مدیاویکی:Common.css

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="fa">
  <siteinfo>
    <sitename>ویکی‌کتاب</sitename>
    <dbname>fawikibooks</dbname>
    <base>https://fa.wikibooks.org/wiki/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">مدیا</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ویژه</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">بحث</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">کاربر</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">بحث کاربر</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ویکی‌کتاب</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">بحث ویکی‌کتاب</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">پرونده</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">بحث پرونده</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">مدیاویکی</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">بحث مدیاویکی</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">الگو</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">بحث الگو</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">راهنما</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">بحث راهنما</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">رده</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">بحث رده</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">کتاب‌آشپزی</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">بحث کتاب‌آشپزی</namespace>
      <namespace key="110" case="first-letter">ویکی‌کودک</namespace>
      <namespace key="111" case="first-letter">بحث ویکی‌کودک</namespace>
      <namespace key="112" case="first-letter">موضوع</namespace>
      <namespace key="113" case="first-letter">بحث موضوع</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">پودمان</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">بحث پودمان</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>مدیاویکی:Common.css</title>
    <ns>8</ns>
    <id>4217</id>
    <revision>
      <id>135852</id>
      <parentid>121518</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T11:14:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maintenance script</username>
        <id>8502</id>
      </contributor>
      <comment>Use thumb.wikimedia.org for thumbnails ([[phab:T427465]], Operator: Ladsgroup)</comment>
      <origin>135852</origin>
      <model>css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="49028" sha1="ezmpwhw5js3gnqjyel1rnxup0bipy1e" xml:space="preserve">.PrettyTextBox { background-color:#F9F9F9; color:#000000; border:1px solid #AAAAAA; padding:0.2em; }
/* Please add extra modifications for fawikibooks end of fawikipedia Commons.css */
/*
ATTENTION ADMINISTRATORS:
 
This is the CSS for all skins. Any major changes to this page or
[[MediaWiki:Monobook.css|Monobook.css]] should be first proposed on
the [[Wikipedia:Village pump (technical)|Village pump]].  
 
Testing can be done on your own user Monobook.css. In [[Mozilla]] and
[[Opera (web browser)|Opera]], you can also test style changes dynamically
with the [http://www.squarefree.com/bookmarklets/webdevel.html test styles]
bookmarklet from squarefree.com. It pops up a window for adding style rules,
and updates the page as you type.
 
See also: [[Wikipedia:Catalogue of CSS classes|catalogue of CSS classes]].
 
Thank you.
*/

/* Persian Wikipedia UI fonts configurations, see also MediaWiki:Print.css
   These are writtern over the time on Monobook.css and Vector.css and shouldn't
   be changed radically without users consensus */
body {
  /* generally a sans-serif font should be here */
  font-family: Tahoma, 'Iranian Sans', 'DejaVu Sans', 'Noto Sans', 'Droid Arabic Kufi', sans-serif;
}
 
div#content h1, div#content h2, div#content #firstHeading,
div#content .mw-editsection,
div#content #toc h2, div#content .toc h2 {
  /* generally a serif font should be here but Arial is not acceptable for Persian */
  font-family: Tahoma, 'Iranian Serif', 'Noto Serif', 'Droid Arabic Naskh', 'Iranian Sans', 'DejaVu Sans', serif;
}
 
/* Main page fixes */
#interwiki-completelist {
    font-weight: bold;
}
body.page-ویکی‌پدیا_صفحه_تمرین #ca-edit,
body.page-ویکی‌پدیا_آشنایی #ca-edit {
    border: 1px dotted #429EDB;
}
body.page-ویکی‌پدیا_صفحه_تمرین #ca-edit:hover,
body.page-ویکی‌پدیا_آشنایی #ca-edit:hover {
     background: none repeat scroll 0 0 white;
     border-color: transparent;
}
body.page-صفحهٔ_اصلی #mp-topbanner {
   clear: both;
}
body.page-صفحهٔ_اصلی #ca-delete,
body.page-صفحهٔ_اصلی #deleteconfirm,
body.page-صفحهٔ_اصلی #t-cite,
body.page-صفحهٔ_اصلی #lastmod,
body.page-صفحهٔ_اصلی #siteSub,
body.page-صفحهٔ_اصلی #contentSub,
body.page-صفحهٔ_اصلی #catlinks,
body.page-صفحهٔ_اصلی h1.firstHeading,
body.page-صفحهٔ_اصلی #centralNotice,
body.page-درگاه_ورودی #siteSub,
body.page-درگاه_ورودی h1.firstHeading {
    display: none !important;
}
/* Make the list of references in [[Template:Reflist]] smaller */
.references-small { 
    font-size: 90%;
}

/* Highlight clicked reference in blue to help navigation */
ol.references &gt; li:target,
sup.reference:target,
span.citation:target, cite:target { 
    background-color: #DEF;
}

/* Ensure refs in table headers and the like aren't bold or italic */
sup.reference {
    font-weight: normal;
    font-style: normal;
}

table.source {
border-style: solid;
border-width: thin;
border-color: green;
text-align: left;
width: 800px;
direction: ltr;
}
td.snumber {
background-color: gray;
width: 20px;
border-style: solid;
border-width: thin;
border-color: green;
}
th.scode {
background-color: mediumturquoise;
width: 780px;
border-style: solid;
border-width: thin;
border-color: green;
text-align: right;
}

/* Styling for citations */
span.citation, cite {
    font-style: normal;
    word-wrap: break-word;
}

/* If there is an inline link to a full citation, the full citation will turn blue when the inline link is clicked */
cite:target { 
    background-color: #DEF;
}

/* For linked citation numbers and document IDs, where the number need not be shown on a screen or a handheld, but should be included in the printed version */

@media screen, handheld, projection {
    cite *.printonly {
        display: none;
    }
}

/* Style for horizontal lists (separator following item) */
.skin-monobook .hlist dl,
.skin-modern .hlist dl,
.skin-vector .hlist dl {
    line-height: 1.5em;
}
.hlist dl,
.hlist ol,
.hlist ul {
    margin: 0;
}
.hlist dd,
.hlist dt,
.hlist li { 
    display: inline;
    margin: 0;
}
/* Display nested lists inline */
.hlist dl dl,
.hlist ol ol,
.hlist ul ul {
    display: inline;
}
/* Generate interpuncts */
.hlist dt:after {
    content: &quot; :&quot;;
}
.hlist dd:after,
.hlist li:after {
    content: &quot; •&quot;;
}
.hlist dd:last-child:after,
.hlist dt:last-child:after,
.hlist li:last-child:after {
    content: none;
}
/* for IE 8 */
.hlist dd.nopunct:after,
.hlist dt.nopunct:after,
.hlist li.nopunct:after {
    content: none;
}
/* Add parens around nested lists */
.hlist dl dl:before,
.hlist ol ol:before,
.hlist ul ul:before {
    content: &quot;(&quot;;
}
.hlist dl dl:after,
.hlist ol ol:after,
.hlist ul ul:after {
    content: &quot;)&quot;;
}
/* Put numbers in ordered lists */
.hlist.hnum ol li {
    counter-increment: level1;
}
.hlist.hnum ol li:before {
    content: counter(level1) &quot; &quot;;
}
.hlist.hnum ol ol li {
    counter-increment: level2;
}
.hlist.hnum ol ol li:before {
    content: counter(level2) &quot; &quot;;
}

/* فهرست بدون گلوله */
.plainlist ul {
    line-height: inherit;
    list-style: none none;
    margin: 0;
}
.plainlist ul li {
    margin-bottom: 0;
}

