نوبت ذکر شده. شابک.

در انتها نیز در صورتی که آن کتاب صفحهٔ وبی دارد (مثلاً در وبگاه [http://www.ketab.ir/ ketab.ir])، پیوند به آن صفحهٔ وب می‌آید.

مثال:
* شاملو، احمد. ''در آستانه''. تهران: مؤسسه انتشارات نگاه، ۱۳۷۶ {{شابک|964-6174-28-0}}. [http://www.ketab.ir/DesktopDefault.aspx?TabID=3564&amp;Alias=Ketab&amp;Lang=fa-IR&amp;BookID=167130 خانهٔ کتاب].

برای دو نویسنده:
* بودریار، ژان، و احمد مومیایی رازی. ''سرگشتگی نشانه‌ها، نمونه‌هایی از نقد پسامدرن''. ترجمهٔ باب رحمتی. تهران: نشر مرکز، ۱۳۷۴. ISBN 964305120X, [http://www.ketab.ir/DesktopDefault.aspx?TabID=3564&amp;Alias=Ketab&amp;Lang=fa-IR&amp;BookID=140309 خانهٔ کتاب].

بیشتر از دو نویسنده:
* لوگان، جان، و دیگران. ''سه توپ دارم قلقلیه''. تهران: نشر بادبادک، ۱۳۷۷.

=== نکات کلی ===
* بسیار خوب است اگر که نام نویسنده یا نویسندگان کتاب به همان شکلی که در کتاب (و مقالات) ثبت شده است آورده شود. در بعضی شیوه‌ها برای صرفه‌جویی در فضا نام کوچک نویسنده را به‌طور مختصر می‌نویسند ولی از آنجا که در ویکی‌پدیا معضل فضا وجود ندارد، ''نیازی به خلاصه کردن نام نگارنده نیست'' و می‌توان آن را به‌طور کامل نوشت. به‌علاوه، ''ثبت نام کامل نویسنده'' باعث سادگی در یافتن منبع یادکرده و یافتن منابع یادکردهٔ دیگر از همان نویسنده، خواهد بود.
* نام کتاب‌های نگاشته به زبان‌های غیر فارسی، به فارسی ترجمه نمی‌شود، مگر اینکه ارجاع به ترجمهٔ فارسی آن‌ها باشد، که در آن صورت عنوان کتاب به زبان اصلی ذکر نمی‌شود. این مسئله برای دیگر انواع منابع هم صادق است.
* در صورتیکه ویکی‌پدیا صفحه‌ای اختصاصی برای کتابی که در حال ثبت مشخصات آن هستید، دارد، ''عنوان کتاب'' را به مقاله‌ای که در موردش نوشته شده است، پیوند دهید.
* در صورتیکه نویسندهٔ کتاب شخص معروفی است، و در متن اصلی مقاله پیوندی به مقالهٔ اختصاص یافته به آن نویسنده نیامده است، نام او را در یادکرد اطلاعات کتاب پیونددار نمایید. بعضی از اوقات پیوند ساختن برای نام ناشر، محل نشر و غیره هم منطقی و قابل قبول است.
* در الگوهای یادکرد باید از تاریخی استفاده شود که شناسنامهٔ منبع استفاده کرده است؛ مثلاً اگر منبع چاپ ایران است از هجری شمسی استفاده می‌شود.
* هنگام هر گونه ارجاع به هر کتابی، بهتر است [[شابک]] (ISBN) کتاب ذکر شود. شمارهٔ مربوط به شابک به‌طور خودکار ویکی‌سازی خواهد شد. برای این منظور از الگوی {{الگوی|شابک}} می‌توان استفاده کرد؛ الگوهای خانوادهٔ یادکرد و خانوادهٔ cite همگی به طور خودکار الگوی شابک را فراخوانی می‌کنند در نتیجه در پارامتر «شابک» یا «isbn» این الگوها، فقط خود شابک وارد می‌گردد.
* با اینکه خدمات جستجوی کتاب ویکی‌پدیا در وبگاه‌هایی مانند Amazon (که از طریق پیوندی که روی شمارهٔ شابک قرار می‌گیرد قابل دسترسی است) معمولاً به نمایش نتایج کتاب موردنظر نمی‌انجامد و اطلاعات کتاب‌های فارسی در [[دادگان]] آن وبگاه‌ها ثبت نشده‌اند، ولی بهتر است که به‌عنوان آینده‌نگری شماره‌های شابک کتاب‌ها به شکل صحیح و دارای پیوند ذکر شوند.
* اشاره به یک مقاله یا یک فصل خاص در داخل کتابی که هر فصل (یا مقاله) از آن نویسندگان متفاوتی دارد به شکل زیر است:
:: * دلوز، ژیل. «تفکر ایلیاتی». در بودریار، ژان و دیگران. ''سرگشتگی نشانه‌ها، نمونه‌هایی از نقد پسامدرن''. ترجمهٔ بابک احمدی. ۳۰–۵۰ تهران: نشر مرکز. ۱۳۷۴، ISBN 964305120X, [http://www.ketab.ir/DesktopDefault.aspx?TabID=3564&amp;Alias=Ketab&amp;Lang=fa-IR&amp;BookID=140309 خانهٔ کتاب].

== مقاله‌های ژورنال‌ها ==
یادکرد یک مقاله از یک ژورنال شامل موارد زیر است:
* نام نویسنده (یا نویسندگان)
* سال و در بعضی موارد ماه انتشار
* عنوان مقاله در نشان نقل قول (گیومه)
* نام ژورنال به صورت ایتالیک
* شمارهٔ جلد، شمارهٔ انتشار، و شمارهٔ صفحه (شماره مقاله در بعضی مقالات مربوط به برق)

'''مثال:'''
* احمدی، احمد. «مقابله با حملات DoS»، ''مجموعه مقالات پژوهشگاه امنیت فناوری اطلاعات'' '''۲''' (۳): ۲۳۴–۲۵۱.

توجه کنید که اعدادی که بعد از عنوان ژورنال آمده‌اند به‌ترتیب «'''دوره''' (شماره)، شمارهٔ صفحات» هستند.

به جای شماره می‌توان تاریخ را وارد کرد، و اگر هر دو هم ذکر شوند موردی ندارد. ممکن است به هر دلیلی دوره، شماره یا هر دو ذکر نشوند. در این حالت‌ها شیوهٔ یادکرد قدری متفاوت می‌شود. توصیه می‌شود از الگوی {{الگو|یادکرد ژورنال}} استفاده کنید.

برای مقاله‌ای که جایی بر روی وب نسخه‌ای از آن موجود است می‌توانید عنوان مقاله را پیوندی به نسخهٔ وبی بدهید.

== روزنامه‌ها، مجله‌ها و نشریه‌های ادواری ==
به مثال‌ها توجه کنید:
* مرجایی، فرید. «کودتا علیه عرصهٔ عمومی». ''شرق''، ۲۹ مرداد ۱۳۸۴، شماره ۵۵۴، ص ۶.

یا در صورتی که مقاله نام نگارنده ندارد:
* «در ستایش لیبرالیسم». ''کیهان''، ۱ دی ۱۳۹۰، ص ۳.

به همچنین در صورتی که بخواهیم به نسخهٔ موجود روی وب از این مقالهٔ روزنامه پیوند دهیم باید از بخش عنوان مقاله برای پیونددهی استفاده کنیم. در این حالت دیگر نوشتن شمارهٔ صفحه لازم نیست (و البته ضرری هم ندارد):
* باباحاجی، ایرچ. [http://www.sharghnewspaper.com/840530/html/hist.htm#s282201 سرنوشتی که در خیابان رقم خورد]، ''شرق''، یکشنبه ۳۰ مرداد ۱۳۸۴، شماره ۵۵۵.

== وبگاه‌ها و مقاله‌ها (غیر از مقاله‌های نشریات ادواری) ==
:''تذکر: توجه کنید که در بعضی موارد، بنا بر [[وپ:اثبات|سیاست اثبات‌پذیری]] ویکی‌پدیا، وبلاگ‌ها و امثال آن که جزو منابع خودچاپ‌کرده به شمار می‌آیند منبع خوبی برای مقاله‌های ویکی‌پدیا نیستند؛ خصوصاً هنگامی که راجع به خود صحبت نمی‌کنند.''

برای یادکرد کل یک وبگاه بدون اشاره به یک سند یا صفحهٔ خاص بر روی آن وبگاه می‌توان به سادگی، آدرس وبی (URL) آن را در متن مقاله آورد. در ویکی‌پدیا یک URL ساده که با «&lt;nowiki&gt;//:http&lt;/nowiki&gt;» شروع شود به‌طور خودکار تبدیل به پیوند قابل کلیک کردن خواهد شد. به‌عنوان مثال این متن را در نظر بگیرید: «اسلش‌دات یک وبگاه محبوب است که در این آدرس http://slashdot.org قرار دارد». با توجه به اینکه به کلیت یک وبگاه اشاره می‌کنید و نه به محتویاتی خاص بر روی آن، بنابراین احتیاجی به ذکر تاریخ بازبینی اطلاعات از آن وبگاه نیست.

برای یادکرد صفحات وب خاص (یا مجموعه‌ای از آن‌ها) همانند یادکرد کتاب‌ها عمل می‌کنیم (و ''عنوان'' را پیونددار می‌کنیم)، اما در این حالت باید یک تاریخ بازبینی هم نوشته شود:
* پارسا، مانی. [http://www.chn.ir/news/?section=2&amp;id=45418 «ثبت جهانی دماوند به عنوان نخستین میراث طبیعی کشور تکذیب شد»]. (۸ اردیبهشت ۱۳۸۴). بازبینی ۱ شهریور ۱۳۸۴.

تاریخ داخل پرانتز تاریخ ساخته شدن این صفحه برای اولین بار یا تاریخ آخرین به‌روز رسانی این صفحه است. در صورت نامشخص بودن این بحث می‌توان آن را حذف کرد و ذکر ننمود. بخش مربوط به ''تاریخ بازبینی'' به خواننده کمک می‌کند که از طریق ابزارهایی مانند [[بایگانی اینترنت]] دقیقاً نسخه‌ای که مدنظر شماست را بازیابی کند.

توجه داشته باشید که در ویکی‌پدیا معمول است که بخشی با عنوان ''پیوند به بیرون'' (پس از ''منابع'') وجود داشته باشد که پیوندهای متفاوتی به وبگاه‌ها و صفحات متفاوت در آن بخش قرار می‌گیرد.

