تاریخ ایران/جمهوری اسلامی ایران

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="fa">
  <siteinfo>
    <sitename>ویکی‌کتاب</sitename>
    <dbname>fawikibooks</dbname>
    <base>https://fa.wikibooks.org/wiki/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.23</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">مدیا</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ویژه</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">بحث</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">کاربر</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">بحث کاربر</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ویکی‌کتاب</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">بحث ویکی‌کتاب</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">پرونده</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">بحث پرونده</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">مدیاویکی</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">بحث مدیاویکی</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">الگو</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">بحث الگو</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">راهنما</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">بحث راهنما</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">رده</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">بحث رده</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">کتاب‌آشپزی</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">بحث کتاب‌آشپزی</namespace>
      <namespace key="110" case="first-letter">ویکی‌کودک</namespace>
      <namespace key="111" case="first-letter">بحث ویکی‌کودک</namespace>
      <namespace key="112" case="first-letter">موضوع</namespace>
      <namespace key="113" case="first-letter">بحث موضوع</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">پودمان</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">بحث پودمان</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>تاریخ ایران/جمهوری اسلامی ایران</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4317</id>
    <revision>
      <id>135686</id>
      <parentid>135281</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T07:58:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <comment>/* اعتراضات دی ۱۴۰۴ */ اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح نویسه‌های عربی، اصلاح ارقام</comment>
      <origin>135686</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63336" sha1="ea2v2f27k1dbkrsglxxc22zz3bneg4j" xml:space="preserve">
{{تاریخ_ایران}}


== حمله به مدرسه فیضیه ==
{{اصلی|[[تاریخ ایران/جمهوری اسلامی ایران/حمله به مدرسه فیضیه|حمله به مدرسه فیضیه]]}}
&lt;div align=&quot;justify&quot;&gt;
از اولین محرک‌های انقلاب ۵۷ به رهبری آیت الله خمینی می‌توان به مطرح شدن لایحه انجمن‌های ایالتی و ولایتی و نیز لوایح شش‌گانه و انقلاب سفید (شاه و ملت) توسط رژیم پهلوی اشاره نمود که در پی آن روحانیون و در رأس آنها آیت الله خمینی ساکت ننشستند، و نوروز سال ۴۲ را عزای عمومی اعلام کردند. رژیم پهلوی و عاملان حکومت پهلوی نیز ساکت نماندند و در تاریخ ۲ فروردین ۱۳۴۲ اقدام به سرکوب مدرسه فیضه قم کردند که در پی آن چند تن از طلبه‌ها کشته شدند.
&lt;/div&gt;

== کاپیتولاسیون و تبعید روح‌الله خمینی ==
[[پرونده:Tehran Mosavvar - Issue 27 - Page 20 (crop 02).jpg|بندانگشتی|صحنه‌هایی از جامعه ایران در اوایل انقلاب، اجرای تنبیه توسط کمیته]]
در ۲۵ دی ۱۳۴۲ برابر با ۱۵ ژانویه ۱۹۶۴ دولت علم قانون اجازه استفاده مستشاران آمریکایی در ایران از مصونیت‌ها و معافیت‌های قرارداد وین را که برای کارمندان اداری و فنی نوشته شده بود به مجلس سنا برد. در این میان اسدالله علم از پست خود کناره‌گیری کرد و حسنعلی منصور در فروردین ۱۳۴۴ نخست وزیر شد. 

روح‌الله خمینی جلسه‌ای با حضور علمای مذهبی قم تشکیل داد و پس از آن نمایندگانی را به شهرها برای اعتراض به این قانون فرستاد. در سخنرانی خمینی در چهارم آبان ۱۳۴۳ در قم، وی این قانون را احیای کاپیتولاسیون در ایران نامید. سخنرانی خمینی با این جملات آغاز شد:

... عزت ما پایکوب شد، عظمت ایران از بین رفت، عظمت ارتش ایران را پایکوب کردند. قانونی را به مجلس بردند که در آن ما را ملحق کردند به پیمان وین... که تمام مستشاران نظامی آمریکا با خانواده‌هایشان، با کارمندهای فنی‌شان با کارمندان اداری‌شان، با خدمه‌شان... از هر جنایتی که در ایران بکنند، مصون هستند. ملت ایران را از سگ‌های آمریکا پست‌تر کردند. چنان‌چه کسی سگ آمریکایی را زیر بگیرد از او مؤاخذه می‌کنند اگر شاه ایران یک سگ آمریکایی را زیر بگیرد مؤاخذه می‌کنند. چنان چه یک آشپز آمریکایی شاه ایران را زیر بگیرد، بزرگ‌ترین مقام را زیر بگیرد، هیچ‌کس حق تعرض ندارد. آقا من اعلام خطر می‌کنم، ای ارتش ایران من اعلام خطر می‌کنم، ای سیاسیون ایران من اعلام خطر می‌کنم... والله گناهکار است کسی که فریاد نکند. ای سران اسلام به داد اسلام برسید. ای علمای نجف به داد اسلام برسید. ای علمای قم به داد اسلام برسید...

پس از این سخنرانی خمینی در تاریخ ۱۳ آبان ۱۳۴۳ دستگیر و با پا درمیانی رییس ساواک وقت متعاقبا به ترکیه تبعید شد.

==انقلاب ضد پهلوی==
&lt;div align=&quot;justify&quot;&gt;
«انقلاب ۱۳۵۷ ایران» که به آن «انقلاب اسلامی» نیز گفته می‌شود، قیامی بود به رهبری روح‌الله خمینی و با شرکت اکثریت مردم، احزاب و روشنفکران ایران، که نظام پادشاهی این کشور را سرنگون، و پیش‌زمینهٔ روی کار آمدن نظام جمهوری اسلامی در ایران را فراهم کرد. انقلاب در ۲۲ بهمن سال ۱۳۵۷ به پیروزی رسید و در ادامه آن نظام جمهوری اسلامی ایران به رهبری سید روح‌الله خمینی شکل گرفت.
&lt;/div&gt;
==کودتای نوژه (۱۳۵۹)==
در ۱۸ تیرماه ۱۳۵۹ این کودتا که مرکز فرماندهی آن در همدان بود با هدف حملهٔ هوایی به منزل روح‌الله خمینی در حسینیهٔ جماران و کشتن او و سپس حمله به برج مراقبت فرودگاه مهرآباد طراحی شده بود. این کودتا که به فرماندهی سعید مهدیان (یک فرماندهِ پیشین نیروی هوایی ایران) قرار بود انجام شود لو رفت و عوامل آن دستگیر و مجازات شدند.

== جنگ ایران و عراق (۱۳۵۹) ==
به دنبال تثبیت انقلاب و پاکسازی ارتش ایران از طرفداران محمدرضا پهلوی و همچنین فرار برخی از ایرانی‌ها (مانند شاپور بختیار) به عراق و دادن مشاوره به صدام حسین، روابط بین دو کشور ایران و عراق تیره شد. از طرفی صدام حسین عرب‌های خوزستانی را تحریک به شورش و استقلال می‌کرد و از طرفی خمینی شیعیان عراقی را تحریک به قیام علیه حکومت صدام حسین می‌کرد. در نهایت با استمرار دعوای قدرت بین بنی صدر و مجاهدین خلق از یکسو و خمینی و حزب جمهوری اسلامی از سوی دیگر، صدام حسین جنگ با ایران را با پاره کردن قرارداد الجزایر آغاز کرد.

گر چه در ۳ خرداد ۱۳۶۱ شمسی، ایرانی‌ها توانستند نیروهای عراقی را به مرز پس برانند، ولی قدرت‌طلبی جمهوری اسلامی ایران باعث شد جنگ را ادامه دهند و از مذاکره سیاسی به منظور آتش‌بس سریع، خودداری کنند.

آخوندها که نیاز به سرکوب گسترده مخالفان داخلی داشتند، جنگ را نعمت الهی دانستند و آن را تا سال ۱۳۶۷ ادامه دادند.

== بحران‌های ایران پس از انقلاب ۱۳۵۷ ==
[[پرونده:Teheran Metro women only.jpg|250px|بندانگشتی|چپ|تفکیک جنسیتی در متروی تهران، ۱۳۹۶ هجری خورشیدی]]

یکی از ویژگی‌هایی که منتقدان انقلاب و جمهوری اسلامی به آن اشاره کرده‌اند، گسترش نوعی مذهبی‌گری و تظاهر مذهبی در بخش‌هایی از جامعه و ساختار حکومتی پس از انقلاب است. از دیدگاه این منتقدان، هنگامی که پایگاه اجتماعی و سیاسی افراد تا حد زیادی با میزان نزدیکی آنان به جریان‌های مذهبی و انقلابی ارتباط پیدا کرد، زمینه برای شکل‌گیری رفتارهایی مانند ریا، تظاهر و استفاده ابزاری از مفاهیم مذهبی برای دستیابی به موقعیت اجتماعی و سیاسی فراهم شد. آنان معتقدند که چنین شرایطی به گسترش بی‌اعتمادی و تضعیف برخی ارزش‌های اخلاقی، از جمله صداقت، در بخش‌هایی از جامعه انجامید.
* مثل قوانین صلاحیت برای کاندیدا شدن در مجلس یا ریاست جمهوری یا عضویت در سازمان های دولتی

همچنین، منتقدان جمهوری اسلامی شکل‌گیری شبکه‌های غیررسمی قدرت و دسترسی به رانت را از پیامدهای این وضعیت می‌دانند. به اعتقاد آنان، برخی افراد با نزدیک شدن به مسئولان و افراد بانفوذ، یا از طریق ارتباط با مساجد، محافل مذهبی و نهادهایی مانند بسیج، به اطلاعات، منابع و فرصت‌هایی دسترسی پیدا کردند که برای سایر افراد به همان اندازه در دسترس نبود. این روابط در برخی موارد به دستیابی به مناصب اداری و سیاسی و بهره‌مندی از امتیازات اقتصادی منجر شد. این پدیده در سطوح مختلف اجتماعی، از مناطق روستایی تا شهرهای بزرگ، مشاهده شده و در ادبیات سیاسی و اجتماعی ایران با مفاهیمی مانند «رانت» و «خودی‌گرایی» مورد بحث قرار گرفته است.

از دیدگاه برخی منتقدان، شکل‌گیری چنین شبکه‌هایی به پیدایش گروه‌هایی انجامید که از امتیازات سیاسی و اقتصادی بیشتری برخوردار بودند. این امر، به‌ویژه در مواردی که افراد بر اساس میزان نزدیکی سیاسی و انقلابی خود به ساختار قدرت از فرصت‌های بیشتری برخوردار می‌شدند، به شکل‌گیری احساس نابرابری در میان بخشی از جامعه انجامید. در نتیجه، در کنار طبقات اقتصادی موجود پیش از انقلاب، گروه‌هایی نیز پدید آمدند که موقعیت اجتماعی و اقتصادی آنان تا حدی تحت تأثیر ارتباط با ساختار سیاسی جدید قرار داشت.

این وضعیت در ادامه به یکی از زمینه‌های انتقاد از جمهوری اسلامی تبدیل شد. برخی منتقدان معتقدند فاصله میان شعارهای اولیه انقلاب، به‌ویژه درباره عدالت، مبارزه با فساد و برابری، و عملکرد برخی مسئولان پس از انقلاب، موجب کاهش اعتماد بخشی از جامعه به رهبران و نهادهای حکومتی شد. در میان نسل‌های جوان‌تر نیز این پرسش شکل گرفت که آیا اهداف اعلام‌شده انقلاب با عملکرد حکومت در دهه‌های بعد مطابقت داشته است یا خیر. برخی از منتقدان حتی استفاده گسترده از مفاهیم اسلامی در سیاست را ابزاری برای جلب حمایت مذهبی جامعه و تثبیت قدرت سیاسی دانسته‌اند؛ دیدگاهی که البته از سوی حامیان جمهوری اسلامی رد می‌شود.

از دیگر موضوعات مورد انتقاد، حذف یا محدود شدن تدریجی بسیاری از رقبای سیاسی پس از انقلاب و اختلاف میان برخی عملکردهای حکومت با برداشت‌هایی از قانون اساسی جمهوری اسلامی است. منتقدان، به‌ویژه درباره میزان پاسخگویی نهاد رهبری، عملکرد نهادهای نظارتی و نحوه برخورد با فسادهای اقتصادی، انتقاداتی را مطرح کرده‌اند. به باور آنان، عدم برخورد مؤثر با برخی پرونده‌های بزرگ فساد مالی، در کنار انتشار گسترده اطلاعات از طریق رسانه‌ها و فناوری‌های ارتباطی، موجب افزایش بدبینی بخشی از مردم نسبت به مسئولان شده است.

یکی از پیامدهایی که منتقدان برای این وضعیت برشمرده‌اند، کاهش وابستگی بخشی از جامعه به هویت دینی و افزایش توجه به هویت ملی و ایرانی است. در این دیدگاه، شکاف میان بخشی از جامعه و جریان‌های سیاسی و مذهبی نزدیک به حکومت در طول زمان افزایش یافته و میان نسل‌های مختلف انقلاب نیز اختلاف نظرهایی پدید آمده است. اعتراضات سال‌های ۱۳۸۸ و ۱۳۹۶ را می‌توان از جمله مقاطعی دانست که بخشی از این اختلافات و نارضایتی‌ها به شکل علنی و گسترده در جامعه نمایان شد.

از دیگر پیامدهای اجتماعی مورد بحث پس از انقلاب، گسترش سیاست‌های تفکیک جنسیتی در برخی عرصه‌های اجتماعی و تغییر الگوهای ازدواج و تشکیل خانواده است. منتقدان، بخشی از این تغییرات را با سیاست‌های فرهنگی و اجتماعی جمهوری اسلامی مرتبط می‌دانند؛ هرچند عواملی مانند شرایط اقتصادی، تغییرات جمعیتی و دگرگونی سبک زندگی نیز در تغییر الگوی ازدواج نقش داشته‌اند.

در حوزه سیاست خارجی نیز جمهوری اسلامی با برخی کشورهای منطقه دچار تنش‌های پایدار شد. حمایت مالی، سیاسی و نظامی از برخی گروه‌های شبه‌نظامی و بازیگران غیردولتی در منطقه، که حکومت ایران آن را در چارچوب مقابله با نفوذ آمریکا و اسرائیل و حمایت از متحدان منطقه‌ای خود توجیه می‌کند، از دیگر ویژگی‌های سیاست خارجی جمهوری اسلامی بوده است. منتقدان این سیاست، آن را موجب افزایش تنش‌های منطقه‌ای و صرف منابع قابل توجه کشور در خارج از مرزها می‌دانند. همچنین گسترش روابط ایران با گروه‌های شیعه در کشورهای منطقه، در ادبیات سیاسی با عنوان «هلال شیعی» توصیف شده است؛ اصطلاحی که از سوی برخی تحلیلگران برای اشاره به افزایش نفوذ ایران در مناطق عمدتاً شیعه‌نشین یا دارای جمعیت شیعه در خاورمیانه به کار رفته است.

===بحران جنسی===
[[پرونده:Iranian Girl's presence in the 22 Bahman 2017 rally by Tasnimnew.com01.jpg|بندانگشتی|چپ|حضور دختران جداشده از پسران (با تفکیک جنسی) در راهپیمایی]]

پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران تفکیک بین زنان و مردان در فضاهای عمومی، پررنگ‌تر شد. امروزه در بعضی از مکان‌ها مانند مدارس بین دانش‌آموزان جدایی جنسی وجود دارد اما در بعضی از مکان‌ها مثل دانشگاه‌ها جدایی جنسی وجود ندارد. با ظهور رژیم جمهوری اسلامی جداسازی جنسی در مکان‌های عمومی مثل سواحل و استخرهای شنا در قانون تصریح و تکلیف شده‌است، برای زنان در اتوبوس و مترو قسمت‌های جداگانه‌ای قرار داده شده‌است و به مردان اجازه نمی‌دهند وارد سمت زنانه بشوند. در مترو این اقدام مرد، ایجاد مزاحمت برای بانوان تلقی می‌شود و جرم است. بر اساس قوانین، بخش‌های جداگانه‌ای در جلسات سیاسی، کنفرانس‌ها، مراسم ازدواج و تشییع جنازه باید برای زنان و مردان در نظر گرفته شود. در ادارات و سازمان‌های رژیم جمهوری اسلامی تفکیک جنسی ممکن است در بین کارکنان و دوایر داخلی یک سازمان صورت گیرد، مانند بخش زنان و زایمان یک بیمارستان، یا ممکن است که سازمان به صورت تک جنسی تشکیل شود و به وظایف خاص خود در سطح جامعه بپردازد مانند سرای سالمندان بانوان یا آقایان و کتابخانه‌های تک جنسی پسرانه و دخترانه. کنسرت‌ها و جشن‌های بسیاری به دلیل اختلاط دو جنس توسط عوامل دولتی بسته شدند و با گردانندگان آن‌ها برخورد شد. یکی از فضاهای شهری تک جنسی‌ای که پس از انقلاب ۱۳۵۷ ساخته شده‌اند پارک‌های بانوان هستند: فضایی زنانه به منظور خلق فضاهای امن و دور از دسترس مردان. پارک‌های بانوان در بسیاری از شهرهای ایران ایجاد شده‌است که به مردان اجازه ورود داده نمی‌شود مثل بوستان بهشت مادران در تهران و پارک بانوان صدف اصفهان.

از اوایل دهه هشتاد بحران جنسی در جامعه ایران آغاز شد و به مهمترین آسیب اجتماعی در ایران مبدل شد. از آنجایی که اگر راه درستی برای تخلیه تحریکات جوانی در یک جامعه وجود نداشته باشد، قاعدتاً مسیرهای دیگری باز می‌شود و تحریکات اجتماعی در سطح بالایی باقی نمی‌ماند، بحران جنسی در ایران شکل گرفت. از مصادیق بحران جنسی در این سال‌ها می‌توان به دگرباشی جنسی، انحرافات جنسی، عدم ارضاء جنسی افراد در بستر خانواده، تمایل به رابطه جنسی انتزاعی و فانتزی تحتِ تأثیر محیط سایبری و اینترنتی و... اشاره کرد. تحول عظیمی در رابطه دختر و پسر در جامعه ایران مشاهده شده و مطالعات نشان می‌دهد این الگو به شدت دگرگون شده است. یکی از پیامدهای این بحران در ناسازگاری آن با فرهنگ جامعه ایرانی دیده می‌شود. از دیگر پیامدهای این بحران می‌توان به رژیم‌های غذایی که در جهت مسائل جنسی گرفته می‌شود، کوتاه‌شدن عمر زندگی زناشویی، تنوع جراحی‌های پزشکی، تمایل به برقراری شکل‌های مختلف رابطه جنسی و... اشاره کرد. پیامدهای این بحران به طور کلی هم بخش زناشویی و هم بخش‌های دیگر مانند دوران بلوغ افراد را در ایران درگیر کرد.&lt;ref&gt;https://ana.press/fa/news/45/29627/راه-گذار-از-بحران-جنسی-در-ایران-چیست&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.isna.ir/news/97021709251/جامعه-دچار-بحران-جنسی-شده-است&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.ghasednews.com/بخش-بحران-یا-انقلاب-جنسی-62/2251-هشدار-یک-مردم-شناس-درباره-وقوع-انقلاب-جنسی&lt;/ref&gt; در حالیکه مستندها و کتاب‌های بسیاری همچون قیام پرشور: انقلاب جنسی در ایران از پردیس مهدوی استاد جامعه‌شناسی منتشر شده است بعضی همچون امیر مهدی کلیدری محقق مسائل اجتماعی ادعا کرده‌اند کودتای جنسی در ایران رخ داده است نه انقلاب جنسی.&lt;ref&gt;http://www.ghasednews.com/بخش-بحران-یا-انقلاب-جنسی-62/7183-کودتای-جنسی-یا-انقلاب-جنسی&lt;/ref&gt;

دههٔ ۱۳۹۰ با گسترش و کاهش سن روسپی‌گری در ایران همراه شد و پژوهش دانشگاه شهید بهشتی نشان داد که آمار روسپیگری میان زنان متأهل این کشور، بیشتر از مجردها بوده‌است و ۱۱ درصد روسپیان پایتخت ایران، با آگاهی همسرانشان دست به روسپی‌گری می‌زده‌اند.  تن‌فروشی آنلاین چه از راه وبگاه‌هایی که زنان را برای صیغه (معمولاً کوتاه‌مدت و ساعتی) فهرست می‌کنند چه در شبکه‌های اجتماعی همانند اینستاگرام و تلگرام، در دههٔ ۱۳۹۰ گسترش بالایی یافت. در این دوران، در پوشش پیشه‌هایی چون ماساژوری، تن‌فروشی انجام گرفته‌است.

=== پارانویای جمهوری اسلامی ===
در پارانویای حکومت اسلامی، آمریکا، اسرائیل، فراماسون ها و بهایی ها جایگاه ویژه ای دارند. آخوندها که خود را وارث اسلام ناب حقیقی می دانند، دنیا را متهم می کنند که در برابر آنها قد علم کرده اند. آنها بهایی ها را فرقه ضاله‌ای می‌شمارند که در حال جاسوسی برای خارجی ها (اسرائیلی ها و آمریکایی ها) هستند و یهودی های ایرانی هم گاهاً مورد سوظن آخوندها قرار می گیرند، چرا که در مظان اتهام همدستی با همتایان اسرائیلی خود قرار دارند. آمریکا به خاطر اینکه تحت نفوذ یهودیان آمریکایی (که متحدان همیشگی اسرائیلی ها هستند) به عنوان شیطان بزرگ، حامی همیشگی اسرائیلی ها در پیمان های نظامی و وتوهای سازمان ملل متحد قلمداد می‌شوند و هدف نظام مقدس جمهوری اسلامی، نابودی اسرائیل، و برقرار سازی کشور مستقل فلسطین است.

پارانویای آخوندها بر علیه بهایی ها چند دلیل دارد. اول اینکه بابی گری و بهائیت، نخستین دین رسمی پس از اسلام است که اعلام وجود کرده است. با وجود اینکه محمد در قرآن به عنوان آخرین پیامبر نامیده شده، بهائیان به پیامبر پس از محمد از جمله بهاالله اعتقاد دارند. دومین مورد بستن پرونده امام زمان در دین بهائیت است و بهائی ها اعتقاد دارند که امام زمانشان ظهور کرده و دیگر نیازی به انتظار برای امام زمان نیست. سومین مسئله، بستن پرونده آخوندگی گری در بهائیت است. بدین ترتیب که بهایی ها کسی را واسطه مذهبی میان خودشان و خدا قرار نمی دهند و هر کس موظف است تا شخصاً مسائل دینی-مذهبی خودش را با تحقیق و تفحص حل کند.

از جمله پارانویای جمهوری اسلامی، می‌توان به باور به وارد شدن یهودیان به مذهب اسلام و تحریف و فرقه‌سازی این مذهب اشاره کرد. این اصطلاح را مسلمانان به اسم '''اسرائیلیات''' نامیده‌اند. آنها می‌پندارند که یهودیان قادر هستند با برنامه‌ریزی از قبل، به طور ظاهری مسلمان شده، در حالی که باطناً به آئین یهود اعتقاد دارند و دروغ‌هایی را به پیامبران و امامان مسلمانان وارد کنند و باعث شوند تا مردم مسلمان از اعتقاداتشان منحرف شوند. این اعتقاد البته ریشه در قرآن هم داشته است. در آنجایی که قرآن می‌گوید «هر آن دشمنترین انسان‌ها نسبت به اسلام را در میان مشرکین و یهودیان بینی»، باعث شده تا مسلمانان تمام مشکلات دنیوی و کج‌روی های فرقه‌های تشکیل شده از اسلام (که فرقه ظاله نامیده می‌شود) را به اسم یهودی‌ها تمام می‌کنند.

=== شکل‌گیری تقابل جمهوری اسلامی ایران و اسرائیل ===

تقابل جمهوری اسلامی ایران و اسرائیل یکی از مؤلفه‌های مهم سیاست خارجی جمهوری اسلامی از نخستین سال‌های پس از انقلاب ۱۳۵۷ بود. این تقابل تنها به اختلافات مذهبی محدود نبود و مجموعه‌ای از عوامل ایدئولوژیک، سیاسی و منطقه‌ای در شکل‌گیری آن نقش داشتند. رهبران جمهوری اسلامی، مسئله فلسطین و مخالفت با اسرائیل را بخشی از سیاست خارجی جدید ایران می‌دانستند و در مقابل، اسرائیل نیز جمهوری اسلامی را به‌تدریج به عنوان یکی از تهدیدهای اصلی امنیتی خود در منطقه در نظر گرفت.

در ادبیات رسمی جمهوری اسلامی، مخالفت با اسرائیل تا حدی با برداشت‌هایی از آیات قرآن درباره مقابله با کسانی که مسلمانان را از سرزمین و خانه‌هایشان بیرون رانده‌اند پیوند داده شد. با این حال، ریشه‌های سیاست جمهوری اسلامی در قبال اسرائیل را نمی‌توان صرفاً به یک برداشت قرآنی نسبت داد؛ مواضع ضداسرائیلی در میان برخی جریان‌های سیاسی و مذهبی ایران پیش از انقلاب نیز وجود داشت و پس از انقلاب با ایدئولوژی جدید حکومت و تحولات منطقه‌ای درهم آمیخت.

یکی از نخستین اقدامات حکومت جدید در این زمینه، قطع روابط رسمی ایران و اسرائیل بود. پس از انقلاب، ساختمان نمایندگی اسرائیل در تهران در اختیار سازمان آزادی‌بخش فلسطین (PLO) قرار گرفت و در سال ۱۳۵۸ به عنوان نمایندگی فلسطین مورد استفاده قرار گرفت. یاسر عرفات، رهبر سازمان آزادی‌بخش فلسطین، نیز در همان سال به تهران سفر کرد. این اقدامات نشان‌دهنده تغییر اساسی سیاست خارجی ایران در قبال مسئله فلسطین و اسرائیل بود.

در سال‌های نخست جمهوری اسلامی، سیاست منطقه‌ای ایران تحت تأثیر جنگ ایران و عراق نیز قرار داشت. عراق در شهریور ۱۳۵۹ به ایران حمله کرد و جنگ تا سال ۱۳۶۷ ادامه یافت. در همین دوره، در خرداد ۱۳۶۱، نیروهای ایرانی عملیات بیت‌المقدس را به پایان رساندند و خرمشهر را بازپس گرفتند. اندکی بعد، در ۶ ژوئن ۱۹۸۲، اسرائیل عملیات نظامی گسترده‌ای را در لبنان آغاز کرد. هدف اعلام‌شده اسرائیل، که در اسناد سازمان ملل نیز ثبت شده، دور کردن نیروهای فلسطینی و حملات آنان از مرزهای شمالی اسرائیل بود؛ نیروهای اسرائیلی در جریان این عملیات وارد بخش‌های وسیعی از لبنان شدند و تا اطراف بیروت پیشروی کردند.

تهاجم اسرائیل به لبنان، توجه حکومت ایران را که درگیر جنگ با عراق بود، به جبهه لبنان نیز جلب کرد. در میان برخی نیروهای سیاسی و نظامی جمهوری اسلامی، ایده اعزام نیرو برای مقابله مستقیم با اسرائیل مطرح شد. با این حال، جمهوری اسلامی در سال ۱۳۶۱ تصمیم نگرفت یک جنگ مستقیم گسترده با اسرائیل آغاز کند و جنگ با عراق همچنان اولویت اصلی نظامی کشور باقی ماند. در ادبیات سیاسی جمهوری اسلامی، جمله «راه قدس از کربلا می‌گذرد» بعدها برای توصیف این اولویت مورد استفاده گسترده قرار گرفت؛ یعنی حل مسئله جنگ ایران و عراق و رسیدن به پیروزی در آن، مقدم بر ورود مستقیم ایران به جنگ با اسرائیل تلقی می‌شد.

در عین حال، ایران در لبنان حضور نظامی و سازمانی پیدا کرد. سپاه پاسداران نیروهایی را به سوریه و لبنان اعزام کرد و بخشی از نیروهای شیعه لبنانی تحت آموزش و حمایت ایران قرار گرفتند. این نیروها در شکل‌گیری هسته اولیه حزب‌الله لبنان نقش داشتند. حزب‌الله در اوایل دهه ۱۹۸۰ در شرایطی شکل گرفت که لبنان درگیر جنگ داخلی و اشغال بخش‌هایی از خاک خود توسط اسرائیل بود. گروه‌های مختلف شیعه لبنان، از جمله افرادی که پیش‌تر با جنبش امل ارتباط داشتند، در روند شکل‌گیری این سازمان مشارکت کردند. بنابراین، حزب‌الله را نمی‌توان صرفاً به عنوان سازمانی که مستقیماً توسط ایران «ساخته شد» توصیف کرد؛ بلکه شکل‌گیری آن حاصل تعامل میان نیروهای شیعه لبنانی، شرایط داخلی لبنان، حضور اسرائیل و حمایت مالی، آموزشی و سازمانی ایران بود.

سپاه پاسداران در این روند نقش مهمی ایفا کرد. نیروهای ایرانی در دره بقاع لبنان مستقر شدند و به آموزش و سازمان‌دهی نیروهای شیعه پرداختند. این ارتباط در سال‌های بعد به یکی از مهم‌ترین پایه‌های نفوذ منطقه‌ای ایران تبدیل شد.

حزب‌الله در دهه ۱۹۸۰ به انجام عملیات مسلحانه علیه نیروهای اسرائیلی و همچنین نیروهای خارجی حاضر در لبنان پرداخت. این سازمان در سال ۱۹۸۵ نخستین بیانیه سیاسی مهم خود را منتشر کرد و در آن بر وفاداری خود به رهبر جمهوری اسلامی ایران و مخالفت با حضور اسرائیل و قدرت‌های غربی در لبنان تأکید کرد. در ادامه، فعالیت نظامی حزب‌الله یکی از عوامل مؤثر در افزایش هزینه حضور اسرائیل در جنوب لبنان شد. اسرائیل در سال ۲۰۰۰ نیروهای خود را از بیشتر مناطق اشغالی جنوب لبنان خارج کرد؛ حزب‌الله این خروج را نتیجه مقاومت خود دانست، در حالی که درباره عوامل مؤثر بر تصمیم اسرائیل، دیدگاه‌های متفاوتی وجود دارد.

در همین دوره، یکی از رویدادهای مهم و همچنان مورد اختلاف، ناپدید شدن چهار ایرانی در لبنان بود. در تیر ۱۳۶۱، احمد متوسلیان، وابسته نظامی ایران، محسن موسوی، کاردار سفارت ایران در بیروت، تقی رستگارمقدم و کاظم اخوان، خبرنگار، در نزدیکی ایست بازرسی برباره در شمال لبنان متوقف و ناپدید شدند. درباره سرنوشت آنان روایت‌های متفاوتی وجود دارد. ایران طی سال‌های بعد اسرائیل را نیز در این ماجرا مسئول دانست، در حالی که گزارش‌های دیگر، نیروهای مسلح لبنانی را عامل ربایش معرفی کرده‌اند. سرنوشت نهایی این چهار نفر هیچ‌گاه به شکل قطعی روشن نشد و به همین دلیل، نسبت دادن مسئولیت قطعی این حادثه به یک طرف، از نظر تاریخی نیازمند احتیاط است.

در نتیجه، رابطه ایران و اسرائیل در دهه ۱۳۶۰ به تدریج از مخالفت سیاسی و ایدئولوژیک به نوعی تقابل منطقه‌ای تبدیل شد. ایران از گروه‌های مسلحی مانند حزب‌الله حمایت می‌کرد و اسرائیل نیز فعالیت این گروه‌ها و گسترش نفوذ ایران در لبنان را تهدیدی علیه امنیت خود می‌دانست. به همین دلیل، لبنان به یکی از نخستین عرصه‌های مهم رویارویی غیرمستقیم ایران و اسرائیل تبدیل شد. با این حال، اصطلاح «اولین جنگ نیابتی ایران و اسرائیل» بیشتر یک توصیف تحلیلی است تا عنوانی رسمی برای یک جنگ مشخص؛ زیرا رابطه دو کشور و استفاده از نیروهای همسو در منطقه، به تدریج و طی چند مرحله شکل گرفت و حزب‌الله نیز سازمانی لبنانی با ساختار و تصمیم‌گیری مستقل، هرچند با حمایت گسترده ایران، بود.

=== تقابل ایران و ایالات متحده و ارتباط آن با مسئله اسرائیل ===

تقابل جمهوری اسلامی با اسرائیل از همان ابتدا با رابطه ایران و ایالات متحده نیز ارتباط پیدا کرد. حکومت پهلوی روابط نزدیکی با ایالات متحده داشت و پس از انقلاب، بخش قابل توجهی از نیروهای سیاسی انقلابی، آمریکا را حامی اصلی حکومت پیشین و یکی از قدرت‌های پشتیبان اسرائیل در منطقه می‌دانستند. علاوه بر جریان‌های اسلام‌گرا، گروه‌های چپ و برخی نیروهای ملی‌گرا نیز در سال‌های پیش و پس از انقلاب مواضع ضدآمریکایی داشتند.

یکی از عوامل تشدیدکننده این تنش، ورود محمدرضا شاه پهلوی به ایالات متحده در مهر ۱۳۵۸ برای دریافت درمان پزشکی بود. در ایران این اقدام با نگرانی از احتمال تکرار رویدادهایی مانند کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ و بازگشت شاه به قدرت همراه شد. در چنین فضایی، گروهی از دانشجویان اسلام‌گرا که خود را «دانشجویان پیرو خط امام» می‌نامیدند، در ۱۳ آبان ۱۳۵۸ سفارت ایالات متحده در تهران را اشغال کردند و کارکنان آن را به گروگان گرفتند. اسناد تاریخی ایالات متحده نیز نشان می‌دهند که بیش از ۵۰ آمریکایی در این بحران به گروگان گرفته شدند و این وضعیت ۴۴۴ روز ادامه پیدا کرد.

اشغال سفارت ابتدا از سوی دولت موقت بازرگان با مخالفت روبه‌رو شد و در ادامه، حمایت آیت‌الله خمینی از اقدام دانشجویان موجب شد اشغال سفارت به یک بحران طولانی‌مدت در روابط دو کشور تبدیل شود. مهدی بازرگان و دولت موقت پس از آن استعفا کردند. از سوی دیگر، دولت آمریکا در ۱۴ نوامبر ۱۹۷۹ دارایی‌های دولت ایران و بانک مرکزی ایران در ایالات متحده را مسدود کرد. این اقدام بخشی از مجموعه اقدامات اقتصادی و سیاسی آمریکا در واکنش به بحران گروگان‌گیری بود.

مقام‌های جمهوری اسلامی و دانشجویان اشغال‌کننده سفارت، اقدام خود را با مجموعه‌ای از عوامل توجیه می‌کردند؛ از جمله سابقه حمایت آمریکا از حکومت پهلوی، روابط واشنگتن با اسرائیل، پذیرش شاه در آمریکا و نگرانی از دخالت احتمالی ایالات متحده در تحولات داخلی ایران. در مقابل، دولت آمریکا اشغال سفارت و گروگان‌گیری دیپلمات‌ها را نقض حقوق دیپلماتیک و تعهدات بین‌المللی می‌دانست. بنابراین، برای بررسی تاریخی این رویداد، بهتر است انگیزه‌ها و استدلال‌های هر دو طرف از یکدیگر تفکیک شوند و توجیهات سیاسی یک طرف به عنوان واقعیت قطعی تاریخی ارائه نشوند.

بحران گروگان‌گیری در نهایت به یکی از نقاط عطف روابط ایران و آمریکا تبدیل شد و روابط دیپلماتیک دو کشور را برای دهه‌های بعد دگرگون کرد. در همین چارچوب، مخالفت جمهوری اسلامی با اسرائیل نیز به تدریج با تقابل گسترده‌تر آن با ایالات متحده و سیاست‌های آمریکا در خاورمیانه پیوند خورد. از دهه ۱۳۶۰ به بعد، این سه موضوع ــ حمایت ایران از گروه‌های فلسطینی و لبنانی، مخالفت با اسرائیل و تقابل با آمریکا ــ به عناصر مرتبط اما متمایز سیاست خارجی جمهوری اسلامی تبدیل شدند.

===بحران اقتصادی===
وقوع انقلاب در سال ۱۳۵۷، پایان ارز تک نرخی و آغاز دوره‌ای از جهش‌های پیاپی ارزی در ایران بود که باعث شد نرخ دلار آمریکا تا سال ۱۴۰۰ به بیش از چهار هزار برابر برسد. نرخ غیررسمی ارز که در پایان سال ۸۹ به ۱۰۳۳۷ ریال رسیده بود، از ماه‌های آغازین سال ۱۳۹۰ وارد یک جهش شد. افزایش مداوم نرخ ارز در ایران پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران آغاز شد و در دوران ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد و پس از هدفمندسازی یارانه‌ها در ایران بین سال‌های ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۲ شتاب گرفت.

در ۱۰ مهرماه ۱۳۹۹ قیمت دلار به ۳۰ هزار تومان رسید و قیمت سکه تمام بهار آزادی از مرز ۱۵ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان گذشت. نرخ دلار آمریکا که در اوایل سال ۱۴۰۳ حدود ۶۰ هزار تومان بود، در پی حملهٔ موشکی و پهپادی ایران به اسرائیل، در روز ۲۶ فروردین ۱۴۰۳ از ۷۰ هزار تومان عبور کرد. افزایش نرخ ارز تداوم پیدا کرد و در بهمن ۱۴۰۳ نرخ دلار آمریکا در بازار آزاد ایران از ۹۰ هزار تومان عبور کرد. عبدالناصر همتی وزیر اقتصاد دولت پزشکیان بلافاصله پس از تصدی منصب وزارت اقتصاد به حمایت از یکسان‌سازی نرخ ارز و حذف سامانه نیما پرداخت و مدعی شد که این سیاست باعث کاهش قیمت ارز آزاد خواهد شد اما بر خلاف ادعای وی قیمت ارز به شدت افزایش یافت که حتی به انتقاد رسانه‌های اصلاح طلب و شروع فرایند استیضاح وی انجامید. به این ترتیب عبدالناصر همتی از وزارت اقتصاد برکنار شد.

در ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۹، مرکز آمار ایران، نرخ تورم گروه عمده خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات در سال ۱۳۹۸ را ۴۲٫۶ درصد اعلام کرد. در شهریور ۱۳۹۹، آمارهای جدید شرکای اصلی تجاری ایران نشان از افت چشمگیر صادرات ایران به این کشورها داشت و در کل صادرات آن‌ها به ایران نیز کاهش یافته‌بود. این آمار افت کل صادرات ایران به ۱۴۰ میلیون دلار در هفت‌ماهه ۲۰۲۰ را نشان می‌داد که علاوه بر قطع صادرات نفت، فروش کالاهای غیرنفتی ایران به هند نیز به شدت سقوط کرده‌بود. همچنین صادرات ایران به کره جنوبی از ۲٫۱ میلیارد دلار به زیر هفت میلیون دلار سقوط کرد و وارداتش از ۲۸۲ میلیون دلار به ۱۰۵ میلیون دلار کاهش یافت. بدین ترتیب صادرات ایران به کره جنوبی تقریباً قطع شد.

در حین بحران اقتصادی گوشت قرمز دچار کمبود و افزایش بهای چند برابری شد که از میانه سال ۱۳۹۷ شروع و در ماه‌های پایانی پائیز اوج گرفت. بحران گوشت به یکی دیگر از چالش‌های بزرگ دوران دوم دولت حسن روحانی تبدیل شد. بعد از تشدید بحران اقتصادی در ۱۳۹۸، وبسایت تابناک در ۹ تیر ۱۳۹۸ در این زمینه نوشت که افزایش قیمت مسکن عملاً خرید خانه را برای خیلی از مردم دشوار کرده‌است و به همین علت، تعداد معاملات مسکن در تهران در مقایسه با خرداد سال ۱۳۹۷ حدود ۶۰ درصد کاهش داشته‌است. تابناک با اشاره به افزایش قیمت مسکن در ۱۵ ماه گذشته (از تیر ۹۸) افزود که هر ماه، مردم برای خرید و حتی اجاره یک سرپناه برای زندگی خود، «ناامیدتر از ماه قبل می‌شوند». این گزارش حاکیست که در برخی شهرها مانند کرمان، به دلیل افزایش اجاره بها و قیمت مسکن، «مردم کانکس‌ها را به عنوان سرپناهی برای خود انتخاب کرده‌اند». با بالا گرفتن وضعیت ناپایدار اقتصادی و تعطیلی بسیاری از کارخانه‌جات و صنایع تولیدی کشور به دلیل کمبود مواد اولیه و عدم اختصاص ارز وارداتی از طرف دولت و همچنین احتکار کالاهای ضروری از طرف افراد سودجو که به منجر به کم شدن این کالاها در بازار شده‌بود، در سال ۱۳۹۷ قیمت برخی از کالاهای اساسی و ارزاق عمومی مردم رشد چند برابری پیدا کرد و برخی از گزارش‌ها حاکی از آن بود که مردم برای خرید این کالاها به فروشگاه‌های بزرگ و زنجیره‌ای هجوم آورده‌اند و قفسه‌ها را خالی کرده‌اند. قیمت انواع خودرو نیز در بازار ایران به شدت افزایش یافت.

بر اساس آمار رسمی، تعداد بیکاران ایران بین سه تا سه و نیم میلیون نفر است اما کارشناسان، آمار بیکاران را بیشتر از چهار میلیون نفر برآورد می‌کنند. هر ساله، دست کم حدود هشتصد هزار نفر، وارد بازار کار ایران می‌شوند و ایران توان کافی برای پاسخگویی به این حجم از متقاضیان کار را ندارد. اقتصاد ایران یک اقتصاد ترکیبی، شامل یک بخش دولتی بزرگ است که در حدود ۶۰ درصد آن به شیوهٔ متمرکز و دستوری اداره می‌شود.

===رونق شعایر اسلامی===
[[پرونده:Flag of Iran.svg|thumb|250px|پرچم کنونی ایران یک نشان الله در وسط دارد]]

تعداد مساجد (حدود ۳ برابر دوره پهلوی)، نمازخانه‌ها و وضوخانه‌های بین‌راهی در ایران افزایش یافته است. همچنین در جمهوری اسلامی تعداد امام‌زاده‌ها افزایش چشمگیری پیدا کرد (حدود ۷ برابر دوره پهلوی). در فیلم‌های تلویزیونی و سینمایی بازیگران زن با حجاب و روسری و چادر ظاهر شدند و با روزه‌خواری در روزهای ماه رمضان برخورد شدید شد. کتاب‌های دینی در مدارس افزایش یافت. افزایش مجازات‌های به شیوه اسلامی، جدا کردن دختر و پسر در مکان‌های مختلف، افزایش جشن‌ها و عزاداری‌های اسلامی، ... از ویژگی‌های بارز جمهوری اسلامی بوده است.

==حمله اسرائیل به ایران (۱۴۰۴)==
موضع خصمانه حکومت جمهوری اسلامی ایران در قبال اسرائیل و آمریکا پس از انقلاب ۱۳۵۷، به حمایت پنهانی جمهوری اسلامی از حزب‌الله در جریان درگیری‌های جنوب لبنان (۲۰۰۰–۱۹۸۵) و در سال ۲۰۰۵ به یک درگیری منطقه‌ای نیابتی تبدیل شد. در سال ۲۰۰۶، جمهوری اسلامی به‌طور فعال در حمایت از حزب‌الله در طول جنگ اسرائیل و لبنان مشارکت داشت و به موازات آن حمایت از حماس و جهاد اسلامی فلسطین را آغاز کرد. از طرف دیگر، اسرائیل با استفاده از چندین شبه نظامی در داخل ایران، یک کمپین برای آسیب رساندن به برنامه هسته‌ای ایران آغاز کرد. با شروع جنگ داخلی سوریه، درگیری‌ها بالا گرفت و تا سال ۲۰۱۸ به جنگ مستقیم جمهوری اسلامی و اسرائیل تبدیل شد. 

جمهوری اسلامی حمایت قابل توجهی از حزب‌الله، حماس، و جنبش جهاد اسلامی فلسطین می‌کند، در حالی که اسرائیل از سازمان مجاهدین خلق ایران حمایت می‌کند و به‌طور مستقیم ترور و حمله به اهداف مرتبط با جمهوری اسلامی انجام داده است. اسرائیل همچنین حملات سایبری علیه ایران را انجام داده و علناً از اقدام نظامی بین‌المللی علیه جمهوری اسلامی دفاع می‌کند.

در ۲۳ خرداد ۱۴۰۴، نیروی هوایی اسرائیل به چندین نقطه در سراسر ایران حملاتی انجام داد. این حملات با نام رمز عملیات ''شیر برخاسته'' که توسط نیروهای دفاعی اسرائیل و موساد انجام شد، تأسیسات هسته‌ای، پایگاه‌های نظامی، مناطق مسکونی و منازل مقامات ارشد نظامی را هدف قرار داد. ایران در پاسخ به حملات، مجموعه‌ای از موشک‌های بالستیک و پهپادها را به سوی اسرائیل پرتاب کرد اما به دلیل وجود سانسور شدید خبری، رسانه‌های اسرائیلی خسارت‌ها و تلفات این حمله‌ها را به طور کامل اعلام نکردند.

در طی روزهای جنگ، مقامات ایرانی پروازها در فرودگاه بین‌المللی امام خمینی را تعلیق کردند. بلافاصله پس از شروع حملات، ساکنان تهران به‌صورت گسترده شروع به ترک شهر کردند. سخنگوی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، ابوالفضل شکارچی، وعدهٔ انتقام از اسرائیل و ایالات متحده را داد. سرانجام ایران و اسرائیل با میانجی‌گری آمریکا و قطر با یک آتش‌بس دوجانبه در ۳ تیر ۱۴۰۴ موافقت کردند.

==اعتراضات مردمی در دوران جمهوری اسلامی==
جنبش‌های اعتراضی مختلفی در این دوره رخ داده است. 
===نخستین اعتراض‌ها===
حمله به کوی دانشگاه تهران (درگیری میان دانشجویان با نیروهای انتظامی و افراد موسوم به لباس شخصی‌ها در تیرماه ۱۳۷۸)، اعتراضات به نتیجه انتخابات دهم رئیس جمهوری (خرداد و تیر ۱۳۸۸)، اعتراضات دی ۱۳۹۶ (در پی گرانی و سیاست‌های دولت روحانی از مشهد و شهرهای بزرگ شروع شد)، اعتراضات آبان ۱۳۹۸ ایران یا آبان خونین (در پی افزایش قیمت بنزین) و اعتراضات شهریور ۱۴۰۱ (در پی کشته‌شدن مهسا امینی) از جمله بزرگ‌ترین اعتراضات مردمی این دوره است. اعتراض‌های ضدحکومتی ۱۳۸۸ تا ۱۴۰۱ در ایران، کشته‌های بسیاری بر جا گذاشتند و در جدیدترین آن‌ها رژیم جمهوری اسلامی اقدام به فیلترینگ گسترده اینترنت و شبکه‌های اجتماعی نمود. پس از رقم خوردن اعتراضات شهریور ۱۴۰۱، یک گروه مخالف به نام جوانان محلات تهران شکل گرفت.

===جنبش مهسا===
اعتراض‌های سراسری ۱۴۰۱ در پی کشته‌شدن مهسا امینی در عرض چند روز به تمام ۳۱ استان و به بیش از ۱۰۰ شهر ایران گسترش یافت. حمله به دانشگاه صنعتی شریف نیز از دیگر مواردی بود که در طول اعتراضات رخ داد که تعدادی تنبیه بدنی و حدود ۴۰–۳۰ دانشجو بازداشت شدند. در جمعه سیاه زاهدان حدود ۹۰ نفر کشته شدند.  در کشورهای دیگر نیز عده زیادی در حمایت از خیزش مردم ایران تجمع‌های اعتراضی برگزار کردند. شماری از چهره‌های سرشناس هنری، فرهنگی و ورزشی ایران و فراتر از ایران از اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ ایران حمایت کردند. شمار بازیگرانی که از معترضان حمایت کرده‌اند به اندازه‌ای بود که صدا و سیمای ایران برای پخش و بازپخش تعداد زیادی از مجموعه‌ها و فیلم‌های تلویزیونی دچار مشکل شد.

نیروهایی از نیروی انتظامی، سپاه پاسداران و نیروی زمینی ارتش که زیرمجموعه ستاد کل نیروهای مسلح هستند در سرکوب معترضان در پی کشته‌شدن مهسا امینی نقش داشته‌اند. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی جدای از نیروهای خودش از نیروهای بسیج نیز استفاده کرده‌است. همچنین از لباس‌شخصی‌ها و گروهی به نام نیروهای خودجوش سرزمین‌های اسلامی نیز استفاده شده‌است. نیروهای سرکوب جمهوری اسلامی برای سرکوب شهروندان در این اعتراضات از ابزارهای گوناگون مانند باتون، باتون برقی، اسلحه دستی و تفنگ جنگی و همچنین از خشونت، یورش به منازل مسکونی، شلیک مستقیم به شهروندان، آسیب رساندن به اموال عمومی و خصوصی مردم از جمله خودروها و مغازه‌ها استفاده کرد. رژیم جمهوری اسلامی تعدادی از معترضان را بازداشت و تعدادی از آن‌ها از جمله محسن شکاری، میلاد زهره‌وند و مجیدرضا رهنورد را که در اعتراضات حضور فعال داشتند اعدام کرد.

===اعتراضات دی ۱۴۰۴ ===
اعتراضات دی ۱۴۰۴ ایران موج گسترده‌ای از تجمع‌های اعتراضی و اعتصاب‌های ضد حکومتی در ایران است که از ۷ دی ۱۴۰۴ در تهران آغاز شد و در ادامه به سایر شهرهای ایران گسترش یافت. این اعتراضات در شرایطی رخ داد که ارزش ریال به کمترین میزان خود در طول تاریخ رسیده بود و بیکاری جوانان و فقر مردم به شدت افزایش یافته بود. معترضان با تجمعات علنی، سر دادن شعارهای ضد دولتی و ادامه اعتصاب‌ها برای روز دوم، هم‌زمان با رویدادهایی مانند استعفای رئیس کل بانک مرکزی، اعتراض خود را ادامه دادند. افراد لباس شخصی برای سرکوب معترضان از انواع تجهیزات مانند دشنه، سلاح گرم، گاز اشک‌آور، تونفا و شوکر استفاده کردند. افراد لباس شخصی در روزهای تظاهرات جلوی شهروندان عادی و خودروهایی را که در مسیر بودند گرفته و ضمن توهین به آن‌ها، مدارک شناسایی‌شان را چک می‌کردند. همچنین آن‌ها جلوی شهروندان عادی را به بهانه عکسبردای یا فیلمبرداری با گوشی می‌گرفتند و گوشی موبایل آن‌ها را چک می‌کردند. بسیاری از ماموران لباس شخصی و افسران نظامی از ترس شناسایی شدن توسط شهروندان، از کلاه و ماسک استفاده می‌کردند. در شهرهای بزرگ، از ماشین آب‌پاش برای سرکوب معترضان استفاده کردند. شاتگان‌های کالیبر ۱۶، کلاشنیکف، شاتگان Escort MPA-TS و تفنگ دراگونوف از پر کاربردترین تفنگ‌های استفاده شده توسط نیروهای سرکوبگر وابسته به حکومت بود.

علاوه بر جوانان، کاسبان بازار، دانشجویان دانشگاه‌ها، زنان خانه‌دار، ... در این اعتراضات حضور فعال داشتند. در شامگاه روز چهارم، معترضان در شهر اسدآباد استان همدان یک ساختمان را به آتش کشیدند، که بر اساس ادعای برخی گزارش‌ها، سازه مورد نظر، پایگاه نیروهای شبه‌نظامی بسیج بوده است.  تشکل‌ها و فعالان دانشجویی در دانشگاه‌های امیرکبیر، بهشتی و تهران با صدور بیانیه‌هایی جداگانه، از دانشجویان خواستند با تجمع و اعلام همبستگی، به موج اعتراض‌ها بپیوندند. اولین معترض کشته‌شده، جوان ۲۶ ساله‌ای به نام امیرحسام خدایاری‌فرد بود که در استان لرستان کشته شد. شرکت‌کنندگان در تجمعات و راهپیمایی‌ها شعارهایی را سر دادند که بازتاب‌دهندهٔ ترکیبی از مطالبات اقتصادی، اجتماعی و سیاسی بود. شعارهایی علیه رهبر جمهوری اسلامی مانند «مرگ بر خامنه‌ای» از رایج‌ترین شعارهای سیاسی در تجمعات بود. معترضان ویدئوهای بسیاری از نیروهای سرکوبگر که با توسل به زور در خیابان‌ها مردم را می‌زدند منتشر کرده‌اند. در مسیرهای منتهی به محل درگیری معترضان و سرکوب‌گران، بوق خودروها و وسایل نقلیه به نشانه اعتراض شهرهای ایران را در بر می‌گرفت.

فاطمه مهاجرانی سخنگوی دولت با تأکید بر اینکه معترضان فرزندان ما هستند، اظهار کرد: با دستور رئیس‌جمهوری همه وزارتخانه‌ها و دستگاه‌ها متناسب با وظایف خود موظف شده‌اند برای گفت‌وگو و پیگیری مطالبات مردم اقدام کنند. دولت ایران در واکنش به ادامه اعتراضات گسترده سراسری، دسترسی به اینترنت را در بسیاری از نقاط کشور قطع یا به‌طور جدی محدود کرد. ده‌ها نفر در این اعتراضات کشته و هزارن نفر مجروح شدند. همچنین نیروهای امنیتی در شهرهای مختلف از جمله اسفراین، دهلران، ایذه، بَغ‌ملَک و کرمانشاه معترضانی را بازداشت کردند، از جمله زنان، جوانان و افرادی از اقوام مختلف. گزارش‌هایی نیز از بازداشت چند دانشجو در دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی منتشر شده است، هرچند رسانه‌های رسمی تعداد دقیق و هویت همهٔ بازداشت‌شدگان را اعلام نکرده‌اند.

از ۱۸ دی ۱۴۰۴، اینترنت در ایران به‌طور سراسری قطع شد و این قطعی تا ۷ بهمن ادامه داشت. حوالی ساعت ۸ شب روز پنجشنبه ۱۸ دی در پی فراخوان رضا پهلوی میلیون‌ها نفر در تمام شهرهای ایران وارد خیابان‌ها شدند و طبق اعلام نت بلاکس از ساعت ۷ شب به مرور اینترنت در سراسر کشور قطع شد. در روز یکشنبه ۲۱ دی ۱۴۰۴، اعتراض‌ها و واکنش‌هایی در چندین شهر ایران گزارش شد. در جریان مراسم خاکسپاری تعدادی از معترضانی که در روزهای گذشته کشته شده بودند، نیروهای امنیتی با گاز اشک‌آور و اسلحه پینت‌بال به خانواده‌ها و شرکت‌کنندگان حمله کردند و در این مراسم شعارهای ضدحکومتی سر داده شد. در بندرعباس، جمعیت قابل توجهی از معترضان به خیابان‌ها آمدند و در شیراز، کسبه دست به اعتصاب زدند تا همراهی خود با خیزش‌های مردمی را نشان دهند. در ۲۵ دی، قوهٔ قضاییه جمهوری اسلامی اعلام کرد برای عرفان سلطانی، معترض ۲۶ ساله بازداشت‌شده، حکم اعدام صادر نشده است. در ۲۶ دی، تجمع‌های اعتراضی در استرالیا (در شهرهایی از جمله ملبورن و کرایست‌چرچ) در حمایت از معترضان ایران برگزار شد. در روز یکشنبه ۲۸ دی، ایرانیان مقیم کشورهای مختلف، از جمله ایالات متحده، کانادا، آلمان و اتریش، در حمایت از مردم ایران، تجمع و راهپیمایی برگزار کردند و شعارهایی همچون «مرگ بر خامنه‌ای» و «جاوید شاه» سر دادند.

در روزهای بعد، حکومت با خشونت سیاسی مراسم دفن کشته‌شدگان را سرکوب کرد و علاوه بر معترضانی که در خیابان بازداشت کرده بود عده‌ای دیگر از آن‌ها را در خانه‌هایشان دستگیر کرد و به بازداشتگاه برد. اگرچه تعداد دقیق کشته‌شده‌ها بر اثر شلیک گلوله و ضرب و شتم مشخص نیست اما منابع مختلف ارقامی بین حدود ۳٬۴۰۰ نفر تا بیش از ۳۳٬۰۰۰ نفر را اعلام کرده‌اند. بر اساس گزارش‌های منتشرشده از سوی برخی اعضای کادر درمان، در جریان اعتراضات فشارهای امنیتی بر مراکز درمانی افزایش یافته و در مواردی پرونده‌های پزشکی مجروحان و کشته‌شدگان دستکاری شده است تا علت مرگ‌ها تغییر داده شود. یک پزشک در تهران نیز گفته است که نیروهای امنیتی «برای کشتن شلیک می‌کردند» و یک امدادگر در تهران نیز گزارش داده که «شلیک مستقیم به سرِ جوان‌ها و حتی به قلب‌شان» انجام شده است. علاوه بر این، شهادت‌های متعددی نشان می‌دهد که نیروهای امنیتی ایران به بیمارستان‌ها یورش برده و معترضان بستری‌شده را بازداشت کرده‌اند و در مواردی نیز آنان را اعدام کرده‌اند. بر اساس گزارش‌ها بیش از ۴۰ هزار شهروند ایرانی در بازداشت به سر می‌برند که رقمی بی‌سابقه در ایران است.

== پانویس ==
{{پانویس}}

[[رده:تاریخ ایران]]</text>
      <sha1>ea2v2f27k1dbkrsglxxc22zz3bneg4j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>صفحهٔ اصلی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9102</id>
    <revision>
      <id>135699</id>
      <parentid>135298</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T08:24:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <origin>135699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4662" sha1="is84662mxx3oflfxbnetaqo2wuxpbft" xml:space="preserve">{{بنر ویکی‌پهلوان}}
&lt;templatestyles src=&quot;Main Page/minerva.css&quot; /&gt;

__NOTOC__ __NOEDITSECTION__
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;clear:both; margin:25px 0px 0px 0px; padding:0px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;width:100%; margin:0px; padding:0px 5px 5px 5px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;clear:both; text-align:center; font-size:95%; margin:0em 1em 0em 1em;&quot;&gt;
&lt;div id=&quot;mf-overview&quot;&gt;[[راهنما:درباره ویکی‌کتاب|نگاه اجمالی]]&lt;/div&gt;
[[ویکی‌کتاب:خودآموز|خودآموز]]
• [[وک:میز تحریر|پرسش]]
• [[وک:سیاست‌ها و رهنمودها|قوانین]]
• [[راهنما:فهرست|راهنمایی]]
• [[:رده:فهرست موضوعی|گشت]]

&lt;div style=&quot;width:50%; float:left; font-size:95%;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;float:left; width:30%;&quot;&gt;
* [[:رده:ریاضی|ریاضی]]
* [[:رده:صنعت|صنعتی]]
* [[:رده:شیمی|شیمی]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;float:left; width:30%;&quot;&gt;
* [[:رده:زبان‌ها‏|زبان]]
* [[:رده:تاریخ|تاریخ]]
* [[:رده:ایران‏|ایران]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;float:left; width:30%;&quot;&gt;
* [[:رده:راهنماها|راهنماها]]
* [[:رده:کودکان|کودکان]]
* [[:کتاب آشپزی]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;width:40%; text-align:center;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:162%; padding:0.1em;&quot;&gt;
به [[راهنما:درباره ویکی‌کتاب|ویکی‌کتاب خوش آمدید]]!{{سخ}}&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:95%; margin-top:0.2em;&quot;&gt;مجموعه‌ای از کتاب‌های با [[ویکی‌کتاب:محتویات آزاد|محتوای باز]] که [[راهنما:فهرست|هر کسی می‌تواند آن را ویرایش کند]]&lt;/div&gt;
&lt;div id=&quot;pagecount&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;با '''[[Special:Statistics|{{NUMBEROFARTICLES}}]]''' صفحه و [[:رده:فهرست موضوعی|صدها]] کتاب &lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;livre-accueil-section&quot; style=&quot;clear:both; margin:33px 0px 33px 0px; padding:0px; background: #eef8ff; border: solid 2px #fcfdff;&quot;&gt;
{| class=&quot;livre-accueil-table&quot; style=&quot;width:100%; border-spacing:8px 8px; border: solid 2px #f6fbff;&quot;
 | class=&quot;livre-presentation livre-accueil&quot; style=&quot;width:33%; padding:10px; vertical-align:top; background-color: #FBFBFB; border: thin solid #A7D7F9;&quot; | &lt;div id=&quot;mf-livre1&quot; title=&quot;کتاب برگزیده&quot;&gt;{{:کتاب برگزیده/برگزیده}}&lt;/div&gt;
 | class=&quot;livre-presentation livre-accueil&quot; style=&quot;width:33%; padding:10px; vertical-align:top; background-color: #FBFBFB; border: thin solid #A7D7F9;&quot; | &lt;div id=&quot;mf-livre2&quot; title=&quot;کتاب کودکانهٔ برگزیده&quot;&gt;{{:کتاب کودکانه/برگزیده}}&lt;/div&gt;
 | class=&quot;livre-presentation livre-accueil&quot; style=&quot;width:33%; padding:10px; vertical-align:top; background-color: #FBFBFB; border: thin solid #A7D7F9;&quot; | &lt;div id=&quot;mf-livre3&quot; title=&quot;دستور پخت برگزیده&quot;&gt;{{:دستور پخت/برگزیده}}&lt;/div&gt;
 |}
&lt;div class=&quot;livre-accueil-section&quot; style=&quot;clear:both; margin:33px 0px 33px 0px; padding:0px; background: #eef8ff; border: solid 2px #fcfdff;&quot;&gt;
{| class=&quot;livre-accueil-table&quot; style=&quot;width:100%; border-spacing:8px 8px; border: solid 2px #f6fbff;&quot;
 | class=&quot;livre-presentation livre-accueil&quot; style=&quot;width:33%; padding:10px; vertical-align:top; background-color: #FBFBFB; border: thin solid #A7D7F9;&quot; | &lt;div id=&quot;mf-livre1&quot; title=&quot;کتاب برگزیده&quot;&gt;{{:کتاب هفته/برگزیده}}&lt;/div&gt;
 | class=&quot;livre-presentation livre-accueil&quot; style=&quot;width:33%; padding:10px; vertical-align:top; background-color: #FBFBFB; border: thin solid #A7D7F9;&quot; | &lt;div id=&quot;mf-livre1&quot; title=&quot;کتاب برگزیده&quot;&gt;{{:کتاب ماه/برگزیده}}&lt;/div&gt;
 | class=&quot;livre-presentation livre-accueil&quot; style=&quot;width:33%; padding:10px; vertical-align:top; background-color: #FBFBFB; border: thin solid #A7D7F9;&quot; | &lt;div id=&quot;mf-livre1&quot; title=&quot;کتاب برگزیده&quot;&gt;{{:کتاب سال/برگزیده}}&lt;/div&gt;
 |}
&lt;/div&gt;
{{زیرپروژه}}

{| style=&quot;margin:0 0 0 0; background:none; width:100%; margin-top:12px; background:transparent;&quot;
| style=&quot;width:100%; border:1px solid #a7d7f9; vertical-align:top; color:#000; padding: 0px 0px 0px 0px; -moz-border-radius: 10px; -webkit-border-radius: 10px; border-radius:10px;&quot; |
{| width=&quot;100%&quot; style=&quot; padding:0px; margin-top:0px; margin-bottom:0px; background:transparent;&quot;

| align=center |{{پروژه‌های خواهر}}&lt;/small&gt;
|}
&lt;/div&gt;
{{زبان‌های دیگر}}
[[ar:]]
[[bg:]]
[[ca:]]
[[cs:]]
[[de:]]
[[el:]]
[[en:]]
[[es:]]
[[fi:]]
[[fr:]]
[[gl:]]
[[he:]]
[[hu:]]
[[hy:]]
[[id:]]
[[it:]]
[[ja:]]
[[ko:]]
[[ku:]]
[[la:]]
[[mk:]]
[[nl:]]
[[no:]]
[[pl:]]
[[pt:]]
[[ro:]]
[[ru:]]
[[th:]]
[[tr:]]
[[vi:]]
[[zh:]]

[[رده:درون مایه]]</text>
      <sha1>is84662mxx3oflfxbnetaqo2wuxpbft</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135700</id>
      <parentid>135699</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T08:24:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <origin>135700</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4661" sha1="bdqo0qf7o63iycprabikgl9rduherro" xml:space="preserve">{{بنر ویکی‌پهلوان}}
&lt;templatestyles src=&quot;Main Page/minerva.css&quot; /&gt;
__NOTOC__ __NOEDITSECTION__
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;clear:both; margin:25px 0px 0px 0px; padding:0px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;width:100%; margin:0px; padding:0px 5px 5px 5px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;clear:both; text-align:center; font-size:95%; margin:0em 1em 0em 1em;&quot;&gt;
&lt;div id=&quot;mf-overview&quot;&gt;[[راهنما:درباره ویکی‌کتاب|نگاه اجمالی]]&lt;/div&gt;
[[ویکی‌کتاب:خودآموز|خودآموز]]
• [[وک:میز تحریر|پرسش]]
• [[وک:سیاست‌ها و رهنمودها|قوانین]]
• [[راهنما:فهرست|راهنمایی]]
• [[:رده:فهرست موضوعی|گشت]]

&lt;div style=&quot;width:50%; float:left; font-size:95%;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;float:left; width:30%;&quot;&gt;
* [[:رده:ریاضی|ریاضی]]
* [[:رده:صنعت|صنعتی]]
* [[:رده:شیمی|شیمی]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;float:left; width:30%;&quot;&gt;
* [[:رده:زبان‌ها‏|زبان]]
* [[:رده:تاریخ|تاریخ]]
* [[:رده:ایران‏|ایران]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;float:left; width:30%;&quot;&gt;
* [[:رده:راهنماها|راهنماها]]
* [[:رده:کودکان|کودکان]]
* [[:کتاب آشپزی]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;width:40%; text-align:center;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:162%; padding:0.1em;&quot;&gt;
به [[راهنما:درباره ویکی‌کتاب|ویکی‌کتاب خوش آمدید]]!{{سخ}}&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:95%; margin-top:0.2em;&quot;&gt;مجموعه‌ای از کتاب‌های با [[ویکی‌کتاب:محتویات آزاد|محتوای باز]] که [[راهنما:فهرست|هر کسی می‌تواند آن را ویرایش کند]]&lt;/div&gt;
&lt;div id=&quot;pagecount&quot; style=&quot;font-size:85%;&quot;&gt;با '''[[Special:Statistics|{{NUMBEROFARTICLES}}]]''' صفحه و [[:رده:فهرست موضوعی|صدها]] کتاب &lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;livre-accueil-section&quot; style=&quot;clear:both; margin:33px 0px 33px 0px; padding:0px; background: #eef8ff; border: solid 2px #fcfdff;&quot;&gt;
{| class=&quot;livre-accueil-table&quot; style=&quot;width:100%; border-spacing:8px 8px; border: solid 2px #f6fbff;&quot;
 | class=&quot;livre-presentation livre-accueil&quot; style=&quot;width:33%; padding:10px; vertical-align:top; background-color: #FBFBFB; border: thin solid #A7D7F9;&quot; | &lt;div id=&quot;mf-livre1&quot; title=&quot;کتاب برگزیده&quot;&gt;{{:کتاب برگزیده/برگزیده}}&lt;/div&gt;
 | class=&quot;livre-presentation livre-accueil&quot; style=&quot;width:33%; padding:10px; vertical-align:top; background-color: #FBFBFB; border: thin solid #A7D7F9;&quot; | &lt;div id=&quot;mf-livre2&quot; title=&quot;کتاب کودکانهٔ برگزیده&quot;&gt;{{:کتاب کودکانه/برگزیده}}&lt;/div&gt;
 | class=&quot;livre-presentation livre-accueil&quot; style=&quot;width:33%; padding:10px; vertical-align:top; background-color: #FBFBFB; border: thin solid #A7D7F9;&quot; | &lt;div id=&quot;mf-livre3&quot; title=&quot;دستور پخت برگزیده&quot;&gt;{{:دستور پخت/برگزیده}}&lt;/div&gt;
 |}
&lt;div class=&quot;livre-accueil-section&quot; style=&quot;clear:both; margin:33px 0px 33px 0px; padding:0px; background: #eef8ff; border: solid 2px #fcfdff;&quot;&gt;
{| class=&quot;livre-accueil-table&quot; style=&quot;width:100%; border-spacing:8px 8px; border: solid 2px #f6fbff;&quot;
 | class=&quot;livre-presentation livre-accueil&quot; style=&quot;width:33%; padding:10px; vertical-align:top; background-color: #FBFBFB; border: thin solid #A7D7F9;&quot; | &lt;div id=&quot;mf-livre1&quot; title=&quot;کتاب برگزیده&quot;&gt;{{:کتاب هفته/برگزیده}}&lt;/div&gt;
 | class=&quot;livre-presentation livre-accueil&quot; style=&quot;width:33%; padding:10px; vertical-align:top; background-color: #FBFBFB; border: thin solid #A7D7F9;&quot; | &lt;div id=&quot;mf-livre1&quot; title=&quot;کتاب برگزیده&quot;&gt;{{:کتاب ماه/برگزیده}}&lt;/div&gt;
 | class=&quot;livre-presentation livre-accueil&quot; style=&quot;width:33%; padding:10px; vertical-align:top; background-color: #FBFBFB; border: thin solid #A7D7F9;&quot; | &lt;div id=&quot;mf-livre1&quot; title=&quot;کتاب برگزیده&quot;&gt;{{:کتاب سال/برگزیده}}&lt;/div&gt;
 |}
&lt;/div&gt;
{{زیرپروژه}}

{| style=&quot;margin:0 0 0 0; background:none; width:100%; margin-top:12px; background:transparent;&quot;
| style=&quot;width:100%; border:1px solid #a7d7f9; vertical-align:top; color:#000; padding: 0px 0px 0px 0px; -moz-border-radius: 10px; -webkit-border-radius: 10px; border-radius:10px;&quot; |
{| width=&quot;100%&quot; style=&quot; padding:0px; margin-top:0px; margin-bottom:0px; background:transparent;&quot;

| align=center |{{پروژه‌های خواهر}}&lt;/small&gt;
|}
&lt;/div&gt;
{{زبان‌های دیگر}}
[[ar:]]
[[bg:]]
[[ca:]]
[[cs:]]
[[de:]]
[[el:]]
[[en:]]
[[es:]]
[[fi:]]
[[fr:]]
[[gl:]]
[[he:]]
[[hu:]]
[[hy:]]
[[id:]]
[[it:]]
[[ja:]]
[[ko:]]
[[ku:]]
[[la:]]
[[mk:]]
[[nl:]]
[[no:]]
[[pl:]]
[[pt:]]
[[ro:]]
[[ru:]]
[[th:]]
[[tr:]]
[[vi:]]
[[zh:]]

[[رده:درون مایه]]</text>
      <sha1>bdqo0qf7o63iycprabikgl9rduherro</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>غلبه بر سستی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10244</id>
    <revision>
      <id>135673</id>
      <parentid>89997</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T07:19:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <comment>/* فهرست */</comment>
      <origin>135673</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1453" sha1="675scotl6vjekmruwm19szdvegw92ci" xml:space="preserve">{{وضعیت|75%}}
{{ترجمه}}
&lt;div style=&quot;text-align: center; margin: 0 2em;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 2em;&quot;&gt;
'''غلبه بر سستی'''
&lt;/div&gt;
این کتاب به مشکل تنبلی یا سستی (به تاخیر انداختن) در کارها می‌پردازد. سستی یکی از مشکلات بزرگ در جهان امروز است. این کتاب یک فصل طویل در مورد [[غلبه بر سستی/از بین بردن سستی|از بین بردن سستی]] دارد. 
&lt;/div&gt;
{{شعر}}
{{ب|ز نیرو بود مرد را راستی|ز سستی کژی زاید و کاستی}}
{{پایان شعر}}

[[پرونده:Scout Girl in Concentration.jpg|500px|بندانگشتی|وسط|راهنمای غلبه بر سستی]]
   
== فهرست ==
# [[تصویر:100%.png]] [[غلبه بر سستی/مقدمه]]
# [[تصویر:100%.png]] [[غلبه بر سستی/پیامدها]]
# [[تصویر:75%.png]] [[غلبه بر سستی/ویژگی‌ها]]
# [[تصویر:100%.png]] [[غلبه بر سستی/علت‌ها]]
# [[تصویر:75%.png]] [[غلبه بر سستی/از بین بردن سستی]]
# [[تصویر:75%.png]] [[غلبه بر سستی/تنبلی مزمن]]
# [[تصویر:100%.png]] [[غلبه بر سستی/منابع]]

==پروانه نشر==
[https://en.wikibooks.org/wiki/Overcoming_Procrastination/GNU_Free_Documentation_License پروانه نشر (انگلیسی)]
[[رده:کتاب‌های خودیاری]]</text>
      <sha1>675scotl6vjekmruwm19szdvegw92ci</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135677</id>
      <parentid>135673</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T07:23:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <comment>/* فهرست */</comment>
      <origin>135677</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1454" sha1="6pk7h5ra3zh4kp9hffgu3euwj2lznii" xml:space="preserve">{{وضعیت|75%}}
{{ترجمه}}
&lt;div style=&quot;text-align: center; margin: 0 2em;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 2em;&quot;&gt;
'''غلبه بر سستی'''
&lt;/div&gt;
این کتاب به مشکل تنبلی یا سستی (به تاخیر انداختن) در کارها می‌پردازد. سستی یکی از مشکلات بزرگ در جهان امروز است. این کتاب یک فصل طویل در مورد [[غلبه بر سستی/از بین بردن سستی|از بین بردن سستی]] دارد. 
&lt;/div&gt;
{{شعر}}
{{ب|ز نیرو بود مرد را راستی|ز سستی کژی زاید و کاستی}}
{{پایان شعر}}

[[پرونده:Scout Girl in Concentration.jpg|500px|بندانگشتی|وسط|راهنمای غلبه بر سستی]]
   
== فهرست ==
# [[تصویر:100%.png]] [[غلبه بر سستی/مقدمه]]
# [[تصویر:100%.png]] [[غلبه بر سستی/پیامدها]]
# [[تصویر:100%.png]] [[غلبه بر سستی/ویژگی‌ها]]
# [[تصویر:100%.png]] [[غلبه بر سستی/علت‌ها]]
# [[تصویر:75%.png]] [[غلبه بر سستی/از بین بردن سستی]]
# [[تصویر:75%.png]] [[غلبه بر سستی/تنبلی مزمن]]
# [[تصویر:100%.png]] [[غلبه بر سستی/منابع]]

==پروانه نشر==
[https://en.wikibooks.org/wiki/Overcoming_Procrastination/GNU_Free_Documentation_License پروانه نشر (انگلیسی)]
[[رده:کتاب‌های خودیاری]]</text>
      <sha1>6pk7h5ra3zh4kp9hffgu3euwj2lznii</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135683</id>
      <parentid>135677</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T07:52:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <comment>/* فهرست */</comment>
      <origin>135683</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1456" sha1="nfs2vpd86ciozctcyqr9m9uw2kzfysq" xml:space="preserve">{{وضعیت|75%}}
{{ترجمه}}
&lt;div style=&quot;text-align: center; margin: 0 2em;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 2em;&quot;&gt;
'''غلبه بر سستی'''
&lt;/div&gt;
این کتاب به مشکل تنبلی یا سستی (به تاخیر انداختن) در کارها می‌پردازد. سستی یکی از مشکلات بزرگ در جهان امروز است. این کتاب یک فصل طویل در مورد [[غلبه بر سستی/از بین بردن سستی|از بین بردن سستی]] دارد. 
&lt;/div&gt;
{{شعر}}
{{ب|ز نیرو بود مرد را راستی|ز سستی کژی زاید و کاستی}}
{{پایان شعر}}

[[پرونده:Scout Girl in Concentration.jpg|500px|بندانگشتی|وسط|راهنمای غلبه بر سستی]]
   
== فهرست ==
# [[تصویر:100%.png]] [[غلبه بر سستی/مقدمه]]
# [[تصویر:100%.png]] [[غلبه بر سستی/پیامدها]]
# [[تصویر:100%.png]] [[غلبه بر سستی/ویژگی‌ها]]
# [[تصویر:100%.png]] [[غلبه بر سستی/علت‌ها]]
# [[تصویر:100%.png]] [[غلبه بر سستی/از بین بردن سستی]]
# [[تصویر:100%.png]] [[غلبه بر سستی/تنبلی مزمن]]
# [[تصویر:100%.png]] [[غلبه بر سستی/منابع]]

==پروانه نشر==
[https://en.wikibooks.org/wiki/Overcoming_Procrastination/GNU_Free_Documentation_License پروانه نشر (انگلیسی)]
[[رده:کتاب‌های خودیاری]]</text>
      <sha1>nfs2vpd86ciozctcyqr9m9uw2kzfysq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135685</id>
      <parentid>135683</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T07:56:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <origin>135685</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1457" sha1="rnkw5149xo29l6gtls8m0047aghodjp" xml:space="preserve">{{وضعیت|100%}}
{{ترجمه}}
&lt;div style=&quot;text-align: center; margin: 0 2em;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 2em;&quot;&gt;
'''غلبه بر سستی'''
&lt;/div&gt;
این کتاب به مشکل تنبلی یا سستی (به تاخیر انداختن) در کارها می‌پردازد. سستی یکی از مشکلات بزرگ در جهان امروز است. این کتاب یک فصل طویل در مورد [[غلبه بر سستی/از بین بردن سستی|از بین بردن سستی]] دارد. 
&lt;/div&gt;
{{شعر}}
{{ب|ز نیرو بود مرد را راستی|ز سستی کژی زاید و کاستی}}
{{پایان شعر}}

[[پرونده:Scout Girl in Concentration.jpg|500px|بندانگشتی|وسط|راهنمای غلبه بر سستی]]
   
== فهرست ==
# [[تصویر:100%.png]] [[غلبه بر سستی/مقدمه]]
# [[تصویر:100%.png]] [[غلبه بر سستی/پیامدها]]
# [[تصویر:100%.png]] [[غلبه بر سستی/ویژگی‌ها]]
# [[تصویر:100%.png]] [[غلبه بر سستی/علت‌ها]]
# [[تصویر:100%.png]] [[غلبه بر سستی/از بین بردن سستی]]
# [[تصویر:100%.png]] [[غلبه بر سستی/تنبلی مزمن]]
# [[تصویر:100%.png]] [[غلبه بر سستی/منابع]]

==پروانه نشر==
[https://en.wikibooks.org/wiki/Overcoming_Procrastination/GNU_Free_Documentation_License پروانه نشر (انگلیسی)]
[[رده:کتاب‌های خودیاری]]</text>
      <sha1>rnkw5149xo29l6gtls8m0047aghodjp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>غلبه بر سستی/ویژگی‌ها</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10247</id>
    <revision>
      <id>135678</id>
      <parentid>91959</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T07:30:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <origin>135678</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10830" sha1="k268txp1b2pnhqurbrgy47ssmvasx1m" xml:space="preserve">{{سرصفحه
 | عنوان = ویژگی‌ها
 | قسمت =
 | قبلی =[[غلبه بر سستی/پیامدها|پیامدها]]
 | بعدی =[[غلبه بر سستی/علت‌ها|علت‌ها]]
 | یادداشت = [[غلبه بر سستی]]
}}
تنبلی را می‌توان هم به‌عنوان یک رفتار و هم به‌عنوان نبود یک رفتار در نظر گرفت. رفتار، عملِ روی‌گردانی و انجام کاری دیگر به‌جای چیزی است که فرد تنبل‌کار باید انجام دهد. رفتارِ غایب، البته همان کار یا فعالیتی است که فرد باید روی آن کار کند، مانند تکالیف درسی. سه راه برای تنبلی وجود دارد: نادیده گرفتن آن، انجام دادن آن در آخر، و فرار کردن.

#'''نادیده گرفتن آن:''' در این‌جا، حتی اگر کار برای همیشه کنار گذاشته شود، این برنامه است که به تعویق می‌افتد. وقتی کسی مسواک زدن را نادیده می‌گیرد، در واقع کل برنامهٔ «تمیز نگه داشتن دندان‌ها تا دچار پوسیدگی نشوند» را به تعویق می‌اندازد. انگار می‌گوید: «از فردا مسواک می‌زنم.»

#'''انجام دادن آن در آخر:''' کارهای آسان‌تر / لذت‌بخش‌تر معمولاً اول انجام می‌شوند. وقتی کار بزرگی در پیش است و فهرست بلندی از کارها باید برای تکمیل آن انجام شود، تمایل این است که روی ساده‌ترین کارها تمرکز شود. تا وقتی موارد فهرست انجام می‌شوند، کار ''حس می‌شود'' که در حال تکمیل است و فرد تنبل‌کار خود را به احساس امنیت کاذب می‌سپارد. این رویکرد زمانی مشکل‌ساز می‌شود که همهٔ کارهای آسان انجام شده باشند، اما وقت کافی برای تکمیل سخت‌ترین کارها باقی نمانده باشد، چون آن‌ها را به آخر موکول کرده بود! همچنین ممکن است کارهای جایگزین جدید بارها و بارها پیش بیایند، طوری که کار اصلی هرگز شروع نشود.

#'''فرار:''' فرد تنبل‌کار به‌جای آن، کاری را انجام می‌دهد که از آن لذت می‌برد و لذت کوتاه‌مدت را بر منافع بلندمدت ترجیح می‌دهد، به قیمت از دست دادن مزایایی که از انجام کارِ به تعویق‌افتاده به‌دست می‌آورد. این کار ذهن او را از کار (استرس‌زا) که باید انجام دهد، یا موقعیتی که باید با آن روبه‌رو شود، دور می‌کند. این می‌تواند به الگویی از اعتیاد منجر شود؛ هرچه فرد بیشتر فرار کند، بیشتر احساس گناه می‌کند که کارش را انجام نداده، استرس بیشتری برای فرار از آن ایجاد می‌شود و او را وادار می‌کند فعالیت جایگزین را ادامه دهد تا مجبور نباشد به آن فکر کند.

اما تنبلی لزوماً صرفاً نبودِ انجام کاری نیست؛ بلکه چیزی است که باعث می‌شود فرد تنبل‌کار آن را انجام ندهد. از این نظر، تنبلی نه رفتارهای انجام‌شده یا انجام‌نشده، بلکه خود یک رفتار مستقل است. به‌عنوان یک رفتار متمایز، تنبلی را می‌توان به چند شکل توصیف کرد...

=== تنبلی به‌عنوان قضاوت ضعیف ===
در هستهٔ تنبلی یک تصمیم نادرست قرار دارد. یا تصمیم گرفته می‌شود که کاری را که باید انجام شود، انجام ندهد، یا تصمیم گرفته می‌شود کار دیگری انجام دهد. چون این تصمیم نادرست است و فرد از آن آگاه است اما باز هم آن را دنبال می‌کند، این قضاوت ضعیف است. اصطلاحی برای عمل کردن برخلاف قضاوت بهتر خود، [[w:ضعف اراده|آکراسیا]] است. اگر فرد تصمیم را بدون هیچ فکری به پیامدها بگیرد، آن‌گاه بدون فکر عمل کرده و این نیز قضاوت ضعیف است.

:'''قضاوت ضعیف و تنبلی'''
:استراحت و آرامش برای حفظ سلامتی و گاهی فاصله گرفتن از کار مهم است تا بتوان آن را واضح‌تر یا از زاویه‌ای دیگر دید. اما آرامش می‌تواند بیش از حد پیش رود و وقتی چنین شود، [[w:تنبلی|تنبلی]] نامیده می‌شود. وقتی استراحت فراتر از نیاز به حفظ سلامتی، با مسئولیت‌ها یا رویاهای زندگی تداخل پیدا کند، این نمونهٔ دیگری از قضاوت ضعیف است. بحث زیادی وجود دارد که آیا می‌توان قضاوت ارزشی مانند تنبلی را به فرد تنبل‌کار نسبت داد یا نه؛ زیرا در بسیاری موارد فرد می‌خواهد فعال و پربازده باشد، اما ناتوانی در پیگیری مانع او می‌شود.

:'''قضاوت ضعیف و اوقات فراغت'''
:در حالی که [[w:اوقات فراغت|اوقات فراغت]] و [[w:تفریح|تفریح]] دست در دست استراحت و آرامش پیش می‌روند و می‌توانند تجدید قوای درمانی برای جسم و ذهن فراهم کنند، وقتی با آنچه فرد باید انجام دهد تداخل پیدا کنند، زیاده‌روی در خوبی‌ها می‌شوند. [[w:بازی|بازی]] برای یادگیری مفید است و می‌تواند فرد را با چیزهای جدید آشنا کند و جزء مهمی از ذهن باز است؛ اما وقتی به ضرر کارهایی که باید انجام شوند انجام شود، باز هم تجلی دیگری از قضاوت ضعیف است. فرد تنبل‌کار انجام آنچه می‌خواهد را بر آنچه ''باید'' انجام دهد ترجیح داده است. اغلب لازم است کار را بر بازی مقدم داشت. اما اوقات فراغت لازم نیست کاملاً قربانی شود: بخشی دربارهٔ برنامه‌ریزی استراحت‌های لذت‌بخش در ادامه آمده است.

=== تنبلی به‌عنوان حواس‌پرتی ===
وقتی چیزی لذت‌بخش نباشد، بسیار آسان است که فرد از کار در دست حواسش پرت شود. در این حالت، فرد تنبل‌کار ممکن است خود را بی‌گناه بداند. هرچه فرد بیشتر مستعد [[w:حواس‌پرتی|حواس‌پرتی]] باشد، شرایط برای تنبلی مساعدتر می‌شود.
اگر کسی اجازه دهد حواسش پرت شود و این حواس‌پرتی موجه نباشد (یعنی مهم‌تر از کاری که در حال انجام بود نباشد)، آن‌گاه به‌طور ضمنی تصمیم به تنبلی گرفته و کار دیگری را به‌جای آنچه قصد داشته انتخاب کرده است.
هرچه فکر کمتری صرف انتخاب‌ها شود، اجتناب از پیامدهای تنبلی سخت‌تر می‌شود. هرچه عناصر حواس‌پرت‌کننده (افراد، اسباب‌بازی‌ها و غیره) در محیط فوری فرد بیشتر باشد، فرصت بیشتری برای انتخاب‌های نادرست پیش می‌آید.

=== تنبلی به‌عنوان هراس ===
بیزاری غیرمنطقی از چیزی [[w:فوبیا (اصطلاح پزشکی)|فوبیا]] است. نه تنها هراس‌ها می‌توانند باعث تنبلی شوند، بلکه هراس می‌تواند خود جزئی از تنبلی باشد و بنابراین به‌عنوان هراس تشخیص داده نشود. بیزاری قوی و غیرمنطقی از چیزی معمولاً نشانهٔ هراس است.

=== تنبلی به‌عنوان عادت بد ===
وقتی تصمیم به اجتناب از یک کار به‌طور خودکار تکرار شود—حتی وقتی تصمیم نادرست باشد—گرفتن تصمیم نادرست به عادت تبدیل می‌شود؛ تصمیم‌گیرنده عادت به گرفتن تصمیم‌های بد پیدا کرده است. به یاد داشته باشید که هر عملی که انجام می‌شود، حتی اگر فرد آگاهانه تصمیمی نگرفته باشد، به‌طور ضمنی شامل یک تصمیم است.
چون عادت‌ها طبیعت تکراری دارند، معمولاً نمی‌توان عادت را با یک تصمیم واحد نادیده گرفت: برای این کار به عادت جدیدی نیاز است. یک تصمیم ساده به‌راحتی می‌تواند زیر فشار عادت قدیم شکست بخورد و بنابراین ممکن است لازم باشد خود آن تصمیم نیز به‌صورت عادت اجرا شود تا بتواند به‌طور مؤثر با عادت قدیمی رقابت کند.

=== تنبلی به‌عنوان یک مجموعهٔ پیچیده ===
متأسفانه تنبلی صرفاً یک عادت نیست، بلکه الگویی پیچیده از رفتارهای تکراری شامل احساسات، افکار و اعمال است. بسیاری از این‌ها عادتی هستند و برای رهایی از آن‌ها، هر کدام باید با عادت‌های جدید جایگزین، دور زده یا غیرفعال شوند؛ هرچند لزوماً نه به نسبت یک‌به‌یک: گاهی یک عادت واحد می‌تواند جایگزین چندین عادت دیگر شود.

=== تنبلی به‌عنوان یک علامت ===
تنبلی می‌تواند نتیجهٔ یک وضعیت جدی‌تر زمینه‌ای مانند افسردگی بالینی یا [[w:اختلال کم‌توجهی-بیش‌فعالی|اختلال کمبود توجه و بیش‌فعالی (ADHD)]] باشد. به ادامه مراجعه کنید. &lt;!-- چه؟ چیزی آنجا نیست. --&gt;


[[رده:غلبه بر سستی]]</text>
      <sha1>k268txp1b2pnhqurbrgy47ssmvasx1m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135679</id>
      <parentid>135678</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T07:34:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* تنبلی به‌عنوان یک مجموعهٔ پیچیده */</comment>
      <origin>135679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10805" sha1="ql7tvx5s5mvmdzhsdfe2pvnk67cvypx" xml:space="preserve">{{سرصفحه
 | عنوان = ویژگی‌ها
 | قسمت =
 | قبلی =[[غلبه بر سستی/پیامدها|پیامدها]]
 | بعدی =[[غلبه بر سستی/علت‌ها|علت‌ها]]
 | یادداشت = [[غلبه بر سستی]]
}}
تنبلی را می‌توان هم به‌عنوان یک رفتار و هم به‌عنوان نبود یک رفتار در نظر گرفت. رفتار، عملِ روی‌گردانی و انجام کاری دیگر به‌جای چیزی است که فرد تنبل‌کار باید انجام دهد. رفتارِ غایب، البته همان کار یا فعالیتی است که فرد باید روی آن کار کند، مانند تکالیف درسی. سه راه برای تنبلی وجود دارد: نادیده گرفتن آن، انجام دادن آن در آخر، و فرار کردن.

#'''نادیده گرفتن آن:''' در این‌جا، حتی اگر کار برای همیشه کنار گذاشته شود، این برنامه است که به تعویق می‌افتد. وقتی کسی مسواک زدن را نادیده می‌گیرد، در واقع کل برنامهٔ «تمیز نگه داشتن دندان‌ها تا دچار پوسیدگی نشوند» را به تعویق می‌اندازد. انگار می‌گوید: «از فردا مسواک می‌زنم.»

#'''انجام دادن آن در آخر:''' کارهای آسان‌تر / لذت‌بخش‌تر معمولاً اول انجام می‌شوند. وقتی کار بزرگی در پیش است و فهرست بلندی از کارها باید برای تکمیل آن انجام شود، تمایل این است که روی ساده‌ترین کارها تمرکز شود. تا وقتی موارد فهرست انجام می‌شوند، کار ''حس می‌شود'' که در حال تکمیل است و فرد تنبل‌کار خود را به احساس امنیت کاذب می‌سپارد. این رویکرد زمانی مشکل‌ساز می‌شود که همهٔ کارهای آسان انجام شده باشند، اما وقت کافی برای تکمیل سخت‌ترین کارها باقی نمانده باشد، چون آن‌ها را به آخر موکول کرده بود! همچنین ممکن است کارهای جایگزین جدید بارها و بارها پیش بیایند، طوری که کار اصلی هرگز شروع نشود.

#'''فرار:''' فرد تنبل‌کار به‌جای آن، کاری را انجام می‌دهد که از آن لذت می‌برد و لذت کوتاه‌مدت را بر منافع بلندمدت ترجیح می‌دهد، به قیمت از دست دادن مزایایی که از انجام کارِ به تعویق‌افتاده به‌دست می‌آورد. این کار ذهن او را از کار (استرس‌زا) که باید انجام دهد، یا موقعیتی که باید با آن روبه‌رو شود، دور می‌کند. این می‌تواند به الگویی از اعتیاد منجر شود؛ هرچه فرد بیشتر فرار کند، بیشتر احساس گناه می‌کند که کارش را انجام نداده، استرس بیشتری برای فرار از آن ایجاد می‌شود و او را وادار می‌کند فعالیت جایگزین را ادامه دهد تا مجبور نباشد به آن فکر کند.

اما تنبلی لزوماً صرفاً نبودِ انجام کاری نیست؛ بلکه چیزی است که باعث می‌شود فرد تنبل‌کار آن را انجام ندهد. از این نظر، تنبلی نه رفتارهای انجام‌شده یا انجام‌نشده، بلکه خود یک رفتار مستقل است. به‌عنوان یک رفتار متمایز، تنبلی را می‌توان به چند شکل توصیف کرد...

=== تنبلی به‌عنوان قضاوت ضعیف ===
در هستهٔ تنبلی یک تصمیم نادرست قرار دارد. یا تصمیم گرفته می‌شود که کاری را که باید انجام شود، انجام ندهد، یا تصمیم گرفته می‌شود کار دیگری انجام دهد. چون این تصمیم نادرست است و فرد از آن آگاه است اما باز هم آن را دنبال می‌کند، این قضاوت ضعیف است. اصطلاحی برای عمل کردن برخلاف قضاوت بهتر خود، [[w:ضعف اراده|آکراسیا]] است. اگر فرد تصمیم را بدون هیچ فکری به پیامدها بگیرد، آن‌گاه بدون فکر عمل کرده و این نیز قضاوت ضعیف است.

:'''قضاوت ضعیف و تنبلی'''
:استراحت و آرامش برای حفظ سلامتی و گاهی فاصله گرفتن از کار مهم است تا بتوان آن را واضح‌تر یا از زاویه‌ای دیگر دید. اما آرامش می‌تواند بیش از حد پیش رود و وقتی چنین شود، [[w:تنبلی|تنبلی]] نامیده می‌شود. وقتی استراحت فراتر از نیاز به حفظ سلامتی، با مسئولیت‌ها یا رویاهای زندگی تداخل پیدا کند، این نمونهٔ دیگری از قضاوت ضعیف است. بحث زیادی وجود دارد که آیا می‌توان قضاوت ارزشی مانند تنبلی را به فرد تنبل‌کار نسبت داد یا نه؛ زیرا در بسیاری موارد فرد می‌خواهد فعال و پربازده باشد، اما ناتوانی در پیگیری مانع او می‌شود.

:'''قضاوت ضعیف و اوقات فراغت'''
:در حالی که [[w:اوقات فراغت|اوقات فراغت]] و [[w:تفریح|تفریح]] دست در دست استراحت و آرامش پیش می‌روند و می‌توانند تجدید قوای درمانی برای جسم و ذهن فراهم کنند، وقتی با آنچه فرد باید انجام دهد تداخل پیدا کنند، زیاده‌روی در خوبی‌ها می‌شوند. [[w:بازی|بازی]] برای یادگیری مفید است و می‌تواند فرد را با چیزهای جدید آشنا کند و جزء مهمی از ذهن باز است؛ اما وقتی به ضرر کارهایی که باید انجام شوند انجام شود، باز هم تجلی دیگری از قضاوت ضعیف است. فرد تنبل‌کار انجام آنچه می‌خواهد را بر آنچه ''باید'' انجام دهد ترجیح داده است. اغلب لازم است کار را بر بازی مقدم داشت. اما اوقات فراغت لازم نیست کاملاً قربانی شود: بخشی دربارهٔ برنامه‌ریزی استراحت‌های لذت‌بخش در ادامه آمده است.

=== تنبلی به‌عنوان حواس‌پرتی ===
وقتی چیزی لذت‌بخش نباشد، بسیار آسان است که فرد از کار در دست حواسش پرت شود. در این حالت، فرد تنبل‌کار ممکن است خود را بی‌گناه بداند. هرچه فرد بیشتر مستعد [[w:حواس‌پرتی|حواس‌پرتی]] باشد، شرایط برای تنبلی مساعدتر می‌شود.
اگر کسی اجازه دهد حواسش پرت شود و این حواس‌پرتی موجه نباشد (یعنی مهم‌تر از کاری که در حال انجام بود نباشد)، آن‌گاه به‌طور ضمنی تصمیم به تنبلی گرفته و کار دیگری را به‌جای آنچه قصد داشته انتخاب کرده است.
هرچه فکر کمتری صرف انتخاب‌ها شود، اجتناب از پیامدهای تنبلی سخت‌تر می‌شود. هرچه عناصر حواس‌پرت‌کننده (افراد، اسباب‌بازی‌ها و غیره) در محیط فوری فرد بیشتر باشد، فرصت بیشتری برای انتخاب‌های نادرست پیش می‌آید.

=== تنبلی به‌عنوان هراس ===
بیزاری غیرمنطقی از چیزی [[w:فوبیا (اصطلاح پزشکی)|فوبیا]] است. نه تنها هراس‌ها می‌توانند باعث تنبلی شوند، بلکه هراس می‌تواند خود جزئی از تنبلی باشد و بنابراین به‌عنوان هراس تشخیص داده نشود. بیزاری قوی و غیرمنطقی از چیزی معمولاً نشانهٔ هراس است.

=== تنبلی به‌عنوان عادت بد ===
وقتی تصمیم به اجتناب از یک کار به‌طور خودکار تکرار شود—حتی وقتی تصمیم نادرست باشد—گرفتن تصمیم نادرست به عادت تبدیل می‌شود؛ تصمیم‌گیرنده عادت به گرفتن تصمیم‌های بد پیدا کرده است. به یاد داشته باشید که هر عملی که انجام می‌شود، حتی اگر فرد آگاهانه تصمیمی نگرفته باشد، به‌طور ضمنی شامل یک تصمیم است.
چون عادت‌ها طبیعت تکراری دارند، معمولاً نمی‌توان عادت را با یک تصمیم واحد نادیده گرفت: برای این کار به عادت جدیدی نیاز است. یک تصمیم ساده به‌راحتی می‌تواند زیر فشار عادت قدیم شکست بخورد و بنابراین ممکن است لازم باشد خود آن تصمیم نیز به‌صورت عادت اجرا شود تا بتواند به‌طور مؤثر با عادت قدیمی رقابت کند.

=== تنبلی به‌عنوان یک عقده ===
متأسفانه تنبلی صرفاً یک عادت نیست، بلکه عقده‌ای شامل رفتارهای تکراری شامل احساسات، افکار و اعمال است. بسیاری از این‌ها عادتی هستند و برای رهایی از آن‌ها، هر کدام باید با عادت‌های جدید جایگزین، دور زده یا غیرفعال شوند؛ هرچند لزوماً نه به نسبت یک‌به‌یک: گاهی یک عادت واحد می‌تواند جایگزین چندین عادت دیگر شود.

=== تنبلی به‌عنوان یک علامت ===
تنبلی می‌تواند نتیجهٔ یک وضعیت جدی‌تر زمینه‌ای مانند افسردگی بالینی یا [[w:اختلال کم‌توجهی-بیش‌فعالی|اختلال کمبود توجه و بیش‌فعالی (ADHD)]] باشد. به ادامه مراجعه کنید. &lt;!-- چه؟ چیزی آنجا نیست. --&gt;


[[رده:غلبه بر سستی]]</text>
      <sha1>ql7tvx5s5mvmdzhsdfe2pvnk67cvypx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135680</id>
      <parentid>135679</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T07:35:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* تنبلی به‌عنوان یک علامت */</comment>
      <origin>135680</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10808" sha1="h1hssi6j5abkmbj6kzdpokv6hwskjwk" xml:space="preserve">{{سرصفحه
 | عنوان = ویژگی‌ها
 | قسمت =
 | قبلی =[[غلبه بر سستی/پیامدها|پیامدها]]
 | بعدی =[[غلبه بر سستی/علت‌ها|علت‌ها]]
 | یادداشت = [[غلبه بر سستی]]
}}
تنبلی را می‌توان هم به‌عنوان یک رفتار و هم به‌عنوان نبود یک رفتار در نظر گرفت. رفتار، عملِ روی‌گردانی و انجام کاری دیگر به‌جای چیزی است که فرد تنبل‌کار باید انجام دهد. رفتارِ غایب، البته همان کار یا فعالیتی است که فرد باید روی آن کار کند، مانند تکالیف درسی. سه راه برای تنبلی وجود دارد: نادیده گرفتن آن، انجام دادن آن در آخر، و فرار کردن.

#'''نادیده گرفتن آن:''' در این‌جا، حتی اگر کار برای همیشه کنار گذاشته شود، این برنامه است که به تعویق می‌افتد. وقتی کسی مسواک زدن را نادیده می‌گیرد، در واقع کل برنامهٔ «تمیز نگه داشتن دندان‌ها تا دچار پوسیدگی نشوند» را به تعویق می‌اندازد. انگار می‌گوید: «از فردا مسواک می‌زنم.»

#'''انجام دادن آن در آخر:''' کارهای آسان‌تر / لذت‌بخش‌تر معمولاً اول انجام می‌شوند. وقتی کار بزرگی در پیش است و فهرست بلندی از کارها باید برای تکمیل آن انجام شود، تمایل این است که روی ساده‌ترین کارها تمرکز شود. تا وقتی موارد فهرست انجام می‌شوند، کار ''حس می‌شود'' که در حال تکمیل است و فرد تنبل‌کار خود را به احساس امنیت کاذب می‌سپارد. این رویکرد زمانی مشکل‌ساز می‌شود که همهٔ کارهای آسان انجام شده باشند، اما وقت کافی برای تکمیل سخت‌ترین کارها باقی نمانده باشد، چون آن‌ها را به آخر موکول کرده بود! همچنین ممکن است کارهای جایگزین جدید بارها و بارها پیش بیایند، طوری که کار اصلی هرگز شروع نشود.

#'''فرار:''' فرد تنبل‌کار به‌جای آن، کاری را انجام می‌دهد که از آن لذت می‌برد و لذت کوتاه‌مدت را بر منافع بلندمدت ترجیح می‌دهد، به قیمت از دست دادن مزایایی که از انجام کارِ به تعویق‌افتاده به‌دست می‌آورد. این کار ذهن او را از کار (استرس‌زا) که باید انجام دهد، یا موقعیتی که باید با آن روبه‌رو شود، دور می‌کند. این می‌تواند به الگویی از اعتیاد منجر شود؛ هرچه فرد بیشتر فرار کند، بیشتر احساس گناه می‌کند که کارش را انجام نداده، استرس بیشتری برای فرار از آن ایجاد می‌شود و او را وادار می‌کند فعالیت جایگزین را ادامه دهد تا مجبور نباشد به آن فکر کند.

اما تنبلی لزوماً صرفاً نبودِ انجام کاری نیست؛ بلکه چیزی است که باعث می‌شود فرد تنبل‌کار آن را انجام ندهد. از این نظر، تنبلی نه رفتارهای انجام‌شده یا انجام‌نشده، بلکه خود یک رفتار مستقل است. به‌عنوان یک رفتار متمایز، تنبلی را می‌توان به چند شکل توصیف کرد...

=== تنبلی به‌عنوان قضاوت ضعیف ===
در هستهٔ تنبلی یک تصمیم نادرست قرار دارد. یا تصمیم گرفته می‌شود که کاری را که باید انجام شود، انجام ندهد، یا تصمیم گرفته می‌شود کار دیگری انجام دهد. چون این تصمیم نادرست است و فرد از آن آگاه است اما باز هم آن را دنبال می‌کند، این قضاوت ضعیف است. اصطلاحی برای عمل کردن برخلاف قضاوت بهتر خود، [[w:ضعف اراده|آکراسیا]] است. اگر فرد تصمیم را بدون هیچ فکری به پیامدها بگیرد، آن‌گاه بدون فکر عمل کرده و این نیز قضاوت ضعیف است.

:'''قضاوت ضعیف و تنبلی'''
:استراحت و آرامش برای حفظ سلامتی و گاهی فاصله گرفتن از کار مهم است تا بتوان آن را واضح‌تر یا از زاویه‌ای دیگر دید. اما آرامش می‌تواند بیش از حد پیش رود و وقتی چنین شود، [[w:تنبلی|تنبلی]] نامیده می‌شود. وقتی استراحت فراتر از نیاز به حفظ سلامتی، با مسئولیت‌ها یا رویاهای زندگی تداخل پیدا کند، این نمونهٔ دیگری از قضاوت ضعیف است. بحث زیادی وجود دارد که آیا می‌توان قضاوت ارزشی مانند تنبلی را به فرد تنبل‌کار نسبت داد یا نه؛ زیرا در بسیاری موارد فرد می‌خواهد فعال و پربازده باشد، اما ناتوانی در پیگیری مانع او می‌شود.

:'''قضاوت ضعیف و اوقات فراغت'''
:در حالی که [[w:اوقات فراغت|اوقات فراغت]] و [[w:تفریح|تفریح]] دست در دست استراحت و آرامش پیش می‌روند و می‌توانند تجدید قوای درمانی برای جسم و ذهن فراهم کنند، وقتی با آنچه فرد باید انجام دهد تداخل پیدا کنند، زیاده‌روی در خوبی‌ها می‌شوند. [[w:بازی|بازی]] برای یادگیری مفید است و می‌تواند فرد را با چیزهای جدید آشنا کند و جزء مهمی از ذهن باز است؛ اما وقتی به ضرر کارهایی که باید انجام شوند انجام شود، باز هم تجلی دیگری از قضاوت ضعیف است. فرد تنبل‌کار انجام آنچه می‌خواهد را بر آنچه ''باید'' انجام دهد ترجیح داده است. اغلب لازم است کار را بر بازی مقدم داشت. اما اوقات فراغت لازم نیست کاملاً قربانی شود: بخشی دربارهٔ برنامه‌ریزی استراحت‌های لذت‌بخش در ادامه آمده است.

=== تنبلی به‌عنوان حواس‌پرتی ===
وقتی چیزی لذت‌بخش نباشد، بسیار آسان است که فرد از کار در دست حواسش پرت شود. در این حالت، فرد تنبل‌کار ممکن است خود را بی‌گناه بداند. هرچه فرد بیشتر مستعد [[w:حواس‌پرتی|حواس‌پرتی]] باشد، شرایط برای تنبلی مساعدتر می‌شود.
اگر کسی اجازه دهد حواسش پرت شود و این حواس‌پرتی موجه نباشد (یعنی مهم‌تر از کاری که در حال انجام بود نباشد)، آن‌گاه به‌طور ضمنی تصمیم به تنبلی گرفته و کار دیگری را به‌جای آنچه قصد داشته انتخاب کرده است.
هرچه فکر کمتری صرف انتخاب‌ها شود، اجتناب از پیامدهای تنبلی سخت‌تر می‌شود. هرچه عناصر حواس‌پرت‌کننده (افراد، اسباب‌بازی‌ها و غیره) در محیط فوری فرد بیشتر باشد، فرصت بیشتری برای انتخاب‌های نادرست پیش می‌آید.

=== تنبلی به‌عنوان هراس ===
بیزاری غیرمنطقی از چیزی [[w:فوبیا (اصطلاح پزشکی)|فوبیا]] است. نه تنها هراس‌ها می‌توانند باعث تنبلی شوند، بلکه هراس می‌تواند خود جزئی از تنبلی باشد و بنابراین به‌عنوان هراس تشخیص داده نشود. بیزاری قوی و غیرمنطقی از چیزی معمولاً نشانهٔ هراس است.

=== تنبلی به‌عنوان عادت بد ===
وقتی تصمیم به اجتناب از یک کار به‌طور خودکار تکرار شود—حتی وقتی تصمیم نادرست باشد—گرفتن تصمیم نادرست به عادت تبدیل می‌شود؛ تصمیم‌گیرنده عادت به گرفتن تصمیم‌های بد پیدا کرده است. به یاد داشته باشید که هر عملی که انجام می‌شود، حتی اگر فرد آگاهانه تصمیمی نگرفته باشد، به‌طور ضمنی شامل یک تصمیم است.
چون عادت‌ها طبیعت تکراری دارند، معمولاً نمی‌توان عادت را با یک تصمیم واحد نادیده گرفت: برای این کار به عادت جدیدی نیاز است. یک تصمیم ساده به‌راحتی می‌تواند زیر فشار عادت قدیم شکست بخورد و بنابراین ممکن است لازم باشد خود آن تصمیم نیز به‌صورت عادت اجرا شود تا بتواند به‌طور مؤثر با عادت قدیمی رقابت کند.

=== تنبلی به‌عنوان یک عقده ===
متأسفانه تنبلی صرفاً یک عادت نیست، بلکه عقده‌ای شامل رفتارهای تکراری شامل احساسات، افکار و اعمال است. بسیاری از این‌ها عادتی هستند و برای رهایی از آن‌ها، هر کدام باید با عادت‌های جدید جایگزین، دور زده یا غیرفعال شوند؛ هرچند لزوماً نه به نسبت یک‌به‌یک: گاهی یک عادت واحد می‌تواند جایگزین چندین عادت دیگر شود.

=== تنبلی به‌عنوان یک نشانگان===
تنبلی می‌تواند نتیجهٔ یک وضعیت جدی‌تر زمینه‌ای مانند افسردگی بالینی یا [[w:اختلال کم‌توجهی-بیش‌فعالی|اختلال کمبود توجه و بیش‌فعالی (ADHD)]] باشد. به ادامه مراجعه کنید. &lt;!-- چه؟ چیزی آنجا نیست. --&gt;


[[رده:غلبه بر سستی]]</text>
      <sha1>h1hssi6j5abkmbj6kzdpokv6hwskjwk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>غلبه بر سستی/از بین بردن سستی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10248</id>
    <revision>
      <id>135682</id>
      <parentid>123789</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T07:51:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <origin>135682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68563" sha1="rej1g9abxg8tfs5hvxp6td0dnljnc0l" xml:space="preserve">{{سرصفحه
 | عنوان = از بین بردن سستی
 | قسمت =
 | قبلی = [[غلبه بر سستی/علت‌ها|علت‌ها]]
 | بعدی = [[غلبه بر سستی/تنبلی مزمن|تنبلی مزمن]]
 | یادداشت = [[غلبه بر سستی]]
}}

&lt;!-- توجه: مراقب باشید ساختار سرفصل‌های زیر را دست‌نخورده نگه دارید. ساختار کل این بخش بر اساس مقدمه و زیرفصل‌های برنامه‌ریزی‌شده و مطالب ناتمام که درون نشانه‌های توضیح قرار گرفته‌اند، نقشه‌برداری شده است تا زمانی که آماده شوند.
لطفاً سرفصل‌ها را دست‌نخورده بگذارید، چون برخی از ما می‌دانیم منظورشان چیست و در نهایت چه مطلبی آنجا قرار خواهد گرفت (نه اینکه داریم این کار را به تعویق می‌اندازیم یا چیزی!). اگر توانستید، حتماً آن بخش‌ها را پر کنید. و آزادانه بخش‌های خودتان را اضافه کنید، چون ویکی‌نویسی همین است.
به یاد داشته باشید که مقالات ویکی‌پدیا توصیفی هستند نه تجویزی. بنابراین لطفاً دستورالعمل‌گرایی را به حداقل برسانید. ما توضیح می‌دهیم چه روش‌هایی در دنیا استفاده می‌شود، نه اینکه دقیقاً چه باید کرد. به عنوان دانشنامه‌نویسان، کار ما دادن نصیحت نیست، بلکه ارائه گزینه‌های موجود است. 
--&gt;

شاید فکر کنیم راه‌حل اهمال‌کاری (انجام ندادن کار) دقیقاً متضاد آن است: انجام دادن کار! یعنی درمان همان چیزی است که از آن اجتناب می‌شود.

[توجه: باید در به‌کار بردن واژه «درمان» در مورد اهمال‌کاری محتاط باشیم. بهتر است خود اهمال‌کاری را نوعی درمان بدانیم. تلاش برای «درمان» اهمال‌کاری درست مانند تلاش برای درمان تب است. تب تلاش بدن برای «درمان» عفونت است. پزشک به‌جای آن سعی می‌کند عفونت را از بین ببرد. به همین ترتیب، اهمال‌کاری تلاشی (هرچند نادرست) برای «درمان» یک مشکل شخصی است. مشکل زیربنایی که فرد از اهمال‌کاری به‌عنوان راه‌حل استفاده می‌کند، باید در کانون توجه قرار گیرد. درمان اهمال‌کاری — یا تمرکز روی خود اهمال‌کاری — حواس را پرت می‌کند و راه‌حل مؤثر مشکل عاطفی واقعی را به تأخیر می‌اندازد.]
البته این درست است، و حتی فراتر از آن. از آنجا که اهمال‌کاری علت انجام ندادن است (نه صرفاً فقدان عمل)، صرفاً انجام دادن کاری که به تعویق انداخته می‌شود ممکن است از نظر روان‌شناختی ممکن نباشد تا زمانی که مانع ذهنی یا مشکل فنی ایجادکننده اهمال‌کاری برطرف شود. همچنین، همان‌طور که در بالا توضیح داده شد، اهمال‌کاری می‌تواند به‌خودی‌خود نیروی روان‌شناختی قدرتمندی باشد. بنابراین فرد اهمال‌کار باید از این موانع ذهنی عبور کند، دور بزند یا به‌نحوی از میان آن‌ها بگذرد تا بتواند ادامه دهد. این امر وابسته به ماهیت خود اهمال‌کاری است...

در اصل، اهمال‌کاری شکلی از بی‌کفایتی است. درمان آن یعنی حذف آن. از آنجا که بی‌کفایتی متضاد یا فقدان کفایت است، ''تنها راه حذف آن جایگزینی آن با کفایت است.''

'''کفایت شخصی''' شامل پنج عنصر است: قدرت عاطفی، تفکر هدایت‌شده، مهارت‌های مدیریت زمان، کنترل بر عادت‌ها، و توانایی‌های تکمیل کار. بنابراین بیشتر راهبردهای غلبه بر اهمال‌کاری بر پایه بهبود این پنج حوزه مهارتی بنا شده‌اند و شامل موارد زیر هستند: بهبود کنترل عاطفی و تنظیم نگرش زیربنایی، تمرکز توجه و تفکر عقلانی، یادگیری رویه‌های اجرایی (خودمدیریتی) مانند برنامه‌ریزی و زمان‌بندی، یادگیری روش‌های تغییر عادت، و کسب مهارت‌های بهتر تکمیل کار و حل مسئله.

=== افزایش کنترل عاطفی ===
تا جایی که اهمال‌کاری مشکلی عاطفی باشد، کسب کنترل بر عواطف مشکل را تحت کنترل درمی‌آورد. عواطف توسط ادراک برانگیخته می‌شوند، که به‌نوبه خود وابسته به نگرش، تحمل استرس و خلق‌ها (که صرفاً عواطف پایدارشده‌ای هستند که به روند تبدیل می‌شوند) است. بنابراین با بازسازی یا بهبود این پایه‌ها، می‌توان قدرت عاطفی را افزایش داد تا مشکلات و فرصت‌های روزمره — عاطفی یا غیرعاطفی — را مدیریت کرد. برای این کار هم روش‌های روان‌شناختی و هم فیزیولوژیکی وجود دارد.

==== تنظیم نگرش ====
نگرش شخصی پایه عواطف فرد است. اگر فردی باور داشته باشد که دنیا علیه اوست و در زندگی دست بدی به او رسیده، احتمالاً با اخم راه می‌رود، برای خود متأسف است یا از همه عصبانی است و چیزهایی می‌گوید مثل «اصلاً چرا چیزی را امتحان کنم، فایده‌ای ندارد». اما از سوی دیگر، اگر باور داشته باشد چیزهای زیادی برای شکرگزاری دارد، دنیا جای بزرگی است و فرصت فراوان است، آنگاه احتمال بیشتری دارد سخت کار کند و با لبخند با همه روبه‌رو شود، صرفاً چون نسبت به خود و دیگران احساس خوبی دارد.

نگرش مجموعه‌ای ایستا از باورهای شخصی نیست که فرد تا پایان عمر با آن گیر کرده باشد. نگرش یک رویکرد است: در هر لحظه هر کسی می‌تواند تصمیم بگیرد به جنبه روشن چیزها نگاه کند یا نه. اولی امید، اشتیاق و شادی می‌آفریند، در حالی که دومی ترس، بیزاری و بدبختی را دعوت می‌کند. انتخاب نحوه ادراک دنیا به خود هر فرد بستگی دارد. در ادامه برخی از ادراکاتی که ممکن است نگرش مثبت را تشکیل دهند آمده است...

*'''نگرش ذهنی مثبت''' اقدام مداوم را الهام می‌بخشد، به‌ویژه وقتی شامل '''اخلاق کاری''' قوی باشد. اتخاذ یک '''فلسفه شخصی الهام‌بخش''' می‌تواند پایه چنین نگرشی را فراهم کند، به‌ویژه وقتی بر اهمیت [[w:فضیلت|فضایل]] تأکید کند. این معمولاً مستلزم تأمل در [[w:معنای زندگی|معنای زندگی]] است تا مشخص شود چه چیزی در زندگی مهم است و چه رویکردی باید اتخاذ کرد. نگاه مثبت به زندگی عواطف مثبت در زندگی ایجاد می‌کند، که به‌نوبه خود الهام‌بخش عمل است.

*'''تجسم رؤیا''' جرأت تصور آینده مطلوب است. هرچه این تجسم قوی‌تر (از طریق تکرار) و جزئیات نتیجه آن دقیق‌تر باشد، رؤیا به‌عنوان نقشه راه عمل جذاب‌تر می‌شود. تحقق رؤیاها همان موفقیت است، و رؤیایی که به‌خوبی تجسم شده و همیشه «در دید» باقی بماند، یکی از قدرتمندترین انگیزه‌دهنده‌هاست. به همین دلیل است که رؤیاپردازان را رؤیاپرداز می‌نامند. زندگی کردن رؤیای زندگی یعنی همیشه به آن فکر کردن، و همه چیز را ''بر حسب'' آن رؤیا اندیشیدن.

*'''تعیین ارزش خود''' بر اساس نظر خود فرد به‌جای نظرات دیگران، پایه عاطفی پایدارتری ایجاد می‌کند. روان‌شناسان در مورد بهترین رویکرد برای ارزیابی ارزش خود میان عشق بی‌قیدوشرط به خود، پتانسیل شخصی و ارزش خود کسب‌شده اختلاف‌نظر دارند. در عشق بی‌قیدوشرط به خود، ارزش شخصی ذاتی است: فرد صرف‌نظر از اعمالش خود را در بالاترین جایگاه می‌بیند، که باور بر این است بهترین محیط را برای پرورش روان و رشد شخصی فراهم می‌کند («من عالی هستم چون وجود دارم»). وقتی پتانسیل شخصی معیار باشد، مهارت‌ها و ویژگی‌های شخصی اهمیت دارند و ارزش بر موجودی شخصی (از جمله جاه‌طلبی و اراده) متمرکز می‌شود تا برای دستاورد آماده شود («من قادر به کارهای بزرگ هستم، بنابراین شایسته هستم» و «می‌توانم هر کاری که اراده کنم انجام دهم، بنابراین شایسته هستم»). در مدل ارزش خود کسب‌شده، ارزش خود بخشی از ساختار پاداش است: فرد باید کارهای بزرگ انجام دهد تا خود را بزرگ ببیند («من کارهای بزرگ انجام داده‌ام، بنابراین شایسته هستم»). اما هر سه این رویکردهای تصویرسازی از خود بهتر از تسلیم شدن در برابر انتقادات دیگران عمل می‌کنند.

*'''حفظ صدای ذهنی مثبت''' یعنی پرهیز از خودانتقادی، هدایت نقدها به سمت اعمال و راهبردها به‌جای شخص خود، و جایگزینی خودتحقیری با خودتشویقی الهام‌بخش. شخصیت اصلی داستان کودکان لوکوموتیو کوچکی که توانست مثال کاملی از این رویکرد ارائه می‌دهد. در حالی که همه به لوکوموتیو کوچک می‌گفتند هرگز نمی‌تواند از مسیر کوهستانی بالا برود، لوکوموتیو کوچک مدام به خود می‌گفت «فکر می‌کنم می‌توانم، فکر می‌کنم می‌توانم»، حتی در برابر شانس‌های ناچیز، تا باور به خودش او را پیش برد. سپس در راه پایین آمدن از سمت دیگر کوه با پیروزی فریاد زد «می‌دانستم می‌توانم، می‌دانستم می‌توانم، می‌دانستم می‌توانم!» حالا این یعنی نگرش در عمل!

*'''بازگشت پس از شکست'''، مانند سوار شدن دوباره بر اسب پس از افتادن، معمولاً بهتر از تسلیم شدن و دیگر دست به کارهای بزرگ نزدن است. افسردگی ارادی&lt;!-- اصطلاح حرفه‌ای این را نمی‌دانم --، اصطلاحی برای دلسردی، جایی است که فرد پس از شکست بزرگ (مانند از دست دادن ثروت در بورس، طلاق، ورشکستگی یا شکست شرکت نوپا) به درون خود یا به اعتیاد (مانند مواد مخدر، وسواس به [[w:اینترنت|اینترنت]]، جمع‌آوری اشیا یا پرداختن هرچه بیشتر به رابطه جنسی) پناه می‌برد به‌جای آنکه دوباره پروژه بزرگی را برای موفقیت دنبال کند. تاب‌آوری برای دوباره برخاستن پس از شکست و دوباره رفتن سراغ «آن»، بسیار بیشتر به موفقیت کمک می‌کند و به‌عنوان ویژگی شخصیتی دقیقاً متضاد اهمال‌کاری است. کارآفرین موفق متوسط شش بار شکست می‌خورد تا به موفقیت بزرگ برسد. به یاد داشتن این موضوع شروع دوباره را بسیار آسان‌تر می‌کند، چون یادآوری است که شکست موقت بخشی از فرآیند یادگیری موفقیت است — برنده‌ها ادامه می‌دهند.

*'''شمارش نعمت‌ها''' — یکی از جنبه‌های «نگاه به نیمه پر لیوان» فهرست کردن فرصت‌ها، مهارت‌ها و نقاط قوت است، به‌جای نالیدن از مشکلات، کاستی‌ها و ضعف‌ها. دیدن موقعیت به‌عنوان «لیوان نیمه پر» به‌جای «لیوان نیمه خالی» رویکرد الهام‌بخش‌تری است. آسان است چیزهای همیشه حاضر را بدیهی بدانیم در حالی که از چیزهای غایب شکایت کنیم. جمله معروف را به یاد آورید: «خیلی ناراحت بودم که کفش ندارم، تا اینکه مردی را دیدم که پا نداشت!» قدردانی از چیزهایی که معمولاً بدیهی گرفته می‌شوند نقطه شروع بسیار بهتری از تأسف خوردن برای خود است و آگاهی از منابع موجود برای کار را نیز افزایش می‌دهد.