/* wikitable/prettytable class for skinning normal tables */
table.wikitable,
table.prettytable {
    margin: 1em 0 1em 1em; /* modified for rtl direction */
    background: #f9f9f9;
    border: 1px #aaa solid;
    border-collapse: collapse;
}

table.wikitable th, table.wikitable td,
table.prettytable th, table.prettytable td {
    border: 1px #aaa solid;
    padding: 0.2em;
}

table.wikitable th,
table.prettytable th {
    background: #f2f2f2;
    text-align: center;
}

table.wikitable caption,
table.prettytable caption {
    margin-right: inherit;
    margin-left: inherit;
    font-weight: bold;
}

table.prettytable code,
table.wikitable code {
    background-color: transparent;
}

/* Default skin for navigation boxes */
table.navbox {            /* Navbox container style */
    border: 1px solid #aaa;
    width: 100%; 
    margin: auto;
    clear: both;
    font-size: 88%;
    text-align: center;
    padding: 1px;
}
table.navbox + table.navbox {  /* Single pixel border between adjacent navboxes */
    margin-top: -1px;          /* (doesn't work for IE6, but that's okay)       */
}
.navbox-title,
.navbox-abovebelow,
table.navbox th {
    text-align: center;      /* Title and above/below styles */
    padding-left: 1em;
    padding-right: 1em;
}
.navbox-group {              /* Group style */
    white-space: nowrap;
    text-align: right;
    font-weight: bold;
    padding-left: 1em;
    padding-right: 1em;
}
.navbox, .navbox-subgroup {
    background: #fdfdfd;     /* Background color */
}
.navbox-list {
    border-color: #fdfdfd;   /* Must match background color */
}
.navbox-title,
table.navbox th {
    background: #ccccff;     /* Level 1 color */
}
.navbox-abovebelow,
.navbox-group,
.navbox-subgroup .navbox-title {
    background: #ddddff;     /* Level 2 color */
}
.navbox-subgroup .navbox-group, .navbox-subgroup .navbox-abovebelow {
    background: #e6e6ff;     /* Level 3 color */
}
.navbox-even {
    background: #f7f7f7;     /* Even row striping */
}
.navbox-odd {
    background: transparent; /* Odd row striping */
}
 
.navbox .hlist td dl,
.navbox .hlist td ol,
.navbox .hlist td ul,
.navbox td.hlist dl,
.navbox td.hlist ol,
.navbox td.hlist ul {
    padding: 0.125em 0;       /* Adjust hlist padding in navboxes */
}
.navbox .hlist dd,
.navbox .hlist dt,
.navbox .hlist li {
    white-space: nowrap;      /* Nowrap list items in navboxes */
    white-space: normal !ie;  /* IE &lt; 8 no-wraps entire list, so disable it */
}
.navbox .hlist dd dl,
.navbox .hlist dt dl,
.navbox .hlist li ol,
.navbox .hlist li ul {
    white-space: normal;      /* But allow parent list items to be wrapped */
}
ol + table.navbox,
ul + table.navbox {
    margin-top: 0.5em;        /* Prevent lists from clinging to navboxes */
}
 
.collapseButton {          /* 'show'/'hide' buttons created dynamically */
    float: left;           /* by the CollapsibleTables javascript in    */
    font-weight: normal;   /* [[MediaWiki:Common.js]] are styled here   */
    text-align: left;      /* so they can be customised.                */
    width: auto;
}
.navbox .collapseButton {  /* In navboxes, the show/hide button balances */
    width: 6em;            /* the vde links from [[Template:Navbar]],    */
}                          /* so they need to be the same width.         */
 
.navbar {                  /* Navbox template links */
    font-size: 88%;        /* Default font-size */
    font-weight: normal;
}
.navbox .navbar {
    font-size: 100%;       /* Font-size when nested within navbox */
}

/* Infobox template style */
.infobox {
    border: 1px solid #aaa;
    background-color: #f9f9f9;
    color: black;
    margin: 0.5em 1em 0.5em 0;
    padding: 0.2em;
    float: left;
    clear: left;
    text-align: right;
    font-size: 88%;
    line-height: 1.5em;
}
.infobox caption {
    font-size: 125%;
    font-weight: bold;
}
.infobox td,
.infobox th {
    vertical-align: top;
}
.infobox.bordered {
    border-collapse: collapse;
}
.infobox.bordered td,
.infobox.bordered th {
    border: 1px solid #aaa;
}
.infobox.bordered .borderless td,
.infobox.bordered .borderless th {
    border: 0;
}
 
.infobox.sisterproject {
    width: 20em;
    font-size: 90%;
}
 
.infobox.standard-talk {
    border: 1px solid #c0c090;
    background-color: #f8eaba;
}
.infobox.standard-talk.bordered td,
.infobox.standard-talk.bordered th {
    border: 1px solid #c0c090;
}
 
/* styles for bordered infobox with merged rows */
.infobox.bordered .mergedtoprow td,
.infobox.bordered .mergedtoprow th {
    border: 0;
    border-top: 1px solid #aaa;
    border-left: 1px solid #aaa;
}
 
.infobox.bordered .mergedrow td,
.infobox.bordered .mergedrow th {
    border: 0;
    border-left: 1px solid #aaa;
}
 
/* Styles for geography infoboxes, eg countries,
   country subdivisions, cities, etc.            */
.infobox.geography {
    text-align: right;
    border-collapse: collapse;
    line-height: 1.2em; 
    font-size: 90%;
}
 
.infobox.geography  td,
.infobox.geography  th {
    border-top: 1px solid #aaa;
    padding: 0.4em 0.6em 0.4em 0.6em;
}
.infobox.geography .mergedtoprow td,
.infobox.geography .mergedtoprow th {
    border-top: 1px solid #aaa;
    padding: 0.4em 0.6em 0.2em 0.6em;
}
 
.infobox.geography .mergedrow td,
.infobox.geography .mergedrow th {
    border: 0;
    padding: 0 0.6em 0.2em 0.6em;
}
 
.infobox.geography .mergedbottomrow td,
.infobox.geography .mergedbottomrow th {
    border-top: 0;
    border-bottom: 1px solid #aaa;
    padding: 0 0.6em 0.4em 0.6em;
}
 
.infobox.geography .maptable td,
.infobox.geography .maptable th {
    border: 0;
    padding: 0;
}

/* Style for &quot;notices&quot; */
.notice {
    margin: 1em;
    padding: 0.2em;
}

#disambig {
    border-top: 1px solid #ccc; 
    border-bottom: 1px solid #ccc;
}

.spoiler {
    border-top: 2px solid #ddd;
    border-bottom: 2px solid #ddd;
}

/* Standard talk template style */

.Talk-Notice  {
    border: 1px solid #C0C090;
    background-color: #F8EABA;
    margin-bottom: 3px;
    width: 85%;
    border-spacing: 3px;
    margin-right: auto;
    margin-left: auto;
}

.Talk-Notice:after {
  content: &quot;The CSS for this template should be changed. See [[Wikipedia:Template Standardisation]].&quot;;
}

.notice-text, .toggle-box, .red-button, .goal {
  font-family: Tahoma, 'DejaVu Sans', sans-serif;
}

DIV.red-button { 
  font-family: Tahoma, 'DejaVu Sans', sans-serif;
}

DIV.siteNoticeSmall {
  font-family: Tahoma, 'DejaVu Sans', sans-serif;
  font-size: 15pt;
}

DIV#siteNotice {
  font-family: Tahoma, 'DejaVu Sans', sans-serif;
}

/* Make template background appear correctly on all browsers */
.Talk-Notice td {
    background: inherit;
}

/* Persondata and other (future) metadata */
table.InChI, /* temporary */
table.persondata {
    border: 1px solid #aaa;
    display: none;
    speak: none;
}
.InChI-label, /* temporary */
.persondata-label {
    color: #aaa;
}

/* Makes redirects appear in italics in categories and on [[Special:Allpages]] */
.redirect-in-category, .allpagesredirect {
    font-style: italic;
}