به دلیل پویایی وب، ممکن است صفحه‌ای که به عنوان منبع استفاده شده است، غیرفعال شود. چنین یادکردی را با وجود اینکه غیرفعال است، حذف نکنید؛ زیرا تنها با وجود داشتن این یادکرد است که مشخصات منبعی که قبلاً وجود داشته است ثبت می‌گردد. می‌توانید در کنار یادکرد یادداشتی ثبت کنید و در آن تاریخی که پیوند اصلی صفحهٔ مورد بحث غیرفعال شده است را بنویسید. در صورتیکه نسخه‌ای در خدمات بایگانی اینترنت می‌شناسید، یک پیوند به آن بدهید. برای این منظور [[ویکی‌پدیا:پیوندهای مرده]] را ببینید.

== به آنچه خودتان خوانده‌اید ارجاع دهید ==
{{میانبر|وک:ارجاع نادیده}}
تنها به منابعی ارجاع دهید که به چشم خودتان دیده‌اید. اگر می‌خواهید از ''نویسندهٔ ب'' یاد کنید در حالی که خودتان تنها نوشتهٔ ''نویسندهٔ الف'' را که در آن از ''نویسندهٔ ب'' گفتاوردی آمده است خوانده‌اید، آنگاه لازم است هنگام یادکرد، در ادامهٔ نوشتن مشخصات منبع ''ب'' (که خودتان ندیده‌اید)، با افزودن عبارتی مثل «به نقل از» و سپس آوردن مشخصات منبع الف (که خودتان دیده‌اید)، این موضوع را مشخص کنید.

با این حال اگر خودتان منبع ''ب'' را از نزدیک دیده و صحتش را بررسی کرده‌اید، می‌توانید مستقیم و تنها از همین منبع یاد کنید. ذکر شیوهٔ دستیابی شما به منبع نیز لازم نیست؛ بنابراین اگر از طریق یک جویشگر اینترنتی، کتابخانه، وبگاه، یا مانند آن به منبع دست یافتید، به شرط اینکه بتوان اطمینان حاصل کرد که این منبع یک کپی دقیق و دست‌نخورده است، لازم نیست این موارد را هنگام ارجاع به منبع ذکر کنید. به طور مشابه اهمیتی نخواهد داشت اگر کتابی را در [[w:fa:گوگل بوکس|گوگل بوکس]]، [[جی‌استور]]، در پیش‌نمایش یک کتابفروشی برخط معتبر مانند [[W:fa:آمازون|آمازون]]، یا کتاب‌خوان الکترونیکی شخصی‌تان (مگر در حالتی که در شماره‌گذاری صفحه‌ها تأثیر داشته باشد) مطالعه کرده باشید.

== شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی ==
{{میانبر|وک:شیوه‌نامه ارجاع|وک:سبک ارجاع}}
ویکی‌پدیا از یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی خاص به عنوان پیش‌فرض استفاده نمی‌کند با این حال ارجاع‌دهی در یک مقالهٔ خاص باید از یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مشخص پیروی کند.

تعدادی از شیوه‌نامه‌های ارجاع‌دهی مورد قبول ویکی‌کتاب در صفحات '''استناد'''، '''شیوه‌نامهٔ انجمن روان‌شناسی آمریکا'''، '''شیوه‌نامهٔ ای‌اس‌ای'''، '''دستنامه ام‌ال‌ای'''، '''شیوه‌نامهٔ شیکاگو'''، '''منبع‌دهی هاروارد'''، '''شیوه‌نامهٔ ونکوور''' و '''کتاب‌آبی''' شرح داده‌شده‌اند.

با وجودی که برای انتخاب شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی، ویکی‌پدیا دستتان را باز گذاشته است، اشاره به تاریخ باید از شیوهٔ مشخصی تبعیت کند.&lt;ref name=&quot;enwiki19-11-95&quot;&gt;{{یادکرد وب |نویسنده = |نشانی=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Citing_sources&amp;oldid=763923862 |عنوان=ترجمه از ویکی‌پدیای انگلیسی | ناشر = |تاریخ = |تاریخ بازبینی=۱۹ بهمن ۱۳۹۵}}&lt;/ref&gt;

=== تنوع در شیوه‌نامه‌های ارجاع‌دهی ===
{{میانبر|وک:ارجاع متنوع}}
ویرایشگران نباید شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی غالب یک مقاله را به دلخواه خودشان یا برای مشابه‌سازی با سایر مقالات تغییر دهند و باید به [[ویکی‌کتاب:اجماع|اجماع]] صورت گرفته در مورد آن مقاله توجه کنند (در صورتی که موجود باشد و اگر موجود نبود باید به اجماع برسند)

بر پایهٔ [[ویکی‌کتاب:شیوه‌نامه|شیوه ویرایشی]] فعال‌ترین ویرایشگران مقاله، شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مقاله مشخص می‌شود یا بر پایهٔ اجماع صورت گرفته میان کاربران فعال در توسعهٔ مقاله می‌توان شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مقاله را مشخص کرد. اگر مقاله‌ای که بر روی آن کار می‌کنید دارای سبک ارجاع‌دهی‌ست باید به آن احترام گذاشت و مابقی ارجاع‌ها مشابه آن انجام گیرند. اگر تصور می‌کنید تغییر شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی برای مقاله واجب است باید در بحث مقاله تلاش کنید نظر دیگر کاربران را جلب کنید و به اجماع برسید. اگر اولین کاربر هستید که به مقاله منبع می‌افزایید سعی کنید شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مناسب با موضوع مقاله انتخاب کنید.

اگر بیشتر منابع ارجاع شده در مقاله بدون الگوهای ارجاع استفاده شده‌اند و فقط پیوند اینترنتی بدون ذکر نام نویسنده، تاریخ نشر، شمارهٔ صفحه است و این اطلاعات را می‌توانید به‌دست بیاورید مسلماً اینگونه ارجاع‌دهی نمی‌تواند به عنوان شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مقاله در نظر گرفت و می‌توانید آن را با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مناسب که جزئیات بیشتری در مورد منابع به مقاله می‌افزاید انتخاب کنید.&lt;ref name=&quot;enwiki19-11-95&quot;/&gt;

==== کارهایی که باید از انجامشان اجتناب کرد ====
زمانی که یک مقاله یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مشخص دارد، کارهای زیر را نباید انجام داد:
* تغییر دادن شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی غالب مقاله با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی دیگر مثلاً تغییر شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی پرانتزدار با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی بدون پرانتز، یا جایگزین کردن یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی آکادمیک با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی دیگر آکادمیک. (مثلاً تغییر شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی شیکاگو به شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی هاروارد)
* افزودن الگوهای ارجاع‌دهی به مقاله‌ای که از پیوند اینترنتی بدون الگو استفاده می‌کند یا حذف الگوهای ارجاع‌دهی از یک مقاله که از آن شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی خاص استفاده می‌کند.
* تغییر مکان ارجاع‌های تعریف شده، مثلاً انتقال ارجاع‌ها از متن مقاله به بخش منابع یا انتقال ارجاع‌ها از بخش منابع به درون متن (به صورت درون‌خطی)&lt;ref name=&quot;enwiki19-11-95&quot;/&gt;

== انتساب درمتن ==
{{میانبر|وپ:درمتن}}
'''انتساب درمتن''' به‌معنای نسبت‌دادن یک جمله به منبع آن در درون خود جمله است که درکنار [[وپ:یادر|یادکرد درخط]] استفاده می‌شود. انتساب درمتن باید در نقل‌قول‌های مستقیم، نقل‌قول‌های غیرمستقیم و در خلاصه‌نویسی‌ها به‌کار رود. انتساب درمتن باعث جلوگیری از دستبرد فکری سهوی می‌شود و به خواننده این اجازه را می‌دهد تا بداند یک دیدگاه از چه کسی یا چه کسانی است. پس از انتساب درمتن، حتماً باید از یادکرد درخط نیز استفاده کرد.

برای مثال:

{{نقل‌قول|{{ضربدر}} سلاح هسته‌ای بازدارندگی به ارمغان نمی‌آورد.{{مرجع ساختگی|۲}}}}
{{نقل‌قول|{{تیک}} کوربین معتقد است سلاح هسته‌ای بازدارندگی به ارمغان نمی‌آورد.{{مرجع ساختگی|۲}}}}

هنگام استفاده از انتساب درمتن مطمئن شوید که [[وپ:بی‌طرف|دیدگاه بی‌طرف]] را نقض نمی‌کنید.

برای مثال:

{{نقل‌قول|{{ضربدر}} داروین می‌گوید انسان‌ها با ابزار انتخاب طبیعی تکامل یافته‌اند،{{مرجع ساختگی|۳}} اما اکبرخان می‌گوید انسان‌ها از کرهٔ ماه آمده‌اند.{{مرجع ساختگی|۴}}}}
{{نقل‌قول|{{تیک}} داروین معتقد بود انسان‌ها با ابزار انتخاب طبیعی تکامل یافته‌اند.{{مرجع ساختگی|۳}}}}

مشکل خط اول این است که به برابری دو منبع دلالت دارد و مشخص نمی‌کند که دیدگاه داروین، دیدگاه غالب است.

همچنین انتساب درمتن ممکن است باعث این تلقی شود که یک دیدگاه تنها از کشفیات یک‌نفر یا یک گروه است.

{{نقل‌قول|{{ضربدر}} اکبرخان معتقد است که دو به‌علاوه دو می‌شود چهار.}}
{{نقل‌قول|{{تیک}} دو به‌علاوه دو می‌شود چهار.}}

برای حقایق ساده می‌توان از یادکردهای درخط استفاده کرد، اما معمولاً از انتساب درمتن استفاده نمی‌شود.