*'''ساخت بر پایه نقاط قوت''' — فهرستی از همه چیزهایی که فرد از قبل در آن‌ها مهارت دارد تهیه می‌شود. سپس از خود پرسیده می‌شود چگونه در انجام این کارها متخصص شده و تفاوت میان «نمی‌توانم‌ها» و «می‌توانم‌ها» را توضیح می‌دهد. این احساس‌ها و شرایط به چه چیزهایی وابسته‌اند؟ ممکن است بتوان همان رویکردهایی را که برای کسب مهارت‌های فعلی به کار رفته، برای کسب مهارت‌های جدید نیز به کار برد.

*'''ایجاد اعتمادبه‌نفس''' — تنها منبع اعتمادبه‌نفس لذت بردن از موفقیت است. اما مشکل این است که اغلب موفقیت تنها در مقایسه با دیگران حاصل می‌شود، مثلاً با داشتن نمرات برابر یا بهتر از دیگران. مشکل این است که فرد مدت‌ها اهمال کرده و مانند کودکی است که راه رفتن را یاد می‌گیرد — اما چون دوره‌های راه رفتن را به تعویق انداخته، تنها می‌تواند در مقایسه با نوزادی بسیار کوچک‌تر موفق شود. مقایسه خود با دیگران متوقف شود — اهداف خود تعیین شود! افراد دیگری که در موقعیت مشابهی هستند شناسایی شوند؛ می‌توان از آن‌ها آموخت که با مقایسه خود با افراد موفق وضع بهتری پیدا نکرده‌اند.

*'''پیشرو بودن''' به کنار گذاشتن احساسات و عادت‌های قدیمی کمک می‌کند. اشیای قدیمی از اتاق یا آپارتمان حذف شوند — آن‌ها با شخصیت قدیمی مرتبط‌اند. اگر چیزی وجود دارد که به‌شدت یادآور دوره‌ای غمگین و بدشانس است — از شر آن خلاص شود.

راه دیگر غلبه بر اهمال‌کاری داشتن سبک زندگی سالم است. سبک زندگی ناسالم فرد را بسیار مستعدتر به استرس می‌کند، که به احساس غرق شدن منجر می‌شود و می‌تواند به اهمال‌کاری بینجامد. با ایجاد چند تغییر در سبک زندگی، مانند میزان ورزش، فرد می‌تواند به‌طور چشمگیری میزان استرسی را که می‌تواند تحمل کند افزایش دهد...

==== افزایش تحمل استرس ====
برخی افراد نسبت به استرس مستعدتر از دیگران هستند. به عبارت دیگر، دیگران نسبت به آن‌هایی که مستعدند تحمل بیشتری دارند. هرچه تحمل بیشتر باشد، استرس بیشتری لازم است تا فرد را پایین بکشد. استرسی که زیر آستانه تحمل باشد «چیز مهمی نیست» و به‌راحتی قابل مدیریت است. آنچه بسیاری متوجه نیستند این است که این سطح تحمل قابل تنظیم است — می‌توان آن را تقویت کرد...

*'''ورزش شدید قلبی-عروقی''' مقاومت به استرس را افزایش می‌دهد، سیستم ایمنی را تقویت می‌کند و اکسیژن‌رسانی به مغز و عملکرد کلی ذهنی (از جمله عملکرد فکری، توانایی تمرکز، حافظه و غیره) را بهبود می‌بخشد. چنین ورزش‌هایی شامل پیاده‌روی، پیاده‌روی سریع، دویدن، شنا، دوچرخه‌سواری، کوهنوردی و ایروبیک است.

*'''تغذیه خوب'''، از جمله مکمل‌های غذایی، عملکرد شناختی را بهبود می‌بخشد، سیستم ایمنی را تقویت می‌کند و پیش‌سازهای لازم برای ساخت انتقال‌دهنده‌های عصبی مقابله با استرس را در اختیار مغز قرار می‌دهد. '''پرهیز از تغذیه نامناسب'''، مانند کاهش مصرف شیرینی و نوشابه‌های قندی، بیش‌فعالی، دشواری تمرکز و چاقی (که سیستم ایمنی، عملکرد کلی و تمایل به ورزش را مختل می‌کند) را کاهش می‌دهد.

*'''روش‌های آرام‌سازی''' مانند [[w:آرام‌سازی جزئی|آرام‌سازی جزئی]]، [[w:آرام‌سازی پیش‌رونده|آرام‌سازی پیش‌رونده]]، القای خلسه و مدیتیشن اثرات استرس — تنش و اضطراب — را کاهش می‌دهند. توانایی آرام و بدون نگرانی ماندن در برابر عوامل موقعیتی استرس‌زا را خویشتن‌داری می‌نامند. توانایی بدون تنش ماندن در موقعیت استرس‌زا، از جمله استفاده تنها از انرژی و تنش عضلانی لازم برای انجام حرکات، را وقار آرام می‌نامند. این دو مهارت با هم «وقار تحت فشار» نامیده می‌شوند.

==== بهبود کنترل خلق ====
عواطف، از جمله خلق‌ها، رفتار را هدایت می‌کنند. اما خلق‌های ما مسئولیت خود ما هستند و در مورد هر یک از آن‌ها می‌توانیم انتخاب کنیم که آن‌گونه احساس کنیم یا نه. می‌توانیم احساس کنیم که قشقرق راه بیندازیم و کارها را به تعویق بیندازیم، یا احساس کنیم کار مفیدی انجام دهیم...

*'''هشیار بودن نسبت به خلق‌های خود''' بهتر از توجه نکردن به آنچه احساس می‌شود (و در نتیجه به آنچه به دلیل این خلق‌ها انجام می‌شود) است. اولین گام برای تغییر خلق، آگاهی از آن است. در اینجا الفبای ساده‌ای از خلق‌های بد برای مراقب بودن آمده است: '''ع'''صبانی، '''ب'''ی‌حوصله، '''ج'''وشی، '''چ'''رکین، '''ح'''واس‌پرت، '''خ'''شمگین، '''د'''لخور، '''ذ'''لیل، '''ر'''نجیده، '''ز'''ودرنج، '''س'''ست، '''ش'''رور، '''ص'''دایی، '''ض'''عیف، '''ط'''ردشده، '''ظ'''الم، '''ع'''قب‌مانده، '''غ'''رق‌شده، '''ف'''راری، '''ق'''اطی، '''ک'''سل، '''گ'''رفتار، '''ل'''وس، '''م'''أیوس، '''ن'''اراضی، '''و'''اگرا، &lt;!--'''ه'''، --&gt; '''ی'''أس‌زده (یا '''ی'''ک‌باره صفرشده). وقتی یکی از این‌ها شناسایی شد، می‌توان خود را گرفت و رویکرد عاطفی — خلق — را تغییر داد.

*'''فیلتر مثبت''' یعنی نگه‌داشتن افکار و اعمال مثبت و نادیده گرفتن یا دور نگه داشتن افکار منفی. افکار منفی تمایل به انباشته شدن دارند و اغلب در زندگی فرد فراگیر می‌شوند. وقتی به‌طور مداوم افکار مثبت تشویق و افکار منفی سرکوب شوند، نگاه بهتری به زندگی و خود پیدا می‌شود.

*'''تغییر حالت چهره''' (مانند حالت چهره) می‌تواند خلق فرد را تغییر دهد. وقتی فرد احساس خوبی دارد لبخند می‌زند. برعکس، و بسیار مفید برای بالا بردن روحیه خود، این واقعیت است که لبخند زدن (عمداً) معمولاً باعث می‌شود افراد احساس خوبی کنند. این در روان‌شناسی به فرضیه «بازخورد چهره‌ای» معروف است. و لبخندها مسری هستند، پس دیگران می‌توانند آن‌ها را از فرد بگیرند و به‌نوبه خود فرد می‌تواند «لبخندیت» را از آن‌ها بگیرد. این ترتیب هم‌افزا است. و وقتی احساس خوبی داریم، بسیار محتمل‌تر است که احساس کنیم شروع کنیم.

*'''تنظیم سلیقه''' تغییر احساس فرد نسبت به چیزی است، مانند یاد گرفتن دوست داشتن آنچه از آن بیزار است. این با تغییر نحوه فکر کردن درباره آن حاصل می‌شود: تمرکز بر مزایا و ویژگی‌های خوب یک فعالیت ممکن است به دوست داشتن واقعی آن منجر شود. پیدا کردن راه‌های سرگرم‌کننده برای انجام آن، مانند تبدیل آن به بازی، نیز ممکن است آن را لذت‌بخش‌تر کند.

*'''خودانگیزشی''' یا «خود را تهییج کردن» سخنرانی انگیزشی خوداداره‌شده است. فرد مربی خودش است که سخنرانی انگیزشی را قبل از بازی بزرگ ارائه می‌دهد.

*'''مدیریت ترس''' — یکی از راه‌های غلبه بر ترس روبه‌رو شدن با آن است. معمولاً هرچه فرد بیشتر در معرض محرک استرس‌زا قرار گیرد، بیشتر به آن عادت می‌کند. این را حساسیت‌زدایی می‌نامند.

=== بهبود تفکر ===
اگر تا به حال پس از انجام کاری واقعاً احمقانه (مانند به تعویق انداختن پروژه‌ای بسیار مهم تا آخرین لحظه، یا بازی کردن وقتی باید درس می‌خواندید) از خود پرسیده‌اید «من چه فکری می‌کردم؟!»، شاید اصلاً فکر نمی‌کردید. یا شاید دلایل‌تان خیلی خوب نبودند، چون به اندازه کافی به آن‌ها فکر نکرده بودید. این مشکلات نتیجه فقدان تمرکز هستند. راه‌حل حواس‌پرتی‌ها و فرصت‌هایی که برای جلب توجه رقابت می‌کنند، بهبود تمرکز و نحوه تمرکز است: کسب توانایی‌های بهتر تمرکز و تصمیم‌گیری. در اینجا نیز رویکردهای روان‌شناختی و فیزیولوژیکی وجود دارد.

==== توجه کردن ====

*'''بهبود دامنه توجه''' می‌تواند به سادگی مصرف مکمل‌های غذایی به نام نئوتروپیک‌ها باشد. در زیر چند ماده مغذی آمده که عموماً توانایی تمرکز فرد را افزایش می‌دهند و شناخت را به شیوه‌های دیگر نیز تقویت می‌کنند، مانند بهبود ظرفیت استدلال و حافظه و در فروشگاه‌های مواد غذایی، داروخانه‌ها و آنلاین در دسترس هستند و اغلب در فروشگاه‌های مواد غذایی نیز یافت می‌شوند:
**'''DMAE''' (دی‌متیل‌آمینواتانول) — در اصل به‌عنوان داروی تجویزی به نام دینر موجود بود و برای کمک به تمرکز کودکان بیش‌فعال استفاده می‌شد. اکنون به‌عنوان ماده مغذی بدون نسخه در دسترس است. [http://www.lef.org/magazine/mag2004/nov2004_aas_01.htm]
**'''[[w:کولین|کولین]]''' — پیش‌ساز استیل‌کولین، یکی از انتقال‌دهنده‌های عصبی اصلی مغز که برای فرآیندهای شناختی عالی از جمله استدلال و حافظه ضروری است.
**'''[[w:اسید پانتوتنیک|ویتامین B-5]]''' — به‌عنوان کوفاکتور در تولید استیل‌کولین توسط مغز استفاده می‌شود و برای آن فرآیند ضروری است. همچنین جزء کلیدی [[w:چرخه کربس|چرخه اسید کربس]] است، مرحله مهمی در متابولیسم هوازی کربوهیدرات‌ها به انرژی شیمیایی به شکل ATP ([[w:آدنوزین تری‌فسفات|آدنوزین تری‌فسفات]])، و بنابراین قادر به افزایش انرژی در دسترس سلول‌های مغزی و بهبود استقامت ذهنی است.

*'''حضور ذهن''' — تصادفی نیست که هفته آگاهی بین‌المللی از مغز پس از هفته ملی اهمال‌کاری برگزار می‌شود.

*'''حذف یا دور شدن از حواس‌پرتی‌ها''' — حواس‌پرتی‌ها اغلب باعث اهمال‌کاری می‌شوند، با ارائه گزینه انجام کاری دیگر یا با ایجاد انحراف. برای جلوگیری از این امر، احتمال وقوع حواس‌پرتی را به حداقل برسانید:
**'''گاهی می‌توان عامل حواس‌پرتی را حذف کرد.''' اگر تلویزیون یا بازی ویدیویی باشد، می‌توان آن را خاموش کرد، گوش‌گیر و/یا محافظ شنوایی گذاشت، یا به جایی رفت که صدای آن شنیده نشود. اگر فرد متوجه شود که تلویزیون یا بازی ویدیویی را روشن می‌کند و وقتی واقعاً نباید تماشا یا بازی می‌کند، شاید مؤثرترین رویکرد خلاص شدن از تلویزیون و کنسول بازی (از جمله کارتریج‌های بازی) با بخشیدن آن‌ها یا بردن به زباله‌دانی باشد. اگر بازی رایانه‌ای باشد که فرد را معتاد کرده، شاید بتوان برنامه را از رایانه پاک کرد و اگر این کار بازدارنده نبود، شاید بتوان دیسک بازی را شکست! گاهی حذف منبع حواس‌پرتی ممکن نیست، معمولاً وقتی پای افراد دیگر در میان باشد...
**'''اگر حذف حواس‌پرتی مجاز نباشد'''، یا اگر حواس‌پرتی‌ها ناشی از افراد باشند، مانند خانواده یا هم‌اتاقی‌ها، شاید بتوان جایی آرام برای ادامه پروژه پیدا کرد. اگر در خانه جایی نبود، جایی بیرون، در ماشین، کتابخانه و غیره را در نظر بگیرید. برای برخی افراد اجاره دفتر یا آپارتمان به‌عنوان مکانی برای فرار، یا نقل مکان و تنها زندگی کردن گزینه‌هایی هستند که باید در نظر گرفت.
**'''حذف افکار حواس‌پرت‌کننده'''. شاید فرد نتواند کار را شروع کند چون ذهنش پر از افکار حواس‌پرت‌کننده یا انرژی‌بر است، مثلاً درباره درگیری با دوست یا ایده «بهتر» برای استفاده از وقت. فهرستی از همه این موضوعات تهیه شود — وقتی نوشته شوند فراموش نمی‌شوند و بعداً می‌توان روی آن‌ها تمرکز کرد. هرگز اول روی این افکار کار نشود — آن‌ها دلیل اهمال‌کاری هستند! اگر افکار بازدارنده آن‌قدر قوی باشند که فرد نتواند خود آن‌ها را حذف یا به تعویق بیندازد، از روان‌شناس بالینی یا روان‌پزشک کمک گرفته شود.

==== تفکر عقلانی ====

*'''فکر کردن تا انتها''' — این استدلال از طریق مسیر عمل مورد نظر است، مرور اینکه چرا هر گام باید انجام شود و پیش‌بینی اینکه اگر تکمیل شوند چه مزایایی احتمالاً حاصل می‌شود. همچنین تهیه فهرست ذهنی از پیامدهایی که اگر کارها تکمیل نشوند متحمل خواهند شد بخشی از این تمرین است. هویج و چوب مجازی. هدف این است که تردیدهای خود را برطرف کند و خود را متقاعد کند که آنچه لازم است انجام دهد، مراقب باشد که در انتقال گیر نکند (مانند تعیین محدودیت زمانی).

*'''تصمیم آگاهانه درباره آنچه باید انجام شود''' یعنی خاموش کردن خلبان خودکار و به‌کارگیری فعال هوش با حضور ذهن: آگاه بودن از آنچه انجام می‌شود و چرا، در حالی که نسبت به فرصت‌های سازگاری و بهبود رویکرد هوشیار باقی ماند. فقط حرکات را انجام ندهید، فعالانه درباره آنچه انجام می‌دهید فکر کنید.

==== بهبود مهارت‌های حل مسئله ====
یکی یا چند تکنیک ارائه‌شده در مقاله [[w:حل مسئله#برخی تکنیک‌های حل مسئله|حل مسئله]] را امتحان کنید.

=== کسب مهارت‌های خودمدیریتی ===
از آنجا که تمایل به اهمال کردن یک پروژه تقریباً متناسب با دشواری پروژه است، و از آنجا که دشواری آن نسبی به مهارت ما در مدیریت چنین پروژه‌هایی است، نتیجه می‌شود که بهبود مهارت‌های خودمدیریتی و سازمان‌دهی (مثلاً با شکستن پروژه به بخش‌های کوچک) دشواری نسبی پروژه را کاهش می‌دهد و بنابراین احتمال ترساندن ما به سمت اهمال‌کاری را نیز کم می‌کند. به‌سادگی بگوییم، کارهای ساده ترسناک نیستند. هرچه فرد در مدیریت پروژه‌ها ماهرتر باشد، چنین کارهایی آسان‌تر می‌شوند.

سیستم‌های خودمدیریتی رویه‌های ساده‌ای فراهم می‌کنند تا تلاش‌ها را متمرکز کنند و ممکن است در تسلط بر پروژه‌ها و موقعیت کمک کنند. هیچ‌کس برنامه‌ریزی نمی‌کند که شکست بخورد، اما بسیاری از افراد در برنامه‌ریزی شکست می‌خورند. سیستم‌های خودمدیریتی کمک می‌کنند برنامه‌ها را در کانون توجه روشن نگه دارند. در ادامه برخی اجزای یک سیستم خودمدیریتی معمولی آمده است...

==== چشم‌انداز هدف ====
این شکلی از تعیین هدف است، اما درگیرتر. شامل انتخاب هدف و نوشتن بیانیه هدف به‌صورت معمول است. سپس هدف تا حد امکان زنده و با جزئیات هرچه بیشتر، هر زمان که وقت آزاد باشد و در هر لحظه فراغتی که پیش آید، به‌صورت ذهنی تجسم می‌شود. هرچه بیشتر درباره هدف فکر شود و اعمال دستیابی به آن به‌صورت ذهنی تمرین شود، احتمال بیشتری دارد که هدف به نیروی محرکه رفتار فرد تبدیل شود. این روش برای پروژه‌های مهم و اهداف زندگی مناسب‌ترین است.

==== برنامه‌ریزی ====
*تعیین هدف — بیانیه هدف نوشته شود. تا حد امکان با جزئیات باشد.
*تعیین معیارهای انتخاب — برنامه چه ویژگی‌هایی باید داشته باشد تا موفق شود؟ این‌ها معیارهای انتخاب برنامه هستند.
*تولید راهبردها — تا جایی که ممکن است راه‌هایی که هدف می‌تواند محقق شود پیدا شود. در صورت نیاز تحقیق شود. این‌ها برنامه‌های عملی هستند که از میان آن‌ها انتخاب می‌شود.
*انتخاب مسیر عمل — بر اساس معیارهای انتخاب، یک راهبرد، برنامه عمل، انتخاب شود.
*توسعه برنامه انتخاب‌شده با جزئیات بیشتر — برنامه تا سطح وظیفه جزئی شود.
*اجرای برنامه — به زیر مراجعه شود.

همچنین به مقاله [[w:هدف (مدیریت)|مدیریت اهداف]] مراجعه کنید.

==== زمان‌بندی ====
زمان‌بندی‌ها به سازمان‌دهی زندگی روزانه و هفتگی کمک می‌کنند. هرچند برخی افراد بیش از دیگران از زندگی کاری زمان‌بندی‌شده سود می‌برند، دو چیز در زمان‌بندی‌های خوب مشترک است: هم عملی باشند و هم انعطاف‌پذیر.

زمان‌بندی عملی مثلاً اجازه می‌دهد کار بدون اجبار به زود بیدار شدن شروع شود. هنگام مطالعه برای امتحان مهم، شروع مطالعه از ساعت ۹ صبح هر روز عملی است. اجازه می‌دهد تا نیمه‌شب بیدار بمانید (بسته به نیاز خواب) و از زندگی اجتماعی در عصر لذت ببرید. دانشجو به‌طور معمول از نظر ذهنی قادر است ۶ تا ۸ ساعت در روز برای امتحان مطالعه کند، بنابراین باید حداکثر این مقدار زمان مطالعه را زمان‌بندی کند.

زمان‌بندی انعطاف‌پذیر زمان‌بندی‌ای است که در برابر اختلالات مصون باشد. کار باید حول چیزهایی مانند وقت غذا (تا توسط همکارانی که می‌خواهند با شما شام بخورند قطع نشود) یا برنامه تلویزیونی مورد علاقه که ممکن است تماشا شود یا نشود زمان‌بندی شود. اگر در حال کار هستید و خویشاوند یا همسایه‌ای کمک بخواهد، زمان‌بندی باید اجازه جبران زمان ازدست‌رفته را بدهد.

با این اوصاف، زمان‌بندی خوب با توانایی‌های فرد مطابقت دارد و زمان ذخیره کافی فراهم می‌کند. زمان‌بندی‌ای که نتوان به آن اعتماد کرد، نباید دنبال شود. در صورت شکست، با وقت گرانبهای خود هزینه می‌پردازید.

==== ثبت وظایف در فهرست کارهای کلی ====
فهرست کارهای کلی فهرست کارها مکانی برای ذخیره وظایف تا زمان آمادگی برای زمان‌بندی آن‌هاست. معمولاً دفترچه‌ای است که در دسترس نگه داشته می‌شود (یا فایل رایانه‌ای که باز نگه داشته می‌شود) برای ثبت وظایف به‌محض فکر کردن به آن‌ها، تا در فهرست مرکزی نوشته شوند جایی که فراموش نشوند و بعداً به‌راحتی قابل مراجعه باشند. وظایف به‌طور منظم از فهرست کارهای کلی برای گنجاندن در فهرست وظایف روزانه خاص‌تر انتخاب می‌شوند (به زیر مراجعه شود).

==== اولویت‌بندی وظایف ====
هر وظیفه اهمیت نسبی دارد (چیدن چمن کمتر از مطالعه برای امتحان مهم است). وظایف همچنین مدت مورد انتظار دارند (چیدن چمن کمتر از مطالعه برای امتحان زمان می‌برد). بیشتر وظایف نیز حساس به زمان هستند (چیدن چمن انعطاف‌پذیر است در حالی که مطالعه باید قبل از زمان ثابت تکمیل شود). اولویت‌بندی مهارت آشتی دادن این ویژگی‌های اغلب متعارض برای تعیین اینکه کدام وظیفه باید اول انجام شود است. در زمینه امتحان دانشگاهی، می‌توان موارد را به این صورت اولویت‌بندی کرد:

*الف: موضوعات اجباری. دانستن این‌ها قطعاً نمره کافی می‌دهد.
*ب: مواردی که درک موضوعات «الف» را بهبود می‌بخشند. مطالعه آن‌ها احتمالاً، اما نه قطعاً، نمره خوبی می‌دهد.
*ج: همه چیزهای دیگر. این‌ها آخرین مطالعه خواهند شد.

در محیطی که بیش از یک وظیفه همزمان انجام می‌شود و تکمیل برخی وظایف پیش‌نیاز شروع وظایف دیگر است، آنگاه مسیر بحرانی از وظایفی که بالاترین اولویت را دارند تشکیل می‌شود.

==== تهیه و استفاده از فهرست وظایف روزانه ====
در پایان روز، قبل از رفتن به رختخواب، یا در همان ابتدای روز، درست پس از بیدار شدن، فهرست کارهایی برای آن روز تهیه شود. همه وظایفی که لازم یا برنامه‌ریزی شده برای آن روز انجام شوند فهرست شوند. وظایف به ترتیب اولویت قرار گیرند، یا اولویت آن‌ها در ستون سمت چپ با اعداد درجه‌بندی شود. در طول روز، بر اجرای هر وظیفه در فهرست تمرکز شود، یک وظیفه در هر زمان، وظایف با اولویت بالاتر اول. وقتی یکی از موارد فهرست انجام شد، آن را ''علامت بزنید'' یا ''خط بزنید''.

روش جایگزین فهرست وظایف است، جایی که هر وظیفه در دسته‌بندی فوری/غیرفوری و مهم/غیرمهم قرار دارد. ورق کاغذی بگیرید و جدول ۲×۲ بکشید تا چهار دسته متناظر داشته باشید.
→ هرچه در دسته فوری/مهم باشد: اکنون خودتان انجام دهید.
→ هرچه در دسته غیرفوری/مهم باشد: به تعویق بیندازید/اهمال کنید (و لذت ببرید)، تا دسته اول خالی شود.
→ هرچه در دسته فوری/غیرمهم باشد: سعی کنید کسی را پیدا کنید که آن را برایتان انجام دهد یا حداقل کمکتان کند.
→ هرچه در دسته غیرفوری/غیرمهم باشد: فراموشش کنید یا یکی از این وظایف را به‌عنوان پاداش برای تکمیل وظیفه در دسته اول انجام دهید، چون این وظایف تمایل دارند از نوع «چیدن چمن»، «کباب درست کردن»، «خرید چیزهایی که واقعاً دوست دارم» و غیره باشند.

روش سنتی نوشتن این‌ها روی کاغذ با [[w:قلم|قلم]] یا [[w:مداد|مداد]] است، معمولاً روی دفترچه یا تخته‌گیره. کاغذ سوراخ‌شده شل اغلب استفاده می‌شود تا چنین فهرست‌هایی در کلاسورهای برگ‌شلی برای نگهداری سوابق قرار گیرند. با این حال، معادل‌های نرم‌افزاری متعددی اکنون در دسترس هستند و بسیاری از برنامه‌های محبوب [[w:ایمیل|ایمیل]] شامل برنامه‌های فهرست کار هستند، همان‌طور که اکثر [[w:دستیار دیجیتال شخصی|PDA]]ها.

این اطلاعاتی درباره ویکی است که می‌توان به‌عنوان سازمان‌دهنده شخصی ویرایش کرد و با استفاده از تنها یک فایل روی رایانه ذخیره کرد [[w:تیدلی‌ویکی|یک سازمان‌دهنده شخصی ممکن به سبک ویکی]]

==== نگه‌داری دفترچه خاطرات ====
ثبت آنچه انجام شده (در حالی که انجام می‌شود) می‌تواند به ارزیابی عملکرد و شناسایی نقاط مشکل‌دار در توانایی‌ها و رفتارها، مانند اهمال‌کاری، کمک کند. اگر روی فهرست‌های وظایف روزانه یادداشت‌هایی درباره تکمیل وظایف نگه داشته شود، آن‌ها می‌توانند به‌عنوان دفترچه خاطرات عمل کنند. به‌سادگی موقعیت‌هایی که پیش آمد و مدیریت شدند و هر وظیفه یا فعالیت مهمی که انجام شد و در فهرست نبود یادداشت شود.

=== تغییر عادت‌ها ===
به یک معنا، اهمال‌کاری عادت شروع نکردن است. عمل نیست، بلکه فقدان عمل است. عادت نیست، بلکه فقدان عادت است: عادت شروع کردن. اگر فرد عادت شروع کردن را کسب کند، آنگاه شروع نکردن دیگر مسئله‌ای نیست. واژه دیگر برای «شروع کردن» آغاز کردن است. دقیقاً متضاد اهمال کردن است، به شرطی که در مورد وظیفه درست به کار رود و نه به‌عنوان فرار.

در عین حال، مشکل مداوم اهمال‌کاری مجموعه‌ای پیچیده از عادت‌های بد است. خوشبختانه راه‌های قدیمی بد را می‌توان با راه‌های جدید خوب جایگزین کرد. کسب عادت‌های جدید خوب از طریق خودآموزی کلید حذف عادت‌های بد فرار و به تعویق انداختن است.

==== اصل ۲۱ روز ====
کتاب‌های کار تجاری در مورد این «قانون ۲۱ روز» وجود دارد، به‌ویژه از Essi Systems که کتاب‌های کار فراهم می‌کند. به‌طور کلی: اگر فرد بتواند عادت جدیدی را به مدت ۲۱ روز حفظ کند، احتمال فراموش شدن این روال جدید کم است. این به روش‌های [[w:سم‌زدایی|سم‌زدایی]] یا محرومیت در درمان وابستگی به مواد اشاره دارد.&lt;!-- معانی دیگر مربوط به قانون ۲۱ روز در ایالت ویرجینیا است که موضوع قضایی است... --&gt;

==== شناسایی رفتارهای خاص برای تغییر ====
&lt;!--
[نیاز به توصیف]
--&gt;

==== تمرین رفتارهای جایگزین ====
&lt;!--
[نیاز به پاراگراف آغازین]
--&gt;
*زمان‌بندی وقت برای تمرین
*تمرین رفتارهای جدید — به‌صورت ذهنی انجام وظیفه را تمرین کنید و به‌صورت فیزیکی شروع وظیفه را تمرین کنید.

==== ترک اعتیادهای رفتاری ====
&lt;!--
گاهی فرار از وظیفه به اعتیاد به فعالیت دیگری منجر می‌شود. در ابتدا ممکن است برای فراموش کردن مشکلات انجام شود، اما سپس تقریباً وسواسی/اجباری می‌شود. حتی اگر به این شکل کسب نشده باشند، اعتیادهای رفتاری همچنان می‌توانند با دور کردن فرد از وظایف مهم‌تر باعث اهمال‌کاری شوند.
مانند ترک سیگار، رفتن به روش ترک ناگهانی مؤثرترین روش ترک است.
*بازی‌های ویدیویی — دیسک‌ها را بشکنید، فایل‌ها را پاک کنید.
*اینترنت — حساب ISP را لغو کنید.
[نیاز به * موارد]
--&gt;

==== حفظ آیین‌ها ====
اغلب برخی آیین‌ها — که ممکن است مستقیماً مرتبط با انجام وظایف نباشند — می‌توانند مفید باشند. مثلاً فرد می‌تواند شستن ظرف‌ها و تمیز کردن آپارتمان را اولین کار صبح پس از بیدار شدن انجام دهد. در حالی که کارهای دستی مانند این را انجام می‌دهد، از قبل برنامه‌ای برای کار بعدی می‌ریزد. این در تضاد با پاسخ دادن به ایمیل‌هاست — ممکن است به حواس‌پرتی (وب‌سایت‌ها، اخبار، چت با دوستان...) منجر شود. آیین‌ها جهت‌گیری، ایمنی و احساس دستیابی به چیزی می‌دهند.

نمونه‌ای از آیین روزانه:
*فهرستی از چندین وظیفه که هر روز (یا فهرستی برای روزهای کاری و فهرستی برای روزهای آخر هفته) باید انجام شوند نگه دارید.
*در ابتدا آن فهرست را بسیار کوتاه نگه دارید (۲ یا ۳ وظیفه). آخرین این وظایف ساده است: به رختخواب بروید. در رختخواب بمانید. اگر نمی‌توانید بخوابید چیزی بخوانید.
*هر وظیفه باید حداقل ۳۰ دقیقه طول بکشد. همیشه ساعتی در اطراف داشته باشید در حالی که روی این فهرست کار می‌کنید.
*کارهای دستی (شستن ظرف‌ها، تمیز کردن، بیرون رفتن برای پیاده‌روی...) را با کارهای «مغزی» (مانند پاسخ به ایمیل‌ها، آماده‌سازی امتحان بعدی...) مخلوط کنید.
*تحت هیچ شرایطی ترتیب وظایف را تغییر ندهید. اول همیشه اول است، دوم همیشه دوم. مهم نیست بین دو وظیفه چه می‌کنید. مهم نیست در چه ساعتی کدام وظیفه را انجام می‌دهید. این آزادی فراوانی به شما می‌دهد. اما همچنین یعنی فقط وقتی به خواب می‌روید که هر یک از وظایف را انجام داده باشید.
*این آیین را نادیده نگیرید. تنها بهانه شما گواهی پزشکی دال بر بیماری است.

=== تکمیل وظایف ===
راهبردهای بالا با هدف پیشگیری از اهمال‌کاری، یا جایگزینی آن در زمان‌های «بیکاری» هستند. اما هیچ دفاعی مصون نیست، و چون فرصت‌ها، وسوسه‌ها و تمایلات به تعویق انداختن ممکن است در هر زمان و مکانی به دلیل عوامل بیشمار رخ دهند، این امر مجموعه روش‌های مقابله و حل مسئله خط مقدم را برای برخورد مستقیم با این عوامل می‌طلبد. مانند «جعبه ابزار» برای مقابله با وظایف و موقعیت‌ها، همین‌جا، همین الآن...

==== بیرون آمدن از آن ====
اهمال‌کاری واقعاً چیزی بیش از تفکر محدود نیست. تنها چیزی که می‌بینید جعبه کوچک تنگی است که در آن گیر کرده‌اید، و تنها چیزی که می‌توانید به آن فکر کنید این است که چگونه فرار کنید. اما در واقعیت، شما از قبل آزاد هستید. آزاد برای کار روی رؤیاهای زندگی‌تان، آزاد برای برنامه‌ریزی، آزاد برای دستیابی. ترفند غلبه بر اهمال‌کاری نگاه کردن به افق زندگی‌تان (رؤیاهایتان)، سفر به آنجا و لذت بردن از سفر در طول راه است. همیشه روی آن تمرکز کنید، و اهمال‌کاری مانند مه صبحگاهی محو می‌شود.

==== حفظ دیدگاه ====
فکر کردن به رؤیاهایتان بر حسب آنچه حاضرید همین الآن انجام دهید، به‌جای آنچه روزی انجام خواهید داد یا خواهید بود، فراخوانی به عمل است. دگرگونی فرآیندی فعال است. شما همین لحظه در سفری هستید. سؤال این است، آیا در سفر درست هستید؟ اگر جایی نمی‌روید، یا در جهت اشتباه حرکت می‌کنید (به سمت شکست چون کارها را به تعویق می‌اندازید)، به‌سادگی مسیر را تنظیم کنید و زندگی‌ای را که می‌خواهید زندگی کنید. و اگر این یعنی فداکاری، پس انجامش دهید! زمان و تلاش لازم را بگذارید، با استفاده از همه روش‌هایی که در بالا آموخته‌اید، در حالی که همیشه در ذهن داشته باشید برای چه چیزی کار می‌کنید. همیشه به افق نگاه کنید: روی رؤیاهایتان تمرکز کنید، چگونه آن‌ها را محقق کنید، و واقعاً آن‌ها را یکی یکی و وظیفه به وظیفه محقق کنید.

==== حفظ وقار تحت فشار ====
مؤثرترین راه غلبه بر ترس روبه‌رو شدن با آن است. کهنه‌سربازان عموماً در شرایط جنگی پایدارترند صرفاً چون قبلاً آن را تجربه کرده‌اند. یکی از روش‌های غلبه بر ترس از ارتفاع تمرین بالا رفتن از نردبان است، مثلاً. قدم گذاشتن روی پله اول، تکرار مکرر، سپس دو تا، تکرار، و به همین ترتیب، پیش رفتن به سطح بعدی تنها پس از تسلط بر سطح قبلی.

فعالیت‌های هیجان‌انگیز ممکن است تمرین خوبی در این زمینه باشند. سواری با [[w:ترن هوایی|ترن هوایی]]، رفتینگ و [[w:سقوط آزاد|سقوط آزاد]] همگی می‌توانند حساسیت به تهدیدهای ادراک‌شده را کاهش دهند. وقتی چند بار از هواپیما پریده‌اید، خواستن قرار ملاقات از کسی ممکن است دیگر آن‌قدر ترسناک به نظر نرسد. شاید راه آسان‌تری برای غلبه بر ترس از حرف زدن با پسرها یا دخترها حرف زدن با آن‌ها در هر فرصتی باشد.

برخی داروهایی که ادعا می‌شود ترس‌ها را درمان می‌کنند یا اضطراب را درمان می‌کنند عوارض جانبی دارند که اگر با احتیاط شدید استفاده نشوند هدف را شکست می‌دهند. [[w:پروپرانولول|پروپرانولول]]، مثلاً، یک [[w:مسدودکننده بتا|مسدودکننده بتا]] که به خاموش کردن پاسخ جنگ-گریز کمک می‌کند، عارضه جانبی ایجاد افسردگی دارد، چون همچنین یک [[w:مهارکننده|مهارکننده]] [[w:استیل‌کولین|استیل‌کولین]] است.

==== رسیدگی مداوم به فهرست وظایف ====
فهرست وظایف فایده‌ای ندارد اگر به آن مراجعه نشود، یا اگر به‌طور مکرر به‌روز نشود. وقتی استفاده از فهرست وظایف و تکمیل موارد آن به عادت تبدیل شده باشد، قرار دادن وظیفه روی فهرست عملاً انجام شدن آن را تضمین می‌کند. تکیه مداوم بر این ابزار کلیدی مهارت مدیریتی اصلی و فرآیند اجرایی است. این روش استاندارد عملیات در کسب‌وکار برای انجام کارهاست و جزء مرکزی کفایت است. فراموش کردن مکرر انجام چیزی ممکن است پیامد ننوشتن آن (و پیگیری آن) در وهله اول باشد.

==== تمرکز روی یک وظیفه در هر زمان ====
*'''بالاترین اولویت را پیدا کنید'''، سپس روی آن یک وظیفه تمرکز کنید و همه بقیه را ''فراموش'' کنید. تنها وقتی اولی را تمام کردید، به مورد بعدی فهرست بروید.
*'''کاری انجام دهید، اما زمان خود را برنامه‌ریزی کنید''': فقط «کاری انجام ندهید»، بلکه کاری را در چارچوب زمانی مشخص انجام دهید. دقیقاً ۱۵ دقیقه ظرف بشویید، و ۳۰ دقیقه نامه بنویسید. زمان خود را با تایمر کنترل کنید (بیشتر [[w:تلفن همراه|تلفن‌های همراه]] مدرن یکی دارند)؛ و انجام وظیفه (ترسناک) بسیار آسان‌تر است اگر بدانید چقدر زمان صرف خواهید کرد.

==== حذف عدم قطعیت ====
اغلب فرد در انجام وظیفه تردید می‌کند یا از آن اجتناب می‌کند چون دقیقاً نمی‌داند از کجا شروع کند. نحوه تکمیل وظیفه آشکار نیست، بنابراین وظیفه در شکل فعلی‌اش غیرقابل انجام است. کلید اینجا انتخاب وظیفه است. به پیش‌نیازهای وظیفه بروید: هر وظیفه دیگری که باید قبل از شروع این یکی انجام شود.

اگر نمی‌دانید چه کنید یا چگونه انجام دهید، آنگاه وظیفه پیش‌فرض شما فهمیدن آن است. اگر به اندازه کافی برای حل مسئله نمی‌دانید، آنگاه پیدا کردن و یادگیری اطلاعات مورد نیاز وظایف پیش‌فرض هستند.

==== تقسیم و غلبه ====
*'''شکستن پروژه''' به اجزا و زیر‌اجزایش در نهایت به سطحی از جزئیات می‌رسد که اقدامات خاصی که باید انجام شوند دیده می‌شوند. وقتی عمل روی وظیفه خاصی شروع شود، جریان ممکن است وارد عمل شود و پروژه ممکن است به نظر برسد زندگی خودش را پیدا کرده و واقعاً سرگرم‌کننده شود. و وقت وقتی که دارید لذت می‌برید پرواز می‌کند.

*'''لقمه‌های کوچک بردارید''' — به‌جای نشستن برای «نوشتن کتابتان»، یک صفحه بنویسید. نوشتن یک صفحه آسان است. وقتی آن صفحه تمام شد، آنگاه می‌توانید صفحه بعدی را بنویسید. به‌طور کلی، سعی کنید کار خود را طوری برنامه‌ریزی کنید که در ۳۰ یا ۶۰ دقیقه چیزی ''انجام داده باشید''، نه فقط ''کمی از چیزی''. یا، در مثال بهتر: به‌جای فقط ساعت‌ها و ساعت‌ها شیمی خواندن، روی موضوعی تخصص پیدا کنید — مانند «در فهم مقادیر pH مشکل دارم، پس فصل مربوط به آن را می‌خوانم. سپس استراحت می‌کنم.» در این رویکرد، ''می‌دانید'' که مشقت شما قابل مدیریت شده است.

==== آسان وارد شدن به وظیفه ====
با وظیفه‌ای روبه‌رو هستید که ۲۰ ساعت طول می‌کشد و اصلاً از آن لذت نمی‌برید. به‌عنوان یک گام بزرگ دیده می‌شود، کار نسبتاً تهدیدآمیز است. به‌جای نزدیک شدن به این شکل، سعی کنید به ۵ دقیقه متعهد شوید. حالا فشار برداشته شده. پنج دقیقه آسان است. در طول آن پنج دقیقه احتمالاً خواهید دید که اجتناب شما بی‌فایده بود و فعالیت آن‌قدر که فکر می‌کردید بد نیست. وقتی وظیفه‌ای را شروع کنید و مدتی روی آن کار کنید، استرس اولیه از بین می‌رود و بسیار محتمل است که احساس کنید ادامه دهید.

==== توقف در نقطه بازده نزولی ====
*'''پرهیز از [[w:کمال‌گرایی|کمال‌گرایی]]''' وقت زیادی صرفه‌جویی می‌کند. سعی کنید کارهای ''کافی'' انجام دهید، نه کامل — شروع، شروع است. کمال‌گراها بیشتر از سایر اهمال‌کاران احتمال ندارد کارها را به تعویق بیندازند، اما احتمال دارد زمان بسیار بیشتری صرف پرداختن به جزئیات نهایی وظیفه کنند تا آنچه لازم است. با پرهیز از کمال‌گرایی و تلاش برای کار «خوب» یا حداقل «کافی»، میله انتظارات خود را پایین می‌آورید. هرچه میله پایین‌تر باشد، شانس موفقیت بیشتر است — و داشتن موفقیت تنها چیزی در دنیا است که می‌تواند عزت‌نفس بهتری به شما بدهد.

==== بازخورد و نگه‌داری سوابق ====
*'''علامت زدن وظایف با تکمیل''' — در حاشیه سمت چپ فهرست وظایف خود، از علامت‌های چک برای پیگیری اینکه کدام وظایف را تکمیل کرده‌اید استفاده کنید. این نشانگر بصری پیشرفت فراهم می‌کند.

==== زمان‌بندی استراحت‌ها ====
بیشتر افراد در شرایط عادی بهترین کار را انجام می‌دهند اگر هر ساعت ۱۰ دقیقه از کار استراحت کنند. همچنین محدودیت‌هایی روی کل کار روزانه خود بگذارید — وقتی برای امتحان درس می‌خوانید، نمی‌توانید بیش از ۶ تا ۸ ساعت در روز درس بخوانید. دانشجو یا همکار خوب بودن شما را مجبور نمی‌کند از کار بیش از حد یا بی‌خوابی رنج ببرید. اگر نتوانید به حداکثر زمان کار روزانه پایبند باشید، باید یاد بگیرید زودتر شروع کنید به‌جای تلاش برای سریع‌تر کار کردن.

&lt;!-- شاید توصیه به استفاده از [[w:ملاتونین|ملاتونین]] به‌عنوان راهی برای *اجبار* خواب وقتی مطالعه تمام شد، به‌جای مثلاً روشن کردن بازی ویدیویی برای نیم ساعت و در نهایت بازی کردن نصف شب. --&gt;

کار علمی زیادی نشان داده که یادگیری خوب — چه کار عملی که به مهارت‌های حرکتی ظریف دست‌ها نیاز دارد یا یادگیری برای امتحان دانشگاهی — به [[w:خواب|خواب]] نیاز دارد، چون به نظر می‌رسد مغز آنچه را روز قبل آموخته‌اید تنظیم دقیق و بازآرایی می‌کند. امتحان کنید: یادگیری [[w:ژانگولربازی|ژانگولربازی]] با توپ یا اشیای دیگر؛ و وقتی دوره یادگیری بعدی را روز بعد شروع می‌کنید، به‌طور جادویی به نظر می‌رسد کمتر مشکل دارید با وجود اینکه در طول شب تمرین نکرده‌اید.

به یاد داشته باشید: همان‌طور که نوازنده باید ''بنوازد'' تا شما ''استراحت‌ها'' را بشنوید، شما باید کار کنید تا وقفه‌ها مانند وقفه به نظر برسند. «کار نکردم» به‌تنهایی استراحت از کار محسوب نمی‌شود. این انجام آگاهانه «ضدکار» است — وقتی متن خوانده‌اید تا یاد بگیرید، آنگاه در استراحت چیزی نخوانید. وقتی نیم روز در دفتر کار کرده‌اید، آنگاه از زندان خود فرار کنید تا از استراحت لذت ببرید.

==== پاداش‌های خود ====
روش دیگر خودانگیزشی پاداش‌های خوداداره‌شده است — روشی که یادآور تقویت در روان‌شناسی است. در این رویکرد، حتی کوچک‌ترین دستاورد شایسته پاداش مناسب است، که ''پس از'' تکمیل وظیفه پرداخت می‌شود، نه ''قبل''. چندین رویکرد وجود دارد:

*'''اعمال ساختار پاداش''' برای صرف زمان مشخص روی کار. برای پنج ساعت انجام چیزی که در غیر این صورت از آن متنفرید، غذای خوبی برای خود درست کنید. برای بیست ساعت، به سینما بروید و غیره. حتی می‌توانید پاداش‌های خود را به‌صورت نمادین نمایش دهید: یادداشت چسبان بردارید، پاداش خود را بنویسید، و با جعبه‌های چک تعریف کنید چند ساعت می‌خواهید کار کنید تا آن پاداش را به دست آورید. و به خود یادآوری کنید که تا وقتی همه جعبه‌های چک را پر نکرده‌اید کار پاداش‌دهنده را انجام ندهید.

*'''واگذار کردن به شخص دیگری برای دادن پاداش‌ها''' به حذف وسوسه گرفتن پاداش به‌هرحال کمک می‌کند. البته نباید از آن‌ها انتظار داشت پاداش‌ها را فراهم کنند — آن‌ها باید افراد غیرقابل رشوه و بی‌طرف باشند که به‌طور مؤثر تلاش‌های شما را قضاوت کنند.

باید تفاوت واضحی میان پاداش‌ها و همه چیزهای دیگری که دریافت می‌کنید (مثلاً غذای سلف یا تماشای اخبار تلویزیون) قائل شوید. پاداش خوب چیزی است که از آن لذت می‌برید و چیزی است که هر روز به دست نمی‌آورید. اگر مرز محو شود، پاداش دیگر پاداش نیست؛ و بنابراین حتی بیشتر تمایل به اهمال‌کاری پیدا می‌کنید چون «پاداش» را به‌هرحال می‌گیرید.

اگر سیستم پاداش را به‌طور سخت‌گیرانه بدون تقلب اجرا کنید، شانس بالایی وجود دارد که بر اهمال‌کاری خود غلبه کنید — چون بیشتر و بیشتر به کار عادت می‌کنید و چون با گذشت زمان به پاداش‌های کمتر و کوچک‌تری نیاز دارید.

==== جلب حمایت همسالان ====
*'''کار خود را در گروه انجام دهید''' و عادت کنید به همکاران بگویید چه کردید و چه نکردید. دوستانی پیدا کنید که برایتان مهم باشند — و سپس شروع به برآوردن انتظارات آن‌ها کنید. این بهترین کار را می‌کند اگر با هم کار کنید — تنبلی در کار گروهی اغلب یعنی از دست دادن همکاران. احساس کار تیمی پیدا کنید و اینکه هر کس باید سهم خود را انجام دهد. کار در تیم هیجان‌انگیز هم هست. همیشه ایده‌هایی از ذهن‌های دیگر می‌آید، و با استفاده از آن‌ها می‌توانید دامنه کار خود را بدون صرف انرژی زیاد خود گسترش دهید.

*'''گروهی از اهمال‌کاران گمنام تشکیل دهید.''' مطمئناً از افراد دیگری شنیده‌اید که «تنبل» هستند. حالا: سعی کنید با آن‌ها تماس بگیرید. رنج بردن از اهمال‌کاری یعنی فرد اغلب مورد احترام دیگران نیست؛ و بنابراین خیلی خجالت می‌کشند درباره مشکلاتشان به شما بگویند. گفتن به دیگران که مشکلی دارید اولین بخش ''هر'' درمانی است؛ دنیای درونی شما را به ادراک دوستان و اعضای خانواده متصل می‌کند. گفتن مشکلات به دیگران انتظارات هم‌نوعان شما را بالا می‌برد، و در نهایت برآوردن انتظارات چیزی بسیار پاداش‌دهنده است.

جستجوی کمک حرفه‌ای همیشه باید علاوه بر گزینه‌های بالا در نظر گرفته شود.

[[رده:غلبه بر سستی]]</text>
      <sha1>rej1g9abxg8tfs5hvxp6td0dnljnc0l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>غلبه بر سستی/علت‌ها</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10249</id>
    <revision>
      <id>135672</id>
      <parentid>60491</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T07:18:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <origin>135672</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4650" sha1="l7933o68jhsw7wpgu4wd9gi5t661bo5" xml:space="preserve">{{سرصفحه
 | عنوان = علت‌ها
 | قسمت =
 | قبلی =[[غلبه بر سستی/ویژگی‌ها|ویژگی‌ها]]
 | بعدی =[[غلبه بر سستی/از بین بردن سستی|از بین بردن سستی]]
 | یادداشت = [[غلبه بر سستی]]
}}
تنبلی همیشه بر پایهٔ یک جهان‌بینی ناکارآمد استوار است؛ مانند این‌که «آسودگی یا لذت کوتاه‌مدت بهتر از فداکاری برای پاداش‌های بلندمدت است»، همراه با بی‌توجهی غیرمنطقی به پیامدهای منفی. فرد تنبل‌کار یا به دلیل نوعی [[w:حواس‌پرتی|حواس‌پرتی]] یا به دلیل ناکارآمدی در رفتار خود، مسیر مناسب عمل را دنبال نمی‌کند. انواع حواس‌پرتی‌ها و ناکارآمدی‌هایی که می‌توانند باعث تنبلی شوند، از جمله موارد زیر هستند (اما محدود به آن‌ها نیستند):

* اعتیاد
* اضطراب و ترس
* تکبر و غرور
* بیزاری
* عادت‌های بد
* دلسردی
* بی‌نظمی
* [[w:حواس‌پرتی|حواس‌پرتی]]
* مشکلات خانوادگی
* ترس از شکست
* احساس غرق‌شدن
* ناامیدی
* احساس گناه
* اهداف نادرست و انگیزه‌های ناخودآگاه
* تردید و دودلی
* کمبود آگاهی
* کمبود اخلاق
* کمبود مهارت‌های مدیریت زمان
* جاه‌طلبی پایین
* تحمل پایین در برابر ناامیدی
* عزت‌نفس پایین
* تحمل پایین در برابر استرس
* تعارض اهداف (اهداف رقیب)
* پارانویا
* ادراک دشواری
* هراس
* نگرش ضعیف
* مهارت‌های ضعیف خودکنترلی
* مهارت‌های ضعیف مطالعه
* طغیان و سرکشی
* کینه
* خودمحوری
* خودفریبی
* عدم قطعیت

=== نظریهٔ انتظار-ارزش ===
:''تنبلی امروز پاداش می‌دهد، کار فقط فردا.''

در روان‌شناسی انگیزش، می‌توان از یک فرمول ریاضی برای تعیین این‌که کدام کار باید ابتدا انجام شود، استفاده کرد. طبق [http://www.tcw.utwente.nl/theorieenoverzicht/Theory%20clusters/Public%20Relations,%20Advertising,%20Marketing%20and%20Consumer%20Behavior/Expectancy_Value_Theory.doc/ این مدل]، ما ابتدا آن کارهایی را انجام می‌دهیم که بالاترین ارزش «سودمندی» را دارند. این مدل می‌تواند توضیح دهد که چرا ترجیح می‌دهیم برنامهٔ تلویزیونی مورد علاقه‌مان را تماشا کنیم تا این‌که مقالهٔ ترم را که به‌زودی موعدش فرا می‌رسد و مربوط به سخت‌ترین درس دانشگاهی‌مان است بنویسیم، و می‌گوید که ''همه'' تا حدی تنبلی می‌کنند، هرچند هر کدام از ما به درجات متفاوت.

&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;&lt;math&gt;U=\frac{P\times V}{D}&lt;/math&gt;&lt;/div&gt;

که در آن:

:U = سودمندی کار
:P = احتمال سود بردن از کار
:V = ارزش سودی که از کار به‌دست می‌آید
:D = تأخیر میان انجام کار و دریافت پاداش آن

این فرمول می‌گوید که ما (به‌طور کلی) تمایل داریم (بسته به ادراک و دیدگاه فردی که نمی‌توان آن را کاملاً تعمیم داد، اما می‌توان در آزمایش‌ها هنجارسازی کرد) ترجیح دهیم:

* پاداش‌های فوری را بر منافع تأخیری
* پاداش‌های بزرگ‌تر را بر جوایز کوچک‌تر
* پاداش‌های قطعی را بر پاداش‌هایی که فقط محتمل هستند

اکنون پرسش مهم این است: تحت چه شرایطی کسی کار خود را به تعویق می‌اندازد؟ اگر افزایش U قابل‌توجه باشد (مثلاً وقتی مقادیر P، V یا هر دو بالا باشند)، هر فرد تنبل‌کاری دست از تنبلی برمی‌دارد. با افزودن یک عامل اضافی به معادله (S، حساسیت فرد نسبت به تأخیر میان عمل و پاداش)، می‌توان رفتار افراد مختلف را با هم مقایسه کرد.

[[رده:غلبه بر سستی]]</text>
      <sha1>l7933o68jhsw7wpgu4wd9gi5t661bo5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>غلبه بر سستی/تنبلی مزمن</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10250</id>
    <revision>
      <id>135684</id>
      <parentid>111565</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T07:56:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <origin>135684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5214" sha1="1tpyi1ccd8pj17yvzpitafrixlf01q6" xml:space="preserve">{{سرصفحه
 | عنوان = تنبلی مزمن
 | قسمت =
 | قبلی =[[غلبه بر سستی/از بین بردن سستی|از بین بردن سستی]]
 | بعدی =[[غلبه بر سستی/منابع|منابع]]
 | یادداشت = [[غلبه بر سستی]]
}}
اگر سستی تا جایی ادامه پیدا کند که به صورت یک صفت در شخص نهادینه شده باشد دیگر باید گفت به صورت مزمن درآمده است. در این شکل از سستی، مشکل به صورت یک الگوی عادتی خود مخرب تعمیم یافته است. به تأخیر اندختن کارها به صورت یک عادت اصلی تبدیل شده است. فرد مبتلا به سستی مزمن بر انجام دادن به موقع هیچ کاری توانایی ندارد، منجر به جدال‌های سخت کاری، مشکلات مالی همیشگی، سطح کیفی پایین زندگی می‌شود. سستی مزمن باعث به وجود آمدن ناتوانی و اختلال روانشناختی در بسیاری از ابعاد زندگی شده و شرمندگی دایمی و عزت نفس پایین برای شخص به وجود می‌آورد. می‌تواند به این صورت باشد که شخص هیچ‌گاه، کامل کردن کارها را از پدر و مادرش یاد نگرفته باشد و از آنجا که دانشمندان فرض می‌کنند هر رفتاری یاد گرفته می‌شود، چنین محیطی می‌تواند به معنای عادت‌های آن شخص باشد. راه درمانش این است که شخص سست مجموعه رفتاری خود را بر پایه اقدام به عمل بازسازی کند. متاسفانه احتمال دارد شخص سستی کننده در انجام این کار نیز سستی به خرج دهد، به این ترتیب سستی مزمن همچنان در وی باقی می‌ماند تا اینکه دیگر برایش قابل تحمل نباشد و به کمک نیاز پیدا کند یا به صورت ناخودآگاه تصمیم بگیرد رفتار خودش را تغییر دهد.

بسیاری از افرادی که خود را «سستی‌کننده مزمن» می‌دانند از یک مشکل سلامتی روحی‌ای رنج می‌برند که پنهان است مثل [[w:اختلال افسردگی ماژور|افسردگی]] یا [[w:fA:اختلال کم‌توجهی - بیش‌فعالی|اختلال ADD]]. این افراد اغلب متوجه نمی‌شوند چرا نمی‌توانند «اجتماعی باشند» و زندگی‌شان سرشار از دعوا و ناکامی است. متاسفانه یک بی خبری نسبت به این جز از سستی حتی در میان متخصصان سلامت روان باعث شده که آن را تنها یک «عادت بد» می‌بینند. 

علاوه بر این بعضی از افراد گرفتار تک‌بعدی‌نگری هستند که نوعی از [[w:fa:درخودماندگی|اوتیسم]] است به گونه‌ای که شخص تمایل دارد فقط یک کار را در یک زمان انجام دهد و قادر نیست چند کار را به صورت همزمان یا با تقسیم‌بندی زمان بر حسب اولویت انجام دهد. چنین وضعیتی ممکن است دلایل مختلفی داشته باشد مثل ناهنجاری وسواسی و [[W:fa:نشانگان آسپرگر|نشانگان آسپرگر]]. این افراد کاری را که دارای اولویت است یا مهمتر است را انجام نمی‌دهند و به جای آن کاری را انجام می‌دهند که اهمیت و ضرورتش کمتر است.

این ناهنجاری‌ها با دارو یا [[w:fa:روان‌درمانی|روان‌درمانی]] مداوا می‌شوند به گونه‌ای که شخص رفتارهایش تغییر کند و کیفیت زندگیش بهبود پیدا کند. بنابراین ضروری است افرادی که به مدت طولانی درگیر سستی ناتوان کننده هستند به [[w:fa:روان‌درمانی|روان‌درمانگر]] یا [[w:fa:روان‌پزشکی|روانپزشک]] مراجعه کنند تا از نظر سلامتی ذهنی بررسی شوند.

=== اهمال‌کاری و اعتیاد ===
اهمال‌کاری شدید و میل شدید به فرار از آن می‌تواند منجر به [[w:اعتیاد|اعتیادهایی]] مانند اعتیاد به اینترنت یا اعتیاد به رایانه شود. در این حالت، فرد اجبار به فرار از واقعیت از طریق گشت‌وگذار در وب یا بازی‌های ویدیویی یا تماشای پورنوگرافی (نگاه کنید به اعتیاد به پورنوگرافی) دارد.
برخی از این پدیده‌های نسبتاً جدید، هم‌اکنون توسط متخصصان سلامت روان به‌عنوان تشخیص‌های روان‌پزشکی معتبر در نظر گرفته می‌شوند.
[[رده:غلبه بر سستی]]</text>
      <sha1>1tpyi1ccd8pj17yvzpitafrixlf01q6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ویکی‌کتاب:پیشنهادهای حذف</title>
    <ns>4</ns>
    <id>12643</id>
    <revision>
      <id>135718</id>
      <parentid>135489</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T10:02:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* راهنمای مطالعه اولیس اثر تنیسون */</comment>
      <origin>135718</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4418" sha1="o22fxyd8jnu21nhxmkqord3swobwkm9" xml:space="preserve">'''درخواست‌های حذف'''
__NEWSECTIONLINK__
{{نظر}}
&lt;div style=&quot;float:left;&quot;&gt;
{{میانبر|وک:نبح}}
{{جعبه بایگانی|
[[/بایگانی۱|بایگانی۱]]{{سخ}}
[[/بایگانی۲|بایگانی۲]]{{سخ}}
[[/بایگانی۳|بایگانی۳]]{{سخ}}
[[/بایگانی۴|بایگانی۴]]{{سخ}}
[[/بایگانی۵|بایگانی۵]]{{سخ}}
}}
&lt;/div&gt;

{{ambox
|text= پس از نامزد کردن یک کتاب برای حذف، در صفحه اصلی آن برچسب «نظرخواهی برای حذف» بزنید و در صورت تمایل می‌توانید به زیرصفحه‌های کتاب نیز این برچسب را بزنید.
}}

== حذف صفحه اضافی کتاب برنامه نویسی psp ==
{{بسته|موفق=بله}}
مطالب کافی نداشت و به درخواست نویسنده حذف شد. --[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] شنبه،۱۷ شهریور ۱۴۰۳، ساعت ۱۲:۳۰ (ایران) ‏۷ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۸:۰۰ (UTC)

درود صفحه برنامه نویسی PSP/فهرست راهنمای تکراری از کتاب psp اضافی است و آن را از فهرست کتاب نیز حذف کردم لطفاً صفحه را حذف کنید. [[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ‏۴ سپتامبر ۲۰۲۴، ساعت ۰۹:۴۳ (UTC)
{{پایان بسته}}

== حذف کتاب کلسیم عامل اصلی پوکی استخوان ==
{{بسته|موفق=بله}}

با توجه به تبلیغاتی بودن، عدم محتوای کافی، نقص حق تکثیر، عدم پاسخگویی نویسنده در برابر کتاب نوشته شده. این کتاب با توجه به دلایل بالا و صلاح‌دید مدیر ویکی‌کتاب حذف شد. --[[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]])

با توجه به گزارش کاربر @[[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] که دلیل نقص حق تکثیر را برای نامزدی حذف سریع این کتاب کردند. بزودی این کتاب اگر دلیل موجهی برای عدم حق نقص تکثیر ارائه نشود حذف خواهد شد.
نویسنده: @[[کاربر:Shafieibavil|Shafieibavil]] [[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ۲ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۴۴ (UTC)

* {{حذف شود}} محتوایی برای ویکی‌کتاب ندارد. تبلیغ یک کتاب است که نقض حق تکثیر را برای ناشر زیر پا گذاشته است. 
:[[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۲ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۰۲ (UTC)
&lt;/div&gt;

== راهنمای مطالعه اولیس اثر تنیسون ==
{{بسته|ناموفق=بله}}
بدلیل اینکه این کتاب هنوز کامل نشده است و صرفا دلایل ارائه شده بر اساس یک صفحه از کتاب میباشد و باتوجه به سرفصل های ارائه شده از طرف نویسنده این کتاب می‌تواند جایی در ویکی‌کتاب داشته باشد.
از نویسنده این کتاب [[کاربر:Nightdevil]] درخواست میشود این کتاب را کامل کند. حذف نخواهد شد.

این کتاب شعر است و جایی در [[ویکی‌کتاب:ویکی‌کتاب چیست؟|ویکی‌کتاب]] ندارد. کتاب‌های شعر و داستان نباید در ویکی‌کتاب قرار بگیرند. ویکی‌کتاب جایی برای منتشر کردن کارهای اصیل نیست. اگر محتوا داشته باشد میتوانیم این کتاب را به ویکی‌سورس (wikisource) منتقل کنیم. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۳ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۲۱ (UTC)
:{{پب|Fwldom}} این کتاب ۸ سال پیش ایجاد شده است. ما بر اساس محتوایی که دارد نظر میدهیم، نمیتوانیم منتظر بمانیم خود کاربر یا کاربران دیگر بیایند کتاب را تغییر بدهند به آن طوری که شما میخواهید. --[[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۰۱ (UTC)</text>
      <sha1>o22fxyd8jnu21nhxmkqord3swobwkm9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مقدمه‌ای بر سیستم‌های اطلاعاتی رایانه‌ای/رایانه چیست؟</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17228</id>
    <revision>
      <id>135669</id>
      <parentid>92595</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T07:13:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <origin>135669</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12358" sha1="h2wnx75wz7qwcvwgmcvn8918yoplq15" xml:space="preserve">{{سرص|مقدمه‌ای بر سیستم‌های اطلاعاتی رایانه‌ای/حضور رایانه‌ها در زندگی روزانه|مقدمه‌ای بر سیستم‌های اطلاعاتی رایانه‌ای/رایانه‌ها برآورده کننده نیازها}}

== داده‌ها در برابر اطلاعات ==
روزانه داده‌ها توسط رایانه‌ها در محل کار، خانه یا محیط‌های آموزشی دریافت، محاسبه و پردازش می‌شوند. داده‌ها ضرورتاً چیزهای خامی هستند که معمولاً از طریق صفحه‌کلید، ماوس، اسکنر، میکروفون یا حسگرها وارد رایانه می‌شوند. به این دلیل آن‌ها را «خام» می‌نامیم چون هنوز سازمان‌دهی، تفسیر یا معنا پیدا نکرده‌اند. داده‌ها می‌توانند به شکل‌های گوناگون باشند: متنی، عددی، صوتی، تصویری، ویدیویی یا حتی سیگنال‌های دیجیتال.

وقتی داده‌ها وارد رایانه می‌شوند، به‌عنوان '''ورودی''' شناخته می‌شوند. رایانه این داده‌ها را پردازش می‌کند و نتیجه را به‌صورت '''اطلاعات''' به بیرون می‌دهد. اطلاعات، نسخه سازمان‌یافته، معنادار و قابل‌استفاده همان داده‌های خام است. این چرخه کامل را '''پردازش اطلاعات''' می‌نامند.

اطلاعات شکلی از دانش است که از پردازش داده‌ها به‌دست می‌آید. رایانه‌ها با سرعت و دقت بسیار بالا داده‌های جزئی و پراکنده را به اطلاعات مفید تبدیل می‌کنند. درک تفاوت میان داده و اطلاعات، پایه فهم نحوه کار سیستم‌های اطلاعاتی رایانه‌ای است.

== رایانه‌ها در گذشته و امروز ==
امروزه تصور زندگی بدون رایانه برای بیشتر مردم، به‌ویژه دانشجویان و نسل جوان، بسیار دشوار است. با این حال، رایانه‌ها تنها از اوایل قرن بیستم به‌تدریج وارد زندگی انسان‌ها شدند و پیش از آن وجود خارجی نداشتند.

صنعت رایانه از دستگاه‌هایی آغاز شد که یک اتاق یا کلاس درس کامل را پر می‌کردند (مانند ENIAC در دهه ۱۹۴۰). این ماشین‌ها بسیار گران‌قیمت، پرمصرف و نیازمند نگهداری تخصصی بودند. با گذشت زمان، رایانه‌ها کوچک‌تر، کم‌مصرف‌تر، ارزان‌تر و قدرتمندتر شدند. حوالی سال ۱۹۸۰ بود که رایانه‌های شخصی به‌تدریج وارد خانه‌ها شدند. در آن زمان کاربران مجبور بودند دانش فنی نسبتاً بالایی داشته باشند و با دقت زیادی از دستگاه مراقبت کنند.

تنها در طول حدود چهل تا پنجاه سال، شاهد تحولات عظیمی بوده‌ایم: رایانه‌ها از اتاق‌های بزرگ به داخل کیف، جیب و حتی مچ دست منتقل شده‌اند. امروزه رایانه‌ها به «طبیعت دوم» بسیاری از انسان‌ها تبدیل شده‌اند و زندگی بدون آن‌ها برای بخش بزرگی از جامعه تقریباً غیرقابل تصور است.

== سخت‌افزار ==
'''سخت‌افزار''' به تمام اجزای فیزیکی و ملموس رایانه گفته می‌شود؛ یعنی هر چیزی که بتوان آن را دید و لمس کرد. اجزای اصلی سخت‌افزار را می‌توان در پنج گروه اصلی دسته‌بندی کرد:

# ورودی (Input)
# خروجی (Output)
# حافظه (Memory / Storage)
# واحد پردازش مرکزی (CPU)
# سخت‌افزارهای ارتباطی

علاوه بر این پنج گروه، سه جزء مهم دیگر نیز وجود دارند که در دسته‌بندی بالا به‌طور کامل جای نمی‌گیرند:

* کیس (بدنه)
* منبع تغذیه (پاور)
* کارت‌های توسعه

=== کیس ===
کیس یا بدنه، محفظه‌ای است که اجزای داخلی رایانه را در خود جای می‌دهد. کیس علاوه بر محافظت فیزیکی از قطعات، امکان سازمان‌دهی و جریان هوای مناسب برای خنک‌سازی را نیز فراهم می‌کند.

=== منبع تغذیه (پاور) ===
واحد تأمین قدرت یا پاور، برق متناوب (AC) شهری را به برق مستقیم (DC) با ولتاژهای مورد نیاز قطعات داخلی تبدیل می‌کند و انرژی لازم را در اختیار آن‌ها قرار می‌دهد.

=== کارت‌های توسعه ===
کارت‌های توسعه روی مادربورد نصب می‌شوند و قابلیت‌های خاصی را به سیستم اضافه یا تقویت می‌کنند. نمونه‌های رایج عبارتند از:
* کارت گرافیک (افزایش قدرت پردازش تصویر)
* کارت صدا
* کارت شبکه
* کارت‌های ضبط ویدیو یا رابط‌های تخصصی

=== ورودی و خروجی ===
دستگاه‌های ورودی داده‌ها را به رایانه وارد می‌کنند و دستگاه‌های خروجی اطلاعات پردازش‌شده را به کاربر نمایش می‌دهند یا ارائه می‌کنند.

نمونه‌های رایج دستگاه‌های ورودی و خروجی:

&lt;gallery&gt;
Image:Computer_keyboard_with_danish_layout.jpg|صفحه‌کلید
Image:3-Tasten-Maus Microsoft.jpg|ماوس
Image:PS3_controller.png|دسته‌بازی
Image:Samsung_SPP-2040.jpg|چاپگر
Image:Monitor_LG.jpg|مانیتور
Image:Logitech-usb-speakers.jpg|بلندگو
&lt;/gallery&gt;

=== حافظه ===
حافظه در رایانه به دو دسته اصلی تقسیم می‌شود:

* '''حافظه کوتاه‌مدت (اصلی)''': عمدتاً RAM که داده‌ها و برنامه‌های در حال اجرا را به‌صورت موقت نگهداری می‌کند. با قطع برق، محتویات آن پاک می‌شود.
* '''حافظه بلندمدت (ذخیره‌سازی)''': شامل هارددیسک، SSD، درایوهای نوری، فلش مموری و حافظه‌های ابری. این نوع حافظه داده‌ها را حتی پس از خاموش شدن رایانه حفظ می‌کند.

=== واحد پردازش مرکزی (CPU) ===
سی‌پی‌یو یا پردازنده مرکزی، مغز رایانه محسوب می‌شود. این قطعه دستورالعمل‌های برنامه‌ها را اجرا می‌کند و عملیات‌های ریاضی، منطقی و کنترلی را انجام می‌دهد. سرعت و تعداد هسته‌های پردازنده تأثیر مستقیمی بر قدرت کلی سیستم دارد.

=== سخت‌افزارهای ارتباطی ===
این سخت‌افزارها امکان ارتباط رایانه با شبکه‌ها و اینترنت را فراهم می‌کنند. مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:
* مودم
* کارت شبکه (سیمی یا بی‌سیم)
* روتر
* سوئیچ و تقویت‌کننده‌های سیگنال

== نرم‌افزار ==
'''نرم‌افزار''' مجموعه‌ای از دستورالعمل‌ها، برنامه‌ها و داده‌هایی است که به سخت‌افزار می‌گویند چه کاری انجام دهد. برخلاف سخت‌افزار، نرم‌افزار ملموس نیست و فقط روی حافظه ذخیره و اجرا می‌شود.

نرم‌افزارها به‌طور کلی به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

=== نرم‌افزار سیستمی ===
نرم‌افزارهایی که مدیریت منابع سخت‌افزاری و اجرای برنامه‌های دیگر را بر عهده دارند. مهم‌ترین آن‌ها:
* سیستم‌عامل (مانند ویندوز، مک‌اواس، لینوکس، اندروید)
* درایورها (راه‌اندازهای سخت‌افزاری)
* ابزارهای کمکی سیستم (ضدویروس، ابزارهای پشتیبان‌گیری، مدیریت دیسک)

=== نرم‌افزار کاربردی ===
برنامه‌هایی که مستقیماً برای انجام کارهای خاص کاربر طراحی شده‌اند:
* نرم‌افزارهای اداری (واژه‌پرداز، صفحه‌گسترده، ارائه مطلب)
* مرورگرهای وب
* نرم‌افزارهای گرافیکی و ویرایش تصویر/ویدیو
* برنامه‌های ارتباطی و شبکه‌های اجتماعی
* بازی‌های رایانه‌ای
* نرم‌افزارهای تخصصی (حسابداری، طراحی مهندسی، برنامه‌نویسی و غیره)

نرم‌افزار و سخت‌افزار به‌شدت به یکدیگر وابسته‌اند؛ بدون نرم‌افزار، سخت‌افزار فقط مجموعه‌ای از قطعات الکترونیکی بی‌استفاده است و بدون سخت‌افزار مناسب، نرم‌افزار نمی‌تواند اجرا شود.

== کاربران رایانه و حرفه‌ای‌ها ==
رایانه‌ها بدون انسان‌هایی که با آن‌ها کار می‌کنند، هیچ ارزشی ندارند. کاربران را می‌توان به دو گروه کلی تقسیم کرد:

=== کاربران عادی ===
افرادی که از رایانه برای کارهای روزمره استفاده می‌کنند، مانند:
* خواندن و ارسال رایانامه
* مرور وب و استفاده از شبکه‌های اجتماعی
* تایپ اسناد و انجام تکالیف
* تماشای فیلم، گوش دادن به موسیقی و بازی کردن
* خرید اینترنتی و خدمات آنلاین

=== کاربران حرفه‌ای و متخصصان ===
افرادی که دانش و مهارت تخصصی در حوزه رایانه دارند و شغل آن‌ها مستقیماً با فناوری اطلاعات مرتبط است. از جمله:
* برنامه‌نویسان و توسعه‌دهندگان نرم‌افزار
* طراحان وب و رابط کاربری
* مدیران شبکه و متخصصان امنیت سایبری
* مهندسان سخت‌افزار
* تحلیل‌گران سیستم و داده‌کاوان
* متخصصان هوش مصنوعی و یادگیری ماشین

این متخصصان سخت‌افزار طراحی می‌کنند، امنیت شبکه‌ها را برقرار می‌سازند، نرم‌افزارهایی می‌نویسند که ارتباط میان کاربر و سخت‌افزار را بهبود می‌بخشد و ابزارهایی توسعه می‌دهند که زندگی کاربران عادی را آسان‌تر و لذت‌بخش‌تر می‌کند.

== جمع‌بندی ==
سیستم‌های اطلاعاتی رایانه‌ای از ترکیب سخت‌افزار، نرم‌افزار، داده‌ها و انسان‌ها شکل می‌گیرند. درک تفاوت داده و اطلاعات، شناخت اجزای سخت‌افزاری و نرم‌افزاری و آگاهی از نقش کاربران، پایه‌ای ضروری برای ورود به دنیای فناوری اطلاعات است. رایانه‌ها از ماشین‌های عظیم و گران‌قیمت گذشته به ابزارهای همه‌جا حاضر و ضروری زندگی امروز تبدیل شده‌اند و همچنان با سرعتی بالا در حال تحول هستند.

[[رده:مقدمه‌ای بر سیستم‌های اطلاعاتی رایانه‌ای]]
[[رده:علوم رایانه]]</text>
      <sha1>h2wnx75wz7qwcvwgmcvn8918yoplq15</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ویکی‌کتاب:ایبوک‌ها بر حسب وضعیت تکمیل‌شدگی</title>
    <ns>4</ns>
    <id>24328</id>
    <revision>
      <id>135681</id>
      <parentid>135552</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T07:45:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* آثاری که با همکاری کاربران تکمیل می‌شود 20px */</comment>
      <origin>135681</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15915" sha1="h56d1ti2rw35cadpijvvyo6xcnw1duc" xml:space="preserve">[[پرونده:Couverture-wikimedia.jpg|بی‌قاب|چپ]]
{{امروز- تاریخ - به وقت تهران}}{{سخ}}
اگر کتاب جدیدی ایجاد کرده‌اید و قصد دارید به زودی آن را تکمیل کنید نام آن را به فهرست زیر بیفزایید. تعداد زیرصفحه‌های کتابی که ایجاد کرده‌اید در ابتدا بهتر است دست کم ۵ باشد. اگر محتوای کافی به کتاب اضافه نکنید ممکن است به زودی حذف شود. افزودن کتاب به فهرست زیر الزاما به این معنی نیست که سایر کاربران در آن مشارکت خواهند کرد اما اگر فکر می‌کنید می‌توانید در تکمیل یکی از کتاب های زیر کمک کنید پس از مشارکت در آن (با هماهنگی نویسندگان قبلی) نام/نام کاربری خود را در بخش مشارکت کنندگان در فهرست زیر بنویسید.

نام تعدادی از کتاب‌ها در رده [[:رده:کتاب‌های ویکی‌کتاب بر حسب وضعیت تکمیل شدگی|کتاب‌های ویکی‌کتاب بر حسب وضعیت تکمیل شدگی]] مشخص شده است. تعدادی از کتاب‌ها به طور ۱۰۰٪ تکمیل شده‌اند و ممکن است نسخه چاپی/پی‌دی‌اف/ای‌پاب هم داشته باشند اما اگر کتابی را یافتید که هنوز تکمیل نشده است می‌توانید در صورت داشتن اطلاعات کافی و آشنایی به موضوع، در آن مشارکت کنید.

در فهرست زیر نام کتاب‌هایی که هنوز تکمیل نشده‌اند به همراه تعداد صفحه، میزان تکمیل‌شدگی، موضوع، وضعیت ویرایش و نام مشارکت‌کنندگان (پیشین و کنونی) مشخص شده است. در صورتی که تعداد زیرصفحه‌های یک کتاب زیاد باشد و مدت زمان طولانی دست نخورده بماند احتمالاً به زودی حذف خواهد شد.

پیش از مشارکت در یک کتاب حتما راهنمای ویکی‌کتاب یا [[ویکی‌کتاب:خودآموز|خودآموز ویکی‌کتاب]] را مطالعه کنید و پس از آشنایی با [[ویکی‌کتاب:سیاست‌ها و رهنمودها|سیاست‌ها و رهنمودها]] دست به ویرایش بزنید. بدون اجازه مدیران ویکی‌کتاب اجازه ادغام کتاب‌ها با یکدیگر را ندارید.

اگر قصد دارید عنوان کتابی را که اخیراً ایجاد کرده‌اید به این صفحه بیفزایید، ابتدا مطمئن شوید فهرست، چارچوب کلی کتاب، ... را به درستی تکمیل کرده‌اید سپس نام آن (عنوان کتاب) را به این فهرست بیفزایید و سایر مشخصات را به دقت پر کنید.
::''برای مشاهده کتاب‌های در حال تکمیل در [[ویکی‌کودک]]، به [[ویکی‌کودک:کتاب‌های در حال تکمیل ویکی‌کتاب]] مراجعه کنید.''
::''برای مشاهده کتاب‌های در حال تکمیل در [[ویکی‌راهنما]]، به [[ویکی‌کتاب:کتاب‌های در حال تکمیل ویکی‌راهنما]] مراجعه کنید.''

==آثاری که با همکاری کاربران تکمیل می‌شود [[پرونده:Wikibooks-logo-fa2.svg|20px]] ==
{{جعبه هشدار|به دلیل نداشتن تعریف دقیقی از سرشناسی در ویکی‌کتاب، از مرداد ۱۴۰۳ تا اطلاع ثانوی به کتاب‌هایی که در حوزه سیاسی و اجتماعی و مسائل روز باشند اجازه انتشار داده نخواهد شد. }}
ایبوک‌های زیر ایبوک‌هایی هستند در ویکی‌کتاب که هنوز کامل نشده‌اند. در حال حاضر ۵۳ کتاب در این فهرست جای گرفته‌اند که بسیار بیشتر از تعداد معمول است (نباید بیش از ۲۰ کتاب در این فهرست باشد). وضعیت تکمیل همه این ایبوک‌ها به صورت درصد تقریبی نشان داده شده است زیرا [[راهنما:مراحل توسعه|میزان پیشرفت]] یک ایبوک توسط نویسنده مشخص می‌شود و دقیق نیست. 

معمولا فهرست هر کدام از این کتاب‌ها توسط نویسنده اصلی‌اش کامل شده است تا با داشتن ساختاری مشخص و از پیش تعیین شده دیگران هم بتوانند کمک کنند. شما هم می‌توانید در کتاب های زیر مشارکت کنید:
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 95%&quot;
!'''نام ایبوک'''||'''تعداد زیرصفحه'''||'''میزان توسعه'''||'''موضوع'''||'''وضعیت'''||'''مشارکت کنندگان'''
|-
||''[[آشنایی با چندوجهی‌ها]]''||۱۲ ||۱۰٪|| ریاضی||{{در حال انجام}}||[[کاربر:هيربد فودازى٢]]
|-
||''[[آشنایی با هواشناسی]]''||۱۰ ||۶۵٪|| فیزیک||{{در حال انجام}}||[[کاربر:Hldv ugd psdk]]، آی‌پی
|-
||''[[آموزش زبان اسپانیایی]]''||۶ ||۴۵٪|| زبان||{{در حال انجام}}||[[کاربر:روح الله بهسودی]]
|-
||''[[آموزش زبان چینی]]''||۲ ||۱۵٪|| زبان||{{در حال انجام}}||[[کاربر:Amir.Vector]]
|-
||''[[آموزش زبان روسی]]''||۱۲ ||۵۰٪|| زبان||{{در حال انجام}}||[[کاربر:Amir.Vector]]
|-
||''[[آموزش زبان عربی]]''||۲ ||۱۵٪|| زبان||{{در حال انجام}}||[[کاربر:Amir.Vector]]
|-
||''[[آموزش زبان کردی]]''||۲ ||۱۰٪|| زبان||{{در حال انجام}}||[[کاربر:Amir.Vector]]، [[کاربر:Calak]]
|-
||''[[آموزش زبان فرانسوی]]''||۵ ||۲۰٪|| زبان||{{در حال انجام}}||[[کاربر:Amir.Vector]]، [[کاربر:Sinafe]]
|-
||''[[آموزش کار با دیسکورد]]''||۳ ||۱۰٪|| رایانه||{{در حال انجام}}||[[کاربر:Doostdar]]
|-
||''[[اجزای رابط گرافیکی کاربران اینترنتی]]''||۱۲ ||۳۰٪|| رایانه||{{در حال انجام}}||[[کاربر:Doostdar]]
|-
||''[[استفاده از فناوری اطلاعات در آموزش]]''||۹ ||۵۰٪|| رایانه||{{در حال انجام}}||[[کاربر:Doostdar]]
|-
||''[[اسناد نام خلیج فارس، میراثی کهن و جاودان]]''||۱۱ ||۵۰٪ (نیازمند نسخه‌خوانی و ویرایش)|| تاریخ||{{در حال انجام}}||[[کاربر:Cultural sec]]
|-
||''[[اقتصاد خرد ۱]]''||۲ ||۱۰٪|| اقتصاد||{{در حال انجام}}||[[کاربر:Niyumard]]
|-
||''[[امور مالی شخصی]]''||۲ ||۵۰٪|| اقتصاد||{{در حال انجام}}||[[کاربر:God's spirit]]
|-
||''[[بررسی موردهایی از اخلاق حرفه‌ای]]''||۶۳ ||۶۰٪|| کارورزی||{{در حال انجام}}||[[کاربر:Doostdar]]
|-
||''[[برنامه‌نویسی دلفی]]''||۲ ||۱۰٪|| رایانه||{{در حال انجام}}||آی‌پی  
|-
||''[[پروتکل اس اس ال]]''||۱ ||۱۰٪|| رایانه||{{در حال انجام}}||[[کاربر:Abolfazlgoodarzi]]
|-
||''[[پندنامه ویکی]]''||۸ ||۶۰٪|| علوم اجتماعی||{{در حال انجام}}||[[کاربر:مجید~fawikibooks]]، [[کاربر:Reza1615]]
|-
||''[[تفکر رندانه برای نسل شورشی]]''||۸ ||۷۰٪|| علوم اجتماعی||{{در حال انجام}}||[[کاربر:GoldenJDM]]
|-
||''[[آموزش رانندگی]]''||۱۸ ||۴۰٪|| دفترچه راهنما||{{در حال انجام}}||[[کاربر:Parsa 2au]]
|-
||''[[توابع مثلثاتی]]''||۱۴ ||۱۰٪|| ریاضی||{{در حال انجام}}||[[کاربر:Doostdar]]، [[کاربر:Nightdevil]]
|-
||''[[ثروت ملل]]''||۴ ||۶۰٪|| اقتصاد||{{در حال انجام}}||[[کاربر:2nd Socrates]]
|-
||''[[جاوا اسکریپت]]''||۵ ||۲۵٪|| رایانه||{{در حال انجام}}||[[کاربر:Amir.Vector]]
|-
||''[[خودآموز اوبونتو]]''||۲۵ ||۵۰٪||رایانه||{{در حال انجام}}||[[کاربر:Erghezi]]، [[کاربر:AFlorence]]، [[کاربر:Ebrahim]]
|-
||''[[دیوار سه بعدی]]''||۳ ||۵۰٪||مهندسی||{{در حال انجام}}|| آی‌پی
|-
||''[[راهنمای شبکهٔ اجتماعی ماستودون]]''||۱ ||۴۰٪|| رایانه||{{در حال انجام}}||[[کاربر:Alirezahayati]]، [[کاربر:Be4zad]]، [[کاربر:Ehsan0921]]
|-
||''[[رمزنگاری]]''||۲ ||۱۰٪|| ریاضی||{{در حال انجام}}||[[کاربر:Crypto~fawikibooks]]، [[کاربر:Doostdar]]، [[کاربر:Editor-1]]
|-
||''[[راهنمای مطالعه اولیس اثر تنیسون]]''||۲ ||۱۰٪|| ادبیات||{{در حال انجام}}||[[کاربر:Nightdevil]]
|-
||''[[ریاضی پایه]]''||۲۰ ||۷۰٪||ریاضی||{{در حال انجام}}||[[کاربر:Ebrahim]]، [[کاربر:Afshin sultani123]]، [[کاربر:Doostdar]]
|-
||''[[ریاضیات برای اقتصاد]]''||۶ ||۲۰٪||ریاضی||{{در حال انجام}}||[[کاربر:Niyumard]]
|-
||''[[ریاضی برای شیمی]]''||۹ ||۲۰٪||ریاضی و شیمی||{{در حال انجام}}||آی پی
|-
||''[[راهنمای برگزاری کنفرانسهای بین‌المللی در ایران]]''||۱۵ ||۴۰٪|| دفترچه راهنما||{{در حال انجام}}||[[کاربر:Doostdar]]
|-
||''[[زبان برنامه نویسی سی]]''||۴۰ ||۶۰٪|| رایانه||{{در حال انجام}}||[[کاربر:Hard Backrest]]، [[کاربر:Amir.Vector]]، [[کاربر:HadiLovelorn]]
|-
||''[[زبان برنامه‌نویسی گو]]''||۲۱ ||۲۵٪|| رایانه||{{در حال انجام}}||[[کاربر:Fwldom]]
|-
||''[[سیستم عامل]]''||۷ ||۴۰٪|| رایانه||{{در حال انجام}}||[[کاربر:IamRezaMousavi]]، [[کاربر:Silverman2009]]، [[کاربر:Mohammad Mahdavi]]
|-
||''[[سیستم‌عامل تحقیقاتی آروس]]''||۱۱ ||۳۰٪|| رایانه||{{در حال انجام}}||[[کاربر:Doostdar]]
|-
||''[[سی‌شارپ]]''||۶ ||۴۰٪|| رایانه||{{در حال انجام}}||آی‌پی
|-
||''[[غلبه بر سستی]]''||۷ ||۷۵٪|| خودیاری||{{در حال انجام}}||[[کاربر:Doostdar]]
|-
||''[[فرمول‌های فیزیک]]''||۸ ||۵۰٪|| فیزیک||{{در حال انجام}}||[[کاربر:Komeil 4life]]، [[کاربر:Kaveh]]، [[کاربر:Ubeyde in]]
|-
||''[[فرمول‌های ریاضی]]''||۳ || ۱۰٪|| ریاضی||{{در حال انجام}}||آی‌پی 
|-
||''[[فرهنگ افغانی]]''||۶ ||۴۰٪|| علوم اجتماعی||{{در حال انجام}}||[[کاربر:راشد عبیدی]]، [[کاربر:پاسدار]]
|-
||''[[فرهنگ ایرانی]]''||۴ ||۲۰٪||  علوم اجتماعی||{{در حال انجام}}||[[کاربر:Gire 3pich2005]]، [[کاربر:Doostdar]]
|-
||''[[فروشگاه نرم‌افزاری اف‌دروید]]''||۴ ||۲۰٪||  رایانه||{{در حال انجام}}||[[کاربر:BehDev]]
|-
||''[[فیزیک مدرن]]''||۴ ||۵۰٪|| فیزیک||{{در حال انجام}}||[[کاربر:Xpluto]]
|-
||''[[کالبدشناسی انسان]]''||۴ ||۱۰٪|| پزشکی||{{در حال انجام}}||[[کاربر:Sprazizi]]، [[کاربر:گلبول سیاه]]
|-
||''[[کتاب عصر پایتون]]''||۸ ||۵۰٪|| رایانه||{{در حال انجام}}||[[کاربر:Reza1615]]، [[کاربر:IamRezaMousavi]]
|-
||''[[کوهنوردی]]''||۱۵ || ۳۰٪|| ورزش ||{{در حال انجام}}||[[کاربر:Doostdar]]، [[کاربر:Fwldom]]
|-
||''[[لاتک]]''||۸ || ۵۰٪|| رایانه||{{در حال انجام}}||[[کاربر:Ab.diyanat]]
|-
||''[[مدل ذهنی]]''||۳ ||۵۰٪|| فلسفه||{{در حال انجام}}||[[کاربر:Tarahikhodro]]
|-
||''[[مدرک لینوکس LPI]]'' ||۳ || رایانه||۵۰٪|| {{در حال انجام}}||[[کاربر:Doostdar]]، [[کاربر:Sajjad.r]]
|-
||''[[نگاهی به ریاضیات پیشرفته]]''||۹۰ ||۷۵٪||ریاضی||{{در حال انجام}}||[[کاربر:HEJJWJDEJDNSGWTG]]، [[کاربر:FDVDBFNDBSW2552]]
|-
||''[[هک]]''||۷ || ۹۰٪|| رایانه||{{در حال انجام}}||[[کاربر:Doostdar]]، [[کاربر:7ramin7]]
|-
||''[[یادگیری نرم افزار متلب]]''||۳ || ۵۰٪|| رایانه|| {{در حال انجام}}||[[کاربر:Key1nike]]، [[کاربر:Doostdar]]
|}

{{-}}
::''اگر علاقه‌مند به مشارکت در یکی از ایبوک‌های بالا هستید با هماهنگی مشارکت‌کنندگان فعلی، می‌توانید در پیشرفت کتاب کمک کنید.''
::''اگر فکر می‌کنید یکی از کتاب‌های بالا دارای مشکلاتی همچون نقض حق تکثیر است یا دارای سایر شرایط حذف است، آن را در [[وک:نبح|نظرخواهی برای حذف]] نامزد حذف کنید.''

==آثاری که به تازگی تکمیل شده‌اند [[پرونده:Wikibooks-logo-fa2.svg|20px]] ==
در حال حاضر ۱۱ کتاب به ترتیب زمانی (از جدیدترین به قدیمی‌ترین) در این فهرست جای گرفته‌اند (که همه آن‌ها در ۵ سال گذشته ایجاد شده‌اند).
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 95%&quot;
!'''نام ایبوک'''||'''تاریخ تکمیل'''||'''وضعیت'''||'''موضوع'''||'''وضعیت'''||'''مشارکت کنندگان'''
|-
||''[[سی‌اس‌اس]]''||مرداد ۱۴۰۴ ||{{کامل شد}}|| رایانه||تکمیل||[[کاربر:Fwldom]]
|-
||''[[دورهمی طرح و حل مساله ریاضی]]''||اسفند ۱۴۰۳ ||{{کامل شد}}||ریاضی||تکمیل||[[کاربر:Abstractionist]]، [[کاربر:Tara.dalaei]]، [[کاربر:Mhrezanezhad]]، [[کاربر:Behnoosh.j]]، [[کاربر:AFarazF]]، [[کاربر:امید]]
|-
||''[[برنامه نویسی PSP]]''||شهریور ۱۴۰۳ ||{{کامل شد}}||رایانه||تکمیل||[[کاربر:Fwldom]]
|-
||''[[مبانی شبکه‌های کامپیوتری و سخت‌افزار]]''||شهریور ۱۴۰۳ ||{{کامل شد}}||رایانه||تکمیل||[[کاربر:Fwldom]]
|-
||''[[پی‌اچ‌پی]]''||شهریور ۱۴۰۳ ||{{کامل شد}}|| رایانه||تکمیل||[[کاربر:Sh-gholipour]]، [[کاربر:Editor-1]]، [[کاربر:Komeil 4life]] , [[کاربر:Fwldom]]
|-
||''[[آموزش کامل خط فرمان ویندوز]]''||فروردین ۱۴۰۳ || {{کامل شد}}||رایانه||تکمیل||[[کاربر:Fwldom]]
|-
||''[[مسیریابی وسایل نقلیه]]''|| دی ۱۴۰۲|| {{کامل شد}}||مدیریت||تکمیل||[[کاربر:Mehrdad1250]]
|-
||''[[آموزش کار با گودریدز]]''|| فروردین ۱۴۰۲|| {{کامل شد}}||رایانه||تکمیل||[[کاربر:Doostdar]]
|-
||''[[مقطع مخروطی]]''|| شهریور ۱۴۰۱|| {{کامل شد}}|| ریاضی||تکمیل||[[کاربر:FDVDBFNDBSW2552]]
|-
||''[[راهنمای شیوه‌نامه پیام‌رسانی ماتریکس]]''|| آبان ۱۴۰۱|| {{کامل شد}}|| رایانه||تکمیل||[[کاربر:BehDev]]
|-
||''[[سفرنامه ایران از اولیا چلبی]]''|| ۱۴۰۰|| {{کامل شد}}|| تاریخ||تکمیل||[[کاربر:ماسرا]]
|}
[[رده:ویکی‌کتاب]]
[[رده:فهرست کتاب‌های در حال تکمیل]]</text>
      <sha1>h56d1ti2rw35cadpijvvyo6xcnw1duc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>اچ‌تی‌ام‌ال/پابرگ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24336</id>
    <revision>
      <id>135688</id>
      <parentid>121625</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T08:01:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <origin>135688</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2760" sha1="dyh1wfqpyc1c295yv19k9pd5y9aot2e" xml:space="preserve">{{اچ‌تی‌ام‌ال}}
‏{{نکته|آموزش‌های این برگه همانند [[اچ‌تی‌ام‌ال/سربرگ|سربرگ (هدر)]] است و تفاوت بسیار زیادی ندارد}}
‏{{نکته|آموزش‌های این برگه پیرامون نسخه ۵ اچ‌تی‌ام‌ال است}}{{سخ}}
در گذشته (قبل از ظهور اچ‌تی‌ام‌ال۵) از برچسب ‏‎&amp;lt;div&amp;gt;‎‏ برای تقسیم‌بندی و جداسازی سربرگ (هدر)، پابرگ (فوتر) و درون‌مایه استفاده می‌شد. اما در اچ‌تی‌ام‌ال۵ سه برچسب تازه برای این‌کار تعریف شده. این سه برچسب، جایگزین و رقیب سرسختی برای برچسب ‏‎&amp;lt;div&amp;gt;‎‏ هستند.

یکی از این برچسب‌ها، ‏‎&amp;lt;footer&amp;gt;‎‏ است که یک پابرگ (فوتر) برای یک بخش می‌سازد. به باور برخی این برچسب تنها برای ساخت پابرگ (فوتر) برگه است و جای دیگری (همانند عنصر ‏main‏) قابل استفاده نیست، اما در همه‌جا می‌توان از آن به‌عنوان پابرگ آن قسمت استفاده کرد.

این عنصر دارای ویژگی منحصر به فردی نیست و باید با افزودن خاصیت‌هایی (چون ‏style‏ یا ‏class‏) آن را معنادار کرد.

== نحوه تعریف پابرگ ==

برای تعریف یک پابرگ کافیست از برچسب ‏‎&amp;lt;footer&amp;gt;‎‏ استفاده کنید:
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;html&quot;&gt;
&lt;footer&gt;
این یک پابرگ است!‏
&lt;/footer&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;
اما هیچ‌کس دوست ندارد که فقط یک متن خالی به نمایش درآید. با [[سی‌اس‌اس]] می‌توان آن را زیباتر نمود. چهار راه برای این کار وجود دارد:
# ‎استفاده از سبک درون‌خطی
# ‎استفاده از سبک خارجی
## ‎ویژگی کلاس
## ‎ویژگی آیدی
## ‎نام برچسب

== زیباسازی پابرگ ==

برای زیباسازی پابرگ باید از سی‌اس‌اس استفاده کرد. در زیر رنگ پس‌زمینه یک پابرگ را نارنجی کرده ایم:
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;html&quot;&gt;
&lt;footer style=&quot;background-color: orange;&quot;&gt;
این یک پابرگ با پس‌زمینه نارنجی است!‏
‎&lt;/footer&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;

شما می‌توانید رنگ پس‌زمینه، تصویر پس‌زمینه، اندازه (پهنا و بلندی)، رنگ متن و ... را با سی‌اس‌اس تغییر دهید.


‏[[رده:اچ‌تی‌ام‌ال]]</text>
      <sha1>dyh1wfqpyc1c295yv19k9pd5y9aot2e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کوهنوردی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32710</id>
    <revision>
      <id>135663</id>
      <parentid>135630</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T06:59:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <comment>/* فهرست کتاب */</comment>
      <origin>135663</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3360" sha1="qodtkii4f8jcxvx9imqqbmyva0ymwyh" xml:space="preserve">{{وضعیت|25%}}
{{پارسی سره}}
{{کمک}}

== کوهنوردی چیست؟ ==
[[پرونده:K2 8611.jpg|بندانگشتی|چپ|چکاد K2 در هیمالیا]]
پیمایش راه‌ها در کوهستان، با به‌کارگیری ابزارهای شگردی و درگیر شدن با راه‌های سنگی و یخی را '''کوه‌نوردی''' می‌نامند. به بلندی‌های بیش از ۶۰۰ متر از زمین‌های پیرامونی، '''کوه''' گفته می‌شود. کوهنوردی به پاد بسیاری از دیگر ورزش‌ها دارای دستورهای پیچیده نیست. کوهنوردان شگردها و فلسفه‌های ناهمگونی برای بالا رفتن از کوه دارند.

**== فهرست کتاب ==**

=== آغاز کتاب ===

* [[/صفحه اصلی/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/پیش‌گفتار/]] {{پیشرفت|100%}}

=== فصل ۱: تاریخچه، مبانی و آمادگی کوهنورد ===

* [[/تاریخچه کوهنوردی/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/تاریخچه کوهنوردی ایران/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/آمادگی پیکری/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/آمادگی روانی/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/افزارگان کوهنوردی/]] {{پیشرفت|100%}}

=== فصل ۲: تجهیزات، کوله‌چینی و تغذیه ===

* [[/پوشاک و کفش کوهنوردی/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/کوله‌چینی و مدیریت بار/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/خورد و خوراک/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/آب و نوشیدنی در کوهستان/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/ناوبری و نقشه‌خوانی/]] {{پیشرفت|10%}}

=== فصل ۳: پیمایش مسیر، هواشناسی و برنامه‌ریزی ===

* [[/کوه‌پیمایی و پیمایش مسیر/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/هواشناسی کوهستان/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/برنامه‌ریزی صعود/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/ثبت و گزارش صعود/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/ایمنی و پیشگیری از خطر/]] {{پیشرفت|10%}}

=== فصل ۴: کمک‌های نخستین، ارتفاع و صعودهای تخصصی ===

* [[/کمک‌های نخستین در کوهستان/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/ارتفاع‌زدگی و سازگاری با ارتفاع/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/صعود سنگی/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/صعود یخی و برفی/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/کوهنوردی زمستانی/]] {{پیشرفت|10%}}

=== فصل ۵: کمپینگ، گروهی، محیط‌زیست و اصول ===

* [[/کمپینگ و شب‌مانی در کوهستان/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/کوهنوردی گروهی/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/محیط زیست کوهستان/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/اصول اخلاقی کوهنوردی/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/درجه‌بندی دشواری مسیرها/]] {{پیشرفت|10%}}

=== فصل ۶: قله‌ها و کوهنوردان نامدار ===

* [[/معرفی قله‌های ایران/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/معرفی رشته‌ کوه‌های ایران/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/معرفی قله‌های جهان/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/کوهنوردان نامدار ایران/]] {{پیشرفت|100%}}

[[رده:کوهنوردی]]</text>
      <sha1>qodtkii4f8jcxvx9imqqbmyva0ymwyh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135664</id>
      <parentid>135663</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T06:59:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <comment>/* کوهنوردی چیست؟ */</comment>
      <origin>135664</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3356" sha1="roxttynkrbpt89qvwtq7ec99jzafecv" xml:space="preserve">{{وضعیت|25%}}
{{پارسی سره}}
{{کمک}}

== کوهنوردی چیست؟ ==
[[پرونده:K2 8611.jpg|بندانگشتی|چپ|چکاد K2 در هیمالیا]]
پیمایش راه‌ها در کوهستان، با به‌کارگیری ابزارهای شگردی و درگیر شدن با راه‌های سنگی و یخی را '''کوه‌نوردی''' می‌نامند. به بلندی‌های بیش از ۶۰۰ متر از زمین‌های پیرامونی، '''کوه''' گفته می‌شود. کوهنوردی به پاد بسیاری از دیگر ورزش‌ها دارای دستورهای پیچیده نیست. کوهنوردان شگردها و فلسفه‌های ناهمگونی برای بالا رفتن از کوه دارند.

== فهرست کتاب ==

=== آغاز کتاب ===

* [[/صفحه اصلی/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/پیش‌گفتار/]] {{پیشرفت|100%}}

=== فصل ۱: تاریخچه، مبانی و آمادگی کوهنورد ===

* [[/تاریخچه کوهنوردی/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/تاریخچه کوهنوردی ایران/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/آمادگی پیکری/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/آمادگی روانی/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/افزارگان کوهنوردی/]] {{پیشرفت|100%}}

=== فصل ۲: تجهیزات، کوله‌چینی و تغذیه ===

* [[/پوشاک و کفش کوهنوردی/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/کوله‌چینی و مدیریت بار/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/خورد و خوراک/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/آب و نوشیدنی در کوهستان/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/ناوبری و نقشه‌خوانی/]] {{پیشرفت|10%}}

=== فصل ۳: پیمایش مسیر، هواشناسی و برنامه‌ریزی ===

* [[/کوه‌پیمایی و پیمایش مسیر/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/هواشناسی کوهستان/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/برنامه‌ریزی صعود/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/ثبت و گزارش صعود/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/ایمنی و پیشگیری از خطر/]] {{پیشرفت|10%}}

=== فصل ۴: کمک‌های نخستین، ارتفاع و صعودهای تخصصی ===

* [[/کمک‌های نخستین در کوهستان/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/ارتفاع‌زدگی و سازگاری با ارتفاع/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/صعود سنگی/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/صعود یخی و برفی/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/کوهنوردی زمستانی/]] {{پیشرفت|10%}}

=== فصل ۵: کمپینگ، گروهی، محیط‌زیست و اصول ===

* [[/کمپینگ و شب‌مانی در کوهستان/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/کوهنوردی گروهی/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/محیط زیست کوهستان/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/اصول اخلاقی کوهنوردی/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/درجه‌بندی دشواری مسیرها/]] {{پیشرفت|10%}}

=== فصل ۶: قله‌ها و کوهنوردان نامدار ===

* [[/معرفی قله‌های ایران/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/معرفی رشته‌ کوه‌های ایران/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/معرفی قله‌های جهان/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/کوهنوردان نامدار ایران/]] {{پیشرفت|100%}}

[[رده:کوهنوردی]]</text>
      <sha1>roxttynkrbpt89qvwtq7ec99jzafecv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135667</id>
      <parentid>135664</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T07:09:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <comment>/* فصل ۲: تجهیزات، کوله‌چینی و تغذیه */</comment>
      <origin>135667</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3358" sha1="dj8edi2utddfebmu5g93fzfqepe2vps" xml:space="preserve">{{وضعیت|25%}}
{{پارسی سره}}
{{کمک}}

== کوهنوردی چیست؟ ==
[[پرونده:K2 8611.jpg|بندانگشتی|چپ|چکاد K2 در هیمالیا]]
پیمایش راه‌ها در کوهستان، با به‌کارگیری ابزارهای شگردی و درگیر شدن با راه‌های سنگی و یخی را '''کوه‌نوردی''' می‌نامند. به بلندی‌های بیش از ۶۰۰ متر از زمین‌های پیرامونی، '''کوه''' گفته می‌شود. کوهنوردی به پاد بسیاری از دیگر ورزش‌ها دارای دستورهای پیچیده نیست. کوهنوردان شگردها و فلسفه‌های ناهمگونی برای بالا رفتن از کوه دارند.

== فهرست کتاب ==

=== آغاز کتاب ===

* [[/صفحه اصلی/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/پیش‌گفتار/]] {{پیشرفت|100%}}

=== فصل ۱: تاریخچه، مبانی و آمادگی کوهنورد ===

* [[/تاریخچه کوهنوردی/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/تاریخچه کوهنوردی ایران/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/آمادگی پیکری/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/آمادگی روانی/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/افزارگان کوهنوردی/]] {{پیشرفت|100%}}

=== فصل ۲: تجهیزات، کوله‌چینی و تغذیه ===

* [[/پوشاک و کفش کوهنوردی/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/کوله‌چینی و مدیریت بار/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/خورد و خوراک/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/آب و نوشیدنی در کوهستان/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/ناوبری و نقشه‌خوانی/]] {{پیشرفت|10%}}

=== فصل ۳: پیمایش مسیر، هواشناسی و برنامه‌ریزی ===

* [[/کوه‌پیمایی و پیمایش مسیر/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/هواشناسی کوهستان/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/برنامه‌ریزی صعود/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/ثبت و گزارش صعود/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/ایمنی و پیشگیری از خطر/]] {{پیشرفت|10%}}

=== فصل ۴: کمک‌های نخستین، ارتفاع و صعودهای تخصصی ===

* [[/کمک‌های نخستین در کوهستان/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/ارتفاع‌زدگی و سازگاری با ارتفاع/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/صعود سنگی/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/صعود یخی و برفی/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/کوهنوردی زمستانی/]] {{پیشرفت|10%}}

=== فصل ۵: کمپینگ، گروهی، محیط‌زیست و اصول ===

* [[/کمپینگ و شب‌مانی در کوهستان/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/کوهنوردی گروهی/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/محیط زیست کوهستان/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/اصول اخلاقی کوهنوردی/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/درجه‌بندی دشواری مسیرها/]] {{پیشرفت|10%}}

=== فصل ۶: قله‌ها و کوهنوردان نامدار ===

* [[/معرفی قله‌های ایران/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/معرفی رشته‌ کوه‌های ایران/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/معرفی قله‌های جهان/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/کوهنوردان نامدار ایران/]] {{پیشرفت|100%}}

[[رده:کوهنوردی]]</text>
      <sha1>dj8edi2utddfebmu5g93fzfqepe2vps</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135671</id>
      <parentid>135667</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T07:14:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <origin>135671</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3358" sha1="sbil5gvanm5y60tlc3rz5k70plggjgo" xml:space="preserve">{{وضعیت|50%}}
{{پارسی سره}}
{{کمک}}

== کوهنوردی چیست؟ ==
[[پرونده:K2 8611.jpg|بندانگشتی|چپ|چکاد K2 در هیمالیا]]
پیمایش راه‌ها در کوهستان، با به‌کارگیری ابزارهای شگردی و درگیر شدن با راه‌های سنگی و یخی را '''کوه‌نوردی''' می‌نامند. به بلندی‌های بیش از ۶۰۰ متر از زمین‌های پیرامونی، '''کوه''' گفته می‌شود. کوهنوردی به پاد بسیاری از دیگر ورزش‌ها دارای دستورهای پیچیده نیست. کوهنوردان شگردها و فلسفه‌های ناهمگونی برای بالا رفتن از کوه دارند.

== فهرست کتاب ==

=== آغاز کتاب ===

* [[/صفحه اصلی/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/پیش‌گفتار/]] {{پیشرفت|100%}}

=== فصل ۱: تاریخچه، مبانی و آمادگی کوهنورد ===

* [[/تاریخچه کوهنوردی/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/تاریخچه کوهنوردی ایران/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/آمادگی پیکری/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/آمادگی روانی/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/افزارگان کوهنوردی/]] {{پیشرفت|100%}}

=== فصل ۲: تجهیزات، کوله‌چینی و تغذیه ===

* [[/پوشاک و کفش کوهنوردی/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/کوله‌چینی و مدیریت بار/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/خورد و خوراک/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/آب و نوشیدنی در کوهستان/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/ناوبری و نقشه‌خوانی/]] {{پیشرفت|10%}}

=== فصل ۳: پیمایش مسیر، هواشناسی و برنامه‌ریزی ===

* [[/کوه‌پیمایی و پیمایش مسیر/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/هواشناسی کوهستان/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/برنامه‌ریزی صعود/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/ثبت و گزارش صعود/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/ایمنی و پیشگیری از خطر/]] {{پیشرفت|10%}}

=== فصل ۴: کمک‌های نخستین، ارتفاع و صعودهای تخصصی ===

* [[/کمک‌های نخستین در کوهستان/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/ارتفاع‌زدگی و سازگاری با ارتفاع/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/صعود سنگی/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/صعود یخی و برفی/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/کوهنوردی زمستانی/]] {{پیشرفت|10%}}

=== فصل ۵: کمپینگ، گروهی، محیط‌زیست و اصول ===

* [[/کمپینگ و شب‌مانی در کوهستان/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/کوهنوردی گروهی/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/محیط زیست کوهستان/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/اصول اخلاقی کوهنوردی/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/درجه‌بندی دشواری مسیرها/]] {{پیشرفت|10%}}

=== فصل ۶: قله‌ها و کوهنوردان نامدار ===

* [[/معرفی قله‌های ایران/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/معرفی رشته‌ کوه‌های ایران/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/معرفی قله‌های جهان/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/کوهنوردان نامدار ایران/]] {{پیشرفت|100%}}

[[رده:کوهنوردی]]</text>
      <sha1>sbil5gvanm5y60tlc3rz5k70plggjgo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135709</id>
      <parentid>135671</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T09:37:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* فصل ۲: تجهیزات، کوله‌چینی و تغذیه */</comment>
      <origin>135709</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3359" sha1="55tw7nic2spsiwijkzaziv67icvn1ci" xml:space="preserve">{{وضعیت|50%}}
{{پارسی سره}}
{{کمک}}

== کوهنوردی چیست؟ ==
[[پرونده:K2 8611.jpg|بندانگشتی|چپ|چکاد K2 در هیمالیا]]
پیمایش راه‌ها در کوهستان، با به‌کارگیری ابزارهای شگردی و درگیر شدن با راه‌های سنگی و یخی را '''کوه‌نوردی''' می‌نامند. به بلندی‌های بیش از ۶۰۰ متر از زمین‌های پیرامونی، '''کوه''' گفته می‌شود. کوهنوردی به پاد بسیاری از دیگر ورزش‌ها دارای دستورهای پیچیده نیست. کوهنوردان شگردها و فلسفه‌های ناهمگونی برای بالا رفتن از کوه دارند.

== فهرست کتاب ==

=== آغاز کتاب ===

* [[/صفحه اصلی/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/پیش‌گفتار/]] {{پیشرفت|100%}}

=== فصل ۱: تاریخچه، مبانی و آمادگی کوهنورد ===

* [[/تاریخچه کوهنوردی/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/تاریخچه کوهنوردی ایران/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/آمادگی پیکری/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/آمادگی روانی/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/افزارگان کوهنوردی/]] {{پیشرفت|100%}}

=== فصل ۲: تجهیزات، کوله‌چینی و تغذیه ===

* [[/پوشاک و کفش کوهنوردی/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/کوله‌چینی و مدیریت بار/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/خورد و خوراک/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/آب و نوشیدنی در کوهستان/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/ناوبری و نقشه‌خوانی/]] {{پیشرفت|10%}}

=== فصل ۳: پیمایش مسیر، هواشناسی و برنامه‌ریزی ===

* [[/کوه‌پیمایی و پیمایش مسیر/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/هواشناسی کوهستان/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/برنامه‌ریزی صعود/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/ثبت و گزارش صعود/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/ایمنی و پیشگیری از خطر/]] {{پیشرفت|10%}}

=== فصل ۴: کمک‌های نخستین، ارتفاع و صعودهای تخصصی ===

* [[/کمک‌های نخستین در کوهستان/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/ارتفاع‌زدگی و سازگاری با ارتفاع/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/صعود سنگی/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/صعود یخی و برفی/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/کوهنوردی زمستانی/]] {{پیشرفت|10%}}

=== فصل ۵: کمپینگ، گروهی، محیط‌زیست و اصول ===

* [[/کمپینگ و شب‌مانی در کوهستان/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/کوهنوردی گروهی/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/محیط زیست کوهستان/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/اصول اخلاقی کوهنوردی/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/درجه‌بندی دشواری مسیرها/]] {{پیشرفت|10%}}

=== فصل ۶: قله‌ها و کوهنوردان نامدار ===

* [[/معرفی قله‌های ایران/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/معرفی رشته‌ کوه‌های ایران/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/معرفی قله‌های جهان/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/کوهنوردان نامدار ایران/]] {{پیشرفت|100%}}

[[رده:کوهنوردی]]</text>
      <sha1>55tw7nic2spsiwijkzaziv67icvn1ci</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135710</id>
      <parentid>135709</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T09:38:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* فصل ۲: تجهیزات، کوله‌چینی و تغذیه */</comment>
      <origin>135710</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3359" sha1="mi4igtcdaw2xl3gsy0wvq3hmvg8ydqt" xml:space="preserve">{{وضعیت|50%}}
{{پارسی سره}}
{{کمک}}

== کوهنوردی چیست؟ ==
[[پرونده:K2 8611.jpg|بندانگشتی|چپ|چکاد K2 در هیمالیا]]
پیمایش راه‌ها در کوهستان، با به‌کارگیری ابزارهای شگردی و درگیر شدن با راه‌های سنگی و یخی را '''کوه‌نوردی''' می‌نامند. به بلندی‌های بیش از ۶۰۰ متر از زمین‌های پیرامونی، '''کوه''' گفته می‌شود. کوهنوردی به پاد بسیاری از دیگر ورزش‌ها دارای دستورهای پیچیده نیست. کوهنوردان شگردها و فلسفه‌های ناهمگونی برای بالا رفتن از کوه دارند.

== فهرست کتاب ==

=== آغاز کتاب ===

* [[/صفحه اصلی/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/پیش‌گفتار/]] {{پیشرفت|100%}}

=== فصل ۱: تاریخچه، مبانی و آمادگی کوهنورد ===

* [[/تاریخچه کوهنوردی/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/تاریخچه کوهنوردی ایران/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/آمادگی پیکری/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/آمادگی روانی/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/افزارگان کوهنوردی/]] {{پیشرفت|100%}}

=== فصل ۲: تجهیزات، کوله‌چینی و تغذیه ===

* [[/پوشاک و کفش کوهنوردی/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/کوله‌چینی و مدیریت بار/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/خورد و خوراک/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/آب و نوشیدنی در کوهستان/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/ناوبری و نقشه‌خوانی/]] {{پیشرفت|80%}}

=== فصل ۳: پیمایش مسیر، هواشناسی و برنامه‌ریزی ===

* [[/کوه‌پیمایی و پیمایش مسیر/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/هواشناسی کوهستان/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/برنامه‌ریزی صعود/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/ثبت و گزارش صعود/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/ایمنی و پیشگیری از خطر/]] {{پیشرفت|10%}}

=== فصل ۴: کمک‌های نخستین، ارتفاع و صعودهای تخصصی ===

* [[/کمک‌های نخستین در کوهستان/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/ارتفاع‌زدگی و سازگاری با ارتفاع/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/صعود سنگی/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/صعود یخی و برفی/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/کوهنوردی زمستانی/]] {{پیشرفت|10%}}

=== فصل ۵: کمپینگ، گروهی، محیط‌زیست و اصول ===

* [[/کمپینگ و شب‌مانی در کوهستان/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/کوهنوردی گروهی/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/محیط زیست کوهستان/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/اصول اخلاقی کوهنوردی/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/درجه‌بندی دشواری مسیرها/]] {{پیشرفت|10%}}

=== فصل ۶: قله‌ها و کوهنوردان نامدار ===

* [[/معرفی قله‌های ایران/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/معرفی رشته‌ کوه‌های ایران/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/معرفی قله‌های جهان/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/کوهنوردان نامدار ایران/]] {{پیشرفت|100%}}

[[رده:کوهنوردی]]</text>
      <sha1>mi4igtcdaw2xl3gsy0wvq3hmvg8ydqt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135715</id>
      <parentid>135710</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T09:49:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <origin>135715</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3348" sha1="iqkn91w162yhohmdq6asbiedd3txqiq" xml:space="preserve">{{وضعیت|50%}}
{{پارسی سره}}

== کوهنوردی چیست؟ ==
[[پرونده:K2 8611.jpg|بندانگشتی|چپ|چکاد K2 در هیمالیا]]
پیمایش راه‌ها در کوهستان، با به‌کارگیری ابزارهای شگردی و درگیر شدن با راه‌های سنگی و یخی را '''کوه‌نوردی''' می‌نامند. به بلندی‌های بیش از ۶۰۰ متر از زمین‌های پیرامونی، '''کوه''' گفته می‌شود. کوهنوردی به پاد بسیاری از دیگر ورزش‌ها دارای دستورهای پیچیده نیست. کوهنوردان شگردها و فلسفه‌های ناهمگونی برای بالا رفتن از کوه دارند.

== فهرست کتاب ==

=== آغاز کتاب ===

* [[/صفحه اصلی/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/پیش‌گفتار/]] {{پیشرفت|100%}}

=== فصل ۱: تاریخچه، مبانی و آمادگی کوهنورد ===

* [[/تاریخچه کوهنوردی/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/تاریخچه کوهنوردی ایران/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/آمادگی پیکری/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/آمادگی روانی/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/افزارگان کوهنوردی/]] {{پیشرفت|100%}}

=== فصل ۲: تجهیزات، کوله‌چینی و تغذیه ===

* [[/پوشاک و کفش کوهنوردی/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/کوله‌چینی و مدیریت بار/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/خورد و خوراک/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/آب و نوشیدنی در کوهستان/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/ناوبری و نقشه‌خوانی/]] {{پیشرفت|80%}}

=== فصل ۳: پیمایش مسیر، هواشناسی و برنامه‌ریزی ===

* [[/کوه‌پیمایی و پیمایش مسیر/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/هواشناسی کوهستان/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/برنامه‌ریزی صعود/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/ثبت و گزارش صعود/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/ایمنی و پیشگیری از خطر/]] {{پیشرفت|10%}}

=== فصل ۴: کمک‌های نخستین، ارتفاع و صعودهای تخصصی ===

* [[/کمک‌های نخستین در کوهستان/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/ارتفاع‌زدگی و سازگاری با ارتفاع/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/صعود سنگی/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/صعود یخی و برفی/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/کوهنوردی زمستانی/]] {{پیشرفت|10%}}

=== فصل ۵: کمپینگ، گروهی، محیط‌زیست و اصول ===

* [[/کمپینگ و شب‌مانی در کوهستان/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/کوهنوردی گروهی/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/محیط زیست کوهستان/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/اصول اخلاقی کوهنوردی/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/درجه‌بندی دشواری مسیرها/]] {{پیشرفت|10%}}

=== فصل ۶: قله‌ها و کوهنوردان نامدار ===

* [[/معرفی قله‌های ایران/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/معرفی رشته‌ کوه‌های ایران/]] {{پیشرفت|10%}}
* [[/معرفی قله‌های جهان/]] {{پیشرفت|100%}}
* [[/کوهنوردان نامدار ایران/]] {{پیشرفت|100%}}

[[رده:کوهنوردی]]</text>
      <sha1>iqkn91w162yhohmdq6asbiedd3txqiq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زبان برنامه نویسی سی/stdio</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33083</id>
    <revision>
      <id>135651</id>
      <parentid>135551</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T22:42:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HadiLovelorn</username>
        <id>23337</id>
      </contributor>
      <origin>135651</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="226148" sha1="r9kub66elewkcgvrps2den4gk28ij5b" xml:space="preserve">{{سرص|زبان برنامه نویسی سی/مقدمه‌ای بر فایل‌های سرآیند|زبان برنامه نویسی سی/stdlib}}

با این فایل سرآیند تا حدودی آشنایی دارید و در طول کتاب بارها به آن اشاره شده است . stdio.h یک فایل سرآیند ( Header ) استاندارد زبان سی می باشد که مخفف Standard Input/Output یا Standard Input &amp; Output است به معنی ورودی‌ها و خروجی‌های استاندارد . ما از تابع printf و scanf به وفور در کتاب استفاده نموده‌ایم که در فایل سرآیند stdio تعریف شده‌اند اما پیش از نوشتن توابع بهتر است با تعیین‌کننده‌های فرمت در این توابع استاندارد آشنا شوید.

حتماً به یاد دارید که در کتاب وقتی می نوشتیم ;printf(&quot;This is a %s&quot;, str) و اگر str یک رشته می بود که داخل آن وارد می کردیم string در خروجی خط‌فرمان با جمله This is a string مواجه می شدیم. تعیین کننده‌های فرمت ، متغیرهایی هستند که داخل دو دابل کوت نوشته می شوند تا بعداً توسط آرگومان‌های فرستاده شده ( پاس داده شده ) جایگزین گردند.