/* Icons for medialist templates [[Template:Listen]], [[Template:Multi-listen_start]], [[Template:Video]], [[Template:Multi-video_start]] */

div.listenlist {
    background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/3f/Gnome_speakernotes_30px.png&quot;);
    padding-right: 40px;
}

div.videolist, div.multivideolist {
    background: url(&quot;//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/20/Tango-video-x-generic.png/40px-Tango-video-x-generic.png&quot;);
    padding-right: 50px;
}

/* Style rules for media list templates */
div.medialist {
    min-height: 50px;
    margin: 1em;
    background-position: top right;
    background-repeat: no-repeat;
}

div.medialist ul {
    list-style-type: none; 
    list-style-image: none;
    margin: 0;
}

div.medialist ul li {
    padding-bottom: 0.5em;
}

div.medialist ul li li {
    font-size: 91%;
    padding-bottom: 0;
}

/* Change the external link icon to an Adobe icon for all PDF files */
/* (in browsers that support these CSS selectors, like Mozilla and Opera) */
#bodyContent a[href$=&quot;.pdf&quot;].external, 
#bodyContent a[href*=&quot;.pdf?&quot;].external, 
#bodyContent a[href*=&quot;.pdf#&quot;].external,
#bodyContent a[href$=&quot;.PDF&quot;].external, 
#bodyContent a[href*=&quot;.PDF?&quot;].external, 
#bodyContent a[href*=&quot;.PDF#&quot;].external,
#mw_content a[href$=&quot;.pdf&quot;].external, 
#mw_content a[href*=&quot;.pdf?&quot;].external, 
#mw_content a[href*=&quot;.pdf#&quot;].external,
#mw_content a[href$=&quot;.PDF&quot;].external, 
#mw_content a[href*=&quot;.PDF?&quot;].external, 
#mw_content a[href*=&quot;.PDF#&quot;].external {
    background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/23/Icons-mini-file_acrobat.gif&quot;) center left no-repeat;
    padding-left: 18px;
}

/* Change the external link icon to an Adobe icon anywhere the PDFlink class */
/* is used (notably Template:PDFlink). This works in IE, unlike the above. */
span.PDFlink a {
    background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/23/Icons-mini-file_acrobat.gif&quot;) center left no-repeat !important;
    padding-left: 18px !important;
}

span.geolink a {
    background: url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/en/a/a7/Monobook-globe.png) center left no-repeat !important;
    padding-left: 11px !important;
}

/* Content in columns with CSS instead of tables [[Template:Columns]] */
div.columns-2 div.column {
    float: right;
    width: 50%;
    min-width: 300px;
}

div.columns-3 div.column {
    float: right;
    width: 33.3%;
    min-width: 200px;
}

div.columns-4 div.column {
    float: right;
    width: 25%;
    min-width: 150px;
}

div.columns-5 div.column {
    float: right;
    width: 20%;
    min-width: 120px;
}

/*Add formatting to make sure that &quot;external references&quot; from [[Template:Ref]] do
  not get URL expansion, not even when printed. The mechanism up to MediaWiki 1.4 was
  that the HTML code contained a SPAN following the anchor A; this SPAN had the class
  &quot;urlexpansion&quot;, which was not displayed on screen, but was shown when the medium was
  &quot;print&quot;. The rules below ensure (a) that there is no extra padding to the left of
  the anchor (displayed as &quot;[&lt;number&gt;]&quot;), (b) that there is no &quot;external link arrow&quot; for
  the link, and (c) that this SPAN of class &quot;urlexpansion&quot; is never shown.
*/

.plainlinksneverexpand {
    background: none ! important;
    padding: 0 ! important;
}

.plainlinksneverexpand .urlexpansion {
    display: none ! important;
}

/* Make sure that ext links displayed within &quot;plainlinksneverexpand&quot; don't get
   the arrow...
*/
.plainlinksneverexpand a {
    background: none !important;
    padding: 0 !important;
}

/* Messagebox templates */
.messagebox {
    border: 1px solid #aaa;
    background-color: #f9f9f9;
    width: 80%;
    margin: 0 auto 1em auto;
    padding: .2em;
}
.messagebox.merge {
    border: 1px solid #c0b8cc;
    background-color: #f0e5ff;
    text-align: center;
}
.messagebox.cleanup {
    border: 1px solid #9f9fff;
    background-color: #efefff;
    text-align: center;
}
.messagebox.standard-talk {
    border: 1px solid #c0c090;
    background-color: #f8eaba;
}
.messagebox.nested-talk {
    border: 1px solid #c0c090;
    background-color: #f8eaba;
    width: 100%;
    margin: 2px 4px 2px 4px;
}
.messagebox.small {
    width: 238px;
    font-size: 85%;
    float: left;
    clear: both;
    margin: 0 0 1em 1em;
    line-height: 1.25em; 
}
.messagebox.small-talk {
    width: 238px;
    font-size: 85%;
    float: left;
    clear: both;
    margin: 0 0 1em 1em;
    line-height: 1.25em; 
    background: #F8EABA;
}

/* Article message box styles */
table.ambox {
    margin: 0px 10%;                  /* 10% = Will not overlap with other elements */
    border: 1px solid #aaa; 
    border-right: 10px solid #1e90ff;  /* Default &quot;notice&quot; blue */
    background: #fbfbfb; 
}
table.ambox + table.ambox {      /* Single border between stacked boxes. */
    margin-top: -1px;
}
.ambox th.mbox-text, 
.ambox td.mbox-text {            /* The message body cell(s) */
    padding: 0.25em 0.5em;       /* 0.5em left/right */
}
.ambox td.mbox-image {           /* The left image cell */
    padding: 2px 0.5em 2px 0;    /* 0.5em right, 0px left */
}
.ambox td.mbox-imageright {      /* The right image cell */
    padding: 2px 0 2px 0.5em;    /* 0px right, 0.5em left */
}
 
table.ambox-notice {
    border-right: 10px solid #1e90ff;    /* Blue */
}
table.ambox-speedy {
    border-right: 10px solid #b22222;    /* Red */
    background: #fee;                   /* Pink */
}
table.ambox-delete {
    border-right: 10px solid #b22222;    /* Red */
}
table.ambox-content {
    border-right: 10px solid #f28500;    /* Orange */
}
table.ambox-style {
    border-right: 10px solid #f4c430;    /* Yellow */
}
table.ambox-move {
    border-right: 10px solid #9932cc;    /* Purple */
}
table.ambox-protection {
    border-right: 10px solid #bba;       /* Gray-gold */
}
 
/* Image message box styles */
table.imbox {
    margin: 4px 10%; 
    border-collapse: collapse; 
    border: 3px solid #1e90ff;    /* Default &quot;notice&quot; blue */
    background: #fbfbfb;
}
.imbox .mbox-text .imbox {  /* For imboxes inside imbox-text cells. */
    margin: 0 -0.5em;       /* 0.9 - 0.5 = 0.4em left/right.        */
    display: block;         /* Fix for webkit to force 100% width.  */
}
.mbox-inside .imbox {       /* For imboxes inside other templates.  */
    margin: 4px;
}
 
table.imbox-notice {
    border: 3px solid #1e90ff;    /* Blue */
}
table.imbox-speedy {
    border: 3px solid #b22222;    /* Red */
    background: #fee;             /* Pink */
}
table.imbox-delete {
    border: 3px solid #b22222;    /* Red */
}
table.imbox-content {
    border: 3px solid #f28500;    /* Orange */
}
table.imbox-style {
    border: 3px solid #f4c430;    /* Yellow */
}
table.imbox-move {
    border: 3px solid #9932cc;    /* Purple */
}
table.imbox-protection {
    border: 3px solid #bba;       /* Gray-gold */
}
table.imbox-license {
    border: 3px solid #88a;       /* Dark gray */
    background: #f7f8ff;          /* Light gray */
}
table.imbox-featured {
    border: 3px solid #ffaa66;    /* light Orange, for getting near to symbol of FPs */
}
 