{{نقل‌قول|{{تیک}} مولکول آب از دو اتم هیدروژن و یک اتم اکسیژن تشکیل شده است.{{مرجع ساختگی|۵}}}}

== الگوهای ارجاع‌دهی ==
[[وک:الگوها]]

== جستارهای وابسته ==
برای مطالعهٔ بیشتر به صفحات زیر در ویکی‌پدیای انگلیسی مراجعه کنید:
* [[:en:Wikipedia:Citation_templates|الگوهای مورد استفاده در ارجاع به منابع]]
* [[:en:Wikipedia:Scientific_citation_guidelines|قواعد ارجاع به منابع علمی]]
* [[:en:Harvard_referencing|ارجاع به روش هاروارد]]

== منابع ==
* {{یادکرد|نویسنده=ادیب سلطانی، میرشمس‌الدین|کتاب=راهنمای آماده‌ساختن کتاب|ویرایش=ویراست سوم|سال=۱۳۸۱|ناشر=انتشارات علمی و فرهنگی|شهر=تهران}}
{{چپ‌چین}}
* Fowler, H. Ramsey. ''The Little, Brown Handbook''. second Canadian ed. Don Mills, Ontario, 1998. 660–668.
* ''The Chicago Manual of Style''. 15th ed. Chicago: University of Chicago Press, 2003.
* ''The Chicago Manual of Style Online''. 16th ed. [http://www.chicagomanualofstyle.org/16/ch14/ch14_toc.html chap. 14].
{{پایان چپ‌چین}}

== پیوند به بیرون ==
* [http://tools.wmflabs.org/yadfa/ یادفا]، ابزار ایجاد یادکرد ویکی با استفاده از کتاب‌خانه‌های دیجیتال [[گوگل بوکس]]، [[نورمگز]] و [[کتابخانه دیجیتال نور]].</text>
      <sha1>en7460l40um0jhwcyl3888v4hb9gyif</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135244</id>
      <parentid>135242</parentid>
      <timestamp>2026-09-26T19:02:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <origin>135244</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56230" sha1="ouenijpeajtwks5uf3btzgl02pqs29x" xml:space="preserve">{{فهرست رهنمودها}}

{{رهنمود|وک:شام|وک:شابم|وک:منابع|وک:شیوه‌م|وک:ارجاع‌دهی|وک:یادکرد}}
{{سرنویس|بهتر است ابتدا [[ویکی‌پدیا:تأییدپذیری|سیاست تأییدپذیری]] را دربارهٔ معتبر بودن منابع بخوانید.}}

ساختاربندی فهرست منابع یک کتاب [[وک:ویکی‌کتاب چیست؟|ویکی‌کتاب]] جزو جزئیاتی است که در درجهٔ دوم اهمیت قرار دارند و در حال حاضر در ویکی‌کتاب انگلیسی نیز هنوز توافق عام بر روی یک روش مشخص یادکرد منابع، به‌دست نیامده است؛ بنابراین در صورتی که شما یک روش خاص (بخصوص روش‌هایی که به‌وسیلهٔ اهل فن در آن رشتهٔ خاص استفاده می‌شود) را برای یادکرد منابع بکار می‌برید، '''لطفاً استفاده از همان روش را ادامه دهید'''. اما در صورتی که نمی‌توانید در مورد اینکه چه شیوه و روشی را انتخاب کنید، تصمیم بگیرید یا نمی‌دانید چه اطلاعاتی را در یادکرد منبع باید گنجاند، به خواندن این رهنمود ادامه دهید.

در این رهنمود یک شیوهٔ نوعی بر مبنای شیوهٔ استانداردی که در کتاب ''شیوه‌نامهٔ شیکاگو'' از آن با عنوان «ساختاربندی علمی» یاد شده، آمده است. در ''شیوه‌نامهٔ شیکاگو''، که اینجا هم از آن پیروی شده است، یادکرد منابع (یعنی ارجاع به منابع برای مستند کردن ادعا) در پانویس است و پانویس‌ها با شماره مشخص می‌شود. می‌توان در پایان رساله فهرستی الفبایی از مآخذ ذکر کرد اما اجباری نیست، به شرطی که یادکرد منابع در پانویس‌ها کامل و دقیق باشد. از سوی دیگر می‌توان در یادکرد منابع از کوته‌نوشت‌ها و خلاصه‌نویسی سود جست، در این صورت ذکر کامل فهرست منابع و مآخذ اجباری‌است. در ویکی‌پدیای فارسی شِقّ دوم پیشنهاد می‌شود؛ یعنی ارجاعات پانویسی به اختصار صورت می‌گیرد و سپس در پایان مقاله فهرست کاملی از منابع و مآخذ به ترتیب الفبایی نام خانوادگی نویسندگان ذکر می‌شود. یادکرد دقیق و عملی منابع در معنای کلی دو مرحله دارد. یکی اینکه جمله‌ها و دعاوی را به منابع معتبر ارجاع دهیم و دوم فهرست کامل منابع را با اسلوب و چیدمانی خاص در پایان مقاله ذکر کنیم. در این نوشتار به هر دو جنبه پرداخته خواهد شد.

ابتدا شیوهٔ ارجاع به منابع در متن مقاله را معرفی می‌کنیم. پس از مطالعهٔ این بخش ویکی‌نویس می‌داند که چگونه در مقاله به منابع در پانویس ارجاع دهد. در مرحلهٔ بعد روش یادکرد اطلاعات مربوط به منابع مختلف (کتاب، مقالات و…) را بررسی می‌کنیم. این اطلاعاتی‌است که در بخش &lt;nowiki&gt;== منابع ==&lt;/nowiki&gt; هر مقاله باید ذکر شود. ارائهٔ این اطلاعات (یعنی مشخصات منابع) به شیوه و اسلوب خاصی باید باشد؛ مثلاً ابتدا نام خانوادگی نویسنده باید ذکر شود و سپس نام کوچک وی. پس از آن نام کتاب به صورت ''ایتالیک'' نشان داده می‌شود و سپس سایر جزئیات ذکر می‌گردد. بخش‌های مختلف این نوشتار به مهم‌ترین جنبه‌های اسلوب ذکر اطلاعات کتاب‌شناختی منابع خواهند پرداخت. فراگرفتن و به خاطر سپردن تمام این جزئیات بایسته نیست. ویکی‌نویسان می‌توانند بر حسب نیاز به این صفحه رجوع کنند. به علاوه الگوهایی برای آسان‌سازی کار آن‌ها ساخته شده است که در بیشتر موارد ایشان را از دانستن جزئیات بی‌نیاز می‌کند. این الگوها نیز در نوشتار معرفی شده‌اند.

== یادکرد منابع، چرا و چه زمان؟ ==

=== چندرسانه‌ای ===
جزئیات مبدأ و وضعیت حق تکثیر تصاویر و دیگر پرونده‌های رسانه‌ای باید در صفحهٔ پرونده (در ویکی‌کتاب یا ویکی‌انبار) درج شود.  تصویر نیز باید همانند سایر بخش‌های مقاله‌ها دارای منبع و ارجاع مناسب باشد. برای توصیف‌هایی نظیر [[ویکی‌پدیا:متن جایگزین برای تصاویر|متن جایگزین]]، که به‌طور مستقیم از طریق خود تصویر قابل اثبات هستند، و برای متنی که صرفاً به شناساندن منبع می‌پردازد (نظیر توضیح «''[[شب پرستاره]]'' (۱۸۸۹)» برای ''[[:پرونده:VanGogh-starry night ballance1.jpg]]'')، نیازی به یادکرد نیست.

== روش اشاره به منابع در متن ==
{{میان‌بر|وک:ارجاع درون‌خطی|وک:ارجاع دقیق}}
روش اشاره به منابع این است که منابع را در بخش مربوط فهرست می‌کنند و در هنگام یادکرد در داخل متن به پانویس یادکرد می‌دهند که در آنجا نام خلاصهٔ منبع آمده است. به این روش اصطلاحاً «پانویس کوتاه‌شده» نیز گفته می‌شود.

برای وارد کردن پاورقی در داخل متن اصلی مقاله جایی که شمارهٔ پاورقی باید داده شود متن پاورقی را بین &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;و&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt; ذکر می‌کنند. سرانجام برای نمایش همهٔ پانویس‌ها در بخش ''پانویس'' از الگوی {{الگو|پانویس}} استفاده می‌کنند؛ مثلاً به این صورت:

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که از کتاب خاصی&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''روحانی، ''کتاب دانش''، ۲۳۴.'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و کتاب دیگری&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''احمدی، ''پرونده در پرونده''. '''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; برداشته شده است و یک پانویس توضیحی&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''این یک پانویس توضیحی‌است. '''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; هم دارد.
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== پانویس ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس|۲}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;nowiki&gt;== منابع ==&lt;/nowiki&gt;
{{سخ}}
&lt;nowiki&gt;
* روحانی، محمد. ''کتاب دانش''. تهران: نشر، ۱۳۷۰.&lt;/nowiki&gt;
{{سخ}}&lt;nowiki&gt;
* احمدی، احمد. ''پرونده در پرونده''. تهران: نشر۲، ۱۳۷۵.&lt;/nowiki&gt;
&lt;/blockquote&gt;

که در آن از &lt;sup&gt;[۱]&lt;/sup&gt; و &lt;sup&gt;[۲]&lt;/sup&gt; به عنوان «پانویس ارجاعی» و &lt;sup&gt;*[۳]&lt;/sup&gt; به عنوان «پانویس توضیحی» بهره برده شده است. نتیجهٔ پایانی آن به صورت زیر خواهد بود:
&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که از کتاب خاصی&lt;ref&gt;روحانی، ''کتاب دانش''، ۲۳۴.&lt;/ref&gt; و کتاب دیگری&lt;ref&gt;احمدی، ''پرونده در پرونده''.&lt;/ref&gt; برداشته شده است و یک پانویس توضیحی&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;&lt;ref&gt;این یک پانویس توضیحی‌است.&lt;/ref&gt; هم دارد.
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;پانویس&lt;/font&gt;
----
{{پانویس}}

&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
* احمدی، احمد. ''پرونده در پرونده''. تهران: نشر۲، ۱۳۷۵.
* روحانی، محمد. ''کتاب دانش''. تهران: نشر، ۱۳۷۰.
&lt;/blockquote&gt;
نکته: اگر ویرگول یا نقطه در محل منبع‌دهی باشد تگ &lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;...&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt; به طور طبیعی پس از نقطه یا ویرگول قرار می‌گیرد.