{{چپ‌چین}}

%[parameter][flags][width][.precision][length]type

{{پایان چپ‌چین}}
&lt;br&gt;&lt;br&gt;

ابتدا پارامتر تعیین کننده نوشته می شود ، سپس پرچم‌ها و سپس عرض و پهنا و سپس میزان دقت و بعد طول و در نهایت نوع داده آرگومان
==انواع داده آرگومان==
انواع داده آرگومان عبارتند از :

{{چپ‌چین}}

d, i

{{پایان چپ‌چین}}

که اعداد دهدهی هستند با این تفاوت که در تابع scanf تعیین کننده نوع i اگر در ابتدای آرگومان نوشته شود 0x آن را هگزادسیمال ( شانزده‌شانزدهی ) دریافت می کند و اگر در ابتدای آرگومان نوشته شود 0 آن را اوکتال ( هشت‌هشتی ) دریافت خواهد نمود

{{چپ‌چین}}

u

{{پایان چپ‌چین}}

که اعداد دهدهی بدون علامت را تعیین می کند unsigned decimal که همان unsigned int می باشد

{{چپ‌چین}}

ld , li

{{پایان چپ‌چین}}

که اعداد صحیح بلند را تعیین می کند long int

{{چپ‌چین}}

lld , lli

{{پایان چپ‌چین}}

که اعداد صحیح خیلی بلند را تعیین می کند long long int

{{چپ‌چین}}

lu

{{پایان چپ‌چین}}

که اعداد صحیح بلند بدون علامت را تعیین می کند unsigned long

{{چپ‌چین}}

llu

{{پایان چپ‌چین}}

که اعداد صحیح خیلی بلند بدون علامت را تعیین می کند unsigned long long int

{{چپ‌چین}}

f, F

{{پایان چپ‌چین}}

برای اعداد اعشاری با این تفاوت که f برای بی‌نهایت inf یا infininty و برای تعریف‌نشده‌ها nan را باز می گرداند و F برای بی‌نهایت INF یا INFINITY و برای تعریف‌نشده‌ها NAN را باز می گرداند

{{چپ‌چین}}

lf

{{پایان چپ‌چین}}

که اعداد اعشاری با دقت دو برابر را تعیین می کند double

{{چپ‌چین}}

Lf

{{پایان چپ‌چین}}

برای تعیین اعداد اعشاری با دقت بسیار زیاد به کار می رود long double

{{چپ‌چین}}

e, E

{{پایان چپ‌چین}}

برای اعداد اعشاری به صورت توان برای ۱۰ که به صورت d.ddde±dd مقدار را می فرستد یا دریافت می کند که شامل مقدار صحیح است و یک نقطه و مقادیر اعشاری و علامت E برای E و e برای e و سپس نما و توان که دست کم دو رقم هستند . دقت کنید که در ویندوز ارقام توان به صورت پیش فرض سه تا هستند . مثال : 1.5e03 یعنی ۱٫۵ ضربدر ۱۰ به توان ۳

{{چپ‌چین}}

g, G

{{پایان چپ‌چین}}

برای اعداد که اگر کامل ( صحیح ) باشند شامل نقطه و ممیز نخواهد شد و اگر اعشاری باشند ممکن است آن را به صورت معمولی بنویسد یا به صورت توان ۱۰ که همان e و E می باشند که البته می تواند دریافت نیز بکند ( مثلاً در تابع scanf ) و خود کامپایلر تشخیص می دهد که کدام بهتر است و با این تفاوت که پشت سر نما 0 نمی گذارد . مثال : 21.965 یا 2.5e4

{{چپ‌چین}}

x, X

{{پایان چپ‌چین}}

برای اعداد هگزادسیمال که صحیح بدون علامت هستند که x برای حروف کوچک است مثل x5f و X برای حروف بزرگ مثل X5F

{{چپ‌چین}}

o

{{پایان چپ‌چین}}

برای اعداد اوکتال که صحیح بدون علامت هستند

{{چپ‌چین}}

s

{{پایان چپ‌چین}}

برای رشته‌هایی که با NULL پایان می یابند ( اگر به یاد داشته باشید ، رشته ، مجموعه‌ای از کاراکترهاست ) مثل رشته‌هایی که با آرایه می سازیم و ذخیره می نمائیم یعنی رشته‌ای مثل : monkeys are cute

{{چپ‌چین}}

c

{{پایان چپ‌چین}}

برای یک کاراکتر که به خروجی فرستاده می شود یا از ورودی دریافت می شود

{{چپ‌چین}}

p

{{پایان چپ‌چین}}

برای اشاره‌گرها که آدرسشان به رابط خط‌فرمان فرستاده شود یا از آنجا دریافت شود . طبق استاندارد می تواند و باید از نوع پوچ باشد void ولی این مورد یعنی برای p وابسته به نویسنده پیاده‌ساز می باشد و هر کامپایلر به دلخواه خود عمل می کند ( مراجعه کنید به راهنمای کامپایلر خود )

{{چپ‌چین}}

a, A

{{پایان چپ‌چین}}

برای اعداد اعشاری با دقت دو برابر ( double ) که در مبنای شانزده ( هگزادسیمال ) نوشته می شود و 0x و بقیه ارقام و حروف ( کوچک ) برای a و 0X و بقیه ارقام و حروف ( بزرگ ) برای A ( دقت کنید که این استاندارد است ولی هر کامپایلر به دلخواه خود قابلیت‌های آن را ممکن است افزایش داده باشد )

{{چپ‌چین}}

n

{{پایان چپ‌چین}}

مقداری را در خروجی خط‌فرمان چاپ نمی کند اما به آرگومان اشاره‌گر متناظر خود ، تعداد کاراکترهای داخل تابع خود را باز می گرداند
&lt;br&gt;&lt;br&gt;
همچنین با استفاده از ماکروی wchar_t که در فایل سرآیند wchar.h تعریف شده است ما می توانیم کاراکترهای اضافه‌تر از ازکی را که در UTF-8 و UTF-16 و UTF-32 تعریف شده‌اند در تابع printf یا scanf و بقیه توابع این فایل سرآیند به عنوان تعیین کننده نوع آرگومان تعیین کنیم تا کاراکترهای مذکور را در رابط خط‌فرمان چاپ نمائیم یا دریافت کنیم که این تعیین کننده‌ها شامل :

{{چپ‌چین}}

lc or C

{{پایان چپ‌چین}}

lc و یا C ( بزرگ ) برای یک کاراکتر UTF و

{{چپ‌چین}}

ls or S

{{پایان چپ‌چین}}

ls یا S ( بزرگ ) برای یک رشته انکدینگ UTF

می شود . اما کاراکترهای UTF-8 را می توان در سیستم عامل‌های روز ( مادرن Modern ) که چند زبانه هستند در متن منبع نیز نوشت و آن را در خروجی خط‌فرمان چاپ نمود . مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main(void)
{
	printf(&quot;ญ&quot;);
	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

که پس از کامپایل و اجرا ، در خروجی کاراکتر ญ از حروف زبان تایلندی را مشاهده خواهید نمود . اما برای کار با حروف یونیکد Unicode مثل UTF-8 باید از توابع و ماکروهای فایل سرآیند wchar.h استفاده نمائید که در مبحث مربوطه نوشته خواهد شد

{{چپ‌چین}}

zu

{{پایان چپ‌چین}}

برای تعیین نوع فرمت داده از نوع size_t که هنوز به آن نرسیده‌ایم و در ادامه خواهم نوشت اما فقط برای استانداردهای جدید تعریف شده است و در استانداردهای قدیمی مثل C89 همان ul% را می نویسیم

'''پارامترِ تعیین کننده شماره آرگومان''' : جزء استاندارد سی نیست و فقط در پازیکس ( POSIX رابط کاربری قابل حمل برای سیستم عامل‌های محیط‌های پنجره‌ای ایکس ) تعریف شده است که یک عدد را می نویسیم و در مقابل آن یک علامت دلار یا همان پسو $ را می گذاریم . با این کار ، تعیین می‌کنیم که ابتدا چندمین آرگومان دریافت و یا فرستاده شود و سپس چندمین و الی آخر . مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main()
{
	int a = 15, b = 17;
	printf(&quot;%2$d %1$d&quot;, a, b);
	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

با اینکه ابتدا آرگومان a و سپس b فرستاده شده‌اند ، اما چون شماره تعیین کننده اول ، 2 و شماره تعیین کننده دوم ، 1 می باشد ابتدا b و سپس a چاپ می شود

'''نکته :''' در صورتی که بخواهید علامت درصد % را در خروجی خط دستوری چاپ کنید باید دو بار آن را بنویسید یعنی بدین شکل %%

'''و پرچم‌ها عبارتند از :'''

{{چپ‌چین}}
-
{{پایان چپ‌چین}}

این پرچم متن خروجی خط‌فرمان را در تعیین‌کننده فرمت خود چپ‌چین می کند . به صورت پیش‌فرض تمام متون چپ‌چین هستند اما اگر پیش از تعیین کننده نوع آرگومان عددی را بنویسید ( که کمی جلوتر آن را خواهیم نوشت ) به همان اندازه خروجی دارای فضای سفید ( space ) خواهد بود که آرگومان را جلو می برد اما اگر در تعیین‌کننده فرمت یک علامت منفی ( مایناس - ) بگذارید آن را به سمت چپ انتقال خواهد داد

{{چپ‌چین}}
+
{{پایان چپ‌چین}}

این پرچم ، تضمین می کند که علامت عدد در خروجی خط‌فرمان نوشته خواهد شد یعنی - برای اعداد منفی ( negative ) و + برای اعداد مثبت ( positive ) که به صورت پیش‌فرض فقط برای اعداد منفی نوشته می شود و برای اعداد مثبت علامتی گذاشته نمی شود

{{چپ‌چین}}
فضای سپید یا همان اسپیس
{{پایان چپ‌چین}}

این پرچم یعنی space که بازگردان آن می شود فضای سپید یا فضای خالی برای اعداد مثبت جای خالی می گذارد و برای اعداد منفی علامت منفی ( مایناس - ) که اگر همراه با علامت مثبت ( + ) نوشته شود فضای سپید نادیده گرفته می شود

{{چپ‌چین}}
0
{{پایان چپ‌چین}}

عدد صفر به انگلیسی 0 ( زیرو ) هنگامی که برای آرگومان پهنا و عرضی در نظر گرفته شود ( که در ادامه می نویسیم ) که یک عدد است به جای فضای خالی پشت عدد ، صفر می گذارد که البته بستگی به تعداد ارقام عدد نیز دارد ؛ یعنی اگر عدد 352 باشد و ما پهنای آن را ۸ تا تعیین کرده باشیم ۵ تا فضای خالی قرار می گیرد ؛ اگر از این پرچم استفاده کنیم در خروجی خط‌فرمان چاپ می شود : 00000352

{{چپ‌چین}}
#
{{پایان چپ‌چین}}

پرچم هاش یا شارپ چندین کار را می تواند انجام بدهد :

۱ − برای تعیین‌کننده‌های فرمت g و G در صورتی که قسمت اعشار نداشته باشند 0 های مقابل آن را ( در قسمت اعشاری ) حذف نمی کند
۲ − برای فرمت‌کننده‌های a و A و e و E و f و F و g و G یک علامت اعشار ( ممیز که در انگلیسی نقطه است ) را حتماً اضافه می کند تا مشخص شود عدد اعشاری است حتی در صورتی که قسمت اعشار 0 باشد
۳ − برای تعیین‌کننده‌های فرمت اوکتال o و هگزادسیمال کوچک x و هگزادسیمال بزرگ X برای هر عددی جز 0 قبل از آن علائم 0 و 0x و 0X را به ترتیب می نویسد و پیش از مقدار چاپ شده در خروجی خط‌فرمان قرار می دهد
۴ − برای تعیین‌کننده‌های فرمت ls یا S باعث می شود تا سایز متن به تعداد کاراکترهای خروجی باشد و نه به اندازه ( size ) کاراکترهای موجود که ممکن است چند بایتی و عریض باشند که در UFT-8 یا uTF-16 یا UTF-32 تعریف شده‌اند
۵ − برای تعیین‌کننده‌های فرمت p که برای چاپ آدرس اشاره‌گر است آن را به مقدار هگزادسیمال تبدیل می کند که قابل برگشت نیست ( یعنی عکس همین عمل ) مگر اینکه در محیط‌های ترا اسپیس ( teraspace ) که شامل برخی سیستم عامل‌ها نظیر لینوکس می شود با دستور مستقیم به کامپایلر آن را مهیا نمائیم

{{چپ‌چین}}
'
{{پایان چپ‌چین}}

آپوستروف با علامت ' ( که همان سینگل کوت می باشد ) باعث می شود تا هر سه رفم با یک ممیز ( علامت نقطه در انگلیسی . ) از یکدیگر جدا شوند که البته برای این کار باید فایل سرآیند locale.h را به برنامه خود ضمیمه نمائید مثل :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;
#include &lt;locale.h&gt;

int main()
{
	setlocale(LC_NUMERIC, &quot;&quot;);
	int a = 1564952413;
	printf(&quot;%'d&quot;, a);
	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

که در اینجا برنامه چاپ می کند : 1.564.952.413

مطالب پرچم‌ها کاملاً روشن هستند و نیازی به مثال ندارد اما به عنوان نمونه یک مثال برای پرچم مایناس ( علامت منفی ) می نویسیم :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main()
{
	int a = 47;
	printf(&quot;%-6d&quot;, a);
	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

در این مثال اگر علامت منفی را بر داریم عدد 47 با ۶ فاصله که نوشته‌ایم 6 چاپ می شود اما چون علامت منفی گذاشته‌ایم چپ‌چین شده و در ابتدای رابط خط‌فرمان قرار می گیرد

&lt;br&gt;&lt;br&gt;

'''عرض و پهنا'''

در عرض و پهنا ، پس از علامت درصد یک شماره می نویسیم که ورودی یا خروجی را به جلو می راند و به هیچ وجه باعث از بین رفتن مقدار نمی شود . این کار باعث می شود تا بتوانیم در رابط خط‌فرمان شکل و جدول خاصی را ایجاد کنیم . به علاوه اگر پس از علامت درصد علامت استریسک ( ستاره ) را بنویسیم بتوانیم به صورت پویا ، مقداری را به عنوان آرگومان بنویسیم تا به همان اندازه کاراکترهای ما به جلو رانده شوند . مثال عدد را در مثال پیشین نوشتیم ، اما برای مثال استریسک :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main()
{
	int a = 8, b = 94;
	printf(&quot;%*d&quot;, a, b);
	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

در مثال بالا مقدار a مقدار ۸ می باشد و b مقدار ۹۴ که مقدار 94 را در خروجی خط‌فرمان چاپ نموده‌ایم اما به مقدار a یعنی ۸ تا فاصله و فضای سپید و خالی پیش از آن قرار داده‌ایم که عدد به جلو رانده می شود

'''دقت کنید :'''

اگر در قسمت تعیین‌کننده فرمت یک نقطه بگذارید و پس از آن یک عدد بنویسید ، برای اعداد اعشاری دقت اعشار همان عدد است و مابقی گرد شده و نادیده گرفته می شوند . برای رشته‌ها نیز تعداد کاراکترها را معین می کند که اگر از عدد نوشته شده بیشتر باشد ، کاراکترهای بعدی نادیده گرفته می شوند . همچنین می توانید بعد از علامت نقطه ، یک استریسک بگذارید و در قسمت آرگومان‌ها مقدار مورد نظر را به تابع بفرستید تا دقت را معین کنید . مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main()
{
	char ch[] = &quot;whatthehell&quot;;
	printf(&quot;%.3s&quot;, ch);
	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main()
{
	printf(&quot;%.*s&quot;, 3, &quot;abcdef&quot;);
	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

در مثال اول رشته whatthehell فقط سه کاراکتر اولش چاپ می شود و در مثال دوم فقط abc . برای اعداد اعشاری نیز یک مثال می نویسیم :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main()
{
	float f = 2.564;
	printf(&quot;%.2f&quot;, f);
	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

در مثال بالا مقدار ۲٫۵۶۴ عدد ۴ ـش نادیده گرفته می شود ( چون کوچک‌تر از ۵ است اگر گرد شود می شود 0 که فاقد مقداری در ارزش مکانی است و نادیده گرفته می شود )

مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main()
{
	long double pi = 3.14159265358979;
	printf(&quot;%.14Lf&quot;, pi);
	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

'''دقت کنید :''' در زبان سی و سیستم عامل‌های متداول به صورت پیش‌فرض ، دقت اعشار نمایشی فقط ۶ رقم است ؛ اما اگر از double استفاده کنید دقت بالاتر می رود و می توانید عددی بزرگ‌تر از ۶ بنویسید و در سیستم عامل قدرتمندی مثل گنو/لینوکس و کامپایلر قدرتمندی مثل GCC می توانید از long double استفاده نموده و بازهم دقت را بالاتر ببرید ( ولی در ویندوز long double به اندازه همان double دقت دارد )

در مثال بالا عدد پای ( یا همان پی Pi ) تا ۱۴ رقم اعشار نوشته شده و در خروجی خط دستوری ، چاپ شده است

'''تعیین کننده‌های طول :'''

{{چپ‌چین}}
hh
{{پایان چپ‌چین}}

برای اعداد صحیح که به صورت کاراکتر تعریف شده‌اند و دیگر نیازی به نقش ایفا کردن و کست‌کردن ندارد . مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main()
{
	char a = 12;
	printf(&quot;%hhd&quot;, a);
	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

در مثال بالا a یک کاراکتر است ، اما ما تعیین کننده نوع آرگومان را d و decimal تعریف کرده‌ایم . اما با این حال ( به خاطر استفاده از hh ) برنامه بدون هیچ اشکالی مقدار 12 را در خروجی خط‌فرمان نمایش می دهد ( دقت کنید که حجم یک کاراکتر ۱ بایت است و تنها می تواند تا مقدار ۱۲۷ و یا بدون علامت تا ۲۵۵ را در خود ذخیره کند )

{{چپ‌چین}}
h
{{پایان چپ‌چین}}

برای اعداد صحیح نوع کوتاه در مبنای ۱۰ و یا اوکتال و یا هگزادسیمال که به صورت short ( کوتاه ) تعریف شده‌اند ( دقت کنید که نوع داده کوتاه یک یا نهایتاً دو بایت است و مقادیر بزرگ‌تر از ظیف خود باعث ایجاد خطا می شود ) تا به صورت decimal ( دهدهی متداول ) چاپ شوند

مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main()
{
	unsigned short a = 300;
	printf(&quot;%hd&quot;, a);
	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

در مثال بالا a یک کوتاه بدون علامت است که با تعیین کننده نوع صحیح و پیشوند h به خروجی خط‌فرمان فرستاده می شود

{{چپ‌چین}}
l
{{پایان چپ‌چین}}

برای نوع اعداد صحیح بلند ؛ البته شما می توانید اعداد اوکتال یا هگزادسیمال را نیز با طول بلند و تعیین‌کننده فرمت صحیح به مبنای ده برگردانده و در رابط خط‌فرمان از آن استفاده کنید . مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main()
{
	long a = 0xff;
	printf(&quot;%ld&quot;, a);
	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

در مثال بالا نوع داده a بلند است و در آن ff را به شکلی که نوشته شده ( و باید بشود ) ذخیره نموده‌ایم . در هنگام چاپ با مقدار ۲۵۵ رو به رو خواهیم شد ( دقت کنید که ff در مبنای ۱۰ می شود ۲۵۶ ولی چون ۰ نیز یک مقدار است می شود ۲۵۵ )

{{چپ‌چین}}
ll
{{پایان چپ‌چین}}

برای تعیین طول داده صحیح خیلی بلند

{{چپ‌چین}}
L
{{پایان چپ‌چین}}

برای تعیین طول داده اعشاری خیلی بلند که می شود Lf یا LF یا Lg یا LG

{{چپ‌چین}}
z
{{پایان چپ‌چین}}

برای تعیین طول داده از نوع size_t که در فایل سرآیند stddef تعریف شده است

{{چپ‌چین}}
j
{{پایان چپ‌چین}}

برای تعیین طول داده از نوع intmax_t که در فایل سرآیند inttypes تعریف شده است

{{چپ‌چین}}
t
{{پایان چپ‌چین}}

برای تعیین طول داده از نوع ptrdiff_t که در قایل سرآیند stddef تعریف شده است

{{چپ‌چین}}
H
{{پایان چپ‌چین}}

به عنوان پیشوند برای A و a و E و e و f و F و G و g که قسمت اعشاری را ۳۲ بیت در نظر می گیرد Decimal32_

{{چپ‌چین}}
D
{{پایان چپ‌چین}}

به عنوان پیشوند برای A و a و E و e و f و F و G و g که قسمت اعشاری را ۶۴ بیت در نظر می گیرد Decimal64_

{{چپ‌چین}}
DD
{{پایان چپ‌چین}}

به عنوان پیشوند برای A و a و E و e و f و F و G و g که قسمت اعشاری را ۱۲۸ بیت در نظر می گیرد Decimal128_

برخی از تعیین کننده‌های طول آرگومان در استاندراد باید خارج از دو دابل کوت نوشته شوند و البته باید فایل سرآیند inttypes.h را ضمیمه برنامه خود نمائید

{{چپ‌چین}}
PRId32
PRId64
PRIi32
PRIi64
PRIu32
PRIu64
PRIx32
PRIx64
{{پایان چپ‌چین}}

اولی برای اعداد صحیح ۳۲ بیت و دومی برای صحیح ۶۴ بیت و بعدی برای اعداد صحیح ( منفی و مثبت ) ۳۲ بیت و بعدی مانند قبلی ولی ۶۴ بیت ، بعدی برای اعداد صحیح بدون علامت ۳۲ بیتی و بعدی همان برای ۶۴ بیتی و بعدی برای اعداد هگزادسیمال ۳۲ بیت و بعدی همان برای ۶۴ بیتی . مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;
#include &lt;inttypes.h&gt;

int main()
{
	int a = 45;
	printf(&quot;%&quot; PRId64 &quot;\n&quot;, a);
	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

در مثال بالا متغیر از نوع صحیح a با مقدار ۴۵ تعریف شده است و تابع کتاخانه‌ای printf از PRId64 برای تعیین‌کننده فرمت و تعیین کننده نوع آرگومان استفاده شده و آرگومان a به آن فرستاده شده است که پس از کامپایل و اجرا در خروجی عدد 45 را نمایش می دهد

== امنیت زنجیره‌ای ==

پیش از آغاز نوشتن تابع‌ها و ماکروها لازم است مطلبی کلی را بدانید که در دانش رایانه و برنامه‌نویسی ( و حتی الکترونیک که اینجا به آن نمی پردازیم ) دانستن آن ضروری است . در دانش رایانه ، زنجیره یا ریسمان به کوچک‌ترین مجموعه دستور العمل‌های یک برنامه می گویند که توسط پردازنده مرکزی ( واحد پردازشگر مرکزی / سی‌پی‌یو CPU ) قابل اجرا است . اما در دانش برنامه‌نویسی در زبان‌هایی که تابع‌گرا هستند ،امنیتِ زنجیره‌پردازه یا امنیت زنجیره‌ای بدین مفهوم است که تابع اگر در هنگام فراخوانی ، توسط چند سند برنامه ( متن برنامه Source Code File ) باعث  رفتار تعریف‌نشده ، ویرانی داده‌ها یا شرایط رقابتی نشود از نظر زنجیره‌ای یا ریسمانی ، امن است و در غیر این صورت ، ناامن . بدین مفهوم که اگر تابع در چند زنجیره سند منبع ( سند برنامه ) فراخوانده شود باعث تداخل آنها با هم نمی شود تا : ۱ - رفتار تعریف‌نشده‌ای رخ ندهد ۲ - مقادیر و موجودی متغیر‌ها ( که می‌توانند ماکرو یا تابع باشند ) دستخوش تغییر یا نابودی نشود ۳ - طبق استاندارد و زبان ، در سندها و فایل‌هایی که مجاز به اشتراک و استفاده چندباره آن در سندها نیستیم از آنها استفاده نکنیم و یا آنها را مستقل تعریف کنیم ( نظیر استفاده از کلیدواژه static برای تابع‌ها که پیش‌تر در مبحث کلاس‌های ذخیره مطرح کردیم ) دقت کنید که اگر شرایط رقابتی ، پیش بیاید رفتارهای پیش‌بینی نشده و ناخوشایند برای برنامه‌نویس پیش می آیند که برنامه نوشته شده را دچار خطا و باگ Bug می کند

در این کتاب ، فقط توابع و ماکروهایی که از نظر امنیت زنجیره‌ای ، امن نیستند می نویسیم امن نیست ( از نظر امنیت زنجیره‌ای ) و در مورد مابقی ، آن را نمی نویسیم ( معلوم است که امن است )

== تابع printf ==

نمای کلی تابع کتابخانه‌ای printf و تابع‌های مشابه آن بدین شکل است :

{{چپ‌چین}}
printf(const char * format-string, argument-list);
{{پایان چپ‌چین}}

تابع printf سرنام print formatted و به معنی چاپ فرمت شده ( قالب‌بندی شده ) می باشد که یک یا چند رشته را دریافت می نماید که داخل آنها تعیین‌کننده‌های فرمت و تعیین کننده‌های مختلف می توانند همان طور که تا بدینجا نوشته شد آن را آماده پذیرش آرگومان یا آرگومان‌ها نموده که آرگومان(ها) را به آن می فرستیم ( که حتی می توانند مقدار باشند ) تا جایگزین تعیین‌کننده‌های فرمت شود( شوند )

اگر تعداد آرگومان‌های فرستاده شده از تعیین‌کننده‌های فرمت بیشتر باشند ، آنهایی که اضافه هستند نادیده گرفته می شوند اما اگر تعیین‌کننده‌های فرمت بیشتر از آرگومان‌های فرستاده شده باشند ، نتیجه تعریف نشده است ( مطابق با استاندارد سی ) . تابع printf از نوع داده صحیح int تعریف شده است و اگر با موفقیت بتواند به اتمام برسد یک مقدار مثبت را که تعداد کاراکترهای دریافت شده می باشد را باز می گرداند ( دقت کنید که حتی اعداد و دنباله‌های فرار نیز کاراکتر حساب می شوند ) ولی اگر ناموفق باشد یک مقدار منفی را باز می گرداند . مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main()
{
	printf(&quot;%d&quot;, printf(&quot;This is a string\n&quot;));
	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

مثال بالا ابتدا printf داخلی را ارزیابی کرده که یک رشته است و آن را چاپ می کند و سپس بیرونی و اولی را که ۱۷ کاراکتر در رشته ما ( به همراه دنباله فرار خط شکسته ) وجود دارد و آن را در رابط خط‌فرمان نمایش می دهد

'''دقت کنید :'''

همان طور که گفته شد اگر تعداد تعیین‌کننده‌های فرمت بیشتر از آرگومان‌ها باشد ، نتیجه تعریف‌نشده است ( در استاندارد سی ) ولی کامپایلر قدرتمندی همچون GCC به شما هشدار خواهد داد ؛ اما برنامه کامپایل شده و اجرا می شود ولی دارای رخنه‌پذیری امنیتی خواهد بود که هکرها می‌توانند از روش حمله رشته فرمت شده استفاده کرده و به داده‌های برنامه شما و سیستم عامل دسترسی پیدا کنند . جهت اطلاعات بیشتر صفحه زیر را مطالعه کنید :

[https://en.wikipedia.org/wiki/Uncontrolled_format_string Format string attack]

همچنین نوشتن تعیین‌کننده فرمت n به صورت n% که در همین مبحث نوشته شد می تواند باعث حمله رشته فرمت شده بشود . که باید بسیار مراقب استفاده آن به صورت صحیح باشید . از طرفی این تعیین‌کننده فرمت باعث ایجاد کامل شدن تورینگ می شود . جهت اطلاعات بیشتر به صفحه زیر مراجعه کنید :

[https://en.wikipedia.org/wiki/Turing-complete Turing-complete ]

== تابع scanf ==

نمای کلی تابع کتابخانه‌ای scanf و تابع‌های مشابه آن به شکل زیر است :

{{چپ‌چین}}
scanf(const char *format-string, argument-list);
{{پایان چپ‌چین}}

تابع scanf سرنام scan formatted به معنی اسکن فرمت شده ( قالب‌بندی شده ) قادر است تا از ورودی استاندارد ( معمولاً صفحه‌کلید Keyboard ) مقادیری را دریافت نموده و در متغیرها و آرگومان‌های خود جای بدهد و آنها را مقداردهی نماید . شکل کلی رشته فرمت‌شده دریافت کننده‌هایی مثل scanf و تابع‌های مشابه آن به شرح زیر است :

{{چپ‌چین}}

%[parameter]*[width][length]type

{{پایان چپ‌چین}}

پارامتر در scanf همانند printf می باشد . مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main()
{
	int a, b;
	scanf(&quot;%2$d%1$d&quot;, &amp;a, &amp;b);
	printf(&quot;%d &amp; %d&quot;,a , b);
	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

همان طور که می بینید با نوشتن شماره و علامت دلار ابتدا b دریافت می شود و سپس a ولی در خروجی ابتدا a چاپ می شود و سپس b . '''دقت کنید''' که تابع scanf برای دریافت و وارد کردن مقدار داخل متغیر از علامت آدرس‌دهی استفاده می کند و علت آن نحوه تعریف آن در فایل سرآیند stdio می باشد که با اشاره‌گرها نوشته می شود

برای اینکه پهنا و عرض یک آرگومان را جهت دریافت تعیین کنید باید بعد از علامت درصد ( % percent ) ، یک عدد را بنویسید که به همان تعداد کاراکتر ( چه حرفی و چه عددی ) دریافت خواهد شد و نه بیشتر . '''دقت کنید''' که علامت ستاره ( استریسک * ) در تابع scanf پهنا را تعیین نمی کند بلکه باعث می شود تا تابع scanf یک یا چند کاراکتر را نادیده گرفته و در آرگومان‌های فرستاده شده ذخیره نکند

پس با نوشتن مقدار پس از علامت درصد تعیین می کنیم که تابع ، چند کاراکتر ( عددی یا حرفی ) را دریافت کند . مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main(void)
{
	int i;
	printf(&quot;Enter a number :\n&quot;);
	scanf(&quot;%2d&quot;, &amp;i);
	printf(&quot;Your number is : %d\n&quot;, i);
	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

در مثال بالا شما می توانید به عنوان مثال یک عدد ۵ رقمی را وارد کنید ولی فقط ۲ رقم اول آن دریافت می شود

در تابع scanf و تابع‌های مشابه آن می توان از scanset ها استفاده نمود . یک جفت کروشه باز و بسته می توانند تعیین کنند که تابع scanf و تابع‌های مشابه آن فقط کاراکترهای خاصی را دریافت نمایند و یا کاراکترهایی را از قلم بیاندازند . مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;
 
int main(void)
{
    char str[128];
 
    printf(&quot;Enter a string: &quot;);
    scanf(&quot;%[A-Z]s&quot;, str);
 
    printf(&quot;You entered: %s\n&quot;, str);
 
    return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

در مثال بالا فقط تا زمانی که تابع scanf به کاراکترهای A تا Z برسد آنها را اسکن می کند و در رشته str ذخیره می کند و اگر به کاراکتر دیگری برسد متوقف می شود . '''دقت کنید''' که اگر اولین کاراکتر ورودی شما یک حرف کوچک باشد ( به عنوان مثال ) همان جا عمل اسکن متوقف می شود . دقت کنید که تابع scanf توسط اشاره‌گرها تعریف شده است و توسط عملگر آدرس‌دهی مقدار و موجودی را دریافت نموده و در آرگومان متناظر ذخیره می کند بنابراین برای رشته که یک اشاره‌گر است از عملگر آدرس‌دهی استفاده نمی کنیم ( حتی اگر از کاراکتر آرایه‌ای استفاده کنیم ؛ چون می دانید که آرایه‌ها توسط اشاره‌گرها تعریف می شوند )

اگر از نوع دیگری به غیر از کاراکتر ، آرایه بسازید و بخواهید آن را توسط scanf مقداردهی کنید ؛ به صورت متداول که در فصل آرایه‌ها نوشته شد یک به یک ، آرایه‌ها را به عنوان آرگومان یا به صورت کروشه‌ای با اعداد می نویسید یا به صورت غیر مستقیم توسط اشاره‌گرها به همراه پرانتز معین می کنید که باید تعیین کننده‌های نوع آن نیز با نوع نوشته شده به صورت آرایه ، یکسان باشد '''اما نکته مهم''' این است که به غیر از کاراکتر آرایه‌ای که نیازی به علامت و عملگر امپرسند &amp; ندارد ، مابقی انواع داده در صورت نوشته شدن به صورت آرایه نیاز به این عملگر دارند و در صورت نوشته شدن به صورت اشاره‌گر خیر

همچنین باید بدانید که اگر داخل جفت کروشه باز و بسته ، پیش از کاراکتر یا کاراکترها از علامت کرات ^ استفاده کنید تا زمانی که تابع scanf به آن نرسیده باشد داده‌ها را دریافت کرده و در آرگومان متناظر خود ذخیره می کند . مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;
 
int main(void)
{
	char str[100];

	printf(&quot;Enter a string: \n&quot;);
	scanf(&quot;%[^p]s&quot;, str);

	printf(&quot;You entered: %s\n&quot;, str);

	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

در مثال بالا می توانید متن مقابل را وارد کنید : C is more powerful than python ولی با جمله C is more powerful than مواجه خواهید شد چرا که scanf به کاراکتر p رسیده است

ضمناً '''دقت کنید''' که در اسکن کردن متونی که دارای فضای سپید ( مثل اسپیس Space ) هستند استفاده از scanset ها ضروری است . چرا که تابع scanf و تابع‌های مشابه آن فضای سفید را به صورت پیش‌فرض دریافت نمی کنند . مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main(void)
{
	char a[100];
	scanf(&quot;%[^\n]s&quot;, a);
	printf(&quot;Your text is : %s\n&quot;, a);
	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

در مثال بالا اگر از scanset ـی که نوشته شده [n\^] استفاده نکنید نمی توانید از اسپیس استفاده کنید و با اولین اسپیس رشته شما شکسته می شود و scanf دیگر اسکن نمی کند

'''نکته :''' علامت هایفن یا همان خط تیره ( که به اشتباه به آن دش dash نیز می گویند ) برای بیان یک طیف است اما اگر بخواهید خود آن را برای اسکن شدن یا نشدن تعیین کنید هر کامپایلر از روش خاص خود استفاده می کند و باید به راهنمای کامپایلر خود مراجعه کنید

'''دقت کنید''' که فضای سپید مثل اسپیس space یا جدول افقی Tab در تابع scanf و تابع‌های مشابه آن باعث می شود تا تابع از ورودی بخواند اما آن را در آرگومانی ذخیره نکند . از این تکنیک می توانید در قسمت‌هایی از کد خود که خط شکسته دارند استفاده کنید ( چون خط شکسته باعث می شود تا scanf و تابع‌های مشابه آن ، خط شکسته را به عنوان یک کاراکتر دریافت کرده و دیگر متن شما را دریافت نکنند )

'''یادآوری :''' علامت استریسک باعث می شود تا کاراکتر یا کاراکترهایی نادیده گرفته شوند و در آرگومان‌ها ذخیره نشوند

مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main(void)
{
	char a, b;
	printf(&quot;enter a character\n&quot;);
	scanf(&quot;%c&quot;, &amp;a);
	printf(&quot;enter another character\n&quot;);
	scanf(&quot; %c%*[^\n]&quot;,&amp;b);
	printf(&quot;Your characters were %c and %c\n&quot;, a, b);

	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

در مثال بالا کاراکتر a بدون هیچ مشکلی دریافت می شود اما چون Enter را می زنید و تابع printf نیز خط را می شکند کاراکتر b باید با ترفند دریافت شود که ابتدا یک اسپیس وارد می کنیم و سپس خط شکسته را نادیده گرفته و کاراکتر b را دریافت می نمائیم تا در خروجی خط‌فرمان نمایش داده شود

مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main(void)
{
	char a[100], b[100];
	printf(&quot;Enter a text :\n&quot;);
	scanf(&quot;%[^\n]s&quot;, a);
	printf(&quot;Your first text is : %s\n&quot;, a);
	printf(&quot;Enter second text :\n&quot;);
	scanf(&quot; %[^\n]s&quot;, b);
	printf(&quot;Yurt second text is : %s\n&quot;, b);	
	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

مثال بالا نیز همانند مثال قبل است با این تفاوت که رشته‌ها را به جای کاراکترها ذخیره می کنیم . در رشته اول scanf تا زمانی که به خط شکسته نرسیده باشد اسکن می کند و در رشته دوم ابتدا یک اسپیس نوشته‌ایم تا خط شکسته قبلی ذخیره نگردد و خط شکسته را نادیده گرفته‌ایم

تابع scanf در صورت موفقیت آمیز بودن کارکرد خود ، یعنی دریافت و مقداردهی آرگومان یا آرگومان‌ها به همان تعداد ، مقداری صحیح و مثبت ، باز می گرداند و در صورتی که مقداری را دریاقت نماید ولی نتواند آن را مقداردهی کند آن را محاسبه نخواهد کرد . ضمناً اگر هیچ کدام از مقادیر ، دریافت و مقداردهی نشوند مقدار 0 را باز می‌گرداند . و در صورتی که کارکرد آن موفقیت‌آمیز نباشد یک ماکروی EOF ( سرنام End of File ) که پائین‌تر یک مبحث برای آن موجود است و بیشتر توضیح داده‌ایم باز می گرداند

'''دقت کنید :''' که تابع scanf باید به تعداد و اندازه پارامترهای تعیین کننده ، مقدار عددی یا حرفی و رشته‌ای دریافت کند و در صورتی که آرگومان‌های بیشتری بنویسید ، برنامه شما رفتار تعریف‌نشده بروز خواهد داد و یا احتمالاً برنامه شما دچار شکست و توقف می شود . ضمناً اگر تعیین‌کننده نوع با نوع داده‌ای که وارد می‌شود یکسان نباشد نیز برنامه شما رفتار تعریف‌نشده بروز خواهد داد .  مخصوصاً در مورد رشته‌ها ؛ اگر تعداد تعیین شده ، کمتر از تعداد کاراکترهای وارد شده باشد بافر سرریز می شود که برای این کار ترفندهای مختلفی وجود دارد که ساده‌ترین آن تعیین پهنا و عرض رشته است که کافی نیست ولی برای تعیین آن باید از تابع‌های کتابخانه‌ای دیگری استفاده کرد که در مبحث فعلی موجود نیستند و در فصول فایل‌های سرآیند دیگر موجودند که نوشته خواهند شد . ضمن اینکه اگر به درستی از تابع scanf استفاده نکنید امکان حمله رشته فرمت شده وجود دارد ؛ نظیر اینکه تعداد تعیین کننده‌های نوع ، بیشتر از تعداد آرگومان‌ها باشند ( همانند printf که در آنجا آدرسش را گذاشتیم ؛ یعنی هکرها با وارد کردن کاراکترهایی خاص به حافظه برنامه یا سیستم عامل و سیستم دسترسی پیدا می کنند )

'''نکته :''' در بسیاری از خطاهای scanf یا تابع‌ها و ماکروهای دیگر ، مقدار ماکروی errno ( سرنام error number به معنی شماره خطا ) مقداردهی می شود که با توجه به سیستم عامل و کامپایلر خود و بررسی شماره خطا می توانید خطا را پیدا نموده و بر طرف نمائید که در فصل فایل سرآیند errno نوشته خواهد شد

== تابع sprintf ==

تابع sprintf سرنام string print formatted به معنی چاپ رشته فرمت‌شده همانند تابع printf می باشد به غیر از اینکه متنی را در خروجی خط‌فرمان نمایش نمی دهد بلکه آن را در بافر یا میانگیر ذخیره می کند که می توان با تابع printf ( به عنوان مثال ) آن را چاپ نمود . نمای کلی تابع sprintf به شکل زیر می باشد :

{{چپ‌چین}}

sprintf(char *buffer, const char *format, arguments)

{{پایان چپ‌چین}}

تابع sprintf از نوع صحیح می باشد و مقداری که باز می گرداند تعداد کاراکترهایی است که در بافر ، نوشته است ( منهای آخرین مقدار که تهی NULL می باشد و برای نشان دادن پایان رشته است )

ابتدا نام رشته‌ای که قرار است به عنوان بافر ، داده‌ها را بگیرد می نویسیم ، سپس رشته خودمان را به همراه تعیین‌کننده‌های فرمت ( در صورت لزوم ) می نویسیم و سپس آرگومان‌ها را که خود می توانند حتی مقدار باشند می نویسیم که در نهایت در بافر ذخیره می شود . مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main()
{
	char buff[50];
	char str[] = &quot;string&quot;;
	sprintf(buff, &quot;This is a %s&quot;, str);
	printf(&quot;%s&quot;, buff);
	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

ابتدا یک رشته به نام buff مخفف buffer اعلان نمودیم . سپس یک رشته به نام str مخفف string و به معنی رشته با مقدار string تعریف نمودیم . سپس توسط تابع کتابخانه‌ای sprintf رشته This is a را به همراه تعیین‌کننده فرمت رشته که آرگومان آن str است در buff ذخیره کردیم ( که می شود This is a string یعنی این یک رشته است ) و سپس توسط تابع کتابخانه‌ای printf مقدار buff را در خروجی خط‌فرمان چاپ نمودیم . از تمام تعیین‌کننده‌های فرمت در printf در sprintf نیز می توانید استفاده کنید

'''نکته :''' اگر رشته‌هایی که توسط بافر ، مورد اشاره قرار گرفته‌اند و رشته قالب‌بندی شده ( فرمت شده ) همپوشانی داشته باشند ( روی هم بیافتند ) رفتار تعریف نشده‌ای بروز خواهد داد

'''نکته :''' تابع sprintf بررسی نمی کند که حجم رشته ( تعداد کاراکترهای بافر ) چقدر است تا به همان اندازه در آن ذخیره کند ؛ بنابراین اگر بیشتر از تعداد کاراکترهای بافر در آن بنویسید ، بافر سر ریز می شود و چون بافر در پشته ( Stack ) حافظه ، ذخیره می شود معمولاً با خطای segmentation fault رو به رو خواهید شد که در پائین همین فصل آن را توضیح داده‌ایم

'''نکته :''' نوع تعیین کننده های فرمت و آرگومان‌های فرستاده شده به آن باید با هم همسان باشند ؛ در غیر این صورت ، رفتار تعریف‌نشده‌ای بروز خواهد داد

== تابع sscanf ==

تابع sscanf سرنام string scan formatted به معنی اسکن رشته فرمت‌شده ، رشته موجود در متن منبع برنامه ( source code ) را دریافت می نماید و قسمت‌های مختلف آن را اسکن می کند و در آرگومان‌ها ذخیره می کند . نمای کلی تابع کتابخانه‌ای sscanf به شکل زیر است :

{{چپ‌چین}}
sscanf(const char *buffer, const char *format, arguments-list);
{{پایان چپ‌چین}}

مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main()
{
	char str[] = &quot;This is a string with 2 numbers : 5 and 9&quot;;
	char str2[10], str3[10], str4[10], str5[10], str6[10], str7[10];
	char c1, c2;
	int i1, i2, i3;
	sscanf(str, &quot;%s %s %c %s %s %d %s %c %d %s %d&quot;, str2, str3, &amp;c1, str4, str5, &amp;i1, str6, &amp;c2, &amp;i2, str7, &amp;i3);
	printf(&quot;%s %s %c %s %s %d %s %c %d %s %d&quot;, str2, str3, c1, str4, str5, i1, str6, c2, i2, str7, i3);
	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

در مثال بالا یک رشته به نام str تعریف نموده‌ایم که یک رشته است که می گوید این یک رشته است با ۲ عدد : ۵ و ۹ سپس ۶ رشته ۱۰ کاراکتری که مطمئن هستیم رشته‌ها بیشتر از ۱۰ کاراکتر ندارند ، اعلان نموده‌ایم . سپس ۲ کاراکتر ، اعلان نموده‌ایم و سپس نیز ۳ عدد داده صحیح را اعلان نموده‌ایم . تابع کتابخانه‌ای sscanf رشته str را می گیرد و قسمت‌های مختلف آن را اسکن می کند و به ترتیب در آرگومان‌های تعیین شده ( که متغیرهایی هستند که بالاتر نوشتیم اعلان شده‌اند ) ذخیره کرده‌ایم . در نهایت با تابع printf داده‌های ذخیره شده را در خروجی خط‌فرمان چاپ نموده‌ایم . دقت کنید که scanset ها در sscanf نیز برقرار و کارا هستند

همچنین تابع sscanf از نوع داده صحیح است و در صورت عملکرد موفقیت‌آمیز مقداری بزرگ‌تر از 0 را باز می گرداند و در صورتی که نتواند هیچ کدام از داده‌ها را ذخیره کند مقدار 0 را باز می گرداند و در غیر این صورت مقدار EOF سرنام End Of File به معنی پایان فایل یا پایان سند که یعنی خطایی رخ داده است . مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main()
{
	char str[] = &quot;This is a string with 2 numbers : 5 and 9&quot;;
	char str2[10], str3[10], str4[10], str5[10], str6[10], str7[10];
	char c1, c2;
	int i1, i2, i3;
	int itemsread = 0;
	itemsread = sscanf(str, &quot;%s %s %c %s %s %d %s %c %d %s %d&quot;, str2, str3, &amp;c1, str4, str5, &amp;i1, str6, &amp;c2, &amp;i2, str7, &amp;i3);
	printf(&quot;%s %s %c %s %s %d %s %c %d %s %d\n&quot;, str2, str3, c1, str4, str5, i1, str6, c2, i2, str7, i3);
	printf(&quot;Items read are : %d\n&quot;, itemsread);
	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

در این مثال تابع کتابخانه‌ای sscanf مقدار ۱۱ را باز می گرداند . ۲ رشته سپس ۱ کاراکتر سپس ۲ رشته و سپس ۱ عدد و دوباره ۱ رشته و سپس ۱ کاراکتر سپس ۱ عدد و بعد ۱ رشته و ۱ عدد دیگر که مجموعاً می شود ۱۱ مورد و آیتم دریافت شده

'''دقت کنید :''' برای کاراکترهای سفید معین ( مثل فضای خالی Space ، جدول افقی ، خط شکسته و ... ) کاراکترهای سفید متناست در ورودی ، قرار بدهید . آنها ذخیره نمی شوند اما برای خواندن درست و استانداردِ متن میانگیر باید آنها را وارد و دریافت کنید

'''نکته :''' اگر رشته‌هایی که توسط بافر ، مورد اشاره قرار گرفته‌اند و رشته قالب‌بندی شده ( فرمت شده ) همپوشانی داشته باشند ( روی هم بیافتند ) رفتار تعریف نشده‌ای بروز خواهد داد

'''نکته :''' نوع تعیین کننده های فرمت و آرگومان‌های فرستاده شده به آن باید با هم همسان باشند ؛ در غیر این صورت ، رفتار تعریف‌نشده‌ای بروز خواهد داد

== تابع vprintf ==

تابع vprintf سرنام variadic print formatted به معنی پرینت فرمت شده تعداد متغیر ، تابعی همانند printf را توسط کاربر می سازد . فقط این تابع نیاز به ماکروها و توابعی دارد که در فایل سرآیند stdarg تعریف شده‌اند و ما در اینجا به صورت مختصر توضیح می دهیم تا در مبحث مربوطه مفصلاً آنها را تشریح کنیم . va_list یک ماکرو است که فهرستی ( لیستی ) از آرگومان‌هایی که قرار است ایجاد شوند را در یک متغیر ایجاد می کند . سپس تابع va_start با ۲ آرگومان که اولی همان آرگومان‌های va_list است را دریافت می کند تا امکان دسترسی به آنها را فراهم کند و دومی آخرین آرگومان ثابت و غیر متغیر تابع را دریافت می کند تا تابع متغیر آغاز به کار کند و va_end آرگومان ساخته شده را می گیرد تا آن را خاتمه دهد ( در تابعی با تعداد پارامترهای متغیر ) . تابع vprintf از نوع داده صحیح است و در صورت موفقیت‌آمیز بودن عملکرد خود ، تعداد کاراکترهایی که به خروجی ( مثلاً و معمولاً خروجی خط‌فرمان ) فرستاده است را باز می گرداند و در غیر این صورت ، یک مقدار منفی را . به مثال زیر دقت کنید :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;
#include &lt;stdarg.h&gt;

void PrintFormatted(char *string, ...) 
{
	va_list args;
	
	va_start(args, string);
	vprintf(string, args);
	va_end(args);
	return;

}

int main() 
{
	PrintFormatted(&quot;%d variable argument\n&quot;, 1);
	PrintFormatted(&quot;%d variable %s\n&quot;, 2, &quot;arguments&quot;);
   
	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

در مثال ساده بالا ابتدا stdio را ضمیمه برنامه خود نموده‌ایم و سپس stdarg را تا تابعی با تعدادِ آرگومان‌های پذیرنده متغیر تعریف کنیم . تابع پوچ PrintFormatted یک پارامتر رشته به نام string دارد و سه نقطه ( ellipsis ) که وجود تعداد پارامترهای متغیر را نشان می دهد و تعیین می کند . سپس va_list متغیری برای کار با آرگومان‌های دریافت شده با نام args را تعریف کرده است . سپس va_start آرگومان‌های فرستاده شده و آرگومان تابع را پذیرفته است . سپس vprintf هر رشته‌ای را که به آن فرستاده شود در args ذخیره می کند و پرینت می نماید و در پایان va_end عمر args و همچنین تابع با تعداد پارامترهای متغیر را پایان می دهد . حالا به جای printf می توانیم از تابع vprintf استفاده کنیم که ابتدا یک رشته را به آن فرستاده‌ایم که اولین قسمت آن یک متغیر عددی صحیح است که تعیین کننده فرمت آن را نوشته و در پایان به آن ۱ را فرستاده‌ایم . دومی نیز به همین شکل است به استثنای اینکه آخرین آرگومان فرستاده شده به آن ( قبل از خط شکسته ) یک رشته است ( &quot;arguments&quot; ) '''دقت کنید :''' تعیین کننده‌های فرمت در vprintf همانند printf و sprintf می‌باشند

== تابع vsprintf ==

تابع vsprintf سرنام variadic string print formatted تلفیقی از vprintf و sprintf می باشد . نمای کلی ایجاد تابع vsprintf به شکل زیر است :

{{چپ‌چین}}
vsprintf(char * buffer , const char * format , arguments-list)
{{پایان چپ‌چین}}

ابتدا باید تابعی با تعداد پارامترهای متغیر تعریف نمود که در آن vsprintf یک متغیر اشاره‌گر را می پذیرد تا متن در آن ذخیره شود ، سپس تعیین‌کننده‌های فرمت و در نهایت فهرست آرگومان‌های فرستاده شده را . بدین ترتیب اگر متنی را با تعیین کننده‌های فرمت به همراه آرگومان‌های متناسب به vsprintf بفرستیم در متغیر اشاره‌گر ذخیره می شود که می توانیم آن را با یک تابع کتابخانه‌ای مثل printf چاپ کنیم . مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;
#include &lt;stdarg.h&gt;

void vspfunc(char * str, char * fmt, ...)
{
	va_list argptr;
	
	va_start(argptr, fmt);
	vsprintf(str, fmt, argptr);
	va_end(argptr);
	
	return;
}

int main(void)
{
	char buff[50];
	int c = 299792458;
	double pi = 3.141592;
	char string[] = &quot;string&quot;;
	vspfunc(buff, &quot;%d %f %s&quot;, c, pi, string);
	printf(&quot;%s&quot;, buff);
	
	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

در مثال بالا ابتدا stdio.h و stdarg.h را ضمیمه برنامه خود نموده‌ایم تا از ماکروها و تابع‌های کتابخانه‌ای آنها در برنامه خود استفاده کنیم . سپس یک تابع پوچ با نام vspfunc مخفف vsprintffunction تعریف نموده‌ایم که یک متغیر اشاره‌گر از نوع کاراکتر به نام str مخفف string و یکی هم به نام fmt مخفف format دارد به همراه سه نقطه که نشانگر داشتن تعداد پارامترهای متغیر است . داخل تابع ابتدا به کمک ماکروی va_list متغیری که قرار است آرگومان‌ها را پذیرا شود تعریف نموده‌ایم ( argptr ) سپس برای کار با آرگومان‌های فرستاده شده و آرگومان‌های تابع از va_start استفاده کرده‌ایم . سپس تابع vsprintf سه آرگومان را می پذیرد . اولی اشاره‌گری که در آن داده‌ها ذخیره شوند ؛ دومی تعیین‌کننده‌های فرمت و سومی فهرست آرگومان‌های فرستاده شده . سپس va_end عمر argptr را پایان می دهد . چون تابع ، پوچ است مقداری را باز نمی گرداند . داخل تابع اصلی برنامه main یک رشته به کمک آرایه‌ای از کاراکتر با نام buff مخفف buffer با پنجاه عنصر اعلان نموده‌ایم . یک متغیر صحیح که سرعت انتشار نور در خلأ را در خود ذخیره کرده یک متغیر اعشاری با دقت دو برابر که عدد پای ( پی ) را در ذخود ذخیره کرده و یک رشته که string را در خود ذخیره کرده . سپس آنها را به کمک تابع کتابخانه‌ای vsprintf در buff ذخیره نموده‌ایم و با تابع کتابخانه‌ای printf در خروجی خط‌فرمان چاپ نموده‌ایم و تابع با موفقیت به پایان می رسد

== تابع putchar ==

تابع کتابخانه‌ای putchar سرنام put character به معنی کاراکتر را قرار بده یک کاراکتر را به خروجی خط‌فرمان می فرستد . نمای کلی ایجاد تابع کتابخانه‌ای putchar به شکل زیر است :

{{چپ‌چین}}
putchar(unsigned char);
{{پایان چپ‌چین}}

برای استفاده از این تابع یا می توانید یک کاراکتر را داخل تابع بنویسید تا چاپ شود یا یک داده کاراکتری تعریف شده را به آن بفرستید . مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;
 
int main(void)
{
	putchar('J');
 
    return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

که در خروجی خط‌فرمان کاراکتر J را چاپ می کند ؛ همچنین می توانید مقدار و موجودی J را داخل یک داده کاراکتری ذخیره کنید و سپس آن را به putchar بفرستید . مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;
 
int main(void)
{
	char c = 'J';
	putchar(c);
 
    return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

یک مثال دیگر برای کامل کردن کاربرد تابع putchar :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main(void)
{
	char ch = 'A';
	
	for(ch = 'A'; ch &lt;= 'Z'; ch++)
	{
		putchar(ch);
		putchar('\n');
	}
	
	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

ابتدا یک کاراکتر با مقدار و موجودی کاراکتر A با نام ch تعریف نموده‌ایم . سپس با حلقه for کاراکتر ch را از A تا زمانی که مقدار کمتر و مساوی Z باشد به همراه یک خط شکسته در خروجی خط‌فرمان قرار داده‌ایم که همان حروف الفبای انگلیسی می باشد

== تابع getchar ==

تابع کتابخانه‌ای getchar مخفف get character به معنی « کاراکتر را بگیر » برای دریافت یک کاراکتر از ورودی استاندارد ( معمولاً صفحه‌کلید Keyboard در ورودی خط‌فرمان ) می باشد . نمای کلی ایجاد تابع getchar بدین شکل می باشد :

{{چپ‌چین}}
getchar(void);
{{پایان چپ‌چین}}

تابع getchar آرگومانی را نمی پذیرد و مقدار آن فقط در داده‌های صحیح قابل ذخیره است ( که کامپایلر به صورت خودکار نقش کاراکتر را به آن می دهد )

خروجی getchar باید یک کاراکتر باشد و اگر EOF یعنی End Of File را بازگرداند یعنی یا فایل به پایان رسیده است یا خطایی در وارد کردن کاراکتر وجود داشته است . مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include&lt;stdio.h&gt;

int main()
{
	int ch;
	ch = getchar();

	printf(&quot;The entered character is : %c&quot;, ch);
	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

ابتدا یک داده از نوع صحیح با نام ch اعلان نموده‌ایم ؛ سپس ch توسط getchar که مقداری از نوع کاراکتر دریافت می کند تعریف می شود و مقدار و موجودی آن ، همان مقدار و موجودی کاراکتری وارد شده است و سپس در خروجی خط‌فرمان چاپ می شود که کاراکتر وارد شده توسط شما کاراکتر ''x'' می باشد که ''x'' همان کاراکتر وارد شده توسط کاربر می باشد

== تابع puts ==

تابع کتابخانه‌ای puts سرنام put string به معنی رشته را قرار بده ، یک رشته را در خروجی استاندارد که معمولاً محیط خط‌فرمان سیستم عامل است می نویسد . نمای کلی ایجاد تابع puts به شکل زیر می باشد :

{{چپ‌چین}}
puts(const char * string);
{{پایان چپ‌چین}}

می توانیم یک رشته را داخل آن بنویسیم یا نام یک متغیر از نوع رشته را که تعریف شده است به آن بفرستیم تا در خروجی خط‌فرمان نمایش دهد .

'''نکته :''' تابع puts به خودی خود ، در پایان رشته ، خط را می شکند و وارد خط بعدی می شوید

مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include&lt;stdio.h&gt;

int main()
{
	puts(&quot;Hello World!&quot;);
    return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

در قطعه کد بالا رشته !Hello World را نمایش داده‌ایم

مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include&lt;stdio.h&gt;

int main()
{
	char ch[] = &quot;This is a string&quot;;
	puts(ch);
    return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

در مثال و قطعه کد بالا یک رشته به نام ch را تعریف کرده‌ایم . سپس با تابع کتابخانه‌ای puts مقدار و موجودی ch را نمایش داده‌ایم

همچنین اگر puts را داخل یک داده صحیح ذخیره کنید ، هم متن نمایش داده می شود و هم تعداد کاراکترهای داخل رشته puts ذخیره می شود . مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include&lt;stdio.h&gt;

int main()
{
	int n = puts(&quot;This is a string&quot;);
	printf(&quot;%d&quot;, n);
    return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

'''نکته :''' تعیین‌کنندهای فرمت در puts عمل نمی کنند و در صورت استفاده ، کامپایلر از شما خطا می گیرد

== تابع gets ==

تابع کتابخانه‌ای gets سرنام get string به معنی رشته را بگیر ، از ورودی استاندارد که معمولاً صفحه‌کلید است رشته‌ای را دریافت می کند و سپس آن را در بافر ذخیره می کند ( که یک اشاره‌گر است ) . نمای کلی ایجاد تابع کتابخانه‌ای gets به صورت زیر است :

{{چپ‌چین}}
gets(char * buffer);
{{پایان چپ‌چین}}

دقت کنید که از تعیین‌کننده‌های فرمت نمی توانید در gets استفاده کنید . تابع gets با یک خط جدید ( شکسته شدن خط ) پایان می یابد که آن را به صورت یک تهی NULL ذخیره می کند و اگر عملیات دریافت با موفقیت انجام شود ، رشته ذخیره شده در خود را باز می گرداند و اگر یک اشاره‌گر تهی NULL Pointer را باز گرداند یعنی خطایی رخ داده و در صورتی که رشته‌ای وارد نشده باشد EOF سرنام End Of File را باز می گرداند

'''نکته :''' استفاده از تابع gets ریسک پذیر است ؛ چرا که چک نمی کند که رشته‌ای که شما اعلان کرده‌اید چند عنصری است و اگر از مقدار تعیین شده بیشتر باشد ، بافر Buffer سرریز می شود و آنچه که باز می گرداند تعریف‌نشده است

مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include&lt;stdio.h&gt;

int main()
{
	char ch[30];
	printf(&quot;Enter a string : \n&quot;);
	gets(ch);
	printf(&quot;%s&quot;, ch);
	
	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

در قطعه کد بالا یک رشته ۳۰ کاراکتری با نام ch را اعلان نموده‌ایم . سپس در رابط خط‌فرمان چاپ کرده‌ایم یک رشته را وارد کنید و خط را شکسته‌ایم . سپس تابع gets رشته ch را از کاربر دریافت می کند و در نهایت تابع printf آنچه را که وارد کرده‌اید در خروجی خط‌فرمان چاپ می کند
'''
نکته مهم :''' تابع gets در استاندار C11 و از آن به بعد ، حذف شده است . اگر کامپایلر شما خطا گرفت یا اگر کامپایلر خود را تنظیم کردید تا از استاندارد جدید استفاده کند و از شما خطا گرفت ، علتش همین است . توصیه شده است که به جای gets از fgets استفاده کنید که در ادامه خواهیم نوشت

== ماکروهای stdin و stdout ==

در قسمت بعدی ماکروی FILE را خواهیم نوشت که به برنامه‌نویس اجازه می‌دهد تا جریان فایلی را ایجاد کند تا فایلی ساخته شود و آن را بخوانیم یا درون آن چیزی بنویسیم یا هر دوی اینها . اما ماکروهای stdin سرنام standard iput به معنی ورودی استاندارد و stdout سرنام standard output به معنی خروجی استاندارد برای ما این امکان را فراهم می‌آورند تا از ورودی و خروجی استاندارد ( در رایانه صفحه‌کلید و نمایشگر ) به جای جریان فایل در تابع‌های کتابخانه‌ای که فایل را می‌خوانند و در آن می‌نویسند از صفحه‌کلید و نمایشگر استفاده کنیم . مثال :


{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main(void)
{

	fprintf(stdout, &quot;%s&quot;, &quot;string&quot;);
	
	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

در قطعه کد بالا از تابع کتابخانه‌ای fprintf سر نام file print formatted به معنی چاپ فرمت شده فایل استفاده کرده‌ایم اما به جای اینکه با فایلی سر و کار داشته باشیم و بخواهیم طبق معمول در فایلی چیزی را بنویسیم به جای نام فایل نوشته‌ایم : stdout
و سپس تعیین‌کننده فرمت تعیین کرده است که یک رشته نوشته شود ( در اینجا نمایش داده شود ) و به جای آن رشته string را به عنوان آرگومان به تابع فرستاده‌ایم . به همین شکل می توان به جای یک تابع کتابخانه‌ای که از فایل ، اطلاعات را می خواند ، بنویسیم : stdin و از صفحه‌کلید ، اطلاعات را دریافت کنیم

== ماکروی نوع داده FILE ==

به ورود و خروج داده‌ها از گذرگاه ( مثل برنامه ) جریان داده گفته می شود . همچنین به ورود و خروج داده‌ها به داخل فایل ، جریان فایل گفته می شود . ماکروی FILE با یک علامت استریسک و یک شناسه برای نام فایلی که می خواهیم بسازیم ، در برنامه ( زبان برنامه‌نویسی سی ) جریان فایلی را می سازد و آن را آماده استفاده می کند . نمای کلی ایجاد جریان فایل بدین شکل است :

{{چپ‌چین}}
FILE * const char * name-of-file
{{پایان چپ‌چین}}

که const char * name-of-file یک رشته است که نام فایلی را که قصد استفاده از آن را داریم را تعیین می کند . مثل : FILE * fp در اینجا fp سرنام file pointer نام انتخابی ما برای فایلی که قصد استفاده از آن را داریم می باشد

== تابع‌های fopen و fclose ==

تابع fopen سرنام file open به معنی فایل را باز کن ، فایلی را که ماکروی نوع داده FILE آماده کرده باشد را باز می‌کند و در داده‌ی فایل باز شده ( توسط FILE ) ذخیره می کند . تابع کتابخانه‌ای fopen دو پارامتر را از نوع رشته پذیرا می باشد : یکی نام فایل و دیگری نحوه باز کردن فایل file opening mode ( که هر دو طبعاً باید داخل دو دابل کوت &quot; قرار بگیرند )

به عنوان نام فایل اگر فقط نامی را بنویسید ، برنامه فایل مورد نظر شما را در همان آدرس برنامه ایجاد می کند ، اما اگر آدرس معین دیگری را به آن بدهید در همان آدرس ایجاد می کند . تابع fopen در صورت عمل موفق ، یک اشاره‌گر به فایل ( و به طور کلّی‌تر شیئ‌ای که جریان فایل را در دست دارد ) باز می گرداند و در صورت عدم موفقیت یک اشاره‌گر تهی NULL باز می گرداند . تابع کتابخانه‌ای fclose نیز سرنام file close فایل باز شده را می بندد تا از حافظه موقت ( RAM ) پاک شود و فضای اشغال شده را آزاد می کند که فقط باید بین جفت پرانتز باز و بسته آن ، نام فایلی را که ایجاد کرده‌اید بنویسید . تابع fclose در صورت موفقیت‌آمیز بودن عملیات مقدار 0 را باز می گرداند و در صورت خطا EOF را باز خواهد گرداند

نحوه‌های باز کردن فایل بدین شرح می باشند :

{{چپ‌چین}}
r
{{پایان چپ‌چین}}

مخفف read که برای خواندن فایل می باشد و به اولین کاراکتر فایل اشاره می کند

{{چپ‌چین}}
w
{{پایان چپ‌چین}}

مخفف write که برای نوشتن در فایل می باشد و فایل را باز نویسی می کند ( یعنی اگر داخل فایل متنی موجود باشد ، آن را جایگزین می کند ) و در صورت عدم وجود فایل ، فایل را ایجاد می کند

{{چپ‌چین}}
a
{{پایان چپ‌چین}}

مخفف append که در ادامه فایل ، متنی را می نویسد ( یعنی اگر متنی داخل آن موجود باشد ، در ادامه آن ، خواهد نوشت ) در صورت عدم وجود فایل آن را می سازد

{{چپ‌چین}}
r+
{{پایان چپ‌چین}}

مخفف + read که هم می خواند و هم می نویسد اما به اولین کاراکتر فایل اشاره می کند

{{چپ‌چین}}
w+
{{پایان چپ‌چین}}

مخفف + write که هم می خواند و هم می نویسد و در صورت نوشتن متن را جایگزین می کند . همچنین در صورت عدم وجود فایل ، آن را می سازد

{{چپ‌چین}}
a+
{{پایان چپ‌چین}}

مخفف + append که هم می خواند و هم در انتهای فایل می نویسد و به آخرین کاراکتر فایل اشاره می کند . در صورت عدم وجود فایل آن را می سازد

{{چپ‌چین}}
rb
{{پایان چپ‌چین}}

مخفف read binary که فایل را به صورت باینری ( دودویی ) و در واقع عددی می خواند . اگر فایل ، موجود نباشد یک اشاره‌گر NULL باز می گرداند

{{چپ‌چین}}
wb
{{پایان چپ‌چین}}

مخفف write binary که فایل را به صورت باینری ( دودویی ) و در واقع عددی می نویسد و جایگزین می کند . در صورت عدم وجود فایل آن را می سازد

{{چپ‌چین}}
ab
{{پایان چپ‌چین}}

مخفف append binary که فایل را به صورت باینری ( دودویی ) و در واقع عددی اضافه کرده و در انتهای می نویسد . در صورت عدم وجود فایل آن را می سازد

{{چپ‌چین}}
rb+
{{پایان چپ‌چین}}

مخفف + read binary که فایل را جهت خوانده و نوشته شدن در مبنای دو و به صورت عددی باز می کند . اگر فایلی وجود نداشته باشد یک اشاره‌گر NULL باز می گرداند

{{چپ‌چین}}
wb+
{{پایان چپ‌چین}}

مخفف + write binary که فایل را جهت خوانده و نوشته شدن در مبنای دو و به صورت عددی باز می کند و اگر محتوایی داشته باشد آن را جایگزین می کند . در صورت عدم وجود فایل ، آن را می سازد

{{چپ‌چین}}
ab+
{{پایان چپ‌چین}}

فایل را جهت خواندن و اضافه کردن در مبنای دو و در واقع عددی باز می کند . در صورت عدم وجود فایل آن را می سازد

مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main(void)
{

	FILE * fp;
	fp = fopen(&quot;/home/lovelorn/Documents/mytext.txt&quot;, &quot;w&quot;);
	fprintf(fp, &quot;%s&quot;, &quot;string&quot;);
	fclose(fp);
	
	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

'''تشریح :''' ابتدا فایل سرآیند stdio را ضمیمه برنامه خود نموده‌ایم تا از ماکروها و تابع‌های کتابخانه‌ای استاندارد تعریف شده در آن استفاده کنیم . سپس داخل تابع اصلی برنامه main که پارامتری ندارد یک فایل را با نام fp آماده استفاده نموده‌ایم . موجودی fp توسط تابع کتابخانه‌ای fopen که در فایل سرآیند stdio تعریف شده است یک فایل متنی به نام mytext می باشد که داخل آدرس home و نام کاربری خودم lovelorn می باشد ( این نام توسط شما در سیستم عامل لینوکس تعریف می شود ) که متعلق به سیستم عامل GNU/Linux می باشد شما در ویندوز می توانید بنویسید :

{{چپ‌چین}}
&quot;D:/myapp/mytext.txt&quot;
{{پایان چپ‌چین}}

که در حالت w یعنی نوشتن قرار دارد و فایلی به نام mytext را با فرمت txt در آدرس ذکر شده ایجاد می کند . سپس توسط تابع fprintf سرنام file print formatted به معنی چاپ فرمت شده فایل که هنوز به آن نرسیده‌ایم اما همان طور که اشاره شد جهت نوشتن در فایل می باشد ، نام فایل را ذکر کرده و سپس توسط تعیین کننده فرمت تعیین کرده‌ایم که یک رشته را می‌خواهیم بنویسیم و سپس string به معنی رشته را به آن فرستاده‌ایم که می توانستیم نام یک متغیر تعریف شده را نیز نویسیم که باید یک رشته می بود که داخل متنی موجود وجود داشت . سپس فایل fp را توسط تابع کتابخانه‌ای fclse بسته‌ایم تا فضای اشغال شده توسط فایل fp در حافظه موقت RAM آزاد شود . سپس تابع main با موفقیت به پایان می رسد

== تابع fprintf ==

تابع کتابخانه‌ای fprintf سرنام file print formatted به معنی چاپ فرمت‌شده فایل متنی را از برنامه دریافت نموده و در جریان فایل می نویسد . شکل کلی ایجاد تابع fprintf به صورت زیر است :

{{چپ‌چین}}
fprintf(FILE * stream, const char * format-string, argument list);
{{پایان چپ‌چین}}

ابتدا نام جریان فایل را نوشته ؛ سپس تعیین کننده‌های فرمت را به همراه متن دلخواه ( که ضروری نیست ولی می توانید بنویسید ) می نویسیم و سپس آرگومان‌هایی که به تابع فرستاده می شوند تا جایگزین تعیین کننده‌های فرمت شوند را می نویسیم

مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main(void)
{

	char str[] = &quot;Hello World!\n&quot;;
	FILE * fp;
	fp = fopen(&quot;mytext.txt&quot;, &quot;w&quot;);
	fprintf(fp, &quot;%s&quot;, str);
	fclose(fp);
	
	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

در مثال بالا رشته str جمله !Hello World را به همراه یک شکستن خط در خود ذخیره نموده و تعریف شده است . سپس فایل fp را آماده ایجاد نموده‌ایم . فایل fp توسط تابع کتابخانه‌ای fopen با نام mytext در آدرس برنامه نوشته خواهد شد ( در صورتی که وجود نداشته باشد ساخته خواهد و در صورت وجود ، متن آن بازنویسی خواهد شد و همان طور که در مطلب پیشین گفتیم می توانید آدرس را هم بنویسید . تابع کتابخانه‌ای fprintf که مطلب فعلی می باشد تابع fp را هدف قرار داده و یک رشته را پذیرا می باشد که رسته همان str با موجودی و مقدار !Hello World و یک شکستن خط می باشد . در پایان با تابع کتاخانه‌ای fclose که در مطلب پیشین نوشتیم ، فایل fp زا می بندیم و فضای اشغال شده توسط آن را آزاد می نمائیم و تابع main با موفقیت به اتمام رسیده است . حالا شما می توانید فایل mytext.txt را در جایی که برنامه خود را نوشته و کامپایل نموده‌اید بیابید که داخل همان متن نوشته شده به همراه یک خط شکسته در آن موجود می باشد . ضمناً تابع fprintf در صورت عملکرد موفقیت‌آمیز تعداد بایت‌های نوشته شده را باز می‌گرداند و در صورت عدم موفقیت یک عدد منفی را باز می‌گرداند

'''نکته :''' تعیین کننده‌های فرمت در fprintf همانند printf می باشند

== تابع fscanf ==

تابع fscanf سرنام file scan formatted به معنی اسکن فرمت‌شده فایل جهت خواندن داده‌ها از جریان فایل می باشد که داده‌ها را داخل متغیرهای آرگومان‌های فرستاده شده به خود ذخیره می نماید . شکل کلی ایجاد تابع fscanf به صورت زیر می باشد :

{{چپ‌چین}}
fscanf(FILE * stream, const char * format-string, argument-list);
{{پایان چپ‌چین}}

ابتدا نام جریان فایلی را که قرار است خوانده شود می نویسیم ، سپس تعیین کننده‌های فرمت را و سپس در پایان آرگومان‌هایی که قرار است جایگزین تعیین کننده‌های فرمت شوند را به تابع می فرستیم

مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main(void) 
{
	char str1[10], str2[10];
	float euler;
	FILE * fp;

	fp = fopen (&quot;mytext.txt&quot;, &quot;r&quot;);
	fscanf(fp, &quot;%s %s %f&quot;, str1, str2, &amp;euler);
	printf(&quot;The text in file is : %s %s %f\n&quot;, str1, str2, euler );

	fclose(fp);
	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

ما سند و فایلی را به نام mytext.txt در آدرس و جایی که برنامه قرار دارد ایجاد نموده‌ایم و داخل آن نوشته‌ایم : Hello World! 2.71 سپس در برنامه خود ۲ رشته با نام‌های str1 و str2 اعلان نموده‌ایم ؛ همین طور یک عدد اعشاری با نام اویلر . سپس یک فایل را با نام fp آماده استفاده نموده‌ایم و سپس با تابع کتابخانه‌ای fopen فایل mytext.txt را جهت خواندن باز نموده‌ایم . تابع کتابخانه‌ای fscanf که مطلب فعلی ماست فایل fp را اسکن می کند و داخل آن به دنبال ۲ رشته و یک عدد اعشاری می گردد که داخل str1 و str2 و euler ذخیره می کند . '''دقت کنید''' که رشته‌ها جهت دریافت شدن نیازی به عملگر آدرس‌دهی ( یعنی همان علامت امپرسند &amp; ) ندارند اما جهت دریافت عدد در مثال نیز از آن استفاده نموده‌ایم که ضروری می باشد . سپس آنچه که در فایل mytext.txt خوانده شده است در خروجی خط‌فرمان نمایش داده می شود که اولین رشته Hello و دومین رشته !World و عدد اعشاری ما عدد اویلر با دقت ۲ رقم اعشار یعنی ۲٫۷۱ می باشد . در پایان نیز فایل را بسته و تابع را با موفقیت به پایان می رسانیم . مقداری که تابع fscanf باز می گرداند مقدار و تعداد داده‌هایی است که خوانده است ؛ اگر کمتر از داده‌های داخل فایل باشد با مشکلی رو به رو شده است تا جایی که این مقدار می تواند 0 باشد ؛ اما اگر به کلی فایل را نتواند بخواند مقدار EOF را باز خواهد گرداند . '''دقت کنید''' که تعیین کننده‌های فرمت در fscanf همانند scanf می باشند

== تابع getc ==

تابع کتابخانه‌ای getc سرنام get character به معنی کاراکتر را بگیر همانند getchar می ماند اما  به جای گرفتن کاراکتر از ورودی استاندارد ( صفحه‌کلید keyboard ) کاراکتر را از فایل می گیرد . شکل کلی ایجاد تابع getc بدین صورت می باشد :

{{چپ‌چین}}
getc(FILE * Stream)
{{پایان چپ‌چین}}

تابع getc از یک فایل کاراکتری را دریافت کرده و به اولین کاراکتر بعدی می رود . مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main(void) 
{
	FILE * fp;
	int ch;
	fp = fopen(&quot;mytext.txt&quot;, &quot;r&quot;);
	ch = getc(fp);
	
	while(ch != EOF)
		{
			putchar(ch);
			ch = getc(fp);
		}
		
		putchar('\n');
	fclose(fp);
	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

ابتدا فایل mytext را برای خواندن باز می کنیم ، داده صحیح ch با تابع کتابخانه‌ای getc فایل را دریافت می کند و اولین کاراکتر آن را در ch ذخیره کرده و به سراغ کاراکتر بعدی می رود . سپس توسط حلقه while تا زمانی که به پایان فایل نرسیده کاراکتر(های) داخل فایل را نمایش داده و بعد دوباره کاراکتر بعدی را می گیرد . در پایان نیز خط را شکسته‌ایم . که فایل تغییر نکرده و خروجی آن همان 2.71 !Hello World می باشد . تابع getc کاراکتری را که خوانده به صورت یک کاراکتر بدون علامت unsigned char که نقش یک صحیح int را ایفا می کند باز می گرداند و به کاراکتر بعدی در جریان فایل اشاره می کند . در صورت رسیدن به پایان فایل EOF را باز می گرداند و یا اگر مشکلی وجود داشته باشد یک خطا را باز می گرداند که می توان با تابع‌های کتابخانه‌ای feof و ferror آن را از هم تشخیص داد و خطای بازگردانده شده را دریافت نمود تا خطا را برطرف کرد . فایل را بسته و تابع اصلی برنامه را با موفقیت به پایان می رسانیم

== تابع putc ==

تابع putc همانند putchar می‌باشد و سرنام put character است جز اینکه کاراکتر دریافت شده را اخل یک فایل قرار می دهد و منتظر کاراکتر بعدی می ماند تا وارد شود و آن را داخل فایل قرار دهد . شکل کلی ایجاد تابع putc بدین صورت است :

{{چپ‌چین}}
putc(int ch, FILE * stream);
{{پایان چپ‌چین}}

تابع putc یک مقدار کاراکتری را که می تواند از نوع صحیح و یا کاراکتر باشد دریافت نموده و داخل جریان فایل می نویسد . مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main(void) 
{
	FILE * fp;
	char ch;
	char brkline = '\n';
	fp = fopen(&quot;alphabet.txt&quot;, &quot;w&quot;);
	
	for(ch='A'; ch&lt;='Z'; ch++)
		{
			putc(ch, fp);
			putc(brkline, fp);
			
		}
		fclose(fp);
		printf(&quot;The Operation Has Finished Successfully !\n&quot;);
	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

در مثال بالا فایلی را با نوع داده FILE به نام fp آماده ایجاد شدن می نمائیم . یک کاراکتر با نام ch را اعلان نموده و کاراکتر brkline را با شکستن خط تعریف می کنیم . سپس با تابع کتابخانه‌ای fopen فایل alphabet.txt به معنی الفبا را برای نوشته شدن می سازیم . با حلقه for از جایی که ch مقدار A دارد تا جایی که مقدار آن به Z برسد ch یک واحد یک واحد افزایش می یابد و به سراغ کاراکتر بعدی می رود . تا putc مقدار ch در فایل مد نظر چاپ می کند و سپس دوباره همین تابع مقدار خط شکسته را وارد می کند تا حروف الفبای انگلیسی در خطوط مجزا در فایلی با نام alphabet در دایرکتوری و فولدری که برنامه قرار دارد ایجاد شده و ذخیره گردند . سپس فایل را می بندیم و در پایان با تابع printf در خروجی خط‌فرمان چاپ نموده‌ایم عملیات با موفقیت به پایان رسید .

تابع putc در صورت موفقیت‌آمیز بودن عملیات خود کاراکتری را که نوشته است باز می‌گرداند و در صورت عدم موفقیت مقدار EOF را باز می‌گرداند

== ماکروی مقدار NULL ==

مقدار تهی با تلفظ نُل که آن را نول می نویسیم NULL در فایل‌های سرآیند stdio و stdlib و stddef و time و locale و string و wchar تعریف شده است و مقدار اشاره‌گری است که آن اشاره‌گر به مکانی غیر قابل دسترسی اشاره می کند تا اگر به اشتباه از آن اشاره‌گر در برنامه استفاده شد باعث توقف سیستم نشود . حتماً از مبحث اشاره‌گرها به یاد دارید که اگر اشاره‌گری را اعلان نمودید و آن را به شکلی تعریف نکردید که به متغیر یا تابع دیگری اشاره کند ، بهتر است آن را با دادن مقدار NULL تعریف کنید . طبق استاندارد عبارت ثابت ;int * ptr = 0 یک اشاره‌گر NULL است نام آن ( ptr ) دل به خواه است اما اگر یک متغیر صحیح اشاره‌گر را مقدار 0 به آن بدهید همانند مقدار NULL خواهد بود و غیر قابل دسترسی است و در صورتی که بخواهید آدرس آن را به دست آورید یا در خروجی چاپ کنید و نمایش دهید آدرس آن غیر قابل دسترسی اعلام خواهد شد . مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main(void) 
{

	int * iptr = NULL;
	printf(&quot;%p\n&quot;, iptr);
	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

در مثال بالا آدرس اشاره‌گر ptr غیر قابل دسترسی نمایش داده خواهد شد

طبق استاندارد مشخص نشده است که غیر قابل دسترسی بودن مقدار NULL در کامپایلر و پیاده‌ساز باید چگونه باشد اما مقدار آن :

{{چپ‌چین}}
((void *)0)
{{پایان چپ‌چین}}

تعریف شده است . شما علاوه بر دادن مقدار تهی به اشاره‌گر در برنامه‌های بزرگ خود می‌توانید در دستور شرطی if بررسی کنید که اشاره‌گر شما به جایی اشاره کرده است یا خیر که می نویسید if (ptr == NULL) بدین ترتیب مشخص می شود که اشاره‌گر ptr به جایی اشاره کرده و آدرسی دارد یا خیر . همچنین در ساخت داده‌های درختی و لیست پیوندی باید آخرین مقدار آن را تهی تعیین کنید تا پایان داده‌ها را تعیین کنید

== تابع fputc ==

تابع fputc سرنام file put character همانند putc می‌باشد و یک کاراکتر را داخل فایل تعیین شده می نویسد و منتظر کاراکتر بعدی می ماند تا آن را وارد کند ( به محل بعدی اشاره می کند ) جز اینکه putc به نحوی در فایل سرآیند تعریف می‌شود که در هر بار فراخوانی ، فایل فرستاده شده به خود را دوباره می خواند و این مورد در نوشتن برنامه به صورت غیر حرفه‌ای می تواند باعث ایجاد باگ ، مخصوصاً باگ امنیتی و رخنه‌پذیری شود در حالی که fputc اینگونه نیست و امن می باشد ؛ ضمن اینکه fputc را می توانید به عنوان آرگومان به یک تابع دیگر بفرستید و همچنین فضای حافظه موقت کمتری اشغال می کند ولی fputc کمی کندتر از putc می باشد . شکل کلی ایجاد تابع fputc بدین صورت می باشد :

{{چپ‌چین}}
fputc(int ch, FILE * fp);
{{پایان چپ‌چین}}

ch نام مقداری است که کاراکتر متناظر آن در ازکی ( ASCII ) توسط شما تعیین می شود تا در فایل نوشته شود . همچنین شما می توانید یک کاراکتر را تعریف کنید و به آن بفرستید تا آن را در فایل بنویسد . تابع fputc در صورت عملکرد موفقیت‌آمیز مقداری را که نوشته است باز می گرداند و در صورت بروز خطا مقدار EOF را می فرستد ؛ همچنین جهت اشکال‌زدایی مقادیر دیگری را می فرستد که با تابع‌های کتابخانه‌ای دیگر stdio همانند بسیاری از تابع‌های کتابخانه‌ای ، خطا را در آن بر طرف کنید . مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main () 
{
	FILE *fp;
	int ch;
	int nl = 10;

	fp = fopen(&quot;alphabet.txt&quot;, &quot;w+&quot;);
	for( ch = 65 ; ch &lt;= 90; ch++ )
	{
		fputc(ch, fp);
		fputc(nl, fp);
	}
	fclose(fp);

	return(0);
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

همین برنامه را به صورت زیر نیز می توانیم بنویسیم :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main () 
{
	FILE *fp;
	char ch;
	char nl = '\n';

	fp = fopen(&quot;alphabet.txt&quot;, &quot;w+&quot;);
	for( ch = 'A' ; ch &lt;= 'Z'; ch++ )
	{
		fputc(ch, fp);
		fputc(nl, fp);
	}
	fclose(fp);

	return(0);
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

تشریح این برنامه‌ها تکرار مکررات در همین صفحه است و واضح است که برنامه چگونه عمل می کند ، فقط در اولین قطعه کد مقدار ۶۵ تا ۹۰ کاراکترهای A تا Z در ازکی می باشند و مقدار ۱۰ کاراکتر خط شکسته که در هر بار اجرای حلقه for یک کاراکتر از حروف الفبای انگلیسی و یک کاراکتر خط شکسته نوشته می شود و در دومین قطعه کد دیگر کاراکتر ها را نوشته‌ایم و نه مقدار آن را

== تابع fgetc ==

تابع fgetc سرنام file get character به معنی کاراکتر را از فایل بگیر همانند getc می باشد و یک کاراکتر را از فایل دریافت می نماید و منتظر کاراکتر بعدی می ماند تا دریافت شود ؛ جز اینکه getc به عنوان یک ماکرو در فایل سرآیند stdio تعریف شده است و با هر بار فراخوانی ، فایل فرستاده شده به خود را دوباره می خواند و اگر کد به درستی نوشته نشود باعث ایجاد باگ مخصوصاً باگ امنیتی و رخنه‌پذیری می شود ؛ در حالی که fgetc اینگونه نیست و امن می باشد . fgetc را می توانید به عنوان یک آرگومان به تابع دیگری بفرستید و فضای حافظه کمتری را اشغال می کند اما چون fgetc به صورت یک تابع در stdio تعریف شده است کمی کندتر از getc می باشد . شکل کلی ایجاد تابع fgetc بدین صورت می باشد :

{{چپ‌چین}}
fgetc(FILE * stream);
{{پایان چپ‌چین}}

یک فایل را به fgetc می فرستید تا از اولین کاراکتر آن شروع به خواندن کند و منتظر کاراکتر بعدی بماند و به آن اشاره کند تا در ادامه اگر باز هم فراخوانده شد آن را نیز دریافت نماید . تابع fgetc در صورت موفقیت‌آمیز بودنِ عملکرد خود ، کاراکتری را که خوانده است مقدار عددی صحیح آن را باز می گرداند و در صورت عدم موفقیت EOF را باز می گرداند که با تابع‌های feof و ferror که تابع‌های تعریف شده در stdio هستید می توان پی برد که فایل به پایان رسیده یا خطایی وجود دارد . مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main () 
{
	FILE *fp;
	int ch;
	fp = fopen(&quot;alphabet.txt&quot;, &quot;r&quot;);
	ch = fgetc(fp);
	while(ch != EOF)
	{
		putchar(ch);
		ch = fgetc(fp);
	}
	fclose(fp);

	return(0);
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

'''توضیح برنامه :''' برنامه یک متغیر از نوع صحیح با نام ch دارد که مقدار آن تابع fgetc با دریافت فایل fp می باشد که اولین کاراکتر فایل alphabet.txt را می خواند ( فایلی که در برنامه قبلی ایجاد کردیم که حروف الفبا را نوشت ) و سپس تا زمانی که ch به آخر فایل نرسیده است ch که کاراکتر alphabet.txt است را بر روی خروجی خط‌فرمان نمایش داده و سپس دوباره fgetc کاراکتر بعدی را می خواند و در خود ذخیره می کند و در پایان فایل را بسته و تابع اصلی را با موفقیت به پایان رسانده‌ایم

== تابع fputs ==

تابع کتابخانه‌ای fputs سرنام file put string به معنی رشته را در فایل قرار بده یک رشته از کاراکترها را داخل جریان داده و معمولاً فایل فرستاده شده به آن ، می نویسد . شکل ایجاد تابع fputs بدین صورت می باشد :

{{چپ‌چین}}
fputs(const char * str, FILE * stream);
{{پایان چپ‌چین}}

ابتدا یک فایل را آماده ایجاد می کنیم سپس آن را باز کرده و نامی برای آن انتخاب می کنیم و بعد به کمک fputs متنی را داخل آن می نویسیم و سپس فایل را می بندیم تا فضای اشغال شده آزاد شود .ضمناً تابع fputs در صورت موفقیت‌آمیز بودن عملکرد خود یک مقدار غیر منفی را می فرستد و در صورت خطا EOF را و البته مقادیر دیگری که می توانید توسط ferror و دیگر تابع‌های خطا یاب ، خطای آن را بیابید و بر طرف کنید که در ادامه می نویسیم . مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main () 
{
	FILE *fp;
	fp = fopen(&quot;mytext.txt&quot;, &quot;w&quot;);
	fputs(&quot;Hello World!\n2.71&quot;, fp);
	fclose(fp);

	return(0);
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

'''توضیح :''' همان طور که نوشته شد ، فایلی را آماده کرده‌ایم تا ایجاد شود ( fp ) سپس آن را جهت نوشتن ایجاد نموده‌ایم ( mytext.txt ) و با تابع کتابخانه‌ای fputs در آن نوشته‌ایم :

!Hello World&lt;br&gt;
2.71

و البته اگر دقت کنید این بار در ایجاد نوشته و رشته ، خط را شکسته‌ایم . حال اگر با یک پیرایشگر متن ، فایل ایجاد شده را باز کنید ، متن را داخل آن ، مشاهده خواهید نمود

== تابع fgets ==

تابع fgets سرنام file get string به معنی رشته کاراکترها را از فایل بگیر ، جهت دریافت یک خط از متن فایل داده شده می باشد . شکل کلی ایجاد تابع fgets بدین صورت می باشد :

{{چپ‌چین}}
fgets(char * str, int limit number, FILE * Stream);
{{پایان چپ‌چین}}

تابع نام یک رشته را دریافت می کند ، سپس تعداد محدودیت تعداد کاراکترهای دریافتی را می نویسیم و سپس ورودی جریان داده که معمولاً جریان فایل است . تابع تا زمانی که به خط شکسته یا تعداد محدود کننده نوشته شده نرسیده باشد ، فایل را می خواند و آن را ذخیره می کند . تابع fgets در صورت داشتن عملکرد موفقیت‌آمیز ، یک اشاره‌گر را به رشته خود باز می گرداند و در صورت رسیدن به پایان خط یا خطا در عملکرد یک مقدار نول NULL را می فرستد که با feof می توان فهمید که به پایان رسیده است یا خیر و در صورت خطا می توان با تابع ferror خطای آن را پیدا نمود . مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main () 
{
	FILE *fp;
	fp = fopen(&quot;mytext.txt&quot;, &quot;r&quot;);
	char  str[20];
	fgets(str, 20, fp);
	puts(str);
	
	fclose(fp);

	return(0);
}


&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

توضیح : در صورت کامپایل قطعه کد بالا و اجرای آن تنها !Hello World را از فایل mytext.txt در خروجی خط‌فرمان خواهیم دید ، چرا که 2.71 در خط بعدی و بعد از شکسته شدن خط وجود دارد . فایل mytext.txt ابتدا آماده و سپس برای خوانده شدن باز شده . آرایه کاراکتری str با ۲۰ عنصر ، اعلان شده است . تابع fgets فایل mytext.txt را باز نموده و از آن ۲۰ کاراکتر خط اول را می خواند و در str ذخیره می کند و سپس توسط تابع puts این رشته در خروجی خط‌فرمان نمایش داده می شود و سپس فایل بسته شده و تابع اصلی ، با موفقیت به پایان می رسد

برای اینکه به صورت مطمئن از fgets متنی را از ورودی استاندارد دریافت کنید باید به شکل زیر عمل کنید ( چرا که با زدن دکمه ورود Enter یا همان Return داخل صفحه‌کلید ) کاراکتر خط شکسته را به متن اضافه می کند که در صورتی که بخواهید دستوری را بدهید یا نام فایلی را وارد کنید دچار مشکل خواهید شد . مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

fgets(filename, 200, stdin);
filename[strcspn(filename, &quot;\r\n&quot;)] = 0;

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

'''توضیح :''' تابع fgets داده یا فایلی را با نام filename دریافت می‌کند که تعداد آن نهایتاً ۲۰۰ تا است و از ورودی استاندارد ، یعنی صفحه‌کلید ، داده را وارد می‌کنیم . سپس تابع strcspn که در فایل سرآیند string تعریف شده است هر جا ورودی به خط جدید ( در ویندوز ) و البته خط شکسته ( در تمام سیستم عامل‌ها ) را پیدا کند ، آن را خالی کرده و حذف می کند

== ماکروی نوع داده size_t ==

ماکروی نوع داده size_t سرنام size type به معنی « اندازه نوع » ، اندازه اشیائی همچون آرایه‌ها ، بلوک‌های حافظه ، ساختمان‌ها و رشته‌ها را به بایت در خود ذخیره می کند . اندازه size_t هرچه که باشد منفی نیست . اندازه size_t در C99 شانزده بیت تعریف شد و در حال حاضر حداکثر مقدار ذخیره شده در کامپایلرها و سیستم‌های ۳۲ بیتی قدیمی ۲ بایت و در سیستم‌های ۶۴ بیت با کامپایلرها و سیستم‌های قدیمی‌تر ۴ بایت و در سیستم‌های جدید ۸ بایت است یعنی به اندازه یک int یا یک long long int بدون علامت . اندازه size_t توسط عملگر sizeof به دست می‌آید . استفاده از size_t به تخصیص حافظه پویا کمک می کند . ضمناً size_t علاوه بر فایل سرآیند stdio در فایل‌های سرآیند stddef و stdlib و string و time و wchar تعریف شده است . '''نکته :''' وقتی می خواهید اندازه شیئ‌ای را به دست بیاورید بهتر است از size_t استفاده کنید ؛ همچنین برای تعریف اندازه‌های بزرگ ، جهت قابل حمل بودن برنامه خود بهتر است از size_t استفاده کنید

مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;
 
int main()
{
    int array[5] = { 1, 2, 3, 4, 5 };
    size_t size = sizeof(array);
 
    printf(&quot;The size of the array is: %zu\n&quot;, size);
 
    return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

'''توضیح :''' در تابع اصلی برنامه ، یک آرایه صحیح به نام array تعریف نموده‌ایم که ۵ عنصر دارد و هر صحیح ( int ) در سیستم‌های ۶۴ بیتی ۴ بایت است . سپس یک نوع داده size_t با شناسه و نام size تعریف نموده‌ایم که مقدار آن مقدار array است . سپس در تابع printf در خروجی خط‌فرمان ، چاپ کرده‌ایم اندازه آرایه مورد نظر به اندازه size می باشد که این کار را با تعیین‌کننده فرمت z به همراه u که سرنام unsigned می باشد نوشته و آرگومان size را به آن فرستاده‌ایم تا جایگزین شود . در پایان ، تابع اصلی برنامه با موفقیت به پایان می رسد و در صورت کامپایل و اجرای برنامه با اندازه آرایه ۲۰ است ، مواجه خواهیم شد ( ۵ عنصر که هرکدام ۴ بایت را اشغال می کند )

'''دقت کنید :''' در تعاریف استانداردهای قدیمی‌تر مثل C98/C99 ماکروی نوع داده size_t طوری تعریف شده است که تعیین‌کننده فرمت آن d یا ul یا ull است و نه zu . بنابراین در هنگام نوشتن کد دقت کنید که کامپایلر شما با چه استانداردی ، مطابقت دارد

== تابع fread ==

تابع fread سرنام file read به معنی « فایل را بخوان » فایل فرستاده شده به خود را به تعدادی که تعیین کرده‌ایم و تعداد بایت‌هایی که باید یکجا خوانده  شوند ، در یک متغیر اشاره‌گر که عموماً باید یک آرایه باشد ذخیره می کند . شکل کلی ایجاد تابع fread بدین صورت می باشد :

{{چپ‌چین}}
fread(void * buffer, size_t size, size_t count, FILE * stream);
{{پایان چپ‌چین}}

فایل stream به تعداد count و اندازه هر یک بلوک از بایت‌های size در buffer ذخیره می شود . تابع fread در صورت موفقیت‌آمیز بودنِ عملکرد خود ، تعداد نوشته‌های خود ( count ) را باز می گرداند ولی در صورتی که از تعداد count کمتر شود یعنی خطایی رخ داده و یا به پایان فایل رسیده‌ایم ( EOF ) . اگر size و یا count را 0 بنویسید تابع مقدار 0 را باز می‌گرداند اما اختلالی در جریان فایل و یا داده‌هایی که فرستاده‌ایم ایجاد نمی شود و برنامه به ادامه خود می پردازد . مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main(void) 
{
	FILE * fp;

	char buf[100];
	fp = fopen (&quot;alphabet.txt&quot;, &quot;r&quot;);
	fread(buf, 1, 100, fp);
	printf(&quot;%s\n&quot;, buf);
	
	fclose(fp);
	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

در مثال بالا ابتدا فایل fp را آماده ایجاد نموده‌ایم . بعد از آن ، رشته ۱۰۰ کاراکتری buf را اعلان نموده‌ایم . سپس فایل fp را تعیین کرده‌ایم تا توسط تابع fopen برای خوانده شدن باز شود که همان فایل alphabet.txt می باشد . تابع fread صد بایت را دانه به دانه ( چون برای size نوشته‌ایم 1 ) از فایل fp می خواند و در buf ذخیره می کند . سپس تابع printf آن را در خروجی خط‌فرمان چاپ می کند که همان حروف الفبای انگلیسی است . سپس فایل را بسته و تابع با موفقیت به اتمام می رسد

در نظر داشته باشید که fread قابلیت خواندن فایل‌ها را به صورت عددی نیز دارد و یکی از مهم‌ترین تابع‌های کتابخانه‌ای زبان سی C برای خواندن فایل‌ها به صورت عددی می باشد . مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main()
{

	FILE * fp = fopen(&quot;/home/lovelorn/Pictures/post-3.jpeg&quot;, &quot;rb&quot;);
	unsigned char n;
	for (int i = 0; i &lt; 100; i++)
	{
	fread(&amp;n, 1, 1, fp);
	printf(&quot;%d\n&quot;, n);
	}

	fclose(fp);

	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

در مثال بالا فایل post-3.jpeg از قالب و فرمت JPEG را به صورت عددی باز نموده‌ایم ( شما می‌توانید هر فایلی را که داخل سیستم خود دارید قرار داده و آدرس بدهید ) سپس متغیر کاراکتری بدون علامت n را اعلان نموده‌ایم تا یک بایت جا را در خود بگیرد . پس از آن با یک حلقه for صد بار تابع fread را فراخوانده‌ایم تا از فایل مورد نظر یک بار یک بایت را بخواند و آن را در n ذخیره کند ؛ دقت کنید که بافر باید یک اشاره‌گر باشد و چون n اشاره‌گر نیست ، با عملگر آدرس‌دهی ، در آن مقادیر را ذخیره کرده و سپس توسط تابع printf در خروجی خط‌فرمان چاپ نموده‌ایم . دقت کنید که شما درصورتی که هر واحد را ۴ بایت تعریف کنید هر ۴ بایت یک عدد خوانده می شود و در سیستم‌های ۳۲ بیتی قدیمی باید تعیین کننده فرمت lu را بنویسید و در صورتی که داده شما ۸ بایتی باشد که آن را بدون علامت تعیین کنید از فرمت llu و در غیر این صورت با خطای نااندازه بودن حافظه مواجه خواهید شد ( که البته همان طور که در پائین نوشته‌ایم شما باید داده‌ها را تبدیل کنید ) . در پایان ، فایل مورد نظر خود را بسته و تابع اصلی برنامه را با موفقیت به پایان می رسانیم . در صورتی که با موفقیت برنامه بالا را کامپایل و اجرا کنید با اعداد ۲۵۵ ، ۲۱۶ ، ۲۵۵ و ... ( وابسته به نسخه استاندارد JPEG ) مواجه خواهید شد ( دقت کنید که اکر تعیین‌کننده فرمت خود را X بنویسید همانند یک هگزادسیمال ادیتور مقادیر برای شما شانزده شانزدهی و به عبارت دیگر در مبنای ۱۶ نوشته خواهد شد )

'''دقت کنید :''' تابع fread به صورت ویژه برای خواندن فایل‌ها به صورت عددی می باشد و اگر بخواهید یک فایل متنی را عددی بخوانید به مشکلاتی بر می خورید و بهتر است از fscanf و sscanf و یا gets استفاده کنید . همچنین تابع fread مقادیر عددی را که به آن می فرستیم و بزرگ‌تر از ۱ بایت ( برای هر حجم size ) باشد در سیستم‌های اندین کوچک ( لیتل اندین Little Endian ) از راست به چپ می خواند و اگر آن را چاپ کنید با عدد برعکس شده ۰ و ۱ آن رو به رو خواهید شد . جهت رفع این مشکل در سیستم عامل‌های شبه‌یونیکس و البته ویندوز تابع ntohs سرنام network to host system به معنی عدد شبکه را به سامانه ( سیستم ) میزبان تبدیل کن ، موجود می باشد ( در شبکه ، اعداد ، اندین بزرگ یا همان بیگ اندین Big Endian هستند ) تا قبل از چاپ نمودن عدد آن را بر عکس کنید تا درست خوانده شود ولی تابع استانداردی برای این کار وجود ندارد

در سیستم عامل‌های شبه‌یونیکس و با رابط پازیکس ( POSIX ) می توانید برنامه را همانند برنامه زیر بنویسید :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;
#include &lt;arpa/inet.h&gt;

int main()
{

	FILE * fp = fopen(&quot;/home/lovelorn/Pictures/post-3.jpeg&quot;, &quot;rb&quot;);
	unsigned short n;
	unsigned short rev;
	for (int i = 0; i &lt; 100; i++)
	{
	fread(&amp;n, 2, 1, fp);
	rev = ntohs(n);
	printf(&quot;%d\n&quot;, rev);
	}
	fclose(fp);

	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

'''دقت کنید :''' گنجایش ntohs فقط ۲ بایت است و چک کنید که در سیستم شما هم short فقط ۲ بایت جا اشغال می کند . اگر در سیستم‌های ۳۲ بیتی قدیمی هستید int هم ۲ بایت است . همچنین این مشکل در سیستم‌های اندین کوچک ( لیتل اندین Little Endian ) مثل معماری‌های x86 یا بعضاً ARM ( که در گذشته دو اندینه بود و در حال حاضر اندین کوچک است ) وجود دارد و در سیستم‌های اندین بزرگ ( بیگ اندین ‌Big Endian ) وجود ندارد . از سویی برخی از سیستم‌ها فایل سرآیند netinet/in.h را به جای arpa/inet.h برای استفاده از ntohs نیاز دارند و باید آن را ضمیمه برنامه خود کنید و همچنین در ویندوزهای قدیمی تا نسخه ۸.۱ فایل سرآیند winsock.h و در ویندوزهای جدید باید Winsock2.h را ضمیمه فایل برنامه خود کنید

'''توضیح :''' این برنامه همانند برنامه قبلی نوشته شده است با این تفاوت که نوع داده short را انتخاب نموده‌ایم که ۲ بایت است و یک متغیر دیگر rev مخفف reversed اعلان نموده و داده‌های خود را با ntohs در آن ذخیره نموده‌ایم و سپس مقدار rev را در خروجی خط‌فرمان چاپ نموده‌ایم . اگر مقادیر فایل را ۲ بایت به ۲ بایت به مبنای ۱۰ تبدیل کنید خواهید دید که ارقام و مقادیر صحیح و درست هستند و دیگر برعکس نیستند

== تابع fwrite ==

تابع fwrite سرنام file write به معنی « فایل را بنویس » داده‌های تحویل داده شده به تابع را داخل یک فایل می نویسد . شکل کلی ایجاد تابع fwrite بدین صورت می باشد :

{{چپ‌چین}}
fwrite(const void * ptr, size_t size, size_t nmemb, FILE * fp);
{{پایان چپ‌چین}}

یک داده اشاره‌گر به اندازه بلوک‌های بایتی size و به تعداد nmemb در داخل فایل fp نوشته می شود . تابع fwrite در صورت موفقیت‌آمیز بودنِ عملکرد خود تعداد nmemb را باز خواهد گرداند و در غیر این صورت پیام خطایی را خواهد فرستاد که توسط تابع ferror می توانید ایراد را پیدا کرده و رفع کنید . مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main(void)
{
	FILE * fp;
	int num[100];
	int number;

	fp = fopen(&quot;myfile.bin&quot;, &quot;wb&quot;);
	
	for (number = 0; number &lt; 100; ++number)
	{
		num[number] = number;
	}
	fwrite(num, 4, 100, fp);
	
	fclose(fp);
	
	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

'''توضیح :''' فایل fp آماده ساختن شده است . یک آرایه از نوع متغیر صحیح با ۱۰۰ عنصر و با نام num اعلان شده است . همچنین یک متغیر صحیح با نام number اعلان شده است . تعیین کرده‌ایم که فایلی که می خواهیم به صورت عددی بنویسیم myfile.bin نام دارد و باید ساخته شود و یا بازنویسی شود . با یک حلقه for متغیر number به عنوان اندیس num از مقدار ۰ شروع کرده و تا ۹۹ ادامه می یابد و البته قبل از اجرای حلقه number یک بار افزایش خواهد یافت چون عملگر افزایش پیش از number نوشته شده است . num[0] مقداری نمی گیرد ، بنابراین توسط کامپایلر مقدار 0 را خواهد گرفت . در چهار بایت بعدی num[1] برابر مقدار 1 است و سپس 2 و الی آخر . تابع fwrite متغیر آرایه‌ای num را که ۱۰۰ عنصر ۴ بایتی دارد را هر ۴ بایت به ۴ بایت ، ۱۰۰ بار در فایل fp که همان myfile.bin است می نویسد . سپس فایل را بسته و تابع main را با موفقیت به پایان می رسانیم . برای مشاهده نتیجه ، یک پیرایشگر فایل یا همان پیرایشگر هگزادسیمال ( Hex Editor یا همان Hexadecimal Editor ) نیاز دارید که برای تمام سیستم عامل‌ها موجود است

== تابع ungetc ==

شکل کلی فراخواندن تابع کتابخانه‌ای ungetc که سرنام unget character می باشد به معنی کاراکتر را نگیر بدین صورت است :

{{چپ‌چین}}
ungetc(int ch, FILE * fp);
{{پایان چپ‌چین}}

تابع ungetc بر خلاف getc عمل می کند و تضمین شده است که حداقل یک کاراکتر را که وارد یا خوانده شده است به جریان داده یا جریان فایل بفرستد تا آماده خواندن شود ( دقت کنید که برخی به کارگیرنده‌ها تعداد بیشتری را می فرستند که به ترتیب عکس ذخیره می شود ، یعنی آخرین کاراکتر فرستاده شده ، اولین کاراکتر برای جریان داده یا جریان فایل است که خوانده شود ) همچنین ungetc تنها ورودی getc را به جریان داده و یا فایل باز نمی گرداند و شامل دیگر گیرنده‌ها نظیر scanf نیز می شود . مهم است بدانید که کامپایلر ، کاراکتر تعریف شده توسط ungetc از نوع صحیح int را به نوع داده unsigned char تبدیل می کند . شما می توانید به جای نوشتن متغیری جهت فرستاده شدن به جریان ، یک کاراکتر نوشتاری را نیز بفرستید . نتیجه هر دو این است که زمانی که یک تابع بخواهد از جریان ورودی داده یا فایل ، کاراکتری را بخواند ، کاراکتر فرستاده شده از ungetc را جهت نوشتن به خروجی می فرستد . تابع ungetc در صورت موفقیت‌آمیز بودن عملکرد خود ، کاراکتری را که به جریان داده و یا فایل فرستاده است ، باز می گرداند و در غیر این صورت مقدار EOF را . اگر ch مقدار EOF را بگیرد ، تنها EOF را باز می گرداند که البته طبق استاندارد نباید به ungetc مقدار EOF را فرستاد . کاراکتری که شما با ungetc بازگشت می زنید برای جریان ، لازم نیست همان کاراکتری باشد که بار آخر ، توسط جریان خوانده شده است و در واقع ضرورتی ندارد که کاراکترهایی را از جریان داده بخوانید که قبل از آن توسط ungetc بازگشت خورده و خوانده نشده‌اند . اما این کار در نوشتن برنامه تقریباً بیهوده و عجیب است . معمولاً از ungetc برای نخواندن یک کاراکتر که از همان جریان داده یا فایل برای خواندن استفاده شده ، استفاده می شود . شما مجاز به چند بار استفاده مکرر از ungetc به صورت پشت سر هم بدون تابع‌های خواندن از ورودی استاندارد ( صفحه کلید Keyboard ) یا فایل نیستید . اما برخی به کارگیرنده‌ها این اجازه را می دهند . بازگرداندن کاراکترها توسط ungetc فایل را تغییر نمی دهد . اگر از یک تابع جهت تغییر مکان خواندن فایل مثل fseek یا fseeko یا rewind یا حتی fflush ( که در ادامه خواهند آمد ) استفاده شود ungetc نادیده گرفته می شود . نخواندن یک کاراکتر توسط ungetc در فایلی که به انتهای خود رسیده ، علامت انتهای فایل را پاک می کند چون یک کاراکتر را جهت ورود آماده می کند ولی بعد از آنکه کاراکتر را خواندید اگر دوباره بخواهید بخوانید با انتهای فایل EOF مواجه خواهید شد . مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include&lt;stdio.h&gt;

int main(void)
{
	int ch = 0;
	FILE * fr;
	fr = fopen(&quot;alphabet.txt&quot;, &quot;r&quot;);
	while(ch != EOF)
	{
		ch = getc(fr);
		putchar(ch);
		ungetc(ch, fr);
		printf(&quot;\n%c&quot;, ch);
		break;
	}
	
	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

'''توضیح :''' یک متغیر که قرار است نقش یک کاراکتر را ایفا کنید با نام ch تعریف کرده‌ایم . فایل fr را آماده ایجاد نموده‌ایم . سپس توسط تابع fopen فایل alphabet.txt را که در همین صفحه ایجاد کردیم ، چهت خواندن باز می کنیم . سپس حلقه while تا زمانی که به پایان فایل نرسیده‌ایم ch را توسط getc از فایل fr دریافت می کند و سپس آن را چاپ می کند . تابع ungetc آخرین کاراکتر خوانده شده را به جریان می فرستد . و بعد از آن با تابع printf یک بار خط را شکسته و آخرین مقدار باقیمانده در جریان را که همان A می باشد چاپ می کند . سپس حلقه را می شکنیم چرا که در صورتی که آن را نشکنیم ، مقداری که توسط ungetc به جریان ورودی می فرستد باقی می ماند و تا بی نهایت چاپ می شود A در صورتی که حالا فقط ۲ A در خط‌های جداگانه داریم

'''نکته :''' اگر یک یا چند بار دیگر تلاش کنید تا ch را چاپ کنید باز هم با مقدار A رو به رو خواهید شد ؛ چرا که در ذخیره‌گاه جریان داده یا فایل ، A ذخیره شده است و ungetc آن را به ذخیره‌گاه ( buffer ) که در ادامه نوشته خواهد شد فرستاده است

== تابع fflush ==

شکل کلی فراخواندن تابع fflush سرنام file flush به معنی فایل را خالی کن بدین صورت می باشد :

{{چپ‌چین}}
fflush(FILE * stream)
{{پایان چپ‌چین}}

در کرنل سیستم عامل قسمتی وجود دارد که ذخیره‌گاه جریان ورودی/خروجی داده‌ها و فایل‌ها می باشد که به آن بافر Buffer گفته می شود . با بسته شدن فایل یا خروجی موفقیت‌آمیز برنامه خود به خود بافر ، تخلیه می شود اما گاهی ممکن است برنامه دچار اشکال شود و متوقف گردیده و بدین صورت فایل نوشته نشود . در این صورت ، اگر شما از تابع کتابخانه‌ای fflush استفاده کرده باشید ، فایل بر روی دیسک و یا خروجی استاندارد نوشته خواهد شد . در استاندارد C تابع fflush برای ورودی ، تعریف نشده است ( و فقط برای خروجی فایل است ) ولی برخی از پیاده‌سازها از آن پشتیبانی می کنند . اما قبل از اینکه برای ورودی از آن استفاده کنید ، راهنمای کامپایلر خود را مطالعه کنید ؛ چرا که ممکن است با یک رفتار تعریف‌نشده مواجه شوید . مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main()
{
	int c;

	FILE * fr;
	fr = fopen(&quot;alphabet.txt&quot;, &quot;r&quot;);
	c = getc(fr);
	ungetc(c, fr);
	c = getc(fr);

	printf(&quot;Character read after ungetc: %c\n&quot;, c);

	fflush(fr); 

	c = getc(fr);
	printf(&quot;Character read after fflush: %c\n&quot;, c);

	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

در مثال بالا یک کاراکتر از فایل الفبا یک بار خوانده می شود . سپس توسط ungetc به ذخیره‌گاه ( بافر ) فرستاده می شود . دوباره کاراکتر را دریافت کرده و آن را در خروجی خط‌فرمان چاپ می کنیم . حالا از تابع fflush برای خالی کردن ذخیره‌گاه استفاده می کنیم و بار دیگر از فایل می خوانیم و آن را در خروجی خط‌فرمان چاپ می کنیم که عملاً هیچ چیز نیست . چون ذخیره‌گاه خالی شده است ( یعنی ungetc بی اثر شده است )

مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int * program_crash = 0;

int main(void)
{
	FILE * fp;
	fp = fopen(&quot;testfile.txt&quot;, &quot;w&quot;);
	printf(&quot;Enter a number : \n&quot;);
	int num = 0;
	scanf(&quot;%d&quot;, &amp;num);
	fprintf(fp, &quot;The number is : %d\n&quot;, num);
	
	fflush(fp);
	
	*program_crash = 5;
	
	fclose(fp);

	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

در مثال بالا یک اشاره‌گر خالی تعریف نموده‌ایم . سپس فایلی را با نام testfile.txt به معنی فایل امتحانی با پسوند txt سرنام text به معنی متن ساده آماده نوشتن کرده‌ایم . سپس در خروجی خط‌فرمان ، چاپ نموده‌ایم تا کاربر یک عدد را وارد کند . عدد را دریافت نموده و سپس توسط تابع fprintf در فایل مورد نظر نوشته‌ایم : The  number is و سپس عدد وارد شده توسط کاربر را که همان num می باشد در فایل خواهیم نوشت به معنی عدد وارد شده شما اینقدر می باشد . پس از آن ذخیره‌گاه را تخلیه نموده‌ایم تا هر آنچه در ذخیره‌گاه فایل موجود است نوشته شود . سپس به اشاره‌گر program_crash مقدار غیر استاندارد 5 را داده‌ایم که مجاز به این کار نیستیم ( مراجعه شود به مبحث اشاره‌گرها در فصل داده‌ها ) و برنامه متوقف می شود . اما فایل ما با موفقیت نوشته شده است و شما می توانید آن را در یک پیرایشگر متن مشاهده کنید . تابع fflush در صورت موفقیت‌آمیز عمل کردن مقدار 0 را باز می گرداند و مقدار EOF نشانگر وجود یک اختلال است که موفقیت‌آمیز عمل نکرده است . با نوع داده ماکروی errno می توانید مقادیر اضافه‌تری دریافت کنید که نشان می دهد خطای ایجاد شده از کجاست تا آن را بر طرف کنید

'''نکته :''' پیام خطای Segmentation Fault که به نام Core Dump نیز معروف است زمانی رخ می دهد که بر روی حافظه ضروری کرنل بخواهیم چیزی بنویسیم و یا داده‌ای را وارد حافظه کنیم که اندازه آن بزرگ‌تر از مقدار حافظه می باشد

== تابع remove ==

این تابع کتابخانه‌ای ، همان طور که از اسمش پیداست فایلی را که به آن بفرستیم ، حذف می کند . شکل کلی ایجاد تابع remove بدین صورت می باشد :

{{چپ‌چین}}
remove(const char* filename);
{{پایان چپ‌چین}}

داخل جفت پرانتزهای باز و بسته تابع ، یک رشته می نویسیم که نام فایلی است که می خواهیم حذف شود . مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main(void)
{
	
	remove(&quot;testfile.txt&quot;);
	
	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

حتماً به یاد دارید که یک فایل در دایرکتوری کامپایلر ( فولدر کامپایلر ) به نام testfile.txt ایجاد نمودیم . حال اگر برنامه بالا را بنویسید و آن را کامپایل کرده و اجرا کنید ، فایل مذکور حذف می شود . تابع remove در صورت موفقیت‌آمیز بودن عملکرد خود مقدار 0 را باز می گرداند و یک مقدار غیر 0 در صورت وجود اختلال . با استفاده از نوع داده ماکروی errno می توانید مقادیر اختلال و مشکل را دریافت نموده و اختلال را رفع کنید

== تابع rename ==

تابع کتابخانه‌ای rename نیز همان طور که از نامش پیداست ، برای یک فایل یا دایرکتوری ( فولدر ) ، نام جدیدی را که به آن دستور داده‌ایم قرار می دهد و نام آن را عوض می کند . شکل کلی ایجاد تابع rename بدین صورت می باشد :

{{چپ‌چین}}
rename(const char * oldfilename, const char * newfilename);
{{پایان چپ‌چین}}

ابتدا نام فایلی را که موجود است می نویسیم و سپس نام فایل جدیدی را که قرار است پس از تعویض داشته باشد می نویسیم . این تابع ، در صورت عملکرد موفقیت‌آمیز خود مقدار 0 را باز می گرداند و در صورت اختلال مقدار دیگری را که البته با نوع داده ماکروی errno با مقدار بازگردانده شده ما می توانیم اختلال را بر طرف کنیم . دقت کنید که برخی پیاده‌سازها و سیستم عامل‌ها به شما اجازه می دهند تا در صورتی که آدرسی دیگر ، نسبت به فایل موجود بنویسید ، آن را نام نویسی جدید نمایند و آن را انتقال دهند به دایرکتوری و آدرس داده شده در حالی که مابقی خطا می گیرند ؛ همین طور برخی اجازه می دهند تا اگر نامی که می خواهید بدهید در دایرکتوری موجود است آن را جایگزین فایل مشابه کنید و مابقی این اجازه را نمی دهند و خطا می گیرند . مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main()
{

	rename(&quot;oldfile.txt&quot;, &quot;newfile.txt&quot;);

	return 0;

}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}


یک فایل متنی با نام oldfile ایجاد کرده و در صورت تمایل ، داخل آن ، متنی بنویسید و سپس برنامه بالا را نوشته و کامپایل کرده و اجرا کنید . نام آن به newfile.txt تغیییر پیدا خواهد نمود

== تابع fseek ==

تابع fseek سرنام file seek به معنی جستجو در فایل ، جهت اشاره به قسمت معینی از فایل است که بخواهیم در آن چیزی بنویسیم یا آن را بخوانیم . شکل کلی ایجاد تابع fseek بدین صورت می باشد :

{{چپ‌چین}}
fseek(FILE * filepointer, long int offset, int position);
{{پایان چپ‌چین}}

تابع fseek ابتدا اشاره‌گر فایل را پذیرا می باشد ؛ سپس باید تعداد جایگاهی که می خواهیم جا به جایی در فایل صورت بگیرد (offset) را می نویسیم و در پایان مقادیر از پیش تعیین شده ( position ) استاندارد فایل را می نویسیم که در هر دفعه فقط می تواند یکی از مقادیر زیر باشد :

{{چپ‌چین}}
SEEK_SET
{{پایان چپ‌چین}}

برای رفتن به ابتدای فایل

{{چپ‌چین}}
SEEK_CUR
{{پایان چپ‌چین}}

سرنام Seek Current که می شود همان جایی که فایل در حال استفاده بوده است ، به همان جا اشاره کند و فایل را آماده استفاده نماید

{{چپ‌چین}}
SEEK_END
{{پایان چپ‌چین}}

که به پایان فایل می رود

'''نکته :''' در صورتی که به ابتدای فایل بروید و بعد مقداری را بدهید که به عقب بازگردید ( یعنی عدد منفی بنویسید ) اجرای تابع ناموفق خواهد بود ؛ ضمناً اگر به انتهای فایل بروید و بخواهید مقداری بدهید که به جلوتر برود و داده‌هایی را بنویسید طبق استاندارد به انتهای فایل ، مقادیر تهی ( 00 در شانزده شانزدهی Hexadecimal ) و مقادیر متناظر در مبناهای دیگر به آخر فایل اضافه می شود

'''دقت کنید :''' بهتر است در صورتی که نمی خواهید عدد خیلی بزرگی که در نوع داده بلند long جا می شود را بنویسید حتماً از تعیین کننده نوع L جهت تعیین بزرگی عدد استفاده کنید و توصیه می شود حتی برای اعداد بزرگ نیز استفاده کنید تا دچار خطایی نشوید

تابع fseek در صورت موفقیت‌آمیز عمل کردن ، مقدار 0 را باز می گرداند و در صورت بازماندن از عملکرد درست ، مقدار غیر صفر را باز می گرداند

مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main(void)
{
	
	FILE * fp = fopen(&quot;test.txt&quot;, &quot;r&quot;);
	fseek(fp, 5L, SEEK_SET);
	char str[15];
	fgets(str, 15, fp);
	printf(&quot;%s\n&quot;, str);
	fclose(fp);
	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

یک فایل متنی را با متن ! This is a test file ایجاد کنید ( در صورت تمایل از متن دیگری استفاده کنید ) و حتماً فایل را در دایرکتوری و یا فولدری که برنامه کامپایل می شود ذخیره کنید ؛ در غیر این صورت در باز کردن فایل ، آدرس آن را بنویسید . سپس قطعه کد بالا را در یک فایل با پسوند c ذخیره کرده و پس از کامپایل اجرا کنید . فایل test.txt جهت خوانده شدنِ متنی ، باز شده است . سپس تابع fseek به ابتدای فایل رفته و ۵ کاراکتر ( و در فایل‌های دودویی ، بایت ) به جلو می رود . آرایه کاراکتری str که همان رشته می باشد با ۱۵ عنصر اعلان شده است . سپس توسط تابع fgets از رشته مورد نظر ۱۵ کاراکتر را از فایل fp که همان فایل test.txt می باشد خوانده‌ایم و آن در در خروجی خط‌فرمان چاپ کرده‌ایم . در پایان ، فایل خودمان را بسته‌ایم . اگر این قطعه کد را کامپایل و اجرا کنید با متن ! is a file مواجه خواهید شد ( چرا که This چهار کاراکتر دارد و جلوی آن نیز یک فاصله خالی وجود دارد که می شود ۵ تا و ما ۵ کاراکتر در فایل ، جلو رفته‌ایم و کاراکترهای قبل‌تر خوانده نشده‌اند )

== تابع ftell ==

تابع ftell سرنام file tell به ما جایی که در حال حاضر ، فایل تعیین شده ، قرار دارد ( برای نوشتن یا خواندن ) اعلام می کند . شکل کلی ایجاد تابع ftell بدین صورت می باشد :

{{چپ‌چین}}
ftell(FILE * filepointer);
{{پایان چپ‌چین}}

تابع ftell در صورت موفقیت آمیز بودن عملکرد خود ، شماره بایتی که فایل در حال استفاده است را باز می گرداند و در صورت عملکرد ناموفق مقدار منفی یک را یعنی 1- . مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main ()
{

	printf(&quot;Enter file name :\n&quot;);
	char name[200];
	scanf(&quot;%s&quot;, name);
	FILE * fp;
	fp = fopen(name, &quot;rb&quot;);
	fseek(fp, 0L, SEEK_END);
	long size = ftell(fp);
	printf(&quot;%ld\n&quot;, size);
	return 0;