/* Category message box styles */
table.cmbox {
    margin: 3px 10%;
    border-collapse: collapse;
    border: 1px solid #aaa; 
    background: #DFE8FF;    /* Default &quot;notice&quot; blue */
}
 
table.cmbox-notice {
    background: #D8E8FF;    /* Blue */
}
table.cmbox-speedy {
    margin-top: 4px;
    margin-bottom: 4px;
    border: 4px solid #b22222;    /* Red */
    background: #FFDBDB;          /* Pink */
}
table.cmbox-delete {
    background: #FFDBDB;    /* Red */
}
table.cmbox-content {
    background: #FFE7CE;    /* Orange */
}
table.cmbox-style {
    background: #FFF9DB;    /* Yellow */
}
table.cmbox-move {
    background: #E4D8FF;    /* Purple */
}
table.cmbox-protection {
    background: #EFEFE1;    /* Gray-gold */
}
 
/* Other pages message box styles */
table.ombox {
    margin: 4px 10%; 
    border-collapse: collapse; 
    border: 1px solid #aaa;       /* Default &quot;notice&quot; gray */
    background: #f9f9f9;
}
 
table.ombox-notice {
    border: 1px solid #aaa;       /* Gray */
}
table.ombox-speedy {
    border: 2px solid #b22222;    /* Red */
    background: #fee;             /* Pink */
}
table.ombox-delete {
    border: 2px solid #b22222;    /* Red */
}
table.ombox-content {
    border: 1px solid #f28500;    /* Orange */
}
table.ombox-style {
    border: 1px solid #f4c430;    /* Yellow */
}
table.ombox-move {
    border: 1px solid #9932cc;    /* Purple */
}
table.ombox-protection {
    border: 2px solid #bba;       /* Gray-gold */
}
 
/* Talk page message box styles */
table.tmbox {
    margin: 4px 10%;
    border-collapse: collapse;
    border: 1px solid #c0c090;    /* Default &quot;notice&quot; gray-brown */
    background: #f8eaba;
}
.mediawiki .mbox-inside .tmbox { /* For tmboxes inside other templates. The &quot;mediawiki&quot; class ensures that */
    margin: 2px 0;               /* this declaration overrides other styles (including mbox-small above)   */
    width: 100%;                 /* For Safari and Opera */
}
.mbox-inside .tmbox.mbox-small { /* &quot;small&quot; tmboxes should not be small when  */
    line-height: 1.5em;          /* also &quot;nested&quot;, so reset styles that are   */   
    font-size: 100%;             /* set in &quot;mbox-small&quot; above.                */
}
 
table.tmbox-speedy {
    border: 2px solid #b22222;    /* Red */
    background: #fee;             /* Pink */
}
table.tmbox-delete {
    border: 2px solid #b22222;    /* Red */
}
table.tmbox-content {
    border: 2px solid #f28500;    /* Orange */
}
table.tmbox-style {
    border: 2px solid #f4c430;    /* Yellow */
}
table.tmbox-move {
    border: 2px solid #9932cc;    /* Purple */
}
table.tmbox-protection,
table.tmbox-notice {
    border: 1px solid #c0c090;    /* Gray-brown */
}
 
/* Disambig and set index box styles */
table.dmbox {
    clear: both; 
    margin: 0.9em 1em; 
    border-top: 1px solid #ccc; 
    border-bottom: 1px solid #ccc; 
    background: transparent;
}
 
/* Footer and header message box styles */
table.fmbox {
    clear: both;
    margin: 0.2em 0;
    width: 100%;
    border: 1px solid #aaa;
    background: #f9f9f9;     /* Default &quot;system&quot; gray */
}
table.fmbox-system {
    background: #f9f9f9;
}
table.fmbox-warning {
    border: 1px solid #bb7070;  /* Dark pink */
    background: #ffdbdb;        /* Pink */
}
table.fmbox-editnotice {
    background: transparent;
}
/* Div based &quot;warning&quot; style fmbox messages. */
div.mw-warning-with-logexcerpt,
div.mw-lag-warn-high,
div.mw-cascadeprotectedwarning,
div#mw-protect-cascadeon {
    clear: both;
    margin: 0.2em 0;
    border: 1px solid #bb7070;
    background: #ffdbdb;
    padding: 0.25em 0.9em;
}
/* Div based &quot;system&quot; style fmbox messages. 
   Used in [[MediaWiki:Readonly lag]]. */
div.mw-lag-warn-normal,
div.fmbox-system {
    clear: both;
    margin: 0.2em 0;
    border: 1px solid #aaa;
    background: #f9f9f9;
    padding: 0.25em 0.9em;
}
 
/* These mbox-small classes must be placed after all other 
   ambox/tmbox/ombox etc classes. &quot;body.mediawiki&quot; is so 
   they override &quot;table.ambox + table.ambox&quot; above. */
body.mediawiki table.mbox-small {   /* For the &quot;small=yes&quot; option. */
    clear: right;
    float: right;
    margin: 4px 0 4px 1em;
    width: 238px;
    font-size: 88%;
    line-height: 1.25em;
}
body.mediawiki table.mbox-small-left {   /* For the &quot;small=left&quot; option. */
    margin: 4px 1em 4px 0;
    width: 238px;
    border-collapse: collapse;
    font-size: 88%;
    line-height: 1.25em;
}

/* Put a checker background at the image description page only visible if the image has transparent background */
#file img {
    background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5d/Checker-16x16.png&quot;) repeat;
}

#wpSave {
    font-weight: bold;
}

/* class hiddenStructure is defunct. See [[Wikipedia:hiddenStructure]] */
.hiddenStructure {
    display: inline ! important;
    color: #f00; 
    background-color: #0f0;
}

/* suppress missing interwiki image links where #ifexist cannot be used due to high number of requests */
/* use restricted to rail icon management pages */
/* see .hidden-redlink on //meta.wikimedia.org/wiki/MediaWiki:Common.css */
.check-icon a.new {
    display: none; 
    speak:none;
}

/* Removes underlines from links */
.nounderlines a { 
    text-decoration: none;
}

/* Remove underline from IPA links */
.IPA a:link, .IPA a:visited {
    text-decoration: none;
}

/* Removes useless links from printout */
@media print {
    #privacy, #about, #disclaimer {display:none;}
}

#EnWpMpBook { background-image: url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/en/7/7e/MP-open-book.png); }
#EnWpMpSearch { background: url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/en/a/ae/MP-magnifying-glass.png) no-repeat top left; }
#EnWpMpSearchInner { float: left; width: 20em; text-align: center; }
#EnWpMpBook2 { background-image: url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/8e/MP-open-book2.png); }

/* Standard Navigationsleisten, aka box hiding thingy from .de.  Documentation at [[Wikipedia:NavFrame]]. */

div.Boxmerge,
div.NavFrame {
    margin: 0px;
    padding: 4px;
    border: 1px solid #aaa;
    text-align: center;
    border-collapse: collapse;
    font-size: 95%;
}
div.Boxmerge div.NavFrame {
    border-style: none;
    border-style: hidden;
}
div.NavFrame + div.NavFrame {
    border-top-style: none;
    border-top-style: hidden;
}
div.NavPic {
    background-color: #fff;
    margin: 0px;
    padding: 2px;
    float: right;
}
div.NavFrame div.NavHead {
    height: 1.6em;
    font-weight: bold;
    background-color: #ccf;
    position:relative;
}
div.NavFrame div.NavHead:hover {
        background-color: #aaf;
}
div.NavFrame p {
    font-size: 100%;
}
div.NavFrame div.NavContent {
    font-size: 100%;
}
div.NavFrame div.NavContent p {
    font-size: 100%;
}
div.NavEnd {
    margin: 0px;
    padding: 0px;
    line-height: 1px;
    clear: both;
}
a.NavToggle {
    position:absolute;
    top:0px;
    left:3px;
    font-weight:normal;
    font-size:smaller;
}