== الگوهای کمکی برای یادکرد منابع در ویکی‌پدیای فارسی ==
توصیه می‌شود به جای ارجاع دستی از الگوهای یادکرد استفاده کنید. خروجی این الگوها با ضابطه‌هایی که در این صفحه توضیح داده خواهد شد منطبق است. برای یادکرد کتاب از الگوی {{الگو|یادکرد کتاب}}، برای ژورنال از {{الگو|یادکرد ژورنال}}، برای یادکرد مطالبی که در اینترنت آمده از {{الگو|یادکرد وب}} و در موارد کلی، از الگوی {{الگو|یادکرد}} استفاده کنید. همچنین برای ارجاع‌های خلاصه‌شده در بخش پانویس می‌توانید از الگوی {{الگو|پانویس کوتاه‌شده}} استفاده کنید. در زیر مثالی از نحوهٔ استفاده از این الگوها آمده است:

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد وب|نشانی = &lt;nowiki&gt;http://www.isna.ir/etc&lt;/nowiki&gt; {{رچ}}|عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویه ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
&lt;/blockquote&gt;

و نتیجهٔ آن به صورت زیر خواهد بود:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|نشانی = http://www.isna.ir/etc |عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویه ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}&lt;/ref&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;ref&gt;{{یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;/blockquote&gt;

=== پانویس کوتاه‌شده ===
{{میانبر|وک:پک|وک:پانویس کوتاه‌شده}}
استفاده از پانویس‌های کوتاه‌شده یکی از روش‌های استفاده شده در ویکی‌کتاب فارسی است و خروجی متداول در ویکی‌کتاب فارسی نیز بر اساس '''شیوه‌نامه شیکاگو''' است. برای راحتی ایجاد پانویس‌های کوتاه‌شده به این روش، الگوی {{الگوی|پک}} (مخفف پانویس کوتاه‌شده) و {{الگوی|پک/بن}} (مخفف پانویس کوتاه‌شده بدون نویسنده) به کار گرفته می‌شوند.

الگوهای پانویس کوتاه‌شده، یک پیوند داخلی در صفحه ایجاد می‌کنند که به کمک آن، با کلیک کردن روی متن پانویس می‌شود به اصل منبع رسید. برای مثال، با کلیک کردن روی عبارت

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب است&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۶۶}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و این مطلبی است که از صفحه‌ای دیگر از همان کتاب دیگر آمده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۹۳}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; این جمله از یک خبر به عنوان منبع استفاده می‌کند که نام نویسنده ندارد.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک/بن|تاریخ‌نگار|ک=فرازهایی از تاریخ ایران}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== پانویس ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد کتاب|نام خانوادگی = اصغری|نام = احمد|عنوان = تاریخ ایران: مروری بر منابع فارسی، عربی و انگلیسی|ناشر = نشر معاصر|شهر = تهران|سال = ۱۳۹۲}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد وب|نام خانوادگی = |نام = |عنوان = فرازهایی از تاریخ ایران|ناشر = تاریخ‌نگار| نشانی = &lt;nowiki&gt;http://www.example.com/etc&lt;/nowiki&gt; |تاریخ = ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۴| تاریخ بازبینی = ۷ مهر ۱۳۹۵|شناسه=&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;شناسه یادکرد|تاریخ‌نگار}} }}&lt;/span&gt;
&lt;/blockquote&gt;

و نتیجهٔ آن به صورت زیر خواهد بود:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب است&lt;ref&gt;{{پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۶۶}}&lt;/ref&gt; و این مطلبی است که از صفحه‌ای دیگر از همان کتاب دیگر آمده است.&lt;ref&gt;{{پک|اصغری|۱۳۹۲|ک=تاریخ ایران|ص=۹۳}}&lt;/ref&gt; این جمله از یک خبر به عنوان منبع استفاده می‌کند که نام نویسنده ندارد.&lt;ref&gt;{{پک/بن|تاریخ‌نگار|ک=فرازهایی از تاریخ ایران|ص=۱۱}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;پانویس&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = اصغری|نام = احمد|عنوان = تاریخ ایران: مروری بر منابع فارسی، عربی و انگلیسی|ناشر = نشر معاصر|شهر = تهران|سال = ۱۳۹۲}}
* * {{یادکرد وب|نام خانوادگی = |نام = |عنوان = فرازهایی از تاریخ ایران|ناشر = تاریخ‌نگار|نشانی = http://www.example.com/etc |تاریخ = ۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۴| تاریخ بازبینی = ۷ مهر ۱۳۹۵|شناسه={{شناسه یادکرد|تاریخ‌نگار}} }}
&lt;/blockquote&gt;

در خروجی بالا، اگر روی پیوند «اصغری، ''تاریخ ایران''» در بخش پانویس کلیک کنید، به توضیحات کامل آن منبع می‌روید. شماره‌های ۶۶ و ۹۳ شماره صفحه‌های مربوط از آن منبع را نشان می‌دهند.

همچنین اگر روی پیوند «''فرازهایی از تاریخ ایران''» در بخش پانویس کلیک کنید، به توضیحات کامل آن منبع می‌روید. برای این که این ویژگی به درستی کار کند باید پارامترهای الگوی پانویس کوتاه‌شده و پارامترهای الگوی یادکرد را به دقت وارد کنید.

ساختار پانویس کوتاه‌شده به این شکل است: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{پک|نام اول|نام دوم|سال|ک=نام کتاب یا اثر|ص=شمارهٔ صفحه}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; و در آن «''نام اول''» باید با نام خانوادگی نویسندهٔ اول در الگوی یادکرد مطابقت کند، «''نام دوم''» با نام خانوادگی نویسندهٔ دوم، و «''سال''» هم باید با پارامتر سال مطابقت کند. اگر اثری فقط یک نویسنده دارد، نیازی به پارامتر «''نام دوم''» نخواهد بود و ورودی به صورت &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{پک|نام اول|سال|ک=نام کتاب یا اثر|ص=شمارهٔ صفحه}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; وارد می‌شود. پارامتر «''ک''» با الگوی یادکرد مطابقت داده نمی‌شود و ترجیح آن است که این پارامتر شکلی کوتاه شده از عنوان اصلی یادکرد را در خود داشته باشد، مگر آن که عنوان اصلی خودش کوتاه باشد که در آن صورت عیناً تکرار می‌شود. به مثال زیر توجه کنید:

{|
! {{خیر|روش اشتباه}}
|
&lt;syntaxhighlight dir=rtl&gt;
...
متن {{پک|دریابندری|ک=کتاب مستطاب|ص=۱}}
...
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = دریابندری | نام = نجف | عنوان = کتاب مستطاب آشپزی، از سیر تا پیاز|ناشر = نشر کارنامه|سال = ۱۳۷۹|مکان = تهران}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
|-
! {{بله|روش درست}}

|
&lt;syntaxhighlight dir=rtl&gt;
...
متن {{پک|دریابندری|۱۳۷۹|ک=کتاب مستطاب|ص=۱}}
...
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = دریابندری | نام = نجف | عنوان = کتاب مستطاب آشپزی، از سیر تا پیاز|ناشر = نشر کارنامه|سال = ۱۳۷۹|مکان = تهران}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
|}

از آنجا که در الگوی ''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{یادکرد کتاب}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'' پارامترهای «''نام خانوادگی''» و «''سال''» ذکر شده‌اند، پانویس کوتاه‌شده هم باید به آن‌ها به همان شکل اشاره کند اگر نه پیوند بین پانویس کوتاه و یادکرد کامل از کار می‌افتد.

گاه پیش می‌آید که مطلبی نویسنده ندارد؛ در این حالت خروجی پیش‌فرض الگوهای یادکرد، برای استفاده با الگوی پانویس کوتاه‌شده مناسب نیست. همچنین اگر ترکیب نام خانوادگی و سال، یکتا نباشد (مثلاً دو منبع وجود داشته باشد که هر دوشان نویسنده و سالشان یکی باشد) لازم می‌شود که پیوند بین پانویس و یادکرد به صورت دستی تنظیم بشود. در تمام این حالات، می‌توان از پارامتر ''شناسه'' در الگوی یادکرد استفاده کرد. برای نمونه در مثالی که در ابتدای این بخش آمد، الگوی یادکرد وب پارامتر ''شناسه'' داشت به این شکل:   &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;شناسه={{شناسه یادکرد|تاریخ‌نگار}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; و این دستور با کمک الگوی {{الگوی|شناسه یادکرد}} خروجی یادکرد را به شکلی تغییر می‌دهد که اگر جایی در متن از پانویس کوتاه شده به صورت &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{پک|تاریخ‌نگار|ک=..|ص=..}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; استفاده بشود، پیوند بین این دو با استفاده از شناسهٔ «تاریخ‌نگار» برقرار می‌گردد.

:نکته: پارامتر ''شناسه'' با نام ''ref'' نیز شناخته می‌شود و الگوی {{الگوی|شناسه یادکرد}} نیز گاهی با نام {{الگوی|harvid}} شناخته می‌شود.

=== یادکردهای لاتین ===
در منابع فارسی مرسوم است که اگر در متنی هم از منابع فارسی و عربی (که زبان‌هایی از راست به چپ هستند) و هم از منابع لاتین (مثلاً انگلیسی و فرانسوی که زبان‌هایی چپ به راست هستند) استفاده شود، متن پانویس‌ها و یادکردهای لاتین به درستی از چپ به راست و به زبان انگلیسی (به عنوان زبان رایج در متون علمی) نوشته بشود. این کار به سادگی با کمک استفاده از پارامتر ''dir'' (مخفف direction به معنای جهت) در برچسب ''&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;'' میسر است. مقدار این پارامتر در ویکی‌پدیای فارسی به طور پیش‌فرض برابر است با &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;rtl&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (مخفف right-to-left یعنی راست به چپ) در نتیجه برای بیشتر منابع که به فارسی هستند، این پارامتر اصلاً ذکر نمی‌شود اما برای منابع لاتین مقدار آن باید به صورت &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ltr&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (مخفف left-to-right به معنی چپ به راست) ذکر بشود.

همچنین، اگر چه الگوهای یادکرد (مثل {{الگوی|یادکرد کتاب}} و {{الگوی|یادکرد وب}}) توانایی تولید خروجی به انگلیسی را نیز دارند (با کمک پارامتر ''زبان'') اما خروجی که از الگوهای مشابه انگلیسی (نظیر {{الگوی|cite book}} و {{الگوی|cite web}}) به دست می‌آید، استانداردتر است. در نتیجه معمولاً یادکردهای لاتین با الگوهای خانوادهٔ cite، و یادکردهای فارسی و عربی با الگوهای خانوادهٔ یادکرد ذکر می‌شوند.