}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

در مثال بالا از کاربر خواسته‌ایم تا نام فایل را وارد کند . آرایه کاراکتری name با ۲۰۰ عنصر اعلان شده تا نام فایل ، در آن ذخیره شود . با تابع scanf نام را از کاربر می گیریم . سپس ماکروی نوع داده FILE یک اشاره‌گر فایل را با نام fp آماده ایجاد شدن کرده است . با تابع fopen اشاره‌گر فایل fp فایلی را با نام name برای خوانده شدن دودویی ( باینری ) باز می کند . با تابع fseek به انتهای فایل می رویم و پیش روی نیز نمی کنیم ( 0L ) سپس چون نوع داده تاع ftell از نوع بلند long است یک داده بلند با نام size ایجاد نموده‌ایم تا وقتی به انتهای فایل رفتیم و جایگاه اشاره به فایل را بررسی نمودیم ، به این شکل ، اندازه ( size ) فایل را به دست بیاوریم . در پایان با printf همان اندازه را در خروجی خط‌فرمان ، چاپ نموده‌ایم . یکی از متداول‌ترین استفاده‌های ftell میزان عملیات بر روی فایل است ؛ عملیاتی مثل کپی کردن . وقتی کپی می کنید مدام با حلقه هم می خوانید و هم هر چه نوشتید بررسی می کنید تا ببینید چند در صد فایل ، نوشته شده است ( نسبت به اصل فایل که می خواهید آن را کپی کنید و اندازه آن را به دست آورده‌اید ) 

== تابع rewind ==

تابع کتابخانه‌ای rewind به معنی بازگرد به ابتدا ، جهت بازگرداندن اشاره‌گر جریان فایل به ابتدای آن است . شکل کلی فراخوانی تابع rewind بدین صورت است :

{{چپ‌چین}}
rewind( FILE * filepointer );
{{پایان چپ‌چین}}

مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;
 
int main()
{
	FILE * fp;
	fp = fopen(&quot;mytext.txt&quot;, &quot;r&quot;);
	int text;
	while((text=fgetc(fp)) != EOF)
	{
		printf(&quot;%c&quot;, text);
	}
	rewind(fp);
	text=fgetc(fp);
	printf(&quot;Read character is : %c\n&quot;, text);
	fclose(fp);
    return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

در مثال بالا ، فایل متنی mytext که قبلاً آن را ایجاد نمودیم ( با پسوند txt ) را جهت خواندن ، باز می کنیم . سپس یک صحیح با شناسه text اعلان نموده‌ایم تا با تابع fgetc تا زمانی که به انتهای فایل نرسیده‌ایم آن را بخوانیم و با تابع printf آن را در خروجی خط‌فرمان ، چاپ کنیم . سپس به ابتدای فایل برگشته ( توسط همین تابع ، یعنی rewind )  و یک کاراکتر را که اولین آن خواهد بود می‌خوانیم و آن را با printf در خروجی خط‌فرمان ، چاپ می‌کنیم که همان H است . سپس فایل را بسته و تابع اصلی برنامه ( main ) را با موفقیت به پایان می رسانیم

'''دقت کنید :''' تابع rewind هیچ مقداری را باز نمی گرداند ( چه در صورت موفقیت و چه در صورت وجود خطا ) و همچنین تمام داده‌های پیدا کردن خطا در عملکرد آن و خواندن یا نوشتن فایل را پاک می کند . بنابراین توصیه می شود که برای بازگشتن به ابتدای فایل نیز همچنان از fseek استفاده کنید

== تابع ferror ==

تابع کتابخانه‌ای ferror سرنام find error به معنی خطا را بیاب ، اگر در جریان داده فایل ، هنگام خواندن یا نوشتن ، خطایی رخ دهد مقداری را بازگردانده و نشانگر خطا را با مقداردهی ماکروی errno تعیین می کند تا برنامه‌نویس بتواند خطا را برطرف کند . تابع ferror در صورت موفقیت‌آمیز بودن عملکرد خود ( یعنی خطایی در جریان داده فایل موجود نباشد ) ، مقدار 0 را باز می‌گرداند و در غیر این صورت ( یعنی وجود خطا ) مقداری غیر 0 را باز خواهد گرداند . شکل کلی فراخوانی تابع ferror بدین صورت است :

{{چپ‌چین}}
ferror(FILE * stream);
{{پایان چپ‌چین}}

مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;
 
int main()
{
	FILE * fp;
	fp = fopen(&quot;myexample.txt&quot;, &quot;w&quot;);
	if (fp == NULL)
	{
		printf(&quot;File doesn't exist\n&quot;);
		return 1;
	}
	fputs(&quot;This is an example\n&quot;, fp);
	fclose(fp);
	fputs(&quot;This text won't be written on file\n&quot;, fp);
	if (ferror(fp))
	printf(&quot;Error during writing to file\n&quot;);
	fp = fopen(&quot;myexample.txt&quot;, &quot;a&quot;);
	fputs(&quot;This will append to the end of file\n&quot;, fp);
	if (ferror(fp))
	printf(&quot;Error during writing to file\n&quot;);
	else
	printf(&quot;The writing operation was successful\n&quot;);
    return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

در مثال بالا در هنگام کامپایل ، احتمالاً کامپایلر به شما هشدار خواهد داد که اشاره‌گر فایل ، پس از بسته شدن فایل ، مورد استفاده قرار گرفته است . اما این مثال ساده ، فقط جهت درک کارآمدی تابع ferror می باشد . '''توضیح :''' ابتدا با اشاره‌گرِ نوع داده FILE ، فایل fp را آماده ایجاد شدن نموده‌ایم . سپس fp فایلی متنی را با نام myexample.txt جهت ایجاد و نوشتن ، بازکرده است . چک کرده‌ایم که اگر فایل به هر دلیلی موجود نیست ( NULL ) پیغام  خطای فایل موجود نیست را در خروجی خط‌فرمان ، چاپ کند و برنامه با عدم موفقیت ، به اتمام برسد . سپس داخل فایل خود نوشته‌ایم This is an example یعنی این یک مثال است و خط را شکسته‌ایم . سپس فایل را بسته‌‌ایم و نوشته‌ایم This text won't be written on file یعنی این متن در فایل نوشته نخواهد شد ( چرا که فایل را بسته‌ایم و دیگر نمی‌توانیم در آن ، بنویسیم یا حتی آن را بخوانیم ) . سپس با دستور if چک کرده‌ایم که اگر ferror مقداری دارد ( که یعنی  خطایی رخ داده ) در خروجی خط‌فرمان ، چاپ کنید : خطایی در حین نوشتن در فایل وجود دارد . ( چون فایل ، بسته شده است ) که همین اتفاق ، رخ خواهد داد . سپس دوباره فایل را جهت اضافه نمودن ( a که همان طور که در بالاتر نوشتیم سرنام append است ) باز کرده‌ایم و نوشته‌ایم : This will append to the end of file یعنی  این متن در ادامه فایل ، اضافه خواهد شد . سپس دوباره با تابع ferror چک کرده‌ایم که آیا خطایی وجود دارد یا خیر که در صورت وجود خطا چاپ کند : Error during writing to file یعنی در هنگام نوشتن در فایل ، خطایی رخ داده است و خط را بشکند اما خطایی وجود نخواهد داشت ( مگر اینکه فایل را پاک کنید یا قفل کنید یا سیستم عامل شما مخصوصاً در صورت آلوده بودن ، فایل را قفل کند ) و در غیر این صورت چاپ کند : The writing operation was successful یعنی  عملیات نوشتن با موفقیت ، انجام شد . سپس برنامه با موفقیت به پایان می رسد

'''دقت کنید :''' در صورتی که چک نکنید اشاره‌گرِ فایل ، تهی است ( NULL ) و ferror با خطای NULL مواجه شود ، رفتاری تعریف‌نشده بروز خواهد داد و البته برخی کامپایلرها به جدای از استاندارد ، ماکروها و توابعی را در نظر گرفته‌اند تا این خطا را شناسایی کرده و بر طرف کنید ولی بهتر است همیشه در ابتدا چک کنید که فایل موجود است و اشاره‌گرِ فایل ، تهی نیست

'''دقت کنید :''' تابع ferror خطای جریان داده آخرین فایل باز شده را بررسی کرده و نشانگر خطا را مقداردهی می‌کند و در صورتی که فایل را ببندید یا از تابع rewind یا تابع clearerr که به معنی خطا را پاک کن می باشد ، استفاده کنید نشانگر خطا خالی می شود ( تابع clearerr را در ادامه همین مبحث ، می نویسیم )

== ماکروی مقدار EOF ==

ماکروی مقدار EOF سرنام End Of File به معنی پایان سند یا همان فایل ، مقداری است که اگر بازگردانده شود ؛ یعنی تابع ( مثل getc یا fread ) جهت خواندن سند ، به انتهای آن رسیده است و یا بعضاً در همان تابع‌ها خطایی در خواندن فایل ایجاد شده است . مقدار بازگردانده شده توسط EOF طبق استاندارد باید یک صحیح منفی باشد اما مقدار دقیق آن ، تعیین نشده است اما بسیاری از پیاده‌سازها ( کامپایلرها ) مقدار منفی یک 1- را باز می‌گردانند . برنامه‌نویسان می‌توانند از ماکروی EOF جهت خواندن کامل و صحیح اسناد یا همان فایل‌ها استفاده کنند که تا به همین جای مبحث چند بار از آن استفاده نموده‌ایم و شما نیز آنها را دیده‌اید . ماکروی EOF هم در stdio تعریف شده است و هم در stdlib که موضوع بعدی کثاب است و فرقی با هم ندارند ( تعریف EOF )

مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include&lt;stdio.h&gt;

int main(void)
{
	FILE * fr = fopen(&quot;test.txt&quot;, &quot;r&quot;);
	int ch;
	
	ch = getc(fr);
	while(ch != EOF)
	{
		putchar(ch);
		ch = getc(fr);
	}
	
	printf(&quot;\n&quot;);
	
	fclose(fr);
	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

در مثال بالا که همانند مثال دیگری در همین مبحثِ stdio می‌باشد یک کاراکتر از فایل test.txt را که پیش‌تر ایجاد نمودیم می خوانیم و سپس توسط حلقه while تا زمانی که مقدار متغیر ch انتهای سند نیست ، مرتب یک کاراکتر که دریافت شده را در خروجی خط‌فرمان چاپ می کنیم و سپس کاراکتر بعدی را می خوانیم تا جایی که به انتهای سند می رسیم که شرط حلقه برقرار نیست و حلقه می شکند که در خروجی خط‌فرمان چاپ می شود : ! This is a test file که محتوای سند test.txt می باشد ( که پیش‌تر آن را در همین مبحث ایجاد نمودیم ) . سپس خط را شکسته ، پرونده را می‌بندیم و تابع main را با موفقیت به پایان می رسانیم

'''دقت کنید :''' استفاده از تابع‌های rewind و fsetpos و fseek یا clearerr ماکروی مقدار EOF را پاک می کنند

== تابع feof ==

تابع feof سرنام find end of file ماکروی مقدار EOF را در تابع‌هایی که آن را باز می گردانند بررسی می کند تا پیدا کند که آیا واقعاً به پایان فایل رسیده‌ایم یا نه . اگر به پایان فایل رسیده باشیم ، مقداری غیر 0 را باز می گرداند و در غیر این صورت مقدار 0 را . دقت کنید که یک خطای مرسوم وجود دارد که برای کنترل یک حلقه از ()feof! استفاده می شود تا بررسی شود که تا زمانی که به پایان فایل نرسیده‌ایم ، توسط تابع‌های مربوطه ، فایل خوانده شود اما چون feof بررسی می کند که بعد از انتهای فایل ، می شود خواند یا نه ، این خطر وجود دارد که یک داده اضافه و زباله ، خوانده شود و یا خطایی ایجاد شود که شما را گمراه کند . شکل کلی فراخوانی تابع feof بدین صورت می باشد :

{{چپ‌چین}}
feof(FILE * stream);
{{پایان چپ‌چین}}

که اشاره‌گر فایل را به آن می فرستیم ( فایلی که توسط برنامه ، باز شده و در حال خوانده شدن است )

مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include&lt;stdio.h&gt;

int main(void)
{
	
	FILE * fr = fopen(&quot;test.txt&quot;, &quot;r&quot;);
	int ch;
	
	ch = getc(fr);
	while(1)
	{
		if(feof(fr))
		break;
		putchar(ch);
		ch = getc(fr);
	}
	
	
	fclose(fr);
	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

'''توضیح :''' فایل fr را با تابع fopen که فایل test.txt می باشد جهت خوانده شدن به صورت متنی ، باز نموده‌ایم . سپس یک کاراکتر از آن را خوانده‌ایم . بعد از آن با حلقه بی نهایت while ( که مقدار 1 را در آن گذاشته‌ایم تا همیشه صحیح و برقرار باشد ) ابتدا بررسی نموده‌ایم که اگر feof مقدار دارد ( چون fr را می خواند ) که یعنی به پایان فایل رسیده‌ایم ( مقدار غیر 0 ) بشکند که اگر شرط برقرار نباشد ادامه خواهد یافت و کاراکترِ خوانده شده را در خروجی خط‌فرمان نمایش خواهد داد و سپس به سراغ کاراکتر بعدی می رود که این حلقه یک جا به پایان فایل می رسد و feof مقدار 0 را باز می گرداند . در ادامه فایل fr را بسته و تابع اصلی برنامه را با موفقیت به پایان رسانده‌ایم

== تابع clearerr ==

تابع clearerr سرنام clear error به معنی نشانگر خطا را خالی کن یا پاک کن ، مقدار خطای errno برای نوع خطای خواندن یا نوشتن در فایل و EOF برای انتهای فایل را برای اشاره‌گرِ فایلی که به آن فرستاده شده ، خالی و پاک می کند . زمانی که در خواندن یا نوشتن فایل ، خطایی رخ می دهد یا به انتهای فایل می رسیم نشانگر خطا و انتهای فایل ( به ترتیب برای هرکدام یعنی errno و EOF ) ایجاد و مقداردهی می شوند ( به اصطلاح سِت می شوند ) ، برای اینکه بعد از رفع خطا و یا بعد از رسیدن به انتهای فایل ، در ادامه فایلِ مورد استفاده ، داده‌هایی را بنویسیم و دوباره خطایابی کنیم یا بررسی کنیم که به انتهای فایل رسیده‌ایم یا نه باید نشانگر خطای فایل یا انتهای فایل را پاک کرده و دوباره به کار خود ادامه دهیم که این کار را می توانیم توسط تابع clearerr انجام دهیم . نشانگر خطا و یا انتهای فایل پس از مقدار یافتن در برنامه ، باقی می مانند و گفتیم که اگر فایل را ببندیم یا از fseek استفاده کنیم ، نشانگر خطا پاک می شود ؛ ولی این روش حرفه‌ای برای پاک کردن و خالی کردن نیست ؛ چون بهتر است خطا یا انتهای فایل را ابتدا پیدا نموده ، رفع خطا کنیم و در ادامه فایل ، چیزی بنویسیم و سپس آنها را خالی کرده و به ادامه کار خود در مورد فایل بپردازیم که برای این کار بهتر است از تابع clearerr استفاده کنیم . تابع clearerr هیچ مقداری را باز نمی گرداند . شکل کلی فراخوانی تابع clearerr بدین صورت می باشد :

{{چپ‌چین}}
clearerr(FILE * Stream);
{{پایان چپ‌چین}}


مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include&lt;stdio.h&gt;

int main(void)
{
	
	FILE * fr = fopen(&quot;test.txt&quot;, &quot;r&quot;);
	if(fr == NULL)
	{
		printf(&quot;File not found\n&quot;);
		return 1;
	}
	int ch;
	
	ch = getc(fr);
	while(ch != EOF)
	{
		putchar(ch);
		ch = getc(fr);
	}
	printf(&quot;We Reached EOF\n&quot;);
	clearerr(fr);
	if(feof(fr) != 0)
	printf(&quot;EOF still set\n&quot;);
	else
	printf(&quot;EOF is cleared\n&quot;);
	
	fclose(fr);
	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}


'''توضیح :''' فایل test.txt را که پیش‌تر ایجاد نمودیم جهت خوانده شدن به صورت متنی ، باز می کنیم . چک می کنیم تا در صورت عدم وجود ، در خروجی خط‌فرمان ، چاپ شود : فایل موجود نیست و تابع main با خطا پایان یابد . متغیر ch را از نوع صحیح ایجاد نموده و یک کاراکتر از فایل خود را خوانده و در آن ذخیره می کنیم . سپس تا زمانی که به پایان فایل نرسیده‌ایم فایل test را به صورت کاراکتری ، یک به یک ، خوانده و در خروجی خط‌فرمان ، چاپ می کنیم . سپس چاپ کرده‌ایم به پایان فایل رسیده‌ایم ( همان EOF ) سپس تابع clearerr را فراخوانده‌ایم تا ماکروی علامت EOF پاک شود . سپس چک کرده‌ایم تا اگر EOF وجود دارد و feof مقدار 0 ندارد چاپ شود EOF still set یعنی علامت پایان فایل همچنان سِت شده است و در غیر این صورت چاپ کند EOF is cleared یعنی علامت پایان فایل پاک شده است که همین طور است ؛ چون با clearerr ماکروی علامت EOF پاک شده است و feof مقدار 0 را می گیرد ( یعنی به پایان فایل نرسیده‌ایم که البته رسیده‌ایم و این تمرین مناسبی نیست ، مگر آنکه در ادامه سند یا همان فایل بخواهید متن یا مقادیر دیگری بنویسید ) سپس فایل را بسته و تابع main را با موفقیت به پایان رسانده‌ایم

== ماکروی stderr ==

ماکروی stderr سرنام standard error یکی دیگر از ماکروهای استاندارد ورودی و خروجی همانند stdin و stdout است که برای چاپ پیام خطا در خروجی خط‌فرمان به کار می رود و می توان از تابع‌هایی که در خروجی فایل متنی می نویسند استفاده کرد تا به جای نوشتن خطا در فایل ، آن را در خروجی خط‌فرمان چاپ کند . همانند تابع perror سرنام print error که در همین مبجث آن را می نویسیم و مخصوص چاپ پیام خطاست و هیچ آرگومانی نمی پذیرد ، stderr نیز برای چاپ پیام خطاست . ما می توانیم هر متن خطایی را که خواستیم با stdout آن را چاپ کنیم اما تفاوت stdout و stderr در این است که stdout در بافر buffer سیستم عامل ، ذخیره می گردد اما stderr در بافر نوشته نمی شود و تنها در ترمینال سیستم عامل‌های مبتنی بر یونیکس یا شبه‌یونیکس و خط‌فرمان command prompt ویندوز وجود دارد و به محض بسته شدن آن ، تمام محتوای آن ، پاک می شود . مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include&lt;stdio.h&gt;

int main(void)
{
	
	fprintf(stderr, &quot;This is an error\n&quot;);
	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

توضیح این مثال بسیار ساده است و ما با تابع کتابخانه‌ای fprintf که در فایل متنی می نویسد ، در خروجی خط‌فرمان ، چاپ کرده‌ایم : این یک خطاست و خط را شکسته‌ایم اما '''دقت کنید''' که تابع ، دیگر آرگومانی نمی تواند بپذیرد و به جای اشاره‌گر فایل خود می نویسیم stderr

== ماکروی نوع داده fpos_t و تابع‌های fgetpos و fsetpos ==

در سیستم عامل قدرتمندی همچون گنو/لینوکس fseek که پیش‌تر آن را نشریح کردیم می تواند تعداد کاراکترها را نیز در فایل متنی بخواند و به همان جا اشاره کند . اما سیستم عامل‌های دیگری نظیر ویندوز در گذشته این قابلیت را نداشتند . ضمناً برخی از فایل‌ها حجمشان از تعداد بایت‌های قابل ذخیره در یک صحیح بلند long int بیشتر است . برای همین در استانداردهای C 98/99 و نوین‌تر از آن ، نوع داده fpost_t به عنوان یک ماکروی نوع داده شیئ کامل تعریف شد که یک آرایه نیست و می تواند به یک رکورد اشاره کند ؛ '''نکته :''' در دانش برنامه‌نویسی ، یک آرایه ، مجموعه‌ای از عناصرِ فقط یک نوع داده است اما یک رکورد می تواند مجموعه‌ای از عناصرِ انواع مخلف باشد که هر کدام ، یک نام دارند و از طریق آن نام ، می توان به محتوای آن دسترسی پیدا کرد .

ماکروی نوع داده شیئ کامل fpost_t یک داده را اعلان می کند که به انتهای فایل اشاره می کند . پس از آن تابع fgetpos هر جا که در فایل بنویسیم یا از آن بخوانیم و داده اعلان شده را در آن ، قرار دهیم به داده اعلان شده مقدار می دهد و هر جا که تابع fsetpos را به همراه داده مقداردهی شده به کار ببریم ، اشاره‌گر فایل را به همان جا می برد . شکل کلی استفاده از این ماکرو و تابع‌ها بدین صورت می باشد :

{{چپ‌چین}}
fpos_t pos;
{{پایان چپ‌چین}}

نام pos یک نام اختیاری برای fpos_t است که سرنام file position type و به معنی نوع جای فایل ، می باشد

{{چپ‌چین}}
fgetpos(FILE *stream, fpos_t *pos);
{{پایان چپ‌چین}}

تابع کتابخانه‌ای fgetpos سرنام file get position به معنی جای فایل را به دست بیاور ، یک اشاره‌گر به فایل را به همراه داده اعلان شده توسط fpos_t می گیرد و آن را مقداردهی می کند . این تابع در صورت موفقیت آمیز بودن عملکرد خود ، مقدار 0 را باز می گرداند و در غیر این صورت مقداری دیگر را باز می گرداند و ضمناً متغیر خطایاب errno را مقداردهی می کند که مقدار آن در هر پیاده‌ساز ، تعریف خود را دارد

{{چپ‌چین}}
fsetpos(FILE *stream, fpos_t *pos);
{{پایان چپ‌چین}}

تابع کتابخانه‌ای fsetpos سرنام file set position به معنی جای فایل را قرار بده ( ست کن ) ، یک اشاره‌گر به فایل را به همراه داده مقداردهی شده توسط fgetpos می گیرد و نمایانگر یا همان اشاره‌گر فایل را به همان جا می فرستد . دقت کنید که پیش از استفاده از fgetpos باید با fgetpos جای فایل را تعیین کنید ، در غیر این صورت نمی توانید به درستی از آن استفاده کنید و در برنامه شما خطایی رخ می دهد چرا که جای فایل ، تعیین نشده است . این تابع ، در صورت موفقیت‌آمیز بودن عملکرد خود مقدار 0 را باز می گرداند و EOF را پاک می کند و ضمناً تمام کاراکترهایی که توسط ungetc به عقب رانده شده‌اند را نادیده می گیرد و در غیر این صورت مقداری غیر از 0 را باز می گرداند و متغیر خطایاب errno را مقداردهی می کند

مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main(void) 
{
	FILE * fp;
	fp = fopen(&quot;example.txt&quot;, &quot;w+&quot;);
	if(fp == NULL)
	{
	printf(&quot;Error during open file\n&quot;);
	return 1;
	}
	
	fputs(&quot;1st sentence\n2nd sentence\n3rd Sentence&quot;, fp);
	
	fpos_t pos;
	
	rewind(fp);
	
	char str[25];
	fgets(str, sizeof(str), fp);
	printf(&quot;1 : %s&quot;, str);
	
	fgetpos(fp, &amp;pos);
	
	fgets(str, sizeof(str), fp);
	printf(&quot;2 : %s&quot;, str);
	
	fsetpos(fp, &amp;pos);
	
	fgets(str, sizeof(str), fp);
	printf(&quot;After getting same position : %s&quot;, str);
	
	fgetpos(fp, &amp;pos);
	
	fgets(str, sizeof(str), fp);
	printf(&quot;3 : %s&quot;, str);
	
	fclose(fp);
	
	
	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

:توضیح : در مثال بالا فایلی به نام example.txt را جهت نوشتن و خواندن متنی ، ایجاد نموده‌ایم . سپس در آن نوشته‌ایم : جمله اول ، جمله دوم و جمله سوم ؛ که در هر کدام خط را شکسته‌ایم . سپس fpos_t یک داده را به نام pos اعلان کرده است که به انتهای فایل ، اشاره می کند . پس به ابتدای فایل باز می گردیم ( با تابع rewind ) . با نوشتن شماره ۱ ، جمله اول را در خروجی خط‌فرمان ، چاپ کرده‌ایم . 
:پس اشاره‌گر فایل به ابتدای خط دوم می رود و با fgetpos آن را مقداردهی کرده‌ایم تا ابتدای خط دوم مقدار pos شود . خط دوم را خوانده‌ایم و در خروجی خط‌فرمان ، چاپ کرده‌ایم : ۲ : جمله دوم . سپس با fsetpos مقداری را که fgetpos تعیین کرده بود برای pos تعیین می کنیم که همان ابتدای خط دوم است و دوباره خط دوم را خوانده و در خروجی خط‌فرمان چاپ کرده‌ایم : بعد از رسیدن به همان جا : خط دوم . 
:ما به ابتدای خط سوم می رسیم اما هنوز pos مقدار دهی مجدد نشده است دوباره با fgetpos مقدار pos را به روزرسانی کرده‌ایم که ابتدای خط سوم است و از فایل خود ، خط سوم را خوانده و در خروجی خط‌فرمان چاپ می کنیم : ۳ : جمله سوم . 
:البته این کار ضروری نیست ، چون به خودی خود ، pos به ابتدای خط سوم اشاره می کند اما اگر بخواهیم حتما به جای خاصی از فایل برویم باید با fgetpos مقدار pos را به روزرسانی کنیم . در پایان فایل را بسته و تابع اصلی برنامه را با موفقیت به پایان می رسانیم

== نکته : میانگیری یا بافرینگ ==

بافرینگ ( Buffering ) یا با برگردان فرهنگستان به میانگیری به روشی می گویند که داده‌ها یا اجسام و موادّ در جایی به صورت موقت ، انباشه می شوند تا بعد از پردازش و یا پیرایش به جای دیگری فرستاده شوند که باعث دست نخوردگی و پایداری ( استیبل شدن Stable ) و یا تسریع در روند آن می شود . اما ما فعلاً فقط به میانگیری یا بافرینگ داده‌ها در علوم رایانه می پردازیم . میانگیری در علوم رایانه ۳ کاربرد دارد :

۱ - تسریع در روند پردازش داده‌ها و ورودی/خروجی : در همین کتاب و در همین مبحث بارها مثال‌هایی را از خواندن و نوشتن و کپی ( Copy کاپی ) کردن فایل نوشته‌ایم . در برخی از آنها یک بایت به یک بایت ( که عموماً به آن کاراکتر می گوئیم - در تابع‌هایی مثل fgetc و fputc - اما هر کاراکتری در استاندارد انسی ANSI که کاراکترست ASCII ازکی است را شامل می شود و به صورت دودویی هر مقداری را می توان خواند و نوشت ) خوانده‌ایم و نوشته‌ایم . تقریباً تمام سیستم عامل‌ها در هسته خود ( Core ) شامل کرنل Kernel و اجزاء کمکی آن ( Core Components ) میانگیر یا بافر ( Buffer ) دارند و عمل ورودی/خروجی ( I/O ) را تسریع می کنند اما اگر برنامه نویس یک بایت به یک بخواهد بخواند و بنویسید ، در زبان C به سیستم عامل تحمیل و دستور داده می شود تا به همان شکل عمل کند ( فراموش نکنید که زبان سی ، زبان اصلی اکثر کرنل‌هاست و تمام سیستم عامل‌ها کتابخانه‌هایی را برای اجرای برنامه‌ها به زبان سی و/یا سی‌پلاس‌پلاس دارند - چه در زمانی که برای سیستم عامل کامپایل می کنید و چه یک برنامه نویس برای نوشتن کرنل خود از یک کامپایلر و کتابخانه‌های آن استفاده کند این تحمیل و دستور وجود دارد ) اما اگر به جای آن ، یک آرایه بسازیم که مثلاً هزار عنصر داشته باشد و یا ده هزار عنصر ، و بعد به اندازه آن از فایل ، بخوانیم و به همان اندازه بنویسیم در واقع میانگیری کرده‌ایم و سرعت کپی کردن خود و یا هر نوع خواندن و نوشتن را بالا برده‌ایم

۲ - پیمانه‌ای کردن داده‌ها و تنظیم سرعت : این روش در علوم بسیاری ، از جمله الکترونیک و مخابرات و همچنین همین علوم رایانه ، کاربرد پایدار کردن ( استیبل کردن Stabilization ) و تنظیم سرعت را دارد . نمی خواهیم از بحث خارج شویم ولی این مثال به درک نحوه میانگیر کردن کمک بزرگی می کند . در یاخته‌های مهره‌داران و یا حتی دیگر جانداران پریاخته‌ای ، در یاخته‌های مخصوصی در انباشتگاه‌های خودشان ( Buffer یا میانگیر ) اسید و باز ، انباشت می کنند تا در صورتی که خون و یا بدن جانور از حدی اسیدی‌تر شد و pH پ‌هاش آن پائین آمد ، بازِ انباشت شده در خود را آزاد کنند و یا خلاف جهت آن ؛ اگر از حدی بازی‌تر شد و pH آن بالاتر رفت ، اسید خود را آزاد کنند که در این صورت اسید و باز با هم ترکیب می‌شوند ( و نمک و آب می سازند که نمک ، توسط تصفیه کننده خون ، مثل کلیه‌ها در برخی از پستانداران ، دفع می گردد ) و در نتیجه پ‌هاش pH خون و بدن ثابت باقی می ماند . در علوم رایانه و الکترونیک ، میانگیر کردن به همین شکل به پایداری عملکرد سیستم ، کمک می کند . به عنوان مثال ، پخش کردن ویدئو و یا صدا را در نظر بگیرید . کاربران قدیمی رایانه به خوبی به یاد خواهند داشت و یا حتی هم اکنون نیز ممکن است با چنین پدیده‌ای مواجه شوید که سرعت ارتبط شما با شبکه ( کانکشن Connection ) پائین باشد ( در گذشته اتصال به اینترنت اکثراً از طریق مودم‌های تماسی Dial-Up امکان‌پذیر بود که سرعت بسیار بسیار پائینی داشت ) و شما بخواهید یک فایل ویدوئی را تماشا کرده و بشنوید و یا فایل صدایی ( صوتی ) را گوش بدهید . در چنین مواقعی اگر به اندازه سرعت شما قاب‌های ویدئو ( فریم‌ها Frames - واحد سازنده هر ویدئو یا انیمیشن که پشت سر هم و با سرعت معین به تصویر متحرک تبدیل می شوند و به صورت متحرک دیده می شوند ) و یا نمونه-بیت‌ها ( بیت سمپل‌ها Bit Samples واحد سازنده هر فایل صدایی - یا همان صوتی ) را نشان دهد و/یا پخش کند شما نمی‌توانید عملاً آن فایل را تماشا کرده و گوش دهید . برای همین برنامه‌نویسان ، فایل را میانگیر می کنند و هر مثلاً یک یا دو یا سه ثانیه از ویدئو یا صدا را انباشت می‌کنند و بعد از رسیدن به آن مقدار ، ویدئو و صدا را برای شما پخش می کنند یا اینکه فرض کنید سیستم شما چندان به روز و قدرتمند نیست و شما می خواهید یک فیلم سینمایی با کیفیت ۱۰۸۰ پیکسلی ( که ارتفاع قاب‌های آن - فریم‌های آن - ۱۰۸۰ پیکسل و یا نزدیک به آن است ) تماشا کنید . اگر قرار باشد پخش کننده رسانه Media Player بخواهد کل فایل را رمزگشایی و سپس در حافظه موقت ( Memory که همان رم RAM است ) بارگذاری کند ( Loading ) سیستم شما یا قفل خواهد کرد و مجبور به راه اندازی مجدد سیستم خواهید شد یا اینکه اگر سیستم عامل شما قدرتمند باشد پس از چند ثانیه ، سیستم عامل ، برنامه را پایان می دهد ( Termination ) بنابراین پخش کننده‌های رسانه یک یا دو دقیقه از فیلم و ویدئو را رمزگشایی ( دکود Decode ) می کنند و بر روی حافظه موقت بارگذاری می کنند و آن را پخش می کنند و حتی اگر بخواهید فیلم را ۵ دقیقه یا مثلاً نیم ساعت جلو ببرید ، یک یا دو دقیقه قبلی را از حافظه موقت پاک می کنند و سپس دوباره آن قسمت از فیلم و ویدئو را که شما دستور داده بودید پخش کند بارگذاری می کنند . به همین شکل ممکن است سرعت دستگاه‌های الکترونیکی رایانه ( که میانگیر کردن در خود الکترونیک نیز به کار می رود اما ما در اینجا به آن نمی پردازیم ) و یا در شبکه‌های مختلف رایانه مثل شبکه اینترنت و پروتکل‌های آن ، تداخل پیش بیاید و سرعت‌های داده‌ها نسبت به هم و یا میزبان/میهمان و یا حجم داده‌ها در آنها نسبت به سرعت میهمان بیشتر باشد ( و یا حتی بعضاً حجم درخواست‌های میهمان‌ها از سرعت میزبان بیشتر باشد ) در چنین مواقعی ، پیمانه‌ای عمل کردن برنامه‌ها و یا میان‌افزارها و سخت‌افزارها ، کمک می کند تا کم کم ، ورودی دریافت شده و به خروجی فرستاده شود و چه سرعت ورودی کم یا زیاد باشد و یا سرعت خروجی کم یا زیاد باشد ، سامانه دچار مشکل و قفل شدن نمی شود

۳ - داده‌های موقتی : یکی دیگر از کاربردهای میانگیر کردن ، ساخت یک داده موقتی است ( که این داده از هر نوعی و در هر اندازه‌ای ممکن است باشد ) که دو کاربرد دارد : ۱ - بخواهیم همان زمان با ساخت داده موقت ، بر روی آن پردازش و پیرایش انجام دهیم . به عنوان مثال ، در گذشته‌ها پیرایشگر‌های تصاویر رستر ( Raster Graphics گرافیک‌های مبتنی بر پیکسل Pixel ) وقتی فایلی را باز می کردند پیرایش‌ها را بر روی خود همان فایل انجام می‌دادند و اگر حتی پیرایش‌های خود را ملغا ( Undo ) می کردید و آن را ذخیره ( Save ) می کردید باز هم فایل شما دستخوش تغییر قرار می گرفت ( چون تصویر ، پیرایش شده بود و فقط توسط رمزنگار برنامه مجدداً مانند اولش نوشته می شد اما اگر از یک فایل ادیتور یا همان هگزادسیمال ادیتور Hexadecimal Editor استفاده می کردید ، مشاهده می کردید که فایل تغییر پیدا کرده است ) به این روش ویرانگر یا Destructive گفته می شود . اما امروزه برنامه‌های پیرایشگر رستر به روش ناویرانگر Non Destructive عمل می کنند و هر فایلی که باز می کنید یک فایل کپی موقت ( Temporary ) از روی آن می سازند و بعد از رمزگشایی و بارگذاری بر روی حافظه تغییرات را بر روی آن اعمال می کنند و بدین صورت فایل شما دست نخورده باقی می ماند و هر وقت که خواستید می توانید آن را در فایلی جدید ذخیره ( Save ) و یا جایگزین همان فایل خودتان کنید . همین تکنیک در مورد پیرایش فایل‌های ویدئویی نیز به کار می رود ۲ - گاهی نیاز پیدا خواهید کرد تا فایل موقتی بسازید و چند بار بر روی آن پردازش انجام دهید که غیر متوالی هستند . در این صورت فایل را میانگیر می کنید و هر موقع نیاز داشتید آن را پردازش کرده و به سراغ فایل‌های دیگر می روید و یا کارهای دیگری انجام می دهید و سپس دوباره به پردازش فایل میانگیر شده خود ( Buffer ) باز می گردید

در مجموع ، میانگیر کردن و ساخت یک میانگیر ( بافر Buffer ) در نوشتن برنامه‌های شبکه و پروتکل‌های آن ، پخش کننده‌های رسانه ( میان‌افزاری و نرم‌افزاری ) و هسته سیستم عامل ، مخصوصاً کرنل آن در کنار بسیاری دیگر از بخش‌های مهندسی نرم‌افزار و برنامه‌نویسی ، ضروری و حیاتی است

== تابع setbuf و ماکروی مقدار BUFSIZ ==

گاهی در برنامه‌نویسی پیشرفته ، امکان دستی ، تعیین کردن میانگیر یا بافر ناممکن و یا بسیار سخت است ( مخصوصاً در برنامه‌نویسی سطح پائین ) که ما هنوز به این مرحله نرسیده‌ایم . اما تابع قدیمی setbuf سرنام set buffer به معنی میانگیر را تعیین کن ، با ماکروی اندازه حداقل به اندازه BUFSIZ سرنام Buffer Size به معنی اندازه میانگیر ( بافر ) که امروزه منسوخ شده است و به جای آن در استاندارد سی C تابع setvbuf تعریف شده است ، می تواند میانگیر را برای شما ایجاد کند تا هم فایل را به صورت موقت در حافظه RAM نگه‌داری کنید و به پردازش آن بپردازید و هم عملیات‌های خواندن/نوشتن را پیمانه‌ای می کند . دقت کنید : ۱ - تابع setbuf باید برای فایلی تعیین شود که باز شده است ۲ - تابع setbuf باید قبل از هر عملی بر روی فایل برای خواندن و نوشتن ، اعمال شود ۳ - اگر مقدار میانگیر را که باید تعیین کنید ، در یک حوزه محلی ، تعیین کنید پس از اتمام بلوکِ آن میانگیر ، همانند یک متغیر معمولی ، میانگیر و بافر ، خالی می شود و دیگر موجود نخواهد بود . اگر می خواهید میانگیر را توسط تابع‌های زبان سی C و کامپایلر بسازید ، بهتر است آن مقدار آن را ( مثل مقدار BUFSIZ ) با حوزه سراسری تعیین کنید . در غیر این صورت برنامه شما رفتار تعریف‌نشده‌ای بروز خواهد داد ۴ - مقدار میانگیر (بافر ) ، طبق استاندارد باید حداقل به اندازه ماکروی مقدار BUFSIZ که در فایل سرآیند stdio تعریف شده است باشد ( استاندارد ، مقدار آن را تعیین نکرده است ولی در کامپایلری مثل GCC مقدار آن 8192 بایت است ) اگر کامپایلر شما از مقدار کوچک‌تر پشتیبانی نکند و شما مقداری کوچک‌تر تعیین کنید با خطا در برنامه مواجه خواهید شد
در صورتی که می خواهید فایل بزرگی را میانگیر کنید بهتر است مقداری بزرگ‌تر از BUFSIZ استفاده کنید و باز هم بهتر است مقدار آن ، مقدار از توان ۲ باشد ؛ مثل : 16384 یا 32768 و ... ) . شکل کلی استفاده از تابع setbuf بدین صورت می باشد :

{{چپ‌چین}}
setbuf(FILE *stream, char *buffer);
{{پایان چپ‌چین}}

باید اشاره‌گر فایلی را که می خواهید میانگیر کنید را به آن بفرستید و یک آرایه کاراکتری با اندازه حداقل BUFSIZ تا به همان اندازه ، فایل شما را میانگیر کند . مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;
#include &lt;time.h&gt;

int main()
{
	clock_t start, end;
	double time_passed;
	char buf[BUFSIZ];

	start = clock();
	
	FILE * fp, * fp2;
	fp = fopen(&quot;post-1.jpeg&quot;, &quot;rb&quot;);
	fseek(fp, 0, SEEK_END);
	long int size = ftell(fp);
	fseek(fp, 0, SEEK_SET);
	unsigned char fr[size];
	
	setbuf(fp, buf);
	fread(fr, size, 1, fp);
	
	fclose(fp);
	
	fp2 = fopen(&quot;copy.jpeg&quot;, &quot;wb&quot;);
	setbuf(fp2, buf);
	fwrite(fr, size, 1, fp2);
	
	fclose(fp2);

	end = clock();

	time_passed = ((double) (end - start)) / CLOCKS_PER_SEC;

	printf(&quot;Program execution time: %lf seconds\n&quot;, time_passed);

	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

در این برنامه از فایل سرآیند time که هنوز به مبحث آن نرسیده‌ایم استفاده نموده‌ایم . به معنی زمان می باشد و دارای تابع‌ها و ماکروهایی برای تعیین زمان و سنجش آن می باشد . ابتدا توسط ماکروی clock_t دو متغیر به نام آغاز و پایان اعلان نموده‌ایم و هر دو را یک بار در آغاز برنامه و یک بار در پایان برنامه با تابع clock که زمان را تعیین می کند مقداردهی نموده‌ایم . '''دقت کنید :''' ما در این برنامه از دو روش فایلی را با نام post-1.jpeg میانگیر کرده‌ایم . یک بار توسط پیمانه size که به اندازه فایل خودمان ( که شما می‌توانید هر فایلی را که در دایرکتوریِ برنامه کامپایل شده خودتان قرار دارد بنویسید ) آن را خوانده‌ایم و به همان اندازه نوشته‌ایم . یک بار هم توسط تابع setbuf آن را میانگیر و بافر کرده‌ایم . در پایان برنامه مقدار زمان پایان برنامه را منهای مقدار زمان آغاز برنامه نموده و با دقت دو برابر اعشار در خروجی خط‌فرمان چاپ نموده‌ایم . دقت کنید که در این برنامه کارکرد setbuf به حداقل خود رسیده است چون به اندازه فایل ، خوانده‌ایم و آن را در حافظه موقت ( RAM ) نوشته‌ایم سپس فایل را بر روی حافظه دائمی ( مثل H.D.D یا S.S.D ) نوشته‌ایم . اما اگر اندازه فایل بزرگ‌تر از مقدار قابل سنجش می بود ( مثل نوشتن برنامه سامانه فایل‌بندی File System ) عملکرد setbuf با مقدار بززگ ، کاملاً چشمگیر می شد

== تابع setvbuf و ماکروهای IOFBF_ و IOLBF_ و IONBF_ ==

تابع setvbuf همانند تابع setbuf می باشد با این تفاوت که نوع میانگیر کردن و اندازه میانگیر ، در دست برنامه‌نویس است . شکل کلی فراخوانی تابع setvbuf بدین صورت می باشد :

{{چپ‌چین}}
setvbuf(FILE * stream, char * buffer, int mode, size_t size);
{{پایان چپ‌چین}}

ابتدا نام جریان فایل را می نویسیم ، سپس آرایه کاراکتری خود را و سپس نوع  میانگیر کردن را که یکی از سه ماکروی نوشته شده است و در نهایت اندازه میانگیر کردن را . سه ماکروی نوشته شده که نوع میانگیر را تعیین می کنند بدین قرار هستند :

IOFBF_ سرنام Input/Output Full Buffer به معنی میانگیر کردن کامل ورودی/خروجی

IOLBF_ سرنام Input/Output Line Buffer به معنی میانگیر کردن خط در ورودی/خروجی

و

IONBF_ سر نام Input/Output Not Buffer به معنی عدم میانگیر کردن ورودی/خروجی

'''دقت کنید :''' در صورتی که بخواهید میانگیر کردن را از کار بیاندازید و از IONBF_ استفاده کنید باید حتماً به جای آرایه کاراکتری از ماکروی مقدار تهی NULL نول استفاده کنید و اندازه را 0 تعیین کنید ؛ در غیر این صورت در هر گونه میانگیر کردن باید اندازه‌ای بزرگ‌تر از 0 داشته باشد . تابع setvbuf در صورت موفقیت‌آمیز بودن عملکرد خود مقدار 0 را باز می گرداند و در غیر این صورت مقداری غیر 0 را . مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main(void)
{
	char buf[30];

	if(setvbuf(stderr, buf, _IOFBF, sizeof buf))
	{
		printf(&quot;failed to change the buffer of stdout&quot;);
		return 1;
    }
	fprintf(stderr, &quot;He&quot;);
	fflush(stderr);

	if(setvbuf(stdout, NULL, _IONBF, 0))
	{
		printf(&quot;failed to change the buffer of stdout&quot;);
		return 1;
    }
	printf(&quot;llo w&quot;);

	if(setvbuf(stdout, buf, _IOLBF, sizeof buf))
	{
		printf(&quot;failed to change the buffer of stdout&quot;);
		return 1;
	}
	printf(&quot;orld!&quot;);
	putchar('\n');

	return 0;
}


&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

این قطعه کد را مشابه قطعه کد مثال setvbuf در ویکی کتاب انگلیسی نوشته‌ام ؛ چرا که بسیار زیبا و کارآمد نوشته شده است . یک آرایه کاراکتری با ۳۰ عنصر ، اعلان نموده‌ایم که نقش میانگیر ما را ایفا می کند . سپس در داخل شرط ، میانگیر کامل خود را بر روی stderr اعمال نموده‌ایم تا میانگیر و بافر شود . اگر به یاد داشته باشید گفتیم که stderr در داخل بافر سیستم عامل یا کرنل ، نوشته نمی شود . ولی با این کار می توانیم stderr را نیز میانگیر کنیم . در صورت خطا ، پیغامی ، چاپ خواهد شد و تابع اصلی برنامه با خطا به کار خود خاتمه خواهد داد اما در غیر این صورت He در بافر سیستم‌عامل یا کرنل ( بسته به اینکه برای سیستم عامل ، برنامه می نویسیم و یا سطح پائین و برای سیستم ) می نویسد و سپس آن را خالی می کنیم . سپس بدون میانگیر کردن در خروجی خط دستوری چاپ می کنیم : llo w و در ادامه با میانگیر کردن خط در محیط خط‌فرمان مثل ترمینال در سیستم‌عامل‌های یونیکس و شبه یونیکس و command prompt در ویندوز و همچنین خط‌فرمان در برنامه‌های سطح پائین ( مثل بارگذار بوت یا کرنل یا هسته سیستم‌عامل ) چاپ می کنیم : !orld و در ادامه خط را می شکنیم تا میانگیر شود . دقت کنید اگر خط ، شکسته نشود ، میانگیر ما در حافظه موقت ، تخلیه نمی شود و به جای حروف نوشته شده به احتمال زیاد ، حروف دیگری نمایش داده می شوند ( می توانید امتحان کنید و putchar(\n) را کامنت کنید یا حذف کنید و کامپایل و لینک کرده و سپس اجرا کنید و دوباره آن را اضافه کنید و کامپایل و لینک و اجرا کنید تا نتیجه را ببینید )

== تابع perror ==

تابع perror سرنام print error به معنی خطا را چاپ کن ، خطایی را که در عملیات ورودی/خروجی پیش آمده است را به خروجی استاندارد که معمولاً محیط خط‌فرمان است می فرستد و نمایش می دهد . شکل کلی استفاده از perror بدین صورت می باشد :

{{چپ‌چین}}
perror(const char * string);
{{پایان چپ‌چین}}

شما مجاز هستید تا درون تابع ، پیامی را به صورت یک رشته یا حتی یک کاراکتر بنویسید تا نمایش داده شود و در این صورت ابتدا پیام شما نمایش داده شده و سپس با یک دو نقطه ( : ) و یک فاصله خالی ( اسپیس Space ) perror پیام خطای سیستم را که در آخرین ورودی/خروجی پیش آمده در stderr می نویسد . ولی اگر داخل تابع یک کاراکتر با مقدار ماکروی تهی ( نول NULL ) قرار بدهید و یا رشته را خالی بگذارید ، تنها پیام خطای سیستم ، نمایش داده می شود . '''دقت کنید :''' هر جا که امکان وجود خطا در ورودی/خروجی پیش آمد perror را بنویسید و گرنه errno با مقدار و پیام خطای دیگری که پیش بیاید جایگزین می شود . مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main(void)
{
	FILE * file = fopen(&quot;imaginary_file.bin&quot;, &quot;rb&quot;);
	if(file == NULL)
	{
		perror(&quot;Error on opening file&quot;);
		return 1;
	}
	else
		fclose(file);

	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

'''توضیح :''' در تابع اصلی برنامه ( main ) تلاش کرده‌ایم تا فایلی را که وجود ندارد ( دقت کنید تا در جایی که برنامه را اجرا می کنید فایلی با این نام وجود نداشته باشد تا کارایی مثال بالا را متوجه شوید ) با نام فایل خیالی ( imaginary_file ) با پسوند bin که نشان می دهد فایل از نوع اجرایی و دودویی است ( binary ) با حالت خواندن دودویی rb باز کنیم و اگر فایل موجود نبود پیام خطا چاپ شود : خطا در باز کردن فایل و سپس سیستم ، پیام خطای خود را چاپ می کند که چیزی شبیه به No Such File or Directory یا دقیقاً همین پیام است . در غیر این صورت فایل با موفقیت باز شده و سپس بسته می شود ولی اگر این فایل را در دایرکتوری ( که در ویندوز با اصطلاح فولدر Folder شناخته می شود ) برنامه کامپایل شده بالا ایجاد نکنید ، پیام خطا را مشاهده خواهید نمود

== تابع tmpnam و ماکروهای TMP_MAX و L_tmpnam ==

تابع tmpnam سرنام temporary name به معنی نام موقت برای ایجاد نامی تصادفی و موقت و معمولاً برای سندها ( فایل‌ها ) است  که هنوز تصمیمی برای انتخاب نامی برای آن نداریم و البته این نام ، توسط پیاده‌ساز ، نامی ساخته می شود که در سند برنامه و یا دایرکتوری سندهای موقت ، موجود نباشد . اما TMP_MAX سرنام Temporary Maximum به معنی حداکثر (نام ) موقت ، یک ماکرو است که نشان می دهد پیاده‌ساز ( کامپایلر ) تا چند ، نام موقت را می تواند بسازد و ماکروی L_tmpnam سرنام Length of temporary name به معنی طول نام موقت است که حداکثر تعداد کاراکترهایی که پیاده‌ساز می تواند برای نام موقت ، بسازد چند کاراکتر است . جهت متوجه شدن این مسئله به راحتی می‌توانید از printf استفاده کنید . یعنی :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main(void)
{

	printf(&quot;longest name generated is %d and maximum number of random names are : %d\n&quot;, L_tmpnam, TMP_MAX);

	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

در پیاده‌سازهای محتلف و سیستم عامل‌های مختلف و البته با توجه به اندازه حافظه موجود در سیستم شما این اعداد می توانند متفاوت باشند . به طور مثال در سیستم عامل گنو/لینوکس و کامپایلر GCC در یک افراز ( پارتیشن Partition ) ۵۱۲ گیگابایتی این مقادیر ۲۰ و ۲۳۸۳۲۸ است ؛ یعنی طولانی‌ترین نامی که GCC می سازد ۲۰ کاراکتر دارد و نهایتاً می تواند ۲۳۸ هزار و ۳۲۸ نام تصادفی ، تولید کند

شکل کلی استفاده از تابع tmpnam بدین صورت می باشد :

{{چپ‌چین}}
tmpnam(char * str);
{{پایان چپ‌چین}}

در ابتدا دقت کنید که شما برای مقدار دهی tmpnam یا باید از ماکروی مقدار تهی NULL استفاده کنید که تابع ، یک اشاره‌گر به میانگیر ( بافر Buffer ) ایستای سیستم را باز می گرداند و نام می تواند در یک رشته ذخیره شود یا اینکه یک رشته می سازید که تعداد عنصرهای آرایه باید '''حداقل''' به تعداد L_tmpnam باشد و tmpnam را فرا می خوانید تا آن را مقدار دهی کند . ضمناً اگر بخواهید از این نام‌ها برای ایجاد سند ( فایل ) استفاده کنید کامپایلر ، سندها را در دایرکتوری موقت سیستم عامل می سازد . این دایرکتوری در گنو/لینوکس و دیگر شبه‌یونیکس‌ها همچون سیستم عامل‌های مکینتاش ( Mac OS X , OS X , macOS ) در نشانی tmp/ یعنی در فولدر یا دایرکتوری tmp در ریشه ( root ) قرار دارد و در سیستم عامل‌های جدید مایکروسافت ویندوز در :

C:\Users\LocalUser\AppData\Local\Temp\

'''دقت کنید :''' یکم اینکه در گذشته ، ویندوز ، همانند سیستم عامل‌های شبه‌یونیکس برای نشانی‌دهی از اسلش / استفاده می‌کرد ولی از ویندوز XP به بعد از بک اسلش ( Back Slash ) \ استفاده می کند . دوم اینکه این آدرس در ویندوزهای قدیمی ، متفاوت است و سوم اینکه از ویندوز ۷ به بعد هر افراز ( پارتیشن ) ـی که بر روی آن ویندوز حاضر و فعلی نصب باشد C نام می‌گیرد ( ممکن است شما دو ویندوز نصب کنید و یکی بر روی افراز D باشد ولی وقتی آن را آغاز کنید - Start Up - نام آن به C تغییر پیدا می‌کند )

ضمناً این دایرکتوری برای برنامه‌نویسی حرفه‌ای ، بسیار کاربرد دارد . فرض کنید می‌خواهید یک پخش کننده چند رسانه‌ای ( Multimedia Player ) یا هر برنامه دیگری بنویسید و هر سندی ( فایلی File ) که باز شد را در فهرست آخرین سندها نگه دارید و به درخواست کاربر ، هر موقع که خواست آن را پاک کنید . برای این کار ، یک فایل در دایرکتوری موقت Temporary می سازید و آن را با سندهایی که باز می شوند ، پیرایش کرده و به روز رسانی می کنید و هر موقع کاربر به برنامه دستور داد که تخلیه شود آن را پاک می کنید و از نو آغاز می کنید . یا مثلاً یک پیرایشگر متن ( Text Editor ) یا واژه پرداز ( Word Processor ) می نویسید و برای آن می خواهید هر ۵ یا ۱۰ دقیقه ( به طور نمونه ) یک بار یک نسخه پشتیبانی ( Backup ) از سند ( File ) یا پرونده ( Document در واژه پرداز ) ایجاد شود ؛ بنابراین آن را در دایرکتوری موقت ، می نویسید . بدین ترتیب اگر برنامه قفل کند یا متوقف شود ، پس از گشودن مجدد برنامه ، حداقل بخش بزرگی از سند یا پرونده ذخیره شده است

'''دقت کنید :''' تابع tmpnam با هر بار فراخوانی ، نام جدیدی را می سازد ؛ پس اگر هنوز نام ساخته شده را ذخیره نکرده باشید و دوباره آن را فرا بخوانید نام قبلی از بین می رود

تابع tmpnam در صورت موفقیت آمیز عمل کردن خود ، یک اشاره‌گر به نام ساخته شده خود باز می گرداند که اگر آرگومان آن NULL باشد یک اشاره‌گر به بافر ایستای سیستم ، بازمی‌گرداند و اگر یک رشته باشد یک رشته را باز می‌گرداند و اگر در هر صورتی ، کامپایلر ، موفق به ساخت نام موقت نشود یک اشاره‌گر تهی NULL باز می‌گرداند . مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main(void)
{

	char * buf1 = tmpnam(NULL);
	char buf2[L_tmpnam];
	tmpnam(buf2);
	char buf3[30];
	tmpnam(buf3);

	FILE * fp1 = fopen(buf1, &quot;w&quot;);
	fputs(&quot;first file&quot;, fp1);
	FILE * fp2 = fopen(buf2, &quot;w&quot;);
	fputs(&quot;second file&quot;, fp2);
	FILE * fp3 = fopen(buf3, &quot;w&quot;);
	fputs(&quot;third file&quot;, fp3);

	fclose(fp1);
	fclose(fp2);
	fclose(fp3);

	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

'''توضیح :''' یک رشته با نام buf1 تعریف کرده‌ایم که مقدار آن را تابع tmpnam با آرگومان NULL مقداردهی می نماید . یک رشته دیگر با نام buf2 اعلان کرده‌ایم که تعداد عنصرهای آن به اندازه L_tmpnam که اندیس آن می باشد است و سپس آن را با tmpnam مقداردهی کرده‌ایم . سپس یک رشته با نام buf3 با ۳۰ عنصر ، اعلان کرده‌ایم . دقت کنید چون GCC حداقل طول قابل پذیرشش ۲۰ است باید مقداری بزرگ‌تر از آن را بنویسیم ( که در همین مبحث ، کمی بالاتر نوشتیم ؛ شما نیز مقداری بزرگ‌تر از L_tmpnam در کامپایلر خود بنویسید ) سپس ۳ فایل ایجاد نموده‌ایم که نام‌های آنها همان نام‌های ایجاد شده توسط تابع tmpnam است ( به ترتیب ) و آنها را به صورت متنی برای نوشتن ، باز کرده‌ایم و در هر کدام از آنها به ترتیب نوشته‌ایم : سند اول ، سند دوم و سند سوم و سپس فایل‌ها را بسته‌ایم و تابع اصلی برنامه را با موفقیت به پایان رسانده‌ایم ( اگر به دایرکتوری - فولدر - موقت سیستم عامل خود مراجعه کنید ، آنها را خواهید یافت - Visual Studio در ویندوز تماماً آنها را تصادفی می‌سازد و GCC در گنو/لینوکس با پیش‌نام file )

'''نکته :''' تابع tmpnam از نظر امنیت زنجیره  ، امن است البته اگر آرگومان آن NULL نباشد ؛ برای همین سیستم‌عامل‌های شبه‌یونیکس و حتی ویندوز هر کدام تابع‌هایی غیر استاندارد دارند که فرآیند ساخت نام‌ها کاملاً ایمن باشد . برای اطلاع از تابع‌های موجود در کامپایلر و سیستم عامل خود به راهنمای آن مراجعه کنید

== ماکروی FOPEN_MAX ==

این ماکرو در فایل سرآیند stdio فقط یک مقدار ثابت دارد که سرنام File Open Maximum به معنی بیشینه ( حداکثر ) تعداد فایل می باشد و نشان می دهد که مطابق با سیستم عامل شما و کامپایلر شما ، در هر سند متن برنامه ، شما چند فایل را پشت سر هم می توانید بدون بسته شدن ، باز کنید . این مقدار باید حداقل طبق استاندارد ۸ باشد ولی به طور مثال در سیستم عامل گنو/لینوکس و کامپایلر GCC این مقدار ۱۶ است . برای اینکه این مقدار را که در فایل stdio کامپایلر شما تعریف شده است بیابید ، قطعه کد زیر را بنویسید و کامپایل و پیوند ( لینک ) کنید و سپس آن را اجرا کنید :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main(void)
{

	printf(&quot;%d\n&quot;, FOPEN_MAX);

	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

'''توضیح :''' همانند مثال‌های پیشین در این مبحث ، پس از تشریح‌های فراوان دیگر در مباحث پیشین ، وقت را هدر نداده و قطعه کد را تشریح نمی کنیم . تابع کتابخانه‌ای printf یک مقدار  دسیمال ( دهدهی ) را که آرگومانش به آن فرستاده شود در خروجی خط‌فرمان ، نمایش می دهد و آرگومان آن ، ماکروی FOPEN_MAX می باشد که پس از اجرا می بینید که بیشینه فایل‌هایی را که در هر برنامه مجاز هستید تا پشت سر هم و بدون بستن فایل‌های قبلی باز کنید چه تعداد می باشد

== ماکروی FILENAME_MAX ==

این ماکروی استاندارد که سرنام Maximum File Name می باشد به معنی بیشینه طول نام فایل ، بیشترین مقدار صحیحی که سیستم عامل اجازه می دهد برای هر نام فایل استفاده شود را نشان می دهد . دقت کنید که این مقدار صحیح ثابت است و در فایل سرآیند stdio تعریف می شود تا برنامه‌نویس بداند که بیشینه مقدار ، چه قدر است که این مقدار فقط تعداد کاراکترهای تعیین شده در ازکی ASCII می باشد ( منهای یکی ؛ چون آخرین مقدار ، تهی است ) و اگر از کاراکترهای یونیکد استفاده شود تعداد کاراکترهای قابل استفاده کاهش می یابد ( مثلاً در UTF-8 که زبان‌های مختلف و شکلک‌ها -ایموجی‌ها - پشتیبانی می شوند هر کاراکتر غیر انگلیسی و ازکی ، چهار بایت اشغال می کند ) . این مقدار در حال حاضر در تقریباً تمامیِ سیستم عامل‌ها و سامانه‌های فایل‌بندی ۲۵۶ بایت است که چون آخرین بایت آن ، تهی است می شود ۲۵۵ کاراکتر . برای مشاهده این مقدار در سیستم خود از قطعه کد زیر استفاده کنید :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main(void)
{

	printf(&quot;%d\n&quot;, FILENAME_MAX);

	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

'''نکته :''' هرگز فراموش نکنید که برای برنامه خود در نوشتن آن برای تعیین نام‌های فایل‌ها از آرایه‌ای با اندیس این ماکرو استفاده نکنید یعنی char fn[FILENAME_MAX] کاملاً '''خطاست''' . کامپایلر نه از شما خطا می گیرد و نه هشدار می دهد اما چون یک رشته می سازید که مقدار آن در سیستم‌های مختلف مقادیر مختلف و بعضاً بزرگی دارد که باید پشت سرهم باشند ( رجوع کنید به مبحث آرایه ) برنامه شما به راحتی مرتکب خطا خواهد شد . بهتر است در صورتی که قصد دارید از این ماکرو برای تعیین نام فایل‌ها استفاده کنید از ترفند تخصیص حافظه پویا که در مباحث بعدی مطرح می شود استفاده نمائید

== تابع tmpfile ==

تابع کتابخانه‌ای tmpfile سرنام temporary file به معنی سند موقت ، یک فایل موقت می سازد که با بستن فایلِ آن یا تمام شدن اجرای برنامه ، حذف می شود . در سیستم عامل‌های شبه‌یونیکس ، معمولاً در دایرکتوری tmp/ ساخته می شود که همین امر باعث می شود سیستم عامل از شما مجوزی برای اجرای برنامه نخواهد . ولی در سیستم عاملی مثل ویندوز Windows در نسخه‌های نوین آن پوشه (فولدر موقت temporary folder ) داخل فولدرهای اصلی ویندوز موجود است ؛ بنابراین یا باید به عنوان Admin مدیر ، وارد ویندوز شده باشید و یا گذرواژه ( پسورد Password ) آن را بدانید تا بتوانید برنامه را اجرا کنید . فایل موقت به صورتِ پیش‌فرض به حالت خواندن/نوشتنِ خام یا همان دودویی ( باینری Binary ) باز می شود اما شما می توانید به راحتی در آن ، متن را نیز بنویسید . شکل کلی فراخوانی تابع tmpfile بدین صورت می باشد :

{{چپ‌چین}}
FILE * tmpfile(void);
{{پایان چپ‌چین}}

سند ، توسط یک ماکروی اشاره‌گر نوع فایل آماده می شود و سپس با نوشتن ;()tmpfile ایجاد می گردد ( دقت کنید که این تابع ، آرگومانی نمی پذیرد و باید آن را خالی بگذارید و حتی اجازه نوشتن void را داخل آن ندارید ) . این تابع در صورت موفقیت‌آمیز بودن عمل خود ، اشاره‌گری را به فایل ساخته شده باز می گرداند و در صورت هر گونه عدم موفقیت ، یک اشاره‌گر تهی ( نول NULL ) را باز می گرداند . مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main(void)
{

	FILE *fp, *tmpf;
	fp = fopen(&quot;copy.txt&quot;, &quot;w+&quot;);
	tmpf = tmpfile();
	if (tmpf == NULL)
	{
		perror(&quot;System failed to make temporary file&quot;);
		return 1;
	}
	char tmpstr[100];
	fgets(tmpstr, 100, stdin);
	fputs(tmpstr, tmpf);
	
	char str[100];
	for(int i = 0; i &lt;= 100; i++)
	{
		str[i] = tmpstr[i];
	}
	fputs(str, fp);

	fclose(fp);
	
	return 0;

}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

'''توضیح :''' دو اشاره‌گر فایل را به نام‌های fp و tmpf ساخته‌ایم و آماده‌ایم تا فایل‌های آنها را بسازیم . اولی به صورت متنی در فایلی با نام copy.txt ساخته می شود . دومی فایل موقت است که اگر موفق به ساخت آن نشویم پیام خطا را چاپ می کند که سامانه ، موفق به ایجاد فایل موقت ، نشد . سپس یک رشته را از ورودی استاندارد ( صفحه‌کلید Keyboard ) به طول نهایتاً ۱۰۰ کاراکتر دریافت می کند و داخل خود می نویسد ( آنچه را که کاربر بنویسد و در نهایت دکمه ورود Enter را بزند ) سپس رشته دیگری به همان اندازه ساخته می شود و متن فایل موقت را در خود کپی ( کاپی Copy ) می کند و آن را در copy.txt می نویسد و فایل copy.txt بسته می شود و با پایان برنامه فایل موقت نیز پاک می شود . دقت کنید این ، ساده‌ترین شکل گرفتن فایل پشتیبانی Backup از فایل اصلیِ کاربر است . برنامه gEdit به همین شکل ، کاراکتر به کاراکتر ، متن را داخل سند ، ذخیره می کند و بسیار کند است اما روش مطمئنی است که داده‌ای از دست نرود ( به همین شکل نیز پشتیبانی آن ، کند است ) . در صورتی که بخواهید با سرعت بالایی سند خود را ذخیره کنید باید از روش‌ها و ترفندهای دیگری استفاده کنید که در مباحث بعدی به آنها می رسیم . اما فعلاً برای کپی کردن یک رشته در رشته دیگر چاره‌ای جز این نداشتیم

== تابع freopen ==

تابع کتابخانه‌ای freopen سرنام file re-open به معنی دوباره فایل را باز کن ؛ در صورتی که فایلی باز شده باشد ( توسط fopen ) و اشاره‌گر فایل باز شده را به آن بفرستیم ، جریان فایل قبلی را می بندد ( دیگر نیازی به fclose نخواهد داشت ) و دوباره آن را باز می کند و در صورتی که فایلی باز نشده باشد و یا اشاره‌گر فایلِ آن را به freopen نفرستیم باید از جریان ورودی/خروجی استاندارد stdin و stdout و stderr استفاده کنیم تا از فایلی متنی ، بخوانیم یا داخل آن ، متنی را بنویسیم . طبق استاندارد ، استفاده از حالت دودویی ، تعریف نشده است و پیاده‌سازها در شبه‌یونیکس‌ها آن را نادیده گرفته و ویندوز نیز تنها به نادیده گرفتن شکسته شدن خط در پایان هر خط متن ، بسنده می کند ( البته برخی سیستم عامل‌ها از آن پشتیبانی می نمایند )

شکل کلی استفاده از تابع freopen بدین صورت می باشد :

{{چپ‌چین}}
freopen(const char * filename, const char * mode, FILE * stream);
{{پایان چپ‌چین}}

می شود گفت همانند fopen است و mode های آن ( یعنی حالت‌های باز کردن فایل آن ) همانند fopen در همین مبحث فایل سرآیند stdio می باشد ( با این تفاوت که همان طور که گفته شد حالت دودویی و خام باز نمی‌کند و البته می تواند از ورودی خروجی استاندارد جهت نوشتن و یا خواندن استفاده کند )

مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main(void)
{

	FILE *fp, *fp2;
	fp = fopen(&quot;example.txt&quot;, &quot;r&quot;);
	if (fp == NULL)
	{
		perror(&quot;File couldn't be opened&quot;);
		return 1;
	}
	fp2 = freopen(&quot;example.txt&quot;, &quot;a&quot;, fp);
	fputs(&quot;4th sentence&quot;, fp2);

	fclose(fp2);
	
	return 0;

}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

'''توضیح :''' در مثال بالا ۲ اشاره‌گر فایل را آماده ایجاد نموده و اولی را با باز کردن فایل متنی example.txt که کمی پیش‌تر آن را ایجاد نمودیم با حالت خواندن متنی به پایان رسانده‌ایم . اشاره‌گر فایل دوم با freopen با حالت اضافه کردن باز شده است و سپس توسط تابع fputs جمله 4th sentence در خط چهارم اضافه شده است و سپس fp2 را بسته‌ایم و نیازی به بستن fp نیست چون freopen آن را بسته است . تابع اصلی برنامه با موفقیت به پایان رسیده است . اگر فایل متنی example.txt را باز کنید حالا به جای ۳ خط ، ۴ خط دارد


مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main()
{
	FILE * fp = freopen(&quot;copy.txt&quot;, &quot;w&quot;, stdout);
	if (fp == NULL)
	{
		perror(&quot;File couldn't be open&quot;);
		return 1;
	}
	printf(&quot;This text will replace content of copy.txt&quot;);
	fclose(fp);

   return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

'''توضیح :''' فایل copy.txt را که در قسمت قبل ، ایجاد کردیم را جهت نوشته شدن مجدد با حالت نوشتن و جریان خروجی استاندارد جهت خارج کردن - نوشتن - متن به فایل باز کرده‌ایم . از اینجا به بعد هر آنچه که در خروجی‌خط دستوری ، دستور بدهیم تا نمایش داده شود در فایل copy.txt نوشته خواهد شد تا زمانی که اشاره‌گر فایل خود را ببندیم که ما نیز همین کار را کرده‌ایم . حال اگر فایل متنی copy.txt را باز کنید در آن نوشته شده است : This text will replace content of copy.txt یعنی « این متن ، جایگزین محتوای فایل copy.txt خواهد شد » و اگر فایل را باز کنید همین متن را خواهید دید . تابع اصلی برنامه را با موفقیت به پایان رسانده‌ایم

مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include&lt;stdio.h&gt;

int main()
{
	FILE * fp = freopen(&quot;example.txt&quot;, &quot;r&quot;, stdin);
	if (fp == NULL)
	{
		perror(&quot;File couldn't be found&quot;);
		return 1;
	}
	
	char text[150];
	while(fgets(text, sizeof(text), stdin) != NULL)
	{
		printf(&quot;%s&quot;, text);
	}
	
	fclose(fp);
	
	return 0;
}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

'''توضیح :''' فایل example.txt را جهت خوانده شدن و با جریان ورودی - خواندن - استاندارد stdin باز نموده‌ایم تا از فایل وارد کنیم . رشته text را با ۱۵۰ عنصر ، اعلان نموده‌ایم . با حلقه while تابع fgets را اجرا نموده‌ایم تا متن بخواند و تا زمانی که مقدار دریافتی آن تهی ( نول NULL ) نباشد در خروجی خط‌فرمان ، متن را نمایش دهد که همان ۴ خطی است که در مثال پیش‌تر از پیش آن را بازنویسی کردیم و خط چهارم را نیز به آن اضافه نمودیم . سپس فایل fp را بسته و تابع را با موفقیت به پایان رسانده‌ایم

== تابع snprintf ==

تابع کتابخانه‌ای snprintf سرنام string number of arguments print formatted به معنی چاپ قالب‌بندی شده ( فرمت‌شده ) رشته به اندازه تعداد آرگومان‌ها ؛ همانند تابع printf است جز اینکه متن چاپ شده ، داخل یک میانگیر ( بافر Buffer ) ذخیره می گردد تا یک تابع که عمل خروجیِ چاپ را در خروجی خط‌فرمان ، انجام می دهد چاپ کند

شکل کلی استفاده از تابع snprintf بدین صورت می باشد :

{{چپ‌چین}}
snprintf(char * buffer, size_t number of characters, const char * formatted-string, arguments-list);
{{پایان چپ‌چین}}

ابتدا باید یک رشته میانگیر ( بافر ) اعلان کنیم تا بتوانیم آن را در تابع snprintf به کار ببریم که کاراکترها در آن ذخیره شوند ؛ سپس تعداد کاراکترهایی که قرار است ذخیره شوند را می نویسیم که اگر کوچک‌تر از تعداد کاراکترهای نوشته شده باشد ، مابقی ، نادیده گرفته خواهند شد ؛ سپس رشته خود را به همراه قالب‌بندی‌کننده‌ها و ... می نویسیم و در پایان اگر تعیین‌کننده آرگومانی را در رشته قالب‌بندی‌شده نوشته باشیم ، شناسه ( نام ) داده‌های متناظر آن را می نویسیم تا ذخیره شوند

تابع snprintf هر مقدار و موجودی‌ای را که دریافت کند یک ماکروی مقدار NULL در پایان آن قرار می دهد که یعنی رشته ، به پایان رسید . این تابع در صورت موفقیت‌آمیز بودن عملکرد خود تعداد کاراکترهایی که در میانگیر ذخیره کرده است را باز می گرداند و در صورت هر گونه اختلال و خطا یک مقدار منفی را باز می گرداند . ضمناً در بازگرداندن تعداد کاراکترها NULL را در نظر نگرفته و آن را نمی شمارد

مثال :

{{چپ‌چین}}
&lt;syntaxhighlight lang=c&gt;

#include &lt;stdio.h&gt;

int main(void)
{
	char buff[150];
	long long int lightyear = 9460730000000;
	long double planck = 6.62607015;
	snprintf(buff, sizeof(buff), &quot;The passed distance by light in a year is about %lld kilometer and Planck constant is : %Lf * 10^-34\n&quot;, lightyear, planck);
	printf(&quot;%s&quot;, buff);
	
	return 0;

}

&lt;/syntaxhighlight&gt;
{{پایان چپ‌چین}}

'''توضیح :''' یک رشته با نام buff اعلان نموده‌ایم که میانگیر ( بافر ) ما می باشد . سپس یک داده صحیح خیلی بلند ایجاد نموده‌ایم که به صورت تقریبی میزان طول سال نوری ( مقدار مسافتی که نور در عرض یک سال می پیماید ) را به کیلومتر در آن ذخیره کرده‌ایم و متغیر ، تعریف شده است . سپس عدد ثابت پلانک ( که بر حسب ژول در ثانیه می باشد و در محاسبه میزان انرژی نور که توسط ماکس پلانک کشف شد مورد استفاده قرار می گیرد ) را در یک داده اعشاری با دقت خیلی زیاد نوشته‌ایم و متغیر را تعریف نموده‌ایم . سپس تابع snprintf متن و آرگومان‌های فرستاده شده به خود را در buff ذخیره می کند و تعداد نوشته شده برای آن هم تعداد عنصرهای آرایه buff می باشد و نوشته‌ایم میزان مسافتی که نور ، در یک سال می پیماید lld% است که به آن lightyear را فرستاده‌ایم و عدد ثابت پلانک برابر با Lf% می باشد که به آن planck را فرستاده‌ایم که البته عدد بسیار کوچکی است و مقدار تقریبی نوشته شده در ده به توان منفی ۳۴ نوشته می شود . سپس با تابع printf موجودیِ ذخیره شده در buff را که نوشتیم ، در خروجی خط‌فرمان ، چاپ نموده و تابع را با موفقیت به پایان می رسانیم

== تابع‌های وابسته و اختصاصی ==

در این فصل ، تمام ماکروها و تابع‌های استاندارد زبان سی نوشته شدند جز اینکه برخی از تابع‌ها وابسته هستند و باید از فایل‌های سرآیند دیگر نیز استفاده کرد تا بتوان در کنار stdio تابع‌های مورد نظر را به کار بست که در فصل‌های مرتبط نوشته خواهند گردید . همچنین بسیاری از سیستم‌عامل‌ها علاوه بر رابط برنامه‌نویسی پازیکس POSIX ( برای برنامه‌نویسی در سیستم‌های شبه‌یونیکسی ) از تابع‌ها و ماکروهای اختصاصی برخورداند ( همچون Windows یا Linux ) که ما آنها را نمی‌نویسیم و فقط سی استاندارد را می‌نویسیم . اگر بخواهید از تابع‌های اختصاصی سیستم‌عامل‌ها استفاده کنید کار شما راحت‌تر می‌شود و کمتر نیاز پیدا خواهید کرد تا کد بزنید ولی در هر صورت آنها استاندارد نیستند و ما در اینجا تنها سی استاندارد را می‌نویسیم اما اگر راهنمای کامپایلر خود را در سیستم عامل مد نظر خود ، بخوانید مابقی تابع‌ها و ماکروها نیز نوشته شده‌اند

[[رده:زبان برنامه نویسی سی]]</text>
      <sha1>r9kub66elewkcgvrps2den4gk28ij5b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>نگاهی به ریاضیات پیشرفته/چندوجهی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36050</id>
    <revision>
      <id>135652</id>
      <parentid>133525</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T22:53:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Д.Ильин</username>
        <id>26993</id>
      </contributor>
      <origin>135652</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76711" sha1="4ezaisog8scxqjvc5hpht60xg6fhod1" xml:space="preserve">{{سرص|نگاهی به ریاضیات پیشرفته/متوازی السطوح|نگاهی به ریاضیات پیشرفته/هشت وجهی منتظم}}

'''چندوجهی''' یک شیء صلب هندسی در فضای سه بعدی است که وجه‌هایی صاف و منظم(هر وجه در یک صفحه) و ضلع‌ها یا یال‌هایی واقع بر خط راست دارد. تا کنون تعریف واحدی برای آن ارائه نشده‌است. چهاروجهی از انواع هرم است و مکعب نمونه‌ای از یک شش وجهی است. چندوجهی می‌تواند محدب یا غیر محدب باشد.چندوجهی‌هایی مثل هرم و منشور را با می‌توان اکستروژن (بیرون کشیدن) چندضلعی‌های دوبعدی ساخت. تنها تعداد محدودی از چندوجهی‌های محدب با وجوه منتظم و شکل گوشه‌های برابر می‌تواند وجود داشته باشد که شامل اجسام افلاطونی و اجسام ارشمیدسی می‌شود. برخی اجسام ارشمیدسی را می‌توان با بریدن هرم راس اجسام افلاطونی ساخت.به دلیل سادگی ساختن، در غالب آثار معماری مانند گنبدهای ژئودزیک و اهرام از چندوجهی‌ها استفاده می‌شود. اخیراً نیز به علت استفاده از اشکال علاقه به سطوح چندوجهی افزایش یافته‌است. برخی مولکول‌ها و اتم‌های فشرده، به‌ویژه ساختارهای بلوری و هیدروکربن‌های افلاطونی و همچنین برخی شعاعیان شکلی شبیه اجسام افلاطونی دارند. از اجسام افلاطونی در ساخت تاس نیز استفاده می‌شود.چندوجهی‌ها ویژگی‌ها و انواع گوناگونی دارند و در گروه‌های تقارنی مختلفی جای می‌گیرند. با اعمالی روی هر چندوجهی می‌توان چندوجهی‌های دیگری ساخت. بعضی از آنها با هم روابطی دارند. چندوجهی‌ها از عصر حجر مورد توجه بوده‌اند.کره نیز از خانواده چندوجهی ها نیز به حساب می آید.مکعب،چهاروجهی،متوازی السطوح از احجام های هندسی هستند که چندوجهی نیز به حساب می آید.

== تعریف ها ==
چندوجهی های محدب تعریف شده اند و خود چندوجهی های محدب نیز خوش تعریف و قابل محاسبه حجم و مساحت هستند و می توان جز احجام هندسی به کار برد. اما چندوجهی های مقعر جز احجام غیر هندسی هستند و تعریف آنها سخت و خیلی سخت است و فرمول مساحت و حجم ثابت نیز ندارند.احجام هندسی و غیرهندسی از نوع چندوجهی ها هستند ولی تفاوت آنها در مقعر و محدب بودن آنها است.

از این تعاریف می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

* یک تعریف متداول و تا حدودی ساده از چند وجهی این است: شیء جامدی که سطوح بیرونی آن را می‌توان با تعداد زیادی وجه پوشش داد یا اینکه یک جامد است که به صورت اتحاد چندوجهی‌های محدب شکل گرفته‌است. ارتقاء طبیعی این تعریف مستلزم این است که جامد مورد بحث کراندار بوده، فضای داخلی آن و احتمالاً مرز آن نیز همبند باشند. وجوه چنین چندوجهی ای را می‌توان به عنوان فضای همبند قسمتهای مرز درون هر یک از صفحاتی که آن را پوشانده‌اند، و ضلع‌ها و رئوس آنها را به عنوان بخشهای خط و نقاطی که وجوه در آنها به هم می‌رسند، تعریف کرد. با این حال، چندوجهی تعریف شده به این روش شامل چندوجهی‌های ستاره ای متقاطع نیست که ممکن است وجوه آن را چندضلعی‌های ساده تشکیل ندهند و برخی از ضلع‌های آن متعلق به بیش از دو وجه باشد.
* تعاریف مبتنی بر ایده سطح محدود کننده و نه جامد نیز معمول است. به عنوان مثال، اورورک (۱۹۹۳) چندوجهی را به عنوان اجتماع چندضلعی‌های محدب (وجوه آن) تعریف می‌کند. این چند ضلعی‌ها به گونه‌ای در فضا آرایش یافته‌اند که تقاطع (یا اشتراک) هر دو چندضلعی یک راس یا ضلع مشترک یا مجموعه تهی است، به طوری که اجتماعشان یک منیفلد است. اگر یک قسمت مسطح از چنین رویه‌ای خود چندضلعی محدبی نباشد، اورورک این شرط را می‌گذارد که آن قسمت باید به قطعاتی تقسیم‌بندی شوند که هر کدام چندضلعی‌های محدب کوچکتری بوده به گونه‌ای که زوایای دووجهی بینشان تخت باشند. تا حدودی به‌طور کلی تر، برانکو گرونباوم یک چندوجهی را به عنوان مجموعه‌ای از چندضلعی‌های ساده تعریف می‌کند که یک منیفلد تعبیه شده را تشکیل می‌دهند، با هر راس که حداقل سه ضلع به آن می‌رسد و هر دو وجه فقط در راس‌ها و ضلع‌های مشترک هر یک از هم تلاقی می‌کنند. کتاب چندوجهی‌های کرامول تعریف مشابهی ارائه می‌دهد اما بدون محدودیت حداقل سه ضلع در هر راس. باز هم، این نوع تعریف شامل چندوجهی‌های متقاطع نیست مفاهیم مشابه اساس تعاریف توپولوژیک از چند وجهی را تشکیل می‌دهند، به عنوان زیرمجموعه‌های یک منیفلد توپولوژیکی به دیسک‌های توپولوژیک (وجه‌ها) که تقاطع‌های دوتایی آنها به صورت نقطه (رئوس)، قوس‌های توپولوژیکی (ضلع‌ها) یا مجموعه تهی است. با این حال، چندوجهی توپولوژیکی (حتی با مثلث‌های تمام وجه) وجود دارد که نمی‌توان آنها را به عنوان چند وجهی هندسی درک کرد.
* تعریف مدرن تری مبتنی بر نظریه چندوجهی‌های مجرد نیز رواج دارد. این چندوجهی‌ها را می‌توان به صورت مجموعه‌هایی با ترتیب جزئی تعریف نمود، به گونه ای که عناصر آنها راس‌ها، ضلع‌ها و وجه‌های یک چند وجهی هستند. هنگامی که راس یا ضلع کوچکتر از ضلع یا وجه باشد، یک عنصر راس یا ضلع کمتر از عنصر ضلع یا وجه است (به این ترتیب جزئی). علاوه بر این، ممکن است یکی از عناصر زیرین ویژه این ترتیب جزئی (نشان دهنده مجموعه تهی) و یک عنصر بالا نشان دهنده کل چندوجهی باشد. اگر بخشهای ترتیب جزئی بین عناصر سه وجه از هم فاصله داشته باشند (یعنی بین هر وجه و عنصر پایین و بین عنصر بالا و هر راس) ساختار مشابه نمایش انتزاعی یک چند ضلعی را دارند، سپس این مجموعه‌هایی که مرتب شده‌اند دقیقاً همان اطلاعات را با چند وجهی توپولوژیکی حمل می‌کنند. با این حال، این الزامات اغلب سهل گیرانه هستند، در عوض فقط به این نیاز است که مقاطع بین عناصر دو وجه از یکدیگر دارای ساختار مشابه نمایش انتزاعی یک بخش خط باشند. (این بدان معنی است که هر ضلع شامل دو رأس است و به دو وجه تعلق دارد و هر رأس در یک وجه به دو ضلع آن وجه تعلق دارد) چند وجهی هندسی، که به روشهای دیگر تعریف شده‌است، می‌تواند به صورت انتزاعی از این طریق توصیف شود، اما همچنین می‌توان از چندوجهی انتزاعی به عنوان اساس تعریف چندوجهی هندسی استفاده کرد. تحقق یک چندوجهی انتزاعی به‌طور کلی به عنوان نگاشتی از رئوس چندوجهی انتزاعی به نقاط هندسی در نظر گرفته می‌شود، بدین ترتیب که نقاط هر وجه به صورت همسطح است. پس می‌توان یک چندوجهی هندسی را به عنوان تحقق چندوجهی انتزاعی تعریف کرد. تحققاتی که الزام مسطح بودن را حذف می‌کنند، الزامات اضافی تقارن را تحمیل کرده یا رئوس را به فضاهای ابعاد بالاتر می‌نگارند نیز در نظر گرفته شده‌اند. تعریف اخیر، برخلاف تعاریفی که بر مبنای جامدات و رویه‌ها ارائه شده‌اند، برای چندوجهی ستاره ای کاملاً مناسب می‌باشد. با این حال، بدون محدودیت‌های اضافی، این تعریف اجازه می‌دهد تا چندوجهی تبهگن یا بی‌وفا (به عنوان مثال، با نگاشت تمام رئوس در یک نقطه واحد) ساخت و این سؤال که: «چگونه تحقق بخشی از این‌ها را محدود کنیم تا از این تبهگنی‌ها جلوگیری شود؟» نیز لاینحل باقی مانده‌است.

در همه این تعاریف، یک چندوجهی به عنوان یک نمونه سه بعدی از پلیتوپ کلی تر در هر تعداد ابعاد قابل درک است. به عنوان مثال، یک چندضلعی جسمی دو بعدی دارد و هیچ وجهی ندارد، در حالی که یک چهار پلیتوپ دارای یک بدنه چهار بعدی و یک مجموعه اضافی از «سلول» های سه بعدی است. با این حال، برخی از متون مربوط به هندسه ابعاد بالاتر از اصطلاح «چندوجهی» برای معنای دیگری استفاده می‌کنند: نه یک پلیتوپ سه بعدی، بلکه شکلی است که به نوعی با یک پلیتوپ متفاوت است. به عنوان مثال، برخی منابع چندضلعی محدب را به عنوان محل تلاقی بسیاری از نیم فضاها و یک پلیتوپ را به صورت چندوجهی کراندار تعریف می‌کنند. در این مقاله تنها به چندوجهی ۳ بعدی پرداخته شده‌است.

=== زاویا ===

# '''زاویه مسطحه:'''به هر کدام از زوایای گوشه وجوه چندضلعی‌های چندوجهی زاویه مسطحه گویند.
# '''زاویه فضایی:'''به هر کدام از زوایایی که چندوجهی در فضای سه بعدی روی رأس می‌پوشاند زاویه فضایی گویند. هر کدام از این زوایا با سه یا بیشتر از ۳ زاویه زاویه صاف محصور شده‌اند.
# '''زاویه دووجهی:'''به هر کدام از زوایایی که بین دو وجه چندوجهی پدید آیند، زاویه دووجهی گویند.

=== سطح چندوجهی ===
«سطح چندوجهی» حاصل به‌هم پیوستن تعداد محدودی وجه چندضلعی تخت است و ملزوما فضایی را محصور نمی‌کند. در سطوح چندوجهی می‌توان اضلاع مرزی و رئوس مرزی (تنها در زمانی که سطح چندوجهی شامل فقط یک وجه باشد) داشت.

اخیراً به علت استفاده از اشکال علاقه به سطوح چندوجهی در معماری افزایش یافته‌است.

== مقدمات ==
&lt;blockquote&gt;منظور از مقدمات،موارد جزئی است که به صورا ساده تعریف می کنیم.&lt;/blockquote&gt;

=== وجه ===
در [[آشنایی با چندوجهی‌ها|چندوجهی‌ها]]، '''وجه''' (به [[زبان انگلیسی|انگلیسی]]: ''Face'') هر يك از [[هندسه مقدماتی/چندضلعی|چندضلعی]] هاى داراى مساحت'''&lt;sup&gt;۱&lt;/sup&gt;''' است که بخشی از مرز یک جسم جامد را تشکیل می دهد. یک جامد سه بعدی که منحصراً توسط وجوه محدود شده است یک چندوجهی است.

در روش‌های فنی‌تر هندسه چند وجهی‌ها و پلی‌توپ‌های با ابعاد بالاتر ، این اصطلاح همچنین به معنای عنصری از هر بعد از یک پلی‌توپ عمومی‌تر (در هر تعداد ابعاد) استفاده می‌شود.

=== راس ===
'''رَأس''' (به عربی: ''رأس'') (به انگلیسی: &lt;bdi&gt;vertex&lt;/bdi&gt;) در هندسه، نقطه‌ای است که دو پهلوی مستقیم از یک چندضلعی باز یا بسته به هم می‌رسند. به‌ زبان دیگر، رأس، نوکِ گوشه‌ها یا برخوردگاه‌های خطوط یک شکل هندسی است. از پیوند دادن دو رأس به همدیگر یک خط و از پیوند دادن سه رأس به هم یک سطح پدید می‌آید.

در مدل‌های سه‌بعدی گرافیک رایانه‌ای از رأس‌ها معمولاً برای تعریف سطوح (معمولاً سه‌گوش‌ها) استفاده می‌شود و هر یک از رأس‌ها در این مدل‌ها به عنوان یک بُردار نشان داده می‌شود. در نظریه گراف رأس را گره نیز می‌نامند.

تعداد رئوس هر چندضلعی در صفحه برابر تعداد اضلاع آن است.

=== ضلع ===
در هندسه، '''ضِلع''' یا '''بَر''' یا '''لَبه''' پاره‌خطی است که دو رأس مجاور را در یک چندضلعی به هم پیوند دهد؛ بنابراین در عمل، یک ضلع رابطی برای یک پاره‌خط یک‌بعدی و دو شی صفر بعدی است.

ضلع به خط‌های سازنده هر شکل گویند که اغلب تعداد آن‌ها در هر شکل نسبت به اشکال دیگر متفاوت است.برای نمونه مثلث، ۳ ضلع و مربع و مستطیل ۴ ضلع دارند.

توالیِ بستهٔ مسطح از ضلع‌ها، یک چندضلعی (و یک وجه) را شکل می‌دهد. در یک چندوجهی، در هر ضلع دقیقاً دو وجه با یکدیگر تماس دارند، در حالی که در چندبرهای با ابعاد بالاتر، سه یا تعداد بیشتری از وجه‌ها در هر ضلع با یکدیگر تماس دارند.&lt;sup&gt;'''۲'''&lt;/sup&gt;

=== زوایا ===
زاویه صاف (به [[زبان انگلیسی|انگلیسی]]: ''plane angle'') زاويه گوشه يك وجه چندضلعی است.

زاویه فضایی (به [[زبان انگلیسی|انگلیسی]]: ''solid angle'') زاويه اى در فضاى سه بعدی است كه چندوجهى روى رأس مى پوشاند.اين زاويه با سه يا بيشتر از ٣ زاويه زاویه صاف محصور شده.

زاویه دووجهی (به [[زبان انگلیسی|انگلیسی]]: ''dihedral angle'') زاويه بين دو وجه مجاور است
----&lt;sup&gt;۱.وجه های جانبی دارای مساحت رویه است&lt;/sup&gt;

&lt;sup&gt;۲.منظور از تماس به خاطر مشترک بودن راس آنها است.&lt;/sup&gt;

== مفاهیم ==

=== چندوجهی محدب ===
چندوجهی محدب چندوجهی ای است که جسمی محدب را مشخص می‌کند. این شرایط را می‌توان به روشهای مختلف معادل بیان کرد:

* برای هر جفت از نقاط جسم، خطی که آنها را به هم وصل می‌کند کاملاً در جسم موجود است (این تعریف معمول مجموعه محدب در فضا است).
* برای هر جفت رأس، خطی که آنها را به وصل می‌کند کاملاً در جسم موجود است.
* صفحه حاوی هر وجه، فضا را به دو نیمه تقسیم می‌کند و چند وجهی کاملاً در یکی از این دو نیمه قرار دارد.

چند وجهی غیر محدب را گاهی مقعر می‌نامند.

=== اسکلت چندوجهی ===
رئوس و ضلع‌های چندوجهی گرافی را تشکیل می‌دهند که اسکلت چند وجهی نامیده می‌شود. به عنوان مثال، اسکلت چهار وجهی یک گراف کامل با ۴ راس است.

اسکلت چند وجهی محدب یک گراف مسطح است و به همین دلیل قضیه چندوجهی اویلر (که در ادامه توضیح داده خواهد شد) در آن صدق می‌کند: در واقع می‌توان گراف را از یک نقطه داخلی چندوجهی بر روی هر کره ای که در آن نقطه قرار دارد نمایش داد و سپس با استفاده از تصویر کردن استریوگرافیک به روی صفحه نمایش داد. گراف یک چندوجهی پیچیده‌تر ممکن است مسطح نباشد.

=== تور ===
تورِ یک چند وجهی، شکل مسطحی است که از تعدادی چندضلعی در امتداد برخی طرفها تشکیل شده‌است، که می‌تواند در فضا خم شود تا بسته شود و یک چند وجهی تشکیل دهد. تور ابزاری کاربردی برای ساخت چندوجهی کاغذی است.تور شکل گسترده چندوجهی است.

در سال ۱۹۷۵، جی.سی. شپارد پرسید که آیا هر چندوجهی محدب حداقل دارای یک تور ساده است؟ این سؤال که به عنوان حدس دورر یا مسئله تور دورر یا حدس شپارد نیز شناخته می‌شود، بی پاسخ مانده‌است.

== ویژگی ها و مشخصه ها ==

=== تعداد وجوه چندوجهی ===
چندوجهی‌ها بر اساس تعداد وجوهشان و بر اساس یونانی کلاسیک دسته‌بندی و نامگذاری می‌شوند؛ مثلاً tetrahedron (چهاروجهی) به معنی چندوجهی با چهار وجه، pentahedron (پنج‌وجهی) به معنی چندوجهی با پنج وجه، hexahedron (شش‌وجهی) به معنی چندوجهی با شش وجه است و الی آخر به همین شکل نامگذاری می‌گردند.

=== زاویه داخلی چندوجهی ===
چندوجهی ها از چندضلعی های منتظم درست شده اند. چندوجهی ها مثل چندضلعی ها زاویه داخلی و خارجی دارند.

زاویه داخلی چندوجهی ها بر اساس تعداد وجوه و اضلاع راس بدست می آید.

مثلا چهاروجهی چهار تا مثلث متساوی الاضلاع دارد و اندازه زاویه داخلی وجه آن 60 درجه است و مجموع زاویه داخلی آن برابر با180درجه است.ولی چهاروجهی مجموع زاویه داخلی فضایی اش برابر با720 درجه است.

پس مجموع زاویه داخلی و اندازه زاویه داخلی به ترتیب بر این اساس نوشته می گردد.

&lt;math block=&quot;display&quot;&gt;
180n[(n'-2)]
&lt;/math&gt;

&lt;math block=&quot;display&quot;&gt;
\frac{180}{n'}n[(n'-2)]
&lt;/math&gt;

=== شکل و گوشه ها ===
برای هر رأس می‌توان یک شکل گوشه تعریف کرد که شکل چندوجهی را در اطراف رأس مشخص می‌کند. تعاریف دقیق متغیرند، اما می‌توان شکل گوشه را شکلی تعریف کرد که در اثر بریدن راس چندوجهی پدید می‌آید. اگر چندضلعی حاصل از این فرایند منتظم باشد، رأس منتظم شمرده می‌شود.

==== نماد رأس ====
نماد رأس یا پیکربندی رأس علامتی اختصاری برای نشان دادن شکل گوشه یک چندوجهی یا کاشی کاری به عنوان دنباله ای از وجه‌ها در اطراف یک راس است. برای چندوجهی‌های یکنواخت فقط یک نوع شکل گوشه وجود دارد و بنابراین پیکربندی راس کاملاً چند وجهی را تعریف می‌کند.

نماد راس به عنوان دنباله ای از اعداد ارائه شده‌است که تعداد اضلاع وجه‌های اطراف راس را نشان می‌دهد. علامت گذاری «a.b.c» یک راس را توصیف می‌کند که دارای ۳ وجه در اطراف آن است که a و b و c ضلع دارند.

==== پیکربندی وجه ====
دوگان‌های یکنواخت که وجه متقارنند، می‌توانند با علامات اختصاری مشابهی با پیکربندی رأس که پیکربندی وجه نامیده می‌شود نشان داده شوند. این نمادها با یک V برای اختلاف نشان داده می‌شوند. این نماد به شکل شمارش متوالی تعداد وجوهی که در رئوس اطراف وجه قرار دارند مشخص می‌شوند. مثلاً پیکربندی وجه دوازده لوز وجهی V۳٫۴٫۳٫۴ یا &lt;sup&gt;۲&lt;/sup&gt;(۳٫۴)V است.

=== حجم ===
جامدات چندوجهی دارای یک مقدار مشخص به نام حجم هستند که میزان فضای اشغال شده را اندازه‌گیری می‌کند. خانواده‌های ساده چندوجهی‌ها ممکن است فرمول‌های ساده ای برای حجم خود داشته باشند. به عنوان مثال، حجم اهرام، منشورها و موازی السطوح‌ها را می‌توان به راحتی بر اساس طول ضلع یا مشخصات دیگر بیان کرد.

حجم چندوجهی‌های پیچیده‌تر ممکن است فرمول‌های ساده ای نداشته باشند. با تقسیم چندوجهی به قطعات کوچکتر، حجم این چند وجهی‌ها محاسبه می‌شود. به عنوان مثال، می‌توان حجم یک چند وجهی منتظم را با تقسیم آن به هرم‌های برابر محاسبه کرد، به این شکل که که هر هرم دارای یک وجه از چندوجهی به عنوان قاعده و مرکز چندوجهی به عنوان راس آن است.

به‌طور کلی، می‌توان از قضیه دیورژانس استخراج کرد که حجم یک جامد چندوجهی توسط آن داده می‌شود: 

&lt;math block=&quot;display&quot;&gt;
\frac{1}{3} \left| \sum_F (Q_F \cdot N_F) \operatorname{area}(F) \right|,
&lt;/math&gt;

که در آن مجموع روی وجوه F چندوجهی است،  نقطه ای دلخواه روی وجه F بوده،  بردار واحد عمود بر F به سمت بیرون چندوجهی و نقطه ضرب ضرب داخلی است.

=== مساحت ===
مساحت چندوجهی های منتظم دارای یک مساحت رویه دارند.وجه‌های چندوجهی منتظم٬چندضلعی منتظم است.چندوجهی های ثابت مثل منشور٬هرم٬متوازی‌السطوح مساحت های ثابتی دارند.هرم ها و منشورهای چندوپهلو نیز بر اساس مساحت منشور بدست می‌آید اما چون قاعده منشور٬چندضلعی منتظم می‌باشد٬براساس مجموع مساحت چندضلعی و مساحت جانبی منشور(محیط چندضلعی×ارتفاع)بدست می‌آید.
 
مساحت چندوجهی:&lt;math block=&quot;display&quot;&gt;
n[\frac{1}{4}n'a^2 cot(\frac{\pi}{n'})]
&lt;/math&gt;.
 
nدر اینجا تعداد وجه و'nتعداد ضلع چندضلعی است عددπدر اینجا برحسب رادیان است


=== نماد اشلفلی ===
نماد اشلفلی نوعی نشانه گذاری برای پلیتوپهای منتظم، از جمله چندوجهی‌های منتظم است.

چندوجهی‌های منتظم به شکل {p,q} نشانه گذاری می‌شوند که در آن q نماد اشلفلی شکل گوشه‌ها بوده و p هم نماد اشلفلی چندضلعی هر وجه است.

نماد اشلفلی چندضلعی منتظم محدب به شکل {p} است که در آن p تعداد اضلاع است. نماد اشلفلی چندضلعی منتظم مقعر (ستاره ای) به شکل {p/q} است که در آن p تعداد رئوس و q تعداد اضلاع میان دو رأس در وصل کردن رئوس چندضلعی محدب منتظم برای ساختن آن است.

چندوجهی‌هایی که نماد اشلفلی آنها قرینه باشند، دوگان یکدیگرند.

== تقارن ==
بسیاری از چندوجهی‌های مورد مطالعه بسیار متقارن هستند، یعنی با انعکاس یا چرخش فضا، شکل ظاهری آنها تغییر نمی‌کند. هر یک از این تقارن‌ها ممکن است محل یک راس، وجه یا ضلع معین را تغییر دهد، اما مجموعه تمام رئوس (به همین ترتیب وجوه، اضلاع) بدون تغییر است. مجموعه تقارن‌های چندوجهی را گروه تقارن آن می‌نامند.

گفته می‌شود که تمام اجزایی که توسط تقارن‌ها بر روی یکدیگر قرار می‌گیرند، یک مدار تقارن را تشکیل می‌دهند. به عنوان مثال، تمام وجه‌های مکعب در یک مدار قرار دارند، در حالی که تمام ضلع‌ها در مدار دیگر قرار دارند. اگر تمام اجزا یک بعد معین، مثلاً تمام وجه‌ها، در یک مدار قرار بگیرند، گفته می‌شود که شکل در آن مدار متقارن است. به عنوان مثال، یک مکعب وجه -متقارن است، در حالی که یک مکعب بریده شده دارای دو مدار تقارن وجه است.

=== گروه‌های تقارنی ===
بسیاری از تقارن‌ها یا گروه‌های نقطه‌ای در سه بعد با نام تقارن مرتبط با چند وجهی نامگذاری شده‌اند. این گروه‌های تقارنی شامل:

* '''T''' – تقارن چهاروجهی دست‌سان:گروه چرخشی برای چهاروجهی منتظم
* '''T&lt;sub&gt;d&lt;/sub&gt;''' – تقارن چهاروجهی کامل:گروه تقارنی چهاروجهی منتظم
* '''T&lt;sub&gt;h&lt;/sub&gt;''' – تقارن پیریتووجهی:تقارن یک پیریتووجهی (دوازده وجهی با وجوه پنج ضلعی غیر منتظم)
* '''O''' – تقارن هشت وجهی دست‌سان:گروه چرخشی مکعب و هشت وجهی
* '''O&lt;sub&gt;h&lt;/sub&gt;''' – تقارن هشت وجهی کامل:گروه تقارنی مکعب و هشت وجهی
* '''I''' – تقارن بیست وجهی دست‌سان:گروه چرخشی بیست وجهی و دوازده وجهی
* '''I&lt;sub&gt;h&lt;/sub&gt;''' – تقارن بیست وجهی کامل:گروه تقارنی بیست وجهی و دوازده وجهی
* '''C&lt;sub&gt;nv&lt;/sub&gt;''' – تقارن هرم n-پهلو
* '''D&lt;sub&gt;nh&lt;/sub&gt;''' – تقارن منشور n-پهلو
* '''D&lt;sub&gt;nv&lt;/sub&gt;''' – تقارن پادمنشور n-پهلو

تقارن‌های دست‌سان تقارن انعکاسی ندارند از این رو دارای دو شکل متقارن هستند که بازتابی از یکدیگر هستند.

== خانواده‌های مشهور چندوجهی‌ها ==

=== منشوروار ===
چندوجهی‌ای است که همه رئوس آن روی دو صفحه موازی قرار گیرند. وجوه جانبی آن می‌توانند ذوزنقه یا مثلث باشد. خانواده‌های منشوروارها عبارتند از:&lt;ref&gt;William F. Kern, James R Bland, ''Solid Mensuration with proofs'', 1938, p.75&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!هرم
!گوه
!متوازی‌السطوح
! colspan=&quot;1&quot; |منشور
! colspan=&quot;3&quot; |پاد منشور
!گنبد
!هرم ناقص
|-
|[[پرونده:Pentagonal_pyramid.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Pentagonal_pyramid.png|80x80پیکسل]]
|[[پرونده:Geometric_wedge.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Geometric_wedge.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:Parallelepiped_2013-11-29.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Parallelepiped_2013-11-29.svg|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:Pentagonal_prism.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Pentagonal_prism.png|80x80پیکسل]]
|[[پرونده:Square_antiprism.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Square_antiprism.png|80x80پیکسل]]
|[[پرونده:Pentagonal_antiprism.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Pentagonal_antiprism.png|80x80پیکسل]]
|[[پرونده:Pentagrammic_crossed_antiprism.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Pentagrammic_crossed_antiprism.png|80x80پیکسل]]
|[[پرونده:Pentagonal_cupola.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Pentagonal_cupola.png|80x80پیکسل]]
|[[پرونده:Pentagonal_frustum.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Pentagonal_frustum.svg|80x80پیکسل]]
|}
حجم منشوروار از رابطه &lt;math&gt;V = \frac{h(A_1 + 4A_2 + A_3)}{6}&lt;/math&gt; حاصل می‌شود که در آن V حجم، A&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt; و A&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; مساحت دو وجه موازی، A&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; مقطعی از تقاطع منشوروار با وسط صفحه بین دو وجه موازی و h ارتفاع است.&lt;ref&gt;B. E. Meserve, R. E. Pingry: ''Some Notes on the Prismoidal Formula''. The Mathematics Teacher, Vol. 45, No. 4 (April 1952), pp. 257-263&lt;/ref&gt;

در زیر انواع منشوروارها شرح داده شده.

* هرم:

[[پرونده:Pyramid_fa.jpg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Pyramid_fa.jpg|بندانگشتی|با اتصال رئوس چند ضلعی B (قاعده) در صفحهٔ P به نقطهٔ v «هرم» تشکیل می‌شود. با برش هرم توسط صفحهٔ E موازی P «بریدهٔ هرمی» ساخته می‌شود. با قرار دادن یک هرم بر روی یک بریدهٔ هرمی، می‌توان ابلیسک ساخت.]]
«هرم» از گونه‌های شناخته‌شدهٔ چندوجهی است. هرم به‌طور کلی از یک قاعدهٔ چندضلعی B واقع در صفحهٔ P تشکیل می‌شود که رئوس آن به‌وسیلهٔ وجه‌های مثلثی‌شکل به نقطهٔ v که روی صفحهٔ P نیست متصل شده‌اند. با این حساب یال M هر هرم، سطحی چندوجهی با وجوه مثلثی خواهد بود. برای ساختن یک هرم می‌توان از اکستروژن مرکزی بهره برد. در اکستروژن مرکزی رئوس چندضلعی B در صفحهٔ p در راستای خطوطی همگرا به سوی یک نقطه (v) کشیده می‌شوند و شکل نهایی هرم به شکل چندضلعی B و جای نقطهٔ v وابسته است.

: روابط: در هرمی به مساحت قاعده S و ارتفاع h و حجم V همواره رابطه &lt;math&gt;V={1 \over 3}Sh&lt;/math&gt; برقرار است.

* گوه:

[[پرونده:Geometric_wedge.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Geometric_wedge.png|بندانگشتی|گوه]]
گُوِه نوعی چندوجهی است که وجوه آن شامل دو مثلث و سه ذوزنقه است. گوه دارای ۵ وجه، ۹ ضلع و ۶ رأس است.

: روابط: در گوه مقابل با حجم V همواره رابطه &lt;math&gt;V = bh\left(\frac{a}{3}+\frac{c}{6}\right)&lt;/math&gt; برقرار است.&lt;ref&gt;Harris, J. W. , &amp; Stocker, H. &quot;Wedge&quot;. §4.5.2 in ''Handbook of Mathematics and Computational Science''. New York: Springer, p. 102, 1998. &lt;/ref&gt;

* متوازی‌السطوح:

[[پرونده:Parallelepiped-v.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Parallelepiped-v.svg|بندانگشتی|250x250پیکسل|متوازی‌السطوح]]
از انواع منشور است که از شش وجه متوازی‌الاضلاع ساخته شده. دارای ۱۲ رأس و ۸ ضلع است. حجم متوازی السطوح مقابل با حجم V به وسیله بردارهای &lt;math&gt;\vec a&lt;/math&gt; و &lt;math&gt;\vec b&lt;/math&gt; و &lt;math&gt;\vec c&lt;/math&gt; شکل زیر محاسبه می‌گردد:

: روابط: از آنجا که متوازی السطوح منشوری ناقائم با قاعده متوازی الاضلاع است، بنابرین حجم برابر با حاصل ضرب مساحت قاعده S در ارتفاع h است.

می‌دانیم:&lt;math&gt;S = |\vec a| \cdot |\vec b| \cdot \sin \gamma = |\vec a \times \vec b|~&lt;/math&gt; و:&lt;math&gt;h = |\vec c| \cdot |\cos \theta~|~&lt;/math&gt; که در اثر یکی شدن:&lt;ref&gt;Coxeter, H. S. M. ''Regular Polytopes'', 3rd ed. New York: Dover, p. &amp;nbsp;122, 1973.&lt;/ref&gt;
{{وسط‌چین}}
:&lt;math&gt;V = B\cdot h = (|\vec a| |\vec b| \sin \gamma) \cdot |\vec c||\cos \theta~| = |\vec a  \times \vec b|~|\vec c|~|\cos \theta~| = |(\vec{a} \times \vec{b}) \cdot \vec{c}|~.&lt;/math&gt;
{{پایان وسط‌چین}}

* منشور

[[پرونده:Extrusion_fa.jpg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Extrusion_fa.jpg|بندانگشتی|با اکستروژن (بیرون کشیدن) مرکزی، موازی، و موازی راست می‌توان هرم، منشور، و منشور راست ساخت.]]
منشور چندوجهی‌ای است که وجه‌های بالا و پایینش چندضلعی‌های همنهشت (مساوی) باشند که در صفحه‌هایی موازی هم قرار دارند. رئوس وجه‌های بالا و پایین یک منشور با پاره‌خط‌هایی به هم وصل می‌شوند. بااین‌حساب هر یک از وجه‌های جانبی منشور یک متوازی‌الاضلاع است و یال ایجادشده یک سطح چندوجهی است. اگر وجه‌های بالای منشور با خط‌های عمود بر صفحهٔ شامل وجه پایینی آن به وجه پایینی وصل شده باشد، حاصل حالت خاصی از منشور موسوم به «منشور راست» است که در آن همهٔ وجه‌های جانبی مستطیل هستند. اگر وجوه بالا و پایین یک منشور هم مستطیل باشند منشور راست خاصی به نام مکعب مستطیل تشکیل می‌شود.

برای ساختن یک منشور می‌توان از اکستروژن موازی بهره برد. در اکستروژن موازی رئوس چندضلعی B در صفحهٔ p در راستای خطوطی موازی کشیده می‌شوند.منشور یکی از خانوادهای منشوروار است.

: روابط: در منشور راستی به مساحت قاعده S و ارتفاع h و حجم V و مساحت کل A همواره روابط زیر برقرارند:
{{وسط‌چین}}
:&lt;math&gt;V = Sh&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;A = 2S + Ph&lt;/math&gt;
{{پایان وسط‌چین}}
همچنین در منشوری راست با قاعده n-ضلعی منتظم با طول ضلع s و ارتفاع h نیز همواره روابط زیر برقرارند:&lt;ref&gt;William F. Kern, James R. Bland, ''Solid Mensuration with proofs'', 1938, p.81&lt;/ref&gt;
{{وسط‌چین}}
:&lt;math&gt;V = \frac{n}{4}hs^2 \cot\left(\frac{\pi}{n}\right)&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;A = \frac{n}{2} s^2 \cot{\left(\frac{\pi}{n}\right)} + n s h&lt;/math&gt;
{{پایان وسط‌چین}}

* پادمنشور:

[[پرونده:Hexagonal_antiprism.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Hexagonal_antiprism.png|بندانگشتی|150x150پیکسل|پادمنشور شش ضلعی]]
پادمنشور نوعی چندوجهی است که دارای دو قاعده همنهشت و موازی، اما پیچ خورده بوده که توسط تعدادی مثلث به هم وصل شده‌اند.

: روابط: در پاد منشوری با وجوه چندضلعی منتظم و قاعده n-ضلعی و طول ضلع a و حجم V و مساحت کل A همواره روابط زیر برقرارند:
{{وسط‌چین}}
:&lt;math&gt;V = \frac{n \sqrt{4\cos^2\frac{\pi}{2n}-1}\sin \frac{3\pi}{2n} }{12\sin^2\frac{\pi}{n}}~a^3,&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;A = \frac{n}{2} \left( \cot{\frac{\pi}{n}} + \sqrt{3}\right) a^2.&lt;/math&gt;
{{پایان وسط‌چین}}

* گنبد:

[[پرونده:Triangular_cupola.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Triangular_cupola.png|بندانگشتی|150x150پیکسل|گنبد مثلثی]]
گنبد نوعی چندوجهی است که از اتصال دو چندضلعی که یکی از آنها دو برابر دیگری ضلع دارد که وسیله زنجیره ای از مثلث‌ها و مستطیل‌ها حاصل می‌شود. یک گنبد را می‌توان منشوری دید که در آن تعداد اضلاع یکی از قاعده‌ها با ادغام رأس‌های مجاور نصف شده‌است.

* هرم ناقص:

[[پرونده:Pentagonal_frustum.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Pentagonal_frustum.png|بندانگشتی|150x150پیکسل|هرم ناقص پنج‌ضلعی]]
یک هرم ناقص  یا بریده هرمی به‌طور معمول بخشی از یک مخروط یا هرم است که بین یک یا دو صفحه موازی برش داده می‌شود و از انواع منشوروار است. هرم ناقص قائم، برش موازی هرم قائم یا مخروط قائم است. یک هرم ناقص n-پهلو متشکل از n وجه ذوزنقه و ۲تا وجه n-ضلعی است.&lt;ref&gt;William F. Kern, James R. Bland, ''Solid Mensuration with proofs'', 1938, p. &amp;nbsp;67&lt;/ref&gt;پایهٔ ابلیسک نمونهٔ یک بریدهٔ هرمی است.

: روابط: در هرم ناقصی با مساحت قاعده هرم اولیه B1 و ارتفاع هرم اولیه h1 و مساحت قاعده هرم بریده شده B2 و ارتفاع هرم بریده شده h2 و حجم V همواره رابطه &lt;math&gt;V = \frac{h_1 B_1 - h_2 B_2}{3}&lt;/math&gt; برقرار است. همچنین در مخروط ناقص راستی با شعاع دو قاعده r1 و r2 و سهم h مساحت کل از رابطه زیر به دست می‌آید:
{{وسط‌چین}}
&lt;math&gt;\begin{align}\text{Total surface area}&amp;=\pi\left(\left(r_1+r_2\right)s+r_1^2+r_2^2\right)\\
&amp;=\pi\left(\left(r_1+r_2\right)\sqrt{\left(r_1-r_2\right)^2+h^2}+r_1^2+r_2^2\right)\end{align}&lt;/math&gt;
{{پایان وسط‌چین}}
مساحت کل A هرم ناقصی که قواعدش n-ضلعی‌های منتظم اند از رابطه زیر به دست می‌آید:
{{وسط‌چین}}
:&lt;math&gt;A= \frac{n}{4}\left[\left(a_1^2+a_2^2\right)\cot \frac{\pi}{n} + \sqrt{\left(a_1^2-a_2^2\right)^2\sec^2 \frac{\pi}{n}+4 h^2\left(a_1+a_2\right)^2} \right]&lt;/math&gt;
{{پایان وسط‌چین}}

* کره

[[پرونده:Sphere_wireframe_10deg_6r.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Sphere_wireframe_10deg_6r.svg|چپ|بندانگشتی|نگارهٔ یک کره به صورت توپولوژی]]
کره ازنوع احجام‌هندسی است.کره مجموعه‌نقاطی از فضا است که فاصله مرکز کره تا نقاط‌کره را شعاع آن‌گویند.شکل‌فیزیکی یا اسکلتی کره به‌صورت دایره‌ای است که‌درون آن یک‌بیضی قرار دارد.کره از نوع چندوجهی‌ها است ولی‌از نوع منتظم یاد‌ نشده‌است،چون وجه های کره از چندضلعی منتظم نیست و دارای‌انحنا است.کره می‌تواند چندوجهی هارا محاط کند وبر اساس همین محاط‌کردن می‌توانیم حجم چندوجهی ‌هارا محاسبه کرد.اگرچندوجهی در کره محاط شود قطر‌ چندوجهی منتظم با قطر کره برابر می‌شود.

حجم‌کره و مساحت‌کره به این‌صورت است:
{{وسط‌چین}}&lt;math&gt;\!V = \frac{4}{3}\pi r^3&lt;/math&gt;{{پایان وسط‌چین}}{{وسط‌چین}}&lt;math&gt;\!A ={4}\pi r^2&lt;/math&gt;{{پایان وسط‌چین}}
رابطه مساحت‌کره و حجم‌کره به این‌صورت است که با مشتق حجم‌کره،مساحت‌کره بدست‌می‌آید ولی با انتگرال‌گیری مساحت‌کره،حجم کره بدست‌می‌آید.

=== چندوجهی منتظم ===
چندوجهی که همه وجوه آن چندضلعی‌های منتظم همنهشت بوده و به‌طور یکسان دور هر وجه قرار گرفته‌اند. در کل ۹ چندوجهی منتظم وجود دارد که شامل ۵ چندوجهی منتظم محدب (اجسام افلاطونی) و ۴ چندوجهی مقعر منتظم (چندوجهی‌های کپلر پوآنسو) هستند.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|عنوان=Regular Polyhedron|نشانی=http://mathworld.wolfram.com/RegularPolyhedron.html|ناشر=MathWorld|تاریخ بازبینی=۱۰ آوریل ۲۰۱۴}}&lt;/ref&gt;

==== اجسام افلاطونی ====
چندوجهی‌های منتظم محدب را اجسام افلاطونی گویند.

تنها پنج جسم افلاطونی وجود دارد که مشخصاتشان در جدول آورده شده.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+مشخصات اجسام افلاطونی
!n
!جسم افلاطونی
!تصویر
!شکل وجه و {{سخ}}پیکربندی آن
!شکل گوشه و {{سخ}}نماد آن
!تعداد وجه
!تعداد یال
!تعداد رأس
!دوگانش
!نماد اشلفلی
|-
!۱
|چهاروجهی منتظم
|[[پرونده:Tetrahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Tetrahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:Light_blue_triangle.jpg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Light_blue_triangle.jpg|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۳٬۳٬۳
|[[پرونده:Tetrahedron_vertfig.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Tetrahedron_vertfig.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}۳٬۳٬۳
|۴
|۶
|۴
|چهاروجهی منتظم
|{۳٬۳}
|-
!۲
|شش‌وجهی منتظم (مکعب)
|[[پرونده:Hexahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Hexahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU05_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU05_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۳٬۳٬۳٬۳
|[[پرونده:Cube vertfig svg.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Cube vertfig svg.svg|100x100پیکسل]]{{سخ}}۴٬۴٬۴
|۶
|۱۲
|۸
|هشت‌وجهی منتظم
|{۴٬۳}
|-
!۳
|هشت‌وجهی منتظم
|[[پرونده:Octahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Octahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:Light_blue_triangle.jpg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Light_blue_triangle.jpg|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۴٬۴٬۴
|[[پرونده:Octahedron vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Octahedron vertfig.svg|100x100پیکسل]]{{سخ}}۳٬۳٬۳٬۳
|۸
|۱۲
|۶
|مکعب
|{۳٬۴}
|-
!۴
|دوازده‌وجهی منتظم
|[[پرونده:Dodecahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Dodecahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU22_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU22_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۳٬۳٬۳٬۳٬۳
|[[پرونده:Dodecahedron_vertfig.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Dodecahedron_vertfig.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}۵٬۵٬۵
|۱۲
|۳۰
|۲۰
|بیست‌وجهی منتظم
|{۵٬۳}
|-
!۵
|بیست‌وجهی منتظم
|[[پرونده:Icosahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Icosahedron.png|105x105پیکسل]]
|[[پرونده:Light_blue_triangle.jpg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Light_blue_triangle.jpg|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۵٬۵٬۵
|[[پرونده:Icosahedron_vertfig.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Icosahedron_vertfig.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}۳٬۳٬۳٬۳٬۳
|۲۰
|۳۰
|۱۲
|دوازده‌وجهی منتظم
|{۳٬۵}
|}
اجسام افلاطونی ویژگی‌های زیر را دارا می‌باشند:

* همهٔ وجه‌های آن چندضلعی‌های منتظم هم‌نهشت باشند.
* که هیچ‌کدام از وجه‌های آن با هم تلاقی نکنند، مگر در اضلاع آن.
* تعداد یکسانی از وجه‌ها در هر یک از رأس‌ها به هم برسند.

==== چندوجهی کپلر-پوآنسو ====
هر چندوجهی منتظم مقعر را چندوجهی کپلر-پوآنسو گویند.