/* Coloured watchlist numbers */
.mw-plusminus-pos {
    color: #006400; /* darkgreen */
}

/* .mw-plusminus-null currently at developer default */

.mw-plusminus-neg {
    color: #8B0000; /* darkred */
}

.dablink {
    font-style: italic;
    padding-right: 2em;
}

.dablink i {
    font-style: normal;
}

/* Style for horizontal UL lists */
.horizontal ul {
    padding: 0;
    margin: 0;
}

.horizontal li { 
    padding: 0 0.6em 0 0.4em;
    display: inline;
    border-left: 1px solid;
}

/* Geographical coordinates 

To display coordinates using the notation in the source code, write this in your User:Username/monobook.css:
   .geo-default { display: inline } .geo-nondefault { display: none } 
   .geo-dec { display: inline } .geo-dms { display: inline }

To display coordinates using decimal notation, write this in your User:Username/monobook.css:
   .geo-default { display: inline } .geo-nondefault { display: inline } 
   .geo-dec { display: inline } .geo-dms { display: none }

To display coordinates using DMS notation, write this in your User:Username/monobook.css:
   .geo-default { display: inline } .geo-nondefault { display: inline } 
   .geo-dec { display: none }   .geo-dms { display: inline }

To display coordinates in both decimal and DMS notation, write this in your User:Username/monobook.css:
   .geo-default { display: inline } .geo-nondefault { display: inline } 
   .geo-dec { display: inline }   .geo-dms { display: inline }
   .geo-multi-punct { display: inline }

See [[Template:Coor link]] for how these are used.

Note that the classes &quot;geo&quot;, &quot;longitude&quot;, and &quot;latitude&quot; are not just styles but also used by the [[Geo microformat]], so the names should not be changed.

*/

.geo-default { display: inline; }
.geo-nondefault { display: none; }
.geo-dms { display: inline; }
.geo-dec { display: inline; }
.geo-multi-punct { display: none; }

.longitude .latitude {
    white-space: nowrap;
}

/* This is used for the Geo microformat, but no style is needed for now other than .geo-dec. */
.geo { }

/***** end Geo-related */

/* When &lt;div class=&quot;nonumtoc&quot;&gt; is used on the table of contents, the ToC will display without numbers */
.nonumtoc .tocnumber { display:none; }
.nonumtoc #toc ul,
.nonumtoc .toc ul {
    line-height: 1.5em;
    list-style: none;
    margin: .3em 0 0;
    padding: 0;
}
.nonumtoc #toc ul ul, 
.nonumtoc .toc ul ul { 
    margin: 0 0 0 2em; 
}

/* Allow limiting of which header levels are shown in a TOC; &lt;div class=&quot;toclimit-3&quot;&gt;, for
   instance, will limit to showing ==headings== and ===headings=== but no further (as long as
   there are no =headings= on the page, which there shouldn't be according to the MoS). */
.toclimit-2 .toclevel-2 {display:none;}
.toclimit-3 .toclevel-3 {display:none;}
.toclimit-4 .toclevel-4 {display:none;}
.toclimit-5 .toclevel-5 {display:none;}
.toclimit-6 .toclevel-6 {display:none;}
.toclimit-7 .toclevel-7 {display:none;}

/* Allow transcluded pages to display in lists rather than a table. Compatible in Firefox; incompatible in IE6. */
.listify td {display:list-item;}
.listify tr {display:block;}
.listify table {display:block;}

/* Styling for Template:Quote */
blockquote.templatequote { 
     margin-top: 0; 
}
blockquote.templatequote div.templatequotecite { 
    line-height: 1em;
    text-align: right;
    padding-right: 2em;
    margin-top: 0;
}
blockquote.templatequote div.templatequotecite cite {
    font-size: 85%;
}
 
div.user-block {
    padding: 5px;
    border: 1px solid #A9A9A9;
    background-color: #FFEFD5;
}
/* Prevent line breaks in silly places: 
   1) links when we don't want them to
   2) HTML formulae
   3) Ref tags with group names &lt;ref group=&quot;Note&quot;&gt; --&gt; &quot;[Note 1]&quot;
*/
.nowraplinks a,
span.texhtml,
sup.reference a { white-space: nowrap; }

/* Contents of &lt;math&gt; tag should have an ltr layout */
span.texhtml {
    direction:ltr;
    unicode-bidi:bidi-override;
} 

/* For template documentation */
.template-documentation {
    clear: both;
    margin: 1em 0 0 0;
    border: 1px solid #aaa; 
    background-color: #ecfcf4; 
    padding: 5px;
}

figure[typeof~='mw:File/Thumb'],
figure[typeof~='mw:File/Frame'],
.thumbinner {
    min-width: 100px;
}

/* Category message box styles */
table.cmbox {
    margin: 3px 10%;
    border-collapse: collapse;
    border: 1px solid #aaa; 
    background: #DFE8FF;    /* Default &quot;notice&quot; blue */
}
 
table.cmbox-notice {
    background: #D8E8FF;    /* Blue */
}
table.cmbox-speedy {
    margin-top: 4px;
    margin-bottom: 4px;
    border: 4px solid #b22222;    /* Red */
    background: #FFDBDB;          /* Pink */
}
table.cmbox-delete {
    background: #FFDBDB;    /* Red */
}
table.cmbox-content {
    background: #FFE7CE;    /* Orange */
}
table.cmbox-style {
    background: #FFF9DB;    /* Yellow */
}
table.cmbox-move {
    background: #E4D8FF;    /* Purple */
}
table.cmbox-protection {
    background: #EFEFE1;    /* Gray-gold */
}
/* Cell sizes for ambox/tmbox/imbox/cmbox/ombox/fmbox/dmbox message boxes */
th.mbox-text, td.mbox-text {     /* The message body cell(s) */
    border: none; 
    padding: 0.25em 0.9em;       /* 0.9em left/right */
    width: 100%;    /* Make all mboxes the same width regardless of text length */
}
td.mbox-image {                  /* The left image cell */
    border: none; 
    padding: 2px 0.9em 2px 0px;    /* 0.9em right, 0px left */
    text-align: center; 
}
td.mbox-imageright {             /* The right image cell */
    border: none;
    padding: 2px 0px 2px 0.9em;    /* 0px left, 0.9em right */
    text-align: center; 
}
/* Reduce line-height for &lt;sup&gt; and &lt;sub&gt; */
sup, sub {
    line-height: 1em;
}
/* Styling for Abuse Filter tags */
.mw-tag-markers {
 font-style:italic;
 font-size:90%;
}
/* Other pages message box styles */
table.ombox {
    margin: 4px 10%; 
    border-collapse: collapse; 
    border: 1px solid #aaa;       /* Default &quot;notice&quot; gray */
    background: #f9f9f9;
}
 
table.ombox-notice {
    border: 1px solid #aaa;       /* Gray */
}
table.ombox-speedy {
    border: 2px solid #b22222;    /* Red */
    background: #fee;             /* Pink */
}
table.ombox-delete {
    border: 2px solid #b22222;    /* Red */
}
table.ombox-content {
    border: 1px solid #f28500;    /* Orange */
}
table.ombox-style {
    border: 1px solid #f4c430;    /* Yellow */
}
table.ombox-move {
    border: 1px solid #9932cc;    /* Purple */
}
table.ombox-protection {
    border: 2px solid #bba;       /* Gray-gold */
}
 