:نکته: برخلاف الگوهای خانوادهٔ یادکرد، که اگر نام نویسنده و سال در آن ذکر بشود نیازی به وارد کردن شناسه نیست، در الگوهای خانوادهٔ cite پارامتر ''ref'' باید همیشه ذکر بشود تا پیوند پانویس‌های کوتاه‌شده درست کار کند.
:نکته: برای این که شمارهٔ صفحه در الگوی پانویس کوتاه‌شده با نقطه‌گذاری صحیح نمایش یابد، از پارامتر &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;زبان=en&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; استفاده کنید.

مثال زیر، یک متن از یادکردهایی در زبان‌های مختلف استفاده می‌کند را نشان می‌دهد.

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب فارسی است&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|نگهبان|۱۳۸۸|ک=تاریخ ایران|ص=۶۶}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و این مطلبی است که از یک کتاب عربی نقل شده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|زرکلی|۱۹۷۲|ک=الأعلام|ص=۴۹۷}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; این جمله از یک منبع انگلیسی به عنوان منبع استفاده می‌کند،&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref dir=ltr&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک|Smith|2006|ک=Intro to Physics|ص=584|زبان=en}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و این یکی از یک منبع انگلیسی که نام نویسنده ندارد.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref dir=ltr&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;پک/بن|Wired|ک=Quantum computing in the 20th century|زبان=en}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== پانویس ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد کتاب|نام خانوادگی = نگهبان|نام = تورج|عنوان = مبانی فیزیک کاربردی|ناشر = فرهنگستان علوم |شهر = تهران|سال = ۱۳۸۸|شابک=۹۷۸-۶۰۰-۱۲۳۴۵-۹-۰}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;یادکرد کتاب| نام خانوادگی = زرکلی | نام = خیرالدین | عنوان = الأعلام | سال = ۱۹۷۲ | ناشر = دارالعلم للملایین | مکان = قاهره}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;nowiki&gt;{{چپ‌چین}}&lt;/nowiki&gt;
{{چپ‌چین}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;cite book| ref= {{harvid|Smith|2006}} | last= Smith | first = John | title = Introduction to Physics | publisher = Harvard University Press | year = 2006 | location = Cambridge, MA | isbn = 978-0-470-40942-8}}&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;* {{&lt;/nowiki&gt;cite web| ref= &lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;harvid|Wired}} | last= | first = | title = Quantum Computing in the 20th Century | publisher = Wired | url = &lt;nowiki&gt;http://www.wired.com/etc&lt;/nowiki&gt; | year = 2018 | date = 2018-01-14 | accessdate = 2018-08-03}}&lt;/span&gt;
{{پایان چپ‌چین}}
&lt;nowiki&gt;{{پایان چپ‌چین}}&lt;/nowiki&gt;
&lt;/blockquote&gt;

و نتیجهٔ آن به صورت زیر خواهد بود:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن صفحه‌ای از یک کتاب فارسی است&lt;ref&gt;{{پک|نگهبان|۱۳۸۸|ک=مبانی فیزیک کاربردی|ص=۱۴۴}}&lt;/ref&gt; و این مطلبی است که از یک کتاب عربی نقل شده است.&lt;ref&gt;{{پک|زرکلی|۱۹۷۲|ک=الأعلام|ص=۴۹۷}}&lt;/ref&gt; این جمله از یک منبع انگلیسی به عنوان منبع استفاده می‌کند،&lt;ref dir=ltr&gt;{{پک|Smith|2006|ک=Intro to Physics|ص=584|زبان=en}}&lt;/ref&gt; و این یکی از یک منبع انگلیسی که نام نویسنده ندارد.&lt;ref dir=ltr&gt;{{پک/بن|Wired|ک=Quantum computing in the 20th century|زبان=en}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;پانویس&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
* {{یادکرد کتاب|نام خانوادگی = نگهبان|نام = تورج|عنوان = مبانی فیزیک کاربردی|ناشر = فرهنگستان علوم |شهر = تهران|سال = ۱۳۸۸|شابک=۹۷۸-۶۰۰-۱۲۳۴۵-۹-۰}}
* {{یادکرد کتاب| نام خانوادگی = زرکلی | نام = خیرالدین | عنوان = الأعلام | سال = ۱۹۷۲ | ناشر = دارالعلم للملایین | مکان = قاهره}}
{{چپ‌چین}}
* {{cite book| ref= {{harvid|Smith|2006}} | last= Smith | first = John | title = Introduction to Physics | publisher = Harvard University Press | year = 2006 | location = Cambridge, MA | isbn = 978-0-470-40942-8}}
* {{cite web| ref= {{harvid|Wired}} | last= | first = | title = Quantum Computing in the 20th Century | publisher = Wired | url = http://www.wired.com/etc | year = 2018 | date = 2018-01-14 | accessdate = 2018-08-03}}
{{پایان چپ‌چین}}
&lt;/blockquote&gt;

== ارجاع گروهی ==
{{میان‌بر|وک:ارجاع گروهی}}

اگر به یک منبع بیش از یک بار ارجاع می‌دهید، می‌توانید از پارامترِ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;name&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; در دستورِ &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ref&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; استفاده کنید تا ارجاع‌های شما چند بار شماره نخورند. توجه کنید که '''اگر از پانویس کوتاه‌شده استفاده می‌کنید، نبایستی از ارجاع گروهی استفاده کنید'''. ارجاع گروهی فقط برای مواردی مناسب است که تمام پانویس‌ها طولانی باشند.

به مثال زیر نگاه کنید:

&lt;blockquote style=&quot;color:#999; background:white; padding:1em; border:1px solid DarkSeaGreen;&quot;&gt;
این متن اصلیِ مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;span style=&quot;color:black;&quot; &gt;&lt;span dir=&quot;ltr&quot;&gt;'''&amp;lt;ref name=&quot;isna&quot;&gt;'''&lt;/span&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد وب|نشانی = &lt;nowiki&gt;http://www.isna.ir/etc&lt;/nowiki&gt; {{رچ}}|عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویهٔ ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;'''&amp;lt;ref&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}'''&amp;lt;/ref&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
در قسمت دیگری از متن، دوباره به خبر ایسنا ارجاع می‌شود.&lt;span style=&quot;color:black;&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;'''&amp;lt;ref name=&quot;isna&quot;/&gt;'''&lt;/span&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:#666;&quot;&gt;== منابع ==&lt;/span&gt;
{{سخ}}
&lt;span style=&quot;color:black;&quot;&gt;&lt;nowiki&gt;{{پانویس}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt;
&lt;/blockquote&gt;

که نتیجه می‌دهد:

&lt;blockquote style=&quot;background:white; padding:1em; border:1px solid #999;&quot;&gt;
این متن اصلی مقاله است که منبع آن خبری از خبرگزاری ایسنا&lt;ref name=&quot;isna&quot;&gt;{{یادکرد وب|پیوند = http://www.isna.ir/etc | عنوان = عنوان خبر|ناشر = ایسنا|تاریخ بازدید = ۱۸ ژانویهٔ ۲۰۱۳|تاریخ = ۱۱ فروردین ۱۳۸۸}}&lt;/ref&gt; و مطلبی است که در یک کتاب دیگر آمده است.&lt;ref&gt;{{یادکرد|نویسنده = احمدی، احمد|عنوان = ساختار پرونده|ناشر = نشر زیبا|شهر = تهران|تاریخ = ۱۳۷۵}}&lt;/ref&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
در قسمت دیگری از متن، دوباره به خبر ایسنا ارجاع می‌شود.&lt;ref name=&quot;isna&quot;/&gt;
{{سخ}}
{{سخ}}
&lt;font size=&quot;5&quot;&gt;منابع&lt;/font&gt;
----
{{پانویس|}}
&lt;/blockquote&gt;

{{لنگر|ارجاع گروهی نه}}
{{میانبر|وپ:ارجاع گروهی نه}}
'''نکتهٔ مهم:''' زمانی که از پانویس‌های کوتاه‌شده استفاده می‌کنید، ارجاع‌ها نباید تجمیع شوند بلکه باید تکرار شوند؛ مثلاً اگر دوبار به یک صفحه از یک کتاب ارجاع می‌دهید، باید دستور الگوی پانویس کوتاه‌شده را عیناً دو بار تکرار کنید. در متون چاپی، برای بار دوم به بعد از «''همان''» در پانویس استفاده می‌کنند و حتی اگر چند پانویس پیاپی، مربوط به صفحه‌های مختلفی از یک منبع باشند از مورد دوم به بعد به صورت «''همان، ۴۴''» و «''همان، ۴۷''» پانویس داده می‌شود (که ۴۴ و ۴۷ شمارهٔ صفحه هستند). در ویکی‌پدیا، استفاده از «همان» مناسب نیست چرا که صفحه‌ها مدام در حال تغییر هستند و ممکن است بین دو پانویس، پانویس جدیدی اضافه شود که معنای «همان» را تغییر بدهد. در نتیجه در تمام موارد، پانویس کوتاه‌شده عیناً تکرار می‌شود تا نگهداری صفحه‌ها راحت‌تر باشد.

== کتاب‌ها ==
در این بخش نحوهٔ نگارش یادکردها توضیح داده می‌شود. استفاده از الگوهای توصیه شده کمک می‌کند تا یادکردها به آسانی به روش زیر نگاشته شوند و نیاز به تنظیم دستی نحوهٔ نمایش آن‌ها نباشد.

=== ساختار یادکرد ===
این ترتیب برای یادکرد اطلاعات مربوط به کتاب‌ها استفاده می‌شود:
::نام مؤلف به شکل نام خانوادگی، ویرگول، نام، (برای بیشتر از یک نویسنده به مثال‌ها رجوع کنید) نقطه، عنوان کتاب (به شکل ایرانیک یعنی به‌صورت &lt;nowiki&gt;''عنوان''&lt;/nowiki&gt;)، ویرگول(،) نوبت ویرایش (اگر غیر از نوبت اول است) نقطه، نام شهر محل نشر، دونقطه (:) نام ناشر، سال چاپ برای نوبت ذکر شده. شابک.

در انتها نیز در صورتی که آن کتاب صفحهٔ وبی دارد (مثلاً در وبگاه [http://www.ketab.ir/ ketab.ir])، پیوند به آن صفحهٔ وب می‌آید.