چهار چندوجهی کپلر-پوآنسو وجود دارد که مشخصاتشان در جدول آورده شده.&lt;ref&gt;Coxeter, ''Star polytopes and the Schläfli function f(&amp;#x3B1;,&amp;#x3B2;,&amp;#x3B3;)'' p. 121 1. The Kepler–Poinsot polyhedra&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+مشخصات چندوجهی‌های کپلر-پوآنسو
!n
!چندوجهی کپلر-پوآنسو
!تصویر
!شکل وجه و{{سخ}}پیکربندی آن
!شکل گوشه و{{سخ}}نماد آن
!تعداد وجه
!تعداد یال
!تعداد رأس
!دوگانش
!نماد اشلفلی
|-
!۱
|دوازده‌وجهی ستاره‌ای کوچک
|[[پرونده:Small_stellated_dodecahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Small_stellated_dodecahedron.png|106x106پیکسل]]
|[[پرونده:DU35_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU35_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۵٬۵٬۵٬۵٬۵
|[[پرونده:Small_stellated_dodecahedron_vertfig.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Small_stellated_dodecahedron_vertfig.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}۵/۲٬۵/۲٬۵/۲٬۵/۲٬۵/۲
|۱۲
|۳۰
|۱۲
|دوازده‌وجهی بزرگ
|{۵/۲٬۵}
|-
!۲
|دوازده‌وجهی بزرگ
|[[پرونده:Great_dodecahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Great_dodecahedron.png|106x106پیکسل]]
|[[پرونده:DU34_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU34_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۵/۲٬۵/۲٬۵/۲٬۵/۲٬۵/۲
|[[پرونده:Great_dodecahedron_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Great_dodecahedron_vertfig.png|103x103پیکسل]]{{سخ}}۵٬۵٬۵٬۵٬۵
|۱۲
|۳۰
|۱۲
|دوازده‌وجهی ستاره‌ای کوچک
|{۵٬۵/۲}
|-
!۳
|دوازده‌وجهی ستاره‌ای بزرگ
|[[پرونده:Great_stellated_dodecahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Great_stellated_dodecahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU53_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU53_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۳٬۳٬۳٬۳٬۳
|[[پرونده:Great_stellated_dodecahedron_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Great_stellated_dodecahedron_vertfig.png|109x109پیکسل]]{{سخ}}۵/۲٬۵/۲٬۵/۲
|۱۲
|۳۰
|۲۰
|بیست‌وجهی بزرگ
|{۵/۲٬۳}
|-
!۴
|بیست‌وجهی بزرگ
|[[پرونده:Great_icosahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Great_icosahedron.png|107x107پیکسل]]
|[[پرونده:DU52_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU52_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۵/۲٬۵/۲٬۵/۲
|[[پرونده:Great_icosahedron_vertfig.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Great_icosahedron_vertfig.png|104x104پیکسل]]{{سخ}}۳٬۳٬۳٬۳٬۳
|۲۰
|۳۰
|۱۲
|دوازده‌وجهی ستاره‌ای بزرگ
|{۳٬۵/۲}
|}

=== اجسام ارشمیدسی ===
گروهی از چندوجهی‌های محدبی هستند که وجوه آنها چندضلعی‌های منتظم باشند، هرچند لزوماً از یک نوع نباشند، در رأس به‌طور یکسان به هم برسند و جزء اجسام افلاطونی و منشورها و پادمنشورها نباشند. در کل ۱۳ جسم ارشمیدسی وجود دارد که مشخصاتشان در جدول آورده شده.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+مشخصات اجسام ارشمیدسی
!n
!جسم ارشمیدسی
!تصویر
!شکل گوشه و {{سخ}}نماد آن
!تعداد وجه
!تعداد یال
!تعداد رأس
!دوگانش (جسم کاتالان)
|-
!۱
|چهاروجهی بریده‌شده
|[[پرونده:Polyhedron_truncated_4a_max.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_truncated_4a_max.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:Polyhedron_truncated_4a_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_truncated_4a_vertfig.svg|100x100پیکسل]]{{سخ}}۶٬۳٬۶
|۸
|۱۸
|۱۲
|دوازده‌مثلث وجهی
|-
!۲
|مکعب بریده‌شده
|[[پرونده:Polyhedron_truncated_6_max.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_truncated_6_max.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:Polyhedron_truncated_6_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_truncated_6_vertfig.svg|100x100پیکسل]]{{سخ}}۸٬۳٬۸
|۱۴
|۳۶
|۲۴
|بیست‌وچهار مثلث وجهی
|-
!۳
|مکعب‌هشت‌وجهی بریده‌شده
|[[پرونده:Polyhedron_great_rhombi_6-8_max.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_great_rhombi_6-8_max.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:Polyhedron_great_rhombi_6-8_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_great_rhombi_6-8_vertfig.svg|100x100پیکسل]]{{سخ}}۶٬۸٬۴
|۲۶
|۷۲
|۴۸
|چهل وهشت مثلث وجهی
|-
!۴
|هشت‌وجهی بریده‌شده
|[[پرونده:Polyhedron_truncated_8_max.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_truncated_8_max.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:Polyhedron_truncated_8_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_truncated_8_vertfig.svg|100x100پیکسل]]{{سخ}}۶٬۴٬۶
|۱۴
|۳۶
|۲۴
|شش‌وجهی تتراکیس
|-
!۵
|دوازده‌وجهی بریده‌شده
|[[پرونده:Polyhedron_truncated_12_max.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_truncated_12_max.png|104x104پیکسل]]
|[[پرونده:Polyhedron_truncated_12_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_truncated_12_vertfig.svg|100x100پیکسل]]{{سخ}}۱۰٬۳٬۱۰
|۳۲
|۹۰
|۶۰
|بیست‌وجهی تریاکیس
|-
!۶
|بیست‌دوازده‌وجهی بریده‌شده
|[[پرونده:Polyhedron_great_rhombi_12-20_max.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_great_rhombi_12-20_max.png|101x101پیکسل]]
|[[پرونده:Polyhedron_great_rhombi_12-20_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_great_rhombi_12-20_vertfig.svg|100x100پیکسل]]{{سخ}}۶٬۱۰٬۴
|۶۲
|۱۸۰
|۱۲۰
|صد و بیست‌مثلث وجهی
|-
!۷
|بیست‌وجهی بریده‌شده
|[[پرونده:Polyhedron_truncated_20_max.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_truncated_20_max.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:Polyhedron_truncated_20_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_truncated_20_vertfig.svg|100x100پیکسل]]{{سخ}}۶٬۵٬۶
|۳۲
|۹۰
|۶۰
|شصت‌مثلث وجهی
|-
!۸
|مکعب‌هشت‌وجهی
|[[پرونده:Polyhedron_6-8_max.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_6-8_max.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:Polyhedron_6-8_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_6-8_vertfig.svg|100x100پیکسل]]{{سخ}}۳٬۴٬۳٬۴
|۱۴
|۲۴
|۱۲
|دوازده‌لوزوجهی
|-
!۹
|بیست‌دوازده‌وجهی
|[[پرونده:Polyhedron_12-20_max.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_12-20_max.png|101x101پیکسل]]
|[[پرونده:Polyhedron_12-20_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_12-20_vertfig.svg|100x100پیکسل]]{{سخ}}۳٬۵٬۳٬۵
|۳۲
|۶۰
|۳۰
|سی لوزوجهی
|-
!۱۰
|لوزمکعب‌هشت‌وجهی
|[[پرونده:Polyhedron_small_rhombi_6-8_max.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_small_rhombi_6-8_max.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:Polyhedron_small_rhombi_6-8_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_small_rhombi_6-8_vertfig.svg|100x100پیکسل]]{{سخ}}۴٬۴٬۴٬۳
|۲۶
|۴۸
|۲۴
|بیست‌وچهار چهار ضلعی وجهی
|-
!۱۱
|لوزبیست‌دوازده‌وجهی
|[[پرونده:Polyhedron_small_rhombi_12-20_max.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_small_rhombi_12-20_max.png|101x101پیکسل]]
|[[پرونده:Polyhedron_small_rhombi_12-20_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_small_rhombi_12-20_vertfig.svg|100x100پیکسل]]{{سخ}}۴٬۵٬۴٬۳
|۶۲
|۱۲۰
|۶۰
|شصت‌چهار ضلعی وجهی
|-
!۱۲
|مکعب اسناب
|[[پرونده:Polyhedron_snub_6-8_left_max.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_snub_6-8_left_max.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:Polyhedron_snub_6-8_left_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_snub_6-8_left_vertfig.svg|100x100پیکسل]]{{سخ}}۳٬۴٬۳٬۳٬۳
|۳۸
|۶۰
|۲۴
|بیست‌وچهار پنج ضلعی وجهی
|-
!۱۳
|دوازده‌وجهی اسناب
|[[پرونده:Polyhedron_snub_12-20_left_max.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_snub_12-20_left_max.png|101x101پیکسل]]
|[[پرونده:Polyhedron_snub_12-20_left_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_snub_12-20_left_vertfig.svg|100x100پیکسل]]{{سخ}}۳٬۵٬۳٬۳٬۳
|۹۲
|۱۵۰
|۶۰
|شصت‌پنج ضلعی وجهی
|}

=== اجسام کاتالان ===
اجسام کاتالان یا دوگان‌های ارشمیدسی اجسامی هستند که از دوگان کردن (وصل کردن وسط وجوه مجاور) اجسام ارشمیدسی به دست می‌آیند. به ازای هر جسم ارشمیدسی یک جسم کاتالان وجود دارد که مشخصاتشان در جدول آورده شده.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+مشخصات اجسام کاتالان
!n
!جسم کاتالان
!تصویر
!شکل وجه و {{سخ}}پیکربندی آن
!تعداد وجه
!تعداد یال
!تعداد رأس
!دوگانش (جسم ارشمیدسی)
|-
!۱
|دوازده‌مثلث وجهی
|[[پرونده:Triakis_tetrahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Triakis_tetrahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU02_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU02_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۶٬۳٬۶
|۱۲
|۱۸
|۸
|چهاروجهی بریده‌شده
|-
!۲
|بیست‌وچهار مثلث وجهی
|[[پرونده:Triakis_octahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Triakis_octahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU09_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU09_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۸٬۳٬۸
|۲۴
|۳۶
|۱۴
|مکعب بریده‌شده
|-
!۳
|چهل وهشت مثلث وجهی
|[[پرونده:Disdyakis_dodecahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Disdyakis_dodecahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU11_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU11_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۶٬۸٬۴
|۴۸
|۷۲
|۲۶
|مکعب‌هشت‌وجهی بریده‌شده
|-
!۴
|شش‌وجهی تتراکیس
|[[پرونده:Tetrakis_cube.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Tetrakis_cube.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU08_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU08_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۶٬۴٬۶
|۲۴
|۳۶
|۱۴
|هشت‌وجهی بریده‌شده
|-
!۵
|بیست‌وجهی تریاکیس
|[[پرونده:Triakis_icosahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Triakis_icosahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU26_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU26_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۱۰٬۳٬۱۰
|۶۰
|۹۰
|۳۲
|دوازده‌وجهی بریده‌شده
|-
!۶
|صد و بیست‌مثلث وجهی
|[[پرونده:Disdyakis_triacontahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Disdyakis_triacontahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU28_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU28_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۶٬۱۰٬۴
|۱۲۰
|۱۸۰
|۶۲
|بیست‌دوازده‌وجهی بریده‌شده
|-
!۷
|شصت‌مثلث وجهی
|[[پرونده:Pentakis_dodecahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Pentakis_dodecahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU25_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU25_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۶٬۵٬۶
|۶۰
|۹۰
|۳۲
|بیست‌وجهی بریده‌شده
|-
!۸
|دوازده‌لوزوجهی
|[[پرونده:Rhombic_dodecahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Rhombic_dodecahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU07_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU07_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۳٬۴٬۳٬۴
|۱۲
|۲۴
|۱۴
|مکعب‌هشت‌وجهی
|-
!۹
|سی لوزوجهی
|[[پرونده:Rhombic_triacontahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Rhombic_triacontahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU24_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU24_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۳٬۵٬۳٬۵
|۳۰
|۶۰
|۳۲
|بیست‌دوازده‌وجهی
|-
!۱۰
|بیست‌وچهار چهار ضلعی وجهی
|[[پرونده:Strombic_icositetrahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Strombic_icositetrahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU10_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU10_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۴٬۴٬۴٬۳
|۲۴
|۴۸
|۲۶
|لوزمکعب‌هشت‌وجهی
|-
!۱۱
|شصت‌چهار ضلعی وجهی
|[[پرونده:Strombic_hexecontahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Strombic_hexecontahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU27_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU27_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۴٬۵٬۴٬۳
|۶۰
|۱۲۰
|۶۲
|لوزبیست‌دوازده‌وجهی
|-
!۱۲
|بیست‌وچهار پنج ضلعی وجهی
|[[پرونده:Pentagonal_icositetrahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Pentagonal_icositetrahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU12_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU12_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۳٬۴٬۳٬۳٬۳
|۲۴
|۶۰
|۳۸
|مکعب اسناب
|-
!۱۳
|شصت‌پنج ضلعی وجهی
|[[پرونده:Pentagonal_hexecontahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Pentagonal_hexecontahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU29_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU29_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۳٬۵٬۳٬۳٬۳
|۶۰
|۱۵۰
|۹۲
|دوازده‌وجهی اسناب
|}

=== چندوجهی یکنواخت ===
[[پرونده:Snub_dodecadodecahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Snub_dodecadodecahedron.png|بندانگشتی|150x150پیکسل|یک چندوجهی یکنواخت مقعر]]
چندوجهی یکنواخت (Uniform Polyhedron) دارای چندضلعی‌های منتظم به عنوان وجه است و رأس-متقارن است. از این رو می‌توان گفت که همه رئوس آن با هم همنهشتند.

چندوجهی یکنواخت ممکن است منتظم باشد (اگر هم وجه و هم ضلع متقارن باشد)، شبه منتظم باشد (اگر ضلع-متقارن باشد اما وجه-متقارن نباشد) یا نیمه منتظم باشد (اگر نه ضلع-متقارن باشد و نه وجه-متقارن). نیازی به محدب بودن نیست، بنابراین بسیاری از چندوجهی‌های یکنواخت ستاره ای هستند.

دو خانواده شامل بی‌نهایت چندوجهی یکنواخت وجود دارد، همراه با ۷۵ چند وجهی دیگر:

* دارای بی‌نهایت چندوجهی:
** منشورها،
** پادمنشورها.
* استثناهای محدب:
** ۵ جسم افلاطونی:چندوجهی‌های منتظم محدب،
** ۱۳ جسم ارشمیدسی:۲ شبه منتظم و ۱۱ نیمه منتظم.
* استثناهای ستاره ای (مقعر):
** ۴ چندوجهی کپلر-پوآنسو:چندوجهی‌های منتظم مقعر،
** ۵۳ چندوجهی ستاره ای یکنواخت دیگر:۵ شبه منتظم و ۴۸ نیمه منتظم.

پس تعداد چندوجهی‌های یکنواخت که فقط منشور و پادمنشور نیستند برابر ۷۵=۵+۱۳+۴+۵۳ است.

=== اجسام جانسون ===
[[پرونده:Triangular_hebesphenorotunda.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Triangular_hebesphenorotunda.png|بندانگشتی|120x120پیکسل|J92 که آخرین جسم در لیست اجسام جانسون است]]
اجسامی محدبی که وجوه آنها چندوجهی‌های منتظم بوده، اما شامل اجسام افلاطونی و اجسام ارشمیدسی و اجسام منشوری و اجسام پادمنشوری نمی‌باشند. اگرچه محدودیتی آشکار وجود ندارد که هر چند ضلعی منظم نمی‌تواند وجه یک جسم جانسون باشد، اما وجه‌های اجسام جانسونی که وجه‌هایشان یکسان نیست، همیشه ۳، ۴، ۵، ۶، ۸ یا ۱۰ ضلعی هستند. در کل ۹۲ جسم جانسون وجود دارد.

=== چندوجهی گلدبرگ ===
[[پرونده:Goldberg_polyhedron_5_3.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Goldberg_polyhedron_5_3.png|بندانگشتی|150x150پیکسل|یک چندوجهی گلدبرگ]]
چندوجهی‌های محدبی هستند که از وجوه شش ضلعی و پنج ضلعی ساخته شده و توسط مایکل گلدبرگ در سال ۱۹۳۷ توصیف شدند. همه چندوجهی‌های گلدبرگ سه ویژگی زیر را دارا می‌باشند:

# هر وجه یا پنج ضلعی است یا شش ضلعی.
# دقیقاً سه وجه در هر راس به هم می‌رسند.
# دارای تقارن بیست وجهی چرخشی هستند.

این نوع چندوجهی‌ها همیشه ۱۲ وجه پنج ضلعی دارند.

=== چندوجهی ژئودزیک ===
[[پرونده:Geodesic_polyhedron_5_2.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Geodesic_polyhedron_5_2.png|بندانگشتی|150x150پیکسل|یک چندوجهی ژئودزیک]]
چندوجهی ژئودزیک نوعی چندوجهی محدب است که وجوه آن مثلثند. از آنجا که این نوع چندوجهی‌ها دوگان چندوجهی‌های گلدبرگ هستند، بنابرین در هر راس ۶ وجه مثلثی به هم می‌رسند، به جز ۱۲ رأس که در آنها ۵ وجه به هم می‌رسند.

=== دلتاوجهی ===
دلتاوجهی نوعی چندوجهی است که همه وجوهش مثلث متساوی الاضلاع باشند. نام آن از حرف یونانی دلتا (Δ) که شبیه مثلث است گرفته شده. بی شمار دلتاوجهی وجود دارد اما از میان آنها فقط ۸ تا محدب هستند که دارای ۴، ۶، ۸، ۱۰، ۱۲، ۱۴، ۱۶ و ۲۰ وجه هستند و شامل ۳ جسم افلاطونی و ۵ جسم جانسون می‌باشند. اما هیچ دلتاوجهی محدبی با ۱۸ وجه وجود ندارد. مشخصات دلتاوجهی‌های محدب در جدول زیر آورده شده:
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+مشخصات دلتاوجهی‌های محدب
! colspan=&quot;6&quot; |دلتاوجهی‌های افلاطونی
|-
!تصویر
!نام
!تعداد وجوه
!تعداد یال‌ها
!تعداد رئوس
!نماد رأس
|-
|[[پرونده:Tetrahedron.jpg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Tetrahedron.jpg|60x60پیکسل]]
|چهاروجهی منتظم
|۴
|۶
|۴
|۴ × ۳&lt;sup&gt;۳&lt;/sup&gt;
|-
|[[پرونده:Octahedron.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Octahedron.svg|60x60پیکسل]]
|هشت وجهی منتظم
|۸
|۱۲
|۶
|۶ × ۳&lt;sup&gt;۴&lt;/sup&gt;
|-
|[[پرونده:Icosahedron.jpg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Icosahedron.jpg|60x60پیکسل]]
|بیست وجهی منتظم
|۲۰
|۳۰
|۱۲
|۱۲ × ۳&lt;sup&gt;۵&lt;/sup&gt;
|-
! colspan=&quot;6&quot; |دلتاوجهی‌های جانسون
|-
!تصویر
!نام
!تعداد وجوه
!تعداد یال‌ها
!تعداد رئوس
!نماد رأس
|-
|[[پرونده:Triangular_dipyramid.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Triangular_dipyramid.png|60x60پیکسل]]
|دوهرم مثلثی
|۶
|۹
|۵
|۲ × ۳&lt;sup&gt;۳&lt;/sup&gt;{{سخ}}۳ × ۳&lt;sup&gt;۴&lt;/sup&gt;
|-
|[[پرونده:Pentagonal_dipyramid.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Pentagonal_dipyramid.png|60x60پیکسل]]
|دوهرم مخمسی
|۱۰
|۱۵
|۷
|۵ × ۳&lt;sup&gt;۴&lt;/sup&gt;{{سخ}}۲ × ۳&lt;sup&gt;۵&lt;/sup&gt;
|-
|[[پرونده:Snub_disphenoid.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Snub_disphenoid.png|77x77پیکسل]]
|دوازده دلتاوجهی
|۱۲
|۱۸
|۸
|۴ × ۳&lt;sup&gt;۴&lt;/sup&gt;{{سخ}}۴ × ۳&lt;sup&gt;۵&lt;/sup&gt;
|-
|[[پرونده:Triaugmented_triangular_prism.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Triaugmented_triangular_prism.png|60x60پیکسل]]
|منشور مثلثی تتراکیس
|۱۴
|۲۱
|۹
|۳ × ۳&lt;sup&gt;۱&lt;/sup&gt;{{سخ}}۶ × ۳&lt;sup&gt;۵&lt;/sup&gt;
|-
|[[پرونده:Gyroelongated_square_dipyramid.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Gyroelongated_square_dipyramid.png|60x60پیکسل]]
|پادمنشور مربعی تتراکیس
|۱۶
|۲۴
|۱۰
|۲ × ۳&lt;sup&gt;۴&lt;/sup&gt;{{سخ}}۸ × ۳&lt;sup&gt;۵&lt;/sup&gt;
|}

=== دوهرم‌ها ===
[[پرونده:Decagonal bipyramid transparent.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Decagonal bipyramid transparent.svg|بندانگشتی|109x109پیکسل|یک دوهرم ده ضلعی.]]
یک دوهرم n-ضلعی یک چندوجهی است که از پیوستن دو عدد هرم n-ضلعی به دست می‌آید. یک دوهرم n-ضلعی دارای ۲n وجه مثلثی، ۳n یال و ۲ + n راس است.

فقط سه نوع دوهرم می‌توانند یال‌های برابر داشته باشند (که این بدان معناست که همه وجوه مثلث متساوی الاضلاع هستند و بنابراین آن دوهرم‌ها دلتاوجهی هستند): دوهرم‌های مثلثی، مربعی و پنج ضلعی. بی دوهرم مربعی با ضلع‌های یکسان یا هشت وجهی منتظم، در میان اجسام افلاطونی شمرده می‌شود. دوهرم‌های مثلثی و پنج ضلعی با ضلع‌های یکسان در میان اجسام جانسون (J12 و J13) قرار می‌گیرند.

=== پاددوهرم‌ها ===
[[پرونده:Decagonal_trapezohedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Decagonal_trapezohedron.png|بندانگشتی|140x140پیکسل|یک پاددوهرم ده ضلعی.]]
یک پاددوهرم n-ضلعی دوگان یک پادمنشور با قاعده n-ضلعی بوده و دارای ۲n وجه همنهشت و متقارن کایت پیچ خورده و ۴n یال و ۲ + ۲n رأس هست. با تقارنی بالاتر وجوه آنها تبدیل به کایت می‌شود. می‌توان پاددوهرمی n-ضلعی را به دو عدد هرم و یک پادمنشور با قاعده n-ضلعی تقسیم کرد.

برای ۲=n شکل حاصل به لحاظ هندسی برابر با چهاروجهی بوده و در صورتی که ۳=n باشد وجوه کایت چندوجهی حاصل لوزی است و در نتیجه پاددوهرم مثلثی نوعی لوزوجه است.

=== چندوجهی انعطاف‌پذیر ===
[[پرونده:Kaleidocycle_with_scalene_triangles.gif|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Kaleidocycle_with_scalene_triangles.gif|بندانگشتی|150x150پیکسل|یک چندوجهی انعطاف‌پذیر در حال انعطاف]]
چندوجهی انعطاف‌پذیر چندوجهی‌ای بدون هیچ ضلع مرزی است که می‌تواند شکل خود را به‌طور مداوم تغییر داده در حالی که اشکال تمام وجه‌های آن بدون تغییر است. در بعد ۳ چنین چندوجهی‌ای نمی‌تواند محدب باشد (این امر در ابعاد بالاتر نیز برای سایر پلیتوپ‌ها صادق است). «حدس قوی بیلوز» یا (آن طور که پس از اثباتش در سال ۲۰۱۸ نامیده می‌شود) «قضیه قوی بیلوز» بیان می‌کند ناوردای دن هر چندوجهی انعطاف‌پذیر در حال انعطاف ناورداست.

== دوگانگی ==
برای هر چندوجهی محدب یک [[دوگانگی (ریاضی)|دوگانه]] چندوجهی وجود دارد. به هر [[گوشه]] چند وجهی یک [[وجه (ریاضی)|وجه]] از چندوجهی دوگانه [[تابع دوگانه|دو وجهی]] اختصاص داده می‌شود و بالعکس. علاوه بر این، به هر یال یک یال از چند وجهی دوگانه [[تابع دوطرفه|دوطرفه]] اختصاص داده شده است. دوتایی یک چندوجهی محدب را می توان با حرکت قطبی به سمت جلو به دست آورد. چند وجهی دوتایی به صورت جفت وجود دارد و دوتایی یک دوباره چند وجهی اصلی است. برخی از چندوجهی خود دوگانه هستند، به این معنی که دوگانه چندوجهی با چندوجهی اصلی همخوانی دارد. این چند وجهی‌ها برای مثال چهارضلع، هرم مربع و همه هرم‌های منظم هستند.دوگانه یک جامد افلاطونی خود یک جامد افلاطونی است. هگزا وجهی به هشت وجهی دوتایی است و بالعکس،  دوازده وجهی دوتایی به ایکو وجهی و بالعکس، و چهارضلعی دوتایی به خود است. هر یک از 13 جامد ارشمیدسی دوتایی به یکی از 13 جامد کاتالانی است و بالعکس. چند وجهی انتزاعی نیز دارای دوگانه است، که علاوه بر این اطمینان می دهد که آنها همان ویژگی اویلر و جهت گیری را به عنوان چند وجهی اصلی دارند. با این حال، این شکل از دوگانگی شکل یک چندوجهی دوگانه را توصیف نمی کند، فقط ساختار ترکیبی آن را توصیف می کند. برای برخی از تعاریف چندوجهی هندسی غیر محدب، چندوجهی وجود دارد که دو وجهی انتزاعی آنها را نمی توان تحت همین تعریف به عنوان چندوجهی هندسی درک کرد.

== منابع ==
ویکی‌پدیای فارسی (مقاله‌های مربوط به «مساحت و حجم» و «چندضلعی منتظم»)

[[رده:نگاهی به ریاضیات پیشرفته]]
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>4ezaisog8scxqjvc5hpht60xg6fhod1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135653</id>
      <parentid>135652</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T23:12:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Д.Ильин</username>
        <id>26993</id>
      </contributor>
      <comment>/* چندوجهی کپلر-پوآنسو */</comment>
      <origin>135653</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76711" sha1="cv7xj2io6uckh45v9zh2vunnebnj0rf" xml:space="preserve">{{سرص|نگاهی به ریاضیات پیشرفته/متوازی السطوح|نگاهی به ریاضیات پیشرفته/هشت وجهی منتظم}}

'''چندوجهی''' یک شیء صلب هندسی در فضای سه بعدی است که وجه‌هایی صاف و منظم(هر وجه در یک صفحه) و ضلع‌ها یا یال‌هایی واقع بر خط راست دارد. تا کنون تعریف واحدی برای آن ارائه نشده‌است. چهاروجهی از انواع هرم است و مکعب نمونه‌ای از یک شش وجهی است. چندوجهی می‌تواند محدب یا غیر محدب باشد.چندوجهی‌هایی مثل هرم و منشور را با می‌توان اکستروژن (بیرون کشیدن) چندضلعی‌های دوبعدی ساخت. تنها تعداد محدودی از چندوجهی‌های محدب با وجوه منتظم و شکل گوشه‌های برابر می‌تواند وجود داشته باشد که شامل اجسام افلاطونی و اجسام ارشمیدسی می‌شود. برخی اجسام ارشمیدسی را می‌توان با بریدن هرم راس اجسام افلاطونی ساخت.به دلیل سادگی ساختن، در غالب آثار معماری مانند گنبدهای ژئودزیک و اهرام از چندوجهی‌ها استفاده می‌شود. اخیراً نیز به علت استفاده از اشکال علاقه به سطوح چندوجهی افزایش یافته‌است. برخی مولکول‌ها و اتم‌های فشرده، به‌ویژه ساختارهای بلوری و هیدروکربن‌های افلاطونی و همچنین برخی شعاعیان شکلی شبیه اجسام افلاطونی دارند. از اجسام افلاطونی در ساخت تاس نیز استفاده می‌شود.چندوجهی‌ها ویژگی‌ها و انواع گوناگونی دارند و در گروه‌های تقارنی مختلفی جای می‌گیرند. با اعمالی روی هر چندوجهی می‌توان چندوجهی‌های دیگری ساخت. بعضی از آنها با هم روابطی دارند. چندوجهی‌ها از عصر حجر مورد توجه بوده‌اند.کره نیز از خانواده چندوجهی ها نیز به حساب می آید.مکعب،چهاروجهی،متوازی السطوح از احجام های هندسی هستند که چندوجهی نیز به حساب می آید.

== تعریف ها ==
چندوجهی های محدب تعریف شده اند و خود چندوجهی های محدب نیز خوش تعریف و قابل محاسبه حجم و مساحت هستند و می توان جز احجام هندسی به کار برد. اما چندوجهی های مقعر جز احجام غیر هندسی هستند و تعریف آنها سخت و خیلی سخت است و فرمول مساحت و حجم ثابت نیز ندارند.احجام هندسی و غیرهندسی از نوع چندوجهی ها هستند ولی تفاوت آنها در مقعر و محدب بودن آنها است.

از این تعاریف می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

* یک تعریف متداول و تا حدودی ساده از چند وجهی این است: شیء جامدی که سطوح بیرونی آن را می‌توان با تعداد زیادی وجه پوشش داد یا اینکه یک جامد است که به صورت اتحاد چندوجهی‌های محدب شکل گرفته‌است. ارتقاء طبیعی این تعریف مستلزم این است که جامد مورد بحث کراندار بوده، فضای داخلی آن و احتمالاً مرز آن نیز همبند باشند. وجوه چنین چندوجهی ای را می‌توان به عنوان فضای همبند قسمتهای مرز درون هر یک از صفحاتی که آن را پوشانده‌اند، و ضلع‌ها و رئوس آنها را به عنوان بخشهای خط و نقاطی که وجوه در آنها به هم می‌رسند، تعریف کرد. با این حال، چندوجهی تعریف شده به این روش شامل چندوجهی‌های ستاره ای متقاطع نیست که ممکن است وجوه آن را چندضلعی‌های ساده تشکیل ندهند و برخی از ضلع‌های آن متعلق به بیش از دو وجه باشد.
* تعاریف مبتنی بر ایده سطح محدود کننده و نه جامد نیز معمول است. به عنوان مثال، اورورک (۱۹۹۳) چندوجهی را به عنوان اجتماع چندضلعی‌های محدب (وجوه آن) تعریف می‌کند. این چند ضلعی‌ها به گونه‌ای در فضا آرایش یافته‌اند که تقاطع (یا اشتراک) هر دو چندضلعی یک راس یا ضلع مشترک یا مجموعه تهی است، به طوری که اجتماعشان یک منیفلد است. اگر یک قسمت مسطح از چنین رویه‌ای خود چندضلعی محدبی نباشد، اورورک این شرط را می‌گذارد که آن قسمت باید به قطعاتی تقسیم‌بندی شوند که هر کدام چندضلعی‌های محدب کوچکتری بوده به گونه‌ای که زوایای دووجهی بینشان تخت باشند. تا حدودی به‌طور کلی تر، برانکو گرونباوم یک چندوجهی را به عنوان مجموعه‌ای از چندضلعی‌های ساده تعریف می‌کند که یک منیفلد تعبیه شده را تشکیل می‌دهند، با هر راس که حداقل سه ضلع به آن می‌رسد و هر دو وجه فقط در راس‌ها و ضلع‌های مشترک هر یک از هم تلاقی می‌کنند. کتاب چندوجهی‌های کرامول تعریف مشابهی ارائه می‌دهد اما بدون محدودیت حداقل سه ضلع در هر راس. باز هم، این نوع تعریف شامل چندوجهی‌های متقاطع نیست مفاهیم مشابه اساس تعاریف توپولوژیک از چند وجهی را تشکیل می‌دهند، به عنوان زیرمجموعه‌های یک منیفلد توپولوژیکی به دیسک‌های توپولوژیک (وجه‌ها) که تقاطع‌های دوتایی آنها به صورت نقطه (رئوس)، قوس‌های توپولوژیکی (ضلع‌ها) یا مجموعه تهی است. با این حال، چندوجهی توپولوژیکی (حتی با مثلث‌های تمام وجه) وجود دارد که نمی‌توان آنها را به عنوان چند وجهی هندسی درک کرد.
* تعریف مدرن تری مبتنی بر نظریه چندوجهی‌های مجرد نیز رواج دارد. این چندوجهی‌ها را می‌توان به صورت مجموعه‌هایی با ترتیب جزئی تعریف نمود، به گونه ای که عناصر آنها راس‌ها، ضلع‌ها و وجه‌های یک چند وجهی هستند. هنگامی که راس یا ضلع کوچکتر از ضلع یا وجه باشد، یک عنصر راس یا ضلع کمتر از عنصر ضلع یا وجه است (به این ترتیب جزئی). علاوه بر این، ممکن است یکی از عناصر زیرین ویژه این ترتیب جزئی (نشان دهنده مجموعه تهی) و یک عنصر بالا نشان دهنده کل چندوجهی باشد. اگر بخشهای ترتیب جزئی بین عناصر سه وجه از هم فاصله داشته باشند (یعنی بین هر وجه و عنصر پایین و بین عنصر بالا و هر راس) ساختار مشابه نمایش انتزاعی یک چند ضلعی را دارند، سپس این مجموعه‌هایی که مرتب شده‌اند دقیقاً همان اطلاعات را با چند وجهی توپولوژیکی حمل می‌کنند. با این حال، این الزامات اغلب سهل گیرانه هستند، در عوض فقط به این نیاز است که مقاطع بین عناصر دو وجه از یکدیگر دارای ساختار مشابه نمایش انتزاعی یک بخش خط باشند. (این بدان معنی است که هر ضلع شامل دو رأس است و به دو وجه تعلق دارد و هر رأس در یک وجه به دو ضلع آن وجه تعلق دارد) چند وجهی هندسی، که به روشهای دیگر تعریف شده‌است، می‌تواند به صورت انتزاعی از این طریق توصیف شود، اما همچنین می‌توان از چندوجهی انتزاعی به عنوان اساس تعریف چندوجهی هندسی استفاده کرد. تحقق یک چندوجهی انتزاعی به‌طور کلی به عنوان نگاشتی از رئوس چندوجهی انتزاعی به نقاط هندسی در نظر گرفته می‌شود، بدین ترتیب که نقاط هر وجه به صورت همسطح است. پس می‌توان یک چندوجهی هندسی را به عنوان تحقق چندوجهی انتزاعی تعریف کرد. تحققاتی که الزام مسطح بودن را حذف می‌کنند، الزامات اضافی تقارن را تحمیل کرده یا رئوس را به فضاهای ابعاد بالاتر می‌نگارند نیز در نظر گرفته شده‌اند. تعریف اخیر، برخلاف تعاریفی که بر مبنای جامدات و رویه‌ها ارائه شده‌اند، برای چندوجهی ستاره ای کاملاً مناسب می‌باشد. با این حال، بدون محدودیت‌های اضافی، این تعریف اجازه می‌دهد تا چندوجهی تبهگن یا بی‌وفا (به عنوان مثال، با نگاشت تمام رئوس در یک نقطه واحد) ساخت و این سؤال که: «چگونه تحقق بخشی از این‌ها را محدود کنیم تا از این تبهگنی‌ها جلوگیری شود؟» نیز لاینحل باقی مانده‌است.

در همه این تعاریف، یک چندوجهی به عنوان یک نمونه سه بعدی از پلیتوپ کلی تر در هر تعداد ابعاد قابل درک است. به عنوان مثال، یک چندضلعی جسمی دو بعدی دارد و هیچ وجهی ندارد، در حالی که یک چهار پلیتوپ دارای یک بدنه چهار بعدی و یک مجموعه اضافی از «سلول» های سه بعدی است. با این حال، برخی از متون مربوط به هندسه ابعاد بالاتر از اصطلاح «چندوجهی» برای معنای دیگری استفاده می‌کنند: نه یک پلیتوپ سه بعدی، بلکه شکلی است که به نوعی با یک پلیتوپ متفاوت است. به عنوان مثال، برخی منابع چندضلعی محدب را به عنوان محل تلاقی بسیاری از نیم فضاها و یک پلیتوپ را به صورت چندوجهی کراندار تعریف می‌کنند. در این مقاله تنها به چندوجهی ۳ بعدی پرداخته شده‌است.

=== زاویا ===

# '''زاویه مسطحه:'''به هر کدام از زوایای گوشه وجوه چندضلعی‌های چندوجهی زاویه مسطحه گویند.
# '''زاویه فضایی:'''به هر کدام از زوایایی که چندوجهی در فضای سه بعدی روی رأس می‌پوشاند زاویه فضایی گویند. هر کدام از این زوایا با سه یا بیشتر از ۳ زاویه زاویه صاف محصور شده‌اند.
# '''زاویه دووجهی:'''به هر کدام از زوایایی که بین دو وجه چندوجهی پدید آیند، زاویه دووجهی گویند.

=== سطح چندوجهی ===
«سطح چندوجهی» حاصل به‌هم پیوستن تعداد محدودی وجه چندضلعی تخت است و ملزوما فضایی را محصور نمی‌کند. در سطوح چندوجهی می‌توان اضلاع مرزی و رئوس مرزی (تنها در زمانی که سطح چندوجهی شامل فقط یک وجه باشد) داشت.

اخیراً به علت استفاده از اشکال علاقه به سطوح چندوجهی در معماری افزایش یافته‌است.

== مقدمات ==
&lt;blockquote&gt;منظور از مقدمات،موارد جزئی است که به صورا ساده تعریف می کنیم.&lt;/blockquote&gt;

=== وجه ===
در [[آشنایی با چندوجهی‌ها|چندوجهی‌ها]]، '''وجه''' (به [[زبان انگلیسی|انگلیسی]]: ''Face'') هر يك از [[هندسه مقدماتی/چندضلعی|چندضلعی]] هاى داراى مساحت'''&lt;sup&gt;۱&lt;/sup&gt;''' است که بخشی از مرز یک جسم جامد را تشکیل می دهد. یک جامد سه بعدی که منحصراً توسط وجوه محدود شده است یک چندوجهی است.

در روش‌های فنی‌تر هندسه چند وجهی‌ها و پلی‌توپ‌های با ابعاد بالاتر ، این اصطلاح همچنین به معنای عنصری از هر بعد از یک پلی‌توپ عمومی‌تر (در هر تعداد ابعاد) استفاده می‌شود.

=== راس ===
'''رَأس''' (به عربی: ''رأس'') (به انگلیسی: &lt;bdi&gt;vertex&lt;/bdi&gt;) در هندسه، نقطه‌ای است که دو پهلوی مستقیم از یک چندضلعی باز یا بسته به هم می‌رسند. به‌ زبان دیگر، رأس، نوکِ گوشه‌ها یا برخوردگاه‌های خطوط یک شکل هندسی است. از پیوند دادن دو رأس به همدیگر یک خط و از پیوند دادن سه رأس به هم یک سطح پدید می‌آید.

در مدل‌های سه‌بعدی گرافیک رایانه‌ای از رأس‌ها معمولاً برای تعریف سطوح (معمولاً سه‌گوش‌ها) استفاده می‌شود و هر یک از رأس‌ها در این مدل‌ها به عنوان یک بُردار نشان داده می‌شود. در نظریه گراف رأس را گره نیز می‌نامند.

تعداد رئوس هر چندضلعی در صفحه برابر تعداد اضلاع آن است.

=== ضلع ===
در هندسه، '''ضِلع''' یا '''بَر''' یا '''لَبه''' پاره‌خطی است که دو رأس مجاور را در یک چندضلعی به هم پیوند دهد؛ بنابراین در عمل، یک ضلع رابطی برای یک پاره‌خط یک‌بعدی و دو شی صفر بعدی است.

ضلع به خط‌های سازنده هر شکل گویند که اغلب تعداد آن‌ها در هر شکل نسبت به اشکال دیگر متفاوت است.برای نمونه مثلث، ۳ ضلع و مربع و مستطیل ۴ ضلع دارند.

توالیِ بستهٔ مسطح از ضلع‌ها، یک چندضلعی (و یک وجه) را شکل می‌دهد. در یک چندوجهی، در هر ضلع دقیقاً دو وجه با یکدیگر تماس دارند، در حالی که در چندبرهای با ابعاد بالاتر، سه یا تعداد بیشتری از وجه‌ها در هر ضلع با یکدیگر تماس دارند.&lt;sup&gt;'''۲'''&lt;/sup&gt;

=== زوایا ===
زاویه صاف (به [[زبان انگلیسی|انگلیسی]]: ''plane angle'') زاويه گوشه يك وجه چندضلعی است.

زاویه فضایی (به [[زبان انگلیسی|انگلیسی]]: ''solid angle'') زاويه اى در فضاى سه بعدی است كه چندوجهى روى رأس مى پوشاند.اين زاويه با سه يا بيشتر از ٣ زاويه زاویه صاف محصور شده.

زاویه دووجهی (به [[زبان انگلیسی|انگلیسی]]: ''dihedral angle'') زاويه بين دو وجه مجاور است
----&lt;sup&gt;۱.وجه های جانبی دارای مساحت رویه است&lt;/sup&gt;

&lt;sup&gt;۲.منظور از تماس به خاطر مشترک بودن راس آنها است.&lt;/sup&gt;

== مفاهیم ==

=== چندوجهی محدب ===
چندوجهی محدب چندوجهی ای است که جسمی محدب را مشخص می‌کند. این شرایط را می‌توان به روشهای مختلف معادل بیان کرد:

* برای هر جفت از نقاط جسم، خطی که آنها را به هم وصل می‌کند کاملاً در جسم موجود است (این تعریف معمول مجموعه محدب در فضا است).
* برای هر جفت رأس، خطی که آنها را به وصل می‌کند کاملاً در جسم موجود است.
* صفحه حاوی هر وجه، فضا را به دو نیمه تقسیم می‌کند و چند وجهی کاملاً در یکی از این دو نیمه قرار دارد.

چند وجهی غیر محدب را گاهی مقعر می‌نامند.

=== اسکلت چندوجهی ===
رئوس و ضلع‌های چندوجهی گرافی را تشکیل می‌دهند که اسکلت چند وجهی نامیده می‌شود. به عنوان مثال، اسکلت چهار وجهی یک گراف کامل با ۴ راس است.

اسکلت چند وجهی محدب یک گراف مسطح است و به همین دلیل قضیه چندوجهی اویلر (که در ادامه توضیح داده خواهد شد) در آن صدق می‌کند: در واقع می‌توان گراف را از یک نقطه داخلی چندوجهی بر روی هر کره ای که در آن نقطه قرار دارد نمایش داد و سپس با استفاده از تصویر کردن استریوگرافیک به روی صفحه نمایش داد. گراف یک چندوجهی پیچیده‌تر ممکن است مسطح نباشد.

=== تور ===
تورِ یک چند وجهی، شکل مسطحی است که از تعدادی چندضلعی در امتداد برخی طرفها تشکیل شده‌است، که می‌تواند در فضا خم شود تا بسته شود و یک چند وجهی تشکیل دهد. تور ابزاری کاربردی برای ساخت چندوجهی کاغذی است.تور شکل گسترده چندوجهی است.

در سال ۱۹۷۵، جی.سی. شپارد پرسید که آیا هر چندوجهی محدب حداقل دارای یک تور ساده است؟ این سؤال که به عنوان حدس دورر یا مسئله تور دورر یا حدس شپارد نیز شناخته می‌شود، بی پاسخ مانده‌است.

== ویژگی ها و مشخصه ها ==

=== تعداد وجوه چندوجهی ===
چندوجهی‌ها بر اساس تعداد وجوهشان و بر اساس یونانی کلاسیک دسته‌بندی و نامگذاری می‌شوند؛ مثلاً tetrahedron (چهاروجهی) به معنی چندوجهی با چهار وجه، pentahedron (پنج‌وجهی) به معنی چندوجهی با پنج وجه، hexahedron (شش‌وجهی) به معنی چندوجهی با شش وجه است و الی آخر به همین شکل نامگذاری می‌گردند.

=== زاویه داخلی چندوجهی ===
چندوجهی ها از چندضلعی های منتظم درست شده اند. چندوجهی ها مثل چندضلعی ها زاویه داخلی و خارجی دارند.

زاویه داخلی چندوجهی ها بر اساس تعداد وجوه و اضلاع راس بدست می آید.

مثلا چهاروجهی چهار تا مثلث متساوی الاضلاع دارد و اندازه زاویه داخلی وجه آن 60 درجه است و مجموع زاویه داخلی آن برابر با180درجه است.ولی چهاروجهی مجموع زاویه داخلی فضایی اش برابر با720 درجه است.

پس مجموع زاویه داخلی و اندازه زاویه داخلی به ترتیب بر این اساس نوشته می گردد.

&lt;math block=&quot;display&quot;&gt;
180n[(n'-2)]
&lt;/math&gt;

&lt;math block=&quot;display&quot;&gt;
\frac{180}{n'}n[(n'-2)]
&lt;/math&gt;

=== شکل و گوشه ها ===
برای هر رأس می‌توان یک شکل گوشه تعریف کرد که شکل چندوجهی را در اطراف رأس مشخص می‌کند. تعاریف دقیق متغیرند، اما می‌توان شکل گوشه را شکلی تعریف کرد که در اثر بریدن راس چندوجهی پدید می‌آید. اگر چندضلعی حاصل از این فرایند منتظم باشد، رأس منتظم شمرده می‌شود.

==== نماد رأس ====
نماد رأس یا پیکربندی رأس علامتی اختصاری برای نشان دادن شکل گوشه یک چندوجهی یا کاشی کاری به عنوان دنباله ای از وجه‌ها در اطراف یک راس است. برای چندوجهی‌های یکنواخت فقط یک نوع شکل گوشه وجود دارد و بنابراین پیکربندی راس کاملاً چند وجهی را تعریف می‌کند.

نماد راس به عنوان دنباله ای از اعداد ارائه شده‌است که تعداد اضلاع وجه‌های اطراف راس را نشان می‌دهد. علامت گذاری «a.b.c» یک راس را توصیف می‌کند که دارای ۳ وجه در اطراف آن است که a و b و c ضلع دارند.

==== پیکربندی وجه ====
دوگان‌های یکنواخت که وجه متقارنند، می‌توانند با علامات اختصاری مشابهی با پیکربندی رأس که پیکربندی وجه نامیده می‌شود نشان داده شوند. این نمادها با یک V برای اختلاف نشان داده می‌شوند. این نماد به شکل شمارش متوالی تعداد وجوهی که در رئوس اطراف وجه قرار دارند مشخص می‌شوند. مثلاً پیکربندی وجه دوازده لوز وجهی V۳٫۴٫۳٫۴ یا &lt;sup&gt;۲&lt;/sup&gt;(۳٫۴)V است.

=== حجم ===
جامدات چندوجهی دارای یک مقدار مشخص به نام حجم هستند که میزان فضای اشغال شده را اندازه‌گیری می‌کند. خانواده‌های ساده چندوجهی‌ها ممکن است فرمول‌های ساده ای برای حجم خود داشته باشند. به عنوان مثال، حجم اهرام، منشورها و موازی السطوح‌ها را می‌توان به راحتی بر اساس طول ضلع یا مشخصات دیگر بیان کرد.

حجم چندوجهی‌های پیچیده‌تر ممکن است فرمول‌های ساده ای نداشته باشند. با تقسیم چندوجهی به قطعات کوچکتر، حجم این چند وجهی‌ها محاسبه می‌شود. به عنوان مثال، می‌توان حجم یک چند وجهی منتظم را با تقسیم آن به هرم‌های برابر محاسبه کرد، به این شکل که که هر هرم دارای یک وجه از چندوجهی به عنوان قاعده و مرکز چندوجهی به عنوان راس آن است.

به‌طور کلی، می‌توان از قضیه دیورژانس استخراج کرد که حجم یک جامد چندوجهی توسط آن داده می‌شود: 

&lt;math block=&quot;display&quot;&gt;
\frac{1}{3} \left| \sum_F (Q_F \cdot N_F) \operatorname{area}(F) \right|,
&lt;/math&gt;

که در آن مجموع روی وجوه F چندوجهی است،  نقطه ای دلخواه روی وجه F بوده،  بردار واحد عمود بر F به سمت بیرون چندوجهی و نقطه ضرب ضرب داخلی است.

=== مساحت ===
مساحت چندوجهی های منتظم دارای یک مساحت رویه دارند.وجه‌های چندوجهی منتظم٬چندضلعی منتظم است.چندوجهی های ثابت مثل منشور٬هرم٬متوازی‌السطوح مساحت های ثابتی دارند.هرم ها و منشورهای چندوپهلو نیز بر اساس مساحت منشور بدست می‌آید اما چون قاعده منشور٬چندضلعی منتظم می‌باشد٬براساس مجموع مساحت چندضلعی و مساحت جانبی منشور(محیط چندضلعی×ارتفاع)بدست می‌آید.
 
مساحت چندوجهی:&lt;math block=&quot;display&quot;&gt;
n[\frac{1}{4}n'a^2 cot(\frac{\pi}{n'})]
&lt;/math&gt;.
 
nدر اینجا تعداد وجه و'nتعداد ضلع چندضلعی است عددπدر اینجا برحسب رادیان است


=== نماد اشلفلی ===
نماد اشلفلی نوعی نشانه گذاری برای پلیتوپهای منتظم، از جمله چندوجهی‌های منتظم است.

چندوجهی‌های منتظم به شکل {p,q} نشانه گذاری می‌شوند که در آن q نماد اشلفلی شکل گوشه‌ها بوده و p هم نماد اشلفلی چندضلعی هر وجه است.

نماد اشلفلی چندضلعی منتظم محدب به شکل {p} است که در آن p تعداد اضلاع است. نماد اشلفلی چندضلعی منتظم مقعر (ستاره ای) به شکل {p/q} است که در آن p تعداد رئوس و q تعداد اضلاع میان دو رأس در وصل کردن رئوس چندضلعی محدب منتظم برای ساختن آن است.

چندوجهی‌هایی که نماد اشلفلی آنها قرینه باشند، دوگان یکدیگرند.

== تقارن ==
بسیاری از چندوجهی‌های مورد مطالعه بسیار متقارن هستند، یعنی با انعکاس یا چرخش فضا، شکل ظاهری آنها تغییر نمی‌کند. هر یک از این تقارن‌ها ممکن است محل یک راس، وجه یا ضلع معین را تغییر دهد، اما مجموعه تمام رئوس (به همین ترتیب وجوه، اضلاع) بدون تغییر است. مجموعه تقارن‌های چندوجهی را گروه تقارن آن می‌نامند.

گفته می‌شود که تمام اجزایی که توسط تقارن‌ها بر روی یکدیگر قرار می‌گیرند، یک مدار تقارن را تشکیل می‌دهند. به عنوان مثال، تمام وجه‌های مکعب در یک مدار قرار دارند، در حالی که تمام ضلع‌ها در مدار دیگر قرار دارند. اگر تمام اجزا یک بعد معین، مثلاً تمام وجه‌ها، در یک مدار قرار بگیرند، گفته می‌شود که شکل در آن مدار متقارن است. به عنوان مثال، یک مکعب وجه -متقارن است، در حالی که یک مکعب بریده شده دارای دو مدار تقارن وجه است.

=== گروه‌های تقارنی ===
بسیاری از تقارن‌ها یا گروه‌های نقطه‌ای در سه بعد با نام تقارن مرتبط با چند وجهی نامگذاری شده‌اند. این گروه‌های تقارنی شامل:

* '''T''' – تقارن چهاروجهی دست‌سان:گروه چرخشی برای چهاروجهی منتظم
* '''T&lt;sub&gt;d&lt;/sub&gt;''' – تقارن چهاروجهی کامل:گروه تقارنی چهاروجهی منتظم
* '''T&lt;sub&gt;h&lt;/sub&gt;''' – تقارن پیریتووجهی:تقارن یک پیریتووجهی (دوازده وجهی با وجوه پنج ضلعی غیر منتظم)
* '''O''' – تقارن هشت وجهی دست‌سان:گروه چرخشی مکعب و هشت وجهی
* '''O&lt;sub&gt;h&lt;/sub&gt;''' – تقارن هشت وجهی کامل:گروه تقارنی مکعب و هشت وجهی
* '''I''' – تقارن بیست وجهی دست‌سان:گروه چرخشی بیست وجهی و دوازده وجهی
* '''I&lt;sub&gt;h&lt;/sub&gt;''' – تقارن بیست وجهی کامل:گروه تقارنی بیست وجهی و دوازده وجهی
* '''C&lt;sub&gt;nv&lt;/sub&gt;''' – تقارن هرم n-پهلو
* '''D&lt;sub&gt;nh&lt;/sub&gt;''' – تقارن منشور n-پهلو
* '''D&lt;sub&gt;nv&lt;/sub&gt;''' – تقارن پادمنشور n-پهلو

تقارن‌های دست‌سان تقارن انعکاسی ندارند از این رو دارای دو شکل متقارن هستند که بازتابی از یکدیگر هستند.

== خانواده‌های مشهور چندوجهی‌ها ==

=== منشوروار ===
چندوجهی‌ای است که همه رئوس آن روی دو صفحه موازی قرار گیرند. وجوه جانبی آن می‌توانند ذوزنقه یا مثلث باشد. خانواده‌های منشوروارها عبارتند از:&lt;ref&gt;William F. Kern, James R Bland, ''Solid Mensuration with proofs'', 1938, p.75&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!هرم
!گوه
!متوازی‌السطوح
! colspan=&quot;1&quot; |منشور
! colspan=&quot;3&quot; |پاد منشور
!گنبد
!هرم ناقص
|-
|[[پرونده:Pentagonal_pyramid.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Pentagonal_pyramid.png|80x80پیکسل]]
|[[پرونده:Geometric_wedge.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Geometric_wedge.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:Parallelepiped_2013-11-29.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Parallelepiped_2013-11-29.svg|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:Pentagonal_prism.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Pentagonal_prism.png|80x80پیکسل]]
|[[پرونده:Square_antiprism.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Square_antiprism.png|80x80پیکسل]]
|[[پرونده:Pentagonal_antiprism.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Pentagonal_antiprism.png|80x80پیکسل]]
|[[پرونده:Pentagrammic_crossed_antiprism.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Pentagrammic_crossed_antiprism.png|80x80پیکسل]]
|[[پرونده:Pentagonal_cupola.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Pentagonal_cupola.png|80x80پیکسل]]
|[[پرونده:Pentagonal_frustum.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Pentagonal_frustum.svg|80x80پیکسل]]
|}
حجم منشوروار از رابطه &lt;math&gt;V = \frac{h(A_1 + 4A_2 + A_3)}{6}&lt;/math&gt; حاصل می‌شود که در آن V حجم، A&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt; و A&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; مساحت دو وجه موازی، A&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; مقطعی از تقاطع منشوروار با وسط صفحه بین دو وجه موازی و h ارتفاع است.&lt;ref&gt;B. E. Meserve, R. E. Pingry: ''Some Notes on the Prismoidal Formula''. The Mathematics Teacher, Vol. 45, No. 4 (April 1952), pp. 257-263&lt;/ref&gt;

در زیر انواع منشوروارها شرح داده شده.

* هرم:

[[پرونده:Pyramid_fa.jpg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Pyramid_fa.jpg|بندانگشتی|با اتصال رئوس چند ضلعی B (قاعده) در صفحهٔ P به نقطهٔ v «هرم» تشکیل می‌شود. با برش هرم توسط صفحهٔ E موازی P «بریدهٔ هرمی» ساخته می‌شود. با قرار دادن یک هرم بر روی یک بریدهٔ هرمی، می‌توان ابلیسک ساخت.]]
«هرم» از گونه‌های شناخته‌شدهٔ چندوجهی است. هرم به‌طور کلی از یک قاعدهٔ چندضلعی B واقع در صفحهٔ P تشکیل می‌شود که رئوس آن به‌وسیلهٔ وجه‌های مثلثی‌شکل به نقطهٔ v که روی صفحهٔ P نیست متصل شده‌اند. با این حساب یال M هر هرم، سطحی چندوجهی با وجوه مثلثی خواهد بود. برای ساختن یک هرم می‌توان از اکستروژن مرکزی بهره برد. در اکستروژن مرکزی رئوس چندضلعی B در صفحهٔ p در راستای خطوطی همگرا به سوی یک نقطه (v) کشیده می‌شوند و شکل نهایی هرم به شکل چندضلعی B و جای نقطهٔ v وابسته است.

: روابط: در هرمی به مساحت قاعده S و ارتفاع h و حجم V همواره رابطه &lt;math&gt;V={1 \over 3}Sh&lt;/math&gt; برقرار است.

* گوه:

[[پرونده:Geometric_wedge.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Geometric_wedge.png|بندانگشتی|گوه]]
گُوِه نوعی چندوجهی است که وجوه آن شامل دو مثلث و سه ذوزنقه است. گوه دارای ۵ وجه، ۹ ضلع و ۶ رأس است.

: روابط: در گوه مقابل با حجم V همواره رابطه &lt;math&gt;V = bh\left(\frac{a}{3}+\frac{c}{6}\right)&lt;/math&gt; برقرار است.&lt;ref&gt;Harris, J. W. , &amp; Stocker, H. &quot;Wedge&quot;. §4.5.2 in ''Handbook of Mathematics and Computational Science''. New York: Springer, p. 102, 1998. &lt;/ref&gt;

* متوازی‌السطوح:

[[پرونده:Parallelepiped-v.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Parallelepiped-v.svg|بندانگشتی|250x250پیکسل|متوازی‌السطوح]]
از انواع منشور است که از شش وجه متوازی‌الاضلاع ساخته شده. دارای ۱۲ رأس و ۸ ضلع است. حجم متوازی السطوح مقابل با حجم V به وسیله بردارهای &lt;math&gt;\vec a&lt;/math&gt; و &lt;math&gt;\vec b&lt;/math&gt; و &lt;math&gt;\vec c&lt;/math&gt; شکل زیر محاسبه می‌گردد:

: روابط: از آنجا که متوازی السطوح منشوری ناقائم با قاعده متوازی الاضلاع است، بنابرین حجم برابر با حاصل ضرب مساحت قاعده S در ارتفاع h است.

می‌دانیم:&lt;math&gt;S = |\vec a| \cdot |\vec b| \cdot \sin \gamma = |\vec a \times \vec b|~&lt;/math&gt; و:&lt;math&gt;h = |\vec c| \cdot |\cos \theta~|~&lt;/math&gt; که در اثر یکی شدن:&lt;ref&gt;Coxeter, H. S. M. ''Regular Polytopes'', 3rd ed. New York: Dover, p. &amp;nbsp;122, 1973.&lt;/ref&gt;
{{وسط‌چین}}
:&lt;math&gt;V = B\cdot h = (|\vec a| |\vec b| \sin \gamma) \cdot |\vec c||\cos \theta~| = |\vec a  \times \vec b|~|\vec c|~|\cos \theta~| = |(\vec{a} \times \vec{b}) \cdot \vec{c}|~.&lt;/math&gt;
{{پایان وسط‌چین}}

* منشور

[[پرونده:Extrusion_fa.jpg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Extrusion_fa.jpg|بندانگشتی|با اکستروژن (بیرون کشیدن) مرکزی، موازی، و موازی راست می‌توان هرم، منشور، و منشور راست ساخت.]]
منشور چندوجهی‌ای است که وجه‌های بالا و پایینش چندضلعی‌های همنهشت (مساوی) باشند که در صفحه‌هایی موازی هم قرار دارند. رئوس وجه‌های بالا و پایین یک منشور با پاره‌خط‌هایی به هم وصل می‌شوند. بااین‌حساب هر یک از وجه‌های جانبی منشور یک متوازی‌الاضلاع است و یال ایجادشده یک سطح چندوجهی است. اگر وجه‌های بالای منشور با خط‌های عمود بر صفحهٔ شامل وجه پایینی آن به وجه پایینی وصل شده باشد، حاصل حالت خاصی از منشور موسوم به «منشور راست» است که در آن همهٔ وجه‌های جانبی مستطیل هستند. اگر وجوه بالا و پایین یک منشور هم مستطیل باشند منشور راست خاصی به نام مکعب مستطیل تشکیل می‌شود.

برای ساختن یک منشور می‌توان از اکستروژن موازی بهره برد. در اکستروژن موازی رئوس چندضلعی B در صفحهٔ p در راستای خطوطی موازی کشیده می‌شوند.منشور یکی از خانوادهای منشوروار است.

: روابط: در منشور راستی به مساحت قاعده S و ارتفاع h و حجم V و مساحت کل A همواره روابط زیر برقرارند:
{{وسط‌چین}}
:&lt;math&gt;V = Sh&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;A = 2S + Ph&lt;/math&gt;
{{پایان وسط‌چین}}
همچنین در منشوری راست با قاعده n-ضلعی منتظم با طول ضلع s و ارتفاع h نیز همواره روابط زیر برقرارند:&lt;ref&gt;William F. Kern, James R. Bland, ''Solid Mensuration with proofs'', 1938, p.81&lt;/ref&gt;
{{وسط‌چین}}
:&lt;math&gt;V = \frac{n}{4}hs^2 \cot\left(\frac{\pi}{n}\right)&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;A = \frac{n}{2} s^2 \cot{\left(\frac{\pi}{n}\right)} + n s h&lt;/math&gt;
{{پایان وسط‌چین}}

* پادمنشور:

[[پرونده:Hexagonal_antiprism.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Hexagonal_antiprism.png|بندانگشتی|150x150پیکسل|پادمنشور شش ضلعی]]
پادمنشور نوعی چندوجهی است که دارای دو قاعده همنهشت و موازی، اما پیچ خورده بوده که توسط تعدادی مثلث به هم وصل شده‌اند.

: روابط: در پاد منشوری با وجوه چندضلعی منتظم و قاعده n-ضلعی و طول ضلع a و حجم V و مساحت کل A همواره روابط زیر برقرارند:
{{وسط‌چین}}
:&lt;math&gt;V = \frac{n \sqrt{4\cos^2\frac{\pi}{2n}-1}\sin \frac{3\pi}{2n} }{12\sin^2\frac{\pi}{n}}~a^3,&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;A = \frac{n}{2} \left( \cot{\frac{\pi}{n}} + \sqrt{3}\right) a^2.&lt;/math&gt;
{{پایان وسط‌چین}}

* گنبد:

[[پرونده:Triangular_cupola.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Triangular_cupola.png|بندانگشتی|150x150پیکسل|گنبد مثلثی]]
گنبد نوعی چندوجهی است که از اتصال دو چندضلعی که یکی از آنها دو برابر دیگری ضلع دارد که وسیله زنجیره ای از مثلث‌ها و مستطیل‌ها حاصل می‌شود. یک گنبد را می‌توان منشوری دید که در آن تعداد اضلاع یکی از قاعده‌ها با ادغام رأس‌های مجاور نصف شده‌است.

* هرم ناقص:

[[پرونده:Pentagonal_frustum.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Pentagonal_frustum.png|بندانگشتی|150x150پیکسل|هرم ناقص پنج‌ضلعی]]
یک هرم ناقص  یا بریده هرمی به‌طور معمول بخشی از یک مخروط یا هرم است که بین یک یا دو صفحه موازی برش داده می‌شود و از انواع منشوروار است. هرم ناقص قائم، برش موازی هرم قائم یا مخروط قائم است. یک هرم ناقص n-پهلو متشکل از n وجه ذوزنقه و ۲تا وجه n-ضلعی است.&lt;ref&gt;William F. Kern, James R. Bland, ''Solid Mensuration with proofs'', 1938, p. &amp;nbsp;67&lt;/ref&gt;پایهٔ ابلیسک نمونهٔ یک بریدهٔ هرمی است.

: روابط: در هرم ناقصی با مساحت قاعده هرم اولیه B1 و ارتفاع هرم اولیه h1 و مساحت قاعده هرم بریده شده B2 و ارتفاع هرم بریده شده h2 و حجم V همواره رابطه &lt;math&gt;V = \frac{h_1 B_1 - h_2 B_2}{3}&lt;/math&gt; برقرار است. همچنین در مخروط ناقص راستی با شعاع دو قاعده r1 و r2 و سهم h مساحت کل از رابطه زیر به دست می‌آید:
{{وسط‌چین}}
&lt;math&gt;\begin{align}\text{Total surface area}&amp;=\pi\left(\left(r_1+r_2\right)s+r_1^2+r_2^2\right)\\
&amp;=\pi\left(\left(r_1+r_2\right)\sqrt{\left(r_1-r_2\right)^2+h^2}+r_1^2+r_2^2\right)\end{align}&lt;/math&gt;
{{پایان وسط‌چین}}
مساحت کل A هرم ناقصی که قواعدش n-ضلعی‌های منتظم اند از رابطه زیر به دست می‌آید:
{{وسط‌چین}}
:&lt;math&gt;A= \frac{n}{4}\left[\left(a_1^2+a_2^2\right)\cot \frac{\pi}{n} + \sqrt{\left(a_1^2-a_2^2\right)^2\sec^2 \frac{\pi}{n}+4 h^2\left(a_1+a_2\right)^2} \right]&lt;/math&gt;
{{پایان وسط‌چین}}

* کره

[[پرونده:Sphere_wireframe_10deg_6r.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Sphere_wireframe_10deg_6r.svg|چپ|بندانگشتی|نگارهٔ یک کره به صورت توپولوژی]]
کره ازنوع احجام‌هندسی است.کره مجموعه‌نقاطی از فضا است که فاصله مرکز کره تا نقاط‌کره را شعاع آن‌گویند.شکل‌فیزیکی یا اسکلتی کره به‌صورت دایره‌ای است که‌درون آن یک‌بیضی قرار دارد.کره از نوع چندوجهی‌ها است ولی‌از نوع منتظم یاد‌ نشده‌است،چون وجه های کره از چندضلعی منتظم نیست و دارای‌انحنا است.کره می‌تواند چندوجهی هارا محاط کند وبر اساس همین محاط‌کردن می‌توانیم حجم چندوجهی ‌هارا محاسبه کرد.اگرچندوجهی در کره محاط شود قطر‌ چندوجهی منتظم با قطر کره برابر می‌شود.

حجم‌کره و مساحت‌کره به این‌صورت است:
{{وسط‌چین}}&lt;math&gt;\!V = \frac{4}{3}\pi r^3&lt;/math&gt;{{پایان وسط‌چین}}{{وسط‌چین}}&lt;math&gt;\!A ={4}\pi r^2&lt;/math&gt;{{پایان وسط‌چین}}
رابطه مساحت‌کره و حجم‌کره به این‌صورت است که با مشتق حجم‌کره،مساحت‌کره بدست‌می‌آید ولی با انتگرال‌گیری مساحت‌کره،حجم کره بدست‌می‌آید.

=== چندوجهی منتظم ===
چندوجهی که همه وجوه آن چندضلعی‌های منتظم همنهشت بوده و به‌طور یکسان دور هر وجه قرار گرفته‌اند. در کل ۹ چندوجهی منتظم وجود دارد که شامل ۵ چندوجهی منتظم محدب (اجسام افلاطونی) و ۴ چندوجهی مقعر منتظم (چندوجهی‌های کپلر پوآنسو) هستند.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|عنوان=Regular Polyhedron|نشانی=http://mathworld.wolfram.com/RegularPolyhedron.html|ناشر=MathWorld|تاریخ بازبینی=۱۰ آوریل ۲۰۱۴}}&lt;/ref&gt;

==== اجسام افلاطونی ====
چندوجهی‌های منتظم محدب را اجسام افلاطونی گویند.

تنها پنج جسم افلاطونی وجود دارد که مشخصاتشان در جدول آورده شده.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+مشخصات اجسام افلاطونی
!n
!جسم افلاطونی
!تصویر
!شکل وجه و {{سخ}}پیکربندی آن
!شکل گوشه و {{سخ}}نماد آن
!تعداد وجه
!تعداد یال
!تعداد رأس
!دوگانش
!نماد اشلفلی
|-
!۱
|چهاروجهی منتظم
|[[پرونده:Tetrahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Tetrahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:Light_blue_triangle.jpg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Light_blue_triangle.jpg|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۳٬۳٬۳
|[[پرونده:Tetrahedron_vertfig.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Tetrahedron_vertfig.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}۳٬۳٬۳
|۴
|۶
|۴
|چهاروجهی منتظم
|{۳٬۳}
|-
!۲
|شش‌وجهی منتظم (مکعب)
|[[پرونده:Hexahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Hexahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU05_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU05_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۳٬۳٬۳٬۳
|[[پرونده:Cube vertfig svg.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Cube vertfig svg.svg|100x100پیکسل]]{{سخ}}۴٬۴٬۴
|۶
|۱۲
|۸
|هشت‌وجهی منتظم
|{۴٬۳}
|-
!۳
|هشت‌وجهی منتظم
|[[پرونده:Octahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Octahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:Light_blue_triangle.jpg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Light_blue_triangle.jpg|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۴٬۴٬۴
|[[پرونده:Octahedron vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Octahedron vertfig.svg|100x100پیکسل]]{{سخ}}۳٬۳٬۳٬۳
|۸
|۱۲
|۶
|مکعب
|{۳٬۴}
|-
!۴
|دوازده‌وجهی منتظم
|[[پرونده:Dodecahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Dodecahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU22_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU22_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۳٬۳٬۳٬۳٬۳
|[[پرونده:Dodecahedron_vertfig.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Dodecahedron_vertfig.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}۵٬۵٬۵
|۱۲
|۳۰
|۲۰
|بیست‌وجهی منتظم
|{۵٬۳}
|-
!۵
|بیست‌وجهی منتظم
|[[پرونده:Icosahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Icosahedron.png|105x105پیکسل]]
|[[پرونده:Light_blue_triangle.jpg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Light_blue_triangle.jpg|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۵٬۵٬۵
|[[پرونده:Icosahedron_vertfig.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Icosahedron_vertfig.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}۳٬۳٬۳٬۳٬۳
|۲۰
|۳۰
|۱۲
|دوازده‌وجهی منتظم
|{۳٬۵}
|}
اجسام افلاطونی ویژگی‌های زیر را دارا می‌باشند:

* همهٔ وجه‌های آن چندضلعی‌های منتظم هم‌نهشت باشند.
* که هیچ‌کدام از وجه‌های آن با هم تلاقی نکنند، مگر در اضلاع آن.
* تعداد یکسانی از وجه‌ها در هر یک از رأس‌ها به هم برسند.

==== چندوجهی کپلر-پوآنسو ====
هر چندوجهی منتظم مقعر را چندوجهی کپلر-پوآنسو گویند.

چهار چندوجهی کپلر-پوآنسو وجود دارد که مشخصاتشان در جدول آورده شده.&lt;ref&gt;Coxeter, ''Star polytopes and the Schläfli function f(&amp;#x3B1;,&amp;#x3B2;,&amp;#x3B3;)'' p. 121 1. The Kepler–Poinsot polyhedra&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+مشخصات چندوجهی‌های کپلر-پوآنسو
!n
!چندوجهی کپلر-پوآنسو
!تصویر
!شکل وجه و{{سخ}}پیکربندی آن
!شکل گوشه و{{سخ}}نماد آن
!تعداد وجه
!تعداد یال
!تعداد رأس
!دوگانش
!نماد اشلفلی
|-
!۱
|دوازده‌وجهی ستاره‌ای کوچک
|[[پرونده:Small_stellated_dodecahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Small_stellated_dodecahedron.png|106x106پیکسل]]
|[[پرونده:DU35_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU35_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۵٬۵٬۵٬۵٬۵
|[[پرونده:Small_stellated_dodecahedron_vertfig.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Small_stellated_dodecahedron_vertfig.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}۵/۲٬۵/۲٬۵/۲٬۵/۲٬۵/۲
|۱۲
|۳۰
|۱۲
|دوازده‌وجهی بزرگ
|{۵/۲٬۵}
|-
!۲
|دوازده‌وجهی بزرگ
|[[پرونده:Great_dodecahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Great_dodecahedron.png|106x106پیکسل]]
|[[پرونده:DU34_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU34_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۵/۲٬۵/۲٬۵/۲٬۵/۲٬۵/۲
|[[پرونده:Great_dodecahedron_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Great_dodecahedron_vertfig.svg|103x103پیکسل]]{{سخ}}۵٬۵٬۵٬۵٬۵
|۱۲
|۳۰
|۱۲
|دوازده‌وجهی ستاره‌ای کوچک
|{۵٬۵/۲}
|-
!۳
|دوازده‌وجهی ستاره‌ای بزرگ
|[[پرونده:Great_stellated_dodecahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Great_stellated_dodecahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU53_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU53_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۳٬۳٬۳٬۳٬۳
|[[پرونده:Great_stellated_dodecahedron_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Great_stellated_dodecahedron_vertfig.png|109x109پیکسل]]{{سخ}}۵/۲٬۵/۲٬۵/۲
|۱۲
|۳۰
|۲۰
|بیست‌وجهی بزرگ
|{۵/۲٬۳}
|-
!۴
|بیست‌وجهی بزرگ
|[[پرونده:Great_icosahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Great_icosahedron.png|107x107پیکسل]]
|[[پرونده:DU52_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU52_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۵/۲٬۵/۲٬۵/۲
|[[پرونده:Great_icosahedron_vertfig.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Great_icosahedron_vertfig.png|104x104پیکسل]]{{سخ}}۳٬۳٬۳٬۳٬۳
|۲۰
|۳۰
|۱۲
|دوازده‌وجهی ستاره‌ای بزرگ
|{۳٬۵/۲}
|}

=== اجسام ارشمیدسی ===
گروهی از چندوجهی‌های محدبی هستند که وجوه آنها چندضلعی‌های منتظم باشند، هرچند لزوماً از یک نوع نباشند، در رأس به‌طور یکسان به هم برسند و جزء اجسام افلاطونی و منشورها و پادمنشورها نباشند. در کل ۱۳ جسم ارشمیدسی وجود دارد که مشخصاتشان در جدول آورده شده.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+مشخصات اجسام ارشمیدسی
!n
!جسم ارشمیدسی
!تصویر
!شکل گوشه و {{سخ}}نماد آن
!تعداد وجه
!تعداد یال
!تعداد رأس
!دوگانش (جسم کاتالان)
|-
!۱
|چهاروجهی بریده‌شده
|[[پرونده:Polyhedron_truncated_4a_max.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_truncated_4a_max.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:Polyhedron_truncated_4a_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_truncated_4a_vertfig.svg|100x100پیکسل]]{{سخ}}۶٬۳٬۶
|۸
|۱۸
|۱۲
|دوازده‌مثلث وجهی
|-
!۲
|مکعب بریده‌شده
|[[پرونده:Polyhedron_truncated_6_max.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_truncated_6_max.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:Polyhedron_truncated_6_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_truncated_6_vertfig.svg|100x100پیکسل]]{{سخ}}۸٬۳٬۸
|۱۴
|۳۶
|۲۴
|بیست‌وچهار مثلث وجهی
|-
!۳
|مکعب‌هشت‌وجهی بریده‌شده
|[[پرونده:Polyhedron_great_rhombi_6-8_max.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_great_rhombi_6-8_max.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:Polyhedron_great_rhombi_6-8_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_great_rhombi_6-8_vertfig.svg|100x100پیکسل]]{{سخ}}۶٬۸٬۴
|۲۶
|۷۲
|۴۸
|چهل وهشت مثلث وجهی
|-
!۴
|هشت‌وجهی بریده‌شده
|[[پرونده:Polyhedron_truncated_8_max.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_truncated_8_max.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:Polyhedron_truncated_8_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_truncated_8_vertfig.svg|100x100پیکسل]]{{سخ}}۶٬۴٬۶
|۱۴
|۳۶
|۲۴
|شش‌وجهی تتراکیس
|-
!۵
|دوازده‌وجهی بریده‌شده
|[[پرونده:Polyhedron_truncated_12_max.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_truncated_12_max.png|104x104پیکسل]]
|[[پرونده:Polyhedron_truncated_12_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_truncated_12_vertfig.svg|100x100پیکسل]]{{سخ}}۱۰٬۳٬۱۰
|۳۲
|۹۰
|۶۰
|بیست‌وجهی تریاکیس
|-
!۶
|بیست‌دوازده‌وجهی بریده‌شده
|[[پرونده:Polyhedron_great_rhombi_12-20_max.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_great_rhombi_12-20_max.png|101x101پیکسل]]
|[[پرونده:Polyhedron_great_rhombi_12-20_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_great_rhombi_12-20_vertfig.svg|100x100پیکسل]]{{سخ}}۶٬۱۰٬۴
|۶۲
|۱۸۰
|۱۲۰
|صد و بیست‌مثلث وجهی
|-
!۷
|بیست‌وجهی بریده‌شده
|[[پرونده:Polyhedron_truncated_20_max.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_truncated_20_max.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:Polyhedron_truncated_20_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_truncated_20_vertfig.svg|100x100پیکسل]]{{سخ}}۶٬۵٬۶
|۳۲
|۹۰
|۶۰
|شصت‌مثلث وجهی
|-
!۸
|مکعب‌هشت‌وجهی
|[[پرونده:Polyhedron_6-8_max.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_6-8_max.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:Polyhedron_6-8_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_6-8_vertfig.svg|100x100پیکسل]]{{سخ}}۳٬۴٬۳٬۴
|۱۴
|۲۴
|۱۲
|دوازده‌لوزوجهی
|-
!۹
|بیست‌دوازده‌وجهی
|[[پرونده:Polyhedron_12-20_max.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_12-20_max.png|101x101پیکسل]]
|[[پرونده:Polyhedron_12-20_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_12-20_vertfig.svg|100x100پیکسل]]{{سخ}}۳٬۵٬۳٬۵
|۳۲
|۶۰
|۳۰
|سی لوزوجهی
|-
!۱۰
|لوزمکعب‌هشت‌وجهی
|[[پرونده:Polyhedron_small_rhombi_6-8_max.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_small_rhombi_6-8_max.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:Polyhedron_small_rhombi_6-8_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_small_rhombi_6-8_vertfig.svg|100x100پیکسل]]{{سخ}}۴٬۴٬۴٬۳
|۲۶
|۴۸
|۲۴
|بیست‌وچهار چهار ضلعی وجهی
|-
!۱۱
|لوزبیست‌دوازده‌وجهی
|[[پرونده:Polyhedron_small_rhombi_12-20_max.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_small_rhombi_12-20_max.png|101x101پیکسل]]
|[[پرونده:Polyhedron_small_rhombi_12-20_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_small_rhombi_12-20_vertfig.svg|100x100پیکسل]]{{سخ}}۴٬۵٬۴٬۳
|۶۲
|۱۲۰
|۶۰
|شصت‌چهار ضلعی وجهی
|-
!۱۲
|مکعب اسناب
|[[پرونده:Polyhedron_snub_6-8_left_max.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_snub_6-8_left_max.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:Polyhedron_snub_6-8_left_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_snub_6-8_left_vertfig.svg|100x100پیکسل]]{{سخ}}۳٬۴٬۳٬۳٬۳
|۳۸
|۶۰
|۲۴
|بیست‌وچهار پنج ضلعی وجهی
|-
!۱۳
|دوازده‌وجهی اسناب
|[[پرونده:Polyhedron_snub_12-20_left_max.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_snub_12-20_left_max.png|101x101پیکسل]]
|[[پرونده:Polyhedron_snub_12-20_left_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_snub_12-20_left_vertfig.svg|100x100پیکسل]]{{سخ}}۳٬۵٬۳٬۳٬۳
|۹۲
|۱۵۰
|۶۰
|شصت‌پنج ضلعی وجهی
|}

=== اجسام کاتالان ===
اجسام کاتالان یا دوگان‌های ارشمیدسی اجسامی هستند که از دوگان کردن (وصل کردن وسط وجوه مجاور) اجسام ارشمیدسی به دست می‌آیند. به ازای هر جسم ارشمیدسی یک جسم کاتالان وجود دارد که مشخصاتشان در جدول آورده شده.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+مشخصات اجسام کاتالان
!n
!جسم کاتالان
!تصویر
!شکل وجه و {{سخ}}پیکربندی آن
!تعداد وجه
!تعداد یال
!تعداد رأس
!دوگانش (جسم ارشمیدسی)
|-
!۱
|دوازده‌مثلث وجهی
|[[پرونده:Triakis_tetrahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Triakis_tetrahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU02_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU02_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۶٬۳٬۶
|۱۲
|۱۸
|۸
|چهاروجهی بریده‌شده
|-
!۲
|بیست‌وچهار مثلث وجهی
|[[پرونده:Triakis_octahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Triakis_octahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU09_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU09_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۸٬۳٬۸
|۲۴
|۳۶
|۱۴
|مکعب بریده‌شده
|-
!۳
|چهل وهشت مثلث وجهی
|[[پرونده:Disdyakis_dodecahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Disdyakis_dodecahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU11_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU11_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۶٬۸٬۴
|۴۸
|۷۲
|۲۶
|مکعب‌هشت‌وجهی بریده‌شده
|-
!۴
|شش‌وجهی تتراکیس
|[[پرونده:Tetrakis_cube.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Tetrakis_cube.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU08_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU08_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۶٬۴٬۶
|۲۴
|۳۶
|۱۴
|هشت‌وجهی بریده‌شده
|-
!۵
|بیست‌وجهی تریاکیس
|[[پرونده:Triakis_icosahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Triakis_icosahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU26_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU26_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۱۰٬۳٬۱۰
|۶۰
|۹۰
|۳۲
|دوازده‌وجهی بریده‌شده
|-
!۶
|صد و بیست‌مثلث وجهی
|[[پرونده:Disdyakis_triacontahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Disdyakis_triacontahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU28_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU28_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۶٬۱۰٬۴
|۱۲۰
|۱۸۰
|۶۲
|بیست‌دوازده‌وجهی بریده‌شده
|-
!۷
|شصت‌مثلث وجهی
|[[پرونده:Pentakis_dodecahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Pentakis_dodecahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU25_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU25_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۶٬۵٬۶
|۶۰
|۹۰
|۳۲
|بیست‌وجهی بریده‌شده
|-
!۸
|دوازده‌لوزوجهی
|[[پرونده:Rhombic_dodecahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Rhombic_dodecahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU07_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU07_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۳٬۴٬۳٬۴
|۱۲
|۲۴
|۱۴
|مکعب‌هشت‌وجهی
|-
!۹
|سی لوزوجهی
|[[پرونده:Rhombic_triacontahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Rhombic_triacontahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU24_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU24_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۳٬۵٬۳٬۵
|۳۰
|۶۰
|۳۲
|بیست‌دوازده‌وجهی
|-
!۱۰
|بیست‌وچهار چهار ضلعی وجهی
|[[پرونده:Strombic_icositetrahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Strombic_icositetrahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU10_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU10_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۴٬۴٬۴٬۳
|۲۴
|۴۸
|۲۶
|لوزمکعب‌هشت‌وجهی
|-
!۱۱
|شصت‌چهار ضلعی وجهی
|[[پرونده:Strombic_hexecontahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Strombic_hexecontahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU27_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU27_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۴٬۵٬۴٬۳
|۶۰
|۱۲۰
|۶۲
|لوزبیست‌دوازده‌وجهی
|-
!۱۲
|بیست‌وچهار پنج ضلعی وجهی
|[[پرونده:Pentagonal_icositetrahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Pentagonal_icositetrahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU12_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU12_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۳٬۴٬۳٬۳٬۳
|۲۴
|۶۰
|۳۸
|مکعب اسناب
|-
!۱۳
|شصت‌پنج ضلعی وجهی
|[[پرونده:Pentagonal_hexecontahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Pentagonal_hexecontahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU29_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU29_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۳٬۵٬۳٬۳٬۳
|۶۰
|۱۵۰
|۹۲
|دوازده‌وجهی اسناب
|}

=== چندوجهی یکنواخت ===
[[پرونده:Snub_dodecadodecahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Snub_dodecadodecahedron.png|بندانگشتی|150x150پیکسل|یک چندوجهی یکنواخت مقعر]]
چندوجهی یکنواخت (Uniform Polyhedron) دارای چندضلعی‌های منتظم به عنوان وجه است و رأس-متقارن است. از این رو می‌توان گفت که همه رئوس آن با هم همنهشتند.

چندوجهی یکنواخت ممکن است منتظم باشد (اگر هم وجه و هم ضلع متقارن باشد)، شبه منتظم باشد (اگر ضلع-متقارن باشد اما وجه-متقارن نباشد) یا نیمه منتظم باشد (اگر نه ضلع-متقارن باشد و نه وجه-متقارن). نیازی به محدب بودن نیست، بنابراین بسیاری از چندوجهی‌های یکنواخت ستاره ای هستند.

دو خانواده شامل بی‌نهایت چندوجهی یکنواخت وجود دارد، همراه با ۷۵ چند وجهی دیگر:

* دارای بی‌نهایت چندوجهی:
** منشورها،
** پادمنشورها.
* استثناهای محدب:
** ۵ جسم افلاطونی:چندوجهی‌های منتظم محدب،
** ۱۳ جسم ارشمیدسی:۲ شبه منتظم و ۱۱ نیمه منتظم.
* استثناهای ستاره ای (مقعر):
** ۴ چندوجهی کپلر-پوآنسو:چندوجهی‌های منتظم مقعر،
** ۵۳ چندوجهی ستاره ای یکنواخت دیگر:۵ شبه منتظم و ۴۸ نیمه منتظم.

پس تعداد چندوجهی‌های یکنواخت که فقط منشور و پادمنشور نیستند برابر ۷۵=۵+۱۳+۴+۵۳ است.

=== اجسام جانسون ===
[[پرونده:Triangular_hebesphenorotunda.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Triangular_hebesphenorotunda.png|بندانگشتی|120x120پیکسل|J92 که آخرین جسم در لیست اجسام جانسون است]]
اجسامی محدبی که وجوه آنها چندوجهی‌های منتظم بوده، اما شامل اجسام افلاطونی و اجسام ارشمیدسی و اجسام منشوری و اجسام پادمنشوری نمی‌باشند. اگرچه محدودیتی آشکار وجود ندارد که هر چند ضلعی منظم نمی‌تواند وجه یک جسم جانسون باشد، اما وجه‌های اجسام جانسونی که وجه‌هایشان یکسان نیست، همیشه ۳، ۴، ۵، ۶، ۸ یا ۱۰ ضلعی هستند. در کل ۹۲ جسم جانسون وجود دارد.

=== چندوجهی گلدبرگ ===
[[پرونده:Goldberg_polyhedron_5_3.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Goldberg_polyhedron_5_3.png|بندانگشتی|150x150پیکسل|یک چندوجهی گلدبرگ]]
چندوجهی‌های محدبی هستند که از وجوه شش ضلعی و پنج ضلعی ساخته شده و توسط مایکل گلدبرگ در سال ۱۹۳۷ توصیف شدند. همه چندوجهی‌های گلدبرگ سه ویژگی زیر را دارا می‌باشند:

# هر وجه یا پنج ضلعی است یا شش ضلعی.
# دقیقاً سه وجه در هر راس به هم می‌رسند.
# دارای تقارن بیست وجهی چرخشی هستند.

این نوع چندوجهی‌ها همیشه ۱۲ وجه پنج ضلعی دارند.

=== چندوجهی ژئودزیک ===
[[پرونده:Geodesic_polyhedron_5_2.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Geodesic_polyhedron_5_2.png|بندانگشتی|150x150پیکسل|یک چندوجهی ژئودزیک]]
چندوجهی ژئودزیک نوعی چندوجهی محدب است که وجوه آن مثلثند. از آنجا که این نوع چندوجهی‌ها دوگان چندوجهی‌های گلدبرگ هستند، بنابرین در هر راس ۶ وجه مثلثی به هم می‌رسند، به جز ۱۲ رأس که در آنها ۵ وجه به هم می‌رسند.

=== دلتاوجهی ===
دلتاوجهی نوعی چندوجهی است که همه وجوهش مثلث متساوی الاضلاع باشند. نام آن از حرف یونانی دلتا (Δ) که شبیه مثلث است گرفته شده. بی شمار دلتاوجهی وجود دارد اما از میان آنها فقط ۸ تا محدب هستند که دارای ۴، ۶، ۸، ۱۰، ۱۲، ۱۴، ۱۶ و ۲۰ وجه هستند و شامل ۳ جسم افلاطونی و ۵ جسم جانسون می‌باشند. اما هیچ دلتاوجهی محدبی با ۱۸ وجه وجود ندارد. مشخصات دلتاوجهی‌های محدب در جدول زیر آورده شده:
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+مشخصات دلتاوجهی‌های محدب
! colspan=&quot;6&quot; |دلتاوجهی‌های افلاطونی
|-
!تصویر
!نام
!تعداد وجوه
!تعداد یال‌ها
!تعداد رئوس
!نماد رأس
|-
|[[پرونده:Tetrahedron.jpg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Tetrahedron.jpg|60x60پیکسل]]
|چهاروجهی منتظم
|۴
|۶
|۴
|۴ × ۳&lt;sup&gt;۳&lt;/sup&gt;
|-
|[[پرونده:Octahedron.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Octahedron.svg|60x60پیکسل]]
|هشت وجهی منتظم
|۸
|۱۲
|۶
|۶ × ۳&lt;sup&gt;۴&lt;/sup&gt;
|-
|[[پرونده:Icosahedron.jpg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Icosahedron.jpg|60x60پیکسل]]
|بیست وجهی منتظم
|۲۰
|۳۰
|۱۲
|۱۲ × ۳&lt;sup&gt;۵&lt;/sup&gt;
|-
! colspan=&quot;6&quot; |دلتاوجهی‌های جانسون
|-
!تصویر
!نام
!تعداد وجوه
!تعداد یال‌ها
!تعداد رئوس
!نماد رأس
|-
|[[پرونده:Triangular_dipyramid.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Triangular_dipyramid.png|60x60پیکسل]]
|دوهرم مثلثی
|۶
|۹
|۵
|۲ × ۳&lt;sup&gt;۳&lt;/sup&gt;{{سخ}}۳ × ۳&lt;sup&gt;۴&lt;/sup&gt;
|-
|[[پرونده:Pentagonal_dipyramid.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Pentagonal_dipyramid.png|60x60پیکسل]]
|دوهرم مخمسی
|۱۰
|۱۵
|۷
|۵ × ۳&lt;sup&gt;۴&lt;/sup&gt;{{سخ}}۲ × ۳&lt;sup&gt;۵&lt;/sup&gt;
|-
|[[پرونده:Snub_disphenoid.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Snub_disphenoid.png|77x77پیکسل]]
|دوازده دلتاوجهی
|۱۲
|۱۸
|۸
|۴ × ۳&lt;sup&gt;۴&lt;/sup&gt;{{سخ}}۴ × ۳&lt;sup&gt;۵&lt;/sup&gt;
|-
|[[پرونده:Triaugmented_triangular_prism.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Triaugmented_triangular_prism.png|60x60پیکسل]]
|منشور مثلثی تتراکیس
|۱۴
|۲۱
|۹
|۳ × ۳&lt;sup&gt;۱&lt;/sup&gt;{{سخ}}۶ × ۳&lt;sup&gt;۵&lt;/sup&gt;
|-
|[[پرونده:Gyroelongated_square_dipyramid.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Gyroelongated_square_dipyramid.png|60x60پیکسل]]
|پادمنشور مربعی تتراکیس
|۱۶
|۲۴
|۱۰
|۲ × ۳&lt;sup&gt;۴&lt;/sup&gt;{{سخ}}۸ × ۳&lt;sup&gt;۵&lt;/sup&gt;
|}

=== دوهرم‌ها ===
[[پرونده:Decagonal bipyramid transparent.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Decagonal bipyramid transparent.svg|بندانگشتی|109x109پیکسل|یک دوهرم ده ضلعی.]]
یک دوهرم n-ضلعی یک چندوجهی است که از پیوستن دو عدد هرم n-ضلعی به دست می‌آید. یک دوهرم n-ضلعی دارای ۲n وجه مثلثی، ۳n یال و ۲ + n راس است.

فقط سه نوع دوهرم می‌توانند یال‌های برابر داشته باشند (که این بدان معناست که همه وجوه مثلث متساوی الاضلاع هستند و بنابراین آن دوهرم‌ها دلتاوجهی هستند): دوهرم‌های مثلثی، مربعی و پنج ضلعی. بی دوهرم مربعی با ضلع‌های یکسان یا هشت وجهی منتظم، در میان اجسام افلاطونی شمرده می‌شود. دوهرم‌های مثلثی و پنج ضلعی با ضلع‌های یکسان در میان اجسام جانسون (J12 و J13) قرار می‌گیرند.

=== پاددوهرم‌ها ===
[[پرونده:Decagonal_trapezohedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Decagonal_trapezohedron.png|بندانگشتی|140x140پیکسل|یک پاددوهرم ده ضلعی.]]
یک پاددوهرم n-ضلعی دوگان یک پادمنشور با قاعده n-ضلعی بوده و دارای ۲n وجه همنهشت و متقارن کایت پیچ خورده و ۴n یال و ۲ + ۲n رأس هست. با تقارنی بالاتر وجوه آنها تبدیل به کایت می‌شود. می‌توان پاددوهرمی n-ضلعی را به دو عدد هرم و یک پادمنشور با قاعده n-ضلعی تقسیم کرد.

برای ۲=n شکل حاصل به لحاظ هندسی برابر با چهاروجهی بوده و در صورتی که ۳=n باشد وجوه کایت چندوجهی حاصل لوزی است و در نتیجه پاددوهرم مثلثی نوعی لوزوجه است.

=== چندوجهی انعطاف‌پذیر ===
[[پرونده:Kaleidocycle_with_scalene_triangles.gif|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Kaleidocycle_with_scalene_triangles.gif|بندانگشتی|150x150پیکسل|یک چندوجهی انعطاف‌پذیر در حال انعطاف]]
چندوجهی انعطاف‌پذیر چندوجهی‌ای بدون هیچ ضلع مرزی است که می‌تواند شکل خود را به‌طور مداوم تغییر داده در حالی که اشکال تمام وجه‌های آن بدون تغییر است. در بعد ۳ چنین چندوجهی‌ای نمی‌تواند محدب باشد (این امر در ابعاد بالاتر نیز برای سایر پلیتوپ‌ها صادق است). «حدس قوی بیلوز» یا (آن طور که پس از اثباتش در سال ۲۰۱۸ نامیده می‌شود) «قضیه قوی بیلوز» بیان می‌کند ناوردای دن هر چندوجهی انعطاف‌پذیر در حال انعطاف ناورداست.

== دوگانگی ==
برای هر چندوجهی محدب یک [[دوگانگی (ریاضی)|دوگانه]] چندوجهی وجود دارد. به هر [[گوشه]] چند وجهی یک [[وجه (ریاضی)|وجه]] از چندوجهی دوگانه [[تابع دوگانه|دو وجهی]] اختصاص داده می‌شود و بالعکس. علاوه بر این، به هر یال یک یال از چند وجهی دوگانه [[تابع دوطرفه|دوطرفه]] اختصاص داده شده است. دوتایی یک چندوجهی محدب را می توان با حرکت قطبی به سمت جلو به دست آورد. چند وجهی دوتایی به صورت جفت وجود دارد و دوتایی یک دوباره چند وجهی اصلی است. برخی از چندوجهی خود دوگانه هستند، به این معنی که دوگانه چندوجهی با چندوجهی اصلی همخوانی دارد. این چند وجهی‌ها برای مثال چهارضلع، هرم مربع و همه هرم‌های منظم هستند.دوگانه یک جامد افلاطونی خود یک جامد افلاطونی است. هگزا وجهی به هشت وجهی دوتایی است و بالعکس،  دوازده وجهی دوتایی به ایکو وجهی و بالعکس، و چهارضلعی دوتایی به خود است. هر یک از 13 جامد ارشمیدسی دوتایی به یکی از 13 جامد کاتالانی است و بالعکس. چند وجهی انتزاعی نیز دارای دوگانه است، که علاوه بر این اطمینان می دهد که آنها همان ویژگی اویلر و جهت گیری را به عنوان چند وجهی اصلی دارند. با این حال، این شکل از دوگانگی شکل یک چندوجهی دوگانه را توصیف نمی کند، فقط ساختار ترکیبی آن را توصیف می کند. برای برخی از تعاریف چندوجهی هندسی غیر محدب، چندوجهی وجود دارد که دو وجهی انتزاعی آنها را نمی توان تحت همین تعریف به عنوان چندوجهی هندسی درک کرد.

== منابع ==
ویکی‌پدیای فارسی (مقاله‌های مربوط به «مساحت و حجم» و «چندضلعی منتظم»)

[[رده:نگاهی به ریاضیات پیشرفته]]
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>cv7xj2io6uckh45v9zh2vunnebnj0rf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135654</id>
      <parentid>135653</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T01:05:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Д.Ильин</username>
        <id>26993</id>
      </contributor>
      <comment>/* اجسام افلاطونی */</comment>
      <origin>135654</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76711" sha1="m7hc19vpol1bb7yumxoo9xlg355cied" xml:space="preserve">{{سرص|نگاهی به ریاضیات پیشرفته/متوازی السطوح|نگاهی به ریاضیات پیشرفته/هشت وجهی منتظم}}

'''چندوجهی''' یک شیء صلب هندسی در فضای سه بعدی است که وجه‌هایی صاف و منظم(هر وجه در یک صفحه) و ضلع‌ها یا یال‌هایی واقع بر خط راست دارد. تا کنون تعریف واحدی برای آن ارائه نشده‌است. چهاروجهی از انواع هرم است و مکعب نمونه‌ای از یک شش وجهی است. چندوجهی می‌تواند محدب یا غیر محدب باشد.چندوجهی‌هایی مثل هرم و منشور را با می‌توان اکستروژن (بیرون کشیدن) چندضلعی‌های دوبعدی ساخت. تنها تعداد محدودی از چندوجهی‌های محدب با وجوه منتظم و شکل گوشه‌های برابر می‌تواند وجود داشته باشد که شامل اجسام افلاطونی و اجسام ارشمیدسی می‌شود. برخی اجسام ارشمیدسی را می‌توان با بریدن هرم راس اجسام افلاطونی ساخت.به دلیل سادگی ساختن، در غالب آثار معماری مانند گنبدهای ژئودزیک و اهرام از چندوجهی‌ها استفاده می‌شود. اخیراً نیز به علت استفاده از اشکال علاقه به سطوح چندوجهی افزایش یافته‌است. برخی مولکول‌ها و اتم‌های فشرده، به‌ویژه ساختارهای بلوری و هیدروکربن‌های افلاطونی و همچنین برخی شعاعیان شکلی شبیه اجسام افلاطونی دارند. از اجسام افلاطونی در ساخت تاس نیز استفاده می‌شود.چندوجهی‌ها ویژگی‌ها و انواع گوناگونی دارند و در گروه‌های تقارنی مختلفی جای می‌گیرند. با اعمالی روی هر چندوجهی می‌توان چندوجهی‌های دیگری ساخت. بعضی از آنها با هم روابطی دارند. چندوجهی‌ها از عصر حجر مورد توجه بوده‌اند.کره نیز از خانواده چندوجهی ها نیز به حساب می آید.مکعب،چهاروجهی،متوازی السطوح از احجام های هندسی هستند که چندوجهی نیز به حساب می آید.

== تعریف ها ==
چندوجهی های محدب تعریف شده اند و خود چندوجهی های محدب نیز خوش تعریف و قابل محاسبه حجم و مساحت هستند و می توان جز احجام هندسی به کار برد. اما چندوجهی های مقعر جز احجام غیر هندسی هستند و تعریف آنها سخت و خیلی سخت است و فرمول مساحت و حجم ثابت نیز ندارند.احجام هندسی و غیرهندسی از نوع چندوجهی ها هستند ولی تفاوت آنها در مقعر و محدب بودن آنها است.

از این تعاریف می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

* یک تعریف متداول و تا حدودی ساده از چند وجهی این است: شیء جامدی که سطوح بیرونی آن را می‌توان با تعداد زیادی وجه پوشش داد یا اینکه یک جامد است که به صورت اتحاد چندوجهی‌های محدب شکل گرفته‌است. ارتقاء طبیعی این تعریف مستلزم این است که جامد مورد بحث کراندار بوده، فضای داخلی آن و احتمالاً مرز آن نیز همبند باشند. وجوه چنین چندوجهی ای را می‌توان به عنوان فضای همبند قسمتهای مرز درون هر یک از صفحاتی که آن را پوشانده‌اند، و ضلع‌ها و رئوس آنها را به عنوان بخشهای خط و نقاطی که وجوه در آنها به هم می‌رسند، تعریف کرد. با این حال، چندوجهی تعریف شده به این روش شامل چندوجهی‌های ستاره ای متقاطع نیست که ممکن است وجوه آن را چندضلعی‌های ساده تشکیل ندهند و برخی از ضلع‌های آن متعلق به بیش از دو وجه باشد.
* تعاریف مبتنی بر ایده سطح محدود کننده و نه جامد نیز معمول است. به عنوان مثال، اورورک (۱۹۹۳) چندوجهی را به عنوان اجتماع چندضلعی‌های محدب (وجوه آن) تعریف می‌کند. این چند ضلعی‌ها به گونه‌ای در فضا آرایش یافته‌اند که تقاطع (یا اشتراک) هر دو چندضلعی یک راس یا ضلع مشترک یا مجموعه تهی است، به طوری که اجتماعشان یک منیفلد است. اگر یک قسمت مسطح از چنین رویه‌ای خود چندضلعی محدبی نباشد، اورورک این شرط را می‌گذارد که آن قسمت باید به قطعاتی تقسیم‌بندی شوند که هر کدام چندضلعی‌های محدب کوچکتری بوده به گونه‌ای که زوایای دووجهی بینشان تخت باشند. تا حدودی به‌طور کلی تر، برانکو گرونباوم یک چندوجهی را به عنوان مجموعه‌ای از چندضلعی‌های ساده تعریف می‌کند که یک منیفلد تعبیه شده را تشکیل می‌دهند، با هر راس که حداقل سه ضلع به آن می‌رسد و هر دو وجه فقط در راس‌ها و ضلع‌های مشترک هر یک از هم تلاقی می‌کنند. کتاب چندوجهی‌های کرامول تعریف مشابهی ارائه می‌دهد اما بدون محدودیت حداقل سه ضلع در هر راس. باز هم، این نوع تعریف شامل چندوجهی‌های متقاطع نیست مفاهیم مشابه اساس تعاریف توپولوژیک از چند وجهی را تشکیل می‌دهند، به عنوان زیرمجموعه‌های یک منیفلد توپولوژیکی به دیسک‌های توپولوژیک (وجه‌ها) که تقاطع‌های دوتایی آنها به صورت نقطه (رئوس)، قوس‌های توپولوژیکی (ضلع‌ها) یا مجموعه تهی است. با این حال، چندوجهی توپولوژیکی (حتی با مثلث‌های تمام وجه) وجود دارد که نمی‌توان آنها را به عنوان چند وجهی هندسی درک کرد.
* تعریف مدرن تری مبتنی بر نظریه چندوجهی‌های مجرد نیز رواج دارد. این چندوجهی‌ها را می‌توان به صورت مجموعه‌هایی با ترتیب جزئی تعریف نمود، به گونه ای که عناصر آنها راس‌ها، ضلع‌ها و وجه‌های یک چند وجهی هستند. هنگامی که راس یا ضلع کوچکتر از ضلع یا وجه باشد، یک عنصر راس یا ضلع کمتر از عنصر ضلع یا وجه است (به این ترتیب جزئی). علاوه بر این، ممکن است یکی از عناصر زیرین ویژه این ترتیب جزئی (نشان دهنده مجموعه تهی) و یک عنصر بالا نشان دهنده کل چندوجهی باشد. اگر بخشهای ترتیب جزئی بین عناصر سه وجه از هم فاصله داشته باشند (یعنی بین هر وجه و عنصر پایین و بین عنصر بالا و هر راس) ساختار مشابه نمایش انتزاعی یک چند ضلعی را دارند، سپس این مجموعه‌هایی که مرتب شده‌اند دقیقاً همان اطلاعات را با چند وجهی توپولوژیکی حمل می‌کنند. با این حال، این الزامات اغلب سهل گیرانه هستند، در عوض فقط به این نیاز است که مقاطع بین عناصر دو وجه از یکدیگر دارای ساختار مشابه نمایش انتزاعی یک بخش خط باشند. (این بدان معنی است که هر ضلع شامل دو رأس است و به دو وجه تعلق دارد و هر رأس در یک وجه به دو ضلع آن وجه تعلق دارد) چند وجهی هندسی، که به روشهای دیگر تعریف شده‌است، می‌تواند به صورت انتزاعی از این طریق توصیف شود، اما همچنین می‌توان از چندوجهی انتزاعی به عنوان اساس تعریف چندوجهی هندسی استفاده کرد. تحقق یک چندوجهی انتزاعی به‌طور کلی به عنوان نگاشتی از رئوس چندوجهی انتزاعی به نقاط هندسی در نظر گرفته می‌شود، بدین ترتیب که نقاط هر وجه به صورت همسطح است. پس می‌توان یک چندوجهی هندسی را به عنوان تحقق چندوجهی انتزاعی تعریف کرد. تحققاتی که الزام مسطح بودن را حذف می‌کنند، الزامات اضافی تقارن را تحمیل کرده یا رئوس را به فضاهای ابعاد بالاتر می‌نگارند نیز در نظر گرفته شده‌اند. تعریف اخیر، برخلاف تعاریفی که بر مبنای جامدات و رویه‌ها ارائه شده‌اند، برای چندوجهی ستاره ای کاملاً مناسب می‌باشد. با این حال، بدون محدودیت‌های اضافی، این تعریف اجازه می‌دهد تا چندوجهی تبهگن یا بی‌وفا (به عنوان مثال، با نگاشت تمام رئوس در یک نقطه واحد) ساخت و این سؤال که: «چگونه تحقق بخشی از این‌ها را محدود کنیم تا از این تبهگنی‌ها جلوگیری شود؟» نیز لاینحل باقی مانده‌است.

در همه این تعاریف، یک چندوجهی به عنوان یک نمونه سه بعدی از پلیتوپ کلی تر در هر تعداد ابعاد قابل درک است. به عنوان مثال، یک چندضلعی جسمی دو بعدی دارد و هیچ وجهی ندارد، در حالی که یک چهار پلیتوپ دارای یک بدنه چهار بعدی و یک مجموعه اضافی از «سلول» های سه بعدی است. با این حال، برخی از متون مربوط به هندسه ابعاد بالاتر از اصطلاح «چندوجهی» برای معنای دیگری استفاده می‌کنند: نه یک پلیتوپ سه بعدی، بلکه شکلی است که به نوعی با یک پلیتوپ متفاوت است. به عنوان مثال، برخی منابع چندضلعی محدب را به عنوان محل تلاقی بسیاری از نیم فضاها و یک پلیتوپ را به صورت چندوجهی کراندار تعریف می‌کنند. در این مقاله تنها به چندوجهی ۳ بعدی پرداخته شده‌است.

=== زاویا ===

# '''زاویه مسطحه:'''به هر کدام از زوایای گوشه وجوه چندضلعی‌های چندوجهی زاویه مسطحه گویند.
# '''زاویه فضایی:'''به هر کدام از زوایایی که چندوجهی در فضای سه بعدی روی رأس می‌پوشاند زاویه فضایی گویند. هر کدام از این زوایا با سه یا بیشتر از ۳ زاویه زاویه صاف محصور شده‌اند.
# '''زاویه دووجهی:'''به هر کدام از زوایایی که بین دو وجه چندوجهی پدید آیند، زاویه دووجهی گویند.

=== سطح چندوجهی ===
«سطح چندوجهی» حاصل به‌هم پیوستن تعداد محدودی وجه چندضلعی تخت است و ملزوما فضایی را محصور نمی‌کند. در سطوح چندوجهی می‌توان اضلاع مرزی و رئوس مرزی (تنها در زمانی که سطح چندوجهی شامل فقط یک وجه باشد) داشت.

اخیراً به علت استفاده از اشکال علاقه به سطوح چندوجهی در معماری افزایش یافته‌است.

== مقدمات ==
&lt;blockquote&gt;منظور از مقدمات،موارد جزئی است که به صورا ساده تعریف می کنیم.&lt;/blockquote&gt;

=== وجه ===
در [[آشنایی با چندوجهی‌ها|چندوجهی‌ها]]، '''وجه''' (به [[زبان انگلیسی|انگلیسی]]: ''Face'') هر يك از [[هندسه مقدماتی/چندضلعی|چندضلعی]] هاى داراى مساحت'''&lt;sup&gt;۱&lt;/sup&gt;''' است که بخشی از مرز یک جسم جامد را تشکیل می دهد. یک جامد سه بعدی که منحصراً توسط وجوه محدود شده است یک چندوجهی است.

در روش‌های فنی‌تر هندسه چند وجهی‌ها و پلی‌توپ‌های با ابعاد بالاتر ، این اصطلاح همچنین به معنای عنصری از هر بعد از یک پلی‌توپ عمومی‌تر (در هر تعداد ابعاد) استفاده می‌شود.

=== راس ===
'''رَأس''' (به عربی: ''رأس'') (به انگلیسی: &lt;bdi&gt;vertex&lt;/bdi&gt;) در هندسه، نقطه‌ای است که دو پهلوی مستقیم از یک چندضلعی باز یا بسته به هم می‌رسند. به‌ زبان دیگر، رأس، نوکِ گوشه‌ها یا برخوردگاه‌های خطوط یک شکل هندسی است. از پیوند دادن دو رأس به همدیگر یک خط و از پیوند دادن سه رأس به هم یک سطح پدید می‌آید.

در مدل‌های سه‌بعدی گرافیک رایانه‌ای از رأس‌ها معمولاً برای تعریف سطوح (معمولاً سه‌گوش‌ها) استفاده می‌شود و هر یک از رأس‌ها در این مدل‌ها به عنوان یک بُردار نشان داده می‌شود. در نظریه گراف رأس را گره نیز می‌نامند.

تعداد رئوس هر چندضلعی در صفحه برابر تعداد اضلاع آن است.

=== ضلع ===
در هندسه، '''ضِلع''' یا '''بَر''' یا '''لَبه''' پاره‌خطی است که دو رأس مجاور را در یک چندضلعی به هم پیوند دهد؛ بنابراین در عمل، یک ضلع رابطی برای یک پاره‌خط یک‌بعدی و دو شی صفر بعدی است.

ضلع به خط‌های سازنده هر شکل گویند که اغلب تعداد آن‌ها در هر شکل نسبت به اشکال دیگر متفاوت است.برای نمونه مثلث، ۳ ضلع و مربع و مستطیل ۴ ضلع دارند.

توالیِ بستهٔ مسطح از ضلع‌ها، یک چندضلعی (و یک وجه) را شکل می‌دهد. در یک چندوجهی، در هر ضلع دقیقاً دو وجه با یکدیگر تماس دارند، در حالی که در چندبرهای با ابعاد بالاتر، سه یا تعداد بیشتری از وجه‌ها در هر ضلع با یکدیگر تماس دارند.&lt;sup&gt;'''۲'''&lt;/sup&gt;

=== زوایا ===
زاویه صاف (به [[زبان انگلیسی|انگلیسی]]: ''plane angle'') زاويه گوشه يك وجه چندضلعی است.

زاویه فضایی (به [[زبان انگلیسی|انگلیسی]]: ''solid angle'') زاويه اى در فضاى سه بعدی است كه چندوجهى روى رأس مى پوشاند.اين زاويه با سه يا بيشتر از ٣ زاويه زاویه صاف محصور شده.

زاویه دووجهی (به [[زبان انگلیسی|انگلیسی]]: ''dihedral angle'') زاويه بين دو وجه مجاور است
----&lt;sup&gt;۱.وجه های جانبی دارای مساحت رویه است&lt;/sup&gt;

&lt;sup&gt;۲.منظور از تماس به خاطر مشترک بودن راس آنها است.&lt;/sup&gt;

== مفاهیم ==

=== چندوجهی محدب ===
چندوجهی محدب چندوجهی ای است که جسمی محدب را مشخص می‌کند. این شرایط را می‌توان به روشهای مختلف معادل بیان کرد:

* برای هر جفت از نقاط جسم، خطی که آنها را به هم وصل می‌کند کاملاً در جسم موجود است (این تعریف معمول مجموعه محدب در فضا است).
* برای هر جفت رأس، خطی که آنها را به وصل می‌کند کاملاً در جسم موجود است.
* صفحه حاوی هر وجه، فضا را به دو نیمه تقسیم می‌کند و چند وجهی کاملاً در یکی از این دو نیمه قرار دارد.

چند وجهی غیر محدب را گاهی مقعر می‌نامند.

=== اسکلت چندوجهی ===
رئوس و ضلع‌های چندوجهی گرافی را تشکیل می‌دهند که اسکلت چند وجهی نامیده می‌شود. به عنوان مثال، اسکلت چهار وجهی یک گراف کامل با ۴ راس است.

اسکلت چند وجهی محدب یک گراف مسطح است و به همین دلیل قضیه چندوجهی اویلر (که در ادامه توضیح داده خواهد شد) در آن صدق می‌کند: در واقع می‌توان گراف را از یک نقطه داخلی چندوجهی بر روی هر کره ای که در آن نقطه قرار دارد نمایش داد و سپس با استفاده از تصویر کردن استریوگرافیک به روی صفحه نمایش داد. گراف یک چندوجهی پیچیده‌تر ممکن است مسطح نباشد.

=== تور ===
تورِ یک چند وجهی، شکل مسطحی است که از تعدادی چندضلعی در امتداد برخی طرفها تشکیل شده‌است، که می‌تواند در فضا خم شود تا بسته شود و یک چند وجهی تشکیل دهد. تور ابزاری کاربردی برای ساخت چندوجهی کاغذی است.تور شکل گسترده چندوجهی است.

در سال ۱۹۷۵، جی.سی. شپارد پرسید که آیا هر چندوجهی محدب حداقل دارای یک تور ساده است؟ این سؤال که به عنوان حدس دورر یا مسئله تور دورر یا حدس شپارد نیز شناخته می‌شود، بی پاسخ مانده‌است.

== ویژگی ها و مشخصه ها ==

=== تعداد وجوه چندوجهی ===
چندوجهی‌ها بر اساس تعداد وجوهشان و بر اساس یونانی کلاسیک دسته‌بندی و نامگذاری می‌شوند؛ مثلاً tetrahedron (چهاروجهی) به معنی چندوجهی با چهار وجه، pentahedron (پنج‌وجهی) به معنی چندوجهی با پنج وجه، hexahedron (شش‌وجهی) به معنی چندوجهی با شش وجه است و الی آخر به همین شکل نامگذاری می‌گردند.

=== زاویه داخلی چندوجهی ===
چندوجهی ها از چندضلعی های منتظم درست شده اند. چندوجهی ها مثل چندضلعی ها زاویه داخلی و خارجی دارند.

زاویه داخلی چندوجهی ها بر اساس تعداد وجوه و اضلاع راس بدست می آید.

مثلا چهاروجهی چهار تا مثلث متساوی الاضلاع دارد و اندازه زاویه داخلی وجه آن 60 درجه است و مجموع زاویه داخلی آن برابر با180درجه است.ولی چهاروجهی مجموع زاویه داخلی فضایی اش برابر با720 درجه است.

پس مجموع زاویه داخلی و اندازه زاویه داخلی به ترتیب بر این اساس نوشته می گردد.

&lt;math block=&quot;display&quot;&gt;
180n[(n'-2)]
&lt;/math&gt;

&lt;math block=&quot;display&quot;&gt;
\frac{180}{n'}n[(n'-2)]
&lt;/math&gt;

=== شکل و گوشه ها ===
برای هر رأس می‌توان یک شکل گوشه تعریف کرد که شکل چندوجهی را در اطراف رأس مشخص می‌کند. تعاریف دقیق متغیرند، اما می‌توان شکل گوشه را شکلی تعریف کرد که در اثر بریدن راس چندوجهی پدید می‌آید. اگر چندضلعی حاصل از این فرایند منتظم باشد، رأس منتظم شمرده می‌شود.

==== نماد رأس ====
نماد رأس یا پیکربندی رأس علامتی اختصاری برای نشان دادن شکل گوشه یک چندوجهی یا کاشی کاری به عنوان دنباله ای از وجه‌ها در اطراف یک راس است. برای چندوجهی‌های یکنواخت فقط یک نوع شکل گوشه وجود دارد و بنابراین پیکربندی راس کاملاً چند وجهی را تعریف می‌کند.

نماد راس به عنوان دنباله ای از اعداد ارائه شده‌است که تعداد اضلاع وجه‌های اطراف راس را نشان می‌دهد. علامت گذاری «a.b.c» یک راس را توصیف می‌کند که دارای ۳ وجه در اطراف آن است که a و b و c ضلع دارند.

==== پیکربندی وجه ====
دوگان‌های یکنواخت که وجه متقارنند، می‌توانند با علامات اختصاری مشابهی با پیکربندی رأس که پیکربندی وجه نامیده می‌شود نشان داده شوند. این نمادها با یک V برای اختلاف نشان داده می‌شوند. این نماد به شکل شمارش متوالی تعداد وجوهی که در رئوس اطراف وجه قرار دارند مشخص می‌شوند. مثلاً پیکربندی وجه دوازده لوز وجهی V۳٫۴٫۳٫۴ یا &lt;sup&gt;۲&lt;/sup&gt;(۳٫۴)V است.

=== حجم ===
جامدات چندوجهی دارای یک مقدار مشخص به نام حجم هستند که میزان فضای اشغال شده را اندازه‌گیری می‌کند. خانواده‌های ساده چندوجهی‌ها ممکن است فرمول‌های ساده ای برای حجم خود داشته باشند. به عنوان مثال، حجم اهرام، منشورها و موازی السطوح‌ها را می‌توان به راحتی بر اساس طول ضلع یا مشخصات دیگر بیان کرد.

حجم چندوجهی‌های پیچیده‌تر ممکن است فرمول‌های ساده ای نداشته باشند. با تقسیم چندوجهی به قطعات کوچکتر، حجم این چند وجهی‌ها محاسبه می‌شود. به عنوان مثال، می‌توان حجم یک چند وجهی منتظم را با تقسیم آن به هرم‌های برابر محاسبه کرد، به این شکل که که هر هرم دارای یک وجه از چندوجهی به عنوان قاعده و مرکز چندوجهی به عنوان راس آن است.

به‌طور کلی، می‌توان از قضیه دیورژانس استخراج کرد که حجم یک جامد چندوجهی توسط آن داده می‌شود: 

&lt;math block=&quot;display&quot;&gt;
\frac{1}{3} \left| \sum_F (Q_F \cdot N_F) \operatorname{area}(F) \right|,
&lt;/math&gt;

که در آن مجموع روی وجوه F چندوجهی است،  نقطه ای دلخواه روی وجه F بوده،  بردار واحد عمود بر F به سمت بیرون چندوجهی و نقطه ضرب ضرب داخلی است.

=== مساحت ===
مساحت چندوجهی های منتظم دارای یک مساحت رویه دارند.وجه‌های چندوجهی منتظم٬چندضلعی منتظم است.چندوجهی های ثابت مثل منشور٬هرم٬متوازی‌السطوح مساحت های ثابتی دارند.هرم ها و منشورهای چندوپهلو نیز بر اساس مساحت منشور بدست می‌آید اما چون قاعده منشور٬چندضلعی منتظم می‌باشد٬براساس مجموع مساحت چندضلعی و مساحت جانبی منشور(محیط چندضلعی×ارتفاع)بدست می‌آید.
 
مساحت چندوجهی:&lt;math block=&quot;display&quot;&gt;
n[\frac{1}{4}n'a^2 cot(\frac{\pi}{n'})]
&lt;/math&gt;.
 
nدر اینجا تعداد وجه و'nتعداد ضلع چندضلعی است عددπدر اینجا برحسب رادیان است


=== نماد اشلفلی ===
نماد اشلفلی نوعی نشانه گذاری برای پلیتوپهای منتظم، از جمله چندوجهی‌های منتظم است.

چندوجهی‌های منتظم به شکل {p,q} نشانه گذاری می‌شوند که در آن q نماد اشلفلی شکل گوشه‌ها بوده و p هم نماد اشلفلی چندضلعی هر وجه است.

نماد اشلفلی چندضلعی منتظم محدب به شکل {p} است که در آن p تعداد اضلاع است. نماد اشلفلی چندضلعی منتظم مقعر (ستاره ای) به شکل {p/q} است که در آن p تعداد رئوس و q تعداد اضلاع میان دو رأس در وصل کردن رئوس چندضلعی محدب منتظم برای ساختن آن است.

چندوجهی‌هایی که نماد اشلفلی آنها قرینه باشند، دوگان یکدیگرند.

== تقارن ==
بسیاری از چندوجهی‌های مورد مطالعه بسیار متقارن هستند، یعنی با انعکاس یا چرخش فضا، شکل ظاهری آنها تغییر نمی‌کند. هر یک از این تقارن‌ها ممکن است محل یک راس، وجه یا ضلع معین را تغییر دهد، اما مجموعه تمام رئوس (به همین ترتیب وجوه، اضلاع) بدون تغییر است. مجموعه تقارن‌های چندوجهی را گروه تقارن آن می‌نامند.

گفته می‌شود که تمام اجزایی که توسط تقارن‌ها بر روی یکدیگر قرار می‌گیرند، یک مدار تقارن را تشکیل می‌دهند. به عنوان مثال، تمام وجه‌های مکعب در یک مدار قرار دارند، در حالی که تمام ضلع‌ها در مدار دیگر قرار دارند. اگر تمام اجزا یک بعد معین، مثلاً تمام وجه‌ها، در یک مدار قرار بگیرند، گفته می‌شود که شکل در آن مدار متقارن است. به عنوان مثال، یک مکعب وجه -متقارن است، در حالی که یک مکعب بریده شده دارای دو مدار تقارن وجه است.

=== گروه‌های تقارنی ===
بسیاری از تقارن‌ها یا گروه‌های نقطه‌ای در سه بعد با نام تقارن مرتبط با چند وجهی نامگذاری شده‌اند. این گروه‌های تقارنی شامل:

* '''T''' – تقارن چهاروجهی دست‌سان:گروه چرخشی برای چهاروجهی منتظم
* '''T&lt;sub&gt;d&lt;/sub&gt;''' – تقارن چهاروجهی کامل:گروه تقارنی چهاروجهی منتظم
* '''T&lt;sub&gt;h&lt;/sub&gt;''' – تقارن پیریتووجهی:تقارن یک پیریتووجهی (دوازده وجهی با وجوه پنج ضلعی غیر منتظم)
* '''O''' – تقارن هشت وجهی دست‌سان:گروه چرخشی مکعب و هشت وجهی
* '''O&lt;sub&gt;h&lt;/sub&gt;''' – تقارن هشت وجهی کامل:گروه تقارنی مکعب و هشت وجهی
* '''I''' – تقارن بیست وجهی دست‌سان:گروه چرخشی بیست وجهی و دوازده وجهی
* '''I&lt;sub&gt;h&lt;/sub&gt;''' – تقارن بیست وجهی کامل:گروه تقارنی بیست وجهی و دوازده وجهی
* '''C&lt;sub&gt;nv&lt;/sub&gt;''' – تقارن هرم n-پهلو
* '''D&lt;sub&gt;nh&lt;/sub&gt;''' – تقارن منشور n-پهلو
* '''D&lt;sub&gt;nv&lt;/sub&gt;''' – تقارن پادمنشور n-پهلو

تقارن‌های دست‌سان تقارن انعکاسی ندارند از این رو دارای دو شکل متقارن هستند که بازتابی از یکدیگر هستند.

== خانواده‌های مشهور چندوجهی‌ها ==

=== منشوروار ===
چندوجهی‌ای است که همه رئوس آن روی دو صفحه موازی قرار گیرند. وجوه جانبی آن می‌توانند ذوزنقه یا مثلث باشد. خانواده‌های منشوروارها عبارتند از:&lt;ref&gt;William F. Kern, James R Bland, ''Solid Mensuration with proofs'', 1938, p.75&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!هرم
!گوه
!متوازی‌السطوح
! colspan=&quot;1&quot; |منشور
! colspan=&quot;3&quot; |پاد منشور
!گنبد
!هرم ناقص
|-
|[[پرونده:Pentagonal_pyramid.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Pentagonal_pyramid.png|80x80پیکسل]]
|[[پرونده:Geometric_wedge.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Geometric_wedge.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:Parallelepiped_2013-11-29.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Parallelepiped_2013-11-29.svg|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:Pentagonal_prism.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Pentagonal_prism.png|80x80پیکسل]]
|[[پرونده:Square_antiprism.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Square_antiprism.png|80x80پیکسل]]
|[[پرونده:Pentagonal_antiprism.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Pentagonal_antiprism.png|80x80پیکسل]]
|[[پرونده:Pentagrammic_crossed_antiprism.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Pentagrammic_crossed_antiprism.png|80x80پیکسل]]
|[[پرونده:Pentagonal_cupola.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Pentagonal_cupola.png|80x80پیکسل]]
|[[پرونده:Pentagonal_frustum.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Pentagonal_frustum.svg|80x80پیکسل]]
|}
حجم منشوروار از رابطه &lt;math&gt;V = \frac{h(A_1 + 4A_2 + A_3)}{6}&lt;/math&gt; حاصل می‌شود که در آن V حجم، A&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt; و A&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; مساحت دو وجه موازی، A&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; مقطعی از تقاطع منشوروار با وسط صفحه بین دو وجه موازی و h ارتفاع است.&lt;ref&gt;B. E. Meserve, R. E. Pingry: ''Some Notes on the Prismoidal Formula''. The Mathematics Teacher, Vol. 45, No. 4 (April 1952), pp. 257-263&lt;/ref&gt;

در زیر انواع منشوروارها شرح داده شده.