/* Workaround für Internet Explorer 6 */
div.NavFrame, div.NavPic, .NavToggle {
    position:relative;
}
  /* Für &lt;nowiki&gt;&lt;hiero&gt;…&lt;/hiero&gt;&lt;/nowiki&gt; */ 

  .mw-hierotable, .hierotable-mw, 
  .mw-hierotable  th, .hierotable mw-th, 
  .mw-hierotable  td, .hierotable mw-td { 
    border: 0px;
    padding: 0px;
  }
/* These mbox-small classes must be placed after all other 
   ambox/tmbox/ombox etc classes. &quot;body.mediawiki&quot; is so 
   they override &quot;table.ambox + table.ambox&quot; above. */
body.mediawiki table.mbox-small {   /* For the &quot;small=yes&quot; option. */
    clear: right;
    float: right;
    margin: 4px 1em 4px 0;
    width: 238px;
    font-size: 88%;
    line-height: 1.25em;
}
body.mediawiki table.mbox-small-left {   /* For the &quot;small=left&quot; option. */
    margin: 4px 0 4px 1em;
    width: 238px;
    border-collapse: collapse;
    font-size: 88%;
    line-height: 1.25em;
}
/* With MediaWiki 1.5, the mechanism has changed: instead of a SPAN of class &quot;urlexpansion&quot;
   following the anchor A, the anchor itself now has class &quot;external autonumber&quot; and the
   expansion is inserted when printing (see the common printing style sheet at
   //en.wikipedia.org/w/skins/common/commonPrint.css) using the &quot;:after&quot; pseudo-
   element of CSS. We have to switch this off for links due to Template:Ref!
*/
.plainlinksneverexpand a.external.text:after {
    display: none !important;
}
.plainlinksneverexpand a.external.autonumber:after {
    display: none !important;
}
table.tmbox-protection,
table.tmbox-notice {
    border: 1px solid #c0c090;    /* Gray-brown */
}
/*FIN DES SCHÉMAS DE COULEUR DE &quot;CADRE À ONGLETS&quot;*/
 
/************************************************
 ***     Infobox V2 - En phase de test        ***
 *** Voir : [[Utilisateur:Antaya/Infobox V2]] ***
 ************************************************/
 
.infobox_v2 { /* monobookocentré debut */
 background: #f9f9f9;
 color: #000;
 font-size:90%;
 line-height:1.1em; 
 float:left;
 clear:left;
 margin:0 1em .5em 0; /* haut droite bas gauche */
 width:300px;
 border: 1px solid #aaa;
 padding: 0.1em;
}
 
.infobox_v2 th {
 vertical-align:top;
 text-align:right;
}
 
/* Option désactivée : empêche les liens internes d'apparaître en bleu
.infobox_v2 th a {
 color:black;  * désactive la couleur des liens à gauche *
}
*/ 
 
.infobox_v2 .entete {
 height:45px;
 vertical-align:middle;
 text-align:center;
 font-size:150%; 
 font-weight:bolder;
 line-height:1.2em;
 color:#000
}
 
.infobox_v2 .media { /* css V2 pour [[Modèle:Son]], [[Modèle:Vidéo]], etc. */
height:35px;
vertical-align:middle;
text-align:center;
font-weight:bolder;
color:#000
}

/* graphiques transparents d'entêtes des infobox V2 */
.entete.defaut       {}
 
.entete.aerostat         {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7e/Picto_infobox_aerostat.png&quot;)               no-repeat top right;}
.entete.auteur           {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1e/Picto_infobox_auteur.png&quot;)                 no-repeat top right;} 
.entete.bd               {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2c/Picto_infobox_comicballoon.png&quot;)           no-repeat top right;}
.entete.biere            {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/04/Picto_infobox_beer.png&quot;)                   no-repeat top right;}
.entete.canada           {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/6a/Picto_infobox_Canada.png&quot;)                 no-repeat top right;}
.entete.cardinal         {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/03/Picto_infobox_cardinal.png&quot;)               no-repeat  top right;}
.entete.chateau          {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5c/Picto_infobox_chateau.png&quot;)                no-repeat top right;}
.entete.cinema           {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ea/Picto_infobox_cinema.png&quot;)                 no-repeat top right;}
.entete.communication    {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a2/Picto_infobox_antenna.png&quot;)                no-repeat top right;}
.entete.disney           {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d3/Picto_infobox_Disney.png&quot;)          no-repeat top right;}
.entete.egypte-antique   {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/cc/Picto_infobox_ancient_Egypt.png&quot;)          no-repeat top right;}
.entete.eveque           {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b3/Picto_infobox_bishop.png&quot;)                 no-repeat  top right;}
.entete.football         {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/f8/Infobox_Football_pictogram.png&quot;) no-repeat top right;}
.entete.grappe           {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/66/Picto_info_grape.png&quot;)                   no-repeat top right;}   
.entete.helicoptere      {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/f/fa/Picto_infobox_helicopter.png&quot;)             no-repeat top right;}
.entete.humain           {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/82/Picto_infobox_manwoman.png&quot;)               no-repeat top right;}
.entete.informatique     {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/ae/Picto-infoboxinfo.png&quot;)                                no-repeat top right;}
.entete.israel-judaisme  {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a5/Picto_infobox_israel-judaisme.png&quot;)        no-repeat top right;}
.entete.jeu              {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/90/Picto_infobox_Game.png&quot;)                   no-repeat top right;}
.entete.jeu-role         {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d8/Picto_infobox_Jeu_de_rôle.png&quot;)            no-repeat top right;}
.entete.jeuvideo         {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2d/Picto_infobox_gamepad.png&quot;)                no-repeat bottom right;}
.entete.macintosh        {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/20/Picto_infobox_Macintosh.png&quot;)              no-repeat top right;}
.entete.map              {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/7a/Picto_infobox_map.png&quot;)                    no-repeat top right;}
.entete.medecine              {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/23/Picto_infobox_med.png&quot;)                    no-repeat top right;}
.entete.mets {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/aa/Picto_infobox_mets.png&quot;) no-repeat top right;}
.entete.montreal-metro   {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/fr/b/ba/Picto_infobox_Mtl_metro.png&quot;)                   no-repeat top right;}
.entete.montreal-train   {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/fr/9/99/Picto_infobox_Mtl_train.png&quot;)                   no-repeat top right;}
.entete.moteur-avion     {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/9c/Picto_Infobox_moteur_d%27avion.png&quot;)       no-repeat top right;}
.entete.musique          {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/60/Picto_infobox_music.png&quot;)                  no-repeat top right;}
.entete.papyrus          {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1b/Picto_infobox_papyrus.png&quot;)                no-repeat top right;}
.entete.paralympique     {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/5e/Picto_infobox_Paralympics.png&quot;)            no-repeat top right;}
.entete.persofiction     {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/37/Picto_infobox_masks.png&quot;)                  no-repeat top right;}
.entete.personne        {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/48/Picto_infobox_character.png&quot;)              no-repeat top right;}
.entete.planeur          {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/5/54/Picto_infobox_planeur.png&quot;)                no-repeat top right;}
.entete.presse           {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/23/Picto_infobox_journal.png&quot;)                no-repeat top right;}
.entete.projet           {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/cb/Picto_infobox_tools.png&quot;)                  no-repeat top right;}
.entete.quebec           {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/21/Picto_infobox_Quebec.png&quot;)                 no-repeat top right;}
.entete.recherche        {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c1/Picto_infobox_detective.png&quot;)              no-repeat top right;}
.entete.rome-antique     {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/2e/Picto_infobox_Roman_millitary_banner.png&quot;) no-repeat top right;}
.entete.science-fiction  {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ed/Picto_infobox_fliyingsaucer.png&quot;)          no-repeat top right;}
.entete.sport            {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/8e/Picto_infobox_Olympic.png&quot;)                no-repeat top right;}
.entete.sport-automobile {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/af/Picto_infobox_sport_auto.png&quot;)             no-repeat top right;}
.entete.television       {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a6/Picto_infobox_TV-T%26PC.png&quot;)                                     no-repeat top right;}
.entete.timbre           {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b3/Picto_infobox_Stamps.png&quot;)                 no-repeat top right;}
.entete.train            {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/44/Picto_infobox_train.png&quot;)                  no-repeat top right;}
.entete.union-europeenne {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/c/c0/Picto_Infobox_Europe.png&quot;)                 no-repeat top right;}
.entete.universite       {background: url(&quot;//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/42/Picto_infobox_book.png&quot;)                   no-repeat top right;}
 