مثال:
* شاملو، احمد. ''در آستانه''. تهران: مؤسسه انتشارات نگاه، ۱۳۷۶ {{شابک|964-6174-28-0}}. [http://www.ketab.ir/DesktopDefault.aspx?TabID=3564&amp;Alias=Ketab&amp;Lang=fa-IR&amp;BookID=167130 خانهٔ کتاب].

برای دو نویسنده:
* بودریار، ژان، و احمد مومیایی رازی. ''سرگشتگی نشانه‌ها، نمونه‌هایی از نقد پسامدرن''. ترجمهٔ باب رحمتی. تهران: نشر مرکز، ۱۳۷۴. ISBN 964305120X, [http://www.ketab.ir/DesktopDefault.aspx?TabID=3564&amp;Alias=Ketab&amp;Lang=fa-IR&amp;BookID=140309 خانهٔ کتاب].

بیشتر از دو نویسنده:
* لوگان، جان، و دیگران. ''سه توپ دارم قلقلیه''. تهران: نشر بادبادک، ۱۳۷۷.

=== نکات کلی ===
* بسیار خوب است اگر که نام نویسنده یا نویسندگان کتاب به همان شکلی که در کتاب (و مقالات) ثبت شده است آورده شود. در بعضی شیوه‌ها برای صرفه‌جویی در فضا نام کوچک نویسنده را به‌طور مختصر می‌نویسند ولی از آنجا که در ویکی‌پدیا معضل فضا وجود ندارد، ''نیازی به خلاصه کردن نام نگارنده نیست'' و می‌توان آن را به‌طور کامل نوشت. به‌علاوه، ''ثبت نام کامل نویسنده'' باعث سادگی در یافتن منبع یادکرده و یافتن منابع یادکردهٔ دیگر از همان نویسنده، خواهد بود.
* نام کتاب‌های نگاشته به زبان‌های غیر فارسی، به فارسی ترجمه نمی‌شود، مگر اینکه ارجاع به ترجمهٔ فارسی آن‌ها باشد، که در آن صورت عنوان کتاب به زبان اصلی ذکر نمی‌شود. این مسئله برای دیگر انواع منابع هم صادق است.
* در صورتیکه ویکی‌پدیا صفحه‌ای اختصاصی برای کتابی که در حال ثبت مشخصات آن هستید، دارد، ''عنوان کتاب'' را به مقاله‌ای که در موردش نوشته شده است، پیوند دهید.
* در صورتیکه نویسندهٔ کتاب شخص معروفی است، و در متن اصلی مقاله پیوندی به مقالهٔ اختصاص یافته به آن نویسنده نیامده است، نام او را در یادکرد اطلاعات کتاب پیونددار نمایید. بعضی از اوقات پیوند ساختن برای نام ناشر، محل نشر و غیره هم منطقی و قابل قبول است.
* در الگوهای یادکرد باید از تاریخی استفاده شود که شناسنامهٔ منبع استفاده کرده است؛ مثلاً اگر منبع چاپ ایران است از هجری شمسی استفاده می‌شود.
* هنگام هر گونه ارجاع به هر کتابی، بهتر است [[شابک]] (ISBN) کتاب ذکر شود. شمارهٔ مربوط به شابک به‌طور خودکار ویکی‌سازی خواهد شد. برای این منظور از الگوی {{الگوی|شابک}} می‌توان استفاده کرد؛ الگوهای خانوادهٔ یادکرد و خانوادهٔ cite همگی به طور خودکار الگوی شابک را فراخوانی می‌کنند در نتیجه در پارامتر «شابک» یا «isbn» این الگوها، فقط خود شابک وارد می‌گردد.
* با اینکه خدمات جستجوی کتاب ویکی‌پدیا در وبگاه‌هایی مانند Amazon (که از طریق پیوندی که روی شمارهٔ شابک قرار می‌گیرد قابل دسترسی است) معمولاً به نمایش نتایج کتاب موردنظر نمی‌انجامد و اطلاعات کتاب‌های فارسی در [[دادگان]] آن وبگاه‌ها ثبت نشده‌اند، ولی بهتر است که به‌عنوان آینده‌نگری شماره‌های شابک کتاب‌ها به شکل صحیح و دارای پیوند ذکر شوند.
* اشاره به یک مقاله یا یک فصل خاص در داخل کتابی که هر فصل (یا مقاله) از آن نویسندگان متفاوتی دارد به شکل زیر است:
:: * دلوز، ژیل. «تفکر ایلیاتی». در بودریار، ژان و دیگران. ''سرگشتگی نشانه‌ها، نمونه‌هایی از نقد پسامدرن''. ترجمهٔ بابک احمدی. ۳۰–۵۰ تهران: نشر مرکز. ۱۳۷۴، ISBN 964305120X, [http://www.ketab.ir/DesktopDefault.aspx?TabID=3564&amp;Alias=Ketab&amp;Lang=fa-IR&amp;BookID=140309 خانهٔ کتاب].

== مقاله‌های ژورنال‌ها ==
یادکرد یک مقاله از یک ژورنال شامل موارد زیر است:
* نام نویسنده (یا نویسندگان)
* سال و در بعضی موارد ماه انتشار
* عنوان مقاله در نشان نقل قول (گیومه)
* نام ژورنال به صورت ایتالیک
* شمارهٔ جلد، شمارهٔ انتشار، و شمارهٔ صفحه (شماره مقاله در بعضی مقالات مربوط به برق)

'''مثال:'''
* احمدی، احمد. «مقابله با حملات DoS»، ''مجموعه مقالات پژوهشگاه امنیت فناوری اطلاعات'' '''۲''' (۳): ۲۳۴–۲۵۱.

توجه کنید که اعدادی که بعد از عنوان ژورنال آمده‌اند به‌ترتیب «'''دوره''' (شماره)، شمارهٔ صفحات» هستند.

به جای شماره می‌توان تاریخ را وارد کرد، و اگر هر دو هم ذکر شوند موردی ندارد. ممکن است به هر دلیلی دوره، شماره یا هر دو ذکر نشوند. در این حالت‌ها شیوهٔ یادکرد قدری متفاوت می‌شود. توصیه می‌شود از الگوی {{الگو|یادکرد ژورنال}} استفاده کنید.

برای مقاله‌ای که جایی بر روی وب نسخه‌ای از آن موجود است می‌توانید عنوان مقاله را پیوندی به نسخهٔ وبی بدهید.

== روزنامه‌ها، مجله‌ها و نشریه‌های ادواری ==
به مثال‌ها توجه کنید:
* مرجایی، فرید. «کودتا علیه عرصهٔ عمومی». ''شرق''، ۲۹ مرداد ۱۳۸۴، شماره ۵۵۴، ص ۶.

یا در صورتی که مقاله نام نگارنده ندارد:
* «در ستایش لیبرالیسم». ''کیهان''، ۱ دی ۱۳۹۰، ص ۳.

به همچنین در صورتی که بخواهیم به نسخهٔ موجود روی وب از این مقالهٔ روزنامه پیوند دهیم باید از بخش عنوان مقاله برای پیونددهی استفاده کنیم. در این حالت دیگر نوشتن شمارهٔ صفحه لازم نیست (و البته ضرری هم ندارد):
* باباحاجی، ایرچ. [http://www.sharghnewspaper.com/840530/html/hist.htm#s282201 سرنوشتی که در خیابان رقم خورد]، ''شرق''، یکشنبه ۳۰ مرداد ۱۳۸۴، شماره ۵۵۵.

== وبگاه‌ها و مقاله‌ها (غیر از مقاله‌های نشریات ادواری) ==
:''تذکر: توجه کنید که در بعضی موارد، بنا بر [[وپ:اثبات|سیاست اثبات‌پذیری]] ویکی‌پدیا، وبلاگ‌ها و امثال آن که جزو منابع خودچاپ‌کرده به شمار می‌آیند منبع خوبی برای مقاله‌های ویکی‌پدیا نیستند؛ خصوصاً هنگامی که راجع به خود صحبت نمی‌کنند.''

برای یادکرد کل یک وبگاه بدون اشاره به یک سند یا صفحهٔ خاص بر روی آن وبگاه می‌توان به سادگی، آدرس وبی (URL) آن را در متن مقاله آورد. در ویکی‌پدیا یک URL ساده که با «&lt;nowiki&gt;//:http&lt;/nowiki&gt;» شروع شود به‌طور خودکار تبدیل به پیوند قابل کلیک کردن خواهد شد. به‌عنوان مثال این متن را در نظر بگیرید: «اسلش‌دات یک وبگاه محبوب است که در این آدرس http://slashdot.org قرار دارد». با توجه به اینکه به کلیت یک وبگاه اشاره می‌کنید و نه به محتویاتی خاص بر روی آن، بنابراین احتیاجی به ذکر تاریخ بازبینی اطلاعات از آن وبگاه نیست.

برای یادکرد صفحات وب خاص (یا مجموعه‌ای از آن‌ها) همانند یادکرد کتاب‌ها عمل می‌کنیم (و ''عنوان'' را پیونددار می‌کنیم)، اما در این حالت باید یک تاریخ بازبینی هم نوشته شود:
* پارسا، مانی. [http://www.chn.ir/news/?section=2&amp;id=45418 «ثبت جهانی دماوند به عنوان نخستین میراث طبیعی کشور تکذیب شد»]. (۸ اردیبهشت ۱۳۸۴). بازبینی ۱ شهریور ۱۳۸۴.

تاریخ داخل پرانتز تاریخ ساخته شدن این صفحه برای اولین بار یا تاریخ آخرین به‌روز رسانی این صفحه است. در صورت نامشخص بودن این بحث می‌توان آن را حذف کرد و ذکر ننمود. بخش مربوط به ''تاریخ بازبینی'' به خواننده کمک می‌کند که از طریق ابزارهایی مانند [[بایگانی اینترنت]] دقیقاً نسخه‌ای که مدنظر شماست را بازیابی کند.

توجه داشته باشید که در ویکی‌پدیا معمول است که بخشی با عنوان ''پیوند به بیرون'' (پس از ''منابع'') وجود داشته باشد که پیوندهای متفاوتی به وبگاه‌ها و صفحات متفاوت در آن بخش قرار می‌گیرد.