* هرم:

[[پرونده:Pyramid_fa.jpg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Pyramid_fa.jpg|بندانگشتی|با اتصال رئوس چند ضلعی B (قاعده) در صفحهٔ P به نقطهٔ v «هرم» تشکیل می‌شود. با برش هرم توسط صفحهٔ E موازی P «بریدهٔ هرمی» ساخته می‌شود. با قرار دادن یک هرم بر روی یک بریدهٔ هرمی، می‌توان ابلیسک ساخت.]]
«هرم» از گونه‌های شناخته‌شدهٔ چندوجهی است. هرم به‌طور کلی از یک قاعدهٔ چندضلعی B واقع در صفحهٔ P تشکیل می‌شود که رئوس آن به‌وسیلهٔ وجه‌های مثلثی‌شکل به نقطهٔ v که روی صفحهٔ P نیست متصل شده‌اند. با این حساب یال M هر هرم، سطحی چندوجهی با وجوه مثلثی خواهد بود. برای ساختن یک هرم می‌توان از اکستروژن مرکزی بهره برد. در اکستروژن مرکزی رئوس چندضلعی B در صفحهٔ p در راستای خطوطی همگرا به سوی یک نقطه (v) کشیده می‌شوند و شکل نهایی هرم به شکل چندضلعی B و جای نقطهٔ v وابسته است.

: روابط: در هرمی به مساحت قاعده S و ارتفاع h و حجم V همواره رابطه &lt;math&gt;V={1 \over 3}Sh&lt;/math&gt; برقرار است.

* گوه:

[[پرونده:Geometric_wedge.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Geometric_wedge.png|بندانگشتی|گوه]]
گُوِه نوعی چندوجهی است که وجوه آن شامل دو مثلث و سه ذوزنقه است. گوه دارای ۵ وجه، ۹ ضلع و ۶ رأس است.

: روابط: در گوه مقابل با حجم V همواره رابطه &lt;math&gt;V = bh\left(\frac{a}{3}+\frac{c}{6}\right)&lt;/math&gt; برقرار است.&lt;ref&gt;Harris, J. W. , &amp; Stocker, H. &quot;Wedge&quot;. §4.5.2 in ''Handbook of Mathematics and Computational Science''. New York: Springer, p. 102, 1998. &lt;/ref&gt;

* متوازی‌السطوح:

[[پرونده:Parallelepiped-v.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Parallelepiped-v.svg|بندانگشتی|250x250پیکسل|متوازی‌السطوح]]
از انواع منشور است که از شش وجه متوازی‌الاضلاع ساخته شده. دارای ۱۲ رأس و ۸ ضلع است. حجم متوازی السطوح مقابل با حجم V به وسیله بردارهای &lt;math&gt;\vec a&lt;/math&gt; و &lt;math&gt;\vec b&lt;/math&gt; و &lt;math&gt;\vec c&lt;/math&gt; شکل زیر محاسبه می‌گردد:

: روابط: از آنجا که متوازی السطوح منشوری ناقائم با قاعده متوازی الاضلاع است، بنابرین حجم برابر با حاصل ضرب مساحت قاعده S در ارتفاع h است.

می‌دانیم:&lt;math&gt;S = |\vec a| \cdot |\vec b| \cdot \sin \gamma = |\vec a \times \vec b|~&lt;/math&gt; و:&lt;math&gt;h = |\vec c| \cdot |\cos \theta~|~&lt;/math&gt; که در اثر یکی شدن:&lt;ref&gt;Coxeter, H. S. M. ''Regular Polytopes'', 3rd ed. New York: Dover, p. &amp;nbsp;122, 1973.&lt;/ref&gt;
{{وسط‌چین}}
:&lt;math&gt;V = B\cdot h = (|\vec a| |\vec b| \sin \gamma) \cdot |\vec c||\cos \theta~| = |\vec a  \times \vec b|~|\vec c|~|\cos \theta~| = |(\vec{a} \times \vec{b}) \cdot \vec{c}|~.&lt;/math&gt;
{{پایان وسط‌چین}}

* منشور

[[پرونده:Extrusion_fa.jpg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Extrusion_fa.jpg|بندانگشتی|با اکستروژن (بیرون کشیدن) مرکزی، موازی، و موازی راست می‌توان هرم، منشور، و منشور راست ساخت.]]
منشور چندوجهی‌ای است که وجه‌های بالا و پایینش چندضلعی‌های همنهشت (مساوی) باشند که در صفحه‌هایی موازی هم قرار دارند. رئوس وجه‌های بالا و پایین یک منشور با پاره‌خط‌هایی به هم وصل می‌شوند. بااین‌حساب هر یک از وجه‌های جانبی منشور یک متوازی‌الاضلاع است و یال ایجادشده یک سطح چندوجهی است. اگر وجه‌های بالای منشور با خط‌های عمود بر صفحهٔ شامل وجه پایینی آن به وجه پایینی وصل شده باشد، حاصل حالت خاصی از منشور موسوم به «منشور راست» است که در آن همهٔ وجه‌های جانبی مستطیل هستند. اگر وجوه بالا و پایین یک منشور هم مستطیل باشند منشور راست خاصی به نام مکعب مستطیل تشکیل می‌شود.

برای ساختن یک منشور می‌توان از اکستروژن موازی بهره برد. در اکستروژن موازی رئوس چندضلعی B در صفحهٔ p در راستای خطوطی موازی کشیده می‌شوند.منشور یکی از خانوادهای منشوروار است.

: روابط: در منشور راستی به مساحت قاعده S و ارتفاع h و حجم V و مساحت کل A همواره روابط زیر برقرارند:
{{وسط‌چین}}
:&lt;math&gt;V = Sh&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;A = 2S + Ph&lt;/math&gt;
{{پایان وسط‌چین}}
همچنین در منشوری راست با قاعده n-ضلعی منتظم با طول ضلع s و ارتفاع h نیز همواره روابط زیر برقرارند:&lt;ref&gt;William F. Kern, James R. Bland, ''Solid Mensuration with proofs'', 1938, p.81&lt;/ref&gt;
{{وسط‌چین}}
:&lt;math&gt;V = \frac{n}{4}hs^2 \cot\left(\frac{\pi}{n}\right)&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;A = \frac{n}{2} s^2 \cot{\left(\frac{\pi}{n}\right)} + n s h&lt;/math&gt;
{{پایان وسط‌چین}}

* پادمنشور:

[[پرونده:Hexagonal_antiprism.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Hexagonal_antiprism.png|بندانگشتی|150x150پیکسل|پادمنشور شش ضلعی]]
پادمنشور نوعی چندوجهی است که دارای دو قاعده همنهشت و موازی، اما پیچ خورده بوده که توسط تعدادی مثلث به هم وصل شده‌اند.

: روابط: در پاد منشوری با وجوه چندضلعی منتظم و قاعده n-ضلعی و طول ضلع a و حجم V و مساحت کل A همواره روابط زیر برقرارند:
{{وسط‌چین}}
:&lt;math&gt;V = \frac{n \sqrt{4\cos^2\frac{\pi}{2n}-1}\sin \frac{3\pi}{2n} }{12\sin^2\frac{\pi}{n}}~a^3,&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;A = \frac{n}{2} \left( \cot{\frac{\pi}{n}} + \sqrt{3}\right) a^2.&lt;/math&gt;
{{پایان وسط‌چین}}

* گنبد:

[[پرونده:Triangular_cupola.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Triangular_cupola.png|بندانگشتی|150x150پیکسل|گنبد مثلثی]]
گنبد نوعی چندوجهی است که از اتصال دو چندضلعی که یکی از آنها دو برابر دیگری ضلع دارد که وسیله زنجیره ای از مثلث‌ها و مستطیل‌ها حاصل می‌شود. یک گنبد را می‌توان منشوری دید که در آن تعداد اضلاع یکی از قاعده‌ها با ادغام رأس‌های مجاور نصف شده‌است.

* هرم ناقص:

[[پرونده:Pentagonal_frustum.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Pentagonal_frustum.png|بندانگشتی|150x150پیکسل|هرم ناقص پنج‌ضلعی]]
یک هرم ناقص  یا بریده هرمی به‌طور معمول بخشی از یک مخروط یا هرم است که بین یک یا دو صفحه موازی برش داده می‌شود و از انواع منشوروار است. هرم ناقص قائم، برش موازی هرم قائم یا مخروط قائم است. یک هرم ناقص n-پهلو متشکل از n وجه ذوزنقه و ۲تا وجه n-ضلعی است.&lt;ref&gt;William F. Kern, James R. Bland, ''Solid Mensuration with proofs'', 1938, p. &amp;nbsp;67&lt;/ref&gt;پایهٔ ابلیسک نمونهٔ یک بریدهٔ هرمی است.

: روابط: در هرم ناقصی با مساحت قاعده هرم اولیه B1 و ارتفاع هرم اولیه h1 و مساحت قاعده هرم بریده شده B2 و ارتفاع هرم بریده شده h2 و حجم V همواره رابطه &lt;math&gt;V = \frac{h_1 B_1 - h_2 B_2}{3}&lt;/math&gt; برقرار است. همچنین در مخروط ناقص راستی با شعاع دو قاعده r1 و r2 و سهم h مساحت کل از رابطه زیر به دست می‌آید:
{{وسط‌چین}}
&lt;math&gt;\begin{align}\text{Total surface area}&amp;=\pi\left(\left(r_1+r_2\right)s+r_1^2+r_2^2\right)\\
&amp;=\pi\left(\left(r_1+r_2\right)\sqrt{\left(r_1-r_2\right)^2+h^2}+r_1^2+r_2^2\right)\end{align}&lt;/math&gt;
{{پایان وسط‌چین}}
مساحت کل A هرم ناقصی که قواعدش n-ضلعی‌های منتظم اند از رابطه زیر به دست می‌آید:
{{وسط‌چین}}
:&lt;math&gt;A= \frac{n}{4}\left[\left(a_1^2+a_2^2\right)\cot \frac{\pi}{n} + \sqrt{\left(a_1^2-a_2^2\right)^2\sec^2 \frac{\pi}{n}+4 h^2\left(a_1+a_2\right)^2} \right]&lt;/math&gt;
{{پایان وسط‌چین}}

* کره

[[پرونده:Sphere_wireframe_10deg_6r.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Sphere_wireframe_10deg_6r.svg|چپ|بندانگشتی|نگارهٔ یک کره به صورت توپولوژی]]
کره ازنوع احجام‌هندسی است.کره مجموعه‌نقاطی از فضا است که فاصله مرکز کره تا نقاط‌کره را شعاع آن‌گویند.شکل‌فیزیکی یا اسکلتی کره به‌صورت دایره‌ای است که‌درون آن یک‌بیضی قرار دارد.کره از نوع چندوجهی‌ها است ولی‌از نوع منتظم یاد‌ نشده‌است،چون وجه های کره از چندضلعی منتظم نیست و دارای‌انحنا است.کره می‌تواند چندوجهی هارا محاط کند وبر اساس همین محاط‌کردن می‌توانیم حجم چندوجهی ‌هارا محاسبه کرد.اگرچندوجهی در کره محاط شود قطر‌ چندوجهی منتظم با قطر کره برابر می‌شود.

حجم‌کره و مساحت‌کره به این‌صورت است:
{{وسط‌چین}}&lt;math&gt;\!V = \frac{4}{3}\pi r^3&lt;/math&gt;{{پایان وسط‌چین}}{{وسط‌چین}}&lt;math&gt;\!A ={4}\pi r^2&lt;/math&gt;{{پایان وسط‌چین}}
رابطه مساحت‌کره و حجم‌کره به این‌صورت است که با مشتق حجم‌کره،مساحت‌کره بدست‌می‌آید ولی با انتگرال‌گیری مساحت‌کره،حجم کره بدست‌می‌آید.

=== چندوجهی منتظم ===
چندوجهی که همه وجوه آن چندضلعی‌های منتظم همنهشت بوده و به‌طور یکسان دور هر وجه قرار گرفته‌اند. در کل ۹ چندوجهی منتظم وجود دارد که شامل ۵ چندوجهی منتظم محدب (اجسام افلاطونی) و ۴ چندوجهی مقعر منتظم (چندوجهی‌های کپلر پوآنسو) هستند.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|عنوان=Regular Polyhedron|نشانی=http://mathworld.wolfram.com/RegularPolyhedron.html|ناشر=MathWorld|تاریخ بازبینی=۱۰ آوریل ۲۰۱۴}}&lt;/ref&gt;

==== اجسام افلاطونی ====
چندوجهی‌های منتظم محدب را اجسام افلاطونی گویند.

تنها پنج جسم افلاطونی وجود دارد که مشخصاتشان در جدول آورده شده.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+مشخصات اجسام افلاطونی
!n
!جسم افلاطونی
!تصویر
!شکل وجه و {{سخ}}پیکربندی آن
!شکل گوشه و {{سخ}}نماد آن
!تعداد وجه
!تعداد یال
!تعداد رأس
!دوگانش
!نماد اشلفلی
|-
!۱
|چهاروجهی منتظم
|[[پرونده:Tetrahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Tetrahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:Light_blue_triangle.jpg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Light_blue_triangle.jpg|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۳٬۳٬۳
|[[پرونده:Tetrahedron_vertfig.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Tetrahedron_vertfig.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}۳٬۳٬۳
|۴
|۶
|۴
|چهاروجهی منتظم
|{۳٬۳}
|-
!۲
|شش‌وجهی منتظم (مکعب)
|[[پرونده:Hexahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Hexahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU05_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU05_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۳٬۳٬۳٬۳
|[[پرونده:Cube vertfig svg.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Cube vertfig svg.svg|100x100پیکسل]]{{سخ}}۴٬۴٬۴
|۶
|۱۲
|۸
|هشت‌وجهی منتظم
|{۴٬۳}
|-
!۳
|هشت‌وجهی منتظم
|[[پرونده:Octahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Octahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:Light_blue_triangle.jpg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Light_blue_triangle.jpg|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۴٬۴٬۴
|[[پرونده:Octahedron vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Octahedron vertfig.svg|100x100پیکسل]]{{سخ}}۳٬۳٬۳٬۳
|۸
|۱۲
|۶
|مکعب
|{۳٬۴}
|-
!۴
|دوازده‌وجهی منتظم
|[[پرونده:Dodecahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Dodecahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU22_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU22_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۳٬۳٬۳٬۳٬۳
|[[پرونده:Dodecahedron_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Dodecahedron_vertfig.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}۵٬۵٬۵
|۱۲
|۳۰
|۲۰
|بیست‌وجهی منتظم
|{۵٬۳}
|-
!۵
|بیست‌وجهی منتظم
|[[پرونده:Icosahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Icosahedron.png|105x105پیکسل]]
|[[پرونده:Light_blue_triangle.jpg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Light_blue_triangle.jpg|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۵٬۵٬۵
|[[پرونده:Icosahedron_vertfig.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Icosahedron_vertfig.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}۳٬۳٬۳٬۳٬۳
|۲۰
|۳۰
|۱۲
|دوازده‌وجهی منتظم
|{۳٬۵}
|}
اجسام افلاطونی ویژگی‌های زیر را دارا می‌باشند:

* همهٔ وجه‌های آن چندضلعی‌های منتظم هم‌نهشت باشند.
* که هیچ‌کدام از وجه‌های آن با هم تلاقی نکنند، مگر در اضلاع آن.
* تعداد یکسانی از وجه‌ها در هر یک از رأس‌ها به هم برسند.

==== چندوجهی کپلر-پوآنسو ====
هر چندوجهی منتظم مقعر را چندوجهی کپلر-پوآنسو گویند.

چهار چندوجهی کپلر-پوآنسو وجود دارد که مشخصاتشان در جدول آورده شده.&lt;ref&gt;Coxeter, ''Star polytopes and the Schläfli function f(&amp;#x3B1;,&amp;#x3B2;,&amp;#x3B3;)'' p. 121 1. The Kepler–Poinsot polyhedra&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+مشخصات چندوجهی‌های کپلر-پوآنسو
!n
!چندوجهی کپلر-پوآنسو
!تصویر
!شکل وجه و{{سخ}}پیکربندی آن
!شکل گوشه و{{سخ}}نماد آن
!تعداد وجه
!تعداد یال
!تعداد رأس
!دوگانش
!نماد اشلفلی
|-
!۱
|دوازده‌وجهی ستاره‌ای کوچک
|[[پرونده:Small_stellated_dodecahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Small_stellated_dodecahedron.png|106x106پیکسل]]
|[[پرونده:DU35_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU35_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۵٬۵٬۵٬۵٬۵
|[[پرونده:Small_stellated_dodecahedron_vertfig.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Small_stellated_dodecahedron_vertfig.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}۵/۲٬۵/۲٬۵/۲٬۵/۲٬۵/۲
|۱۲
|۳۰
|۱۲
|دوازده‌وجهی بزرگ
|{۵/۲٬۵}
|-
!۲
|دوازده‌وجهی بزرگ
|[[پرونده:Great_dodecahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Great_dodecahedron.png|106x106پیکسل]]
|[[پرونده:DU34_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU34_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۵/۲٬۵/۲٬۵/۲٬۵/۲٬۵/۲
|[[پرونده:Great_dodecahedron_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Great_dodecahedron_vertfig.svg|103x103پیکسل]]{{سخ}}۵٬۵٬۵٬۵٬۵
|۱۲
|۳۰
|۱۲
|دوازده‌وجهی ستاره‌ای کوچک
|{۵٬۵/۲}
|-
!۳
|دوازده‌وجهی ستاره‌ای بزرگ
|[[پرونده:Great_stellated_dodecahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Great_stellated_dodecahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU53_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU53_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۳٬۳٬۳٬۳٬۳
|[[پرونده:Great_stellated_dodecahedron_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Great_stellated_dodecahedron_vertfig.png|109x109پیکسل]]{{سخ}}۵/۲٬۵/۲٬۵/۲
|۱۲
|۳۰
|۲۰
|بیست‌وجهی بزرگ
|{۵/۲٬۳}
|-
!۴
|بیست‌وجهی بزرگ
|[[پرونده:Great_icosahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Great_icosahedron.png|107x107پیکسل]]
|[[پرونده:DU52_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU52_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۵/۲٬۵/۲٬۵/۲
|[[پرونده:Great_icosahedron_vertfig.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Great_icosahedron_vertfig.png|104x104پیکسل]]{{سخ}}۳٬۳٬۳٬۳٬۳
|۲۰
|۳۰
|۱۲
|دوازده‌وجهی ستاره‌ای بزرگ
|{۳٬۵/۲}
|}

=== اجسام ارشمیدسی ===
گروهی از چندوجهی‌های محدبی هستند که وجوه آنها چندضلعی‌های منتظم باشند، هرچند لزوماً از یک نوع نباشند، در رأس به‌طور یکسان به هم برسند و جزء اجسام افلاطونی و منشورها و پادمنشورها نباشند. در کل ۱۳ جسم ارشمیدسی وجود دارد که مشخصاتشان در جدول آورده شده.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+مشخصات اجسام ارشمیدسی
!n
!جسم ارشمیدسی
!تصویر
!شکل گوشه و {{سخ}}نماد آن
!تعداد وجه
!تعداد یال
!تعداد رأس
!دوگانش (جسم کاتالان)
|-
!۱
|چهاروجهی بریده‌شده
|[[پرونده:Polyhedron_truncated_4a_max.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_truncated_4a_max.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:Polyhedron_truncated_4a_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_truncated_4a_vertfig.svg|100x100پیکسل]]{{سخ}}۶٬۳٬۶
|۸
|۱۸
|۱۲
|دوازده‌مثلث وجهی
|-
!۲
|مکعب بریده‌شده
|[[پرونده:Polyhedron_truncated_6_max.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_truncated_6_max.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:Polyhedron_truncated_6_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_truncated_6_vertfig.svg|100x100پیکسل]]{{سخ}}۸٬۳٬۸
|۱۴
|۳۶
|۲۴
|بیست‌وچهار مثلث وجهی
|-
!۳
|مکعب‌هشت‌وجهی بریده‌شده
|[[پرونده:Polyhedron_great_rhombi_6-8_max.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_great_rhombi_6-8_max.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:Polyhedron_great_rhombi_6-8_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_great_rhombi_6-8_vertfig.svg|100x100پیکسل]]{{سخ}}۶٬۸٬۴
|۲۶
|۷۲
|۴۸
|چهل وهشت مثلث وجهی
|-
!۴
|هشت‌وجهی بریده‌شده
|[[پرونده:Polyhedron_truncated_8_max.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_truncated_8_max.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:Polyhedron_truncated_8_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_truncated_8_vertfig.svg|100x100پیکسل]]{{سخ}}۶٬۴٬۶
|۱۴
|۳۶
|۲۴
|شش‌وجهی تتراکیس
|-
!۵
|دوازده‌وجهی بریده‌شده
|[[پرونده:Polyhedron_truncated_12_max.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_truncated_12_max.png|104x104پیکسل]]
|[[پرونده:Polyhedron_truncated_12_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_truncated_12_vertfig.svg|100x100پیکسل]]{{سخ}}۱۰٬۳٬۱۰
|۳۲
|۹۰
|۶۰
|بیست‌وجهی تریاکیس
|-
!۶
|بیست‌دوازده‌وجهی بریده‌شده
|[[پرونده:Polyhedron_great_rhombi_12-20_max.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_great_rhombi_12-20_max.png|101x101پیکسل]]
|[[پرونده:Polyhedron_great_rhombi_12-20_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_great_rhombi_12-20_vertfig.svg|100x100پیکسل]]{{سخ}}۶٬۱۰٬۴
|۶۲
|۱۸۰
|۱۲۰
|صد و بیست‌مثلث وجهی
|-
!۷
|بیست‌وجهی بریده‌شده
|[[پرونده:Polyhedron_truncated_20_max.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_truncated_20_max.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:Polyhedron_truncated_20_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_truncated_20_vertfig.svg|100x100پیکسل]]{{سخ}}۶٬۵٬۶
|۳۲
|۹۰
|۶۰
|شصت‌مثلث وجهی
|-
!۸
|مکعب‌هشت‌وجهی
|[[پرونده:Polyhedron_6-8_max.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_6-8_max.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:Polyhedron_6-8_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_6-8_vertfig.svg|100x100پیکسل]]{{سخ}}۳٬۴٬۳٬۴
|۱۴
|۲۴
|۱۲
|دوازده‌لوزوجهی
|-
!۹
|بیست‌دوازده‌وجهی
|[[پرونده:Polyhedron_12-20_max.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_12-20_max.png|101x101پیکسل]]
|[[پرونده:Polyhedron_12-20_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_12-20_vertfig.svg|100x100پیکسل]]{{سخ}}۳٬۵٬۳٬۵
|۳۲
|۶۰
|۳۰
|سی لوزوجهی
|-
!۱۰
|لوزمکعب‌هشت‌وجهی
|[[پرونده:Polyhedron_small_rhombi_6-8_max.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_small_rhombi_6-8_max.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:Polyhedron_small_rhombi_6-8_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_small_rhombi_6-8_vertfig.svg|100x100پیکسل]]{{سخ}}۴٬۴٬۴٬۳
|۲۶
|۴۸
|۲۴
|بیست‌وچهار چهار ضلعی وجهی
|-
!۱۱
|لوزبیست‌دوازده‌وجهی
|[[پرونده:Polyhedron_small_rhombi_12-20_max.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_small_rhombi_12-20_max.png|101x101پیکسل]]
|[[پرونده:Polyhedron_small_rhombi_12-20_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_small_rhombi_12-20_vertfig.svg|100x100پیکسل]]{{سخ}}۴٬۵٬۴٬۳
|۶۲
|۱۲۰
|۶۰
|شصت‌چهار ضلعی وجهی
|-
!۱۲
|مکعب اسناب
|[[پرونده:Polyhedron_snub_6-8_left_max.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_snub_6-8_left_max.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:Polyhedron_snub_6-8_left_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_snub_6-8_left_vertfig.svg|100x100پیکسل]]{{سخ}}۳٬۴٬۳٬۳٬۳
|۳۸
|۶۰
|۲۴
|بیست‌وچهار پنج ضلعی وجهی
|-
!۱۳
|دوازده‌وجهی اسناب
|[[پرونده:Polyhedron_snub_12-20_left_max.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_snub_12-20_left_max.png|101x101پیکسل]]
|[[پرونده:Polyhedron_snub_12-20_left_vertfig.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Polyhedron_snub_12-20_left_vertfig.svg|100x100پیکسل]]{{سخ}}۳٬۵٬۳٬۳٬۳
|۹۲
|۱۵۰
|۶۰
|شصت‌پنج ضلعی وجهی
|}

=== اجسام کاتالان ===
اجسام کاتالان یا دوگان‌های ارشمیدسی اجسامی هستند که از دوگان کردن (وصل کردن وسط وجوه مجاور) اجسام ارشمیدسی به دست می‌آیند. به ازای هر جسم ارشمیدسی یک جسم کاتالان وجود دارد که مشخصاتشان در جدول آورده شده.
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+مشخصات اجسام کاتالان
!n
!جسم کاتالان
!تصویر
!شکل وجه و {{سخ}}پیکربندی آن
!تعداد وجه
!تعداد یال
!تعداد رأس
!دوگانش (جسم ارشمیدسی)
|-
!۱
|دوازده‌مثلث وجهی
|[[پرونده:Triakis_tetrahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Triakis_tetrahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU02_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU02_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۶٬۳٬۶
|۱۲
|۱۸
|۸
|چهاروجهی بریده‌شده
|-
!۲
|بیست‌وچهار مثلث وجهی
|[[پرونده:Triakis_octahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Triakis_octahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU09_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU09_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۸٬۳٬۸
|۲۴
|۳۶
|۱۴
|مکعب بریده‌شده
|-
!۳
|چهل وهشت مثلث وجهی
|[[پرونده:Disdyakis_dodecahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Disdyakis_dodecahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU11_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU11_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۶٬۸٬۴
|۴۸
|۷۲
|۲۶
|مکعب‌هشت‌وجهی بریده‌شده
|-
!۴
|شش‌وجهی تتراکیس
|[[پرونده:Tetrakis_cube.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Tetrakis_cube.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU08_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU08_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۶٬۴٬۶
|۲۴
|۳۶
|۱۴
|هشت‌وجهی بریده‌شده
|-
!۵
|بیست‌وجهی تریاکیس
|[[پرونده:Triakis_icosahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Triakis_icosahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU26_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU26_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۱۰٬۳٬۱۰
|۶۰
|۹۰
|۳۲
|دوازده‌وجهی بریده‌شده
|-
!۶
|صد و بیست‌مثلث وجهی
|[[پرونده:Disdyakis_triacontahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Disdyakis_triacontahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU28_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU28_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۶٬۱۰٬۴
|۱۲۰
|۱۸۰
|۶۲
|بیست‌دوازده‌وجهی بریده‌شده
|-
!۷
|شصت‌مثلث وجهی
|[[پرونده:Pentakis_dodecahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Pentakis_dodecahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU25_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU25_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۶٬۵٬۶
|۶۰
|۹۰
|۳۲
|بیست‌وجهی بریده‌شده
|-
!۸
|دوازده‌لوزوجهی
|[[پرونده:Rhombic_dodecahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Rhombic_dodecahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU07_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU07_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۳٬۴٬۳٬۴
|۱۲
|۲۴
|۱۴
|مکعب‌هشت‌وجهی
|-
!۹
|سی لوزوجهی
|[[پرونده:Rhombic_triacontahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Rhombic_triacontahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU24_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU24_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۳٬۵٬۳٬۵
|۳۰
|۶۰
|۳۲
|بیست‌دوازده‌وجهی
|-
!۱۰
|بیست‌وچهار چهار ضلعی وجهی
|[[پرونده:Strombic_icositetrahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Strombic_icositetrahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU10_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU10_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۴٬۴٬۴٬۳
|۲۴
|۴۸
|۲۶
|لوزمکعب‌هشت‌وجهی
|-
!۱۱
|شصت‌چهار ضلعی وجهی
|[[پرونده:Strombic_hexecontahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Strombic_hexecontahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU27_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU27_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۴٬۵٬۴٬۳
|۶۰
|۱۲۰
|۶۲
|لوزبیست‌دوازده‌وجهی
|-
!۱۲
|بیست‌وچهار پنج ضلعی وجهی
|[[پرونده:Pentagonal_icositetrahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Pentagonal_icositetrahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU12_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU12_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۳٬۴٬۳٬۳٬۳
|۲۴
|۶۰
|۳۸
|مکعب اسناب
|-
!۱۳
|شصت‌پنج ضلعی وجهی
|[[پرونده:Pentagonal_hexecontahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Pentagonal_hexecontahedron.png|100x100پیکسل]]
|[[پرونده:DU29_facets.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:DU29_facets.png|100x100پیکسل]]{{سخ}}V۳٬۵٬۳٬۳٬۳
|۶۰
|۱۵۰
|۹۲
|دوازده‌وجهی اسناب
|}

=== چندوجهی یکنواخت ===
[[پرونده:Snub_dodecadodecahedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Snub_dodecadodecahedron.png|بندانگشتی|150x150پیکسل|یک چندوجهی یکنواخت مقعر]]
چندوجهی یکنواخت (Uniform Polyhedron) دارای چندضلعی‌های منتظم به عنوان وجه است و رأس-متقارن است. از این رو می‌توان گفت که همه رئوس آن با هم همنهشتند.

چندوجهی یکنواخت ممکن است منتظم باشد (اگر هم وجه و هم ضلع متقارن باشد)، شبه منتظم باشد (اگر ضلع-متقارن باشد اما وجه-متقارن نباشد) یا نیمه منتظم باشد (اگر نه ضلع-متقارن باشد و نه وجه-متقارن). نیازی به محدب بودن نیست، بنابراین بسیاری از چندوجهی‌های یکنواخت ستاره ای هستند.

دو خانواده شامل بی‌نهایت چندوجهی یکنواخت وجود دارد، همراه با ۷۵ چند وجهی دیگر:

* دارای بی‌نهایت چندوجهی:
** منشورها،
** پادمنشورها.
* استثناهای محدب:
** ۵ جسم افلاطونی:چندوجهی‌های منتظم محدب،
** ۱۳ جسم ارشمیدسی:۲ شبه منتظم و ۱۱ نیمه منتظم.
* استثناهای ستاره ای (مقعر):
** ۴ چندوجهی کپلر-پوآنسو:چندوجهی‌های منتظم مقعر،
** ۵۳ چندوجهی ستاره ای یکنواخت دیگر:۵ شبه منتظم و ۴۸ نیمه منتظم.

پس تعداد چندوجهی‌های یکنواخت که فقط منشور و پادمنشور نیستند برابر ۷۵=۵+۱۳+۴+۵۳ است.

=== اجسام جانسون ===
[[پرونده:Triangular_hebesphenorotunda.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Triangular_hebesphenorotunda.png|بندانگشتی|120x120پیکسل|J92 که آخرین جسم در لیست اجسام جانسون است]]
اجسامی محدبی که وجوه آنها چندوجهی‌های منتظم بوده، اما شامل اجسام افلاطونی و اجسام ارشمیدسی و اجسام منشوری و اجسام پادمنشوری نمی‌باشند. اگرچه محدودیتی آشکار وجود ندارد که هر چند ضلعی منظم نمی‌تواند وجه یک جسم جانسون باشد، اما وجه‌های اجسام جانسونی که وجه‌هایشان یکسان نیست، همیشه ۳، ۴، ۵، ۶، ۸ یا ۱۰ ضلعی هستند. در کل ۹۲ جسم جانسون وجود دارد.

=== چندوجهی گلدبرگ ===
[[پرونده:Goldberg_polyhedron_5_3.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Goldberg_polyhedron_5_3.png|بندانگشتی|150x150پیکسل|یک چندوجهی گلدبرگ]]
چندوجهی‌های محدبی هستند که از وجوه شش ضلعی و پنج ضلعی ساخته شده و توسط مایکل گلدبرگ در سال ۱۹۳۷ توصیف شدند. همه چندوجهی‌های گلدبرگ سه ویژگی زیر را دارا می‌باشند:

# هر وجه یا پنج ضلعی است یا شش ضلعی.
# دقیقاً سه وجه در هر راس به هم می‌رسند.
# دارای تقارن بیست وجهی چرخشی هستند.

این نوع چندوجهی‌ها همیشه ۱۲ وجه پنج ضلعی دارند.

=== چندوجهی ژئودزیک ===
[[پرونده:Geodesic_polyhedron_5_2.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Geodesic_polyhedron_5_2.png|بندانگشتی|150x150پیکسل|یک چندوجهی ژئودزیک]]
چندوجهی ژئودزیک نوعی چندوجهی محدب است که وجوه آن مثلثند. از آنجا که این نوع چندوجهی‌ها دوگان چندوجهی‌های گلدبرگ هستند، بنابرین در هر راس ۶ وجه مثلثی به هم می‌رسند، به جز ۱۲ رأس که در آنها ۵ وجه به هم می‌رسند.

=== دلتاوجهی ===
دلتاوجهی نوعی چندوجهی است که همه وجوهش مثلث متساوی الاضلاع باشند. نام آن از حرف یونانی دلتا (Δ) که شبیه مثلث است گرفته شده. بی شمار دلتاوجهی وجود دارد اما از میان آنها فقط ۸ تا محدب هستند که دارای ۴، ۶، ۸، ۱۰، ۱۲، ۱۴، ۱۶ و ۲۰ وجه هستند و شامل ۳ جسم افلاطونی و ۵ جسم جانسون می‌باشند. اما هیچ دلتاوجهی محدبی با ۱۸ وجه وجود ندارد. مشخصات دلتاوجهی‌های محدب در جدول زیر آورده شده:
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+مشخصات دلتاوجهی‌های محدب
! colspan=&quot;6&quot; |دلتاوجهی‌های افلاطونی
|-
!تصویر
!نام
!تعداد وجوه
!تعداد یال‌ها
!تعداد رئوس
!نماد رأس
|-
|[[پرونده:Tetrahedron.jpg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Tetrahedron.jpg|60x60پیکسل]]
|چهاروجهی منتظم
|۴
|۶
|۴
|۴ × ۳&lt;sup&gt;۳&lt;/sup&gt;
|-
|[[پرونده:Octahedron.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Octahedron.svg|60x60پیکسل]]
|هشت وجهی منتظم
|۸
|۱۲
|۶
|۶ × ۳&lt;sup&gt;۴&lt;/sup&gt;
|-
|[[پرونده:Icosahedron.jpg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Icosahedron.jpg|60x60پیکسل]]
|بیست وجهی منتظم
|۲۰
|۳۰
|۱۲
|۱۲ × ۳&lt;sup&gt;۵&lt;/sup&gt;
|-
! colspan=&quot;6&quot; |دلتاوجهی‌های جانسون
|-
!تصویر
!نام
!تعداد وجوه
!تعداد یال‌ها
!تعداد رئوس
!نماد رأس
|-
|[[پرونده:Triangular_dipyramid.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Triangular_dipyramid.png|60x60پیکسل]]
|دوهرم مثلثی
|۶
|۹
|۵
|۲ × ۳&lt;sup&gt;۳&lt;/sup&gt;{{سخ}}۳ × ۳&lt;sup&gt;۴&lt;/sup&gt;
|-
|[[پرونده:Pentagonal_dipyramid.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Pentagonal_dipyramid.png|60x60پیکسل]]
|دوهرم مخمسی
|۱۰
|۱۵
|۷
|۵ × ۳&lt;sup&gt;۴&lt;/sup&gt;{{سخ}}۲ × ۳&lt;sup&gt;۵&lt;/sup&gt;
|-
|[[پرونده:Snub_disphenoid.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Snub_disphenoid.png|77x77پیکسل]]
|دوازده دلتاوجهی
|۱۲
|۱۸
|۸
|۴ × ۳&lt;sup&gt;۴&lt;/sup&gt;{{سخ}}۴ × ۳&lt;sup&gt;۵&lt;/sup&gt;
|-
|[[پرونده:Triaugmented_triangular_prism.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Triaugmented_triangular_prism.png|60x60پیکسل]]
|منشور مثلثی تتراکیس
|۱۴
|۲۱
|۹
|۳ × ۳&lt;sup&gt;۱&lt;/sup&gt;{{سخ}}۶ × ۳&lt;sup&gt;۵&lt;/sup&gt;
|-
|[[پرونده:Gyroelongated_square_dipyramid.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Gyroelongated_square_dipyramid.png|60x60پیکسل]]
|پادمنشور مربعی تتراکیس
|۱۶
|۲۴
|۱۰
|۲ × ۳&lt;sup&gt;۴&lt;/sup&gt;{{سخ}}۸ × ۳&lt;sup&gt;۵&lt;/sup&gt;
|}

=== دوهرم‌ها ===
[[پرونده:Decagonal bipyramid transparent.svg|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Decagonal bipyramid transparent.svg|بندانگشتی|109x109پیکسل|یک دوهرم ده ضلعی.]]
یک دوهرم n-ضلعی یک چندوجهی است که از پیوستن دو عدد هرم n-ضلعی به دست می‌آید. یک دوهرم n-ضلعی دارای ۲n وجه مثلثی، ۳n یال و ۲ + n راس است.

فقط سه نوع دوهرم می‌توانند یال‌های برابر داشته باشند (که این بدان معناست که همه وجوه مثلث متساوی الاضلاع هستند و بنابراین آن دوهرم‌ها دلتاوجهی هستند): دوهرم‌های مثلثی، مربعی و پنج ضلعی. بی دوهرم مربعی با ضلع‌های یکسان یا هشت وجهی منتظم، در میان اجسام افلاطونی شمرده می‌شود. دوهرم‌های مثلثی و پنج ضلعی با ضلع‌های یکسان در میان اجسام جانسون (J12 و J13) قرار می‌گیرند.

=== پاددوهرم‌ها ===
[[پرونده:Decagonal_trapezohedron.png|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Decagonal_trapezohedron.png|بندانگشتی|140x140پیکسل|یک پاددوهرم ده ضلعی.]]
یک پاددوهرم n-ضلعی دوگان یک پادمنشور با قاعده n-ضلعی بوده و دارای ۲n وجه همنهشت و متقارن کایت پیچ خورده و ۴n یال و ۲ + ۲n رأس هست. با تقارنی بالاتر وجوه آنها تبدیل به کایت می‌شود. می‌توان پاددوهرمی n-ضلعی را به دو عدد هرم و یک پادمنشور با قاعده n-ضلعی تقسیم کرد.

برای ۲=n شکل حاصل به لحاظ هندسی برابر با چهاروجهی بوده و در صورتی که ۳=n باشد وجوه کایت چندوجهی حاصل لوزی است و در نتیجه پاددوهرم مثلثی نوعی لوزوجه است.

=== چندوجهی انعطاف‌پذیر ===
[[پرونده:Kaleidocycle_with_scalene_triangles.gif|پیوند=https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%D8%B1%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87:Kaleidocycle_with_scalene_triangles.gif|بندانگشتی|150x150پیکسل|یک چندوجهی انعطاف‌پذیر در حال انعطاف]]
چندوجهی انعطاف‌پذیر چندوجهی‌ای بدون هیچ ضلع مرزی است که می‌تواند شکل خود را به‌طور مداوم تغییر داده در حالی که اشکال تمام وجه‌های آن بدون تغییر است. در بعد ۳ چنین چندوجهی‌ای نمی‌تواند محدب باشد (این امر در ابعاد بالاتر نیز برای سایر پلیتوپ‌ها صادق است). «حدس قوی بیلوز» یا (آن طور که پس از اثباتش در سال ۲۰۱۸ نامیده می‌شود) «قضیه قوی بیلوز» بیان می‌کند ناوردای دن هر چندوجهی انعطاف‌پذیر در حال انعطاف ناورداست.

== دوگانگی ==
برای هر چندوجهی محدب یک [[دوگانگی (ریاضی)|دوگانه]] چندوجهی وجود دارد. به هر [[گوشه]] چند وجهی یک [[وجه (ریاضی)|وجه]] از چندوجهی دوگانه [[تابع دوگانه|دو وجهی]] اختصاص داده می‌شود و بالعکس. علاوه بر این، به هر یال یک یال از چند وجهی دوگانه [[تابع دوطرفه|دوطرفه]] اختصاص داده شده است. دوتایی یک چندوجهی محدب را می توان با حرکت قطبی به سمت جلو به دست آورد. چند وجهی دوتایی به صورت جفت وجود دارد و دوتایی یک دوباره چند وجهی اصلی است. برخی از چندوجهی خود دوگانه هستند، به این معنی که دوگانه چندوجهی با چندوجهی اصلی همخوانی دارد. این چند وجهی‌ها برای مثال چهارضلع، هرم مربع و همه هرم‌های منظم هستند.دوگانه یک جامد افلاطونی خود یک جامد افلاطونی است. هگزا وجهی به هشت وجهی دوتایی است و بالعکس،  دوازده وجهی دوتایی به ایکو وجهی و بالعکس، و چهارضلعی دوتایی به خود است. هر یک از 13 جامد ارشمیدسی دوتایی به یکی از 13 جامد کاتالانی است و بالعکس. چند وجهی انتزاعی نیز دارای دوگانه است، که علاوه بر این اطمینان می دهد که آنها همان ویژگی اویلر و جهت گیری را به عنوان چند وجهی اصلی دارند. با این حال، این شکل از دوگانگی شکل یک چندوجهی دوگانه را توصیف نمی کند، فقط ساختار ترکیبی آن را توصیف می کند. برای برخی از تعاریف چندوجهی هندسی غیر محدب، چندوجهی وجود دارد که دو وجهی انتزاعی آنها را نمی توان تحت همین تعریف به عنوان چندوجهی هندسی درک کرد.

== منابع ==
ویکی‌پدیای فارسی (مقاله‌های مربوط به «مساحت و حجم» و «چندضلعی منتظم»)

[[رده:نگاهی به ریاضیات پیشرفته]]
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>m7hc19vpol1bb7yumxoo9xlg355cied</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کاربر:Fwldom</title>
    <ns>2</ns>
    <id>39169</id>
    <revision>
      <id>135674</id>
      <parentid>135614</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T07:19:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <comment>/* همکاری در کتاب های: */</comment>
      <origin>135674</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1305" sha1="e4bmjjkap83vb2c2jdq3wk89n2isil9" xml:space="preserve">{نشان های من: &gt;&gt;&gt;
{{نشان مدیر}}
{{خوش آمد گویی صفحه کاربری}}
{{جعبه رنگی‌شده
| background-content-color = gold
| text-color = gold
| title = درود بر شما
| content = {{شعر|نستعلیق}}
{{ب|بیا تا جهان را به بد نسپریم|به کوشش همه دست نیکی بریم}} 
{{ب|نباشد همی نیک و بد ، پایدار|همان به که نیکی بود یادگار}}
{{پایان شعر}}
}}

== کتاب های ایجاد شده توسط من == 
* [[آموزش کامل خط فرمان ویندوز]] 
* [[مبانی شبکه‌های کامپیوتری و سخت‌افزار|مبانی شبکه‌های کامپیوتری و سخت افزار]]
* [[برنامه نویسی PSP]]
* [[زبان برنامه‌نویسی گو]]
* [[اپل]]
* [[سی‌اس‌اس|CSS]]
=== همکاری در کتاب های: === 
* [[پی‌اچ‌پی|پی اچ پی]]
* [[آموزش کار با تری‌دی مکس]]
* [[اچ‌تی‌ام‌ال]]
* [[کوهنوردی]]
* [[غلبه بر سستی]]

=== آمار ===
* الگو ها: ۴
* کتاب کامل: ۴
* کتاب ناقص: ۲
* [[کاربر:Fwldom/آمار|آمار کاربر]]

{{کاربر کوروش بزرگ}}

[[رده:کاربران ایران|{{PAGENAME}}]]</text>
      <sha1>e4bmjjkap83vb2c2jdq3wk89n2isil9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کاربر:Fwldom/آمار</title>
    <ns>2</ns>
    <id>40459</id>
    <revision>
      <id>135675</id>
      <parentid>135613</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T07:20:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <comment>/* سابقه */</comment>
      <origin>135675</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1309" sha1="tuvgj7xygz9e9351i1kwfa5bt3v3v9g" xml:space="preserve">این صفحه جهت مستندسازی سوابق و فعالیت‌های کاربر Fwldom در ویکی‌کتاب ایجاد شده است.
== سابقه ==
تا ۸ مهر ۱۴۰۵ {{کاربر ویرایش|۱۰۰۰}}
* این حساب کاربری در ۴ اسفند ۱۴۰۲ ایجاد شده است.

=== همکاری در کتاب های: === 
* [[پی‌اچ‌پی|پی اچ پی]]
* [[آموزش کار با تری‌دی مکس]]
* [[اچ‌تی‌ام‌ال]]
* [[کوهنوردی]]
* [[غلبه بر سستی]]

== الگو‌ها ==
*تعداد: ۴
*[[الگو:کاربر زن زندگی آزادی]]
*[[الگو:کاربر کوروش بزرگ]]
*[[الگو:راهنمای تعاملی]]
* [[الگو:خوش آمد گویی صفحه کاربری]]

== کتاب‌های ایجاد شده توسط من==
* تعداد کل: ۶
* تعداد ناقص: ۲
* تعداد کامل: ۴
=== ناقص ===
*[[زبان برنامه‌نویسی گو]] [[پرونده:75 percent.svg]]
*[[اپل]] [[پرونده:25 percent.svg]]

=== کامل ===
*[[آموزش کامل خط فرمان ویندوز]] 
*[[مبانی شبکه‌های کامپیوتری و سخت‌افزار|مبانی شبکه‌های کامپیوتری و سخت افزار]]
*[[برنامه نویسی PSP]]
*[[سی‌اس‌اس]]</text>
      <sha1>tuvgj7xygz9e9351i1kwfa5bt3v3v9g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135676</id>
      <parentid>135675</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T07:22:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <comment>/* سابقه */ اصلاح ارقام</comment>
      <origin>135676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1336" sha1="nfzckpkzqssex5ljwsgvaqudd40dupn" xml:space="preserve">این صفحه جهت مستندسازی سوابق و فعالیت‌های کاربر Fwldom در ویکی‌کتاب ایجاد شده است.
== سابقه ==
تا ۱۶ مهر ۱۴۰۵ {{کاربر ویرایش|۱۱۰۰}}{{کاربر هزار}}


* این حساب کاربری در ۴ اسفند ۱۴۰۲ ایجاد شده است.

=== همکاری در کتاب های: === 
* [[پی‌اچ‌پی|پی اچ پی]]
* [[آموزش کار با تری‌دی مکس]]
* [[اچ‌تی‌ام‌ال]]
* [[کوهنوردی]]
* [[غلبه بر سستی]]

== الگو‌ها ==
*تعداد: ۴
*[[الگو:کاربر زن زندگی آزادی]]
*[[الگو:کاربر کوروش بزرگ]]
*[[الگو:راهنمای تعاملی]]
* [[الگو:خوش آمد گویی صفحه کاربری]]

== کتاب‌های ایجاد شده توسط من==
* تعداد کل: ۶
* تعداد ناقص: ۲
* تعداد کامل: ۴
=== ناقص ===
*[[زبان برنامه‌نویسی گو]] [[پرونده:75 percent.svg]]
*[[اپل]] [[پرونده:25 percent.svg]]

=== کامل ===
*[[آموزش کامل خط فرمان ویندوز]] 
*[[مبانی شبکه‌های کامپیوتری و سخت‌افزار|مبانی شبکه‌های کامپیوتری و سخت افزار]]
*[[برنامه نویسی PSP]]
*[[سی‌اس‌اس]]</text>
      <sha1>nfzckpkzqssex5ljwsgvaqudd40dupn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ویکی‌کتاب:میز تحریر</title>
    <ns>4</ns>
    <id>41152</id>
    <revision>
      <id>135719</id>
      <parentid>135597</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T10:03:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wikidata Sitelink changes in Recent Changes and Watchlist */</comment>
      <origin>135719</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10264" sha1="tr12dwzqgjlan1s7dt0mbw00x2f7mfv" xml:space="preserve">{| class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;background:transparent; width:100%; border: 2px ridge #A7D7F9; &quot;
|-
| colspan=2 style=&quot;vertical-align: top; background-color:#F0F2F5;text-align:center;font-size:9pt;border: 2px #A7D7F9;&quot;|
{{میان‌بر|وک:مت}}
[[تصویر:Polarstern library hg.jpg|left|200px|link=ویکی‌کتاب:میز تحریر]]
[[تصویر:Gnome-applications.svg|right|140px|link=ویکی‌کتاب:میز تحریر]]
'''ردکردن به:'''  [[#toc|فهرست بحث‌ها]] {{ن}} [[#below_toc|آغاز بحث‌ها]]{{ن}}[[#footer|پایین صفحه]]{{ن}}'''[{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit&amp;section=new}} افزودن بحث تازه]'''&lt;br/&gt;
{{Purge|پاکسازی میانگیر برای تازه‌کردن صفحه}}
----
&lt;big&gt;میز تحریر در ویکی‌کتاب، مکانی برای مطرح کردن سوالات عمومی، درخواست راهنمایی {{سخ}}و اظهار نظر از دیگر کاربران، و بحث بر سر مسایل مختلفی است که در ویکی‌کتاب اهمیت دارد.&lt;/big&gt;
|-
| style=&quot;vertical-align: top; background-color:#F6F6F6;font-size:9pt;&quot;|
&lt;div style=&quot;padding:1px 10px; text-align:right; font-size: 13pt; border-bottom:1px solid #A7D7F9; background:#E8F2F8; color:#534741;&quot;&gt;استفاده از این صفحه&lt;/div&gt;
*بحث‌های جدید را به '''انتهای''' این صفحه بیفزایید.
*'''[{{SERVER}}{{localurl:{{ns:project}}:میز تحریر|action=edit&amp;section=new}} برای افزودن بحث تازه اینجا کلیک کنید.]'''

&lt;div style=&quot;padding:1px 10px; text-align:right; font-size: 13pt; border-bottom:1px solid #A7D7F9; background:#E8F2F8; color:#534741;&quot;&gt;بایگانی&lt;/div&gt;
{{جعبه بایگانی|
[[/بایگانی۱|بایگانی۱]]{{*}}
[[/بایگانی۲|بایگانی۲]]{{*}}
[[/بایگانی۳|بایگانی۳]]{{*}}
[[/بایگانی۴|بایگانی۴]]{{*}}
[[/بایگانی۵|بایگانی۵]]{{*}}
[[/بایگانی۶|بایگانی۶]]{{*}}
[[/بایگانی۷|بایگانی۷]]{{*}}
[[/بایگانی۸|بایگانی۸]]{{*}}
[[/بایگانی۹|بایگانی۹]]{{*}}
[[/بایگانی۱۰|بایگانی۱۰]]{{*}}
[[/بایگانی۱۱|بایگانی۱۱]]{{*}}
[[/بایگانی۱۲|بایگانی۱۲]]{{*}}
[[/بایگانی۱۳|بایگانی۱۳]]{{*}}
[[/بایگانی۱۴|بایگانی۱۴]]{{*}}
[[/بایگانی۱۵|بایگانی۱۵]]{{*}}
[[/بایگانی۱۶|بایگانی۱۶]]{{*}}
[[/بایگانی۱۷|بایگانی۱۷]]{{*}}
[[/بایگانی۱۸|بایگانی۱۸]]{{*}}
[[/بایگانی۱۹|بایگانی۱۹]]{{*}}
[[/بایگانی۲۰|بایگانی۲۰]]{{*}}
[[/بایگانی۲۱|بایگانی۲۱]]{{*}}
[[/بایگانی۲۲|بایگانی۲۲]]
[[/بایگانی۲۳|بایگانی۲۳]]

}}
&lt;inputbox&gt;
type=fulltext
bgcolor=transparent
prefix=ویکی‌کتاب:میز تحریر
break=no
searchbuttonlabel=جستجو در بایگانی‌های میز تحریر
&lt;/inputbox&gt;
|}

== پیشگفتار کتاب شرح غزلیات سعدی ==
پیشگفتار

شرح غزلیات سعدی کوششی است برای فراهم آوردنِ شرحی ساختارمند، مستند و آموزشی از غزلیات سعدی شیرازی. این کتاب بر آن است که هر غزل را جداگانه و با رعایت اصول پژوهش ادبی بررسی کند: از تصحیح متن و ضبط نسخه‌ها گرفته تا وزن و قافیه، واژگان و تلمیحات، شرح بیت‌به‌بیت، تحلیل تماتیک، آرایه‌های ادبی، ساختار و سبک، و سرانجام معرفی منابع و مقالات مرتبط.

سعدی از ستون‌های ادب فارسی است و غزل‌های او، با زبان سهل و ممتنع، عمق عاطفی، و پیوند کم‌نظیر با زندگی روزمره، قرن‌هاست بر ذهن و زبان فارسی‌زبانان اثر گذاشته است. با این حال، شرح کامل و نظام‌مند غزلیات او، به‌ویژه با توجه به اختلاف نسخه‌ها و لایه‌های معنایی متعدد، همچنان کاری ضروری و ناتمام است. این کتاب می‌کوشد گامی در همین مسیر بردارد.
هدف این کتاب

هدف اصلی، ارائهٔ شرحی است که هم برای پژوهشگران ادبیات مفید باشد و هم برای دانشجویان، دبیران، و علاقه‌مندان به شعر سعدی قابل استفاده. از این رو، در کنار تحلیل‌های علمی، از پیچیده‌گویی و ارجاع‌های مبهم پرهیز می‌شود. هر بیت، نخست به زبان ساده معنا می‌شود، سپس لایه‌های عمیق‌تر آن، در حد توان و بر پایهٔ منابع، بازنمایی می‌گردد.
روش کار

در این کتاب، برای هر غزل بخش‌های مشخصی در نظر گرفته شده است:

۱. شناسنامه غزل: مطلع، تعداد ابیات، قالب، قافیه، ردیف، وزن عروضی و بحر.
۲. تصحیح و ضبط متن: بررسی املایی و نسخه‌ای، اشاره به ضبط‌های جایگزین و اختلاف نسخه‌ها.
۳. واژگان و تعبیرات: توضیح واژه‌ها، ترکیب‌ها، اصطلاحات، تلمیحات قرآنی، تاریخی، عرفانی و اساطیری.
۴. شرح بیت‌به‌بیت: معنی تحت‌اللفظی، مفهوم عمیق‌تر، ارتباط با ابیات پیش و پس.
۵. تحلیل تماتیک: استخراج تم‌های اصلی و فرعی و بررسی رابطهٔ آن‌ها با جهان‌بینی سعدی.
۶. آرایه‌های ادبی: بررسی آرایه‌های بدیع لفظی و معنوی، بیان و معانی، همراه با شاهد و توضیح تأثیر هنری.
۷. ساختار و روایت غزل: توالی ابیات، وحدت موضوع، نقش ردیف و قافیه، لحن و فضا.
۸. سبک و مقایسه: ویژگی‌های سبکی و مقایسه با دیگر غزلیات سعدی و شاعران هم‌سبک.
۹. منابع و مقالات مرتبط: معرفی منابع معتبر داخلی و خارجی، با ذکر نشانی و بخش مرتبط.
اصل مستندسازی

در این کتاب، نقل از تحلیل، و روایت از نقد جدا می‌شود. هرجا مطلبی از منبعی گرفته شده باشد، نشانی دقیق آن در بخش منابع یا پانویس می‌آید. از جعل منبع، لینک ساختگی، و نسبت‌دادن سخن به پژوهشگران بدون پشتوانه پرهیز می‌شود. اگر مطلبی نیازمند بررسی بیشتر باشد، صریحاً با عبارت «نیازمند بررسی بیشتر» مشخص می‌گردد. همچنین، در مباحث وزن و قافیه، ضبط‌های معتبر مانند کلیات سعدی به تصحیح فروغی، گنجور، و نسخه‌های دیجیتال مورد توجه قرار می‌گیرد و اختلاف‌ها ذکر می‌شود.
مخاطبان

این کتاب برای گروه‌های زیر نوشته می‌شود:

    دانشجویان و پژوهشگران ادبیات فارسی

    دبیران و مدرسان ادبیات

    علاقه‌مندان به شعر کلاسیک و غزل سعدی

    کسانی که می‌خواهند غزلیات سعدی را نه فقط بخوانند، بلکه بفهمند و تحلیل کنند

مشارکت در ویکی‌کتاب

این اثر در فضای ویکی‌کتاب منتشر می‌شود؛ فضایی مشارکتی که در آن اصلاح، تکمیل، نقد، و افزودن منابع معتبر ارزشمند است. از همهٔ سعدی‌پژوهان، دانشجویان، و علاقه‌مندان دعوت می‌شود در بهبود این کتاب سهیم شوند. با این حال، مشارکت‌کنندگان باید به چند اصل پایبند باشند:

    رعایت لحن علمی و بی‌طرفانه

    پرهیز از جانبداری‌های شخصی و تفسیرهای بی‌پشتوانه

    ارجاع دقیق به منابع معتبر

    پرهیز از جعل منبع و نقل نادرست

    احترام به حق تکثیر و مجوزهای آزاد

حق تکثیر

متن غزلیات سعدی در مالکیت عمومی قرار دارد و استفاده از آن آزاد است. تحلیل‌ها و شرح‌های نوشته‌شده در این کتاب، در چارچوب مجوزهای ویکی‌کتاب منتشر می‌شوند. نقل قول از منابع دیگر، با ذکر مأخذ و در حد متعارف انجام می‌شود.
هشدار روش‌شناختی

شرح شعر کلاسیک، به‌ویژه غزل سعدی، همواره با احتمال چندخوانشی همراه است. یک بیت می‌تواند در سنت عاشقانه، عرفانی، و اجتماعی معناهای متفاوت بپذیرد. این کتاب می‌کوشد معتبرترین خوانش‌ها را بر پایهٔ منابع ارائه کند، اما ادعای قطعیت مطلق ندارد. تفاوت نسخه‌ها، ابهام‌های زبانی، و ظرفیت‌های تأویلی شعر سعدی، همگی اقتضا می‌کنند که خواننده نیز با نگاه نقادانه با متن روبه‌رو شود.
سخن پایانی

سعدی، شاعرِ انسان و زندگی است. غزل‌های او آینه‌ای است که در آن عشق، فراق، تسلیم، رندی، نقد اجتماعی، و تجربه‌های عمیق بشری بازتاب می‌یابد. اگر این کتاب بتواند خواننده را یک گام به فهم بهتر این آینه نزدیک کند، هدف خود را برآورده است. [[کاربر:Zagros-m|Zagros-m]] ([[بحث کاربر:Zagros-m|بحث]]) ۶ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۴۷ (UTC)</text>
      <sha1>tr12dwzqgjlan1s7dt0mbw00x2f7mfv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135720</id>
      <parentid>135719</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T10:04:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* پیشگفتار کتاب شرح غزلیات سعدی */ پاسخ</comment>
      <origin>135720</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10451" sha1="mftr436cqgpslrlfn8ij8dsslolisvy" xml:space="preserve">{| class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;background:transparent; width:100%; border: 2px ridge #A7D7F9; &quot;
|-
| colspan=2 style=&quot;vertical-align: top; background-color:#F0F2F5;text-align:center;font-size:9pt;border: 2px #A7D7F9;&quot;|
{{میان‌بر|وک:مت}}
[[تصویر:Polarstern library hg.jpg|left|200px|link=ویکی‌کتاب:میز تحریر]]
[[تصویر:Gnome-applications.svg|right|140px|link=ویکی‌کتاب:میز تحریر]]
'''ردکردن به:'''  [[#toc|فهرست بحث‌ها]] {{ن}} [[#below_toc|آغاز بحث‌ها]]{{ن}}[[#footer|پایین صفحه]]{{ن}}'''[{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit&amp;section=new}} افزودن بحث تازه]'''&lt;br/&gt;
{{Purge|پاکسازی میانگیر برای تازه‌کردن صفحه}}
----
&lt;big&gt;میز تحریر در ویکی‌کتاب، مکانی برای مطرح کردن سوالات عمومی، درخواست راهنمایی {{سخ}}و اظهار نظر از دیگر کاربران، و بحث بر سر مسایل مختلفی است که در ویکی‌کتاب اهمیت دارد.&lt;/big&gt;
|-
| style=&quot;vertical-align: top; background-color:#F6F6F6;font-size:9pt;&quot;|
&lt;div style=&quot;padding:1px 10px; text-align:right; font-size: 13pt; border-bottom:1px solid #A7D7F9; background:#E8F2F8; color:#534741;&quot;&gt;استفاده از این صفحه&lt;/div&gt;
*بحث‌های جدید را به '''انتهای''' این صفحه بیفزایید.
*'''[{{SERVER}}{{localurl:{{ns:project}}:میز تحریر|action=edit&amp;section=new}} برای افزودن بحث تازه اینجا کلیک کنید.]'''

&lt;div style=&quot;padding:1px 10px; text-align:right; font-size: 13pt; border-bottom:1px solid #A7D7F9; background:#E8F2F8; color:#534741;&quot;&gt;بایگانی&lt;/div&gt;
{{جعبه بایگانی|
[[/بایگانی۱|بایگانی۱]]{{*}}
[[/بایگانی۲|بایگانی۲]]{{*}}
[[/بایگانی۳|بایگانی۳]]{{*}}
[[/بایگانی۴|بایگانی۴]]{{*}}
[[/بایگانی۵|بایگانی۵]]{{*}}
[[/بایگانی۶|بایگانی۶]]{{*}}
[[/بایگانی۷|بایگانی۷]]{{*}}
[[/بایگانی۸|بایگانی۸]]{{*}}
[[/بایگانی۹|بایگانی۹]]{{*}}
[[/بایگانی۱۰|بایگانی۱۰]]{{*}}
[[/بایگانی۱۱|بایگانی۱۱]]{{*}}
[[/بایگانی۱۲|بایگانی۱۲]]{{*}}
[[/بایگانی۱۳|بایگانی۱۳]]{{*}}
[[/بایگانی۱۴|بایگانی۱۴]]{{*}}
[[/بایگانی۱۵|بایگانی۱۵]]{{*}}
[[/بایگانی۱۶|بایگانی۱۶]]{{*}}
[[/بایگانی۱۷|بایگانی۱۷]]{{*}}
[[/بایگانی۱۸|بایگانی۱۸]]{{*}}
[[/بایگانی۱۹|بایگانی۱۹]]{{*}}
[[/بایگانی۲۰|بایگانی۲۰]]{{*}}
[[/بایگانی۲۱|بایگانی۲۱]]{{*}}
[[/بایگانی۲۲|بایگانی۲۲]]
[[/بایگانی۲۳|بایگانی۲۳]]

}}
&lt;inputbox&gt;
type=fulltext
bgcolor=transparent
prefix=ویکی‌کتاب:میز تحریر
break=no
searchbuttonlabel=جستجو در بایگانی‌های میز تحریر
&lt;/inputbox&gt;
|}

== پیشگفتار کتاب شرح غزلیات سعدی ==
پیشگفتار

شرح غزلیات سعدی کوششی است برای فراهم آوردنِ شرحی ساختارمند، مستند و آموزشی از غزلیات سعدی شیرازی. این کتاب بر آن است که هر غزل را جداگانه و با رعایت اصول پژوهش ادبی بررسی کند: از تصحیح متن و ضبط نسخه‌ها گرفته تا وزن و قافیه، واژگان و تلمیحات، شرح بیت‌به‌بیت، تحلیل تماتیک، آرایه‌های ادبی، ساختار و سبک، و سرانجام معرفی منابع و مقالات مرتبط.

سعدی از ستون‌های ادب فارسی است و غزل‌های او، با زبان سهل و ممتنع، عمق عاطفی، و پیوند کم‌نظیر با زندگی روزمره، قرن‌هاست بر ذهن و زبان فارسی‌زبانان اثر گذاشته است. با این حال، شرح کامل و نظام‌مند غزلیات او، به‌ویژه با توجه به اختلاف نسخه‌ها و لایه‌های معنایی متعدد، همچنان کاری ضروری و ناتمام است. این کتاب می‌کوشد گامی در همین مسیر بردارد.
هدف این کتاب

هدف اصلی، ارائهٔ شرحی است که هم برای پژوهشگران ادبیات مفید باشد و هم برای دانشجویان، دبیران، و علاقه‌مندان به شعر سعدی قابل استفاده. از این رو، در کنار تحلیل‌های علمی، از پیچیده‌گویی و ارجاع‌های مبهم پرهیز می‌شود. هر بیت، نخست به زبان ساده معنا می‌شود، سپس لایه‌های عمیق‌تر آن، در حد توان و بر پایهٔ منابع، بازنمایی می‌گردد.
روش کار

در این کتاب، برای هر غزل بخش‌های مشخصی در نظر گرفته شده است:

۱. شناسنامه غزل: مطلع، تعداد ابیات، قالب، قافیه، ردیف، وزن عروضی و بحر.
۲. تصحیح و ضبط متن: بررسی املایی و نسخه‌ای، اشاره به ضبط‌های جایگزین و اختلاف نسخه‌ها.
۳. واژگان و تعبیرات: توضیح واژه‌ها، ترکیب‌ها، اصطلاحات، تلمیحات قرآنی، تاریخی، عرفانی و اساطیری.
۴. شرح بیت‌به‌بیت: معنی تحت‌اللفظی، مفهوم عمیق‌تر، ارتباط با ابیات پیش و پس.
۵. تحلیل تماتیک: استخراج تم‌های اصلی و فرعی و بررسی رابطهٔ آن‌ها با جهان‌بینی سعدی.
۶. آرایه‌های ادبی: بررسی آرایه‌های بدیع لفظی و معنوی، بیان و معانی، همراه با شاهد و توضیح تأثیر هنری.
۷. ساختار و روایت غزل: توالی ابیات، وحدت موضوع، نقش ردیف و قافیه، لحن و فضا.
۸. سبک و مقایسه: ویژگی‌های سبکی و مقایسه با دیگر غزلیات سعدی و شاعران هم‌سبک.
۹. منابع و مقالات مرتبط: معرفی منابع معتبر داخلی و خارجی، با ذکر نشانی و بخش مرتبط.
اصل مستندسازی

در این کتاب، نقل از تحلیل، و روایت از نقد جدا می‌شود. هرجا مطلبی از منبعی گرفته شده باشد، نشانی دقیق آن در بخش منابع یا پانویس می‌آید. از جعل منبع، لینک ساختگی، و نسبت‌دادن سخن به پژوهشگران بدون پشتوانه پرهیز می‌شود. اگر مطلبی نیازمند بررسی بیشتر باشد، صریحاً با عبارت «نیازمند بررسی بیشتر» مشخص می‌گردد. همچنین، در مباحث وزن و قافیه، ضبط‌های معتبر مانند کلیات سعدی به تصحیح فروغی، گنجور، و نسخه‌های دیجیتال مورد توجه قرار می‌گیرد و اختلاف‌ها ذکر می‌شود.
مخاطبان

این کتاب برای گروه‌های زیر نوشته می‌شود:

    دانشجویان و پژوهشگران ادبیات فارسی

    دبیران و مدرسان ادبیات

    علاقه‌مندان به شعر کلاسیک و غزل سعدی

    کسانی که می‌خواهند غزلیات سعدی را نه فقط بخوانند، بلکه بفهمند و تحلیل کنند

مشارکت در ویکی‌کتاب

این اثر در فضای ویکی‌کتاب منتشر می‌شود؛ فضایی مشارکتی که در آن اصلاح، تکمیل، نقد، و افزودن منابع معتبر ارزشمند است. از همهٔ سعدی‌پژوهان، دانشجویان، و علاقه‌مندان دعوت می‌شود در بهبود این کتاب سهیم شوند. با این حال، مشارکت‌کنندگان باید به چند اصل پایبند باشند:

    رعایت لحن علمی و بی‌طرفانه

    پرهیز از جانبداری‌های شخصی و تفسیرهای بی‌پشتوانه

    ارجاع دقیق به منابع معتبر

    پرهیز از جعل منبع و نقل نادرست

    احترام به حق تکثیر و مجوزهای آزاد

حق تکثیر

متن غزلیات سعدی در مالکیت عمومی قرار دارد و استفاده از آن آزاد است. تحلیل‌ها و شرح‌های نوشته‌شده در این کتاب، در چارچوب مجوزهای ویکی‌کتاب منتشر می‌شوند. نقل قول از منابع دیگر، با ذکر مأخذ و در حد متعارف انجام می‌شود.
هشدار روش‌شناختی

شرح شعر کلاسیک، به‌ویژه غزل سعدی، همواره با احتمال چندخوانشی همراه است. یک بیت می‌تواند در سنت عاشقانه، عرفانی، و اجتماعی معناهای متفاوت بپذیرد. این کتاب می‌کوشد معتبرترین خوانش‌ها را بر پایهٔ منابع ارائه کند، اما ادعای قطعیت مطلق ندارد. تفاوت نسخه‌ها، ابهام‌های زبانی، و ظرفیت‌های تأویلی شعر سعدی، همگی اقتضا می‌کنند که خواننده نیز با نگاه نقادانه با متن روبه‌رو شود.
سخن پایانی

سعدی، شاعرِ انسان و زندگی است. غزل‌های او آینه‌ای است که در آن عشق، فراق، تسلیم، رندی، نقد اجتماعی، و تجربه‌های عمیق بشری بازتاب می‌یابد. اگر این کتاب بتواند خواننده را یک گام به فهم بهتر این آینه نزدیک کند، هدف خود را برآورده است. [[کاربر:Zagros-m|Zagros-m]] ([[بحث کاربر:Zagros-m|بحث]]) ۶ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۴۷ (UTC)

:کجا رفتید؟ فقط پیشگفتار نوشتید؟ [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۰۴ (UTC)</text>
      <sha1>mftr436cqgpslrlfn8ij8dsslolisvy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بحث کاربر:Vivairan2</title>
    <ns>3</ns>
    <id>41992</id>
    <revision>
      <id>135650</id>
      <parentid>135590</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T12:32:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <comment>/* مشارکت در رویداد جدید */ بخش جدید</comment>
      <origin>135650</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10428" sha1="p6s0rb8uw6dn6q2hxhaqzf24l6fl09a" xml:space="preserve">== خوش آمدید ==
[[File:Carl Spitzweg 021-detail.jpg|thumb|left|180px|خوش‌آمدید!]]
&lt;br/&gt;

سلام {{PAGENAME}}، به ویکی‌کتاب خوش آمدید. از مشارکت شما سپاسگزارم. امیدوارم که از اینجا خوشتان بیاید و تصمیم به ماندن بگیرید.  راهنماهای ویکی‌کتاب در [[راهنما:فهرست|اینجا]] است اما پیوندهای زیر برای کاربرهای جدید مفیدند:

{|
|- 
|[[پرونده:Noia 64 apps help index.png|30px|right|link=ویکی‌کتاب:ویکی‌کتاب چیست؟|ویکی‌نسک (ویکی‌کتاب) چیست؟]] || [[ویکی‌کتاب:ویکی‌کتاب چیست؟|ویکی‌نسک (ویکی‌کتاب) چیست؟]]
|- 
| [[پرونده:Nuvola apps ksig.png|30px|right|link=ویکی‌کتاب:آموزش سریع|آموزش سریع]] || [[ویکی‌کتاب:آموزش سریع|آموزش سریع]] آموزش کار با زبان مدیاویکی (محیط ویکی‌کتاب)
|-
| [[پرونده:Cscr-featured.svg|30px|right|link=ویکی‌کتاب:کتاب‌های برگزیده|کتاب‌های برگزیده]] || [[ویکی‌کتاب:کتاب‌های برگزیده|کتاب‌های برگزیده]] فهرستی از کتاب‌های برگزیده 
|-
| [[پرونده:Nuvola apps chat.png|30px|right|link=ویکی‌کتاب:میز تحریر|میز تحریر]]||[[ویکی‌کتاب:میز تحریر]]  برای گفتگو دربارهٔ مسائل فنی و سیاست‌ها.
|-
| [[پرونده:Nuvola_apps_bookcase_1.svg|30px|right|link=ویکی‌کتاب:خودآموز/کمک کردن در یکی از کتاب‌های موجود|کمک کردن در یکی از کتاب‌های موجود]]||[[ویکی‌کتاب:خودآموز/کمک کردن در یکی از کتاب‌های موجود|کمک کردن در یکی از کتاب‌های موجود]] راه‌های تکمیل و ویرایش ایبوک‌های ویکی‌کتاب
|-
|[[File:Bucket in the sand.svg|right|50px|link=ویکی‌کتاب:صفحه تمرین|صفحه تمرین]]||[[ویکی‌کتاب:صفحه تمرین|صفحه تمرین]] برای تمرین ویرایش
|-
|[[پرونده:Nuvola apps agent.svg|30px|right|link=w:ویکی‌کتاب:خودآموز|آموزش پیشرفته]]||[[w:ویکی‌پدیا:خودآموز|آموزش پیشرفته]]
|-
|'''پروژه‌های دیگر بنیاد'''||[[پرونده:Wikipedia-logo.png|20px|link=w:صفحه_اصلی|ویکی‌پدیا]][[پرونده:HSWikimedia.svg|25px|link=m:Special:Recentchanges|فراویکی]] [[پرونده:HSCommons.svg|25px|link=commons:Special:Recentchanges|ویکی‌انبار]][[پرونده:HSWNews.svg|25px|link=n:ویژه:تغییرات اخیر|ویکی‌خبر]] [[پرونده:HSWtionary.svg|25px|link=wikt:صفحه_اصلی|ویکی‌واژه]] [[پرونده:HSWQuote.svg|25px|link=q:صفحه_اصلی|ویکی‌گفتاورد]][[پرونده:HSWSource.svg|30px|link=s:صفحه_اصلی|ویکی‌نبشته]][[پرونده:Wikidata-logo.svg|25px|link=wikidata:صفحه_اصلی|ویکی‌داده]]
|}
امیدوارم از ''[[ویکی‌نسک:ویکی‌نسک‌نویسان|ویکی‌نسک‌نویس]]'' بودن لذت ببرید! لطفاً برای آزمایش از [[ویکی‌کتاب:گودال ماسه‌بازی]] استفاده کنید. باز هم خوش آمد می‌گویم.شاد باشید!


-- [[کاربر:New user message|New user message]] ([[بحث کاربر:New user message|بحث]]) ۴ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۱۱ (UTC)

== درخواست مدیرشدن ==
درود بر شما، شما دوباره درخواست مدیرشدن ارسال کردید که با توجه به صلاح دید ویکی‌مدیا مدیر جدید انتخاب شده است. تا 2 دی 1405 بعد از آن میتوانید درخواست مدیریت خود را در صفحه نظرخواهی بگذارید.
* چندین مورد هرزه‌نگاری مستند شده (کپی برداری مطالب از سایر ویکی‌ها بدون تغییر)
* همچنین سوگیری در صفحات تاریخ ایران.
این ها همه میتوانند دلایلی برای بستن دسترسی موقت شما باشند، خواهشمندم به ویرایش ادامه بدهید و موارد بالا را رعایت بفرمائید در غیر اینصورت با توجه به قوانین دسترسی ویرایش شما را بصورت موقت خواهم بست.
سپاس ‌بی‌کران
نکته: اگر نیاز به دسترسی خاصی برای کمک به ویکی‌کتاب دارید میتوانید در صفحه بحث اینجانب درخواست خود را ارسال بفرمائید. [[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۱۲ (UTC)

== خرابکاری، سوگیری - هشدار به کاربر ==
درود بر شما، تغییرات نامنساب و گاها خرابکاری یا سوگیری که با توجه به قوانین ویکی کتاب محسوب میشوند شامل موارد زیر است و با توجه به این موارد هشدار به شما میدهم.
* کپی از سایر ویکی‌ها بدون تغییر و لینک های اشتباه در ([[ویکی‌کتاب:شیوه ارجاع به منابع]] و ...)
* سوگیری در کتاب [[تاریخ ایران]] با استفاده از نام توهین آمیز و اضافه کردن بخش جدیدی که نیاز نبود.
* یک اشتباه دیگر باعث میشود که حساب شما محدود شود.
&lt;div style=&quot;color: #000; font-size: 1em; width: 90%; border: 1px solid #F30; background-color: #FFF0C0; text-align:center; direction:rtl; clear:both; padding:4px; margin:4px auto;&quot;&gt;
[[پرونده:Stop2.png|right|50px]]
با درود! تغییراتی که در صفحه‌ها می‌دهید [[w:وپ:خرابکار|خرابکاری]] محسوب می‌شود. خواهشمندیم که دست نگه دارید. برای تمرین، به [[ویکی‌کتاب:صفحه تمرین|صفحهٔ تمرین]] بروید. برای کسب اطلاعات بیش‌تر به [[وک:راهنما|صفحهٔ راهنما]] رجوع کنید.'''
&lt;/div&gt;
&lt;blockquote&gt;[[رده:الگوهای هشدار به کاربر]]&lt;/blockquote&gt;[[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ۲۹ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۲۶ (UTC)

:بهتون هشدار دادم، کپی کردن مطالب بدون تغییر هیچگونه لینک یا حتی محتوایی از ویکی‌پدیا، باعث بهم ریختگی محتوا، گمهراه شدن کاربران جدید و ایجاد صفحات با محتوای اضافی میشود.
:اگر این اقدامات را پایان ندهید مجبور به بستن دسترسی شما میشوم.
:&lt;div style=&quot;color: #000; font-size: 1em; width: 90%; border: 1px solid #b32424; background-color: #fee7e6; text-align:center; direction:rtl; clear:both; margin: 1em; padding: 1em&quot;&gt;
[[پرونده:Ambox octagon stop.svg|right|70px]]
شما براساس سیاست‌های ویکی‌کتاب، '''کاربر [[وک:خرابکاری|خرابکار]]''' تشخیص داده شده‌اید. منش خود را نسبت به ویکی‌کتاب تغییر دهید. در غیر این صورت دسترسی شما برای مدت محدود یا نامحدود قطع خواهد شد. &lt;span style=&quot;color:#d33&quot;&gt;'''این آخرین هشدار است.'''&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;
 [[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۲۷ (UTC)

== نامزد حذف سریع ==
درود بر شما، صفحاتی را با خالی کردید و نامزد حذف سریع لازم میدونم که علت نامزدی حذف سریع و خالی کردن صفحات را بدونم تا اقدام به حذف صفحات بکنم.
[[:رده:صفحه‌های نامزد حذف سریع]] [[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ۲ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۲۴ (UTC)

:درود. حذف کنید، همه یا تبلیغاتی هستند یا خرابکاری. متافیزیکا تبلیغ یک مجله بود که به جای محتوا فقط چند پیوند گذاشته بود. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۲ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۳۲ (UTC)

== اعطای دسترسی گشت‌زن ==
درود بر شما، 
با توجه به تلاش‌های شما در ویکی‌سازی و ایجاد محتوا در ویکی‌کتاب اینجانب مدیر ویکی‌کتاب دسترسی گشت‌زن را به مدت یک‌ماه (تا ۲۰ مهر) به شما اعطا کردم.
امیدوارم بتوانید به بهترین نوع از این دسترسی برای ارتقای کیفیت و محتوای ویکی‌کتاب استفاده کنید.
* راهنمای استفاده: [[ویکی‌کتاب:گشت‌زنان]]
سپاس ‌بی‌کران [[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ۵ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۲۸ (UTC)

== Notice of expiration of your patroller right ==
&lt;div dir=&quot;ltr&quot;&gt;Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission &quot;patroller&quot; (گشت‌زنان) will expire on 2026-10-12 07:25:17. Please renew this right if you would like to continue using it. &lt;i&gt;In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]]&lt;/i&gt; [[کاربر:Leaderbot|Leaderbot]] ([[بحث کاربر:Leaderbot|بحث]]) ۵ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۴۲ (UTC)&lt;/div&gt;

== مشارکت در رویداد جدید ==
درود؛
آیا آماده مشارکت و کمک به رویداد ویکی‌پهلوان هستید؟
* [[ویکی‌کتاب:ویکی‌پهلوان ۱۴۰۵]]
* وقتی مستندات و موضوعات کامل شد نهایتا تا فردا این رویداد را به صفحه‌اصلی اضافه خواهم کرد.
[[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ۷ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۳۲ (UTC)</text>
      <sha1>p6s0rb8uw6dn6q2hxhaqzf24l6fl09a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ویکی‌کتاب:میز تحریر/بایگانی۲۳</title>
    <ns>4</ns>
    <id>42155</id>
    <revision>
      <id>135721</id>
      <parentid>135292</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T10:07:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <origin>135721</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44265" sha1="jb790c145x5h2rpudrzejelpi2l914h" xml:space="preserve">==ویکی‌کتاب فارسی بیست و یک ساله شد==
بیش از ۲۰ سال از راه‌اندازی ویکی‌کتاب فارسی می‌گذرد. پارسال [[ویکی‌کتاب:ستاد برگزاری بیستمین سالگرد ویکی‌کتاب|بیست‌سالگی]] آن را جشن گرفتیم. اکنون ویکی‌کتاب فارسی در رتبه ۱۶ هست و یکی از موفق‌ترین پروژه‌های پارسی بنیاد ویکی‌مدیا است. ویکی‌کتاب، یک پروژه مبتنی بر ویکی است که توسط سازمان ناسودبر بنیاد ویکی‌مدیا اداره می‌شود. البته همچنان مشکلاتی نیز پس از گذشت سال‌ها گریبان‌گیر ویکی‌کتاب است از جمله اینکه معیارهای سرشناسی در ویکی‎‌کتاب هنوز به طور دقیق مشحص نیست.  هنوز به دقت مشخص نشده است چه صفحه‌هایی سرشناسی کافی دارند و چه صفحه‌هایی سرشناسی ندارند. به طور کلی تا مشخص شدن معیارهای سرشناسی ویکی‌کتاب، بهتر است به کتاب های با موضوع سیاسی و اجتماعی که به مسائل روز می‌پردازند اجازه نشر ندهیم زیرا چنین کتاب هایی معمولا هدف آموزشی ندارند.
[[پرونده:TRABAJO COLABORATIVO.jpg|250px|بی‌قاب|وسط]]
در ویکی‌کتاب، ممکن است درباره یک موضوع چند کتاب مختلف وجود داشته باشد اما نوشتن داستان و سفرنامه در این وبگاه ممنوع است. تا حد امکان در صفحه‌های کتاب، از دادن پیوندهای بیرونی خودداری می‌شود. ایبوک یا کتاب الکترونیکی، پدیده‌ای کاملاً تازه‌است و انتظار می‌رود تا نظام آموزش و اطلاع‌رسانی را در ایران همانند سایر کشورها با دگرگونی‌هایی اساسی مواجه سازد. کتابخانه دیجیتال کتابخانه ای است که در آن اسناد و منابع به جای کاغذ یا سایر رسانه‌ها به صورت الکترونیکی ذخیره شده‌اند. به کتابخانه دیجیتال، کتابخانه آنلاین یا کتابخانه اینترنتی نیز می‌گویند. جستجو در این کتابخانه‌ها به مراتب آسان‌تر از کتابخانه‌های سنتی است. ویکی‌کتاب یک کتابخانه دیجیتال است که نسخه انگلیسی آن نزدیک به ۱۰۰ هزار صفحه مفید دارد ولی نسخه فارسی آن هنوز ۳ هزار و پانصد صفحه مفید دارد. 

پروژه ویکی‌کتاب اگرچه نسخه‌هایی به زبان‌های دیگر نیز دارد ولی هر زبان مستقل عمل میکند. این طور نیست که ویکی‌کتاب فارسی بر طبق سیاست‌ها و رهنمودهای آلمانی یا انگلیسی عمل کند. در [[ویکی‌کتاب:نظرخواهی/نویسنده کتاب|یکی از نظرخواهی‌ها (نظرخواهی برای تصمیم گرفتن درباره درج نام نویسنده یا نویسندگان)]] یک کاربر پیشنهاد داد از رهنمود ویکی‌کتاب انگلیسی استفاده کنیم (بگذریم که ویکی‌کتاب انگلیسی خود رهنمود مشخصی ندارد برای این منظور) اساسا نظرخواهی برای چیست؟ جامعه کاربری ویکی‌کتاب فارسی نظرش مهم نیست؟ در این خلاصه خواستم تأکید کنم ما در ویکی‌کتاب فارسی خودمان برای خودمان تصمیم میگیریم و چیزی را ترجمه نمیکنیم و اگر ترجمه ای انجام شود اول باید توسط کاربران همین ویکی [[ویکی‌کتاب:خودآموز/بحث و اجماع|تأیید یا تغییر داده شود]]. شایان ذکر است بخش نظرخواهی ویکی‌کتاب فارسی در سال ۱۳۹۲ راه‌اندازی شد تا کاربران بتوانند در تصمیم‌گیری‌های راهبردی مشارکت کنند.

در سال ۱۴۰۳ پروانه تمام فایل‌های بارگزاری شده اعم از نگاره، فایل صوتی، پی‌دی‌اف، ... از گنو (GFDL) به کریتیو کامنز (CC ویرایش چهارم) تغییر کرد و از آن پس، پروژه‌های ویکی‌مدیا دیگر از پروانه گنو استفاده نکردند. 
--[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] یکشنبه،۱۱ خرداد ۱۴۰۴، ساعت ۰۱:۱۳ (ایران) ۳۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۴۳ (UTC)

__NEWSECTIONLINK__
[[en:Wikibooks:Reading room/General]]

== شروع حمله اسرائیل به ایران ==
[[پرونده:Al-Tabieen school massacre 05.jpg|250px|بندانگشتی|چپ|اجساد تکه تکه شده نسل‌کشی فلسطین توسط نظامیان اسرائیلی]]
در ساعات اولیهٔ صبح روز ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ اسرائیل با چند فروند هواپیمای نظامی به ایران حمله کرد. در پی این حمله انفجارهایی در سراسر تهران گزارش شد، از جمله در نزدیکی پایگاه‌های نظامی و محله‌هایی که فرماندهان ارشد نظامی در آن سکونت داشتند. برخی از دولت‌ها، اسرائیل را به دلیل این حمله محکوم کردند. [[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] یکشنبه،۲۵ خرداد ۱۴۰۴، ساعت ۲۱:۳۴ (ایران) ۱۵ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۰۴ (UTC)

:پس از حدود دو هفته، جنگ متوقف شد. نکته جالب، ظهور افراد خائن (وطن‌فروشان) بود که از روش‌های مختلف در این مدت کوتاه با دشمن همکاری کردند و تعدادی از آن‌ها که شناسایی شدند به مجازات رسیدند. [[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] پنجشنبه،۵ تیر ۱۴۰۴، ساعت ۱۹:۳۷ (ایران) ۲۶ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۰۷ (UTC)
::{{شعر}}
::{{ب|{{نستعلیق|وطن بسوزد و من در خروش و جوش نباشم}}|{{نستعلیق|خدا کند که بمیرم وطن‌فروش نباشم}}}}
::{{پایان شعر}} [[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] جمعه،۱۳ تیر ۱۴۰۴، ساعت ۱۸:۲۱ (ایران) ۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۵۱ (UTC)

== موفق‌ترین پروژه‌های ویکی‌مدیا ==

به نظر می‌رسد ویکی‌سفر، ویکی‌کتاب، ویکی‌پدیا، ویکی‌نبشته و ویکی‌گفتاورد موفق‌ترین پروژه‌های پارسی باشند. [[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] دوشنبه،۹ تیر ۱۴۰۴، ساعت ۱۳:۴۸ (ایران) ۳۰ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۱۸ (UTC)

== قربانی قتل ناموسی ==

یک جوان هفده ساله در مشهد قربانی قتل ناموسی شد.  محمدجواد ایزانلو در خیابان رسالت به دلیل رابطه دوستی توسط یک پسر به قتل رسید. یک نوجوان دیگر به دلایل ناموسی دست به این قتل زد. اگر به ویکی‌پدیا نگاه کنید هیچ مقاله‌ای درباره این قتل پیدا نمی کنید اما در مورد قتل های ناموسی دیگر مثل قتل مونا حیدری در اهواز حتما مقاله ایجاد کرده‌اند. رویکرد فمینیستی در ویکی‌پدیای فارسی دلیل این موضوع است. [[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] شنبه،۱۴ تیر ۱۴۰۴، ساعت ۲۲:۰۷ (ایران) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۳۷ (UTC)

:در سال ۱۳۹۹ در زمین‌های کشاورزی اطراف روستای عباس‌آباد مشهد یک مرد ۳۸ ساله توسط خانواده دختر به دلیل ازدواج با دخترشان به قتل رسیده است ولی این هم مقاله‌ای در ویکی‌پدیا ندارد. گویا ویکی‌نویس‌های فارسی، فمنیست هستند و به مذاقشان خوش نمی‌آید! [[w:fa:قتل ناموسی در ایران|به ویکی‌پدیا بروید و خودتان ببینید]]. [[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] شنبه،۱۴ تیر ۱۴۰۴، ساعت ۲۲:۱۸ (ایران) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۴۸ (UTC)
:درود بر شما
:فکر نکنم برچسب زدن به ویکی پدیا و یک اندیشه (فمینیست) کار درستی باشد، اگر مقاله ای در این مورد نوشته نشده دلیلش میتواند رسانه ای نشدن این نام ها باشد. زیرا رسانه های زرد بیشتر بدنبال محتوای زرد میگردند و قتل یک مرد محتوای زرد نیست (مگر در مواردی عجیب).
:رسانه هم دلیلی است اما دلیلی دیگر وجود دارد به نام &quot;جامعه&quot; جامعه که به این اخبار اهمیت نمی‌دهد و بدنبال اصلاح نیست.
:پس بجای اینکه به یک اندیشه یا شخص برچسب زده شود بهتر است جامعه اصلاح شود تا بتواند هر چیز را اصلاح کند. شاید بعضی از اعضا فمینیست باشند اما هیچ قانون و منطقی اجازه برخورد با آن ها را نمیدهد.  [[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۳۸ (UTC)

== صفحه‌های ویژه ==

:پیوند به [[Special:SpecialPages|صفحه‌های ویژه]]
[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] دوشنبه،۱۶ تیر ۱۴۰۴، ساعت ۱۶:۲۲ (ایران) ۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۵۲ (UTC)

== نگاره‌هایی از همایش ویکی‌کتاب در اندونزی (آگست ۲۰۲۵) ==

[[پرونده:Dokumentasi WikiLatih WikiBuku Jember 2.jpg|250px|بی‌قاب|چپ]]
[[پرونده:Dokumentasi WikiLatih WikiBuku Makassar 2.jpg|250px|بی‌قاب|راست]]
{{سخ}}
--[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] سه‌شنبه،۱۴ مرداد ۱۴۰۴، ساعت ۱۲:۲۵ (ایران) ۵ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۵ (UTC)

== آبانگان روز نکوداشت آناهیتا ایزدبانوی آب‌ها ==

[[پرونده:Anahita Vessel, 300-500 AD, Sasanian, Iran, silver and gilt - Cleveland Museum of Art - DSC08130.JPG|بندانگشتی|راست|نگاره‌ای از آناهیتا بر روی کوزه‌ای باستانی]]
[[پرونده:Fuman anahita.jpg|500px|بندانگشتی|چپ|تندیسی از ایزدبانو آناهیتا]] [[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] شنبه،۱۷ آبان ۱۴۰۴، ساعت ۱۲:۴۵ (ایران) ۸ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۱۵ (UTC)
==شب یلدا (۲۱ دسمبر)==
شب یلدا یا شب چله یکی از کهن‌ترین جشن‌های ایرانی است که هر سال با فرا رسیدن بلندترین شب سال برگزار می‌شود. مراسم شب یلدا از غروب آفتاب ۳۰ آذر آغاز شده و تا طلوع آفتاب ۱ دی ادامه می‌یابد. در این شب، ایرانیان میوه‌ها و خشکبار مانند انار، هندوانه و خرمالو را آماده کرده و در دورهمی دوستانه می‌خورند؛ این میوه‌ها نمادی از زندگی، انرژی و امید هستند. در برخی مناطق اعتقاد بر این است که چهل نوع خوراکی باید در مراسم شب چله آماده باشد. رنگ قرمز این میوه‌ها نماد رنگ‌های سرخ سپیده‌دم و تابش زندگی است.
&lt;div style=&quot;font-size:large&quot;&gt;
[[پرونده:Flickr_-_Government_Press_Office_(GPO)_-_Pomegranate_Fruits.jpg|350px|بندانگشتی|چپ|شب یلدا خجسته باد]]
* {{رنگی|آبی}}Happy Yalda Night{{رنگی/پ}} 
* {{رنگی|سبز}}Feliz Yaldá{{رنگی/پ}}
* {{رنگی|زرد}}С Ялда{{رنگی/پ}}
* {{رنگی|قرمز}}جه ژنی شەوی یەڵدا{{رنگی/پ}}
* {{رنگی|خاکستری}}Yelda gece mübarək olsun{{رنگی/پ}}
* {{رنگی|بنفش}}یلدا گئجه‌سی موبارك اولسون{{رنگی/پ}}
* {{رنگی|قرمز}}Шáби Ялдó Мoбаpаc{{رنگی/پ}}
&lt;/div&gt;
--[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] جمعه،۲۸ آذر ۱۴۰۴، ساعت ۱۲:۲۲ (ایران) ۱۹ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۵۲ (UTC)

== ویکی‌کتاب‌های برتر (۲۰۲۵ میلادی)==
همانطور که در جدول زیر نشان داده شده است نسخه‌های ویکی‌کتاب به زبان‌های مختلف از نظر کمی به سرعت در حال رشد هستند به گونه‌ای که ویکی‌کتاب انگلیسی نزدیک به ۱۰۰ هزار صفحه دارد. اعداد نوشته شده در جدول بر حسب هزار صفحه است.
[[پرونده:Wikibooks-logo-fa2.svg|200px|بندانگشتی|چپ|ویکی‌کتاب]]
{|class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! نام ویکی‌کتاب!! ۲۰۲۴ میلادی!! ۲۰۲۵ میلادی
|-   
| انگلیسی
|۹۷
|۹۸
|-   
| مجاری
|۳۹
|۴۵
|-   
| آلمانی
|۳۱
|۳۳
|-   
| فرانسوی
|۱۹
|۲۱
|-   
| ایتالیایی
|۱۶
|۱۹
|-   
| ژاپنی
|۱۴
|۱۷
|-   
| پرتغالی
|۱۳
|۱۳
|-  
| اسپانیایی
|۹
|۹
|-  
| هلندی
|۹
|۹
|-   
| اندونزیایی
|۵
|۵
|-   
| فارسی
|۳
|۳
|}
--[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] دوشنبه،۱ دی ۱۴۰۴، ساعت ۰۱:۲۴ (ایران) ۲۱ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۵۴ (UTC)

==جشن سده (۳۰ جنوئری)==
[[پرونده:Sadeh Festival in Shiraz 2020-01-30 05.jpg|200px|بندانگشتی|چپ|جشن سده خجسته باد]]
'''سد به سده، سی به گله پنجاه به نوروز'''
&lt;div style=&quot;font-size:large&quot;&gt;
* {{رنگی|سبز}}جشن سده خجسته باد{{رنگی/پ}} 
* {{رنگی|آبی}}Happy Sadeh{{رنگی/پ}} 
* {{رنگی|زرد}}Ҷашни Сада Мoбаpаc{{رنگی/پ}}
* {{رنگی|قرمز}}Félicitations pour Sadeh{{رنگی/پ}}
* {{رنگی|سبز}}С Новым Содо{{رنگی/پ}}
* {{رنگی|بنفش}}bimbarek Sadeh{{رنگی/پ}}
&lt;/div&gt; [[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] جمعه،۱۰ بهمن ۱۴۰۴، ساعت ۲۰:۰۵ (ایران) ۳۰ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۳۵ (UTC)

== همدردی با مردم برای از دست رفتگان در جنگ ==
[[پرونده:Shajareh Tayyebeh school in Minab photos from Mehr (12).jpg|بندانگشتی|چپ|گوشه‌ای از آثار جنگ (میناب)]]
درود. کشته شدن تعدادی از هم‌وطنان در جنگ تحمیلی سوم را که منجر به تشدید بحران در خاورمیانه و غرب آسیا شده است تسلیت می‌گویم. --[[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۴ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۲۴ (UTC)

== آثاری که با همکاری کاربران تکمیل می‌شود (تیر ۱۴۰۵) [[پرونده:Wikibooks-logo-fa2.svg|20px]]  ==
[[پرونده:Couverture-wikimedia.jpg|بی‌قاب|چپ]]
هم‌اکنون ۵۳ کتابچه [[ویکی‌کتاب:ایبوک‌ها بر حسب وضعیت تکمیل‌شدگی|در حال تکمیل شدن هستند]]. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۲۹ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۱۴ (UTC)

:اگر قصد مشارکت در نوشتن یا ویرایش یکی از این ایبوک‌ها رو دارید اعلام کنید. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۰۷ (UTC)
:چهارچوب اصلی محتوای هر ایبوک با توجه به فهرستی که در صفحه اول قرار داده شده مشخص شده است. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۰۸ (UTC)
:تعداد زیرصفحه هایی که در هر ایبوک تا کنون ایجاد شده و نیز موضوع ایبوک مشخص شده. لطفا با توجه به اطلاعات و توانایی هایی که در نوشتن دارید اقدام به مشارکت کنید. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۱۰ (UTC)
:در پایین صفحه نام آخرین ایبوک هایی که در چند سال گذشته توسط کاربران در ویکی‌کتاب تکمیل شده‌اند در یک جدول جداگانه نوشته شده است. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۱۶ (UTC)
:میزان توسعه برای ایبوک‌های در حال تکمیل به صورت تقریبی می‌باشد و وضعیت آن‌ها به صورت در حال انجام نشان می‌دهد نیاز به مشارکت کاربران نویسنده دارد. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۲۴ (UTC)

== درگاه‌های علمی ویکی‌پدیا ==

بعضی از درگاه‌های علمی ویکی‌پدیا که برای موضوعات علمی قابل استفاده هستن. اگر قصد نوشتن یا ویرایش کتابی تو ویکی‌کتاب رو دارید می تونید از این درگاه ها کمک بگیرید:

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 95%&quot;
!'''نام درگاه'''||'''موضوع'''||'''توضیحات'''
|-
||''[[W:fa:درگاه:دانش|دانش]]''|| دانش|| موضوعات مختلف علمی همچون اخترشاسی، زمین‌شناسی، الخ
|-
||''[[w:fa:درگاه:اخترشناسی|اخترشناسی]]''|| اخترشناسی|| پدیده‌های آسمانی از جمله ستارگان، سیارات، دنباله‌دار‎، کهکشان‌ها و پدیده‌هایی مانند شفق قطبی 
|-
||''[[w:fa:درگاه:جغرافیا|گیتاشناسی]]''|| گیتاشناسی|| جغرافیا دانشی‌است دربارهٔ سطح زمین و پدیده‌های طبیعی، آب‌وهوا، رستنی‌ها، خاک، فراورده‌ها؛ شهرها و کشورها و قاره ها
|-
||''[[W:fa:درگاه:ریاضیات|ریاضیات]]''|| ریاضیات|| هندسه، آمار، توابع مثلثاتی، جبر، حساب دیفرانسیل و انتگرال، الخ
|-
||''[[W:fa:درگاه:حسابداری|حسابداری]]''|| حسابداری|| حسابداری، تجارت، حسابرسی، الخ
|-
||''[[w:fa:درگاه:شیمی|شیمی]]''|| شیمی|| عنصرهای شیمیایی و ترکیب‌های شیمیایی شامل اتم‌ها، مولکول‌ها و برهم‌کنش میان آنها
|-
||''[[w:fa:درگاه:تاریخ|تاریخ]]''|| تاریخ|| باستان‌شناسی، تاریخ ایران، تاریخ هنر، تاریخ جنگ، الخ
|-
||''[[W:fa:درگاه:پزشکی|پزشکی]]''|| پزشکی|| شناخت بیماری‌ها، تشخیص، درمان و جلوگیری از بروز آنها
|-
||''[[w:fa:درگاه:فیزیک|فیزیک]]''|| فیزیک|| مفهوم‌هایی هم‌چون انرژی و نیرو که در چگونگی و نوع رفتار ماده تاثیرگذارند
|-
||''[[w:fa:درگاه:پرستاری|پرستاری]]''|| پرستاری|| اصول علمی و مهارتهای حرفه‌ای مراقبت، درمان و آموزش بیماران
|-
||''[[w:fa:درگاه:فناوری|فناوری]]''|| فناوری|| شیوه و شگرد ساخت و کاربرد ابزار، دستگاه‌ها، ماده‌ها و فرایندهای گره‌گشای دشواری‌های انسان
|-
||''[[w:fa:درگاه:رایانه|رایانه]]''|| رایانه|| سخت‌افزار، نرم‌افزار، تعامل انسان و رایانه، انواع رایانه، رایانش، الخ
|-
||''[[w:fa:درگاه:انرژی|انرژی]]''|| انرژی|| یک کمیت بنیادین فیزیکی شامل انرژی جنبشی، انرژی پتانسیل، انرژی گرمایی، انرژی شیمیایی و انرژی هسته‌ای، الخ
|-
||''[[w:fa:درگاه:زیست‌شناسی|زیست‌شناسی]]''|| زیست‌شناسی|| فیزیولوژی، بوم‌شناسی، زیست‌شناسی مولکولی و سلولی، زیست‌شیمی، ژنتیک، الخ
|-
||''[[w:fa:درگاه:اینترنت|اینترنت]]''|| اینترنت|| اینترنت سامانه‌ای جهانی از شبکه‌های رایانه‌ای بهم پیوسته‌است که از مجموعه پروتکل اینترنت برای ارتباط با یکدیگر استفاده می‌نمایند
|-
||''[[w:fa:درگاه:داروسازی و داروشناسی|داروسازی و داروشناسی]]''|| داروسازی و داروشناسی|| داروشناسی شاخه‌ای از داروسازی و زیست‌شناسی است که به مطالعه واکنش متقابل داروها بر موجودات زنده می‌پردازد. 
|-
||''[[w:fa:درگاه:علوم زمین|علوم زمین]]''|| علوم زمین|| علوم زمین گونه‌ای خاص از سیاره‌شناسی است که به مطالعهٔ ساختار و ترکیبات زمین، خاستگاه، ویژگی‌های فیزیکی، ... می‌پردازد.
|} [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۰۶ (UTC)

== چرا ویکی‌کتاب؟ ==
«باید درهای علم به روی همه باز باشد، هرجا مزرعه هست، هرجا آدم هست، آنجا کتاب هم باید باشد.»

: ''ویکتور هوگو''
[[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۰۲ (UTC)

== ویکی‌کتاب‌های برتر (۲۰۲۵ میلادی) با میزان رشد ==
همانطور که در جدول زیر نشان داده شده است نسخه‌های ویکی‌کتاب به زبان‌های مختلف از نظر کمی به سرعت در حال رشد هستند به گونه‌ای که ویکی‌کتاب انگلیسی نزدیک به ۱۰۰ هزار صفحه دارد. اعداد نوشته شده در جدول بر حسب هزار صفحه است.
[[پرونده:Wikibooks-logo-fa2.svg|200px|بندانگشتی|چپ|ویکی‌کتاب]]
{|class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! نام ویکی‌کتاب!! ۲۰۱۵ میلادی!! ۲۰۲۴ میلادی!! ۲۰۲۵ میلادی
|-   
| انگلیسی
|۵۰
|۹۷
|۹۸
|-   
| مجاری
|ن
|۳۹
|۴۵
|-   
| آلمانی
|۲۲
|۳۱
|۳۳
|-   
| فرانسوی
|۱۶
|۱۹
|۲۱
|-   
| ایتالیایی
|ن
|۱۶
|۱۹
|-   
| ژاپنی
|۱۰
|۱۴
|۱۷
|-   
| پرتغالی
|۷
|۱۳
|۱۳
|-  
| اسپانیایی
|ن
|۹
|۹
|-  
| هلندی
|۶
|۹
|۹
|-   
| اندونزیایی
|۳
|۵
|۵
|-   
| فارسی
|۱
|۳
|۳
|} [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۳۶ (UTC)

== همه چیز درباره خواندنی‌های خوب ==

'''تقدیم به همه کاربران فعال ویکی کتاب'''

[[آموزش کار با گودریدز|گودریدز]] یک شبکه اجتماعی کتاب است، که کاربران در آن کتاب‌هایی که خوانده‌اند را پیدا می‌کنند، به کتاب‌ها امتیاز می‌دهند، و کتاب‌های محبوب خود را به دوستان خود توصیه می‌کنند.

وبگاه گودریدز در دسامبر ۲۰۰۶ توسط اوتیس چندلر، یک مهندس نرم‌افزار و کارآفرین وب باز شد و در دسامبر ۲۰۰۷ بیش از ۶۵۰٬۰۰۰ عضو داشت و بیش از ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ کتاب به آن افزوده شده بود. در ژوئیه ۲۰۱۲ اعلام شد که گودریدز ۱۰ میلیون عضو و ۲۰ میلیون بازدید ماهانه دارد. در ژوئیه ۲۰۱۳ در وبلاگ خود اعلام کردند که تعداد اعضای گودریدز از مرز ۲۰ میلیون نفر گذشته است. این رقم نشان دهنده ی این است که تعداد اعضای گودریدز در کمتر از یک سال دو برابر شده است.

در این شبکه اجتماعی کاربران به سه شکل می‌توانند وضعیت مطالعه کتاب را نشان دهند؛ یا کتاب را پیشتر خوانده‌اند، یا در حال مطالعه‌اند، یا اینکه قرار است بعداً کتاب را بخوانند. کاربران می‌توانند در مورد کتاب‌ها نظرشان را بنویسند و در کلوب‌های مجازی بحث کنند. برای هر کتاب امکان امتیازدهی اعضا هم وجود دارد و کسانی که کتاب را مطالعه کرده‌اند به کتاب امتیاز می‌دهند.

از ویژگی‌های این شبکه، امکان یافتن کتاب‌های قدیمی، کتاب‌های ناشران غیر رسمی، یا کتاب‌هایی کمترشناخته‌شده در کنار دیگر کتاب‌های مشهور به زبان‌های گوناگون است. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۵۴ (UTC)

== کپی ممنوع ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|لطفا توجه کنید که در بیشتر موارد موارد کپی خط‌به‌خط از وب‌گاه‌ها، وبلاگ‌ها یا کتاب‌ها خلاف قانون حق تکثیر اینجا است. به جای کُپی-پیست کردن مطالب، می‌توانید آن را با انشای خودتان به طور کامل بازنویسی کنید؛ البته آوردن مطلب با تغییر بسیار اندک، به طوری که نوشتهٔ جدید اثری منتج تلقی شود نیز هنوز در تضاد با قانون حق تکثیر است. --[[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۰۳ (UTC)

|}

== درگاه کتاب ==

[[w:fa:درگاه:کتاب|درگاه کتاب]] توضیحاتی درباره انواع کتاب، صنعت چاپ، گفتاورد درباره کتاب داره. نوشتار برگزیده این درگاه «محمد علی جمال‌زاده» و نگاره برگزیده اون یکی از نسخ قدیمی قرآن هست. حتما از این درگاه بازدید کنید. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۲۰ (UTC)

== نام ویکی از کجا اومده؟ ==

کانینگهام در ۲۵ مارس ۱۹۹۵ این نرم‌افزار (ویکی) را روی وبگاه شرکت خودش (کانینگهام اند کانینگهام) نصب کرد. کانینگهام به یاد مسئول باجه فرودگاه هونولولو که به او گفته بود برای رفتن به پایانه فرودگاه سوار اتوبوس ویکی‌ویکی شود این نام را برگزید. ویکی‌ویکی دوگان‌سازی واژه «ویکی» است که در زبان هاوایی به معنی تند و زود به کار می‌رود. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۲۹ (UTC)

== چرا ویکی‌پدیا نه؟ ==

(منظور از ویکی‌پدیا در اینجا، ویکی‌پدیای فارسیه) راهی که کاربران ویکی‌پدیای فارسی طی کردند ستودنی است اما افزایش جایگاه زبان فارسی در بین سایر ویکی‌پدیاها بعید به نظر میرسه (اکنون در جایگاه ۱۷ قرار دارد). برعکس، ویکی‌های کوچکتر مثل ویکی‌کتاب فارسی روند رو به رشدی رو طی میکنند و در صورت مشارکت بیشتر، نیل به جایگاه های بهتر برای این پروژه‌ها دور از انتظار نیست. در سال‌های اخیر پربازدیدترین مقاله‌های ویکی‌پدیا مربوط به موضوع تفریح و سرگرمی، ترندهای سیاسی و جنجالی بوده و موضوع‌های علمی جایگاه خوبی در بین مخاطبان ویکی‌پدیا نداشته‌اند، در حالیکه بیشتر محتوای ویکی‌کتاب، علمی و آموزشیه و در ماه اخیر (شاید به علت رویداد کرونا و افزایش آموزش آنلاین دانشجویان) صفحه‌های مربوط به [[ریاضی پایه]] و [[اسید و باز]] جزو ۱۰ تای پربازدید ویکی‌کتاب فارسی بودند. این یکی از مهمترین انگیزه‌های ویکی‌نویسها برای فعالیت در ویکی‌کتابه چون بسیاری از مقاله‌های علمی ویکی‌پدیا خُرد هستند و مطالب کافی ندارند. به نظر بنده با توجه به روند کنونی، دور از ذهن به نظر میرسه که مقاله های علمی بتونند در ویکی‌پدیا رشد کنند چرا که بیشتر ویرایشها در مقاله های سیاسی و اجتماعی انجام میشه و کمتر به موضوع‌های علمی پرداخته میشه. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۳۳ (UTC)

== کاربر گرامی! ویکی برای تبلیغ شما نیست ==

شوربختانه در ویکی های فارسی مثل ویکی کتاب، ویکی گفتاورد، ویکی پدیا، ... ویرایش های خرابکارانه، توهین، فحش و تبلیغات بسیار زیاد هست و در مقایسه با زبان های دیگر میزان خرابکاری بیشتر است. همچنان که گزارش نشان داد مسئول بخش عمده ای از این خرابکاری ها و تبلیغات آیپی ها هستند ولی ممکن است نام کاربری هم بسازند و با نام کاربری اقدام به خرابکاری کنند. در هر صورت از کاربران دارای ویرایش مفید و سازنده دعوت میکنم با خرابکاران مبارزه کنند. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۳۶ (UTC)

==اگر قصد ایجاد کتاب جدیدی دارید ...==
{{جعبه هشدار|پیش از اینکه کتاب جدیدی در ویکی‌کتاب ایجاد کنید حتما سری به [[ویکی‌کتاب:ایبوک‌ها بر حسب وضعیت تکمیل‌شدگی|این صفحه]] بزنید. اگر کتابی هست که موضوعی شبیه به موضوع دلخواه شما داشت میتونید محتوای خودتون رو به اون کتاب اضافه کنید. کتاب هایی که در جدول فهرست شده‌اند هنوز تکمیل نشده‌اند و در انتظار تکمیل شدن به دست کاربران ویکی‌کتاب چون شما هستند.}} [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۴۰ (UTC)

== نکاتی برای درج تصویر و میان‌ویکی ==

برای افزودن میان‌ویکی به صفحات و زیر صفحات [[ویکی‌کتاب:همکاری با ویکی‌داده|این راهنما]] رو مطالعه کنید. میان‌ویکی‌ها در [[d:Wikidata:Main_Page|ویکی‌داده]] باید افزوده بشه.

برای افزودن تصویر [[ویکی‌کتاب:خودآموز/اضافه کردن عکس|این راهنما]] رو مطالعه کنید. تصویرها در [[w:fa:ویکی‌انبار|ویکی‌انبار]] یا ویکی‌کتاب باید بارگذاری بشه. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۴۳ (UTC)

== ویکی‌کتاب فارسی ==
&lt;div dir=&quot;Rtl&quot;&gt;&lt;div style=&quot;background: #FFFFFF; text-align: right; font-family: Tahoma; font-size: 1em; font-weight:;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;padding: 1em; border: 1px solid #003882; -moz-border-radius: 5px; -webkit-border-radius: 4px; border-radius: 5px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top: 5px;&quot;&gt;
&lt;/div&gt;
[[file:Wikibooks-logo-fa2.svg|180px|right|link:https://fa.wikibooks.org]]
[[پرونده:13-11-02-olb-by-RalfR-03.jpg|180px|بی‌قاب|چپ]]
[https://fa.wikibooks.org/wiki/صفحهٔ_اصلی '''ویکی‌کتاب'''] تارنمایی برای کتاب‌های درسی، متون تفسیری، راهنماهای آموزشی و دستور عمل‌ها است. این موارد می‌توانند در یک کلاس درس، آموزشگاه معتبر، به شکل خودآموز یا بعنوان بخشی از آموزش‌های ویکی‌دانشگاه مورد استفاده قرار بگیرند. از کتاب‌های ویکی می‌توان نسخه چاپی یا پی‌دی‌اف تهیه کرد و در کلاس درس، به طور رایگان به جای کتاب‌های سنتی چاپ‌شده مورد استفاده قرار داد. این یک مزیت است برای مدارس و دانش‌آموزانی که بضاعت ندارند کتاب‌های درسی سنتی را تهیه کنند.

از تاسیس '''ویکی‌کتاب فارسی''' تا کنون بیش از ۲۰ سال می‌گذرد و این وبگاه هم اکنون (امرداد ۱۴۰۵) در رتبه ۱۸ قرار دارد. پروژه ویکی‌کتاب هر نوع کتابی را میزبانی نمی‌کند، به طور کلی ویکی‌کتاب فارسی را می‌توان شامل چهار بخش تعلیمی، راهنماها (کاتالوگ)، کودک و نوجوان و آشپزی دانست. کتاب‌ها و درسنامه‌های تعلیمی (آموزشی) می‌تواند شامل درسنامه‌های دانشگاهی و دانش‌آموزی، کتاب حل تمرین (حل المسائل)، گزارش کار آزمایشگاه، نمونه سوالات امتحانی، الخ باشد. زیر پروژه‌های ویکی‌کودک، ویکی‌راهنما، ویکی‌مدرسه، ویکی‌جزوه و ویکی‌آشپزی نیز در ویکی‌کتاب وجود دارند.
&lt;center&gt;
[https://fa.wikibooks.org/wiki/صفحهٔ_اصلی صفحه اصلی ویکی‌کتاب]{{•}} [https://fa.wikibooks.org/wiki/موضوع:کتاب‌ها_بر_اساس_موضوع  کتاب‌های ویکی‌کتاب فارسی]{{•}} [https://fa.wikibooks.org/wiki/ویکی‌کتاب:میز_تحریر میز تحریر]
&lt;/center&gt;
&lt;/div&gt;
--[[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۲۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۱:۰۵ (UTC)

== بسته شده پروژه ویکی‌خبر ==

ویکی‌خبر پس از رای‌گیری از جامعه کاربری و غیرکاربری آن برای همیشه بسته شد. عمده ایرادهایی که به این پروژه وارد بود عبارت بود از مشارکت کم، قابل استفاده نبودن محتوای وبگاه در دیگر وبگاه‌های ویکی‌مدیا، به‌روز نبودن خبرها، پایین بودن تقاضا توسط کاربران برای ویکی‌خبر در موتورهای جستجو، استفاده از ربات برای تولید محتوا در چند زبان، ... [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۱ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۲۱:۲۰ (UTC)

== ویکی شما به زودی در حالت فقط خواندن قرار خواهد گرفت ==
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|این خبرنامه را در زبان دیگری بخوانید]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

[[foundation:|بنیاد ویکی‌مدیا]] ترافیک را بین مراکز داده‌اش جابه‌جا خواهد کرد. این کار باعث می‌شود که ویکی‌پدیا و دیگر ویکی‌های ویکی‌مدیا حتی پس از یک فاجعه آنلاین بمانند.

تمام ترافیک در '''{{#time:j xg|2026-09-23|fa}}''' جابه‌جا خواهد شد. جابه‌جایی از ساعت '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]''' آغاز خواهد شد.

متأسفانه، به دلیل برخی محدودیت‌ها در [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|مدیاویکی]]، تمام ویرایش‌ها باید در هنگام جابه‌جایی متوقف شوند. بابت این اختلال پوزش می‌طلبیم و در تلاش هستیم که آن را در آینده به حداقل برسانیم. 

یک بنر ۳۰ دقیقه پیش از انجام این عملیات در تمام ویکی‌ها نمایش داده خواهد شد. این بنر تا پایان عملیات قابل مشاهده خواهد بود. 
&lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&amp;task=view&amp;language=&amp;filter=&amp;action=translate translation or proofreading] of this banner text.&lt;/span&gt;

'''شما قادر خواهید بود تمام ویکی‌ها را بخوانید، اما برای مدت کوتاهی امکان ویرایش نخواهید داشت.'''

* تا یک ساعت در '''{{#time:l j xg Y|2026-09-23|fa}}''' قادر به ویرایش نخواهید بود.
* اگر در این مدت تلاش کنید ویرایش کنید یا تغییرات را ذخیره نمایید، یک پیام خطا مشاهده خواهید کرد. امیدواریم که در این دقایق هیچ ویرایشی از دست نرود، اما نمی‌توانیم آن را تضمین کنیم. اگر پیام خطا را مشاهده کردید، لطفاً منتظر بمانید تا همه چیز به حالت عادی بازگردد. پس از آن باید بتوانید ویرایش خود را ذخیره کنید. اما توصیه می‌کنیم که برای احتیاط، ابتدا یک نسخه از تغییرات خود تهیه کنید.

''تأثیرات دیگر:''

* وظایف پس‌زمینه کندتر اجرا خواهند شد و برخی ممکن است حذف شوند. پیوندهای قرمز ممکن است به سرعت معمول به‌روز نشوند. اگر مقاله‌ای ایجاد کنید که قبلاً در جای دیگری پیوند داده شده است، پیوند آن بیشتر از حد معمول قرمز خواهد ماند. برخی اسکریپت‌های بلندمدت باید متوقف شوند.
* انتظار داریم که استقرار کد مانند هر هفتهٔ دیگر انجام شود. با این حال، در برخی موارد، در صورت لزوم، مسدودسازی موقتی کد ممکن است به‌صورت موردی انجام شود.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|گیت‌لب]] برای حدود ۹۰ دقیقه در دسترس نخواهد بود.

این پروژه در صورت لزوم ممکن است به تعویق بیفتد. می‌توانید [[wikitech:Switch_Datacenter|برنامهٔ زمانی را در wikitech.wikimedia.org بخوانید]]. هرگونه تغییر در برنامهٔ زمانی اعلام خواهد شد. 

'''لطفاً این اطلاعات را با جامعهٔ خود به اشتراک بگذارید.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;

[[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۵۸ (UTC)
&lt;!-- پیام توسط کاربر:Trizek (WMF)@metawiki با استفاده از فهرست در https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=30513874 ارسال شده است --&gt;

== Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges ==
''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)''

Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.&lt;br/&gt;
We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader).

We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.&lt;br/&gt;
Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis.
[[File:Types of Lang Link changes.png|x350px|frame|A variety of &quot;Language Link&quot; edits as seen in the Recent Changes feed]]

The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why?
Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. 

Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]]

Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۴۶ (UTC)
&lt;!-- پیام توسط کاربر:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki با استفاده از فهرست در https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&amp;oldid=31080832 ارسال شده است --&gt;</text>
      <sha1>jb790c145x5h2rpudrzejelpi2l914h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135722</id>
      <parentid>135721</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T10:09:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* ویکی شما به زودی در حالت فقط خواندن قرار خواهد گرفت */</comment>
      <origin>135722</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39703" sha1="5g0yr730anvlr4irwsan2tj6c6bz90b" xml:space="preserve">==ویکی‌کتاب فارسی بیست و یک ساله شد==
بیش از ۲۰ سال از راه‌اندازی ویکی‌کتاب فارسی می‌گذرد. پارسال [[ویکی‌کتاب:ستاد برگزاری بیستمین سالگرد ویکی‌کتاب|بیست‌سالگی]] آن را جشن گرفتیم. اکنون ویکی‌کتاب فارسی در رتبه ۱۶ هست و یکی از موفق‌ترین پروژه‌های پارسی بنیاد ویکی‌مدیا است. ویکی‌کتاب، یک پروژه مبتنی بر ویکی است که توسط سازمان ناسودبر بنیاد ویکی‌مدیا اداره می‌شود. البته همچنان مشکلاتی نیز پس از گذشت سال‌ها گریبان‌گیر ویکی‌کتاب است از جمله اینکه معیارهای سرشناسی در ویکی‎‌کتاب هنوز به طور دقیق مشحص نیست.  هنوز به دقت مشخص نشده است چه صفحه‌هایی سرشناسی کافی دارند و چه صفحه‌هایی سرشناسی ندارند. به طور کلی تا مشخص شدن معیارهای سرشناسی ویکی‌کتاب، بهتر است به کتاب های با موضوع سیاسی و اجتماعی که به مسائل روز می‌پردازند اجازه نشر ندهیم زیرا چنین کتاب هایی معمولا هدف آموزشی ندارند.
[[پرونده:TRABAJO COLABORATIVO.jpg|250px|بی‌قاب|وسط]]
در ویکی‌کتاب، ممکن است درباره یک موضوع چند کتاب مختلف وجود داشته باشد اما نوشتن داستان و سفرنامه در این وبگاه ممنوع است. تا حد امکان در صفحه‌های کتاب، از دادن پیوندهای بیرونی خودداری می‌شود. ایبوک یا کتاب الکترونیکی، پدیده‌ای کاملاً تازه‌است و انتظار می‌رود تا نظام آموزش و اطلاع‌رسانی را در ایران همانند سایر کشورها با دگرگونی‌هایی اساسی مواجه سازد. کتابخانه دیجیتال کتابخانه ای است که در آن اسناد و منابع به جای کاغذ یا سایر رسانه‌ها به صورت الکترونیکی ذخیره شده‌اند. به کتابخانه دیجیتال، کتابخانه آنلاین یا کتابخانه اینترنتی نیز می‌گویند. جستجو در این کتابخانه‌ها به مراتب آسان‌تر از کتابخانه‌های سنتی است. ویکی‌کتاب یک کتابخانه دیجیتال است که نسخه انگلیسی آن نزدیک به ۱۰۰ هزار صفحه مفید دارد ولی نسخه فارسی آن هنوز ۳ هزار و پانصد صفحه مفید دارد. 