.media.audio            {background: url(&quot;//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a6/Gnome-speakernotes.png/35px-Gnome-speakernotes.png&quot;) no-repeat top left;} 
.media.video            {background: url(&quot;//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/20/Tango-video-x-generic.png/35px-Tango-video-x-generic.png&quot;) no-repeat top left;}
 
/* Fin de la phase de test Infobox V2 */ /* monobookocentré fin V2 */

/* for Main Page */
.globegris {
  background: url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/10/Wikipedia-logo-v2-200px-transparent.png);
}
/* End */

.errorbox, .successbox, .prefsection fieldset {
        float: right;
}

/* To Display poems justified in IE and CSS3 (http://www.w3.org/TR/css3-text/) */
.b { /* verse container */
  text-align: justify;
  text-align-last: justify; /* for IE and CSS3 */
  -moz-text-align-last: justify; /* for Firefox 12 */
  border: 0;
}
 
.beyt {
  white-space: nowrap; 
}

.nastaliq {
  line-height: 200%;
  word-spacing: 3px;
  font-size: 150%;
  font-family: 'IranNastaliq', 'Nafees Nastaleeq', 'Nafees Nastaleeq v1.01', 'Pak Nastaleeq', 'PDMS_Jauhar';
}

/* Small font-size for hidden categories */
#mw-hidden-catlinks { font-size: 87% !important; }

/* Margins for &lt;ol&gt; and &lt;ul&gt; */
div#content ol, div#content ul,
div#mw_content ol, div#mw_content ul {
    margin-bottom: 0.5em;
}

/* better font for hotcat arrows, same other wikis */
#mw-normal-catlinks &gt; span &gt; span {
  font-family: Arial, Helvetica, sans-serif;
}
.listify{
  margin-left:0;
  margin-right:2em;
}
#wpFilterRules {
  direction: ltr;
}

/* این یک باگ است که در سیاههٔ قطع دسترسی ۱ هفته را هفته ۱ می‌نویسد، باید گزارش شود و پس از تصحیح حذف */
.blockExpiry {
  direction: rtl;
}
/* زیاد کردن اندازهٔ توضیحات صفحهٔ بارگذاری */
#wpUploadDescription {
  height: 25em;
}

/*ابزار پررنگ کنندهٔ نظرهای کاربر*/
.mycomment { background: #ff9; }

/* Pie chart test: Transparent borders */
.transborder {
    border: solid transparent;
}
* html .transborder {  /* IE6 */
    border: solid #000001;
    filter: chroma(color=#000001);
}
/* End of fawikipedia Commons.css */

/* Pseudo-classes in support of [[Template:lang]]. */

:lang(he) {
    font-family: &quot;SBL Hebrew&quot;, &quot;Ezra SIL SR&quot;, &quot;Ezra SIL&quot;, Cardo, &quot;Chrysanthi Unicode&quot;, &quot;TITUS Cyberbit Basic&quot;, &quot;Arial Unicode MS&quot;, Narkisim, &quot;Times New Roman&quot;;
    font-family /**/:inherit;
}
:lang(ps) {
    font-family: &quot;Nafees Nastaleeq&quot;, &quot;Pak Nastaleeq&quot;, PDMS_Jauhar;
    font-family /**/:inherit;
}
:lang(ur) {
    font-family: &quot;Nafees Nastaleeq&quot;, &quot;Pak Nastaleeq&quot;, PDMS_Jauhar;
    font-family /**/:inherit;
}
:lang(sux-Xsux) {
    font-family: Akkadian;
    font-family /**/:inherit;
}
:lang(ja) {
       font-family: Code2000, &quot;Arial Unicode MS&quot;, &quot;Bitstream Cyberbit&quot;, &quot;Bitstream CyberCJK&quot;, IPAGothic, IPAPGothic, IPAUIGothic, &quot;Kochi Gothic&quot;, IPAMincho, IPAPMincho;
    font-family /**/:inherit;
}
:lang(ko) {
    font-family: &quot;Adobe Myungjo Std M&quot;, AppleMyungjo, &quot;Baekmuk Batang&quot;, &quot;Baekmuk Gulim&quot;, Batang, Dotum, DotumChe, Gulim, GulimChe, HYGothic-Extra, HYMyeongJo-Extra, &quot;New Gulim&quot;, UnBatang, UnDotum, UnYetgul, UWKMJF;
    font-family /**/:inherit;
}
:lang(zh-Hans) {
    font-family: &quot;Adobe Song Std L&quot;, &quot;AR PL ShanHeiSun Uni&quot;, &quot;AR PL ShanHeiSun Uni MBE&quot;, &quot;MS Hei&quot;, &quot;MS Song&quot;, SimHei;
    font-family /**/:inherit;
}
:lang(zh-Hant) {
    font-family: &quot;Adobe Ming Std L&quot;, &quot;AR PL New Sung&quot;, &quot;AR PL ZenKai Uni&quot;, &quot;AR PL ZenKai Uni MBE&quot;, MingLiU, PMingLiU;
    font-family /**/:inherit;
}
:lang(grc) {
    font-family: &quot;Athena Unicode&quot;, Gentium, &quot;Palatino Linotype&quot;, &quot;Arial Unicode MS&quot;, &quot;Lucida Sans Unicode&quot;, &quot;Lucida Grande&quot;, Code2000;
    font-family /**/:inherit;
}

#wpSave {
    font-weight: bold;
}

/* Default messagebox is gray */
.messagebox { 
    width:90%;
    margin:0px auto; 
    padding:0em;
    border:1px solid #aaaaaa;
    background:#fbfbfb;
}
 
.messagebox img { 
    border:0em; 
    padding:0em 0.5em;
    text-align:center; 
}
 
/* default for all content namespaces */
.ns-subject .messagebox + .messagebox { border-top-width:0em; margin-top:-1px; }
.ns-subject .messagebox         { border-right-color:#1e90ff; border-right-width:10px; }
.ns-subject .messagebox.notice  { border-right-color:#1e90ff; }
.ns-subject .messagebox.warning { border-right-color:#b22222; }
.ns-subject .messagebox.serious { border-right-color:#b22222; }
.ns-subject .messagebox.content { border-right-color:#f28500; }
.ns-subject .messagebox.style   { border-right-color:#f4c430; }
.ns-subject .messagebox.merge   { border-right-color:#9932cc; }
.ns-subject .messagebox.growth  { border-right-color:#228b22; }
.ns-subject .messagebox.idea    { border-right-color:yellow;  }
.ns-subject .messagebox.query   { border-right-color:#ffb734; }
.ns-subject .messagebox.move    { border-right-color:#9932cc; }

/* Cópia de [[svn:trunk/extensions/BookManager/bookmanager.css]] */
.auto-nav {
	border-radius:2px;
	-moz-border-radius:4px; /* Firefox, etc */
	-khtml-border-radius:4px; /* Konqueror, etc */
	-webkit-border-radius:4px; /* Safari, Google Chrome, etc */
	-opera-border-radius:4px; /* Opera */
	border: 1px solid rgba(0, 0, 0, 0.1);
	background-color: #F5F5F5;
	background-image: -moz-linear-gradient(center top , #F5F5F5, #F1F1F1);
	margin:5px auto;
	font-size:95%;
	display:table;
	clear:both;
}
.auto-nav li {
	list-style:none;
	display:inline;
	display:inline-block;
	padding:0.7em 1em;
	margin-bottom: 0;
}