به دلیل پویایی وب، ممکن است صفحه‌ای که به عنوان منبع استفاده شده است، غیرفعال شود. چنین یادکردی را با وجود اینکه غیرفعال است، حذف نکنید؛ زیرا تنها با وجود داشتن این یادکرد است که مشخصات منبعی که قبلاً وجود داشته است ثبت می‌گردد. می‌توانید در کنار یادکرد یادداشتی ثبت کنید و در آن تاریخی که پیوند اصلی صفحهٔ مورد بحث غیرفعال شده است را بنویسید. در صورتیکه نسخه‌ای در خدمات بایگانی اینترنت می‌شناسید، یک پیوند به آن بدهید. برای این منظور [[ویکی‌پدیا:پیوندهای مرده]] را ببینید.

== به آنچه خودتان خوانده‌اید ارجاع دهید ==
{{میانبر|وک:ارجاع نادیده}}
تنها به منابعی ارجاع دهید که به چشم خودتان دیده‌اید. اگر می‌خواهید از ''نویسندهٔ ب'' یاد کنید در حالی که خودتان تنها نوشتهٔ ''نویسندهٔ الف'' را که در آن از ''نویسندهٔ ب'' گفتاوردی آمده است خوانده‌اید، آنگاه لازم است هنگام یادکرد، در ادامهٔ نوشتن مشخصات منبع ''ب'' (که خودتان ندیده‌اید)، با افزودن عبارتی مثل «به نقل از» و سپس آوردن مشخصات منبع الف (که خودتان دیده‌اید)، این موضوع را مشخص کنید.

با این حال اگر خودتان منبع ''ب'' را از نزدیک دیده و صحتش را بررسی کرده‌اید، می‌توانید مستقیم و تنها از همین منبع یاد کنید. ذکر شیوهٔ دستیابی شما به منبع نیز لازم نیست؛ بنابراین اگر از طریق یک جویشگر اینترنتی، کتابخانه، وبگاه، یا مانند آن به منبع دست یافتید، به شرط اینکه بتوان اطمینان حاصل کرد که این منبع یک کپی دقیق و دست‌نخورده است، لازم نیست این موارد را هنگام ارجاع به منبع ذکر کنید. به طور مشابه اهمیتی نخواهد داشت اگر کتابی را در [[w:fa:گوگل بوکس|گوگل بوکس]]، [[جی‌استور]]، در پیش‌نمایش یک کتابفروشی برخط معتبر مانند [[W:fa:آمازون|آمازون]]، یا کتاب‌خوان الکترونیکی شخصی‌تان (مگر در حالتی که در شماره‌گذاری صفحه‌ها تأثیر داشته باشد) مطالعه کرده باشید.

== شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی ==
{{میانبر|وک:شیوه‌نامه ارجاع|وک:سبک ارجاع}}
ویکی‌پدیا از یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی خاص به عنوان پیش‌فرض استفاده نمی‌کند با این حال ارجاع‌دهی در یک مقالهٔ خاص باید از یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مشخص پیروی کند.

تعدادی از شیوه‌نامه‌های ارجاع‌دهی مورد قبول ویکی‌کتاب در صفحات '''استناد'''، '''شیوه‌نامهٔ انجمن روان‌شناسی آمریکا'''، '''شیوه‌نامهٔ ای‌اس‌ای'''، '''دستنامه ام‌ال‌ای'''، '''شیوه‌نامهٔ شیکاگو'''، '''منبع‌دهی هاروارد'''، '''شیوه‌نامهٔ ونکوور''' و '''کتاب‌آبی''' شرح داده‌شده‌اند.

با وجودی که برای انتخاب شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی، ویکی‌پدیا دستتان را باز گذاشته است، اشاره به تاریخ باید از شیوهٔ مشخصی تبعیت کند.&lt;ref name=&quot;enwiki19-11-95&quot;&gt;{{یادکرد وب |نویسنده = |نشانی=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Citing_sources&amp;oldid=763923862 |عنوان=ترجمه از ویکی‌پدیای انگلیسی | ناشر = |تاریخ = |تاریخ بازبینی=۱۹ بهمن ۱۳۹۵}}&lt;/ref&gt;

=== تنوع در شیوه‌نامه‌های ارجاع‌دهی ===
{{میانبر|وک:ارجاع متنوع}}
ویرایشگران نباید شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی غالب یک مقاله را به دلخواه خودشان یا برای مشابه‌سازی با سایر مقالات تغییر دهند و باید به [[ویکی‌کتاب:اجماع|اجماع]] صورت گرفته در مورد آن مقاله توجه کنند (در صورتی که موجود باشد و اگر موجود نبود باید به اجماع برسند)

بر پایهٔ [[ویکی‌کتاب:شیوه‌نامه|شیوه ویرایشی]] فعال‌ترین ویرایشگران مقاله، شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مقاله مشخص می‌شود یا بر پایهٔ اجماع صورت گرفته میان کاربران فعال در توسعهٔ مقاله می‌توان شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مقاله را مشخص کرد. اگر مقاله‌ای که بر روی آن کار می‌کنید دارای سبک ارجاع‌دهی‌ست باید به آن احترام گذاشت و مابقی ارجاع‌ها مشابه آن انجام گیرند. اگر تصور می‌کنید تغییر شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی برای مقاله واجب است باید در بحث مقاله تلاش کنید نظر دیگر کاربران را جلب کنید و به اجماع برسید. اگر اولین کاربر هستید که به مقاله منبع می‌افزایید سعی کنید شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مناسب با موضوع مقاله انتخاب کنید.

اگر بیشتر منابع ارجاع شده در مقاله بدون الگوهای ارجاع استفاده شده‌اند و فقط پیوند اینترنتی بدون ذکر نام نویسنده، تاریخ نشر، شمارهٔ صفحه است و این اطلاعات را می‌توانید به‌دست بیاورید مسلماً اینگونه ارجاع‌دهی نمی‌تواند به عنوان شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مقاله در نظر گرفت و می‌توانید آن را با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مناسب که جزئیات بیشتری در مورد منابع به مقاله می‌افزاید انتخاب کنید.&lt;ref name=&quot;enwiki19-11-95&quot;/&gt;

==== کارهایی که باید از انجامشان اجتناب کرد ====
زمانی که یک مقاله یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی مشخص دارد، کارهای زیر را نباید انجام داد:
* تغییر دادن شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی غالب مقاله با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی دیگر مثلاً تغییر شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی پرانتزدار با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی بدون پرانتز، یا جایگزین کردن یک شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی آکادمیک با شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی دیگر آکادمیک. (مثلاً تغییر شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی شیکاگو به شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی هاروارد)
* افزودن الگوهای ارجاع‌دهی به مقاله‌ای که از پیوند اینترنتی بدون الگو استفاده می‌کند یا حذف الگوهای ارجاع‌دهی از یک مقاله که از آن شیوه‌نامهٔ ارجاع‌دهی خاص استفاده می‌کند.
* تغییر مکان ارجاع‌های تعریف شده، مثلاً انتقال ارجاع‌ها از متن مقاله به بخش منابع یا انتقال ارجاع‌ها از بخش منابع به درون متن (به صورت درون‌خطی)&lt;ref name=&quot;enwiki19-11-95&quot;/&gt;

== انتساب درمتن ==
{{میانبر|وپ:درمتن}}
'''انتساب درمتن''' به‌معنای نسبت‌دادن یک جمله به منبع آن در درون خود جمله است که درکنار [[وپ:یادر|یادکرد درخط]] استفاده می‌شود. انتساب درمتن باید در نقل‌قول‌های مستقیم، نقل‌قول‌های غیرمستقیم و در خلاصه‌نویسی‌ها به‌کار رود. انتساب درمتن باعث جلوگیری از دستبرد فکری سهوی می‌شود و به خواننده این اجازه را می‌دهد تا بداند یک دیدگاه از چه کسی یا چه کسانی است. پس از انتساب درمتن، حتماً باید از یادکرد درخط نیز استفاده کرد.

برای مثال:

{{نقل‌قول|{{ضربدر}} سلاح هسته‌ای بازدارندگی به ارمغان نمی‌آورد.{{مرجع ساختگی|۲}}}}
{{نقل‌قول|{{تیک}} کوربین معتقد است سلاح هسته‌ای بازدارندگی به ارمغان نمی‌آورد.{{مرجع ساختگی|۲}}}}

هنگام استفاده از انتساب درمتن مطمئن شوید که [[وپ:بی‌طرف|دیدگاه بی‌طرف]] را نقض نمی‌کنید.

برای مثال:

{{نقل‌قول|{{ضربدر}} داروین می‌گوید انسان‌ها با ابزار انتخاب طبیعی تکامل یافته‌اند،{{مرجع ساختگی|۳}} اما اکبرخان می‌گوید انسان‌ها از کرهٔ ماه آمده‌اند.{{مرجع ساختگی|۴}}}}
{{نقل‌قول|{{تیک}} داروین معتقد بود انسان‌ها با ابزار انتخاب طبیعی تکامل یافته‌اند.{{مرجع ساختگی|۳}}}}

مشکل خط اول این است که به برابری دو منبع دلالت دارد و مشخص نمی‌کند که دیدگاه داروین، دیدگاه غالب است.

همچنین انتساب درمتن ممکن است باعث این تلقی شود که یک دیدگاه تنها از کشفیات یک‌نفر یا یک گروه است.

{{نقل‌قول|{{ضربدر}} اکبرخان معتقد است که دو به‌علاوه دو می‌شود چهار.}}
{{نقل‌قول|{{تیک}} دو به‌علاوه دو می‌شود چهار.}}

برای حقایق ساده می‌توان از یادکردهای درخط استفاده کرد، اما معمولاً از انتساب درمتن استفاده نمی‌شود.