پروژه ویکی‌کتاب اگرچه نسخه‌هایی به زبان‌های دیگر نیز دارد ولی هر زبان مستقل عمل میکند. این طور نیست که ویکی‌کتاب فارسی بر طبق سیاست‌ها و رهنمودهای آلمانی یا انگلیسی عمل کند. در [[ویکی‌کتاب:نظرخواهی/نویسنده کتاب|یکی از نظرخواهی‌ها (نظرخواهی برای تصمیم گرفتن درباره درج نام نویسنده یا نویسندگان)]] یک کاربر پیشنهاد داد از رهنمود ویکی‌کتاب انگلیسی استفاده کنیم (بگذریم که ویکی‌کتاب انگلیسی خود رهنمود مشخصی ندارد برای این منظور) اساسا نظرخواهی برای چیست؟ جامعه کاربری ویکی‌کتاب فارسی نظرش مهم نیست؟ در این خلاصه خواستم تأکید کنم ما در ویکی‌کتاب فارسی خودمان برای خودمان تصمیم میگیریم و چیزی را ترجمه نمیکنیم و اگر ترجمه ای انجام شود اول باید توسط کاربران همین ویکی [[ویکی‌کتاب:خودآموز/بحث و اجماع|تأیید یا تغییر داده شود]]. شایان ذکر است بخش نظرخواهی ویکی‌کتاب فارسی در سال ۱۳۹۲ راه‌اندازی شد تا کاربران بتوانند در تصمیم‌گیری‌های راهبردی مشارکت کنند.

در سال ۱۴۰۳ پروانه تمام فایل‌های بارگزاری شده اعم از نگاره، فایل صوتی، پی‌دی‌اف، ... از گنو (GFDL) به کریتیو کامنز (CC ویرایش چهارم) تغییر کرد و از آن پس، پروژه‌های ویکی‌مدیا دیگر از پروانه گنو استفاده نکردند. 
--[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] یکشنبه،۱۱ خرداد ۱۴۰۴، ساعت ۰۱:۱۳ (ایران) ۳۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۴۳ (UTC)

__NEWSECTIONLINK__
[[en:Wikibooks:Reading room/General]]

== شروع حمله اسرائیل به ایران ==
[[پرونده:Al-Tabieen school massacre 05.jpg|250px|بندانگشتی|چپ|اجساد تکه تکه شده نسل‌کشی فلسطین توسط نظامیان اسرائیلی]]
در ساعات اولیهٔ صبح روز ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ اسرائیل با چند فروند هواپیمای نظامی به ایران حمله کرد. در پی این حمله انفجارهایی در سراسر تهران گزارش شد، از جمله در نزدیکی پایگاه‌های نظامی و محله‌هایی که فرماندهان ارشد نظامی در آن سکونت داشتند. برخی از دولت‌ها، اسرائیل را به دلیل این حمله محکوم کردند. [[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] یکشنبه،۲۵ خرداد ۱۴۰۴، ساعت ۲۱:۳۴ (ایران) ۱۵ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۰۴ (UTC)

:پس از حدود دو هفته، جنگ متوقف شد. نکته جالب، ظهور افراد خائن (وطن‌فروشان) بود که از روش‌های مختلف در این مدت کوتاه با دشمن همکاری کردند و تعدادی از آن‌ها که شناسایی شدند به مجازات رسیدند. [[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] پنجشنبه،۵ تیر ۱۴۰۴، ساعت ۱۹:۳۷ (ایران) ۲۶ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۰۷ (UTC)
::{{شعر}}
::{{ب|{{نستعلیق|وطن بسوزد و من در خروش و جوش نباشم}}|{{نستعلیق|خدا کند که بمیرم وطن‌فروش نباشم}}}}
::{{پایان شعر}} [[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] جمعه،۱۳ تیر ۱۴۰۴، ساعت ۱۸:۲۱ (ایران) ۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۵۱ (UTC)

== موفق‌ترین پروژه‌های ویکی‌مدیا ==

به نظر می‌رسد ویکی‌سفر، ویکی‌کتاب، ویکی‌پدیا، ویکی‌نبشته و ویکی‌گفتاورد موفق‌ترین پروژه‌های پارسی باشند. [[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] دوشنبه،۹ تیر ۱۴۰۴، ساعت ۱۳:۴۸ (ایران) ۳۰ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۱۸ (UTC)

== قربانی قتل ناموسی ==

یک جوان هفده ساله در مشهد قربانی قتل ناموسی شد.  محمدجواد ایزانلو در خیابان رسالت به دلیل رابطه دوستی توسط یک پسر به قتل رسید. یک نوجوان دیگر به دلایل ناموسی دست به این قتل زد. اگر به ویکی‌پدیا نگاه کنید هیچ مقاله‌ای درباره این قتل پیدا نمی کنید اما در مورد قتل های ناموسی دیگر مثل قتل مونا حیدری در اهواز حتما مقاله ایجاد کرده‌اند. رویکرد فمینیستی در ویکی‌پدیای فارسی دلیل این موضوع است. [[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] شنبه،۱۴ تیر ۱۴۰۴، ساعت ۲۲:۰۷ (ایران) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۳۷ (UTC)

:در سال ۱۳۹۹ در زمین‌های کشاورزی اطراف روستای عباس‌آباد مشهد یک مرد ۳۸ ساله توسط خانواده دختر به دلیل ازدواج با دخترشان به قتل رسیده است ولی این هم مقاله‌ای در ویکی‌پدیا ندارد. گویا ویکی‌نویس‌های فارسی، فمنیست هستند و به مذاقشان خوش نمی‌آید! [[w:fa:قتل ناموسی در ایران|به ویکی‌پدیا بروید و خودتان ببینید]]. [[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] شنبه،۱۴ تیر ۱۴۰۴، ساعت ۲۲:۱۸ (ایران) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۴۸ (UTC)
:درود بر شما
:فکر نکنم برچسب زدن به ویکی پدیا و یک اندیشه (فمینیست) کار درستی باشد، اگر مقاله ای در این مورد نوشته نشده دلیلش میتواند رسانه ای نشدن این نام ها باشد. زیرا رسانه های زرد بیشتر بدنبال محتوای زرد میگردند و قتل یک مرد محتوای زرد نیست (مگر در مواردی عجیب).
:رسانه هم دلیلی است اما دلیلی دیگر وجود دارد به نام &quot;جامعه&quot; جامعه که به این اخبار اهمیت نمی‌دهد و بدنبال اصلاح نیست.
:پس بجای اینکه به یک اندیشه یا شخص برچسب زده شود بهتر است جامعه اصلاح شود تا بتواند هر چیز را اصلاح کند. شاید بعضی از اعضا فمینیست باشند اما هیچ قانون و منطقی اجازه برخورد با آن ها را نمیدهد.  [[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۳۸ (UTC)

== صفحه‌های ویژه ==

:پیوند به [[Special:SpecialPages|صفحه‌های ویژه]]
[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] دوشنبه،۱۶ تیر ۱۴۰۴، ساعت ۱۶:۲۲ (ایران) ۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۵۲ (UTC)

== نگاره‌هایی از همایش ویکی‌کتاب در اندونزی (آگست ۲۰۲۵) ==

[[پرونده:Dokumentasi WikiLatih WikiBuku Jember 2.jpg|250px|بی‌قاب|چپ]]
[[پرونده:Dokumentasi WikiLatih WikiBuku Makassar 2.jpg|250px|بی‌قاب|راست]]
{{سخ}}
--[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] سه‌شنبه،۱۴ مرداد ۱۴۰۴، ساعت ۱۲:۲۵ (ایران) ۵ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۵ (UTC)

== آبانگان روز نکوداشت آناهیتا ایزدبانوی آب‌ها ==

[[پرونده:Anahita Vessel, 300-500 AD, Sasanian, Iran, silver and gilt - Cleveland Museum of Art - DSC08130.JPG|بندانگشتی|راست|نگاره‌ای از آناهیتا بر روی کوزه‌ای باستانی]]
[[پرونده:Fuman anahita.jpg|500px|بندانگشتی|چپ|تندیسی از ایزدبانو آناهیتا]] [[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] شنبه،۱۷ آبان ۱۴۰۴، ساعت ۱۲:۴۵ (ایران) ۸ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۱۵ (UTC)
==شب یلدا (۲۱ دسمبر)==
شب یلدا یا شب چله یکی از کهن‌ترین جشن‌های ایرانی است که هر سال با فرا رسیدن بلندترین شب سال برگزار می‌شود. مراسم شب یلدا از غروب آفتاب ۳۰ آذر آغاز شده و تا طلوع آفتاب ۱ دی ادامه می‌یابد. در این شب، ایرانیان میوه‌ها و خشکبار مانند انار، هندوانه و خرمالو را آماده کرده و در دورهمی دوستانه می‌خورند؛ این میوه‌ها نمادی از زندگی، انرژی و امید هستند. در برخی مناطق اعتقاد بر این است که چهل نوع خوراکی باید در مراسم شب چله آماده باشد. رنگ قرمز این میوه‌ها نماد رنگ‌های سرخ سپیده‌دم و تابش زندگی است.
&lt;div style=&quot;font-size:large&quot;&gt;
[[پرونده:Flickr_-_Government_Press_Office_(GPO)_-_Pomegranate_Fruits.jpg|350px|بندانگشتی|چپ|شب یلدا خجسته باد]]
* {{رنگی|آبی}}Happy Yalda Night{{رنگی/پ}} 
* {{رنگی|سبز}}Feliz Yaldá{{رنگی/پ}}
* {{رنگی|زرد}}С Ялда{{رنگی/پ}}
* {{رنگی|قرمز}}جه ژنی شەوی یەڵدا{{رنگی/پ}}
* {{رنگی|خاکستری}}Yelda gece mübarək olsun{{رنگی/پ}}
* {{رنگی|بنفش}}یلدا گئجه‌سی موبارك اولسون{{رنگی/پ}}
* {{رنگی|قرمز}}Шáби Ялдó Мoбаpаc{{رنگی/پ}}
&lt;/div&gt;
--[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] جمعه،۲۸ آذر ۱۴۰۴، ساعت ۱۲:۲۲ (ایران) ۱۹ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۵۲ (UTC)

== ویکی‌کتاب‌های برتر (۲۰۲۵ میلادی)==
همانطور که در جدول زیر نشان داده شده است نسخه‌های ویکی‌کتاب به زبان‌های مختلف از نظر کمی به سرعت در حال رشد هستند به گونه‌ای که ویکی‌کتاب انگلیسی نزدیک به ۱۰۰ هزار صفحه دارد. اعداد نوشته شده در جدول بر حسب هزار صفحه است.
[[پرونده:Wikibooks-logo-fa2.svg|200px|بندانگشتی|چپ|ویکی‌کتاب]]
{|class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! نام ویکی‌کتاب!! ۲۰۲۴ میلادی!! ۲۰۲۵ میلادی
|-   
| انگلیسی
|۹۷
|۹۸
|-   
| مجاری
|۳۹
|۴۵
|-   
| آلمانی
|۳۱
|۳۳
|-   
| فرانسوی
|۱۹
|۲۱
|-   
| ایتالیایی
|۱۶
|۱۹
|-   
| ژاپنی
|۱۴
|۱۷
|-   
| پرتغالی
|۱۳
|۱۳
|-  
| اسپانیایی
|۹
|۹
|-  
| هلندی
|۹
|۹
|-   
| اندونزیایی
|۵
|۵
|-   
| فارسی
|۳
|۳
|}
--[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] دوشنبه،۱ دی ۱۴۰۴، ساعت ۰۱:۲۴ (ایران) ۲۱ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۵۴ (UTC)

==جشن سده (۳۰ جنوئری)==
[[پرونده:Sadeh Festival in Shiraz 2020-01-30 05.jpg|200px|بندانگشتی|چپ|جشن سده خجسته باد]]
'''سد به سده، سی به گله پنجاه به نوروز'''
&lt;div style=&quot;font-size:large&quot;&gt;
* {{رنگی|سبز}}جشن سده خجسته باد{{رنگی/پ}} 
* {{رنگی|آبی}}Happy Sadeh{{رنگی/پ}} 
* {{رنگی|زرد}}Ҷашни Сада Мoбаpаc{{رنگی/پ}}
* {{رنگی|قرمز}}Félicitations pour Sadeh{{رنگی/پ}}
* {{رنگی|سبز}}С Новым Содо{{رنگی/پ}}
* {{رنگی|بنفش}}bimbarek Sadeh{{رنگی/پ}}
&lt;/div&gt; [[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] جمعه،۱۰ بهمن ۱۴۰۴، ساعت ۲۰:۰۵ (ایران) ۳۰ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۳۵ (UTC)

== همدردی با مردم برای از دست رفتگان در جنگ ==
[[پرونده:Shajareh Tayyebeh school in Minab photos from Mehr (12).jpg|بندانگشتی|چپ|گوشه‌ای از آثار جنگ (میناب)]]
درود. کشته شدن تعدادی از هم‌وطنان در جنگ تحمیلی سوم را که منجر به تشدید بحران در خاورمیانه و غرب آسیا شده است تسلیت می‌گویم. --[[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۴ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۲۴ (UTC)

== آثاری که با همکاری کاربران تکمیل می‌شود (تیر ۱۴۰۵) [[پرونده:Wikibooks-logo-fa2.svg|20px]]  ==
[[پرونده:Couverture-wikimedia.jpg|بی‌قاب|چپ]]
هم‌اکنون ۵۳ کتابچه [[ویکی‌کتاب:ایبوک‌ها بر حسب وضعیت تکمیل‌شدگی|در حال تکمیل شدن هستند]]. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۲۹ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۱۴ (UTC)

:اگر قصد مشارکت در نوشتن یا ویرایش یکی از این ایبوک‌ها رو دارید اعلام کنید. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۰۷ (UTC)
:چهارچوب اصلی محتوای هر ایبوک با توجه به فهرستی که در صفحه اول قرار داده شده مشخص شده است. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۰۸ (UTC)
:تعداد زیرصفحه هایی که در هر ایبوک تا کنون ایجاد شده و نیز موضوع ایبوک مشخص شده. لطفا با توجه به اطلاعات و توانایی هایی که در نوشتن دارید اقدام به مشارکت کنید. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۱۰ (UTC)
:در پایین صفحه نام آخرین ایبوک هایی که در چند سال گذشته توسط کاربران در ویکی‌کتاب تکمیل شده‌اند در یک جدول جداگانه نوشته شده است. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۱۶ (UTC)
:میزان توسعه برای ایبوک‌های در حال تکمیل به صورت تقریبی می‌باشد و وضعیت آن‌ها به صورت در حال انجام نشان می‌دهد نیاز به مشارکت کاربران نویسنده دارد. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۲۴ (UTC)

== درگاه‌های علمی ویکی‌پدیا ==

بعضی از درگاه‌های علمی ویکی‌پدیا که برای موضوعات علمی قابل استفاده هستن. اگر قصد نوشتن یا ویرایش کتابی تو ویکی‌کتاب رو دارید می تونید از این درگاه ها کمک بگیرید:

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 95%&quot;
!'''نام درگاه'''||'''موضوع'''||'''توضیحات'''
|-
||''[[W:fa:درگاه:دانش|دانش]]''|| دانش|| موضوعات مختلف علمی همچون اخترشاسی، زمین‌شناسی، الخ
|-
||''[[w:fa:درگاه:اخترشناسی|اخترشناسی]]''|| اخترشناسی|| پدیده‌های آسمانی از جمله ستارگان، سیارات، دنباله‌دار‎، کهکشان‌ها و پدیده‌هایی مانند شفق قطبی 
|-
||''[[w:fa:درگاه:جغرافیا|گیتاشناسی]]''|| گیتاشناسی|| جغرافیا دانشی‌است دربارهٔ سطح زمین و پدیده‌های طبیعی، آب‌وهوا، رستنی‌ها، خاک، فراورده‌ها؛ شهرها و کشورها و قاره ها
|-
||''[[W:fa:درگاه:ریاضیات|ریاضیات]]''|| ریاضیات|| هندسه، آمار، توابع مثلثاتی، جبر، حساب دیفرانسیل و انتگرال، الخ
|-
||''[[W:fa:درگاه:حسابداری|حسابداری]]''|| حسابداری|| حسابداری، تجارت، حسابرسی، الخ
|-
||''[[w:fa:درگاه:شیمی|شیمی]]''|| شیمی|| عنصرهای شیمیایی و ترکیب‌های شیمیایی شامل اتم‌ها، مولکول‌ها و برهم‌کنش میان آنها
|-
||''[[w:fa:درگاه:تاریخ|تاریخ]]''|| تاریخ|| باستان‌شناسی، تاریخ ایران، تاریخ هنر، تاریخ جنگ، الخ
|-
||''[[W:fa:درگاه:پزشکی|پزشکی]]''|| پزشکی|| شناخت بیماری‌ها، تشخیص، درمان و جلوگیری از بروز آنها
|-
||''[[w:fa:درگاه:فیزیک|فیزیک]]''|| فیزیک|| مفهوم‌هایی هم‌چون انرژی و نیرو که در چگونگی و نوع رفتار ماده تاثیرگذارند
|-
||''[[w:fa:درگاه:پرستاری|پرستاری]]''|| پرستاری|| اصول علمی و مهارتهای حرفه‌ای مراقبت، درمان و آموزش بیماران
|-
||''[[w:fa:درگاه:فناوری|فناوری]]''|| فناوری|| شیوه و شگرد ساخت و کاربرد ابزار، دستگاه‌ها، ماده‌ها و فرایندهای گره‌گشای دشواری‌های انسان
|-
||''[[w:fa:درگاه:رایانه|رایانه]]''|| رایانه|| سخت‌افزار، نرم‌افزار، تعامل انسان و رایانه، انواع رایانه، رایانش، الخ
|-
||''[[w:fa:درگاه:انرژی|انرژی]]''|| انرژی|| یک کمیت بنیادین فیزیکی شامل انرژی جنبشی، انرژی پتانسیل، انرژی گرمایی، انرژی شیمیایی و انرژی هسته‌ای، الخ
|-
||''[[w:fa:درگاه:زیست‌شناسی|زیست‌شناسی]]''|| زیست‌شناسی|| فیزیولوژی، بوم‌شناسی، زیست‌شناسی مولکولی و سلولی، زیست‌شیمی، ژنتیک، الخ
|-
||''[[w:fa:درگاه:اینترنت|اینترنت]]''|| اینترنت|| اینترنت سامانه‌ای جهانی از شبکه‌های رایانه‌ای بهم پیوسته‌است که از مجموعه پروتکل اینترنت برای ارتباط با یکدیگر استفاده می‌نمایند
|-
||''[[w:fa:درگاه:داروسازی و داروشناسی|داروسازی و داروشناسی]]''|| داروسازی و داروشناسی|| داروشناسی شاخه‌ای از داروسازی و زیست‌شناسی است که به مطالعه واکنش متقابل داروها بر موجودات زنده می‌پردازد. 
|-
||''[[w:fa:درگاه:علوم زمین|علوم زمین]]''|| علوم زمین|| علوم زمین گونه‌ای خاص از سیاره‌شناسی است که به مطالعهٔ ساختار و ترکیبات زمین، خاستگاه، ویژگی‌های فیزیکی، ... می‌پردازد.
|} [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۰۶ (UTC)

== چرا ویکی‌کتاب؟ ==
«باید درهای علم به روی همه باز باشد، هرجا مزرعه هست، هرجا آدم هست، آنجا کتاب هم باید باشد.»

: ''ویکتور هوگو''
[[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۰۲ (UTC)

== ویکی‌کتاب‌های برتر (۲۰۲۵ میلادی) با میزان رشد ==
همانطور که در جدول زیر نشان داده شده است نسخه‌های ویکی‌کتاب به زبان‌های مختلف از نظر کمی به سرعت در حال رشد هستند به گونه‌ای که ویکی‌کتاب انگلیسی نزدیک به ۱۰۰ هزار صفحه دارد. اعداد نوشته شده در جدول بر حسب هزار صفحه است.
[[پرونده:Wikibooks-logo-fa2.svg|200px|بندانگشتی|چپ|ویکی‌کتاب]]
{|class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! نام ویکی‌کتاب!! ۲۰۱۵ میلادی!! ۲۰۲۴ میلادی!! ۲۰۲۵ میلادی
|-   
| انگلیسی
|۵۰
|۹۷
|۹۸
|-   
| مجاری
|ن
|۳۹
|۴۵
|-   
| آلمانی
|۲۲
|۳۱
|۳۳
|-   
| فرانسوی
|۱۶
|۱۹
|۲۱
|-   
| ایتالیایی
|ن
|۱۶
|۱۹
|-   
| ژاپنی
|۱۰
|۱۴
|۱۷
|-   
| پرتغالی
|۷
|۱۳
|۱۳
|-  
| اسپانیایی
|ن
|۹
|۹
|-  
| هلندی
|۶
|۹
|۹
|-   
| اندونزیایی
|۳
|۵
|۵
|-   
| فارسی
|۱
|۳
|۳
|} [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۳۶ (UTC)

== همه چیز درباره خواندنی‌های خوب ==

'''تقدیم به همه کاربران فعال ویکی کتاب'''

[[آموزش کار با گودریدز|گودریدز]] یک شبکه اجتماعی کتاب است، که کاربران در آن کتاب‌هایی که خوانده‌اند را پیدا می‌کنند، به کتاب‌ها امتیاز می‌دهند، و کتاب‌های محبوب خود را به دوستان خود توصیه می‌کنند.

وبگاه گودریدز در دسامبر ۲۰۰۶ توسط اوتیس چندلر، یک مهندس نرم‌افزار و کارآفرین وب باز شد و در دسامبر ۲۰۰۷ بیش از ۶۵۰٬۰۰۰ عضو داشت و بیش از ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ کتاب به آن افزوده شده بود. در ژوئیه ۲۰۱۲ اعلام شد که گودریدز ۱۰ میلیون عضو و ۲۰ میلیون بازدید ماهانه دارد. در ژوئیه ۲۰۱۳ در وبلاگ خود اعلام کردند که تعداد اعضای گودریدز از مرز ۲۰ میلیون نفر گذشته است. این رقم نشان دهنده ی این است که تعداد اعضای گودریدز در کمتر از یک سال دو برابر شده است.

در این شبکه اجتماعی کاربران به سه شکل می‌توانند وضعیت مطالعه کتاب را نشان دهند؛ یا کتاب را پیشتر خوانده‌اند، یا در حال مطالعه‌اند، یا اینکه قرار است بعداً کتاب را بخوانند. کاربران می‌توانند در مورد کتاب‌ها نظرشان را بنویسند و در کلوب‌های مجازی بحث کنند. برای هر کتاب امکان امتیازدهی اعضا هم وجود دارد و کسانی که کتاب را مطالعه کرده‌اند به کتاب امتیاز می‌دهند.

از ویژگی‌های این شبکه، امکان یافتن کتاب‌های قدیمی، کتاب‌های ناشران غیر رسمی، یا کتاب‌هایی کمترشناخته‌شده در کنار دیگر کتاب‌های مشهور به زبان‌های گوناگون است. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۵۴ (UTC)

== کپی ممنوع ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|لطفا توجه کنید که در بیشتر موارد موارد کپی خط‌به‌خط از وب‌گاه‌ها، وبلاگ‌ها یا کتاب‌ها خلاف قانون حق تکثیر اینجا است. به جای کُپی-پیست کردن مطالب، می‌توانید آن را با انشای خودتان به طور کامل بازنویسی کنید؛ البته آوردن مطلب با تغییر بسیار اندک، به طوری که نوشتهٔ جدید اثری منتج تلقی شود نیز هنوز در تضاد با قانون حق تکثیر است. --[[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۰۳ (UTC)

|}

== درگاه کتاب ==

[[w:fa:درگاه:کتاب|درگاه کتاب]] توضیحاتی درباره انواع کتاب، صنعت چاپ، گفتاورد درباره کتاب داره. نوشتار برگزیده این درگاه «محمد علی جمال‌زاده» و نگاره برگزیده اون یکی از نسخ قدیمی قرآن هست. حتما از این درگاه بازدید کنید. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۲۰ (UTC)

== نام ویکی از کجا اومده؟ ==

کانینگهام در ۲۵ مارس ۱۹۹۵ این نرم‌افزار (ویکی) را روی وبگاه شرکت خودش (کانینگهام اند کانینگهام) نصب کرد. کانینگهام به یاد مسئول باجه فرودگاه هونولولو که به او گفته بود برای رفتن به پایانه فرودگاه سوار اتوبوس ویکی‌ویکی شود این نام را برگزید. ویکی‌ویکی دوگان‌سازی واژه «ویکی» است که در زبان هاوایی به معنی تند و زود به کار می‌رود. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۲۹ (UTC)

== چرا ویکی‌پدیا نه؟ ==

(منظور از ویکی‌پدیا در اینجا، ویکی‌پدیای فارسیه) راهی که کاربران ویکی‌پدیای فارسی طی کردند ستودنی است اما افزایش جایگاه زبان فارسی در بین سایر ویکی‌پدیاها بعید به نظر میرسه (اکنون در جایگاه ۱۷ قرار دارد). برعکس، ویکی‌های کوچکتر مثل ویکی‌کتاب فارسی روند رو به رشدی رو طی میکنند و در صورت مشارکت بیشتر، نیل به جایگاه های بهتر برای این پروژه‌ها دور از انتظار نیست. در سال‌های اخیر پربازدیدترین مقاله‌های ویکی‌پدیا مربوط به موضوع تفریح و سرگرمی، ترندهای سیاسی و جنجالی بوده و موضوع‌های علمی جایگاه خوبی در بین مخاطبان ویکی‌پدیا نداشته‌اند، در حالیکه بیشتر محتوای ویکی‌کتاب، علمی و آموزشیه و در ماه اخیر (شاید به علت رویداد کرونا و افزایش آموزش آنلاین دانشجویان) صفحه‌های مربوط به [[ریاضی پایه]] و [[اسید و باز]] جزو ۱۰ تای پربازدید ویکی‌کتاب فارسی بودند. این یکی از مهمترین انگیزه‌های ویکی‌نویسها برای فعالیت در ویکی‌کتابه چون بسیاری از مقاله‌های علمی ویکی‌پدیا خُرد هستند و مطالب کافی ندارند. به نظر بنده با توجه به روند کنونی، دور از ذهن به نظر میرسه که مقاله های علمی بتونند در ویکی‌پدیا رشد کنند چرا که بیشتر ویرایشها در مقاله های سیاسی و اجتماعی انجام میشه و کمتر به موضوع‌های علمی پرداخته میشه. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۳۳ (UTC)

== کاربر گرامی! ویکی برای تبلیغ شما نیست ==

شوربختانه در ویکی های فارسی مثل ویکی کتاب، ویکی گفتاورد، ویکی پدیا، ... ویرایش های خرابکارانه، توهین، فحش و تبلیغات بسیار زیاد هست و در مقایسه با زبان های دیگر میزان خرابکاری بیشتر است. همچنان که گزارش نشان داد مسئول بخش عمده ای از این خرابکاری ها و تبلیغات آیپی ها هستند ولی ممکن است نام کاربری هم بسازند و با نام کاربری اقدام به خرابکاری کنند. در هر صورت از کاربران دارای ویرایش مفید و سازنده دعوت میکنم با خرابکاران مبارزه کنند. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۳۶ (UTC)

==اگر قصد ایجاد کتاب جدیدی دارید ...==
{{جعبه هشدار|پیش از اینکه کتاب جدیدی در ویکی‌کتاب ایجاد کنید حتما سری به [[ویکی‌کتاب:ایبوک‌ها بر حسب وضعیت تکمیل‌شدگی|این صفحه]] بزنید. اگر کتابی هست که موضوعی شبیه به موضوع دلخواه شما داشت میتونید محتوای خودتون رو به اون کتاب اضافه کنید. کتاب هایی که در جدول فهرست شده‌اند هنوز تکمیل نشده‌اند و در انتظار تکمیل شدن به دست کاربران ویکی‌کتاب چون شما هستند.}} [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۴۰ (UTC)

== نکاتی برای درج تصویر و میان‌ویکی ==

برای افزودن میان‌ویکی به صفحات و زیر صفحات [[ویکی‌کتاب:همکاری با ویکی‌داده|این راهنما]] رو مطالعه کنید. میان‌ویکی‌ها در [[d:Wikidata:Main_Page|ویکی‌داده]] باید افزوده بشه.

برای افزودن تصویر [[ویکی‌کتاب:خودآموز/اضافه کردن عکس|این راهنما]] رو مطالعه کنید. تصویرها در [[w:fa:ویکی‌انبار|ویکی‌انبار]] یا ویکی‌کتاب باید بارگذاری بشه. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۴۳ (UTC)

== ویکی‌کتاب فارسی ==
&lt;div dir=&quot;Rtl&quot;&gt;&lt;div style=&quot;background: #FFFFFF; text-align: right; font-family: Tahoma; font-size: 1em; font-weight:;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;padding: 1em; border: 1px solid #003882; -moz-border-radius: 5px; -webkit-border-radius: 4px; border-radius: 5px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top: 5px;&quot;&gt;
&lt;/div&gt;
[[file:Wikibooks-logo-fa2.svg|180px|right|link:https://fa.wikibooks.org]]
[[پرونده:13-11-02-olb-by-RalfR-03.jpg|180px|بی‌قاب|چپ]]
[https://fa.wikibooks.org/wiki/صفحهٔ_اصلی '''ویکی‌کتاب'''] تارنمایی برای کتاب‌های درسی، متون تفسیری، راهنماهای آموزشی و دستور عمل‌ها است. این موارد می‌توانند در یک کلاس درس، آموزشگاه معتبر، به شکل خودآموز یا بعنوان بخشی از آموزش‌های ویکی‌دانشگاه مورد استفاده قرار بگیرند. از کتاب‌های ویکی می‌توان نسخه چاپی یا پی‌دی‌اف تهیه کرد و در کلاس درس، به طور رایگان به جای کتاب‌های سنتی چاپ‌شده مورد استفاده قرار داد. این یک مزیت است برای مدارس و دانش‌آموزانی که بضاعت ندارند کتاب‌های درسی سنتی را تهیه کنند.

از تاسیس '''ویکی‌کتاب فارسی''' تا کنون بیش از ۲۰ سال می‌گذرد و این وبگاه هم اکنون (امرداد ۱۴۰۵) در رتبه ۱۸ قرار دارد. پروژه ویکی‌کتاب هر نوع کتابی را میزبانی نمی‌کند، به طور کلی ویکی‌کتاب فارسی را می‌توان شامل چهار بخش تعلیمی، راهنماها (کاتالوگ)، کودک و نوجوان و آشپزی دانست. کتاب‌ها و درسنامه‌های تعلیمی (آموزشی) می‌تواند شامل درسنامه‌های دانشگاهی و دانش‌آموزی، کتاب حل تمرین (حل المسائل)، گزارش کار آزمایشگاه، نمونه سوالات امتحانی، الخ باشد. زیر پروژه‌های ویکی‌کودک، ویکی‌راهنما، ویکی‌مدرسه، ویکی‌جزوه و ویکی‌آشپزی نیز در ویکی‌کتاب وجود دارند.
&lt;center&gt;
[https://fa.wikibooks.org/wiki/صفحهٔ_اصلی صفحه اصلی ویکی‌کتاب]{{•}} [https://fa.wikibooks.org/wiki/موضوع:کتاب‌ها_بر_اساس_موضوع  کتاب‌های ویکی‌کتاب فارسی]{{•}} [https://fa.wikibooks.org/wiki/ویکی‌کتاب:میز_تحریر میز تحریر]
&lt;/center&gt;
&lt;/div&gt;
--[[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۲۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۱:۰۵ (UTC)

== بسته شده پروژه ویکی‌خبر ==

ویکی‌خبر پس از رای‌گیری از جامعه کاربری و غیرکاربری آن برای همیشه بسته شد. عمده ایرادهایی که به این پروژه وارد بود عبارت بود از مشارکت کم، قابل استفاده نبودن محتوای وبگاه در دیگر وبگاه‌های ویکی‌مدیا، به‌روز نبودن خبرها، پایین بودن تقاضا توسط کاربران برای ویکی‌خبر در موتورهای جستجو، استفاده از ربات برای تولید محتوا در چند زبان، ... [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۱ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۲۱:۲۰ (UTC)

== Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges ==
''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)''

Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.&lt;br/&gt;
We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader).

We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.&lt;br/&gt;
Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis.
[[File:Types of Lang Link changes.png|x350px|frame|A variety of &quot;Language Link&quot; edits as seen in the Recent Changes feed]]

The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why?
Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. 

Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]]

Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۴۶ (UTC)
&lt;!-- پیام توسط کاربر:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki با استفاده از فهرست در https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&amp;oldid=31080832 ارسال شده است --&gt;</text>
      <sha1>5g0yr730anvlr4irwsan2tj6c6bz90b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135723</id>
      <parentid>135722</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T10:11:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <origin>135723</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41188" sha1="86zpr4wxv0f3k977s26inwp2jkh571l" xml:space="preserve">&lt;/blockquote&gt;
&lt;div style=&quot;float:left;&quot;&gt;
{{جعبه بایگانی|
[[ویکی‌کتاب:میز تحریر/بایگانی۱۰|بایگانی۱۰]]{{سخ}}
[[ویکی‌کتاب:میز تحریر/بایگانی۱۱|بایگانی۱۱]]{{سخ}}
[[ویکی‌کتاب:میز تحریر/بایگانی۱۲|بایگانی۱۲]]{{سخ}}
[[ویکی‌کتاب:میز تحریر/بایگانی۱۳|بایگانی۱۳]]{{سخ}}
[[ویکی‌کتاب:میز تحریر/بایگانی۱۴|بایگانی۱۴]]{{سخ}}
[[ویکی‌کتاب:میز تحریر/بایگانی۱۵|بایگانی۱۵]]{{سخ}}
[[ویکی‌کتاب:میز تحریر/بایگانی۱۶|بایگانی۱۶]]{{سخ}}
[[ویکی‌کتاب:میز تحریر/بایگانی۱۷|بایگانی۱۷]]{{سخ}}
[[ویکی‌کتاب:میز تحریر/بایگانی۱۸|بایگانی۱۸]]{{سخ}}
[[ویکی‌کتاب:میز تحریر/بایگانی۱۹|بایگانی۱۹]]{{سخ}}
[[ویکی‌کتاب:میز تحریر/بایگانی۲۰|بایگانی۲۰]]{{سخ}}
[[ویکی‌کتاب:میز تحریر/بایگانی۲۱|بایگانی۲۱]]{{سخ}}
[[ویکی‌کتاب:میز تحریر/بایگانی۲۲|بایگانی۲۲]]{{سخ}}
[[ویکی‌کتاب:میز تحریر/بایگانی۲۴|بایگانی۲۴]]{{سخ}}
[[ویکی‌کتاب:میز تحریر/بایگانی۲۵|بایگانی۲۵]]{{سخ}}
[[ویکی‌کتاب:میز تحریر/بایگانی۲۶|بایگانی۲۶]]{{سخ}}
}}
&lt;/div&gt;
==ویکی‌کتاب فارسی بیست و یک ساله شد==
بیش از ۲۰ سال از راه‌اندازی ویکی‌کتاب فارسی می‌گذرد. پارسال [[ویکی‌کتاب:ستاد برگزاری بیستمین سالگرد ویکی‌کتاب|بیست‌سالگی]] آن را جشن گرفتیم. اکنون ویکی‌کتاب فارسی در رتبه ۱۶ هست و یکی از موفق‌ترین پروژه‌های پارسی بنیاد ویکی‌مدیا است. ویکی‌کتاب، یک پروژه مبتنی بر ویکی است که توسط سازمان ناسودبر بنیاد ویکی‌مدیا اداره می‌شود. البته همچنان مشکلاتی نیز پس از گذشت سال‌ها گریبان‌گیر ویکی‌کتاب است از جمله اینکه معیارهای سرشناسی در ویکی‎‌کتاب هنوز به طور دقیق مشحص نیست.  هنوز به دقت مشخص نشده است چه صفحه‌هایی سرشناسی کافی دارند و چه صفحه‌هایی سرشناسی ندارند. به طور کلی تا مشخص شدن معیارهای سرشناسی ویکی‌کتاب، بهتر است به کتاب های با موضوع سیاسی و اجتماعی که به مسائل روز می‌پردازند اجازه نشر ندهیم زیرا چنین کتاب هایی معمولا هدف آموزشی ندارند.
[[پرونده:TRABAJO COLABORATIVO.jpg|250px|بی‌قاب|وسط]]
در ویکی‌کتاب، ممکن است درباره یک موضوع چند کتاب مختلف وجود داشته باشد اما نوشتن داستان و سفرنامه در این وبگاه ممنوع است. تا حد امکان در صفحه‌های کتاب، از دادن پیوندهای بیرونی خودداری می‌شود. ایبوک یا کتاب الکترونیکی، پدیده‌ای کاملاً تازه‌است و انتظار می‌رود تا نظام آموزش و اطلاع‌رسانی را در ایران همانند سایر کشورها با دگرگونی‌هایی اساسی مواجه سازد. کتابخانه دیجیتال کتابخانه ای است که در آن اسناد و منابع به جای کاغذ یا سایر رسانه‌ها به صورت الکترونیکی ذخیره شده‌اند. به کتابخانه دیجیتال، کتابخانه آنلاین یا کتابخانه اینترنتی نیز می‌گویند. جستجو در این کتابخانه‌ها به مراتب آسان‌تر از کتابخانه‌های سنتی است. ویکی‌کتاب یک کتابخانه دیجیتال است که نسخه انگلیسی آن نزدیک به ۱۰۰ هزار صفحه مفید دارد ولی نسخه فارسی آن هنوز ۳ هزار و پانصد صفحه مفید دارد. 

پروژه ویکی‌کتاب اگرچه نسخه‌هایی به زبان‌های دیگر نیز دارد ولی هر زبان مستقل عمل میکند. این طور نیست که ویکی‌کتاب فارسی بر طبق سیاست‌ها و رهنمودهای آلمانی یا انگلیسی عمل کند. در [[ویکی‌کتاب:نظرخواهی/نویسنده کتاب|یکی از نظرخواهی‌ها (نظرخواهی برای تصمیم گرفتن درباره درج نام نویسنده یا نویسندگان)]] یک کاربر پیشنهاد داد از رهنمود ویکی‌کتاب انگلیسی استفاده کنیم (بگذریم که ویکی‌کتاب انگلیسی خود رهنمود مشخصی ندارد برای این منظور) اساسا نظرخواهی برای چیست؟ جامعه کاربری ویکی‌کتاب فارسی نظرش مهم نیست؟ در این خلاصه خواستم تأکید کنم ما در ویکی‌کتاب فارسی خودمان برای خودمان تصمیم میگیریم و چیزی را ترجمه نمیکنیم و اگر ترجمه ای انجام شود اول باید توسط کاربران همین ویکی [[ویکی‌کتاب:خودآموز/بحث و اجماع|تأیید یا تغییر داده شود]]. شایان ذکر است بخش نظرخواهی ویکی‌کتاب فارسی در سال ۱۳۹۲ راه‌اندازی شد تا کاربران بتوانند در تصمیم‌گیری‌های راهبردی مشارکت کنند.

در سال ۱۴۰۳ پروانه تمام فایل‌های بارگزاری شده اعم از نگاره، فایل صوتی، پی‌دی‌اف، ... از گنو (GFDL) به کریتیو کامنز (CC ویرایش چهارم) تغییر کرد و از آن پس، پروژه‌های ویکی‌مدیا دیگر از پروانه گنو استفاده نکردند. 
--[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] یکشنبه،۱۱ خرداد ۱۴۰۴، ساعت ۰۱:۱۳ (ایران) ۳۱ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۴۳ (UTC)

__NEWSECTIONLINK__
[[en:Wikibooks:Reading room/General]]

== شروع حمله اسرائیل به ایران ==
[[پرونده:Al-Tabieen school massacre 05.jpg|250px|بندانگشتی|چپ|اجساد تکه تکه شده نسل‌کشی فلسطین توسط نظامیان اسرائیلی]]
در ساعات اولیهٔ صبح روز ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ اسرائیل با چند فروند هواپیمای نظامی به ایران حمله کرد. در پی این حمله انفجارهایی در سراسر تهران گزارش شد، از جمله در نزدیکی پایگاه‌های نظامی و محله‌هایی که فرماندهان ارشد نظامی در آن سکونت داشتند. برخی از دولت‌ها، اسرائیل را به دلیل این حمله محکوم کردند. [[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] یکشنبه،۲۵ خرداد ۱۴۰۴، ساعت ۲۱:۳۴ (ایران) ۱۵ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۰۴ (UTC)

:پس از حدود دو هفته، جنگ متوقف شد. نکته جالب، ظهور افراد خائن (وطن‌فروشان) بود که از روش‌های مختلف در این مدت کوتاه با دشمن همکاری کردند و تعدادی از آن‌ها که شناسایی شدند به مجازات رسیدند. [[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] پنجشنبه،۵ تیر ۱۴۰۴، ساعت ۱۹:۳۷ (ایران) ۲۶ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۰۷ (UTC)
::{{شعر}}
::{{ب|{{نستعلیق|وطن بسوزد و من در خروش و جوش نباشم}}|{{نستعلیق|خدا کند که بمیرم وطن‌فروش نباشم}}}}
::{{پایان شعر}} [[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] جمعه،۱۳ تیر ۱۴۰۴، ساعت ۱۸:۲۱ (ایران) ۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۵۱ (UTC)

== موفق‌ترین پروژه‌های ویکی‌مدیا ==

به نظر می‌رسد ویکی‌سفر، ویکی‌کتاب، ویکی‌پدیا، ویکی‌نبشته و ویکی‌گفتاورد موفق‌ترین پروژه‌های پارسی باشند. [[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] دوشنبه،۹ تیر ۱۴۰۴، ساعت ۱۳:۴۸ (ایران) ۳۰ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۱۸ (UTC)

== قربانی قتل ناموسی ==

یک جوان هفده ساله در مشهد قربانی قتل ناموسی شد.  محمدجواد ایزانلو در خیابان رسالت به دلیل رابطه دوستی توسط یک پسر به قتل رسید. یک نوجوان دیگر به دلایل ناموسی دست به این قتل زد. اگر به ویکی‌پدیا نگاه کنید هیچ مقاله‌ای درباره این قتل پیدا نمی کنید اما در مورد قتل های ناموسی دیگر مثل قتل مونا حیدری در اهواز حتما مقاله ایجاد کرده‌اند. رویکرد فمینیستی در ویکی‌پدیای فارسی دلیل این موضوع است. [[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] شنبه،۱۴ تیر ۱۴۰۴، ساعت ۲۲:۰۷ (ایران) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۳۷ (UTC)

:در سال ۱۳۹۹ در زمین‌های کشاورزی اطراف روستای عباس‌آباد مشهد یک مرد ۳۸ ساله توسط خانواده دختر به دلیل ازدواج با دخترشان به قتل رسیده است ولی این هم مقاله‌ای در ویکی‌پدیا ندارد. گویا ویکی‌نویس‌های فارسی، فمنیست هستند و به مذاقشان خوش نمی‌آید! [[w:fa:قتل ناموسی در ایران|به ویکی‌پدیا بروید و خودتان ببینید]]. [[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] شنبه،۱۴ تیر ۱۴۰۴، ساعت ۲۲:۱۸ (ایران) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۴۸ (UTC)
:درود بر شما
:فکر نکنم برچسب زدن به ویکی پدیا و یک اندیشه (فمینیست) کار درستی باشد، اگر مقاله ای در این مورد نوشته نشده دلیلش میتواند رسانه ای نشدن این نام ها باشد. زیرا رسانه های زرد بیشتر بدنبال محتوای زرد میگردند و قتل یک مرد محتوای زرد نیست (مگر در مواردی عجیب).
:رسانه هم دلیلی است اما دلیلی دیگر وجود دارد به نام &quot;جامعه&quot; جامعه که به این اخبار اهمیت نمی‌دهد و بدنبال اصلاح نیست.
:پس بجای اینکه به یک اندیشه یا شخص برچسب زده شود بهتر است جامعه اصلاح شود تا بتواند هر چیز را اصلاح کند. شاید بعضی از اعضا فمینیست باشند اما هیچ قانون و منطقی اجازه برخورد با آن ها را نمیدهد.  [[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۳۸ (UTC)

== صفحه‌های ویژه ==

:پیوند به [[Special:SpecialPages|صفحه‌های ویژه]]
[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] دوشنبه،۱۶ تیر ۱۴۰۴، ساعت ۱۶:۲۲ (ایران) ۷ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۵۲ (UTC)

== نگاره‌هایی از همایش ویکی‌کتاب در اندونزی (آگست ۲۰۲۵) ==

[[پرونده:Dokumentasi WikiLatih WikiBuku Jember 2.jpg|250px|بی‌قاب|چپ]]
[[پرونده:Dokumentasi WikiLatih WikiBuku Makassar 2.jpg|250px|بی‌قاب|راست]]
{{سخ}}
--[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] سه‌شنبه،۱۴ مرداد ۱۴۰۴، ساعت ۱۲:۲۵ (ایران) ۵ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۷:۵۵ (UTC)

== آبانگان روز نکوداشت آناهیتا ایزدبانوی آب‌ها ==

[[پرونده:Anahita Vessel, 300-500 AD, Sasanian, Iran, silver and gilt - Cleveland Museum of Art - DSC08130.JPG|بندانگشتی|راست|نگاره‌ای از آناهیتا بر روی کوزه‌ای باستانی]]
[[پرونده:Fuman anahita.jpg|500px|بندانگشتی|چپ|تندیسی از ایزدبانو آناهیتا]] [[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] شنبه،۱۷ آبان ۱۴۰۴، ساعت ۱۲:۴۵ (ایران) ۸ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۱۵ (UTC)
==شب یلدا (۲۱ دسمبر)==
شب یلدا یا شب چله یکی از کهن‌ترین جشن‌های ایرانی است که هر سال با فرا رسیدن بلندترین شب سال برگزار می‌شود. مراسم شب یلدا از غروب آفتاب ۳۰ آذر آغاز شده و تا طلوع آفتاب ۱ دی ادامه می‌یابد. در این شب، ایرانیان میوه‌ها و خشکبار مانند انار، هندوانه و خرمالو را آماده کرده و در دورهمی دوستانه می‌خورند؛ این میوه‌ها نمادی از زندگی، انرژی و امید هستند. در برخی مناطق اعتقاد بر این است که چهل نوع خوراکی باید در مراسم شب چله آماده باشد. رنگ قرمز این میوه‌ها نماد رنگ‌های سرخ سپیده‌دم و تابش زندگی است.
&lt;div style=&quot;font-size:large&quot;&gt;
[[پرونده:Flickr_-_Government_Press_Office_(GPO)_-_Pomegranate_Fruits.jpg|350px|بندانگشتی|چپ|شب یلدا خجسته باد]]
* {{رنگی|آبی}}Happy Yalda Night{{رنگی/پ}} 
* {{رنگی|سبز}}Feliz Yaldá{{رنگی/پ}}
* {{رنگی|زرد}}С Ялда{{رنگی/پ}}
* {{رنگی|قرمز}}جه ژنی شەوی یەڵدا{{رنگی/پ}}
* {{رنگی|خاکستری}}Yelda gece mübarək olsun{{رنگی/پ}}
* {{رنگی|بنفش}}یلدا گئجه‌سی موبارك اولسون{{رنگی/پ}}
* {{رنگی|قرمز}}Шáби Ялдó Мoбаpаc{{رنگی/پ}}
&lt;/div&gt;
--[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] جمعه،۲۸ آذر ۱۴۰۴، ساعت ۱۲:۲۲ (ایران) ۱۹ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۸:۵۲ (UTC)

== ویکی‌کتاب‌های برتر (۲۰۲۵ میلادی)==
همانطور که در جدول زیر نشان داده شده است نسخه‌های ویکی‌کتاب به زبان‌های مختلف از نظر کمی به سرعت در حال رشد هستند به گونه‌ای که ویکی‌کتاب انگلیسی نزدیک به ۱۰۰ هزار صفحه دارد. اعداد نوشته شده در جدول بر حسب هزار صفحه است.
[[پرونده:Wikibooks-logo-fa2.svg|200px|بندانگشتی|چپ|ویکی‌کتاب]]
{|class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! نام ویکی‌کتاب!! ۲۰۲۴ میلادی!! ۲۰۲۵ میلادی
|-   
| انگلیسی
|۹۷
|۹۸
|-   
| مجاری
|۳۹
|۴۵
|-   
| آلمانی
|۳۱
|۳۳
|-   
| فرانسوی
|۱۹
|۲۱
|-   
| ایتالیایی
|۱۶
|۱۹
|-   
| ژاپنی
|۱۴
|۱۷
|-   
| پرتغالی
|۱۳
|۱۳
|-  
| اسپانیایی
|۹
|۹
|-  
| هلندی
|۹
|۹
|-   
| اندونزیایی
|۵
|۵
|-   
| فارسی
|۳
|۳
|}
--[[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] دوشنبه،۱ دی ۱۴۰۴، ساعت ۰۱:۲۴ (ایران) ۲۱ دسامبر ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۵۴ (UTC)

==جشن سده (۳۰ جنوئری)==
[[پرونده:Sadeh Festival in Shiraz 2020-01-30 05.jpg|200px|بندانگشتی|چپ|جشن سده خجسته باد]]
'''سد به سده، سی به گله پنجاه به نوروز'''
&lt;div style=&quot;font-size:large&quot;&gt;
* {{رنگی|سبز}}جشن سده خجسته باد{{رنگی/پ}} 
* {{رنگی|آبی}}Happy Sadeh{{رنگی/پ}} 
* {{رنگی|زرد}}Ҷашни Сада Мoбаpаc{{رنگی/پ}}
* {{رنگی|قرمز}}Félicitations pour Sadeh{{رنگی/پ}}
* {{رنگی|سبز}}С Новым Содо{{رنگی/پ}}
* {{رنگی|بنفش}}bimbarek Sadeh{{رنگی/پ}}
&lt;/div&gt; [[کاربر:Doostdar|دوستدار ایران بزرگ]] [[بحث کاربر:Doostdar|&amp;#x260E;]] جمعه،۱۰ بهمن ۱۴۰۴، ساعت ۲۰:۰۵ (ایران) ۳۰ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۳۵ (UTC)

== همدردی با مردم برای از دست رفتگان در جنگ ==
[[پرونده:Shajareh Tayyebeh school in Minab photos from Mehr (12).jpg|بندانگشتی|چپ|گوشه‌ای از آثار جنگ (میناب)]]
درود. کشته شدن تعدادی از هم‌وطنان در جنگ تحمیلی سوم را که منجر به تشدید بحران در خاورمیانه و غرب آسیا شده است تسلیت می‌گویم. --[[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۴ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۲۴ (UTC)

== آثاری که با همکاری کاربران تکمیل می‌شود (تیر ۱۴۰۵) [[پرونده:Wikibooks-logo-fa2.svg|20px]]  ==
[[پرونده:Couverture-wikimedia.jpg|بی‌قاب|چپ]]
هم‌اکنون ۵۳ کتابچه [[ویکی‌کتاب:ایبوک‌ها بر حسب وضعیت تکمیل‌شدگی|در حال تکمیل شدن هستند]]. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۲۹ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۱۴ (UTC)

:اگر قصد مشارکت در نوشتن یا ویرایش یکی از این ایبوک‌ها رو دارید اعلام کنید. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۰۷ (UTC)
:چهارچوب اصلی محتوای هر ایبوک با توجه به فهرستی که در صفحه اول قرار داده شده مشخص شده است. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۰۸ (UTC)
:تعداد زیرصفحه هایی که در هر ایبوک تا کنون ایجاد شده و نیز موضوع ایبوک مشخص شده. لطفا با توجه به اطلاعات و توانایی هایی که در نوشتن دارید اقدام به مشارکت کنید. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۱۰ (UTC)
:در پایین صفحه نام آخرین ایبوک هایی که در چند سال گذشته توسط کاربران در ویکی‌کتاب تکمیل شده‌اند در یک جدول جداگانه نوشته شده است. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۱۶ (UTC)
:میزان توسعه برای ایبوک‌های در حال تکمیل به صورت تقریبی می‌باشد و وضعیت آن‌ها به صورت در حال انجام نشان می‌دهد نیاز به مشارکت کاربران نویسنده دارد. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۲۴ (UTC)

== درگاه‌های علمی ویکی‌پدیا ==

بعضی از درگاه‌های علمی ویکی‌پدیا که برای موضوعات علمی قابل استفاده هستن. اگر قصد نوشتن یا ویرایش کتابی تو ویکی‌کتاب رو دارید می تونید از این درگاه ها کمک بگیرید:

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 95%&quot;
!'''نام درگاه'''||'''موضوع'''||'''توضیحات'''
|-
||''[[W:fa:درگاه:دانش|دانش]]''|| دانش|| موضوعات مختلف علمی همچون اخترشاسی، زمین‌شناسی، الخ
|-
||''[[w:fa:درگاه:اخترشناسی|اخترشناسی]]''|| اخترشناسی|| پدیده‌های آسمانی از جمله ستارگان، سیارات، دنباله‌دار‎، کهکشان‌ها و پدیده‌هایی مانند شفق قطبی 
|-
||''[[w:fa:درگاه:جغرافیا|گیتاشناسی]]''|| گیتاشناسی|| جغرافیا دانشی‌است دربارهٔ سطح زمین و پدیده‌های طبیعی، آب‌وهوا، رستنی‌ها، خاک، فراورده‌ها؛ شهرها و کشورها و قاره ها
|-
||''[[W:fa:درگاه:ریاضیات|ریاضیات]]''|| ریاضیات|| هندسه، آمار، توابع مثلثاتی، جبر، حساب دیفرانسیل و انتگرال، الخ
|-
||''[[W:fa:درگاه:حسابداری|حسابداری]]''|| حسابداری|| حسابداری، تجارت، حسابرسی، الخ
|-
||''[[w:fa:درگاه:شیمی|شیمی]]''|| شیمی|| عنصرهای شیمیایی و ترکیب‌های شیمیایی شامل اتم‌ها، مولکول‌ها و برهم‌کنش میان آنها
|-
||''[[w:fa:درگاه:تاریخ|تاریخ]]''|| تاریخ|| باستان‌شناسی، تاریخ ایران، تاریخ هنر، تاریخ جنگ، الخ
|-
||''[[W:fa:درگاه:پزشکی|پزشکی]]''|| پزشکی|| شناخت بیماری‌ها، تشخیص، درمان و جلوگیری از بروز آنها
|-
||''[[w:fa:درگاه:فیزیک|فیزیک]]''|| فیزیک|| مفهوم‌هایی هم‌چون انرژی و نیرو که در چگونگی و نوع رفتار ماده تاثیرگذارند
|-
||''[[w:fa:درگاه:پرستاری|پرستاری]]''|| پرستاری|| اصول علمی و مهارتهای حرفه‌ای مراقبت، درمان و آموزش بیماران
|-
||''[[w:fa:درگاه:فناوری|فناوری]]''|| فناوری|| شیوه و شگرد ساخت و کاربرد ابزار، دستگاه‌ها، ماده‌ها و فرایندهای گره‌گشای دشواری‌های انسان
|-
||''[[w:fa:درگاه:رایانه|رایانه]]''|| رایانه|| سخت‌افزار، نرم‌افزار، تعامل انسان و رایانه، انواع رایانه، رایانش، الخ
|-
||''[[w:fa:درگاه:انرژی|انرژی]]''|| انرژی|| یک کمیت بنیادین فیزیکی شامل انرژی جنبشی، انرژی پتانسیل، انرژی گرمایی، انرژی شیمیایی و انرژی هسته‌ای، الخ
|-
||''[[w:fa:درگاه:زیست‌شناسی|زیست‌شناسی]]''|| زیست‌شناسی|| فیزیولوژی، بوم‌شناسی، زیست‌شناسی مولکولی و سلولی، زیست‌شیمی، ژنتیک، الخ
|-
||''[[w:fa:درگاه:اینترنت|اینترنت]]''|| اینترنت|| اینترنت سامانه‌ای جهانی از شبکه‌های رایانه‌ای بهم پیوسته‌است که از مجموعه پروتکل اینترنت برای ارتباط با یکدیگر استفاده می‌نمایند
|-
||''[[w:fa:درگاه:داروسازی و داروشناسی|داروسازی و داروشناسی]]''|| داروسازی و داروشناسی|| داروشناسی شاخه‌ای از داروسازی و زیست‌شناسی است که به مطالعه واکنش متقابل داروها بر موجودات زنده می‌پردازد. 
|-
||''[[w:fa:درگاه:علوم زمین|علوم زمین]]''|| علوم زمین|| علوم زمین گونه‌ای خاص از سیاره‌شناسی است که به مطالعهٔ ساختار و ترکیبات زمین، خاستگاه، ویژگی‌های فیزیکی، ... می‌پردازد.
|} [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۰۶ (UTC)

== چرا ویکی‌کتاب؟ ==
«باید درهای علم به روی همه باز باشد، هرجا مزرعه هست، هرجا آدم هست، آنجا کتاب هم باید باشد.»

: ''ویکتور هوگو''
[[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۰۲ (UTC)

== ویکی‌کتاب‌های برتر (۲۰۲۵ میلادی) با میزان رشد ==
همانطور که در جدول زیر نشان داده شده است نسخه‌های ویکی‌کتاب به زبان‌های مختلف از نظر کمی به سرعت در حال رشد هستند به گونه‌ای که ویکی‌کتاب انگلیسی نزدیک به ۱۰۰ هزار صفحه دارد. اعداد نوشته شده در جدول بر حسب هزار صفحه است.
[[پرونده:Wikibooks-logo-fa2.svg|200px|بندانگشتی|چپ|ویکی‌کتاب]]
{|class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! نام ویکی‌کتاب!! ۲۰۱۵ میلادی!! ۲۰۲۴ میلادی!! ۲۰۲۵ میلادی
|-   
| انگلیسی
|۵۰
|۹۷
|۹۸
|-   
| مجاری
|ن
|۳۹
|۴۵
|-   
| آلمانی
|۲۲
|۳۱
|۳۳
|-   
| فرانسوی
|۱۶
|۱۹
|۲۱
|-   
| ایتالیایی
|ن
|۱۶
|۱۹
|-   
| ژاپنی
|۱۰
|۱۴
|۱۷
|-   
| پرتغالی
|۷
|۱۳
|۱۳
|-  
| اسپانیایی
|ن
|۹
|۹
|-  
| هلندی
|۶
|۹
|۹
|-   
| اندونزیایی
|۳
|۵
|۵
|-   
| فارسی
|۱
|۳
|۳
|} [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۳۶ (UTC)

== همه چیز درباره خواندنی‌های خوب ==

'''تقدیم به همه کاربران فعال ویکی کتاب'''

[[آموزش کار با گودریدز|گودریدز]] یک شبکه اجتماعی کتاب است، که کاربران در آن کتاب‌هایی که خوانده‌اند را پیدا می‌کنند، به کتاب‌ها امتیاز می‌دهند، و کتاب‌های محبوب خود را به دوستان خود توصیه می‌کنند.

وبگاه گودریدز در دسامبر ۲۰۰۶ توسط اوتیس چندلر، یک مهندس نرم‌افزار و کارآفرین وب باز شد و در دسامبر ۲۰۰۷ بیش از ۶۵۰٬۰۰۰ عضو داشت و بیش از ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ کتاب به آن افزوده شده بود. در ژوئیه ۲۰۱۲ اعلام شد که گودریدز ۱۰ میلیون عضو و ۲۰ میلیون بازدید ماهانه دارد. در ژوئیه ۲۰۱۳ در وبلاگ خود اعلام کردند که تعداد اعضای گودریدز از مرز ۲۰ میلیون نفر گذشته است. این رقم نشان دهنده ی این است که تعداد اعضای گودریدز در کمتر از یک سال دو برابر شده است.

در این شبکه اجتماعی کاربران به سه شکل می‌توانند وضعیت مطالعه کتاب را نشان دهند؛ یا کتاب را پیشتر خوانده‌اند، یا در حال مطالعه‌اند، یا اینکه قرار است بعداً کتاب را بخوانند. کاربران می‌توانند در مورد کتاب‌ها نظرشان را بنویسند و در کلوب‌های مجازی بحث کنند. برای هر کتاب امکان امتیازدهی اعضا هم وجود دارد و کسانی که کتاب را مطالعه کرده‌اند به کتاب امتیاز می‌دهند.

از ویژگی‌های این شبکه، امکان یافتن کتاب‌های قدیمی، کتاب‌های ناشران غیر رسمی، یا کتاب‌هایی کمترشناخته‌شده در کنار دیگر کتاب‌های مشهور به زبان‌های گوناگون است. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۵۴ (UTC)

== کپی ممنوع ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|لطفا توجه کنید که در بیشتر موارد موارد کپی خط‌به‌خط از وب‌گاه‌ها، وبلاگ‌ها یا کتاب‌ها خلاف قانون حق تکثیر اینجا است. به جای کُپی-پیست کردن مطالب، می‌توانید آن را با انشای خودتان به طور کامل بازنویسی کنید؛ البته آوردن مطلب با تغییر بسیار اندک، به طوری که نوشتهٔ جدید اثری منتج تلقی شود نیز هنوز در تضاد با قانون حق تکثیر است. --[[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۰۳ (UTC)

|}

== درگاه کتاب ==

[[w:fa:درگاه:کتاب|درگاه کتاب]] توضیحاتی درباره انواع کتاب، صنعت چاپ، گفتاورد درباره کتاب داره. نوشتار برگزیده این درگاه «محمد علی جمال‌زاده» و نگاره برگزیده اون یکی از نسخ قدیمی قرآن هست. حتما از این درگاه بازدید کنید. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۲۰ (UTC)

== نام ویکی از کجا اومده؟ ==

کانینگهام در ۲۵ مارس ۱۹۹۵ این نرم‌افزار (ویکی) را روی وبگاه شرکت خودش (کانینگهام اند کانینگهام) نصب کرد. کانینگهام به یاد مسئول باجه فرودگاه هونولولو که به او گفته بود برای رفتن به پایانه فرودگاه سوار اتوبوس ویکی‌ویکی شود این نام را برگزید. ویکی‌ویکی دوگان‌سازی واژه «ویکی» است که در زبان هاوایی به معنی تند و زود به کار می‌رود. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۲۹ (UTC)

== چرا ویکی‌پدیا نه؟ ==

(منظور از ویکی‌پدیا در اینجا، ویکی‌پدیای فارسیه) راهی که کاربران ویکی‌پدیای فارسی طی کردند ستودنی است اما افزایش جایگاه زبان فارسی در بین سایر ویکی‌پدیاها بعید به نظر میرسه (اکنون در جایگاه ۱۷ قرار دارد). برعکس، ویکی‌های کوچکتر مثل ویکی‌کتاب فارسی روند رو به رشدی رو طی میکنند و در صورت مشارکت بیشتر، نیل به جایگاه های بهتر برای این پروژه‌ها دور از انتظار نیست. در سال‌های اخیر پربازدیدترین مقاله‌های ویکی‌پدیا مربوط به موضوع تفریح و سرگرمی، ترندهای سیاسی و جنجالی بوده و موضوع‌های علمی جایگاه خوبی در بین مخاطبان ویکی‌پدیا نداشته‌اند، در حالیکه بیشتر محتوای ویکی‌کتاب، علمی و آموزشیه و در ماه اخیر (شاید به علت رویداد کرونا و افزایش آموزش آنلاین دانشجویان) صفحه‌های مربوط به [[ریاضی پایه]] و [[اسید و باز]] جزو ۱۰ تای پربازدید ویکی‌کتاب فارسی بودند. این یکی از مهمترین انگیزه‌های ویکی‌نویسها برای فعالیت در ویکی‌کتابه چون بسیاری از مقاله‌های علمی ویکی‌پدیا خُرد هستند و مطالب کافی ندارند. به نظر بنده با توجه به روند کنونی، دور از ذهن به نظر میرسه که مقاله های علمی بتونند در ویکی‌پدیا رشد کنند چرا که بیشتر ویرایشها در مقاله های سیاسی و اجتماعی انجام میشه و کمتر به موضوع‌های علمی پرداخته میشه. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۳۳ (UTC)

== کاربر گرامی! ویکی برای تبلیغ شما نیست ==

شوربختانه در ویکی های فارسی مثل ویکی کتاب، ویکی گفتاورد، ویکی پدیا، ... ویرایش های خرابکارانه، توهین، فحش و تبلیغات بسیار زیاد هست و در مقایسه با زبان های دیگر میزان خرابکاری بیشتر است. همچنان که گزارش نشان داد مسئول بخش عمده ای از این خرابکاری ها و تبلیغات آیپی ها هستند ولی ممکن است نام کاربری هم بسازند و با نام کاربری اقدام به خرابکاری کنند. در هر صورت از کاربران دارای ویرایش مفید و سازنده دعوت میکنم با خرابکاران مبارزه کنند. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۳۶ (UTC)

==اگر قصد ایجاد کتاب جدیدی دارید ...==
{{جعبه هشدار|پیش از اینکه کتاب جدیدی در ویکی‌کتاب ایجاد کنید حتما سری به [[ویکی‌کتاب:ایبوک‌ها بر حسب وضعیت تکمیل‌شدگی|این صفحه]] بزنید. اگر کتابی هست که موضوعی شبیه به موضوع دلخواه شما داشت میتونید محتوای خودتون رو به اون کتاب اضافه کنید. کتاب هایی که در جدول فهرست شده‌اند هنوز تکمیل نشده‌اند و در انتظار تکمیل شدن به دست کاربران ویکی‌کتاب چون شما هستند.}} [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۴۰ (UTC)

== نکاتی برای درج تصویر و میان‌ویکی ==

برای افزودن میان‌ویکی به صفحات و زیر صفحات [[ویکی‌کتاب:همکاری با ویکی‌داده|این راهنما]] رو مطالعه کنید. میان‌ویکی‌ها در [[d:Wikidata:Main_Page|ویکی‌داده]] باید افزوده بشه.

برای افزودن تصویر [[ویکی‌کتاب:خودآموز/اضافه کردن عکس|این راهنما]] رو مطالعه کنید. تصویرها در [[w:fa:ویکی‌انبار|ویکی‌انبار]] یا ویکی‌کتاب باید بارگذاری بشه. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۷:۴۳ (UTC)

== ویکی‌کتاب فارسی ==
&lt;div dir=&quot;Rtl&quot;&gt;&lt;div style=&quot;background: #FFFFFF; text-align: right; font-family: Tahoma; font-size: 1em; font-weight:;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;padding: 1em; border: 1px solid #003882; -moz-border-radius: 5px; -webkit-border-radius: 4px; border-radius: 5px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top: 5px;&quot;&gt;
&lt;/div&gt;
[[file:Wikibooks-logo-fa2.svg|180px|right|link:https://fa.wikibooks.org]]
[[پرونده:13-11-02-olb-by-RalfR-03.jpg|180px|بی‌قاب|چپ]]
[https://fa.wikibooks.org/wiki/صفحهٔ_اصلی '''ویکی‌کتاب'''] تارنمایی برای کتاب‌های درسی، متون تفسیری، راهنماهای آموزشی و دستور عمل‌ها است. این موارد می‌توانند در یک کلاس درس، آموزشگاه معتبر، به شکل خودآموز یا بعنوان بخشی از آموزش‌های ویکی‌دانشگاه مورد استفاده قرار بگیرند. از کتاب‌های ویکی می‌توان نسخه چاپی یا پی‌دی‌اف تهیه کرد و در کلاس درس، به طور رایگان به جای کتاب‌های سنتی چاپ‌شده مورد استفاده قرار داد. این یک مزیت است برای مدارس و دانش‌آموزانی که بضاعت ندارند کتاب‌های درسی سنتی را تهیه کنند.

از تاسیس '''ویکی‌کتاب فارسی''' تا کنون بیش از ۲۰ سال می‌گذرد و این وبگاه هم اکنون (امرداد ۱۴۰۵) در رتبه ۱۸ قرار دارد. پروژه ویکی‌کتاب هر نوع کتابی را میزبانی نمی‌کند، به طور کلی ویکی‌کتاب فارسی را می‌توان شامل چهار بخش تعلیمی، راهنماها (کاتالوگ)، کودک و نوجوان و آشپزی دانست. کتاب‌ها و درسنامه‌های تعلیمی (آموزشی) می‌تواند شامل درسنامه‌های دانشگاهی و دانش‌آموزی، کتاب حل تمرین (حل المسائل)، گزارش کار آزمایشگاه، نمونه سوالات امتحانی، الخ باشد. زیر پروژه‌های ویکی‌کودک، ویکی‌راهنما، ویکی‌مدرسه، ویکی‌جزوه و ویکی‌آشپزی نیز در ویکی‌کتاب وجود دارند.
&lt;center&gt;
[https://fa.wikibooks.org/wiki/صفحهٔ_اصلی صفحه اصلی ویکی‌کتاب]{{•}} [https://fa.wikibooks.org/wiki/موضوع:کتاب‌ها_بر_اساس_موضوع  کتاب‌های ویکی‌کتاب فارسی]{{•}} [https://fa.wikibooks.org/wiki/ویکی‌کتاب:میز_تحریر میز تحریر]
&lt;/center&gt;
&lt;/div&gt;
--[[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۲۶ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۱:۰۵ (UTC)

== بسته شده پروژه ویکی‌خبر ==

ویکی‌خبر پس از رای‌گیری از جامعه کاربری و غیرکاربری آن برای همیشه بسته شد. عمده ایرادهایی که به این پروژه وارد بود عبارت بود از مشارکت کم، قابل استفاده نبودن محتوای وبگاه در دیگر وبگاه‌های ویکی‌مدیا، به‌روز نبودن خبرها، پایین بودن تقاضا توسط کاربران برای ویکی‌خبر در موتورهای جستجو، استفاده از ربات برای تولید محتوا در چند زبان، ... [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۱ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۲۱:۲۰ (UTC)

== Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges ==
''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)''

Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.&lt;br/&gt;
We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader).

We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.&lt;br/&gt;
Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis.
[[File:Types of Lang Link changes.png|x350px|frame|A variety of &quot;Language Link&quot; edits as seen in the Recent Changes feed]]

The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why?
Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. 

Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]]

Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۴۶ (UTC)
&lt;!-- پیام توسط کاربر:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki با استفاده از فهرست در https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&amp;oldid=31080832 ارسال شده است --&gt;</text>
      <sha1>86zpr4wxv0f3k977s26inwp2jkh571l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کوهنوردی/پیش‌گفتار</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42185</id>
    <revision>
      <id>135687</id>
      <parentid>135566</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T08:00:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>اصلاح نگارشی</comment>
      <origin>135687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3986" sha1="lxze6iic005y0ki3jlotk69vfyrcy20" xml:space="preserve">{{ناوبری
|قبلی=
|فعلی=پیش گفتار
|بعدی=تاریخچه کوهنوردی
}}
==پیش‌گفتار==

'''کوهنوردی''' یکی از فعالیت‌های ورزشی و سرشت‌آسه (طبیعت‌محور) است که در آن آدمی با پیمایش کوهستان و رویارویی با پستی‌وبلندی‌ها، شرایط جوی و راه‌های گوناگون به ارتفاعات و قله‌ها (چکادها) دست می‌یابد. کوهنوردی می‌تواند از یک پیمایش ساده در دامنهٔ کوه آغاز شود و تا صعودهای (بالاروی‌های) فنی و دشوار در سنگ، برف و یخ دنباله پیدا کند. کوهنورد برای انجام این کار به آمادگی پیکری، شناخت محیط کوهستان، آشنایی با ابزارها و توانایی تصمیم‌گیری در شرایط گوناگون نیاز دارد.

کوهنوردی تنها رسیدن به قله نیست. آشنایی با طبیعت، رعایت ایمنی، همکاری با همنوردان، شناخت توانایی‌های فردی و احترام (ارج) به محیط زیست بخش مهمی از این فعالیت به شمار می‌آید. یک کوهنورد باید بتواند میان هدف صعود و ایمنی خود و گروه تعادل (ترازمندی) برقرار کند و در شرایط خطرناک، بازگشت را نیز به‌عنوان بخشی از موفقیت بپذیرد.

کوهستان محیطی پویا و گاه پیش‌بینی‌ناپذیر است. تغییر ناگهانی هوا، مه، بارش برف و باران، رعدوبرق، یخ‌زدگی، سقوط سنگ، بهمن، گم‌شدن در مسیر و کاهش توان بدنی در ارتفاع (بلندا) از جمله خطرهایی هستند که ممکن است کوهنورد با آن‌ها روبه‌رو شود. ازاین‌رو، آموزش و آمادگی پیش از صعود اهمیت زیادی دارد.

[[../آمادگی پیکری/]]، [[../آمادگی روانی/]]، [[../افزارگان کوهنوردی/]]، [[../ناوبری و نقشه‌خوانی/]]، [[../هواشناسی کوهستان/]] و [[../ایمنی و پیشگیری از خطر/]] از دانش‌هایی هستند که به کوهنورد کمک می‌کنند با آمادگی بیشتری وارد کوهستان شود.

کوهنوردی همچنین می‌تواند زمینه‌ای برای شناخت جغرافیا و طبیعت یک سرزمین باشد. ایران با داشتن رشته‌کوه‌هایی مانند [[w:fa:رشته‌کوه البرز|البرز]] و [[w:fa:رشته‌کوه زاگرس|زاگرس]] و قله‌های گوناگون، محیط‌های متنوعی برای کوه‌پیمایی و کوهنوردی دارد. آشنایی با این کوه‌ها و قله‌ها بخش مهمی از شناخت کوهستان ایران است.

این کتاب می‌کوشد موضوع کوهنوردی را از جنبه‌های گوناگون بررسی کند؛ از آمادگی و تجهیزات گرفته تا مهارت‌های پیمایش، صعودهای فنی، ایمنی، محیط زیست و شناخت قله‌های ایران و جهان. هدف آن ارائهٔ ساختاری منظم برای آشنایی با این رشته و گردآوری دانش مرتبط با کوهستان است.

'''نکته:''' کوهنوردی فعالیتی است که می‌تواند از مسیرهای ساده و کم‌خطر تا صعودهای فنی و تخصصی گسترده باشد. مطالب آموزشی این دانشنامه جایگزین آموزش عملی زیر نظر مربی یا راهنمای واجد صلاحیت نیست، به‌ویژه در فعالیت‌های فنی و شرایط دشوار کوهستان.

[[رده:کوهنوردی]]</text>
      <sha1>lxze6iic005y0ki3jlotk69vfyrcy20</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کوهنوردی/خورد و خوراک</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42198</id>
    <revision>
      <id>135665</id>
      <parentid>135628</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T07:06:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <origin>135665</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10670" sha1="kymvj6qzlrxte7t2o9oq4u4img4teu0" xml:space="preserve">{{ناوبری|قبلی=کوله‌چینی و مدیریت بار|فعلی=خورد و خوراک|بعدی=آب و نوشیدنی در کوهستان}}

= تغذیه در کوهستان و آلپینیسم =

'''تغذیه در کوهستان''' یکی از مهم‌ترین عوامل موفقیت و ایمنی در فعالیت‌های کوهنوردی، آلپینیسم و پیمایش‌های طولانی در ارتفاع است. بدن در محیط کوهستان به‌دلیل کاهش فشار اکسیژن، سرمای هوا، فعالیت بدنی شدید و افزایش سوخت‌وساز، نیازهای ویژه‌ای پیدا می‌کند. انتخاب نادرست غذا می‌تواند منجر به خستگی زودرس، کم‌آبی، کاهش عملکرد و حتی بیماری‌های ارتفاع شود.

غذاهای مورد استفاده در کوهستان باید ترجیحاً از نوع‌هایی باشند که:
* نیاز به آماده‌سازی پیچیده نداشته باشند،
* به‌راحتی فاسد نشوند،
* سبک و فشرده باشند،
* انرژی‌زا و آبرسان باشند.

نمونه‌های مناسب عبارتند از: دانه‌ها و مغزها، میوه خشک، بیسکویت و کراکرهای غنی، میوه تازه (در روزهای اول)، آبمیوه، آب، نوشیدنی‌های ورزشی و بازآبرسان. به‌عنوان پیشگیری، قرص یا قطره تصفیه‌کننده آب نیز ضروری است. مقدار غذا و آب کاملاً وابسته به ارتفاع، دما، مدت برنامه و شدت فعالیت است.

== اصول کلی تغذیه در ارتفاع ==

در کوهستان بدن دچار فرسودگی جسمی شدیدی می‌شود. بنابراین غذا باید دو ویژگی اصلی داشته باشد:
# کالری بالا برای جبران انرژی از دست‌رفته،
# هضم آسان تا فشار اضافی به دستگاه گوارش وارد نشود.

«خوردن» و «تغذیه کردن» دو مفهوم متفاوت‌اند. بسیاری از غذاها فقط حجم معده را پر می‌کنند اما ارزش غذایی کمی دارند. در ارتفاع باید فقط سراغ غذاهایی رفت که واقعاً بدن را تغذیه می‌کنند.

یک برنامه غذایی مناسب باید شامل سه درشت‌مغذی اصلی باشد:
* '''پروتئین‌ها''': بازسازی بافت‌های عضلانی و ترمیم آسیب‌ها
* '''چربی‌ها''': تأمین انرژی پایدار و روان‌کاری بدن
* '''کربوهیدرات‌ها (قندها)''': تأمین انرژی سریع و آسان‌هضم

افزودن ویتامین‌ها، مواد معدنی و آب کافی، این ترکیب را کامل می‌کند و بدن را برای هرگونه تلاش آماده می‌سازد.

=== مشکل کم‌آبی (دهیدراسیون) ===
یکی از خطرناک‌ترین مشکلات در کوهستان، کم‌آبی بدن است. دلایل اصلی عبارت‌اند از:
* تنفس هوای سرد و خشک که باعث تبخیر آب از مجاری تنفسی می‌شود،
* افزایش تعداد تنفس (هایپرونتیلاسیون) که دفع آب از ریه‌ها را ۳ تا ۴ برابر افزایش می‌دهد،
* تعریق حتی در هوای سرد،
* کاهش حس تشنگی در ارتفاع.

کم‌آبی باعث سردرد، کاهش تمرکز، خستگی زودرس، افزایش خطر سرمازدگی و تشدید علائم بیماری ارتفاع می‌شود. قانون طلایی: '''قبل از احساس تشنگی، آب بنوشید'''.

== محاسبه نیازهای کالری ==

بدن انسان در کوهستان از سه راه اصلی کالری مصرف می‌کند:

=== ۱. سوخت‌وساز پایه (Metabolismo Basal) ===
سوخت‌وساز پایه مقدار انرژی لازم برای زنده ماندن در حالت استراحت مطلق است. تقریباً ۴۰ کالری به‌ازای هر مترمربع سطح بدن در ساعت مصرف می‌شود.

برای فردی با قد ۱٫۷۰ متر و وزن تقریبی ۷۰ کیلوگرم:
* سطح بدن تقریباً ۱٫۸ مترمربع است.
* سوخت‌وساز پایه روزانه حدود ۱۶۰۰ تا ۱۸۰۰ کالری محاسبه می‌شود.

=== ۲. کار عضلانی ===
هر فعالیت عضلانی انرژی مصرف می‌کند. مصرف یک لیتر اکسیژن حدود ۵ کالری انرژی نیاز دارد (به‌خاطر کار عضلات تنفسی و اسکلتی).

در فعالیت‌های سنگین کوهنوردی، مصرف اکسیژن می‌تواند به ۳ تا ۴ لیتر در دقیقه برسد. محاسبه تقریبی برای یک روز فعالیت شدید:
* ۴ لیتر اکسیژن × ۵ کالری × ۶۰ دقیقه × ۸–۱۰ ساعت فعالیت مؤثر = حدود ۹۶۰۰ تا ۱۲۰۰۰ کالری فقط برای کار عضلانی.

در مجموع، یک کوهنورد در روزهای سخت صعود ممکن است بین ۴۵۰۰ تا ۷۰۰۰ کالری یا بیشتر نیاز داشته باشد.

=== ۳. تنظیم دمای بدن (ترموگولاسیون) ===
در سرما، بدن برای حفظ دمای مرکزی، کالری زیادی می‌سوزاند. این مصرف در شب‌های سرد و بادهای شدید به شکل قابل توجهی افزایش می‌یابد.

=== تأثیر ارتفاع بر سوخت‌وساز ===
در ارتفاع بالای ۴۵۰۰ متر، بدن علاوه بر نیازهای معمولی، کالری بیشتری برای تولید گلبول‌های قرمز جدید (اریتروپوئزیس) مصرف می‌کند. همچنین اشتها معمولاً کاهش می‌یابد که خود چالشی بزرگ است.

== تغذیه در مراحل مختلف برنامه ==

=== تغذیه در مسیر نزدیک‌شدن و اردوگاه پایه ===
در این مرحله امکان حمل غذاهای متنوع‌تر وجود دارد. پیشنهادها:

* '''آب''': حداقل ۲ تا ۳ لیتر در روز (بیشتر در روزهای گرم یا فعالیت سنگین)
* '''میوه‌ها''': سیب، پرتقال، هلو، موز (روزهای اول)
* '''مغزها و دانه‌ها''': گردو، بادام، پسته، کشمش، انجیر خشک
* '''کربوهیدرات‌های پیچیده''': نان، بیسکویت غنی، پاستا، برنج، سیب‌زمینی
* '''پروتئین''': پنیر سفت، ژامبون خشک، سالامی، تن ماهی، گوشت خشک‌شده، عدس و لوبیا (در صورت امکان پخت)
* '''چربی و شیرینی''': شکلات تلخ، عسل، مربا، کارامل، کره بادام‌زمینی
* '''نوشیدنی‌ها''': چای، قهوه، شیر خشک، آبمیوه، نوشیدنی‌های ایزوتونیک

'''نکته مهم''': پاستا و غذاهای کربوهیدراتی پیچیده برای شام اردوگاه بسیار مناسب‌اند، زیرا انرژی پایدار تأمین می‌کنند. افزودن کمی گوشت یا حبوبات، پروتئین مورد نیاز را فراهم می‌سازد.

=== تغذیه در ارتفاع بالا و روز قله ===
در ارتفاع بالا اولویت با غذاهای سبک، خوش‌طعم، آسان‌هضم و پرانرژی است:
* ژل‌های انرژی‌زا
* شکلات و آبنبات‌های گلوکزی
* میوه خشک و مغزها
* سوپ‌های فوری و نوشیدنی‌های گرم
* بیسکویت و کراکر
* پودرهای پروتئینی یا میلک‌شیک‌های آماده

از غذاهای چرب و سنگین که هضم دشواری دارند، به‌شدت پرهیز کنید.

== توصیه‌های عملی ==

* '''برنامه‌ریزی''': غذا را بر اساس تعداد روز، تعداد نفرات، ارتفاع و شرایط آب‌وهوایی محاسبه کنید و حداقل ۲۰–۳۰٪ ذخیره اضطراری داشته باشید.
* '''تنوع''': حتی در برنامه‌های طولانی، سعی کنید تنوع غذایی حفظ شود تا اشتها کم نشود.
* '''زمان‌بندی''': وعده‌های کوچک و مکرر بهتر از وعده‌های سنگین است.
* '''هیدراتاسیون''': هر ساعت حداقل ۲۰۰–۳۰۰ میلی‌لیتر مایع بنوشید. در شب هم آب بنوشید.
* '''بسته‌بندی''': غذاها را در ظروف ضدآب و سبک بسته‌بندی کنید. از کیسه‌های زیپ‌دار و ظروف محکم استفاده کنید.
* '''پخت‌وپز''': در ارتفاع بالا، نقطه جوش آب پایین می‌آید و پخت غذا طولانی‌تر می‌شود. از اجاق‌های مناسب ارتفاع و سوخت کافی استفاده کنید.

== جدول نمونه نیازهای تقریبی روزانه ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! نوع فعالیت !! کالری تقریبی روزانه !! آب توصیه شده
|-
| پیمایش سبک در ارتفاع متوسط || ۳۵۰۰–۴۵۰۰ || ۲٫۵–۳٫۵ لیتر
|-
| صعود فنی یا حمل بار سنگین || ۵۰۰۰–۷۰۰۰ || ۳٫۵–۵ لیتر
|-
| اقامت در ارتفاع بالا (بالای ۵۰۰۰ متر) || ۴۰۰۰–۶۰۰۰ || ۳–۴٫۵ لیتر
|}

== اشتباهات رایج ==
* کم‌آوردن آب و تکیه بر حس تشنگی
* مصرف بیش از حد غذاهای چرب و دیرهضم
* نادیده گرفتن کربوهیدرات‌ها
* نداشتن ذخیره غذایی اضطراری
* مصرف کافئین زیاد بدون جبران آب

== نتیجه‌گیری ==
تغذیه صحیح در کوهستان نه یک انتخاب لوکس، بلکه ضرورتی حیاتی است. برنامه‌ریزی دقیق، شناخت نیازهای بدن در ارتفاع و انتخاب هوشمندانه مواد غذایی، تفاوت بین یک صعود موفق و یک تجربه سخت و خطرناک را رقم می‌زند. همیشه به‌یاد داشته باشید: '''بدن شما موتور برنامه است؛ سوخت مناسب به آن برسانید'''.

[[رده:کوهنوردی]]</text>
      <sha1>kymvj6qzlrxte7t2o9oq4u4img4teu0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135703</id>
      <parentid>135665</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T08:30:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>اصلاح نگارشی</comment>
      <origin>135703</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10815" sha1="mnmuqm9cmn3z1idj3o2qiga8ndek7ct" xml:space="preserve">{{ناوبری|قبلی=کوله‌چینی و مدیریت بار|فعلی=خورد و خوراک|بعدی=آب و نوشیدنی در کوهستان}}

= تغذیه در کوهستان و آلپینیسم =

'''تغذیه در کوهستان''' یکی از مهم‌ترین عوامل موفقیت و ایمنی در فعالیت‌های کوهنوردی، آلپینیسم و پیمایش‌های طولانی در ارتفاع است. بدن در محیط (پیراگرد) کوهستان به‌دلیل کاهش فشار اکسیژن، سرمای هوا، فعالیت بدنی شدید و افزایش سوخت‌وساز، نیازهای ویژه‌ای پیدا می‌کند. گزینش نادرست حوراک می‌تواند به خستگی زودرس، کم‌آبی، کاهش عملکرد و حتی بیماری‌های ارتفاع بینجامد.

غذاهای (خوراک‌های) مورد استفاده در کوهستان باید ترجیحاً از نوع‌هایی باشند که:
* نیاز به آماده‌سازی پیچیده نداشته باشند،
* به‌سادگی فاسد (گندیده) نشوند،
* سبک و فشرده باشند،
* انرژی‌زا و آبرسان باشند.

نمونه‌های مناسب عبارتند از: دانه‌ها و مغزها، میوه خشک، بیسکویت و کراکرهای غنی، میوه تازه (در روزهای اول)، آبمیوه، آب، نوشیدنی‌های ورزشی و بازآبرسان. به‌عنوان پیشگیری، قرص یا قطره تصفیه‌کننده آب نیز نیازین است. مقدار غذا و آب کاملاً وابسته به ارتفاع، دما، مدت برنامه و شدت فعالیت است.

== اصول کلی تغذیه در ارتفاع ==

در کوهستان، بدن دچار فرسودگی جسمی شدیدی می‌شود. بنابراین غذا باید دو ویژگی اصلی داشته باشد:
# کالری بالا برای جبران (بازنهش) انرژی از دست‌رفته،
# هضم (گواریدن) آسان تا فشار اضافی (افزون) به دستگاه گوارش وارد نشود.

«خوردن» و «تغذیه کردن» دو مفهوم متفاوت‌اند. بسیاری از غذاها فقط حجم معده را پر می‌کنند اما ارزش غذایی کمی دارند. در ارتفاع باید فقط سراغ غذاهایی رفت که واقعاً بدن را تغذیه می‌کنند.

یک برنامه غذایی (برنامه خوراکی) مناسب باید شامل سه درشت‌مغذی اصلی باشد:
* '''پروتئین‌ها''': بازسازی بافت‌های عضلانی و ترمیم آسیب‌ها
* '''چربی‌ها''': تأمین انرژی پایدار و روان‌کاری بدن
* '''کربوهیدرات‌ها (قندها)''': تأمین انرژی سریع و آسان‌گوارش

افزودن ویتامین‌ها، مواد معدنی و آب کافی، این ترکیب را کامل می‌کند و بدن را برای هرگونه تلاش آماده می‌سازد.

=== مشکل کم‌آبی (دهیدراسیون) ===
یکی از خطرناک‌ترین مشکلات در کوهستان، کم‌آبی بدن است. دلایل اصلی عبارت‌اند از:
* تنفس هوای سرد و خشک که باعث تبخیر آب از مجاری تنفسی می‌شود،
* افزایش تعداد تنفس (هایپرونتیلاسیون) که دفع آب از ریه‌ها را ۳ تا ۴ برابر افزایش می‌دهد،
* تعریق حتی در هوای سرد،
* کاهش حس تشنگی در ارتفاع.

کم‌آبی باعث سردرد، کاهش تمرکز، خستگی زودرس، افزایش خطر سرمازدگی و تشدید علائم بیماری ارتفاع می‌شود. قانون طلایی: '''قبل از احساس تشنگی، آب بنوشید'''.

== محاسبه نیازهای کالری ==

بدن انسان در کوهستان از سه راه اصلی کالری مصرف می‌کند:

=== ۱. سوخت‌وساز پایه (Metabolismo Basal) ===
سوخت‌وساز پایه مقدار انرژی لازم برای زنده ماندن در حالت استراحت مطلق است. تقریباً ۴۰ کالری به‌ازای هر مترمربع سطح بدن در ساعت مصرف می‌شود.

برای فردی با قد ۱٫۷۰ متر و وزن تقریبی ۷۰ کیلوگرم:
* سطح بدن تقریباً ۱٫۸ مترمربع است.
* سوخت‌وساز پایه روزانه حدود ۱۶۰۰ تا ۱۸۰۰ کالری محاسبه می‌شود.

=== ۲. کار عضلانی ===
هر فعالیت عضلانی انرژی مصرف می‌کند. مصرف یک لیتر اکسیژن حدود ۵ کالری انرژی نیاز دارد (به‌خاطر کار عضلات تنفسی و اسکلتی).

در فعالیت‌های سنگین کوهنوردی، مصرف اکسیژن می‌تواند به ۳ تا ۴ لیتر در دقیقه برسد. محاسبه تقریبی برای یک روز فعالیت شدید:
* ۴ لیتر اکسیژن × ۵ کالری × ۶۰ دقیقه × ۸–۱۰ ساعت فعالیت مؤثر = حدود ۹۶۰۰ تا ۱۲۰۰۰ کالری فقط برای کار عضلانی.

در مجموع، یک کوهنورد در روزهای سخت صعود ممکن است بین ۴۵۰۰ تا ۷۰۰۰ کالری یا بیشتر نیاز داشته باشد.

=== ۳. تنظیم دمای بدن (ترموگولاسیون) ===
در سرما، بدن برای حفظ دمای مرکزی، کالری زیادی می‌سوزاند. این مصرف در شب‌های سرد و بادهای شدید به شکل قابل توجهی افزایش می‌یابد.

=== تأثیر ارتفاع بر سوخت‌وساز ===
در ارتفاع بالای ۴۵۰۰ متر، بدن علاوه بر نیازهای معمولی، کالری بیشتری برای تولید گلبول‌های قرمز جدید (اریتروپوئزیس) مصرف می‌کند. همچنین اشتها معمولاً کاهش می‌یابد که خود چالشی بزرگ است.

== تغذیه در مراحل مختلف برنامه ==

=== تغذیه در مسیر نزدیک‌شدن و اردوگاه پایه ===
در این مرحله امکان حمل غذاهای متنوع‌تر وجود دارد. پیشنهادها:

* '''آب''': حداقل ۲ تا ۳ لیتر در روز (بیشتر در روزهای گرم یا فعالیت سنگین)
* '''میوه‌ها''': سیب، پرتقال، هلو، موز (روزهای اول)
* '''مغزها و دانه‌ها''': گردو، بادام، پسته، کشمش، انجیر خشک
* '''کربوهیدرات‌های پیچیده''': نان، بیسکویت غنی، پاستا، برنج، سیب‌زمینی
* '''پروتئین''': پنیر سفت، ژامبون خشک، سالامی، تن ماهی، گوشت خشک‌شده، عدس و لوبیا (در صورت امکان پخت)
* '''چربی و شیرینی''': شکلات تلخ، عسل، مربا، کارامل، کره بادام‌زمینی
* '''نوشیدنی‌ها''': چای، قهوه، شیر خشک، آبمیوه، نوشیدنی‌های ایزوتونیک

'''نکته مهم''': پاستا و غذاهای کربوهیدراتی پیچیده برای شام اردوگاه بسیار مناسب‌اند، زیرا انرژی پایدار تأمین می‌کنند. افزودن کمی گوشت یا حبوبات، پروتئین مورد نیاز را فراهم می‌سازد.

=== تغذیه در ارتفاع بالا و روز قله ===
در ارتفاع بالا اولویت با غذاهای سبک، خوش‌طعم، آسان‌هضم و پرانرژی است:
* ژل‌های انرژی‌زا
* شکلات و آبنبات‌های گلوکزی
* میوه خشک و مغزها
* سوپ‌های فوری و نوشیدنی‌های گرم
* بیسکویت و کراکر
* پودرهای پروتئینی یا میلک‌شیک‌های آماده

از غذاهای چرب و سنگین که هضم دشواری دارند، به‌شدت پرهیز کنید.

== توصیه‌های عملی ==

* '''برنامه‌ریزی''': غذا را بر اساس تعداد روز، تعداد نفرات، ارتفاع و شرایط آب‌وهوایی محاسبه کنید و حداقل ۲۰–۳۰٪ ذخیره اضطراری داشته باشید.
* '''تنوع''': حتی در برنامه‌های طولانی، سعی کنید تنوع غذایی حفظ شود تا اشتها کم نشود.
* '''زمان‌بندی''': وعده‌های کوچک و مکرر بهتر از وعده‌های سنگین است.
* '''هیدراتاسیون''': هر ساعت حداقل ۲۰۰–۳۰۰ میلی‌لیتر مایع بنوشید. در شب هم آب بنوشید.
* '''بسته‌بندی''': غذاها را در ظروف ضدآب و سبک بسته‌بندی کنید. از کیسه‌های زیپ‌دار و ظروف محکم استفاده کنید.
* '''پخت‌وپز''': در ارتفاع بالا، نقطه جوش آب پایین می‌آید و پخت غذا طولانی‌تر می‌شود. از اجاق‌های مناسب ارتفاع و سوخت کافی استفاده کنید.

== جدول نمونه نیازهای تقریبی روزانه ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! نوع فعالیت !! کالری تقریبی روزانه !! آب توصیه شده
|-
| پیمایش سبک در ارتفاع متوسط || ۳۵۰۰–۴۵۰۰ || ۲٫۵–۳٫۵ لیتر
|-
| صعود فنی یا حمل بار سنگین || ۵۰۰۰–۷۰۰۰ || ۳٫۵–۵ لیتر
|-
| اقامت در ارتفاع بالا (بالای ۵۰۰۰ متر) || ۴۰۰۰–۶۰۰۰ || ۳–۴٫۵ لیتر
|}

== اشتباهات رایج ==
* کم‌آوردن آب و تکیه بر حس (سهش) تشنگی
* مصرف بیش از حد غذاهای چرب و دیرهضم
* نادیده گرفتن کربوهیدرات‌ها
* نداشتن ذخیره غذایی اضطراری
* مصرف کافئین زیاد بدون جبران آب

== نتیجه‌گیری ==
تغذیه صحیح در کوهستان نه یک انتخاب لوکس، بلکه ضرورتی حیاتی است. برنامه‌ریزی دقیق، شناخت نیازهای بدن در ارتفاع و انتخاب هوشمندانه مواد غذایی، تفاوت بین یک صعود موفق و یک تجربه سخت و خطرناک را رقم می‌زند. همیشه به‌یاد داشته باشید: '''بدن شما موتور برنامه است؛ سوخت مناسب به آن برسانید'''.

[[رده:کوهنوردی]]</text>
      <sha1>mnmuqm9cmn3z1idj3o2qiga8ndek7ct</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بحث کاربر:Zagros-m</title>
    <ns>3</ns>
    <id>42205</id>
    <revision>
      <id>135717</id>
      <parentid>135598</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T09:56:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* شرح غزلیات سعدی - دکتر مهرداد مولایی */ بخش جدید</comment>
      <origin>135717</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4077" sha1="klygpnjjkh91aep9nqyelqwcqsyewf7" xml:space="preserve">== خوش آمدید ==
[[File:Carl Spitzweg 021-detail.jpg|thumb|left|180px|خوش‌آمدید!]]
&lt;br/&gt;

سلام {{PAGENAME}}، به ویکی‌کتاب خوش آمدید. از مشارکت شما سپاسگزارم. امیدوارم که از اینجا خوشتان بیاید و تصمیم به ماندن بگیرید.  راهنماهای ویکی‌کتاب در [[راهنما:فهرست|اینجا]] است اما پیوندهای زیر برای کاربرهای جدید مفیدند:

{|
|- 
|[[پرونده:Noia 64 apps help index.png|30px|right|link=ویکی‌کتاب:ویکی‌کتاب چیست؟|ویکی‌نسک (ویکی‌کتاب) چیست؟]] || [[ویکی‌کتاب:ویکی‌کتاب چیست؟|ویکی‌نسک (ویکی‌کتاب) چیست؟]]
|- 
| [[پرونده:Nuvola apps ksig.png|30px|right|link=ویکی‌کتاب:آموزش سریع|آموزش سریع]] || [[ویکی‌کتاب:آموزش سریع|آموزش سریع]] آموزش کار با زبان مدیاویکی (محیط ویکی‌کتاب)
|-
| [[پرونده:Cscr-featured.svg|30px|right|link=ویکی‌کتاب:کتاب‌های برگزیده|کتاب‌های برگزیده]] || [[ویکی‌کتاب:کتاب‌های برگزیده|کتاب‌های برگزیده]] فهرستی از کتاب‌های برگزیده 
|-
| [[پرونده:Nuvola apps chat.png|30px|right|link=ویکی‌کتاب:میز تحریر|میز تحریر]]||[[ویکی‌کتاب:میز تحریر]]  برای گفتگو دربارهٔ مسائل فنی و سیاست‌ها.
|-
| [[پرونده:Nuvola_apps_bookcase_1.svg|30px|right|link=ویکی‌کتاب:خودآموز/کمک کردن در یکی از کتاب‌های موجود|کمک کردن در یکی از کتاب‌های موجود]]||[[ویکی‌کتاب:خودآموز/کمک کردن در یکی از کتاب‌های موجود|کمک کردن در یکی از کتاب‌های موجود]] راه‌های تکمیل و ویرایش ایبوک‌های ویکی‌کتاب
|-
|[[File:Bucket in the sand.svg|right|50px|link=ویکی‌کتاب:صفحه تمرین|صفحه تمرین]]||[[ویکی‌کتاب:صفحه تمرین|صفحه تمرین]] برای تمرین ویرایش
|-
|[[پرونده:Nuvola apps agent.svg|30px|right|link=w:ویکی‌کتاب:خودآموز|آموزش پیشرفته]]||[[w:ویکی‌پدیا:خودآموز|آموزش پیشرفته]]
|-
|'''پروژه‌های دیگر بنیاد'''||[[پرونده:Wikipedia-logo.png|20px|link=w:صفحه_اصلی|ویکی‌پدیا]][[پرونده:HSWikimedia.svg|25px|link=m:Special:Recentchanges|فراویکی]] [[پرونده:HSCommons.svg|25px|link=commons:Special:Recentchanges|ویکی‌انبار]][[پرونده:HSWNews.svg|25px|link=n:ویژه:تغییرات اخیر|ویکی‌خبر]] [[پرونده:HSWtionary.svg|25px|link=wikt:صفحه_اصلی|ویکی‌واژه]] [[پرونده:HSWQuote.svg|25px|link=q:صفحه_اصلی|ویکی‌گفتاورد]][[پرونده:HSWSource.svg|30px|link=s:صفحه_اصلی|ویکی‌نبشته]][[پرونده:Wikidata-logo.svg|25px|link=wikidata:صفحه_اصلی|ویکی‌داده]]
|}
امیدوارم از ''[[ویکی‌نسک:ویکی‌نسک‌نویسان|ویکی‌نسک‌نویس]]'' بودن لذت ببرید! لطفاً برای آزمایش از [[ویکی‌کتاب:گودال ماسه‌بازی]] استفاده کنید. باز هم خوش آمد می‌گویم.شاد باشید!


-- [[کاربر:New user message|New user message]] ([[بحث کاربر:New user message|بحث]]) ۶ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۴۷ (UTC)

== شرح غزلیات سعدی - دکتر مهرداد مولایی ==
درود. کتابی که ایجاد کرده‌اید دارای محتوای کافی نیست. وضعیت را مشخص کنید وگرنه کتاب حذف و کاربر ایجاد کننده، بسته خواهد شد. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۵۶ (UTC)</text>
      <sha1>klygpnjjkh91aep9nqyelqwcqsyewf7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کوهنوردی/آب و نوشیدنی در کوهستان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42215</id>
    <revision>
      <id>135668</id>
      <parentid>135626</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T07:10:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <origin>135668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8910" sha1="bncza1kwkb7urj3iih418oj3b2em9ld" xml:space="preserve">{{ناوبری|قبلی=خورد و خوراک|فعلی=آب و نوشیدنی در کوهستان|بعدی=ناوبری  و نقشه‌خوانی}}

= آب و نوشیدنی در کوهستان =

'''آب و نوشیدنی''' یکی از حیاتی‌ترین عوامل بقا و عملکرد مناسب در کوهستان است. بدن انسان می‌تواند هفته‌ها بدون غذا زنده بماند، اما بدون آب تنها چند روز دوام می‌آورد. در محیط کوهستان به‌دلیل هوای خشک، سرمای شدید، فعالیت بدنی سنگین و افزایش تنفس، نیاز بدن به آب به‌طور چشمگیری افزایش می‌یابد.

کم‌آبی (دهیدراسیون) یکی از شایع‌ترین و خطرناک‌ترین مشکلات کوهنوردان است و می‌تواند منجر به کاهش شدید عملکرد، سردرد، گیجی، تشدید بیماری ارتفاع، سرمازدگی و در موارد شدید، مرگ شود.

== چرا در کوهستان بیشتر تشنه می‌شویم؟ ==

دلایل اصلی افزایش نیاز به آب در ارتفاع و کوهستان عبارتند از:

* '''هوای سرد و خشک''': هوا در ارتفاع رطوبت بسیار کمی دارد و با هر نفس، مقدار زیادی آب از ریه‌ها تبخیر می‌شود.
* '''افزایش تعداد تنفس''': بدن برای جبران کمبود اکسیژن، سریع‌تر و عمیق‌تر نفس می‌کشد و دفع آب از طریق تنفس ۳ تا ۴ برابر حالت عادی می‌شود.
* '''تعریق''': حتی در هوای سرد، بدن هنگام فعالیت عرق می‌کند. بخشی از این عرق تبخیر می‌شود و احساس خیس شدن کمتر است، اما آب از دست می‌رود.
* '''باد''': بادهای کوهستانی تبخیر را تشدید می‌کنند.
* '''کاهش حس تشنگی''': در ارتفاع، مکانیسم تشنگی بدن ضعیف‌تر عمل می‌کند و فرد دیرتر متوجه نیاز به آب می‌شود.

== علائم کم‌آبی بدن ==

=== علائم خفیف تا متوسط ===
* تشنگی
* خشکی دهان و لب‌ها
* کاهش حجم ادرار و تیره‌شدن رنگ آن
* خستگی زودرس
* سردرد خفیف
* کاهش تمرکز

=== علائم شدید ===
* سرگیجه و گیجی
* ضربان قلب بالا
* تهوع
* پوست خشک و بدون کشسان
* کاهش شدید عملکرد جسمانی
* در موارد بحرانی: شوک و از دست دادن هوشیاری

'''قانون طلایی''': هرگز منتظر احساس تشنگی نمانید. وقتی تشنه می‌شوید، بدن از قبل دچار کم‌آبی شده است.

== مقدار آب مورد نیاز ==

مقدار دقیق آب به عوامل متعددی بستگی دارد: ارتفاع، دما، شدت فعالیت، وزن بدن و میزان تعریق فردی.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! شرایط !! مقدار تقریبی آب روزانه
|-
| پیمایش سبک در ارتفاع متوسط || ۲٫۵ تا ۳٫۵ لیتر
|-
| فعالیت سنگین یا حمل بار || ۳٫۵ تا ۵ لیتر
|-
| ارتفاع بالا (بالای ۴۵۰۰ متر) || ۳٫۵ تا ۵٫۵ لیتر
|-
| هوای بسیار سرد یا باد شدید || افزایش ۲۰–۳۰٪ نسبت به حالت عادی
|}

'''نکته''': در روزهای اول حضور در ارتفاع، نیاز به آب معمولاً بیشتر است.

== منابع آب در کوهستان ==

=== منابع طبیعی ===
* چشمه‌ها و جویبارهای جاری (بهترین گزینه در صورت اطمینان از پاکیزگی)
* برف و یخ (پس از ذوب و تصفیه)
* دریاچه‌های کوهستانی (همیشه نیاز به تصفیه دارند)
* آب حاصل از ذوب برف روی سنگ‌ها در روزهای آفتابی

=== هشدارهای مهم ===
* هرگز از آب راکد، آب نزدیک محل اردوگاه حیوانات یا آب زیر برف‌های آلوده به فضولات استفاده نکنید.
* آب شفاف لزوماً سالم نیست. بسیاری از انگل‌ها و باکتری‌ها با چشم دیده نمی‌شوند.

== روش‌های تصفیه و ضدعفونی آب ==

=== ۱. جوشاندن ===
ساده‌ترین و مطمئن‌ترین روش. آب را به نقطه جوش برسانید و حداقل ۱ تا ۳ دقیقه بجوشانید (در ارتفاع بالاتر به‌دلیل کاهش نقطه جوش، زمان بیشتری لازم است).

=== ۲. فیلترهای مکانیکی ===
فیلترهای سفری با دقت ۰٫۱ تا ۰٫۲ میکرون می‌توانند باکتری‌ها و تک‌یاخته‌ها را حذف کنند. برای ویروس‌ها معمولاً کافی نیستند و بهتر است با روش شیمیایی ترکیب شوند.

=== ۳. روش‌های شیمیایی ===
* قرص یا قطره‌های کلر
* ید (با احتیاط برای افراد دارای مشکل تیروئید)
* دی‌اکسید کلر (موثرتر روی کیست‌ها)

=== ۴. دستگاه‌های تصفیه پیشرفته ===
دستگاه‌های اشعه فرابنفش (مانند استریل‌پن) و فیلترهای ترکیبی مدرن.

=== ۵. روش‌های اضطراری ===
* تصفیه با نور خورشید در بطری شفاف (روش SODIS) — حداقل ۶ ساعت در آفتاب کامل
* استفاده از زغال فعال در شرایط بسیار اضطراری (تأثیر محدود)

== انواع نوشیدنی‌های مناسب در کوهستان ==

=== نوشیدنی‌های توصیه‌شده ===
* '''آب خالص''': پایه اصلی هیدراتاسیون
* '''نوشیدنی‌های ورزشی (ایزوتونیک)''': برای جایگزینی الکترولیت‌ها در فعالیت‌های طولانی و تعریق زیاد
* '''چای و دمنوش‌های گرم''': علاوه بر تأمین آب، گرما و آرامش می‌دهند (چای سبز، دمنوش زنجبیل، بابونه)
* '''آبمیوه رقیق‌شده''': تأمین قند و کمی املاح
* '''سوپ‌های رقیق و گرم''': هم آب و هم املاح و کالری تأمین می‌کنند

=== نوشیدنی‌هایی که باید محدود شوند ===
* '''قهوه و چای بسیار پررنگ''': اثر ادرارآور دارند و می‌توانند کم‌آبی را تشدید کنند (در حد اعتدال مشکلی ندارد).
* '''نوشیدنی‌های انرژی‌زای صنعتی''': قند و کافئین بسیار بالا دارند و برای هیدراتاسیون مناسب نیستند.
* '''الکل''': به‌شدت باعث کم‌آبی و کاهش دمای بدن می‌شود و در کوهستان ممنوع است.

== راهکارهای عملی مدیریت آب ==

* از بطری‌های محکم و سبک یا کیسه‌های آبی (هیدراتاسیون بلدر) استفاده کنید.
* در طول حرکت، هر ۲۰ تا ۳۰ دقیقه چند جرعه آب بنوشید.
* شب‌ها قبل از خواب و صبح بلافاصله پس از بیدار شدن آب بنوشید.
* در برنامه‌های چندروزه، نقاط تأمین آب را از قبل روی نقشه مشخص کنید.
* همیشه مقداری آب ذخیره اضطراری داشته باشید.
* در هوای بسیار سرد، بطری آب را نزدیک بدن یا داخل کوله و نزدیک به پشت قرار دهید تا یخ نزند.
* از بطری‌های با درپوش واید استفاده کنید تا در سرما راحت‌تر باز شوند.

== اشتباهات رایج ==

* تکیه کامل به حس تشنگی
* نبردن وسیله تصفیه آب
* نوشیدن آب زیاد در یک نوبت به‌جای جرعه‌های مکرر
* نادیده گرفتن رنگ ادرار به‌عنوان شاخص هیدراتاسیون
* مصرف زیاد کافئین بدون جبران آب

== نتیجه‌گیری ==
آب، حیاتی‌ترین عنصر در کوهستان است. مدیریت صحیح آب و نوشیدنی نه تنها از بروز مشکلات جدی جلوگیری می‌کند، بلکه عملکرد جسمی و ذهنی شما را در بالاترین سطح نگه می‌دارد. به‌یاد داشته باشید:

'''در کوهستان، آب را مانند جان خود حفظ کنید و پیش از احساس تشنگی بنوشید.'''

[[رده:کوهنوردی]]</text>
      <sha1>bncza1kwkb7urj3iih418oj3b2em9ld</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کوهنوردی/ناوبری و نقشه‌خوانی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42216</id>
    <revision>
      <id>135711</id>
      <parentid>135627</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T09:42:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>افزودن مطلب جدید</comment>
      <origin>135711</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2770" sha1="i9mm4fbezd9vh3mzbitpvel361zpwhb" xml:space="preserve">{{ناوبری|قبلی=آب و نوشیدنی در کوهستان|فعلی=ناوبری و نقشه‌خوانی|بعدی=کوه‌پیمایی و پیمایش مسیر}}
مسیریابی (ناوبری) در کوهستان یکی از مهارت‌های مهم و اساسی برای هر کوهنورد است که می‌تواند به طور مستقیم بر موفقیت و امنیت سفرهای کوهستانی او تأثیر بگذارد. در محیط‌های پیچیده و متغیر کوهستان، اشتباهات کوچک در مسیریابی می‌تواند به مشکلات جدی منجر شود. با استفاده از تکنیک‌های صحیح و ابزارهای مناسب، می‌توان مسیرهای پیچیده را به درستی شناسایی کرده و از خطرات ناشی از گم‌شدن یا از دست دادن مسیر جلوگیری کرد.
==وسایل و تجهیزات ناوبری در کوه==
برای مسیریابی در کوهنوردی، استفاده از تجهیزات مناسب می‌تواند به بهبود دقت و ایمنی کمک کند. در زیر لیستی از لوازم کوهنوردی مورد استفاده در مسیریابی آورده شده است:

* GPS (سیستم موقعیت‌یاب جهانی): برای تعیین موقعیت دقیق و مسیریابی.
* قطب‌نما: برای تعیین جهت و نقشه‌خوانی.
* نقشه‌های توپوگرافی: نقشه‌های جغرافیایی که شامل خطوط هم‌ارتفاع و اطلاعات دیگر درباره ویژگی‌های طبیعی هستند.
* ارتفاع‌سنج: برای اندازه‌گیری ارتفاع نسبت به سطح دریا و کمک به پیش‌بینی تغییرات جغرافیایی.
* بارومتر: برای اندازه‌گیری فشار جو و پیش‌بینی وضعیت آب و هوا.
* دستگاه‌های مسیریابی دیجیتال: شامل دستگاه‌هایی با امکانات پیشرفته مانند نقشه‌های دیجیتال و قابلیت‌های پیشرفته مسیریابی.
* دوربین و دستگاه‌های عکاسی: برای ثبت نقاط مشخص و ویژگی‌های طبیعی.
* چراغ قوه یا هدلامپ: برای نورپردازی در شرایط کم‌نور و شب.
* کیف‌های محافظ و ابزارهای نگهداری: برای محافظت از دستگاه‌های الکترونیکی در شرایط آب و هوای نامساعد.
* دستگاه‌های ارتباطی: مانند بی‌سیم‌ها یا تلفن‌های ماهواره‌ای برای ارتباط در شرایط اضطراری.

[[رده:کوهنوردی]]</text>
      <sha1>i9mm4fbezd9vh3mzbitpvel361zpwhb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135712</id>
      <parentid>135711</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T09:44:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>افزودن مطلب جدید</comment>
      <origin>135712</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6152" sha1="7m9wryvxmz3eir55kmlv9k85ktkkyzp" xml:space="preserve">{{ناوبری|قبلی=آب و نوشیدنی در کوهستان|فعلی=ناوبری و نقشه‌خوانی|بعدی=کوه‌پیمایی و پیمایش مسیر}}
مسیریابی (ناوبری) در کوهستان یکی از مهارت‌های مهم و اساسی برای هر کوهنورد است که می‌تواند به طور مستقیم بر موفقیت و امنیت سفرهای کوهستانی او تأثیر بگذارد. در محیط‌های پیچیده و متغیر کوهستان، اشتباهات کوچک در مسیریابی می‌تواند به مشکلات جدی منجر شود. با استفاده از تکنیک‌های صحیح و ابزارهای مناسب، می‌توان مسیرهای پیچیده را به درستی شناسایی کرده و از خطرات ناشی از گم‌شدن یا از دست دادن مسیر جلوگیری کرد.
==وسایل و تجهیزات ناوبری در کوه==
برای مسیریابی در کوهنوردی، استفاده از تجهیزات مناسب می‌تواند به بهبود دقت و ایمنی کمک کند. در زیر لیستی از لوازم کوهنوردی مورد استفاده در مسیریابی آورده شده است:

* GPS (سیستم موقعیت‌یاب جهانی): برای تعیین موقعیت دقیق و مسیریابی.
* قطب‌نما: برای تعیین جهت و نقشه‌خوانی.
* نقشه‌های توپوگرافی: نقشه‌های جغرافیایی که شامل خطوط هم‌ارتفاع و اطلاعات دیگر درباره ویژگی‌های طبیعی هستند.
* ارتفاع‌سنج: برای اندازه‌گیری ارتفاع نسبت به سطح دریا و کمک به پیش‌بینی تغییرات جغرافیایی.
* بارومتر: برای اندازه‌گیری فشار جو و پیش‌بینی وضعیت آب و هوا.
* دستگاه‌های مسیریابی دیجیتال: شامل دستگاه‌هایی با امکانات پیشرفته مانند نقشه‌های دیجیتال و قابلیت‌های پیشرفته مسیریابی.
* دوربین و دستگاه‌های عکاسی: برای ثبت نقاط مشخص و ویژگی‌های طبیعی.
* چراغ قوه یا هدلامپ: برای نورپردازی در شرایط کم‌نور و شب.
* کیف‌های محافظ و ابزارهای نگهداری: برای محافظت از دستگاه‌های الکترونیکی در شرایط آب و هوای نامساعد.
* دستگاه‌های ارتباطی: مانند بی‌سیم‌ها یا تلفن‌های ماهواره‌ای برای ارتباط در شرایط اضطراری.
==نقشه خوانی، اولین مهارت بقا برای یک کوهنورد==
کوهنوردی تنها به معنای حرکت به سمت بالا نیست، بلکه به معنای یافتن مسیر درست و بازگشت ایمن است. سالانه تعداد زیادی از حادثه‌های کوهنوردی به دلیل گم شدن و ناتوانی در مسیریابی رخ می‌دهد. یک نقشه و توانایی خواندن آن، تنها ابزار غیرقابل انکاری است که می‌تواند در شرایط بحرانی (تغییر ناگهانی آب و هوا، مه غلیظ، یا آسیب دیدگی) جان شما را نجات دهد. این مهارت به شما اعتماد به نفس می‌دهد تا در مسیرهای ناشناخته و چالش‌برانگیزتر قدم بگذارید.

همه نقشه‌ها یکسان نیستند. نقشه‌های گردشگری که در پایگاه‌ها یافت می‌شوند، اغلب ساده‌شده و فاقد جزئیات فنی هستند. برای کوهنوردی جدی، شما به یک نقشه توپوگرافی (Topographic Map) نیاز دارید. این نقشه‌ها با استفاده از خطوط منحنی (خطوط میزان)، شکل سه‌بعدی زمین، شامل شیب‌ها، دره‌ها، قله‌ها و ارتفاعات را به دقت نمایش می‌دهند. برای ایران، نقشه‌های ۱:۵۰۰۰۰ سازمان جغرافیایی ارتش از دقیق‌ترین منابع هستند.
== GPS و دستگاه‌های مسیریابی دیجیتال==
ساعت ها و دستگاه‌های GPS و نقشه‌های دیجیتال به شما امکان می‌دهند موقعیت دقیق خود را شناسایی کرده و مسیرهای از پیش تعیین‌شده را دنبال کنید. این دستگاه‌ها می‌توانند اطلاعاتی درباره ارتفاع، فاصله، و سرعت را نیز ارائه دهند.

مثال: اگر در حال برنامه‌ریزی برای یک سفر چند روزه در کوه‌های راکی هستید، استفاده از دستگاه GPS به شما کمک می‌کند تا مسیر دقیق خود را ثبت کرده و از مسیرهای قبلاً تعیین‌شده استفاده کنید. اگر به دلیل شرایط جوی دید محدود باشد، GPS می‌تواند به عنوان یک ابزار حیاتی برای شناسایی موقعیت شما عمل کند.
==مسیریابی با استفاده از نشانه‌های طبیعی==
ویژگی‌های طبیعی مانند قله‌ها، رودخانه‌ها، و دره‌ها می‌توانند به شما در شناسایی موقعیت و مسیر کمک کنند. شناخت دقیق این ویژگی‌ها می‌تواند به شما کمک کند تا در صورت عدم دسترسی به ابزارهای الکترونیکی، موقعیت خود را تعیین کنید.

مثال: در طول مسیر سعی کنید ویژگی های خاص را حفظ کنید. ویژگی هایی مانند صخره ها با اشکال مختلف و متمایز، گوسفندسرا و حتی فرم پاکوب در شرایط اضطراری برای مسیریابی مفید خواهد بود.
[[رده:کوهنوردی]]</text>
      <sha1>7m9wryvxmz3eir55kmlv9k85ktkkyzp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135713</id>
      <parentid>135712</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T09:45:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>افزودن مطلب جدید</comment>
      <origin>135713</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6580" sha1="kmub3eezkq7jxoh63e0w1xdhouzhdqg" xml:space="preserve">{{ناوبری|قبلی=آب و نوشیدنی در کوهستان|فعلی=ناوبری و نقشه‌خوانی|بعدی=کوه‌پیمایی و پیمایش مسیر}}
مسیریابی (ناوبری) در کوهستان یکی از مهارت‌های مهم و اساسی برای هر کوهنورد است که می‌تواند به طور مستقیم بر موفقیت و امنیت سفرهای کوهستانی او تأثیر بگذارد. در محیط‌های پیچیده و متغیر کوهستان، اشتباهات کوچک در مسیریابی می‌تواند به مشکلات جدی منجر شود. با استفاده از تکنیک‌های صحیح و ابزارهای مناسب، می‌توان مسیرهای پیچیده را به درستی شناسایی کرده و از خطرات ناشی از گم‌شدن یا از دست دادن مسیر جلوگیری کرد.
==وسایل و تجهیزات ناوبری در کوه==
برای مسیریابی در کوهنوردی، استفاده از تجهیزات مناسب می‌تواند به بهبود دقت و ایمنی کمک کند. در زیر لیستی از لوازم کوهنوردی مورد استفاده در مسیریابی آورده شده است:

* GPS (سیستم موقعیت‌یاب جهانی): برای تعیین موقعیت دقیق و مسیریابی.
* قطب‌نما: برای تعیین جهت و نقشه‌خوانی.
* نقشه‌های توپوگرافی: نقشه‌های جغرافیایی که شامل خطوط هم‌ارتفاع و اطلاعات دیگر درباره ویژگی‌های طبیعی هستند.
* ارتفاع‌سنج: برای اندازه‌گیری ارتفاع نسبت به سطح دریا و کمک به پیش‌بینی تغییرات جغرافیایی.
* بارومتر: برای اندازه‌گیری فشار جو و پیش‌بینی وضعیت آب و هوا.
* دستگاه‌های مسیریابی دیجیتال: شامل دستگاه‌هایی با امکانات پیشرفته مانند نقشه‌های دیجیتال و قابلیت‌های پیشرفته مسیریابی.
* دوربین و دستگاه‌های عکاسی: برای ثبت نقاط مشخص و ویژگی‌های طبیعی.
* چراغ قوه یا هدلامپ: برای نورپردازی در شرایط کم‌نور و شب.
* کیف‌های محافظ و ابزارهای نگهداری: برای محافظت از دستگاه‌های الکترونیکی در شرایط آب و هوای نامساعد.
* دستگاه‌های ارتباطی: مانند بی‌سیم‌ها یا تلفن‌های ماهواره‌ای برای ارتباط در شرایط اضطراری.
==نقشه خوانی، اولین مهارت بقا برای یک کوهنورد==
کوهنوردی تنها به معنای حرکت به سمت بالا نیست، بلکه به معنای یافتن مسیر درست و بازگشت ایمن است. سالانه تعداد زیادی از حادثه‌های کوهنوردی به دلیل گم شدن و ناتوانی در مسیریابی رخ می‌دهد. یک نقشه و توانایی خواندن آن، تنها ابزار غیرقابل انکاری است که می‌تواند در شرایط بحرانی (تغییر ناگهانی آب و هوا، مه غلیظ، یا آسیب دیدگی) جان شما را نجات دهد. این مهارت به شما اعتماد به نفس می‌دهد تا در مسیرهای ناشناخته و چالش‌برانگیزتر قدم بگذارید.

همه نقشه‌ها یکسان نیستند. نقشه‌های گردشگری که در پایگاه‌ها یافت می‌شوند، اغلب ساده‌شده و فاقد جزئیات فنی هستند. برای کوهنوردی جدی، شما به یک نقشه توپوگرافی (Topographic Map) نیاز دارید. این نقشه‌ها با استفاده از خطوط منحنی (خطوط میزان)، شکل سه‌بعدی زمین، شامل شیب‌ها، دره‌ها، قله‌ها و ارتفاعات را به دقت نمایش می‌دهند. برای ایران، نقشه‌های ۱:۵۰۰۰۰ سازمان جغرافیایی ارتش از دقیق‌ترین منابع هستند.
== GPS و دستگاه‌های مسیریابی دیجیتال==
ساعت ها و دستگاه‌های GPS و نقشه‌های دیجیتال به شما امکان می‌دهند موقعیت دقیق خود را شناسایی کرده و مسیرهای از پیش تعیین‌شده را دنبال کنید. این دستگاه‌ها می‌توانند اطلاعاتی درباره ارتفاع، فاصله، و سرعت را نیز ارائه دهند.