{{نقل‌قول|{{تیک}} مولکول آب از دو اتم هیدروژن و یک اتم اکسیژن تشکیل شده است.{{مرجع ساختگی|۵}}}}

== الگوهای ارجاع‌دهی ==
[[وک:الگوها]]

== جستارهای وابسته ==
برای مطالعهٔ بیشتر به صفحات زیر در ویکی‌پدیای انگلیسی مراجعه کنید:
* [[:en:Wikipedia:Citation_templates|الگوهای مورد استفاده در ارجاع به منابع]]
* [[:en:Wikipedia:Scientific_citation_guidelines|قواعد ارجاع به منابع علمی]]
* [[:en:Harvard_referencing|ارجاع به روش هاروارد]]

== منابع ==
* {{یادکرد|نویسنده=ادیب سلطانی، میرشمس‌الدین|کتاب=راهنمای آماده‌ساختن کتاب|ویرایش=ویراست سوم|سال=۱۳۸۱|ناشر=انتشارات علمی و فرهنگی|شهر=تهران}}
{{چپ‌چین}}
* Fowler, H. Ramsey. ''The Little, Brown Handbook''. second Canadian ed. Don Mills, Ontario, 1998. 660–668.
* ''The Chicago Manual of Style''. 15th ed. Chicago: University of Chicago Press, 2003.
* ''The Chicago Manual of Style Online''. 16th ed. [http://www.chicagomanualofstyle.org/16/ch14/ch14_toc.html chap. 14].
{{پایان چپ‌چین}}

== پیوند به بیرون ==
* [http://tools.wmflabs.org/yadfa/ یادفا]، ابزار ایجاد یادکرد ویکی با استفاده از کتاب‌خانه‌های دیجیتال [[گوگل بوکس]]، [[نورمگز]] و [[کتابخانه دیجیتال نور]].</text>
      <sha1>ouenijpeajtwks5uf3btzgl02pqs29x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>الگو:گفتاورد</title>
    <ns>10</ns>
    <id>42136</id>
    <revision>
      <id>135227</id>
      <timestamp>2026-09-26T18:22:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «&lt;templatestyles src=&quot;الگو:گفتاورد/styles.css&quot; /&gt;&lt;!-- --&gt;&lt;blockquote class=&quot;templatequote&quot; {{#اگر:{{{style|{{{سبک|}}}}}}|style=&quot;{{{style|{{{سبک}}}}}}&quot;}}&gt;{{{text|{{{متن|{{{content|{{{محتوا|{{{quotetext|{{{متن گفتاورد|{{{quote|{{{گفتاورد|{{{1|&lt;includeonly&gt;{{خطا|خطا: هیچ متنی برای گفتاورد وارد نشده‌است (یا این که علامت مساوی در آرگوما...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>135227</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3194" sha1="ct8pj04wn95jtva31ipx7rpwmww9fu8" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;الگو:گفتاورد/styles.css&quot; /&gt;&lt;!--
--&gt;&lt;blockquote class=&quot;templatequote&quot; {{#اگر:{{{style|{{{سبک|}}}}}}|style=&quot;{{{style|{{{سبک}}}}}}&quot;}}&gt;{{{text|{{{متن|{{{content|{{{محتوا|{{{quotetext|{{{متن گفتاورد|{{{quote|{{{گفتاورد|{{{1|&lt;includeonly&gt;{{خطا|خطا: هیچ متنی برای گفتاورد وارد نشده‌است (یا این که علامت مساوی در آرگومان اصلی به پارامتر نام‌گذاری‌نشده وارد شده‌است)}}{{main other|[[رده:صفحه‌هایی که از الگوی گفتاورد به‌طور نادرست استفاده می‌کنند]]}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{طرح‌نما}}&lt;/noinclude&gt;}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}}{{#اگر:{{{sign|{{{امضا|}}}}}}{{{cite|{{{یادکرد|{{{ارجاع|}}}}}}}}}{{{author|{{{نویسنده|}}}}}}{{{by|{{{توسط|}}}}}}{{{personquoted|{{{شخص|}}}}}}{{{source|{{{منبع|}}}}}}{{{ts|}}}{{{title|{{{عنوان|}}}}}}{{{publication|{{{انتشارات|}}}}}}{{{quotesource|{{{منبع گفتاورد|}}}}}}{{{char|}}}{{{character|{{{شخصیت|}}}}}}{{{2|}}}{{{3|}}}{{{4|}}}{{{5|}}}|{{#اگر:{{{multiline|{{{چند خط|}}}}}}|&lt;nowiki /&gt;}}
&lt;div class=&quot;templatequotecite&quot;&gt;—&amp;thinsp;&lt;cite&gt;{{#اگر:{{{char|{{{character|{{{شخصیت|{{{5|}}}}}}}}}}}}|{{{char|{{{character|{{{شخصیت|{{{5|}}}}}}}}}}}}، در&amp;#32;}}{{نوشته‌های جداشده با ویرگول
 | {{اگر خالی|{{{sign|{{{امضا|}}}}}}|{{{cite|{{{یادکرد|}}}}}}|{{{author|{{{نویسنده|}}}}}}|{{{by|{{{توسط|}}}}}}|{{{personquoted|{{{شخص|}}}}}}|{{{2|}}}}}
 | {{اگر خالی|{{{title|{{{عنوان|}}}}}}|{{{publication|{{{انتشارات|}}}}}}|{{{ts|}}}|{{{quotesource|{{{منبع گفتاورد|}}}}}}|{{{3|}}}}}
 | {{اگر خالی|{{{source|{{{منبع|}}}}}}|{{{4|}}}}}
 }}&lt;/cite&gt;&lt;/div&gt;
}}&lt;/blockquote&gt;{{#اگر:{{{class|{{{کلاس|}}}}}}{{{id|{{{شناسه|}}}}}}{{{diff|{{{تفاوت|}}}}}}{{{4|}}}{{{5|}}}|{{main other|[[رده:صفحه‌هایی که از الگوی گفتاورد به‌طور نادرست استفاده می‌کنند]]}}}}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[رده:صفحه‌هایی که از جعبه گفتاورد با پارامترهای نامعلوم استفاده می‌کنند|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=این صفحه از [[الگو:گفتاورد]] با پارامتر نامعلوم «_VALUE_» استفاده می‌کند|ignoreblank=y| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | author | by | char | character | cite | class | content | diff | id | multiline | personquoted | publication | quote | quotesource | quotetext | sign | source | style | text | title | ts | ارجاع | امضا | انتشارات | تفاوت | توسط | چند خط | سبک | شخص | شخصیت | شناسه | عنوان | کلاس | گفتاورد | متن | متن گفتاورد | محتوا | منبع | منبع گفتاورد | نویسنده | یادکرد }}&lt;noinclude&gt;
{{توضیحات}}&lt;!-- لطفاً رده‌ها را در زیرصفحهٔ /توضیحات، و میان‌ویکی‌ها را در ویکی‌داده قرار دهید --&gt;
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ct8pj04wn95jtva31ipx7rpwmww9fu8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>الگو:گفتاورد/styles.css</title>
    <ns>10</ns>
    <id>42137</id>
    <revision>
      <id>135228</id>
      <timestamp>2026-09-26T18:24:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «/* {{pp-template}} */ .templatequote { 	overflow: hidden; 	margin: 1em 0; 	padding: 0 32px; }  .templatequote .templatequotecite {     line-height: 1.5em;     /* @noflip */     text-align: right;     /* @noflip */     padding-right: 1.6em;     margin-top: 0; }» ایجاد کرد</comment>
      <origin>135228</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="260" sha1="n53s182czc8i4rduzl769x060leb5qi" xml:space="preserve">/* {{pp-template}} */
.templatequote {
	overflow: hidden;
	margin: 1em 0;
	padding: 0 32px;
}

.templatequote .templatequotecite {
    line-height: 1.5em;
    /* @noflip */
    text-align: right;
    /* @noflip */
    padding-right: 1.6em;
    margin-top: 0;
}</text>
      <sha1>n53s182czc8i4rduzl769x060leb5qi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>الگو:نقل‌قول</title>
    <ns>10</ns>
    <id>42138</id>
    <redirect title="الگو:گفتاورد" />
    <revision>
      <id>135230</id>
      <timestamp>2026-09-26T18:28:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>تغییرمسیر به [[الگو:گفتاورد]]</comment>
      <origin>135230</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="p7mtvmpezb32eh004iotp8jvhh9ka6p" xml:space="preserve">#تغییر_مسیر [[الگو:گفتاورد]]</text>
      <sha1>p7mtvmpezb32eh004iotp8jvhh9ka6p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>الگو:تیک</title>
    <ns>10</ns>
    <id>42139</id>
    <revision>
      <id>135231</id>
      <timestamp>2026-09-26T18:29:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «[[File:Yes check.svg|{{{1|20}}}px|alt=✔|link=]]&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Y&lt;/span&gt;&lt;!--template:tick--&gt;&lt;noinclude&gt; {{توضیحات}} &lt;/noinclude&gt;» ایجاد کرد</comment>
      <origin>135231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="147" sha1="atw00g38n8r8ekui7sar3ijbodxtwxt" xml:space="preserve">[[File:Yes check.svg|{{{1|20}}}px|alt=✔|link=]]&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;Y&lt;/span&gt;&lt;!--template:tick--&gt;&lt;noinclude&gt;
{{توضیحات}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>atw00g38n8r8ekui7sar3ijbodxtwxt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>الگو:ضربدر</title>
    <ns>10</ns>
    <id>42140</id>
    <revision>
      <id>135232</id>
      <timestamp>2026-09-26T18:30:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «[[Image:X mark.svg|{{{1|20}}}px|link=|alt=]]&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;N&lt;/span&gt;&lt;!--template:cross--&gt;&lt;noinclude&gt; {{documentation}} &lt;/noinclude&gt;» ایجاد کرد</comment>
      <origin>135232</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="142" sha1="6isuncqkwxsxyf1se5jqf2zhvob475l" xml:space="preserve">[[Image:X mark.svg|{{{1|20}}}px|link=|alt=]]&lt;span style=&quot;display:none&quot;&gt;N&lt;/span&gt;&lt;!--template:cross--&gt;&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6isuncqkwxsxyf1se5jqf2zhvob475l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>الگو:بله</title>
    <ns>10</ns>
    <id>42141</id>
    <redirect title="الگو:آری" />
    <revision>
      <id>135239</id>
      <timestamp>2026-09-26T18:50:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>تغییرمسیر به [[الگو:آری]]</comment>
      <origin>135239</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="4529snk3evc6i28cwoeuvo29sa33qjs" xml:space="preserve">#تغییر_مسیر [[الگو:آری]]</text>
      <sha1>4529snk3evc6i28cwoeuvo29sa33qjs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>الگو:خیر</title>
    <ns>10</ns>
    <id>42142</id>
    <redirect title="الگو:نه" />
    <revision>
      <id>135240</id>
      <timestamp>2026-09-26T18:50:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>تغییرمسیر به [[الگو:نه]]</comment>
      <origin>135240</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="6nme4eheq1yq21l27r15vwfhskl7u1m" xml:space="preserve">#تغییر_مسیر [[الگو:نه]]</text>
      <sha1>6nme4eheq1yq21l27r15vwfhskl7u1m</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>