مثال: اگر در حال برنامه‌ریزی برای یک سفر چند روزه در کوه‌های راکی هستید، استفاده از دستگاه GPS به شما کمک می‌کند تا مسیر دقیق خود را ثبت کرده و از مسیرهای قبلاً تعیین‌شده استفاده کنید. اگر به دلیل شرایط جوی دید محدود باشد، GPS می‌تواند به عنوان یک ابزار حیاتی برای شناسایی موقعیت شما عمل کند.
==مسیریابی با استفاده از نشانه‌های طبیعی==
ویژگی‌های طبیعی مانند قله‌ها، رودخانه‌ها، و دره‌ها می‌توانند به شما در شناسایی موقعیت و مسیر کمک کنند. شناخت دقیق این ویژگی‌ها می‌تواند به شما کمک کند تا در صورت عدم دسترسی به ابزارهای الکترونیکی، موقعیت خود را تعیین کنید.

مثال: در طول مسیر سعی کنید ویژگی های خاص را حفظ کنید. ویژگی هایی مانند صخره ها با اشکال مختلف و متمایز، گوسفندسرا و حتی فرم پاکوب در شرایط اضطراری برای مسیریابی مفید خواهد بود.
==استفاده از تجربه و دانش محلی==
استفاده از تجربه و دانش افرادی که با منطقه آشنا هستند می‌تواند به پیدا کردن مسیرهای درست و ایمن کمک کند. این افراد می‌توانند اطلاعات ارزشمندی درباره مسیرهای مختلف، وضعیت جوی، و خطرات احتمالی ارائه دهند.


[[رده:کوهنوردی]]</text>
      <sha1>kmub3eezkq7jxoh63e0w1xdhouzhdqg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135714</id>
      <parentid>135713</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T09:46:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>افزودن مطلب جدید</comment>
      <origin>135714</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8431" sha1="pyz9p9f0moxab9ggvjyf0523hbkevcr" xml:space="preserve">{{ناوبری|قبلی=آب و نوشیدنی در کوهستان|فعلی=ناوبری و نقشه‌خوانی|بعدی=کوه‌پیمایی و پیمایش مسیر}}
مسیریابی (ناوبری) در کوهستان یکی از مهارت‌های مهم و اساسی برای هر کوهنورد است که می‌تواند به طور مستقیم بر موفقیت و امنیت سفرهای کوهستانی او تأثیر بگذارد. در محیط‌های پیچیده و متغیر کوهستان، اشتباهات کوچک در مسیریابی می‌تواند به مشکلات جدی منجر شود. با استفاده از تکنیک‌های صحیح و ابزارهای مناسب، می‌توان مسیرهای پیچیده را به درستی شناسایی کرده و از خطرات ناشی از گم‌شدن یا از دست دادن مسیر جلوگیری کرد.
==وسایل و تجهیزات ناوبری در کوه==
برای مسیریابی در کوهنوردی، استفاده از تجهیزات مناسب می‌تواند به بهبود دقت و ایمنی کمک کند. در زیر لیستی از لوازم کوهنوردی مورد استفاده در مسیریابی آورده شده است:

* GPS (سیستم موقعیت‌یاب جهانی): برای تعیین موقعیت دقیق و مسیریابی.
* قطب‌نما: برای تعیین جهت و نقشه‌خوانی.
* نقشه‌های توپوگرافی: نقشه‌های جغرافیایی که شامل خطوط هم‌ارتفاع و اطلاعات دیگر درباره ویژگی‌های طبیعی هستند.
* ارتفاع‌سنج: برای اندازه‌گیری ارتفاع نسبت به سطح دریا و کمک به پیش‌بینی تغییرات جغرافیایی.
* بارومتر: برای اندازه‌گیری فشار جو و پیش‌بینی وضعیت آب و هوا.
* دستگاه‌های مسیریابی دیجیتال: شامل دستگاه‌هایی با امکانات پیشرفته مانند نقشه‌های دیجیتال و قابلیت‌های پیشرفته مسیریابی.
* دوربین و دستگاه‌های عکاسی: برای ثبت نقاط مشخص و ویژگی‌های طبیعی.
* چراغ قوه یا هدلامپ: برای نورپردازی در شرایط کم‌نور و شب.
* کیف‌های محافظ و ابزارهای نگهداری: برای محافظت از دستگاه‌های الکترونیکی در شرایط آب و هوای نامساعد.
* دستگاه‌های ارتباطی: مانند بی‌سیم‌ها یا تلفن‌های ماهواره‌ای برای ارتباط در شرایط اضطراری.
==نقشه خوانی، اولین مهارت بقا برای یک کوهنورد==
کوهنوردی تنها به معنای حرکت به سمت بالا نیست، بلکه به معنای یافتن مسیر درست و بازگشت ایمن است. سالانه تعداد زیادی از حادثه‌های کوهنوردی به دلیل گم شدن و ناتوانی در مسیریابی رخ می‌دهد. یک نقشه و توانایی خواندن آن، تنها ابزار غیرقابل انکاری است که می‌تواند در شرایط بحرانی (تغییر ناگهانی آب و هوا، مه غلیظ، یا آسیب دیدگی) جان شما را نجات دهد. این مهارت به شما اعتماد به نفس می‌دهد تا در مسیرهای ناشناخته و چالش‌برانگیزتر قدم بگذارید.

همه نقشه‌ها یکسان نیستند. نقشه‌های گردشگری که در پایگاه‌ها یافت می‌شوند، اغلب ساده‌شده و فاقد جزئیات فنی هستند. برای کوهنوردی جدی، شما به یک نقشه توپوگرافی (Topographic Map) نیاز دارید. این نقشه‌ها با استفاده از خطوط منحنی (خطوط میزان)، شکل سه‌بعدی زمین، شامل شیب‌ها، دره‌ها، قله‌ها و ارتفاعات را به دقت نمایش می‌دهند. برای ایران، نقشه‌های ۱:۵۰۰۰۰ سازمان جغرافیایی ارتش از دقیق‌ترین منابع هستند.
== GPS و دستگاه‌های مسیریابی دیجیتال==
ساعت ها و دستگاه‌های GPS و نقشه‌های دیجیتال به شما امکان می‌دهند موقعیت دقیق خود را شناسایی کرده و مسیرهای از پیش تعیین‌شده را دنبال کنید. این دستگاه‌ها می‌توانند اطلاعاتی درباره ارتفاع، فاصله، و سرعت را نیز ارائه دهند.

مثال: اگر در حال برنامه‌ریزی برای یک سفر چند روزه در کوه‌های راکی هستید، استفاده از دستگاه GPS به شما کمک می‌کند تا مسیر دقیق خود را ثبت کرده و از مسیرهای قبلاً تعیین‌شده استفاده کنید. اگر به دلیل شرایط جوی دید محدود باشد، GPS می‌تواند به عنوان یک ابزار حیاتی برای شناسایی موقعیت شما عمل کند.
==مسیریابی با استفاده از نشانه‌های طبیعی==
ویژگی‌های طبیعی مانند قله‌ها، رودخانه‌ها، و دره‌ها می‌توانند به شما در شناسایی موقعیت و مسیر کمک کنند. شناخت دقیق این ویژگی‌ها می‌تواند به شما کمک کند تا در صورت عدم دسترسی به ابزارهای الکترونیکی، موقعیت خود را تعیین کنید.

مثال: در طول مسیر سعی کنید ویژگی های خاص را حفظ کنید. ویژگی هایی مانند صخره ها با اشکال مختلف و متمایز، گوسفندسرا و حتی فرم پاکوب در شرایط اضطراری برای مسیریابی مفید خواهد بود.
==استفاده از تجربه و دانش محلی==
استفاده از تجربه و دانش افرادی که با منطقه آشنا هستند می‌تواند به پیدا کردن مسیرهای درست و ایمن کمک کند. این افراد می‌توانند اطلاعات ارزشمندی درباره مسیرهای مختلف، وضعیت جوی، و خطرات احتمالی ارائه دهند.
==قطبنما: بهترین دوست همیشه همراه شما==
استفاده از یک قطبنمای پایه‌ای (مانند مدل Silva Type 4)

یک قطبنمای ساده (مانند مدل Silva Type 4) برای جهتیابی کافی است. نحوه استفاده از آن به شرح زیر است:

تنظیم انحراف مغناطیسی (Declination)
ابتدا باید انحراف مغناطیسی مربوط به منطقه خود را روی قطبنما تنظیم کنید. برای مثال، در ایران این انحراف معمولاً حدود ۵ تا ۷ درجه به سمت شرق است. این مرحله بسیار مهم است!

جهت‌یابی نقشه (Orienting the Map)
قطبنما را روی نقشه قرار دهید و سپس نقشه را به آرامی بچرخانید تا سوزن شمال مغناطیسی (معمولاً قسمت قرمز سوزن) با شمال نقشه (عموماً جهت بالای نقشه) هم‌راستا شود. در این حالت، نقشه شما با جهت‌های واقعی زمین منطبق شده است.

تعیین آزیموت (Azimuth) یا جهت حرکت
اگر قصد دارید به سمت یک هدف خاص (مثلاً یک قله) حرکت کنید، قطبنما را به گونه‌ای در دست بگیرید که فلش جهت حرکت (یا فلش سفر) روی بدنه آن، مستقیماً به سمت هدف مورد نظر اشاره کند. سپس حلقه قطبنما (صفحه درجه‌بندی شده) را بچرخانید تا سوزن مغناطیسی کاملاً درون خانه قرمز رنگ (یا فلش جهت شمال) قرار گیرد. عددی که در این حالت در امتداد فلش جهت حرکت می‌بینید، آزیموت حرکت شما را نشان می‌دهد.

[[رده:کوهنوردی]]</text>
      <sha1>pyz9p9f0moxab9ggvjyf0523hbkevcr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کوهنوردی/کوله‌چینی و مدیریت بار</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42217</id>
    <revision>
      <id>135666</id>
      <parentid>135632</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T07:08:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <origin>135666</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8661" sha1="qrktqeorkrw0uez2s5zkqrkntaltrnb" xml:space="preserve">{{ناوبری|قبلی=پوشاک و کفش کوهنوردی|فعلی=کوله‌چینی و مدیریت بار|بعدی=خورد و خوراک}}

= کوله‌چینی و مدیریت بار در کوهنوردی =

'''کوله‌چینی''' و '''مدیریت بار''' یکی از مهارت‌های بنیادین و حیاتی در کوهنوردی، آلپینیسم و پیمایش‌های چندروزه است. نحوه چیدن کوله و توزیع وزن، تأثیر مستقیمی بر تعادل بدن، مصرف انرژی، راحتی حرکت و حتی ایمنی فرد دارد. یک کوله بدچیده می‌تواند باعث خستگی زودرس، کمردرد، افت تعادل در مسیرهای فنی و افزایش خطر سقوط شود.

هدف اصلی کوله‌چینی، رسیدن به ترکیبی از '''سبکی نسبی''', '''تعادل مناسب''', '''دسترسی سریع''' و '''محافظت از تجهیزات''' است.

== اصول کلی مدیریت بار ==

=== ۱. قانون وزن کل ===
* وزن کوله در برنامه‌های یک‌روزه نباید از ۲۰–۲۵٪ وزن بدن بیشتر شود.
* در برنامه‌های چندروزه و حمل بار کامل، حداکثر توصیه شده حدود ۳۰٪ وزن بدن است (برای افراد آموزش‌دیده و با آمادگی جسمانی خوب).
* هر کیلوگرم اضافه، مصرف انرژی را به‌طور قابل توجهی افزایش می‌دهد و در ارتفاع این اثر شدیدتر می‌شود.

=== ۲. توزیع وزن در کوله ===
توزیع صحیح وزن مهم‌تر از خود وزن است:

* '''سنگینی اصلی''' باید نزدیک به بدن و در ناحیه بین کتف‌ها تا کمی بالای باسن قرار گیرد (مرکز ثقل نزدیک به مرکز ثقل بدن).
* وسایل سنگین را در قسمت میانی و نزدیک به پشت بچینید.
* وسایل سبک و حجیم (کیسه خواب، لباس‌های اضافه) را در قسمت پایین یا بالا قرار دهید.
* وسایل بسیار سبک و کم‌حجم را در جیب‌های بیرونی بگذارید.

=== ۳. اصل دسترسی سریع ===
وسایلی که ممکن است در طول روز چندین بار به آن‌ها نیاز پیدا کنید باید در دسترس باشند:
* آب و تنقلات
* نقشه، قطب‌نما یا جی‌پی‌اس
* لباس ضدباد و بارانی
* کلاه، دستکش، عینک آفتابی
* کیف کمک‌های اولیه کوچک
* چراغ پیشانی

== مراحل عملی کوله‌چینی ==

=== مرحله ۱: آماده‌سازی و دسته‌بندی ===
قبل از چیدن کوله، تمام وسایل را روی زمین بچینید و آن‌ها را به گروه‌های زیر تقسیم کنید:

* وسایل سنگین و فشرده (اجاق، سوخت، غذای اصلی، چادر)
* وسایل نیمه‌سنگین (کیسه خواب، لباس‌های اضافه، کیت آشپزی)
* وسایل سبک و حجیم (لباس‌های خواب، حوله کوچک)
* وسایل ضروری روزمره (آب، تنقلات، لایه‌های بیرونی)
* وسایل ایمنی و فنی (طناب، ابزار فنی، کمک‌های اولیه کامل)

=== مرحله ۲: چیدن از پایین به بالا ===

# '''کف کوله''': وسایل نرم و حجیم مانند کیسه خواب (داخل کاور فشرده) یا لباس‌های خواب. این کار باعث می‌شود کوله روی باسن بنشیند و فشار کمتری به کمر وارد شود.
# '''قسمت میانی (نزدیک به پشت)''': سنگین‌ترین وسایل (غذا، اجاق، سوخت، آب اضافه، چادر). این بخش باید نزدیک به ستون فقرات باشد.
# '''قسمت بالایی''': وسایلی که ممکن است در طول روز لازم شوند (لباس گرم اضافه، غذای روز، کیف کمک‌های اولیه).
# '''درِ کوله و جیب‌های بیرونی''': وسایل خیلی ضروری و پراستفاده (نقشه، تنقلات، کرم ضدآفتاب، هدلامپ، باتوم جمع‌شده).

=== مرحله ۳: فشرده‌سازی و ثابت‌کردن ===
* از بندهای فشرده‌کننده کناری و پایینی کوله به‌خوبی استفاده کنید تا بار حرکت نکند.
* هیچ فضای خالی نباید باقی بماند؛ فضای خالی باعث جابه‌جایی بار و برهم خوردن تعادل می‌شود.
* وسایل داخل کوله را طوری بچینید که تیز یا سخت‌ها با بدن تماس مستقیم نداشته باشند.

== جدول راهنمای توزیع وزن ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ناحیه کوله !! نوع وسایل پیشنهادی !! درصد تقریبی وزن
|-
| کف کوله || کیسه خواب، لباس خواب، حوله || ۱۵–۲۰٪
|-
| قسمت میانی (نزدیک پشت) || غذا، اجاق، سوخت، آب اضافه، چادر || ۴۵–۵۵٪
|-
| قسمت بالایی || لباس گرم، غذای روز، کمک‌های اولیه || ۲۰–۲۵٪
|-
| جیب‌ها و در کوله || تنقلات، آب روزانه، نقشه، لایه‌های بیرونی || ۱۰–۱۵٪
|}

== نکات تخصصی مدیریت بار ==

=== مدیریت وزن در برنامه‌های بلندمدت ===
* هر روز صبح، وزن کوله را mentally بررسی کنید و وسایل غیرضروری را حذف یا مصرف کنید.
* غذا و سوخت را به‌صورت روزانه محاسبه و مصرف کنید تا وزن به‌تدریج کم شود.
* از سیستم‌های اشتراک بار در تیم استفاده کنید (تقسیم چادر، اجاق، طناب و غذای گروهی).

=== کوله‌چینی برای مسیرهای فنی و آلپینیسم ===
* وزن باید تا حد امکان نزدیک به بدن باشد تا تعادل در سنگ و یخ حفظ شود.
* ابزار فنی (کلنگ، کرامپون، پیچ یخ) را طوری ببندید که در حرکت دست‌وپاگیر نباشند و در عین حال سریع قابل دسترس باشند.
* از جیب‌های مخصوص باتوم، کلنگ و کرامپون استفاده کنید.

=== مدیریت بار در شرایط خاص ===
* '''هوای بسیار سرد''': لباس‌های ضخیم را طوری بچینید که در توقف‌ها سریع در دسترس باشند.
* '''هوای بارانی''': تمام وسایل داخل کوله را در کاور ضدآب یا کیسه‌های جداگانه قرار دهید. خود کوله را با کاور باران بپوشانید.
* '''صعودهای سبک‌بار (Alpine Style)''': حداقل‌گرایی شدید رعایت شود. فقط وسایل حیاتی حمل شود.

== اشتباهات رایج در کوله‌چینی ==

* قرار دادن وسایل سنگین در کف کوله یا خیلی بالا (باعث به‌هم خوردن تعادل)
* خالی گذاشتن فضای داخل کوله
* در دسترس نبودن آب و تنقلات
* نبستن بندهای فشرده‌کننده
* حمل وسایل غیرضروری «برای احتیاط» بدون محاسبه واقعی
* نداشتن تعادل چپ و راست کوله

== تمرین و ارزیابی ==
پس از چیدن کوله:
# کوله را بپوشید و بندهای شانه، سینه و کمربند را تنظیم کنید.
# چند دقیقه با آن راه بروید و خم شوید، از پله بالا بروید یا روی سطح ناهموار حرکت کنید.
# اگر کوله به یک سمت می‌کشد یا فشار غیرعادی به شانه یا کمر وارد می‌کند، دوباره بچینید.

== نتیجه‌گیری ==
کوله‌چینی خوب، مهارتی است که با تمرین و تجربه به‌دست می‌آید. یک کوله درست‌چیده باعث می‌شود انرژی کمتری مصرف کنید، تعادل بهتری داشته باشید و در شرایط سخت، تمرکز بیشتری روی مسیر و ایمنی داشته باشید. به‌یاد داشته باشید: '''سبک حرکت کردن، هوشمندانه حرکت کردن است'''.

[[رده:کوهنوردی]]</text>
      <sha1>qrktqeorkrw0uez2s5zkqrkntaltrnb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ویکی‌کتاب:ویکی‌پهلوان ۱۴۰۵</title>
    <ns>4</ns>
    <id>42220</id>
    <revision>
      <id>135638</id>
      <timestamp>2026-10-07T12:08:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «{{رویداد}} '''ویکی‌پهلوان ۱۴۰۵'''   جشن ویرایش کتاب‌های ورزشی و تربیت بدنی به مناسبت '''روز ملی تربیت بدنی و ورزش'''  == هدف رویداد == ترویج فرهنگ ورزش و تربیت بدنی از طریق ایجاد و گسترش کتاب‌های آزاد آموزشی در ویکی‌کتاب فارسی.   هدف اصلی: تولید محتوای...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>135638</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4454" sha1="1ijy623uw4vndz5xpzrxdcgko8k8uzh" xml:space="preserve">{{رویداد}}
'''ویکی‌پهلوان ۱۴۰۵'''  
جشن ویرایش کتاب‌های ورزشی و تربیت بدنی به مناسبت '''روز ملی تربیت بدنی و ورزش'''

== هدف رویداد ==
ترویج فرهنگ ورزش و تربیت بدنی از طریق ایجاد و گسترش کتاب‌های آزاد آموزشی در ویکی‌کتاب فارسی.  
هدف اصلی: تولید محتوای باکیفیت، کاربردی و آموزشی در موضوعات ورزشی برای استفاده عموم مردم، مربیان، معلمان تربیت بدنی و علاقه‌مندان.

== زمان‌بندی ==
* '''شروع:''' ۱۶ مهر ۱۴۰۵
* '''پایان:''' ۲۶ مهر ۱۴۰۵ (روز ملی تربیت بدنی و ورزش)
* اعلام نتایج: حداکثر تا ۳۰ مهر ۱۴۰۵

== نحوه مشارکت ==
هر کاربری می‌تواند شرکت کند. مشارکت‌ها شامل موارد زیر است:

# ایجاد کتاب جدید در موضوع ورزش و تربیت بدنی
# ایجاد فصل‌های جدید برای کتاب‌های موجود
# گسترش قابل توجه فصل‌های موجود (حداقل ۳۰۰ بایت محتوای مفید و مرتبط)
# بهبود ساختار، فهرست مطالب، تصاویر، جداول و منابع کتاب‌های ورزشی

'''نکته:''' محتوا باید آموزشی، بی‌طرفانه و مطابق با سیاست‌های ویکی‌کتاب باشد.

== موضوعات پیشنهادی ==
* کوهنوردی و سنگ‌نوردی
* دو و میدانی / دویدن
* شنا و ورزش‌های آبی
* فوتبال / والیبال / بسکتبال (آموزشی)
* آمادگی جسمانی و بدنسازی
* یوگا و تمرینات کششی
* ورزش‌های رزمی ایرانی (کشتی، زورخانه و ...)
* تربیت بدنی کودکان و نوجوانان
* تغذیه ورزشی
* آسیب‌های ورزشی و پیشگیری
* ورزش همگانی و پیاده‌روی
* تاریخ ورزش در ایران

می‌توانید موضوع جدید مرتبط پیشنهاد دهید.

== سیستم امتیازدهی (توسط مدیران) ==
امتیازدهی فقط توسط مدیران انجام می‌شود و بر اساس کیفیت + کمیت است:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! نوع مشارکت !! امتیاز پایه !! توضیحات
|-
| ایجاد کتاب جدید کامل و ساختاریافته || ۳۰–۵۰ امتیاز || بسته به کیفیت و کامل بودن
|-
| ایجاد فصل جدید خوب || ۱۰–۲۰ امتیاز || 
|-
| گسترش قابل توجه (حداقل ۳۰۰ بایت مفید) || ۵–۱۵ امتیاز || 
|-
| بهبود ساختار، فهرست، تصاویر و منابع || ۳–۱۰ امتیاز || 
|-
| کیفیت بالا (منابع معتبر، زبان روان، ساختار آموزشی) || ضریب ۱٫۲ تا ۱٫۵ || 
|}

* محتوای بی‌کیفیت، کپی‌شده یا غیرمرتبط امتیاز صفر می‌گیرد.
* مدیران می‌توانند امتیاز تشویقی برای مشارکت‌های استثنایی در نظر بگیرند.

== جوایز و تقدیر ==
* سه نفر اول: تقدیر ویژه در صفحهٔ اصلی ویکی‌کتاب + نشان کاربری
* همه شرکت‌کنندگان فعال: قرار گرفتن در فهرست مشارکت‌کنندگان رویداد
* امکان پیشنهاد کتاب‌های برتر برای بخش «کتاب‌های برگزیده»

== نحوه ثبت‌نام و پیگیری ==
* برای شرکت کافی است در بازه زمانی رویداد ویرایش کنید.
* پس از پایان رویداد، مدیران مشارکت‌ها را بررسی و امتیازدهی می‌کنند.
* می‌توانید مشارکت‌های خود را در بخش «مشارکت‌کنندگان» این صفحه ثبت کنید.

== مشارکت‌کنندگان ==
&lt;!-- کاربران نام خود را اضافه کنند --&gt;
*

== نتایج ==
(پس از پایان رویداد تکمیل می‌شود)

== برگزارکنندگان ==
* [[کاربر:Fwldom]] (مدیر رویداد)
* سایر مدیران علاقه‌مند

[[رده:رویدادهای ویکی‌کتاب]]
[[رده:رویدادهای ۱۴۰۵]]</text>
      <sha1>1ijy623uw4vndz5xpzrxdcgko8k8uzh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135640</id>
      <parentid>135638</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T12:10:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <comment>/* موضوعات پیشنهادی */</comment>
      <origin>135640</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4509" sha1="qdx5172ub3rz9ltwcsmss2m28i6c33a" xml:space="preserve">{{رویداد}}
'''ویکی‌پهلوان ۱۴۰۵'''  
جشن ویرایش کتاب‌های ورزشی و تربیت بدنی به مناسبت '''روز ملی تربیت بدنی و ورزش'''

== هدف رویداد ==
ترویج فرهنگ ورزش و تربیت بدنی از طریق ایجاد و گسترش کتاب‌های آزاد آموزشی در ویکی‌کتاب فارسی.  
هدف اصلی: تولید محتوای باکیفیت، کاربردی و آموزشی در موضوعات ورزشی برای استفاده عموم مردم، مربیان، معلمان تربیت بدنی و علاقه‌مندان.

== زمان‌بندی ==
* '''شروع:''' ۱۶ مهر ۱۴۰۵
* '''پایان:''' ۲۶ مهر ۱۴۰۵ (روز ملی تربیت بدنی و ورزش)
* اعلام نتایج: حداکثر تا ۳۰ مهر ۱۴۰۵

== نحوه مشارکت ==
هر کاربری می‌تواند شرکت کند. مشارکت‌ها شامل موارد زیر است:

# ایجاد کتاب جدید در موضوع ورزش و تربیت بدنی
# ایجاد فصل‌های جدید برای کتاب‌های موجود
# گسترش قابل توجه فصل‌های موجود (حداقل ۳۰۰ بایت محتوای مفید و مرتبط)
# بهبود ساختار، فهرست مطالب، تصاویر، جداول و منابع کتاب‌های ورزشی

'''نکته:''' محتوا باید آموزشی، بی‌طرفانه و مطابق با سیاست‌های ویکی‌کتاب باشد.

== موضوعات پیشنهادی و کتاب‌های موجود ==
* کوهنوردی و سنگ‌نوردی ([[کوهنوردی]])
* دو و میدانی / دویدن
* شنا و ورزش‌های آبی
* فوتبال / والیبال / بسکتبال (آموزشی)
* آمادگی جسمانی و بدنسازی
* یوگا و تمرینات کششی
* ورزش‌های رزمی ایرانی (کشتی، زورخانه و ...)
* تربیت بدنی کودکان و نوجوانان
* تغذیه ورزشی
* آسیب‌های ورزشی و پیشگیری
* ورزش همگانی و پیاده‌روی
* تاریخ ورزش در ایران

می‌توانید موضوع جدید مرتبط پیشنهاد دهید.

== سیستم امتیازدهی (توسط مدیران) ==
امتیازدهی فقط توسط مدیران انجام می‌شود و بر اساس کیفیت + کمیت است:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! نوع مشارکت !! امتیاز پایه !! توضیحات
|-
| ایجاد کتاب جدید کامل و ساختاریافته || ۳۰–۵۰ امتیاز || بسته به کیفیت و کامل بودن
|-
| ایجاد فصل جدید خوب || ۱۰–۲۰ امتیاز || 
|-
| گسترش قابل توجه (حداقل ۳۰۰ بایت مفید) || ۵–۱۵ امتیاز || 
|-
| بهبود ساختار، فهرست، تصاویر و منابع || ۳–۱۰ امتیاز || 
|-
| کیفیت بالا (منابع معتبر، زبان روان، ساختار آموزشی) || ضریب ۱٫۲ تا ۱٫۵ || 
|}

* محتوای بی‌کیفیت، کپی‌شده یا غیرمرتبط امتیاز صفر می‌گیرد.
* مدیران می‌توانند امتیاز تشویقی برای مشارکت‌های استثنایی در نظر بگیرند.

== جوایز و تقدیر ==
* سه نفر اول: تقدیر ویژه در صفحهٔ اصلی ویکی‌کتاب + نشان کاربری
* همه شرکت‌کنندگان فعال: قرار گرفتن در فهرست مشارکت‌کنندگان رویداد
* امکان پیشنهاد کتاب‌های برتر برای بخش «کتاب‌های برگزیده»

== نحوه ثبت‌نام و پیگیری ==
* برای شرکت کافی است در بازه زمانی رویداد ویرایش کنید.
* پس از پایان رویداد، مدیران مشارکت‌ها را بررسی و امتیازدهی می‌کنند.
* می‌توانید مشارکت‌های خود را در بخش «مشارکت‌کنندگان» این صفحه ثبت کنید.

== مشارکت‌کنندگان ==
&lt;!-- کاربران نام خود را اضافه کنند --&gt;
*

== نتایج ==
(پس از پایان رویداد تکمیل می‌شود)

== برگزارکنندگان ==
* [[کاربر:Fwldom]] (مدیر رویداد)
* سایر مدیران علاقه‌مند

[[رده:رویدادهای ویکی‌کتاب]]
[[رده:رویدادهای ۱۴۰۵]]</text>
      <sha1>qdx5172ub3rz9ltwcsmss2m28i6c33a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135643</id>
      <parentid>135640</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T12:14:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <comment>/* نحوه مشارکت */</comment>
      <origin>135643</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4770" sha1="pe2x3fp2yea2j5bay2n4vmeunmbwll3" xml:space="preserve">{{رویداد}}
'''ویکی‌پهلوان ۱۴۰۵'''  
جشن ویرایش کتاب‌های ورزشی و تربیت بدنی به مناسبت '''روز ملی تربیت بدنی و ورزش'''

== هدف رویداد ==
ترویج فرهنگ ورزش و تربیت بدنی از طریق ایجاد و گسترش کتاب‌های آزاد آموزشی در ویکی‌کتاب فارسی.  
هدف اصلی: تولید محتوای باکیفیت، کاربردی و آموزشی در موضوعات ورزشی برای استفاده عموم مردم، مربیان، معلمان تربیت بدنی و علاقه‌مندان.

== زمان‌بندی ==
* '''شروع:''' ۱۶ مهر ۱۴۰۵
* '''پایان:''' ۲۶ مهر ۱۴۰۵ (روز ملی تربیت بدنی و ورزش)
* اعلام نتایج: حداکثر تا ۳۰ مهر ۱۴۰۵

== نحوه مشارکت ==
هر کاربری می‌تواند شرکت کند. مشارکت‌ها شامل موارد زیر است:
# ایجاد کتاب جدید در موضوع ورزش و تربیت بدنی
# ایجاد فصل‌های جدید برای کتاب‌های موجود
# گسترش قابل توجه فصل‌های موجود (حداقل ۳۰۰ بایت محتوای مفید و مرتبط)
# بهبود ساختار، فهرست مطالب، تصاویر، جداول و منابع کتاب‌های ورزشی

'''نکته:''' محتوا باید آموزشی، بی‌طرفانه و مطابق با سیاست‌های ویکی‌کتاب باشد.
برای ثبت نام در این رویداد: 

# اضافه کردن نام کاربری به بخش مشارکت‌کننده در همین صفحه
# مستند کردن ویرایش ها در زیرصفحه (ویکی‌پهلوان/نام‌کاربری)

== موضوعات پیشنهادی و کتاب‌های موجود ==
* کوهنوردی و سنگ‌نوردی ([[کوهنوردی]])
* دو و میدانی / دویدن
* شنا و ورزش‌های آبی
* فوتبال / والیبال / بسکتبال (آموزشی)
* آمادگی جسمانی و بدنسازی
* یوگا و تمرینات کششی
* ورزش‌های رزمی ایرانی (کشتی، زورخانه و ...)
* تربیت بدنی کودکان و نوجوانان
* تغذیه ورزشی
* آسیب‌های ورزشی و پیشگیری
* ورزش همگانی و پیاده‌روی
* تاریخ ورزش در ایران

می‌توانید موضوع جدید مرتبط پیشنهاد دهید.

== سیستم امتیازدهی (توسط مدیران) ==
امتیازدهی فقط توسط مدیران انجام می‌شود و بر اساس کیفیت + کمیت است:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! نوع مشارکت !! امتیاز پایه !! توضیحات
|-
| ایجاد کتاب جدید کامل و ساختاریافته || ۳۰–۵۰ امتیاز || بسته به کیفیت و کامل بودن
|-
| ایجاد فصل جدید خوب || ۱۰–۲۰ امتیاز || 
|-
| گسترش قابل توجه (حداقل ۳۰۰ بایت مفید) || ۵–۱۵ امتیاز || 
|-
| بهبود ساختار، فهرست، تصاویر و منابع || ۳–۱۰ امتیاز || 
|-
| کیفیت بالا (منابع معتبر، زبان روان، ساختار آموزشی) || ضریب ۱٫۲ تا ۱٫۵ || 
|}

* محتوای بی‌کیفیت، کپی‌شده یا غیرمرتبط امتیاز صفر می‌گیرد.
* مدیران می‌توانند امتیاز تشویقی برای مشارکت‌های استثنایی در نظر بگیرند.

== جوایز و تقدیر ==
* سه نفر اول: تقدیر ویژه در صفحهٔ اصلی ویکی‌کتاب + نشان کاربری
* همه شرکت‌کنندگان فعال: قرار گرفتن در فهرست مشارکت‌کنندگان رویداد
* امکان پیشنهاد کتاب‌های برتر برای بخش «کتاب‌های برگزیده»

== نحوه ثبت‌نام و پیگیری ==
* برای شرکت کافی است در بازه زمانی رویداد ویرایش کنید.
* پس از پایان رویداد، مدیران مشارکت‌ها را بررسی و امتیازدهی می‌کنند.
* می‌توانید مشارکت‌های خود را در بخش «مشارکت‌کنندگان» این صفحه ثبت کنید.

== مشارکت‌کنندگان ==
&lt;!-- کاربران نام خود را اضافه کنند --&gt;
*

== نتایج ==
(پس از پایان رویداد تکمیل می‌شود)

== برگزارکنندگان ==
* [[کاربر:Fwldom]] (مدیر رویداد)
* سایر مدیران علاقه‌مند

[[رده:رویدادهای ویکی‌کتاب]]
[[رده:رویدادهای ۱۴۰۵]]</text>
      <sha1>pe2x3fp2yea2j5bay2n4vmeunmbwll3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135646</id>
      <parentid>135643</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T12:23:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <comment>اصلاح ارقام، اصلاح املا، اصلاح سجاوندی</comment>
      <origin>135646</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5160" sha1="l68w9jgrck6t3yeazocvqlaae1vuev5" xml:space="preserve">{{رویداد|نام=ویکی‌پهلوان ۱۴۰۵|تصویر=|توضیح تصویر=ویکی‌کتاب - رویداد ویکی‌پهلوان 1405|نوع=رویداد|موضوع=ورزشی|شروع=۱۶ مهر 1405|پایان=۲۶ مهر ۱۴۰۵|مدت=۱۰ روز|وضعیت=پیش‌نویس|صفحه نتایج=‎#نتایج|توضیحات=جشن ویرایشی ویکی پهلوان سال 1405}}
'''ویکی‌پهلوان ۱۴۰۵''' 
جشن ویرایش کتاب‌های ورزشی و تربیت بدنی به مناسبت '''روز ملی تربیت بدنی و ورزش'''

== هدف رویداد ==
ترویج فرهنگ ورزش و تربیت بدنی از طریق ایجاد و گسترش کتاب‌های آزاد آموزشی در ویکی‌کتاب فارسی. 
هدف اصلی: تولید محتوای باکیفیت، کاربردی و آموزشی در موضوعات ورزشی برای استفاده عموم مردم، مربیان، معلمان تربیت بدنی و علاقه‌مندان.

== زمان‌بندی ==
* '''شروع:''' ۱۶ مهر ۱۴۰۵
* '''پایان:''' ۲۶ مهر ۱۴۰۵ (روز ملی تربیت بدنی و ورزش)
* اعلام نتایج: حداکثر تا ۳۰ مهر ۱۴۰۵

== نحوه مشارکت ==
هر کاربری می‌تواند شرکت کند. مشارکت‌ها شامل موارد زیر است:
# ایجاد کتاب جدید در موضوع ورزش و تربیت بدنی
# ایجاد فصل‌های جدید برای کتاب‌های موجود
# گسترش قابل توجه فصل‌های موجود (حداقل ۳۰۰ بایت محتوای مفید و مرتبط)
# بهبود ساختار، فهرست مطالب، تصاویر، جداول و منابع کتاب‌های ورزشی

'''نکته:''' محتوا باید آموزشی، بی‌طرفانه و مطابق با سیاست‌های ویکی‌کتاب باشد.
برای ثبت نام در این رویداد: 

# اضافه کردن نام کاربری به بخش مشارکت‌کننده در همین صفحه
# مستند کردن ویرایش ها در زیرصفحه (ویکی‌پهلوان/نام‌کاربری)

== موضوعات پیشنهادی و کتاب‌های موجود ==
* کوهنوردی و سنگ‌نوردی ([[کوهنوردی]])
* دو و میدانی / دویدن
* شنا و ورزش‌های آبی
* فوتبال / والیبال / بسکتبال (آموزشی)
* آمادگی جسمانی و بدنسازی
* یوگا و تمرینات کششی
* ورزش‌های رزمی ایرانی (کشتی، زورخانه و ...)
* تربیت بدنی کودکان و نوجوانان
* تغذیه ورزشی
* آسیب‌های ورزشی و پیشگیری
* ورزش همگانی و پیاده‌روی
* تاریخ ورزش در ایران

می‌توانید موضوع جدید مرتبط پیشنهاد دهید.

== سیستم امتیازدهی (توسط مدیران) ==
امتیازدهی فقط توسط مدیران انجام می‌شود و بر اساس کیفیت + کمیت است:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! نوع مشارکت !! امتیاز پایه !! توضیحات
|-
| ایجاد کتاب جدید کامل و ساختاریافته || ۳۰–۵۰ امتیاز || بسته به کیفیت و کامل بودن
|-
| ایجاد فصل جدید خوب || ۱۰–۲۰ امتیاز || 
|-
| گسترش قابل توجه (حداقل ۳۰۰ بایت مفید) || ۵–۱۵ امتیاز || 
|-
| بهبود ساختار، فهرست، تصاویر و منابع || ۳–۱۰ امتیاز || 
|-
| کیفیت بالا (منابع معتبر، زبان روان، ساختار آموزشی) || ضریب ۱٫۲ تا ۱٫۵ || 
|}

* محتوای بی‌کیفیت، کپی‌شده یا غیرمرتبط امتیاز صفر می‌گیرد.
* مدیران می‌توانند امتیاز تشویقی برای مشارکت‌های استثنایی در نظر بگیرند.

== جوایز و تقدیر ==
* سه نفر اول: تقدیر ویژه در صفحهٔ اصلی ویکی‌کتاب + نشان کاربری
* همه شرکت‌کنندگان فعال: قرار گرفتن در فهرست مشارکت‌کنندگان رویداد
* امکان پیشنهاد کتاب‌های برتر برای بخش «کتاب‌های برگزیده»

== نحوه ثبت‌نام و پیگیری ==
* برای شرکت کافی است در بازه زمانی رویداد ویرایش کنید.
* پس از پایان رویداد، مدیران مشارکت‌ها را بررسی و امتیازدهی می‌کنند.
* می‌توانید مشارکت‌های خود را در بخش «مشارکت‌کنندگان» این صفحه ثبت کنید.

== مشارکت‌کنندگان ==
&lt;!-- کاربران نام خود را اضافه کنند --&gt;
*

== نتایج ==
(پس از پایان رویداد تکمیل می‌شود)

== برگزارکنندگان ==
* [[کاربر:Fwldom]] (مدیر رویداد)
* سایر مدیران علاقه‌مند

[[رده:رویدادهای ویکی‌کتاب]]
[[رده:رویدادهای ۱۴۰۵]]</text>
      <sha1>l68w9jgrck6t3yeazocvqlaae1vuev5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135649</id>
      <parentid>135646</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T12:30:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <origin>135649</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5285" sha1="92mvp93i2jxfaj7fjl56skdvqr071er" xml:space="preserve">{{رویداد|نام=ویکی‌پهلوان ۱۴۰۵|تصویر=ویکی کتاب - رویداد ویکی‌پهلوان 1405.jpg|توضیح تصویر=ویکی کتاب - رویداد ویکی‌پهلوان 1405|ویکی کتاب - رویداد ویکی‌پهلوان 1405|نوع=رویداد|موضوع=ورزشی|شروع=۱۶ مهر 1405|پایان=۲۶ مهر ۱۴۰۵|مدت=۱۰ روز|وضعیت=پیش‌نویس|صفحه نتایج=‎#نتایج|توضیحات=جشن ویرایشی ویکی پهلوان سال 1405}}
'''ویکی‌پهلوان ۱۴۰۵''' 
جشن ویرایش کتاب‌های ورزشی و تربیت بدنی به مناسبت '''روز ملی تربیت بدنی و ورزش'''

== هدف رویداد ==
ترویج فرهنگ ورزش و تربیت بدنی از طریق ایجاد و گسترش کتاب‌های آزاد آموزشی در ویکی‌کتاب فارسی. 
هدف اصلی: تولید محتوای باکیفیت، کاربردی و آموزشی در موضوعات ورزشی برای استفاده عموم مردم، مربیان، معلمان تربیت بدنی و علاقه‌مندان.

== زمان‌بندی ==
* '''شروع:''' ۱۶ مهر ۱۴۰۵
* '''پایان:''' ۲۶ مهر ۱۴۰۵ (روز ملی تربیت بدنی و ورزش)
* اعلام نتایج: حداکثر تا ۳۰ مهر ۱۴۰۵

== نحوه مشارکت ==
هر کاربری می‌تواند شرکت کند. مشارکت‌ها شامل موارد زیر است:
# ایجاد کتاب جدید در موضوع ورزش و تربیت بدنی
# ایجاد فصل‌های جدید برای کتاب‌های موجود
# گسترش قابل توجه فصل‌های موجود (حداقل ۳۰۰ بایت محتوای مفید و مرتبط)
# بهبود ساختار، فهرست مطالب، تصاویر، جداول و منابع کتاب‌های ورزشی

'''نکته:''' محتوا باید آموزشی، بی‌طرفانه و مطابق با سیاست‌های ویکی‌کتاب باشد.
برای ثبت نام در این رویداد: 

# اضافه کردن نام کاربری به بخش مشارکت‌کننده در همین صفحه
# مستند کردن ویرایش ها در زیرصفحه (ویکی‌پهلوان/نام‌کاربری)

== موضوعات پیشنهادی و کتاب‌های موجود ==
* کوهنوردی و سنگ‌نوردی ([[کوهنوردی]])
* دو و میدانی / دویدن
* شنا و ورزش‌های آبی
* فوتبال / والیبال / بسکتبال (آموزشی)
* آمادگی جسمانی و بدنسازی
* یوگا و تمرینات کششی
* ورزش‌های رزمی ایرانی (کشتی، زورخانه و ...)
* تربیت بدنی کودکان و نوجوانان
* تغذیه ورزشی
* آسیب‌های ورزشی و پیشگیری
* ورزش همگانی و پیاده‌روی
* تاریخ ورزش در ایران

می‌توانید موضوع جدید مرتبط پیشنهاد دهید.

== سیستم امتیازدهی (توسط مدیران) ==
امتیازدهی فقط توسط مدیران انجام می‌شود و بر اساس کیفیت + کمیت است:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! نوع مشارکت !! امتیاز پایه !! توضیحات
|-
| ایجاد کتاب جدید کامل و ساختاریافته || ۳۰–۵۰ امتیاز || بسته به کیفیت و کامل بودن
|-
| ایجاد فصل جدید خوب || ۱۰–۲۰ امتیاز || 
|-
| گسترش قابل توجه (حداقل ۳۰۰ بایت مفید) || ۵–۱۵ امتیاز || 
|-
| بهبود ساختار، فهرست، تصاویر و منابع || ۳–۱۰ امتیاز || 
|-
| کیفیت بالا (منابع معتبر، زبان روان، ساختار آموزشی) || ضریب ۱٫۲ تا ۱٫۵ || 
|}

* محتوای بی‌کیفیت، کپی‌شده یا غیرمرتبط امتیاز صفر می‌گیرد.
* مدیران می‌توانند امتیاز تشویقی برای مشارکت‌های استثنایی در نظر بگیرند.

== جوایز و تقدیر ==
* سه نفر اول: تقدیر ویژه در صفحهٔ اصلی ویکی‌کتاب + نشان کاربری
* همه شرکت‌کنندگان فعال: قرار گرفتن در فهرست مشارکت‌کنندگان رویداد
* امکان پیشنهاد کتاب‌های برتر برای بخش «کتاب‌های برگزیده»

== نحوه ثبت‌نام و پیگیری ==
* برای شرکت کافی است در بازه زمانی رویداد ویرایش کنید.
* پس از پایان رویداد، مدیران مشارکت‌ها را بررسی و امتیازدهی می‌کنند.
* می‌توانید مشارکت‌های خود را در بخش «مشارکت‌کنندگان» این صفحه ثبت کنید.

== مشارکت‌کنندگان ==
&lt;!-- کاربران نام خود را اضافه کنند --&gt;
*

== نتایج ==
(پس از پایان رویداد تکمیل می‌شود)

== برگزارکنندگان ==
* [[کاربر:Fwldom]] (مدیر رویداد)
* سایر مدیران علاقه‌مند

[[رده:رویدادهای ویکی‌کتاب]]
[[رده:رویدادهای ۱۴۰۵]]</text>
      <sha1>92mvp93i2jxfaj7fjl56skdvqr071er</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135656</id>
      <parentid>135649</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T06:24:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* موضوعات پیشنهادی و کتاب‌های موجود */</comment>
      <origin>135656</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5333" sha1="j9nwyabwlatms30az5mxelnnaoygtaw" xml:space="preserve">{{رویداد|نام=ویکی‌پهلوان ۱۴۰۵|تصویر=ویکی کتاب - رویداد ویکی‌پهلوان 1405.jpg|توضیح تصویر=ویکی کتاب - رویداد ویکی‌پهلوان 1405|ویکی کتاب - رویداد ویکی‌پهلوان 1405|نوع=رویداد|موضوع=ورزشی|شروع=۱۶ مهر 1405|پایان=۲۶ مهر ۱۴۰۵|مدت=۱۰ روز|وضعیت=پیش‌نویس|صفحه نتایج=‎#نتایج|توضیحات=جشن ویرایشی ویکی پهلوان سال 1405}}
'''ویکی‌پهلوان ۱۴۰۵''' 
جشن ویرایش کتاب‌های ورزشی و تربیت بدنی به مناسبت '''روز ملی تربیت بدنی و ورزش'''

== هدف رویداد ==
ترویج فرهنگ ورزش و تربیت بدنی از طریق ایجاد و گسترش کتاب‌های آزاد آموزشی در ویکی‌کتاب فارسی. 
هدف اصلی: تولید محتوای باکیفیت، کاربردی و آموزشی در موضوعات ورزشی برای استفاده عموم مردم، مربیان، معلمان تربیت بدنی و علاقه‌مندان.

== زمان‌بندی ==
* '''شروع:''' ۱۶ مهر ۱۴۰۵
* '''پایان:''' ۲۶ مهر ۱۴۰۵ (روز ملی تربیت بدنی و ورزش)
* اعلام نتایج: حداکثر تا ۳۰ مهر ۱۴۰۵

== نحوه مشارکت ==
هر کاربری می‌تواند شرکت کند. مشارکت‌ها شامل موارد زیر است:
# ایجاد کتاب جدید در موضوع ورزش و تربیت بدنی
# ایجاد فصل‌های جدید برای کتاب‌های موجود
# گسترش قابل توجه فصل‌های موجود (حداقل ۳۰۰ بایت محتوای مفید و مرتبط)
# بهبود ساختار، فهرست مطالب، تصاویر، جداول و منابع کتاب‌های ورزشی

'''نکته:''' محتوا باید آموزشی، بی‌طرفانه و مطابق با سیاست‌های ویکی‌کتاب باشد.
برای ثبت نام در این رویداد: 

# اضافه کردن نام کاربری به بخش مشارکت‌کننده در همین صفحه
# مستند کردن ویرایش ها در زیرصفحه (ویکی‌پهلوان/نام‌کاربری)

== موضوعات پیشنهادی و کتاب‌های موجود ==
* کوهنوردی و سنگ‌نوردی ([[کوهنوردی]])
* دو و میدانی / دویدن
* شنا و ورزش‌های آبی
* فوتبال / والیبال / بسکتبال (آموزشی)
* آمادگی جسمانی و بدنسازی
* یوگا و تمرینات کششی
* ورزش‌های رزمی ایرانی (کشتی، زورخانه و ...)
* تربیت بدنی ([[تربیت بدنی]])
* تربیت بدنی کودکان و نوجوانان
* تغذیه ورزشی
* آسیب‌های ورزشی و پیشگیری
* ورزش همگانی و پیاده‌روی
* تاریخ ورزش در ایران

می‌توانید موضوع جدید مرتبط پیشنهاد دهید.

== سیستم امتیازدهی (توسط مدیران) ==
امتیازدهی فقط توسط مدیران انجام می‌شود و بر اساس کیفیت + کمیت است:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! نوع مشارکت !! امتیاز پایه !! توضیحات
|-
| ایجاد کتاب جدید کامل و ساختاریافته || ۳۰–۵۰ امتیاز || بسته به کیفیت و کامل بودن
|-
| ایجاد فصل جدید خوب || ۱۰–۲۰ امتیاز || 
|-
| گسترش قابل توجه (حداقل ۳۰۰ بایت مفید) || ۵–۱۵ امتیاز || 
|-
| بهبود ساختار، فهرست، تصاویر و منابع || ۳–۱۰ امتیاز || 
|-
| کیفیت بالا (منابع معتبر، زبان روان، ساختار آموزشی) || ضریب ۱٫۲ تا ۱٫۵ || 
|}

* محتوای بی‌کیفیت، کپی‌شده یا غیرمرتبط امتیاز صفر می‌گیرد.
* مدیران می‌توانند امتیاز تشویقی برای مشارکت‌های استثنایی در نظر بگیرند.

== جوایز و تقدیر ==
* سه نفر اول: تقدیر ویژه در صفحهٔ اصلی ویکی‌کتاب + نشان کاربری
* همه شرکت‌کنندگان فعال: قرار گرفتن در فهرست مشارکت‌کنندگان رویداد
* امکان پیشنهاد کتاب‌های برتر برای بخش «کتاب‌های برگزیده»

== نحوه ثبت‌نام و پیگیری ==
* برای شرکت کافی است در بازه زمانی رویداد ویرایش کنید.
* پس از پایان رویداد، مدیران مشارکت‌ها را بررسی و امتیازدهی می‌کنند.
* می‌توانید مشارکت‌های خود را در بخش «مشارکت‌کنندگان» این صفحه ثبت کنید.

== مشارکت‌کنندگان ==
&lt;!-- کاربران نام خود را اضافه کنند --&gt;
*

== نتایج ==
(پس از پایان رویداد تکمیل می‌شود)

== برگزارکنندگان ==
* [[کاربر:Fwldom]] (مدیر رویداد)
* سایر مدیران علاقه‌مند

[[رده:رویدادهای ویکی‌کتاب]]
[[رده:رویدادهای ۱۴۰۵]]</text>
      <sha1>j9nwyabwlatms30az5mxelnnaoygtaw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135657</id>
      <parentid>135656</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T06:25:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* موضوعات پیشنهادی و کتاب‌های موجود */</comment>
      <origin>135657</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5352" sha1="sqo2919l59vr6da68z8dcnbbkbgnxkw" xml:space="preserve">{{رویداد|نام=ویکی‌پهلوان ۱۴۰۵|تصویر=ویکی کتاب - رویداد ویکی‌پهلوان 1405.jpg|توضیح تصویر=ویکی کتاب - رویداد ویکی‌پهلوان 1405|ویکی کتاب - رویداد ویکی‌پهلوان 1405|نوع=رویداد|موضوع=ورزشی|شروع=۱۶ مهر 1405|پایان=۲۶ مهر ۱۴۰۵|مدت=۱۰ روز|وضعیت=پیش‌نویس|صفحه نتایج=‎#نتایج|توضیحات=جشن ویرایشی ویکی پهلوان سال 1405}}
'''ویکی‌پهلوان ۱۴۰۵''' 
جشن ویرایش کتاب‌های ورزشی و تربیت بدنی به مناسبت '''روز ملی تربیت بدنی و ورزش'''

== هدف رویداد ==
ترویج فرهنگ ورزش و تربیت بدنی از طریق ایجاد و گسترش کتاب‌های آزاد آموزشی در ویکی‌کتاب فارسی. 
هدف اصلی: تولید محتوای باکیفیت، کاربردی و آموزشی در موضوعات ورزشی برای استفاده عموم مردم، مربیان، معلمان تربیت بدنی و علاقه‌مندان.

== زمان‌بندی ==
* '''شروع:''' ۱۶ مهر ۱۴۰۵
* '''پایان:''' ۲۶ مهر ۱۴۰۵ (روز ملی تربیت بدنی و ورزش)
* اعلام نتایج: حداکثر تا ۳۰ مهر ۱۴۰۵

== نحوه مشارکت ==
هر کاربری می‌تواند شرکت کند. مشارکت‌ها شامل موارد زیر است:
# ایجاد کتاب جدید در موضوع ورزش و تربیت بدنی
# ایجاد فصل‌های جدید برای کتاب‌های موجود
# گسترش قابل توجه فصل‌های موجود (حداقل ۳۰۰ بایت محتوای مفید و مرتبط)
# بهبود ساختار، فهرست مطالب، تصاویر، جداول و منابع کتاب‌های ورزشی

'''نکته:''' محتوا باید آموزشی، بی‌طرفانه و مطابق با سیاست‌های ویکی‌کتاب باشد.
برای ثبت نام در این رویداد: 

# اضافه کردن نام کاربری به بخش مشارکت‌کننده در همین صفحه
# مستند کردن ویرایش ها در زیرصفحه (ویکی‌پهلوان/نام‌کاربری)

== موضوعات پیشنهادی و کتاب‌های موجود ==
* کوهنوردی و سنگ‌نوردی ([[کوهنوردی]])
* دو و میدانی / دویدن
* [[دوپینگ]]
* شنا و ورزش‌های آبی
* فوتبال / والیبال / بسکتبال (آموزشی)
* آمادگی جسمانی و بدنسازی
* یوگا و تمرینات کششی
* ورزش‌های رزمی ایرانی (کشتی، زورخانه و ...)
* تربیت بدنی ([[تربیت بدنی]])
* تربیت بدنی کودکان و نوجوانان
* تغذیه ورزشی
* آسیب‌های ورزشی و پیشگیری
* ورزش همگانی و پیاده‌روی
* تاریخ ورزش در ایران

می‌توانید موضوع جدید مرتبط پیشنهاد دهید.

== سیستم امتیازدهی (توسط مدیران) ==
امتیازدهی فقط توسط مدیران انجام می‌شود و بر اساس کیفیت + کمیت است:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! نوع مشارکت !! امتیاز پایه !! توضیحات
|-
| ایجاد کتاب جدید کامل و ساختاریافته || ۳۰–۵۰ امتیاز || بسته به کیفیت و کامل بودن
|-
| ایجاد فصل جدید خوب || ۱۰–۲۰ امتیاز || 
|-
| گسترش قابل توجه (حداقل ۳۰۰ بایت مفید) || ۵–۱۵ امتیاز || 
|-
| بهبود ساختار، فهرست، تصاویر و منابع || ۳–۱۰ امتیاز || 
|-
| کیفیت بالا (منابع معتبر، زبان روان، ساختار آموزشی) || ضریب ۱٫۲ تا ۱٫۵ || 
|}

* محتوای بی‌کیفیت، کپی‌شده یا غیرمرتبط امتیاز صفر می‌گیرد.
* مدیران می‌توانند امتیاز تشویقی برای مشارکت‌های استثنایی در نظر بگیرند.

== جوایز و تقدیر ==
* سه نفر اول: تقدیر ویژه در صفحهٔ اصلی ویکی‌کتاب + نشان کاربری
* همه شرکت‌کنندگان فعال: قرار گرفتن در فهرست مشارکت‌کنندگان رویداد
* امکان پیشنهاد کتاب‌های برتر برای بخش «کتاب‌های برگزیده»

== نحوه ثبت‌نام و پیگیری ==
* برای شرکت کافی است در بازه زمانی رویداد ویرایش کنید.
* پس از پایان رویداد، مدیران مشارکت‌ها را بررسی و امتیازدهی می‌کنند.
* می‌توانید مشارکت‌های خود را در بخش «مشارکت‌کنندگان» این صفحه ثبت کنید.

== مشارکت‌کنندگان ==
&lt;!-- کاربران نام خود را اضافه کنند --&gt;
*

== نتایج ==
(پس از پایان رویداد تکمیل می‌شود)

== برگزارکنندگان ==
* [[کاربر:Fwldom]] (مدیر رویداد)
* سایر مدیران علاقه‌مند

[[رده:رویدادهای ویکی‌کتاب]]
[[رده:رویدادهای ۱۴۰۵]]</text>
      <sha1>sqo2919l59vr6da68z8dcnbbkbgnxkw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135658</id>
      <parentid>135657</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T06:26:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* موضوعات پیشنهادی و کتاب‌های موجود */</comment>
      <origin>135658</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5382" sha1="g0pl7ujh8u16jjshot4xxr8lb36q5lf" xml:space="preserve">{{رویداد|نام=ویکی‌پهلوان ۱۴۰۵|تصویر=ویکی کتاب - رویداد ویکی‌پهلوان 1405.jpg|توضیح تصویر=ویکی کتاب - رویداد ویکی‌پهلوان 1405|ویکی کتاب - رویداد ویکی‌پهلوان 1405|نوع=رویداد|موضوع=ورزشی|شروع=۱۶ مهر 1405|پایان=۲۶ مهر ۱۴۰۵|مدت=۱۰ روز|وضعیت=پیش‌نویس|صفحه نتایج=‎#نتایج|توضیحات=جشن ویرایشی ویکی پهلوان سال 1405}}
'''ویکی‌پهلوان ۱۴۰۵''' 
جشن ویرایش کتاب‌های ورزشی و تربیت بدنی به مناسبت '''روز ملی تربیت بدنی و ورزش'''

== هدف رویداد ==
ترویج فرهنگ ورزش و تربیت بدنی از طریق ایجاد و گسترش کتاب‌های آزاد آموزشی در ویکی‌کتاب فارسی. 
هدف اصلی: تولید محتوای باکیفیت، کاربردی و آموزشی در موضوعات ورزشی برای استفاده عموم مردم، مربیان، معلمان تربیت بدنی و علاقه‌مندان.

== زمان‌بندی ==
* '''شروع:''' ۱۶ مهر ۱۴۰۵
* '''پایان:''' ۲۶ مهر ۱۴۰۵ (روز ملی تربیت بدنی و ورزش)
* اعلام نتایج: حداکثر تا ۳۰ مهر ۱۴۰۵

== نحوه مشارکت ==
هر کاربری می‌تواند شرکت کند. مشارکت‌ها شامل موارد زیر است:
# ایجاد کتاب جدید در موضوع ورزش و تربیت بدنی
# ایجاد فصل‌های جدید برای کتاب‌های موجود
# گسترش قابل توجه فصل‌های موجود (حداقل ۳۰۰ بایت محتوای مفید و مرتبط)
# بهبود ساختار، فهرست مطالب، تصاویر، جداول و منابع کتاب‌های ورزشی

'''نکته:''' محتوا باید آموزشی، بی‌طرفانه و مطابق با سیاست‌های ویکی‌کتاب باشد.
برای ثبت نام در این رویداد: 

# اضافه کردن نام کاربری به بخش مشارکت‌کننده در همین صفحه
# مستند کردن ویرایش ها در زیرصفحه (ویکی‌پهلوان/نام‌کاربری)

== موضوعات پیشنهادی و کتاب‌های موجود ==
* کوهنوردی و سنگ‌نوردی ([[کوهنوردی]])
* دو و میدانی / دویدن
* [[دوپینگ]]
* شنا و ورزش‌های آبی
* فوتبال / والیبال / بسکتبال (آموزشی)
* آمادگی جسمانی و بدنسازی
* یوگا و تمرینات کششی
* ورزش‌های رزمی ایرانی (کشتی، زورخانه و ...)
* تربیت بدنی ([[تربیت بدنی]]، [[فعالیت ورزشی]])
* تربیت بدنی کودکان و نوجوانان
* تغذیه ورزشی
* آسیب‌های ورزشی و پیشگیری
* ورزش همگانی و پیاده‌روی
* تاریخ ورزش در ایران

می‌توانید موضوع جدید مرتبط پیشنهاد دهید.

== سیستم امتیازدهی (توسط مدیران) ==
امتیازدهی فقط توسط مدیران انجام می‌شود و بر اساس کیفیت + کمیت است:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! نوع مشارکت !! امتیاز پایه !! توضیحات
|-
| ایجاد کتاب جدید کامل و ساختاریافته || ۳۰–۵۰ امتیاز || بسته به کیفیت و کامل بودن
|-
| ایجاد فصل جدید خوب || ۱۰–۲۰ امتیاز || 
|-
| گسترش قابل توجه (حداقل ۳۰۰ بایت مفید) || ۵–۱۵ امتیاز || 
|-
| بهبود ساختار، فهرست، تصاویر و منابع || ۳–۱۰ امتیاز || 
|-
| کیفیت بالا (منابع معتبر، زبان روان، ساختار آموزشی) || ضریب ۱٫۲ تا ۱٫۵ || 
|}

* محتوای بی‌کیفیت، کپی‌شده یا غیرمرتبط امتیاز صفر می‌گیرد.
* مدیران می‌توانند امتیاز تشویقی برای مشارکت‌های استثنایی در نظر بگیرند.

== جوایز و تقدیر ==
* سه نفر اول: تقدیر ویژه در صفحهٔ اصلی ویکی‌کتاب + نشان کاربری
* همه شرکت‌کنندگان فعال: قرار گرفتن در فهرست مشارکت‌کنندگان رویداد
* امکان پیشنهاد کتاب‌های برتر برای بخش «کتاب‌های برگزیده»

== نحوه ثبت‌نام و پیگیری ==
* برای شرکت کافی است در بازه زمانی رویداد ویرایش کنید.
* پس از پایان رویداد، مدیران مشارکت‌ها را بررسی و امتیازدهی می‌کنند.
* می‌توانید مشارکت‌های خود را در بخش «مشارکت‌کنندگان» این صفحه ثبت کنید.

== مشارکت‌کنندگان ==
&lt;!-- کاربران نام خود را اضافه کنند --&gt;
*

== نتایج ==
(پس از پایان رویداد تکمیل می‌شود)

== برگزارکنندگان ==
* [[کاربر:Fwldom]] (مدیر رویداد)
* سایر مدیران علاقه‌مند

[[رده:رویدادهای ویکی‌کتاب]]
[[رده:رویدادهای ۱۴۰۵]]</text>
      <sha1>g0pl7ujh8u16jjshot4xxr8lb36q5lf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135659</id>
      <parentid>135658</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T06:29:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* موضوعات پیشنهادی و کتاب‌های موجود */</comment>
      <origin>135659</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5436" sha1="sp0pdi961q7dip0l1t7dkhmdttjpvh7" xml:space="preserve">{{رویداد|نام=ویکی‌پهلوان ۱۴۰۵|تصویر=ویکی کتاب - رویداد ویکی‌پهلوان 1405.jpg|توضیح تصویر=ویکی کتاب - رویداد ویکی‌پهلوان 1405|ویکی کتاب - رویداد ویکی‌پهلوان 1405|نوع=رویداد|موضوع=ورزشی|شروع=۱۶ مهر 1405|پایان=۲۶ مهر ۱۴۰۵|مدت=۱۰ روز|وضعیت=پیش‌نویس|صفحه نتایج=‎#نتایج|توضیحات=جشن ویرایشی ویکی پهلوان سال 1405}}
'''ویکی‌پهلوان ۱۴۰۵''' 
جشن ویرایش کتاب‌های ورزشی و تربیت بدنی به مناسبت '''روز ملی تربیت بدنی و ورزش'''

== هدف رویداد ==
ترویج فرهنگ ورزش و تربیت بدنی از طریق ایجاد و گسترش کتاب‌های آزاد آموزشی در ویکی‌کتاب فارسی. 
هدف اصلی: تولید محتوای باکیفیت، کاربردی و آموزشی در موضوعات ورزشی برای استفاده عموم مردم، مربیان، معلمان تربیت بدنی و علاقه‌مندان.

== زمان‌بندی ==
* '''شروع:''' ۱۶ مهر ۱۴۰۵
* '''پایان:''' ۲۶ مهر ۱۴۰۵ (روز ملی تربیت بدنی و ورزش)
* اعلام نتایج: حداکثر تا ۳۰ مهر ۱۴۰۵

== نحوه مشارکت ==
هر کاربری می‌تواند شرکت کند. مشارکت‌ها شامل موارد زیر است:
# ایجاد کتاب جدید در موضوع ورزش و تربیت بدنی
# ایجاد فصل‌های جدید برای کتاب‌های موجود
# گسترش قابل توجه فصل‌های موجود (حداقل ۳۰۰ بایت محتوای مفید و مرتبط)
# بهبود ساختار، فهرست مطالب، تصاویر، جداول و منابع کتاب‌های ورزشی

'''نکته:''' محتوا باید آموزشی، بی‌طرفانه و مطابق با سیاست‌های ویکی‌کتاب باشد.
برای ثبت نام در این رویداد: 

# اضافه کردن نام کاربری به بخش مشارکت‌کننده در همین صفحه
# مستند کردن ویرایش ها در زیرصفحه (ویکی‌پهلوان/نام‌کاربری)

== موضوعات پیشنهادی و کتاب‌های موجود ==
* کوهنوردی و سنگ‌نوردی ([[کوهنوردی]])
* دو و میدانی / دویدن
* [[دوپینگ]]
* شنا و ورزش‌های آبی
* فوتبال / والیبال / بسکتبال (آموزشی)
* آمادگی جسمانی و بدنسازی
* یوگا و تمرینات کششی
* ورزش‌های رزمی ایرانی (کشتی، زورخانه و ...)
* تربیت بدنی ([[تربیت بدنی]]، [[فعالیت ورزشی]])
* تربیت بدنی کودکان و نوجوانان
* تغذیه ورزشی
* آسیب‌های ورزشی و پیشگیری
* ورزش همگانی و پیاده‌روی
* تاریخ ورزش در ایران
* [[آموزش دوچرخه‌سواری اصولی]]

می‌توانید موضوع جدید مرتبط پیشنهاد دهید.

== سیستم امتیازدهی (توسط مدیران) ==
امتیازدهی فقط توسط مدیران انجام می‌شود و بر اساس کیفیت + کمیت است:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! نوع مشارکت !! امتیاز پایه !! توضیحات
|-
| ایجاد کتاب جدید کامل و ساختاریافته || ۳۰–۵۰ امتیاز || بسته به کیفیت و کامل بودن
|-
| ایجاد فصل جدید خوب || ۱۰–۲۰ امتیاز || 
|-
| گسترش قابل توجه (حداقل ۳۰۰ بایت مفید) || ۵–۱۵ امتیاز || 
|-
| بهبود ساختار، فهرست، تصاویر و منابع || ۳–۱۰ امتیاز || 
|-
| کیفیت بالا (منابع معتبر، زبان روان، ساختار آموزشی) || ضریب ۱٫۲ تا ۱٫۵ || 
|}

* محتوای بی‌کیفیت، کپی‌شده یا غیرمرتبط امتیاز صفر می‌گیرد.
* مدیران می‌توانند امتیاز تشویقی برای مشارکت‌های استثنایی در نظر بگیرند.

== جوایز و تقدیر ==
* سه نفر اول: تقدیر ویژه در صفحهٔ اصلی ویکی‌کتاب + نشان کاربری
* همه شرکت‌کنندگان فعال: قرار گرفتن در فهرست مشارکت‌کنندگان رویداد
* امکان پیشنهاد کتاب‌های برتر برای بخش «کتاب‌های برگزیده»

== نحوه ثبت‌نام و پیگیری ==
* برای شرکت کافی است در بازه زمانی رویداد ویرایش کنید.
* پس از پایان رویداد، مدیران مشارکت‌ها را بررسی و امتیازدهی می‌کنند.
* می‌توانید مشارکت‌های خود را در بخش «مشارکت‌کنندگان» این صفحه ثبت کنید.

== مشارکت‌کنندگان ==
&lt;!-- کاربران نام خود را اضافه کنند --&gt;
*

== نتایج ==
(پس از پایان رویداد تکمیل می‌شود)

== برگزارکنندگان ==
* [[کاربر:Fwldom]] (مدیر رویداد)
* سایر مدیران علاقه‌مند

[[رده:رویدادهای ویکی‌کتاب]]
[[رده:رویدادهای ۱۴۰۵]]</text>
      <sha1>sp0pdi961q7dip0l1t7dkhmdttjpvh7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135660</id>
      <parentid>135659</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T06:37:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <origin>135660</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5441" sha1="6txfp391c13h6882dvzit43y9myzq5l" xml:space="preserve">{{رویداد|نام=ویکی‌پهلوان ۱۴۰۵|تصویر=ویکی کتاب - رویداد ویکی‌پهلوان 1405.jpg|توضیح تصویر=ویکی کتاب - رویداد ویکی‌پهلوان 1405|ویکی کتاب - رویداد ویکی‌پهلوان 1405|نوع=رویداد|موضوع=ورزشی|شروع=۱۶ مهر ۱۴۰۵ |پایان=۲۶ مهر ۱۴۰۵|مدت=۱۰ روز|وضعیت=پیش‌نویس|صفحه نتایج=‎#نتایج|توضیحات=جشن ویرایشی ویکی پهلوان سال 1405}}
'''ویکی‌پهلوان ۱۴۰۵''' 
جشن ویرایش کتاب‌های ورزشی و تربیت بدنی به مناسبت '''روز ملی تربیت بدنی و ورزش'''

== هدف رویداد ==
ترویج فرهنگ ورزش و تربیت بدنی از طریق ایجاد و گسترش کتاب‌های آزاد آموزشی در ویکی‌کتاب فارسی. 
هدف اصلی: تولید محتوای باکیفیت، کاربردی و آموزشی در موضوعات ورزشی برای استفاده عموم مردم، مربیان، معلمان تربیت بدنی و علاقه‌مندان.

== زمان‌بندی ==
* '''شروع:''' ۱۶ مهر ۱۴۰۵
* '''پایان:''' ۲۶ مهر ۱۴۰۵ (روز ملی تربیت بدنی و ورزش)
* اعلام نتایج: حداکثر تا ۳۰ مهر ۱۴۰۵

== نحوه مشارکت ==
هر کاربری می‌تواند شرکت کند. مشارکت‌ها شامل موارد زیر است:
# ایجاد کتاب جدید در موضوع ورزش و تربیت بدنی
# ایجاد فصل‌های جدید برای کتاب‌های موجود
# گسترش قابل توجه فصل‌های موجود (حداقل ۳۰۰ بایت محتوای مفید و مرتبط)
# بهبود ساختار، فهرست مطالب، تصاویر، جداول و منابع کتاب‌های ورزشی

'''نکته:''' محتوا باید آموزشی، بی‌طرفانه و مطابق با سیاست‌های ویکی‌کتاب باشد.
برای ثبت نام در این رویداد: 

# اضافه کردن نام کاربری به بخش مشارکت‌کننده در همین صفحه
# مستند کردن ویرایش ها در زیرصفحه (ویکی‌پهلوان/نام‌کاربری)

== موضوعات پیشنهادی و کتاب‌های موجود ==
* کوهنوردی و سنگ‌نوردی ([[کوهنوردی]])
* دو و میدانی / دویدن
* [[دوپینگ]]
* شنا و ورزش‌های آبی
* فوتبال / والیبال / بسکتبال (آموزشی)
* آمادگی جسمانی و بدنسازی
* یوگا و تمرینات کششی
* ورزش‌های رزمی ایرانی (کشتی، زورخانه و ...)
* تربیت بدنی ([[تربیت بدنی]]، [[فعالیت ورزشی]])
* تربیت بدنی کودکان و نوجوانان
* تغذیه ورزشی
* آسیب‌های ورزشی و پیشگیری
* ورزش همگانی و پیاده‌روی
* تاریخ ورزش در ایران
* [[آموزش دوچرخه‌سواری اصولی]]

می‌توانید موضوع جدید مرتبط پیشنهاد دهید.

== سیستم امتیازدهی (توسط مدیران) ==
امتیازدهی فقط توسط مدیران انجام می‌شود و بر اساس کیفیت + کمیت است:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! نوع مشارکت !! امتیاز پایه !! توضیحات
|-
| ایجاد کتاب جدید کامل و ساختاریافته || ۳۰–۵۰ امتیاز || بسته به کیفیت و کامل بودن
|-
| ایجاد فصل جدید خوب || ۱۰–۲۰ امتیاز || 
|-
| گسترش قابل توجه (حداقل ۳۰۰ بایت مفید) || ۵–۱۵ امتیاز || 
|-
| بهبود ساختار، فهرست، تصاویر و منابع || ۳–۱۰ امتیاز || 
|-
| کیفیت بالا (منابع معتبر، زبان روان، ساختار آموزشی) || ضریب ۱٫۲ تا ۱٫۵ || 
|}

* محتوای بی‌کیفیت، کپی‌شده یا غیرمرتبط امتیاز صفر می‌گیرد.
* مدیران می‌توانند امتیاز تشویقی برای مشارکت‌های استثنایی در نظر بگیرند.

== جوایز و تقدیر ==
* سه نفر اول: تقدیر ویژه در صفحهٔ اصلی ویکی‌کتاب + نشان کاربری
* همه شرکت‌کنندگان فعال: قرار گرفتن در فهرست مشارکت‌کنندگان رویداد
* امکان پیشنهاد کتاب‌های برتر برای بخش «کتاب‌های برگزیده»

== نحوه ثبت‌نام و پیگیری ==
* برای شرکت کافی است در بازه زمانی رویداد ویرایش کنید.
* پس از پایان رویداد، مدیران مشارکت‌ها را بررسی و امتیازدهی می‌کنند.
* می‌توانید مشارکت‌های خود را در بخش «مشارکت‌کنندگان» این صفحه ثبت کنید.

== مشارکت‌کنندگان ==
&lt;!-- کاربران نام خود را اضافه کنند --&gt;
*

== نتایج ==
(پس از پایان رویداد تکمیل می‌شود)

== برگزارکنندگان ==
* [[کاربر:Fwldom]] (مدیر رویداد)
* سایر مدیران علاقه‌مند

[[رده:رویدادهای ویکی‌کتاب]]
[[رده:رویدادهای ۱۴۰۵]]</text>
      <sha1>6txfp391c13h6882dvzit43y9myzq5l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135661</id>
      <parentid>135660</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T06:38:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <origin>135661</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5445" sha1="eoxopl9fgakxidp21qy1nm7evf5xbkl" xml:space="preserve">{{رویداد|نام=ویکی‌پهلوان ۱۴۰۵|تصویر=ویکی کتاب - رویداد ویکی‌پهلوان 1405.jpg|توضیح تصویر=ویکی کتاب - رویداد ویکی‌پهلوان 1405|ویکی کتاب - رویداد ویکی‌پهلوان 1405|نوع=رویداد|موضوع=ورزشی|شروع=۱۶ مهر ۱۴۰۵ |پایان=۲۶ مهر ۱۴۰۵|مدت=۱۰ روز|وضعیت=پیش‌نویس|صفحه نتایج=‎#نتایج|توضیحات=جشن ویرایشی ویکی پهلوان سال ۱۴۰۵}}
'''ویکی‌پهلوان ۱۴۰۵''' 
جشن ویرایش کتاب‌های ورزشی و تربیت بدنی به مناسبت '''روز ملی تربیت بدنی و ورزش'''

== هدف رویداد ==
ترویج فرهنگ ورزش و تربیت بدنی از طریق ایجاد و گسترش کتاب‌های آزاد آموزشی در ویکی‌کتاب فارسی. 
هدف اصلی: تولید محتوای باکیفیت، کاربردی و آموزشی در موضوعات ورزشی برای استفاده عموم مردم، مربیان، معلمان تربیت بدنی و علاقه‌مندان.

== زمان‌بندی ==
* '''شروع:''' ۱۶ مهر ۱۴۰۵
* '''پایان:''' ۲۶ مهر ۱۴۰۵ (روز ملی تربیت بدنی و ورزش)
* اعلام نتایج: حداکثر تا ۳۰ مهر ۱۴۰۵

== نحوه مشارکت ==
هر کاربری می‌تواند شرکت کند. مشارکت‌ها شامل موارد زیر است:
# ایجاد کتاب جدید در موضوع ورزش و تربیت بدنی
# ایجاد فصل‌های جدید برای کتاب‌های موجود
# گسترش قابل توجه فصل‌های موجود (حداقل ۳۰۰ بایت محتوای مفید و مرتبط)
# بهبود ساختار، فهرست مطالب، تصاویر، جداول و منابع کتاب‌های ورزشی

'''نکته:''' محتوا باید آموزشی، بی‌طرفانه و مطابق با سیاست‌های ویکی‌کتاب باشد.
برای ثبت نام در این رویداد: 

# اضافه کردن نام کاربری به بخش مشارکت‌کننده در همین صفحه
# مستند کردن ویرایش ها در زیرصفحه (ویکی‌پهلوان/نام‌کاربری)

== موضوعات پیشنهادی و کتاب‌های موجود ==
* کوهنوردی و سنگ‌نوردی ([[کوهنوردی]])
* دو و میدانی / دویدن
* [[دوپینگ]]
* شنا و ورزش‌های آبی
* فوتبال / والیبال / بسکتبال (آموزشی)
* آمادگی جسمانی و بدنسازی
* یوگا و تمرینات کششی
* ورزش‌های رزمی ایرانی (کشتی، زورخانه و ...)
* تربیت بدنی ([[تربیت بدنی]]، [[فعالیت ورزشی]])
* تربیت بدنی کودکان و نوجوانان
* تغذیه ورزشی
* آسیب‌های ورزشی و پیشگیری
* ورزش همگانی و پیاده‌روی
* تاریخ ورزش در ایران
* [[آموزش دوچرخه‌سواری اصولی]]

می‌توانید موضوع جدید مرتبط پیشنهاد دهید.

== سیستم امتیازدهی (توسط مدیران) ==
امتیازدهی فقط توسط مدیران انجام می‌شود و بر اساس کیفیت + کمیت است:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! نوع مشارکت !! امتیاز پایه !! توضیحات
|-
| ایجاد کتاب جدید کامل و ساختاریافته || ۳۰–۵۰ امتیاز || بسته به کیفیت و کامل بودن
|-
| ایجاد فصل جدید خوب || ۱۰–۲۰ امتیاز || 
|-
| گسترش قابل توجه (حداقل ۳۰۰ بایت مفید) || ۵–۱۵ امتیاز || 
|-
| بهبود ساختار، فهرست، تصاویر و منابع || ۳–۱۰ امتیاز || 
|-
| کیفیت بالا (منابع معتبر، زبان روان، ساختار آموزشی) || ضریب ۱٫۲ تا ۱٫۵ || 
|}

* محتوای بی‌کیفیت، کپی‌شده یا غیرمرتبط امتیاز صفر می‌گیرد.
* مدیران می‌توانند امتیاز تشویقی برای مشارکت‌های استثنایی در نظر بگیرند.

== جوایز و تقدیر ==
* سه نفر اول: تقدیر ویژه در صفحهٔ اصلی ویکی‌کتاب + نشان کاربری
* همه شرکت‌کنندگان فعال: قرار گرفتن در فهرست مشارکت‌کنندگان رویداد
* امکان پیشنهاد کتاب‌های برتر برای بخش «کتاب‌های برگزیده»

== نحوه ثبت‌نام و پیگیری ==
* برای شرکت کافی است در بازه زمانی رویداد ویرایش کنید.
* پس از پایان رویداد، مدیران مشارکت‌ها را بررسی و امتیازدهی می‌کنند.
* می‌توانید مشارکت‌های خود را در بخش «مشارکت‌کنندگان» این صفحه ثبت کنید.

== مشارکت‌کنندگان ==
&lt;!-- کاربران نام خود را اضافه کنند --&gt;
*

== نتایج ==
(پس از پایان رویداد تکمیل می‌شود)

== برگزارکنندگان ==
* [[کاربر:Fwldom]] (مدیر رویداد)
* سایر مدیران علاقه‌مند

[[رده:رویدادهای ویکی‌کتاب]]
[[رده:رویدادهای ۱۴۰۵]]</text>
      <sha1>eoxopl9fgakxidp21qy1nm7evf5xbkl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135702</id>
      <parentid>135661</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T08:27:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <comment>/* مشارکت‌کنندگان */</comment>
      <origin>135702</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5504" sha1="e55qnmel1mruxo28xrasag9fzrxj0k7" xml:space="preserve">{{رویداد|نام=ویکی‌پهلوان ۱۴۰۵|تصویر=ویکی کتاب - رویداد ویکی‌پهلوان 1405.jpg|توضیح تصویر=ویکی کتاب - رویداد ویکی‌پهلوان 1405|ویکی کتاب - رویداد ویکی‌پهلوان 1405|نوع=رویداد|موضوع=ورزشی|شروع=۱۶ مهر ۱۴۰۵ |پایان=۲۶ مهر ۱۴۰۵|مدت=۱۰ روز|وضعیت=پیش‌نویس|صفحه نتایج=‎#نتایج|توضیحات=جشن ویرایشی ویکی پهلوان سال ۱۴۰۵}}
'''ویکی‌پهلوان ۱۴۰۵''' 
جشن ویرایش کتاب‌های ورزشی و تربیت بدنی به مناسبت '''روز ملی تربیت بدنی و ورزش'''

== هدف رویداد ==
ترویج فرهنگ ورزش و تربیت بدنی از طریق ایجاد و گسترش کتاب‌های آزاد آموزشی در ویکی‌کتاب فارسی. 
هدف اصلی: تولید محتوای باکیفیت، کاربردی و آموزشی در موضوعات ورزشی برای استفاده عموم مردم، مربیان، معلمان تربیت بدنی و علاقه‌مندان.

== زمان‌بندی ==
* '''شروع:''' ۱۶ مهر ۱۴۰۵
* '''پایان:''' ۲۶ مهر ۱۴۰۵ (روز ملی تربیت بدنی و ورزش)
* اعلام نتایج: حداکثر تا ۳۰ مهر ۱۴۰۵

== نحوه مشارکت ==
هر کاربری می‌تواند شرکت کند. مشارکت‌ها شامل موارد زیر است:
# ایجاد کتاب جدید در موضوع ورزش و تربیت بدنی
# ایجاد فصل‌های جدید برای کتاب‌های موجود
# گسترش قابل توجه فصل‌های موجود (حداقل ۳۰۰ بایت محتوای مفید و مرتبط)
# بهبود ساختار، فهرست مطالب، تصاویر، جداول و منابع کتاب‌های ورزشی

'''نکته:''' محتوا باید آموزشی، بی‌طرفانه و مطابق با سیاست‌های ویکی‌کتاب باشد.
برای ثبت نام در این رویداد: 

# اضافه کردن نام کاربری به بخش مشارکت‌کننده در همین صفحه
# مستند کردن ویرایش ها در زیرصفحه (ویکی‌پهلوان/نام‌کاربری)

== موضوعات پیشنهادی و کتاب‌های موجود ==
* کوهنوردی و سنگ‌نوردی ([[کوهنوردی]])
* دو و میدانی / دویدن
* [[دوپینگ]]
* شنا و ورزش‌های آبی
* فوتبال / والیبال / بسکتبال (آموزشی)
* آمادگی جسمانی و بدنسازی
* یوگا و تمرینات کششی
* ورزش‌های رزمی ایرانی (کشتی، زورخانه و ...)
* تربیت بدنی ([[تربیت بدنی]]، [[فعالیت ورزشی]])
* تربیت بدنی کودکان و نوجوانان
* تغذیه ورزشی
* آسیب‌های ورزشی و پیشگیری
* ورزش همگانی و پیاده‌روی
* تاریخ ورزش در ایران
* [[آموزش دوچرخه‌سواری اصولی]]

می‌توانید موضوع جدید مرتبط پیشنهاد دهید.

== سیستم امتیازدهی (توسط مدیران) ==
امتیازدهی فقط توسط مدیران انجام می‌شود و بر اساس کیفیت + کمیت است:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! نوع مشارکت !! امتیاز پایه !! توضیحات
|-
| ایجاد کتاب جدید کامل و ساختاریافته || ۳۰–۵۰ امتیاز || بسته به کیفیت و کامل بودن
|-
| ایجاد فصل جدید خوب || ۱۰–۲۰ امتیاز || 
|-
| گسترش قابل توجه (حداقل ۳۰۰ بایت مفید) || ۵–۱۵ امتیاز || 
|-
| بهبود ساختار، فهرست، تصاویر و منابع || ۳–۱۰ امتیاز || 
|-
| کیفیت بالا (منابع معتبر، زبان روان، ساختار آموزشی) || ضریب ۱٫۲ تا ۱٫۵ || 
|}

* محتوای بی‌کیفیت، کپی‌شده یا غیرمرتبط امتیاز صفر می‌گیرد.
* مدیران می‌توانند امتیاز تشویقی برای مشارکت‌های استثنایی در نظر بگیرند.

== جوایز و تقدیر ==
* سه نفر اول: تقدیر ویژه در صفحهٔ اصلی ویکی‌کتاب + نشان کاربری
* همه شرکت‌کنندگان فعال: قرار گرفتن در فهرست مشارکت‌کنندگان رویداد
* امکان پیشنهاد کتاب‌های برتر برای بخش «کتاب‌های برگزیده»

== نحوه ثبت‌نام و پیگیری ==
* برای شرکت کافی است در بازه زمانی رویداد ویرایش کنید.
* پس از پایان رویداد، مدیران مشارکت‌ها را بررسی و امتیازدهی می‌کنند.
* می‌توانید مشارکت‌های خود را در بخش «مشارکت‌کنندگان» این صفحه ثبت کنید.

== مشارکت‌کنندگان ==
* [[کاربر:Fwldom]] - [[/Fwldom/|ویرایش‌ها]]
&lt;!-- کاربران نام خود را اضافه کنند --&gt;
*

== نتایج ==
(پس از پایان رویداد تکمیل می‌شود)

== برگزارکنندگان ==
* [[کاربر:Fwldom]] (مدیر رویداد)
* سایر مدیران علاقه‌مند

[[رده:رویدادهای ویکی‌کتاب]]
[[رده:رویدادهای ۱۴۰۵]]</text>
      <sha1>e55qnmel1mruxo28xrasag9fzrxj0k7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>الگو:رویداد</title>
    <ns>10</ns>
    <id>42221</id>
    <revision>
      <id>135639</id>
      <timestamp>2026-10-07T12:09:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:22em; font-size:90%; text-align:right; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; direction:rtl;&quot; |- ! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#2a4b7c; color:white; text-align:center; font-size:110%; padding:6px;&quot; | {{{نام|رویداد ویکی‌کتاب}}} |- {{#if:{{{تصویر|}}}| {{!}} colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; padding:8px;&quot; {{!}} [[پرونده:{{{تصویر}}}|220px]] {{#if:{{{توضیح...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>135639</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1531" sha1="14aiqkhig5c9lm3z9t1ufy6awb7ijmg" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:22em; font-size:90%; text-align:right; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; direction:rtl;&quot;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#2a4b7c; color:white; text-align:center; font-size:110%; padding:6px;&quot; | {{{نام|رویداد ویکی‌کتاب}}}
|-
{{#if:{{{تصویر|}}}|
{{!}} colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; padding:8px;&quot; {{!}} [[پرونده:{{{تصویر}}}|220px]]
{{#if:{{{توضیح تصویر|}}}|&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{{توضیح تصویر}}}&lt;/small&gt;}}
}}
|-
! style=&quot;background:#eaf0f7; width:35%;&quot; | نوع رویداد
| {{{نوع|جشن ویرایش / مسابقه}}}
|-
! style=&quot;background:#eaf0f7;&quot; | موضوع
| {{{موضوع|}}}
|-
! style=&quot;background:#eaf0f7;&quot; | تاریخ شروع
| {{{شروع|}}}
|-
! style=&quot;background:#eaf0f7;&quot; | تاریخ پایان
| {{{پایان|}}}
|-
! style=&quot;background:#eaf0f7;&quot; | مدت
| {{{مدت|}}}
|-
! style=&quot;background:#eaf0f7;&quot; | برگزارکننده
| {{{برگزارکننده|}}}
|-
! style=&quot;background:#eaf0f7;&quot; | وضعیت
| {{{وضعیت|در حال برگزاری}}}
|-
{{#if:{{{صفحه نتایج|}}}|
{{!}} style=&quot;background:#eaf0f7;&quot; {{!}} نتایج
{{!}} [[{{{صفحه نتایج}}}|مشاهده برندگان]]
}}
|-
{{#if:{{{صفحه اصلی|}}}|
{{!}} style=&quot;background:#eaf0f7;&quot; {{!}} صفحه رویداد
{{!}} [[{{{صفحه اصلی}}}]]
}}
|-
{{#if:{{{توضیحات|}}}|
{{!}} colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:8px; font-size:90%;&quot; {{!}} {{{توضیحات}}}
}}
|}
&lt;noinclude&gt;
{{توضیحات}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>14aiqkhig5c9lm3z9t1ufy6awb7ijmg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135647</id>
      <parentid>135639</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T12:27:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <origin>135647</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1523" sha1="ei73uv45rqedaiwisgwyb11dhxvqd5l" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:22em; font-size:90%; text-align:right; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; direction:rtl;&quot;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#2a4b7c; color:white; text-align:center; font-size:110%; padding:6px;&quot; | {{{نام|رویداد ویکی‌کتاب}}}
|-
{{#if:{{{تصویر|}}}|
{{!}} colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; padding:8px;&quot; {{!}} [[File:{{{تصویر}}}|220px]]
{{#if:{{{توضیح تصویر|}}}|&lt;br /&gt;&lt;small&gt;{{{توضیح تصویر}}}&lt;/small&gt;}}
}}
|-
! style=&quot;background:#eaf0f7; width:35%;&quot; | نوع رویداد
| {{{نوع|جشن ویرایش / مسابقه}}}
|-
! style=&quot;background:#eaf0f7;&quot; | موضوع
| {{{موضوع|}}}
|-
! style=&quot;background:#eaf0f7;&quot; | تاریخ شروع
| {{{شروع|}}}
|-
! style=&quot;background:#eaf0f7;&quot; | تاریخ پایان
| {{{پایان|}}}
|-
! style=&quot;background:#eaf0f7;&quot; | مدت
| {{{مدت|}}}
|-
! style=&quot;background:#eaf0f7;&quot; | برگزارکننده
| {{{برگزارکننده|}}}
|-
! style=&quot;background:#eaf0f7;&quot; | وضعیت
| {{{وضعیت|در حال برگزاری}}}
|-
{{#if:{{{صفحه نتایج|}}}|
{{!}} style=&quot;background:#eaf0f7;&quot; {{!}} نتایج
{{!}} [[{{{صفحه نتایج}}}|مشاهده برندگان]]
}}
|-
{{#if:{{{صفحه اصلی|}}}|
{{!}} style=&quot;background:#eaf0f7;&quot; {{!}} صفحه رویداد
{{!}} [[{{{صفحه اصلی}}}]]
}}
|-
{{#if:{{{توضیحات|}}}|
{{!}} colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:8px; font-size:90%;&quot; {{!}} {{{توضیحات}}}
}}
|}
&lt;noinclude&gt;
{{توضیحات}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ei73uv45rqedaiwisgwyb11dhxvqd5l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135648</id>
      <parentid>135647</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T12:29:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <origin>135648</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1474" sha1="2ugrg257d1sej7oy3d5ixuvc2pywy9j" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:22em; font-size:90%; text-align:right; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; direction:rtl;&quot;
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#2a4b7c; color:white; text-align:center; font-size:110%; padding:6px;&quot; | {{{نام|رویداد ویکی‌کتاب}}}
|-
{{#if:{{{تصویر|}}}|
{{!}} colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center; padding:8px;&quot; {{!}} [[پرونده:{{{تصویر}}}|220px|{{{توضیح تصویر|}}}]]
}}
|-
! style=&quot;background:#eaf0f7; width:35%;&quot; | نوع رویداد
| {{{نوع|جشن ویرایش / مسابقه}}}
|-
! style=&quot;background:#eaf0f7;&quot; | موضوع
| {{{موضوع|}}}
|-
! style=&quot;background:#eaf0f7;&quot; | تاریخ شروع
| {{{شروع|}}}
|-
! style=&quot;background:#eaf0f7;&quot; | تاریخ پایان
| {{{پایان|}}}
|-
! style=&quot;background:#eaf0f7;&quot; | مدت
| {{{مدت|}}}
|-
! style=&quot;background:#eaf0f7;&quot; | برگزارکننده
| {{{برگزارکننده|}}}
|-
! style=&quot;background:#eaf0f7;&quot; | وضعیت
| {{{وضعیت|در حال برگزاری}}}
|-
{{#if:{{{صفحه نتایج|}}}|
{{!}} style=&quot;background:#eaf0f7;&quot; {{!}} نتایج
{{!}} [[{{{صفحه نتایج}}}|مشاهده برندگان]]
}}
|-
{{#if:{{{صفحه اصلی|}}}|
{{!}} style=&quot;background:#eaf0f7;&quot; {{!}} صفحه رویداد
{{!}} [[{{{صفحه اصلی}}}]]
}}
|-
{{#if:{{{توضیحات|}}}|
{{!}} colspan=&quot;2&quot; style=&quot;padding:8px; font-size:90%;&quot; {{!}} {{{توضیحات}}}
}}
|}
&lt;noinclude&gt;
{{توضیحات}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2ugrg257d1sej7oy3d5ixuvc2pywy9j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>رده:رویدادهای ویکی‌کتاب</title>
    <ns>14</ns>
    <id>42222</id>
    <revision>
      <id>135641</id>
      <timestamp>2026-10-07T12:10:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحه خالی</comment>
      <origin>135641</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135662</id>
      <parentid>135641</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T06:47:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:ویکی‌کتاب]] با استفاده از رده‌ساز</comment>
      <origin>135662</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="9lnoupndd1037hfguo38r4p2r8t4y6j" xml:space="preserve">[[رده:ویکی‌کتاب]]</text>
      <sha1>9lnoupndd1037hfguo38r4p2r8t4y6j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>رده:رویدادهای ۱۴۰۵</title>
    <ns>14</ns>
    <id>42223</id>
    <revision>
      <id>135642</id>
      <timestamp>2026-10-07T12:11:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحه خالی</comment>
      <origin>135642</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135655</id>
      <parentid>135642</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T06:18:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>added [[Category:رویدادهای ویکی‌کتاب]] با استفاده از رده‌ساز</comment>
      <origin>135655</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49" sha1="js679pq6cfpv5aw9cc5qk1x58c8ntmc" xml:space="preserve">[[رده:رویدادهای ویکی‌کتاب]]</text>
      <sha1>js679pq6cfpv5aw9cc5qk1x58c8ntmc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>الگو:نشان مخصوص برنده ویکی‌پهلوان</title>
    <ns>10</ns>
    <id>42224</id>
    <revision>
      <id>135644</id>
      <timestamp>2026-10-07T12:16:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <comment>اصلاح ارقام</comment>
      <origin>135644</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="554" sha1="35f65oxq3hjjcu9vm0xkp0glue9r4wv" xml:space="preserve">{| class=&quot;userbox&quot; style=&quot;float:{{{موقعیت|left}}}; border:1px solid #c9b458; background:#fff8e1; margin:1px; width:238px; direction:rtl;&quot;
|-
| style=&quot;width:45px; height:45px; background:#c9b458; text-align:center; font-size:20px; color:white; font-weight:bold;&quot; | ★
| style=&quot;font-size:8pt; padding:4px; line-height:1.3; text-align:right;&quot; |
این کاربر '''برنده''' رویداد [[ویکی‌کتاب:ویکی‌پهلوان ۱۴۰۵|ویکی‌پهلوان ۱۴۰۵]] شده است.
|}
{{-}}
&lt;noinclude&gt;
{{توضیحات}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>35f65oxq3hjjcu9vm0xkp0glue9r4wv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135645</id>
      <parentid>135644</parentid>
      <timestamp>2026-10-07T12:17:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <origin>135645</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="947" sha1="3ymiumuvuzdz4rlrtwox1ftq1bc3sqh" xml:space="preserve">{| class=&quot;userbox&quot; style=&quot;float:{{{موقعیت|left}}}; border:2px solid #b8860b; background:linear-gradient(to bottom, #fff8dc, #ffecb3); margin:2px; width:240px; direction:rtl; border-radius:6px;&quot;
|-
| style=&quot;width:48px; height:48px; background:#b8860b; text-align:center; vertical-align:middle; color:white; font-size:22px; border-radius:4px 0 0 4px;&quot; | 🏅
| style=&quot;font-size:8.5pt; padding:5px 7px; line-height:1.35; text-align:right;&quot; |
این کاربر از '''برندگان''' [[{{{لینک برندگان|ویکی‌کتاب:ویکی‌پهلوان ۱۴۰۵}}}|رویداد {{{نام رویداد|ویکی‌پهلوان ۱۴۰۵}}}]] است.
|}
{{-}}
&lt;noinclude&gt;
{{توضیحات}}
== نحوه استفاده ==
&lt;pre&gt;
{{نشان مخصوص
| نام رویداد = ویکی‌پهلوان ۱۴۰۵
| لینک برندگان = ویکی‌کتاب:ویکی‌پهلوان ۱۴۰۵/نتایج
| موقعیت = left
}}
&lt;/pre&gt;
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3ymiumuvuzdz4rlrtwox1ftq1bc3sqh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>رده:علوم رایانه</title>
    <ns>14</ns>
    <id>42225</id>
    <revision>
      <id>135670</id>
      <timestamp>2026-10-08T07:13:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحه خالی</comment>
      <origin>135670</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بحث:کوهنوردی/پیش‌گفتار</title>
    <ns>1</ns>
    <id>42226</id>
    <revision>
      <id>135689</id>
      <timestamp>2026-10-08T08:05:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* کپی‌برداری کردید */ بخش جدید</comment>
      <origin>135689</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="416" sha1="f2ksngzjectbim2vf4ch13b6iqlrk6z" xml:space="preserve">== کپی‌برداری کردید ==
{{پب|Fwldom}} درود.  احتمالا بخشی از مظالب رو از [https://blog.asics.ir/what-is-mountaineering/ وبلاگ پوشاک اسیکس] کپی کردید. خب نشانی وبلاگ رو به عنوان منابع بنویسید. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۰۵ (UTC)</text>
      <sha1>f2ksngzjectbim2vf4ch13b6iqlrk6z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135690</id>
      <parentid>135689</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T08:07:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <comment>/* کپی‌برداری کردید */ پاسخ</comment>
      <origin>135690</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="746" sha1="sy2i1ridlhjpy6vaywj8tfmr7hrs1t9" xml:space="preserve">== کپی‌برداری کردید ==
{{پب|Fwldom}} درود.  احتمالا بخشی از مظالب رو از [https://blog.asics.ir/what-is-mountaineering/ وبلاگ پوشاک اسیکس] کپی کردید. خب نشانی وبلاگ رو به عنوان منابع بنویسید. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۰۵ (UTC)

:خیر فکر نکنم، اکثر صفحات این کتاب را از ویکی کتاب اسپانیایی ترجمه کردم.
:و این صفحه محتوای خاصی برای کپی برداری ندارد [[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۰۷ (UTC)</text>
      <sha1>sy2i1ridlhjpy6vaywj8tfmr7hrs1t9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135691</id>
      <parentid>135690</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T08:13:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* کپی‌برداری کردید */ پاسخ</comment>
      <origin>135691</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1083" sha1="nml5fc42ai3m6xxln2robxk8wldc5fw" xml:space="preserve">== کپی‌برداری کردید ==
{{پب|Fwldom}} درود.  احتمالا بخشی از مظالب رو از [https://blog.asics.ir/what-is-mountaineering/ وبلاگ پوشاک اسیکس] کپی کردید. خب نشانی وبلاگ رو به عنوان منابع بنویسید. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۰۵ (UTC)

:خیر فکر نکنم، اکثر صفحات این کتاب را از ویکی کتاب اسپانیایی ترجمه کردم.
:و این صفحه محتوای خاصی برای کپی برداری ندارد [[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۰۷ (UTC)
::بله درسته. بخش‌بندی‌ها رو چیزی مشابه نسخه اسپانیایی ایجاد کردید ولی محتوای صفحه‌ها از نسخه اسپانیایی ترجمه نشده. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۱۳ (UTC)</text>
      <sha1>nml5fc42ai3m6xxln2robxk8wldc5fw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135692</id>
      <parentid>135691</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T08:15:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* پارسی سره بنویسید */ بخش جدید</comment>
      <origin>135692</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1456" sha1="a9qfpwe50pzjux1ojg260k9atfay48r" xml:space="preserve">== کپی‌برداری کردید ==
{{پب|Fwldom}} درود.  احتمالا بخشی از مظالب رو از [https://blog.asics.ir/what-is-mountaineering/ وبلاگ پوشاک اسیکس] کپی کردید. خب نشانی وبلاگ رو به عنوان منابع بنویسید. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۰۵ (UTC)

:خیر فکر نکنم، اکثر صفحات این کتاب را از ویکی کتاب اسپانیایی ترجمه کردم.
:و این صفحه محتوای خاصی برای کپی برداری ندارد [[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۰۷ (UTC)
::بله درسته. بخش‌بندی‌ها رو چیزی مشابه نسخه اسپانیایی ایجاد کردید ولی محتوای صفحه‌ها از نسخه اسپانیایی ترجمه نشده. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۱۳ (UTC)

== پارسی سره بنویسید ==
چون نویسنده اصلی کتاب، اون رو به شیوه پارسی سره نگارش کرده، پسندیده است شما نیز این رویه را از دیده به‌دور ندارید. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۱۵ (UTC)</text>
      <sha1>a9qfpwe50pzjux1ojg260k9atfay48r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135695</id>
      <parentid>135692</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T08:19:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <comment>/* پارسی سره بنویسید */ پاسخ</comment>
      <origin>135695</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1728" sha1="2jrrd3a3hcm85firlodx7yt22oupz1r" xml:space="preserve">== کپی‌برداری کردید ==
{{پب|Fwldom}} درود.  احتمالا بخشی از مظالب رو از [https://blog.asics.ir/what-is-mountaineering/ وبلاگ پوشاک اسیکس] کپی کردید. خب نشانی وبلاگ رو به عنوان منابع بنویسید. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۰۵ (UTC)

:خیر فکر نکنم، اکثر صفحات این کتاب را از ویکی کتاب اسپانیایی ترجمه کردم.
:و این صفحه محتوای خاصی برای کپی برداری ندارد [[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۰۷ (UTC)
::بله درسته. بخش‌بندی‌ها رو چیزی مشابه نسخه اسپانیایی ایجاد کردید ولی محتوای صفحه‌ها از نسخه اسپانیایی ترجمه نشده. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۱۳ (UTC)

== پارسی سره بنویسید ==
چون نویسنده اصلی کتاب، اون رو به شیوه پارسی سره نگارش کرده، پسندیده است شما نیز این رویه را از دیده به‌دور ندارید. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۱۵ (UTC)

:درود بر شما،
:هدف اولیه گسترش کتاب است و در ویرایش های بعدی، واژگان باید جایگزین شود. [[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۱۹ (UTC)</text>
      <sha1>2jrrd3a3hcm85firlodx7yt22oupz1r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135696</id>
      <parentid>135695</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T08:21:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <comment>/* کپی‌برداری کردید */ پاسخ</comment>
      <origin>135696</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1978" sha1="5xrkhrg8vnci6o904gbz60lo3uqy01e" xml:space="preserve">== کپی‌برداری کردید ==
{{پب|Fwldom}} درود.  احتمالا بخشی از مظالب رو از [https://blog.asics.ir/what-is-mountaineering/ وبلاگ پوشاک اسیکس] کپی کردید. خب نشانی وبلاگ رو به عنوان منابع بنویسید. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۰۵ (UTC)

:خیر فکر نکنم، اکثر صفحات این کتاب را از ویکی کتاب اسپانیایی ترجمه کردم.
:و این صفحه محتوای خاصی برای کپی برداری ندارد [[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۰۷ (UTC)
::بله درسته. بخش‌بندی‌ها رو چیزی مشابه نسخه اسپانیایی ایجاد کردید ولی محتوای صفحه‌ها از نسخه اسپانیایی ترجمه نشده. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۱۳ (UTC)
:::بله ترجمه خالص و ماشینی نداشتیم و سعی کردم ترجمه را با اقتباس همراه کنم. [[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۲۱ (UTC)

== پارسی سره بنویسید ==
چون نویسنده اصلی کتاب، اون رو به شیوه پارسی سره نگارش کرده، پسندیده است شما نیز این رویه را از دیده به‌دور ندارید. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۱۵ (UTC)

:درود بر شما،
:هدف اولیه گسترش کتاب است و در ویرایش های بعدی، واژگان باید جایگزین شود. [[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۱۹ (UTC)</text>
      <sha1>5xrkhrg8vnci6o904gbz60lo3uqy01e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135716</id>
      <parentid>135696</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T09:54:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* کپی‌برداری کردید */ پاسخ</comment>
      <origin>135716</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2355" sha1="qb5fustw5kbdo6wtekv4611ed8hnmqf" xml:space="preserve">== کپی‌برداری کردید ==
{{پب|Fwldom}} درود.  احتمالا بخشی از مظالب رو از [https://blog.asics.ir/what-is-mountaineering/ وبلاگ پوشاک اسیکس] کپی کردید. خب نشانی وبلاگ رو به عنوان منابع بنویسید. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۰۵ (UTC)

:خیر فکر نکنم، اکثر صفحات این کتاب را از ویکی کتاب اسپانیایی ترجمه کردم.
:و این صفحه محتوای خاصی برای کپی برداری ندارد [[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۰۷ (UTC)
::بله درسته. بخش‌بندی‌ها رو چیزی مشابه نسخه اسپانیایی ایجاد کردید ولی محتوای صفحه‌ها از نسخه اسپانیایی ترجمه نشده. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۱۳ (UTC)
:::بله ترجمه خالص و ماشینی نداشتیم و سعی کردم ترجمه را با اقتباس همراه کنم. [[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۲۱ (UTC)
::::ترجمه ماشینی از کاربری ببینم سریع حساب کاربری او را میبندم. مطمئن هستم شما نیز با توجه به رویکرد بهبود محتوا در این وبگاه عمل خواهید کرد. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۵۴ (UTC)

== پارسی سره بنویسید ==
چون نویسنده اصلی کتاب، اون رو به شیوه پارسی سره نگارش کرده، پسندیده است شما نیز این رویه را از دیده به‌دور ندارید. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۱۵ (UTC)

:درود بر شما،
:هدف اولیه گسترش کتاب است و در ویرایش های بعدی، واژگان باید جایگزین شود. [[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۱۹ (UTC)</text>
      <sha1>qb5fustw5kbdo6wtekv4611ed8hnmqf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>الگو:بنر ویکی‌پهلوان</title>
    <ns>10</ns>
    <id>42227</id>
    <revision>
      <id>135693</id>
      <timestamp>2026-10-08T08:17:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «&lt;div style=&quot; direction: rtl; background: linear-gradient(135deg, #0c4a6e 0%, #0369a1 40%, #0ea5e9 100%); border-radius: 18px;  padding: 6px 15px ; margin-bottom: 28px; box-shadow: 0 12px 32px rgba(14, 165, 233, 0.28); display: flex; align-items: center; gap: 16px; flex-wrap: wrap; color: #fff; font-family: Vazirmatn, Tahoma, sans-serif; position: relative; overflow: hidden; &quot;&gt;  &lt;div style=&quot;flex-shrink: 0;&quot;&gt; پرونده:ویکی کت...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>135693</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1118" sha1="ocdgj7wa4sj0oykvd32te3jvbl3bats" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;
direction: rtl;
background: linear-gradient(135deg, #0c4a6e 0%, #0369a1 40%, #0ea5e9 100%);
border-radius: 18px;
 padding: 6px 15px ;
margin-bottom: 28px;
box-shadow: 0 12px 32px rgba(14, 165, 233, 0.28);
display: flex;
align-items: center;
gap: 16px;
flex-wrap: wrap;
color: #fff;
font-family: Vazirmatn, Tahoma, sans-serif;
position: relative;
overflow: hidden;
&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;flex-shrink: 0;&quot;&gt;
[[پرونده:ویکی کتاب - رویداد ویکی‌پهلوان 1405.jpg|100px]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 280px;&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;font-size: 26px; font-weight: 800; line-height: 1.25;&quot;&gt;
ویکی‌پهلوان ۱۴۰۵
&lt;span style=&quot;font-size: 13px; opacity: 0.9; letter-spacing: 0.5px;&quot;&gt;
(۱۶ تا ۲۶ مهر ۱۴۰۵)
&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;font-size: 15.5px; line-height: 1.65; opacity: 0.95; margin-bottom: 16px; max-width: 540px;&quot;&gt;
جشن ویرایش کتاب‌های ورزشی و تربیت بدنی به مناسبت روز ملی تربیت بدنی و ورزش. [[ویکی‌کتاب:ویکی‌پهلوان ۱۴۰۵|شرکت در رویداد ]]

&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>ocdgj7wa4sj0oykvd32te3jvbl3bats</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135694</id>
      <parentid>135693</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T08:18:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <origin>135694</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1116" sha1="9t86bla3ewlo4rk9qn6tj1ukrzfooba" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;
direction: rtl;
background: linear-gradient(135deg, #0c4a6e 0%, #0369a1 40%, #0ea5e9 100%);
border-radius: 18px;
 padding: 6px 15px ;
margin-bottom: 28px;
box-shadow: 0 12px 32px rgba(14, 165, 233, 0.28);
display: flex;
align-items: center;
gap: 16px;
flex-wrap: wrap;
color: #fff;
font-family: Vazirmatn, Tahoma, sans-serif;
position: relative;
overflow: hidden;
&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;flex-shrink: 0;&quot;&gt;
[[پرونده:ویکی کتاب - رویداد ویکی‌پهلوان 1405.jpg|70px]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 280px;&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;font-size: 16px; font-weight: 800; line-height: 1.25;&quot;&gt;
ویکی‌پهلوان ۱۴۰۵
&lt;span style=&quot;font-size: 8px; opacity: 0.9; letter-spacing: 0.5px;&quot;&gt;
(۱۶ تا ۲۶ مهر ۱۴۰۵)
&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;font-size: 15.5px; line-height: 1.65; opacity: 0.95; margin-bottom: 16px; max-width: 540px;&quot;&gt;
جشن ویرایش کتاب‌های ورزشی و تربیت بدنی به مناسبت روز ملی تربیت بدنی و ورزش. [[ویکی‌کتاب:ویکی‌پهلوان ۱۴۰۵|شرکت در رویداد ]]

&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>9t86bla3ewlo4rk9qn6tj1ukrzfooba</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135697</id>
      <parentid>135694</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T08:23:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <origin>135697</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1115" sha1="00z6s8sedf5bb6uui10cynsejm0gji8" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;
direction: rtl;
background: linear-gradient(135deg, #0c4a6e 0%, #0369a1 40%, #0ea5e9 100%);
border-radius: 18px;
 padding: 6px 15px ;
margin-bottom: 28px;
box-shadow: 0 2px 19px rgba(14, 165, 233, 0.28);
display: flex;
align-items: center;
gap: 16px;
flex-wrap: wrap;
color: #fff;
font-family: Vazirmatn, Tahoma, sans-serif;
position: relative;
overflow: hidden;
&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;flex-shrink: 0;&quot;&gt;
[[پرونده:ویکی کتاب - رویداد ویکی‌پهلوان 1405.jpg|70px]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 280px;&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;font-size: 16px; font-weight: 800; line-height: 1.25;&quot;&gt;
ویکی‌پهلوان ۱۴۰۵
&lt;span style=&quot;font-size: 8px; opacity: 0.9; letter-spacing: 0.5px;&quot;&gt;
(۱۶ تا ۲۶ مهر ۱۴۰۵)
&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;font-size: 15.5px; line-height: 1.65; opacity: 0.95; margin-bottom: 16px; max-width: 540px;&quot;&gt;
جشن ویرایش کتاب‌های ورزشی و تربیت بدنی به مناسبت روز ملی تربیت بدنی و ورزش. [[ویکی‌کتاب:ویکی‌پهلوان ۱۴۰۵|شرکت در رویداد ]]

&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>00z6s8sedf5bb6uui10cynsejm0gji8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135698</id>
      <parentid>135697</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T08:24:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <origin>135698</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1114" sha1="fpa2tzol2hqfummrlvhz98ukd252cii" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;
direction: rtl;
background: linear-gradient(135deg, #0c4a6e 0%, #0369a1 40%, #0ea5e9 100%);
border-radius: 18px;
 padding: 6px 15px ;
margin-bottom: 28px;
box-shadow: 0 2px 9px rgba(14, 165, 233, 0.28);
display: flex;
align-items: center;
gap: 16px;
flex-wrap: wrap;
color: #fff;
font-family: Vazirmatn, Tahoma, sans-serif;
position: relative;
overflow: hidden;
&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;flex-shrink: 0;&quot;&gt;
[[پرونده:ویکی کتاب - رویداد ویکی‌پهلوان 1405.jpg|70px]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 280px;&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;font-size: 16px; font-weight: 800; line-height: 1.25;&quot;&gt;
ویکی‌پهلوان ۱۴۰۵
&lt;span style=&quot;font-size: 8px; opacity: 0.9; letter-spacing: 0.5px;&quot;&gt;
(۱۶ تا ۲۶ مهر ۱۴۰۵)
&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;font-size: 15.5px; line-height: 1.65; opacity: 0.95; margin-bottom: 16px; max-width: 540px;&quot;&gt;
جشن ویرایش کتاب‌های ورزشی و تربیت بدنی به مناسبت روز ملی تربیت بدنی و ورزش. [[ویکی‌کتاب:ویکی‌پهلوان ۱۴۰۵|شرکت در رویداد ]]

&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>fpa2tzol2hqfummrlvhz98ukd252cii</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135701</id>
      <parentid>135698</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T08:25:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <origin>135701</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1115" sha1="7zbl12n7ictbg4kfm5a2a6xl6rdhl4b" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;
direction: rtl;
background: linear-gradient(135deg, #0c4a6e 0%, #0369a1 40%, #0ea5e9 100%);
border-radius: 18px;
 padding: 6px 15px ;
margin-bottom: 28px;
box-shadow: 2px 2px 9px rgba(14, 165, 233, 0.1);
display: flex;
align-items: center;
gap: 16px;
flex-wrap: wrap;
color: #fff;
font-family: Vazirmatn, Tahoma, sans-serif;
position: relative;
overflow: hidden;
&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;flex-shrink: 0;&quot;&gt;
[[پرونده:ویکی کتاب - رویداد ویکی‌پهلوان 1405.jpg|70px]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;flex: 1; min-width: 280px;&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;font-size: 16px; font-weight: 800; line-height: 1.25;&quot;&gt;
ویکی‌پهلوان ۱۴۰۵
&lt;span style=&quot;font-size: 8px; opacity: 0.9; letter-spacing: 0.5px;&quot;&gt;
(۱۶ تا ۲۶ مهر ۱۴۰۵)
&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;font-size: 15.5px; line-height: 1.65; opacity: 0.95; margin-bottom: 16px; max-width: 540px;&quot;&gt;
جشن ویرایش کتاب‌های ورزشی و تربیت بدنی به مناسبت روز ملی تربیت بدنی و ورزش. [[ویکی‌کتاب:ویکی‌پهلوان ۱۴۰۵|شرکت در رویداد ]]

&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>7zbl12n7ictbg4kfm5a2a6xl6rdhl4b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ویکی‌کتاب:ویکی‌پهلوان ۱۴۰۵/Fwldom</title>
    <ns>4</ns>
    <id>42228</id>
    <revision>
      <id>135704</id>
      <timestamp>2026-10-08T08:36:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <comment>اصلاح ارقام</comment>
      <origin>135704</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1102" sha1="86p7t1ratdjcxdt9kwa9h5ahtg39weg" xml:space="preserve">جمع امتیازات تا ۱۶ مهر: '''۳۰۰ امتیاز'''

جزئیات امتیازات:
* ۳۰۰ امتیاز از کتاب کوهنوردی
== کتاب کوهنوردی ==
* ایجاد صفحات زیر:
# [[کوهنوردی/صفحه اصلی]] (۳۰ امتیاز)
# [[کوهنوردی/تاریخچه کوهنوردی]] (۳۰ امتیاز)
# [[کوهنوردی/تاریخچه کوهنوردی ایران]] (۳۰ امتیاز)
# [[کوهنوردی/آمادگی پیکری]] (۳۰ امتیاز)
# [[کوهنوردی/آمادگی روانی]] (۳۰ امتیاز)
# [[کوهنوردی/خورد و خوراک]] (۳۰ امتیاز)
# [[کوهنوردی/پوشاک و کفش کوهنوردی]] (۳۰ امتیاز)
# [[کوهنوردی/کوله‌چینی و مدیریت بار]] (۳۰ امتیاز)
# [[کوهنوردی/معرفی قله‌های جهان]] (۳۰ امتیاز)
# [[کوهنوردی/کوهنوردان نامدار ایران]] (۳۰ امتیاز)
* بهبود صفحات زیر:
# [[کوهنوردی/پیش‌گفتار]]
# [[کوهنوردی/افزارگان کوهنوردی]]</text>
      <sha1>86p7t1ratdjcxdt9kwa9h5ahtg39weg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135705</id>
      <parentid>135704</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T08:38:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <comment>اصلاح ارقام، اصلاح املا، اصلاح سجاوندی، اصلاح نویسه، اصلاح فاصلهٔ مجازی، اصلاح نویسه‌های عربی</comment>
      <origin>135705</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1139" sha1="rgs3kgcgzbm51y2lk7c078o5qoarlcq" xml:space="preserve">جمع امتیازات تا ۱۶ مهر: '''۱۶۰ امتیاز'''

جزئیات امتیازات:
* ۱۶۰ امتیاز از کتاب کوهنوردی

== کتاب کوهنوردی ==
* ایجاد صفحات زیر:
# [[کوهنوردی/صفحه اصلی]] (۱۵ امتیاز)
# [[کوهنوردی/تاریخچه کوهنوردی]] (۱۵ امتیاز)
# [[کوهنوردی/تاریخچه کوهنوردی ایران]] (۳۰ امتیاز)
# [[کوهنوردی/آمادگی پیکری]] (۱۵ امتیاز)
# [[کوهنوردی/آمادگی روانی]] (۱۵ امتیاز)
# [[کوهنوردی/خورد و خوراک]] (۱۵ امتیاز)
# [[کوهنوردی/پوشاک و کفش کوهنوردی]] (۱۵ امتیاز)
# [[کوهنوردی/کوله‌چینی و مدیریت بار]] (۱۵ امتیاز)
# [[کوهنوردی/معرفی قله‌های جهان]] (۱۵ امتیاز)
# [[کوهنوردی/کوهنوردان نامدار ایران]] (۱۵ امتیاز)
* بهبود صفحات زیر:
# [[کوهنوردی/پیش‌گفتار]] (۲ امتیاز)
# [[کوهنوردی/افزارگان کوهنوردی]] (۸ امتیاز)</text>
      <sha1>rgs3kgcgzbm51y2lk7c078o5qoarlcq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135706</id>
      <parentid>135705</parentid>
      <timestamp>2026-10-08T08:38:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Fwldom</username>
        <id>26269</id>
      </contributor>
      <comment>/* کتاب کوهنوردی */ اصلاح ارقام</comment>
      <origin>135706</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1139" sha1="po6866es4mrzsl71ldeo9ntr3pdi8pw" xml:space="preserve">جمع امتیازات تا ۱۶ مهر: '''۱۶۰ امتیاز'''

جزئیات امتیازات:
* ۱۶۰ امتیاز از کتاب کوهنوردی

== کتاب کوهنوردی ==
* ایجاد صفحات زیر:
# [[کوهنوردی/صفحه اصلی]] (۱۵ امتیاز)
# [[کوهنوردی/تاریخچه کوهنوردی]] (۱۵ امتیاز)
# [[کوهنوردی/تاریخچه کوهنوردی ایران]] (۱۵ امتیاز)
# [[کوهنوردی/آمادگی پیکری]] (۱۵ امتیاز)
# [[کوهنوردی/آمادگی روانی]] (۱۵ امتیاز)
# [[کوهنوردی/خورد و خوراک]] (۱۵ امتیاز)
# [[کوهنوردی/پوشاک و کفش کوهنوردی]] (۱۵ امتیاز)
# [[کوهنوردی/کوله‌چینی و مدیریت بار]] (۱۵ امتیاز)
# [[کوهنوردی/معرفی قله‌های جهان]] (۱۵ امتیاز)
# [[کوهنوردی/کوهنوردان نامدار ایران]] (۱۵ امتیاز)
* بهبود صفحات زیر:
# [[کوهنوردی/پیش‌گفتار]] (۲ امتیاز)
# [[کوهنوردی/افزارگان کوهنوردی]] (۸ امتیاز)</text>
      <sha1>po6866es4mrzsl71ldeo9ntr3pdi8pw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بحث:تاریخ ایران/جمهوری اسلامی ایران</title>
    <ns>1</ns>
    <id>42229</id>
    <revision>
      <id>135707</id>
      <timestamp>2026-10-08T09:28:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* پاک کردن بیکار */ بخش جدید</comment>
      <origin>135707</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="659" sha1="3ns3u4cn3na226qz4kfcm8eygw4n0lb" xml:space="preserve">== پاک کردن بیکار ==
{{پب|Fwldom}} درود. چرا واژه بیکار را پاک کردید؟ آیا در کشوری که توسط جمهوری اسلامی اداره می‌شود بیکار نداریم یا اینکه مقبولیت این رژیم برای شما طوری است که نباید به «بیکاری در کشور» اشاره شود؟ آیا جوانان بیکاری که در «اعتراضات دی ۱۴۰۴» شرکت کردند چیزی است که نباید به آن اشاره شود؟ [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۲۸ (UTC)</text>
      <sha1>3ns3u4cn3na226qz4kfcm8eygw4n0lb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بحث:کوهنوردی/کوله‌چینی و مدیریت بار</title>
    <ns>1</ns>
    <id>42230</id>
    <revision>
      <id>135708</id>
      <timestamp>2026-10-08T09:35:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* کپی‌برداری کردید */ بخش جدید</comment>
      <origin>135708</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="416" sha1="aiuo1nr0hcawe7r4s83s5eiqv1x7dfk" xml:space="preserve">== کپی‌برداری کردید ==
به نظر میرسه بخش هایی از این صفحه از [https://howraz.com/mag/how-to-pack-a-backpack-to-reduce-shoulder-strain/ وبگاه هوراز] کپی‌برداری شده باشه. درسته؟ چرا منبع ذکر نکردید؟ [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۳۵ (UTC)</text>
      <sha1>aiuo1nr0hcawe7r4s83s5eiqv1x7dfk</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>