.auto-nav .auto-nav-index a, .auto-nav .auto-nav-index .selflink { 
	background:url(&quot;//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Caret_down_font_awesome.svg/16px-Caret_down_font_awesome.svg.png&quot;) no-repeat scroll right center transparent;
	padding:0 20px 0 0;
	font-weight: bold;
} 
.auto-nav .auto-nav-prev a {
	background:url(&quot;//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/Angle_right_font_awesome.svg/20px-Angle_right_font_awesome.svg.png&quot;) no-repeat scroll right center transparent;
	padding:0 20px 0 0;
}

.auto-nav .auto-nav-next a {
	background:url(&quot;//thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3f/Angle_left_font_awesome.svg/20px-Angle_left_font_awesome.svg.png&quot;) no-repeat scroll left center transparent;
	padding:0 0 0 20px;
}

.auto-nav  a, .auto-nav .selflink {
	text-decoration: none;
	color: #525252;
}
.auto-nav a.new {
	color: #BA0000;
}</text>
      <sha1>ezmpwhw5js3gnqjyel1rnxup0bipy1e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>آموزش و واتس آپ/فهرست</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16869</id>
    <revision>
      <id>135848</id>
      <parentid>95478</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T10:14:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <origin>135848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="617" sha1="ddy8olnyzaqvyfpvjbb4xb9a1ml9wrr" xml:space="preserve">{{وضعیت|100}}
{{مرحله}}
[[آموزش کار با واتس آپ/مقدمه]]

[[آموزش کار با واتس آپ/نصب و فعال سازی واتس آپ روی اندروید]]

[[آموزش کار با واتس آپ/تنظیم پروفایل]]

[[آموزش کار با واتس آپ]]

[[آموزش کار با واتس آپ/۱۰ امکان ناشناخته]]

[[آموزش کار با واتس آپ/در اندروید]]

[[آموزش کار با واتس آپ/سوالات و مشکلات رایج کاربران]]
[[رده:کتاب‌های کامل شده]]
[[رده:آموزش و واتس آپ]]</text>
      <sha1>ddy8olnyzaqvyfpvjbb4xb9a1ml9wrr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135849</id>
      <parentid>135848</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T10:17:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <origin>135849</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="792" sha1="5jkw41o26yfptemf1i36guky2irdygv" xml:space="preserve">{{وضعیت|100}}
{{مرحله}}
[[آموزش کار با واتس آپ/مقدمه]] [[تصویر:100%.png]] 

[[آموزش کار با واتس آپ/نصب و فعال سازی واتس آپ روی اندروید]] [[تصویر:100%.png]] 

[[آموزش کار با واتس آپ/تنظیم پروفایل]] [[تصویر:100%.png]] 

[[آموزش کار با واتس آپ]] [[تصویر:100%.png]] 

[[آموزش کار با واتس آپ/۱۰ امکان ناشناخته]] [[تصویر:100%.png]] 

[[آموزش کار با واتس آپ/در اندروید]] [[تصویر:100%.png]] 

[[آموزش کار با واتس آپ/سوالات و مشکلات رایج کاربران]] [[تصویر:100%.png]] 
[[رده:کتاب‌های کامل شده]]
[[رده:آموزش و واتس آپ]]</text>
      <sha1>5jkw41o26yfptemf1i36guky2irdygv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کوهنوردی/افزارگان کوهنوردی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32713</id>
    <revision>
      <id>135836</id>
      <parentid>135561</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T20:48:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <origin>135836</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26825" sha1="dj34in56347gj9tif9xttq7rd742g3a" xml:space="preserve">{{ناوبری|قبلی=آمادگی روانی|فعلی=افزارگان کوهنوردی|بعدی=پوشاک و کفش کوهنوردی}}

«Omnia mea mecum porto، (همه آنچه دارم را با خود حمل می‌کنم)»، گفته، فیلسوف یونانی بود که به سادگی و فروتنی شهرت داشت و بیش از دو هزار سال پیش می‌زیست.

این فصل درباره تجهیزات مورد نیاز برای یک [[w:fa:کوهنوردی|کوهنوردی]]، چه کوتاه و چه چندروزه، است. 

در اینجا درباره [[w:fa:کوله‌پشتی|کوله‌پشتی]]، تجهیزات کمپ، وسایل غذاخوری و آشپزی (با کنار گذاشتن خود مواد غذایی برای فصل مربوط به آن)، و همچنین بسیاری از وسایل ضروری و معمول دیگری که یک گردشگر معمولاً برای یک گردش به همراه می‌برد، سخن خواهیم گفت.

== نکات پایه ==

با توجه به ماهیت فعالیت گردشگری، فردی که می‌خواهد در محیطی طبیعی به گردش بپردازد، علاوه بر اشتیاق، آمادگی جسمانی معمول و کفش و لباس مناسب، به چندین وسیله دیگر نیز نیاز خواهد داشت؛ مانند مواد غذایی، آب، یک چاقوی جیبی، لباس گرم اضافی، لباس اضافه برای زمانی که گرمش شود و همچنین وسیله‌ای برای نگهداری همه این موارد، در کنار بسیاری از وسایل مفید و مهم دیگر.

یکی از مسائل کلی در انتخاب تجهیزات، وزن، کاربرد و کیفیت آن‌هاست. یک گردشگر معمولاً کوله‌پشتی خود را حمل می‌کند و تمام وسایل شخصی خود و گاهی برخی وسایل مشترک گروه را نیز در آن قرار می‌دهد. بنابراین مسئله وزن اهمیت زیادی دارد، اگر بخواهیم از یک گردش لذت ببریم و در پایان از آن متنفر نشویم.

با این حال، وزن مهم‌ترین عامل نیست؛ بلکه در درجه اول باید به دنبال تجهیزاتی کاربردی و عملی با کیفیت مناسب بود. حمل وسیله‌ای سبک که کارایی لازم را ندارد یا در شرایط محیطی دوام نمی‌آورد، فایده‌ای ندارد. بنابراین هنگام بستن کوله‌پشتی و تصمیم‌گیری درباره اینکه چه تجهیزات و وسایلی را با خود ببریم، باید ابتدا به «کاربرد» و سپس به «وزن» توجه کنیم.

منظور از کاربرد این است که یک وسیله تا چه اندازه برای کاری که به خاطر آن حمل می‌شود مفید است و کیفیت آن برای استفاده مورد نظر چقدر مناسب است. وزن، اگرچه مفهوم روشنی دارد، اما بسیاری از اوقات در خانه وزن وسایل دست‌کم گرفته می‌شود و در میانه گردش آرزو می‌کنیم آن‌ها را دور بیندازیم. همچنین باید بررسی کرد که آیا واقعاً ارزش دارد وسیله‌ای را با خود حمل کنیم یا نه؛ بسیاری از وسایل مطلوب هستند، اما وزن آن‌ها به اندازه‌ای است که حملشان توجیه ندارد.

در نهایت، این موضوع به هر فرد، ارزیابی شخصی او یا تصمیم راهنما (در صورت وجود و لزوم) بستگی دارد تا میان کاربرد یک وسیله و وزن آن تعادل برقرار کند.

رایج است که گردشگران تازه‌کار تجهیزات نامناسب و بسیاری اوقات تجهیزات غیرضروری با خود حمل کنند. حتی مواردی پیش آمده است که برخی جوانان، به دلیل کمبود تجربه، کیسه خواب خود را از دامنه کوه به پایین انداخته‌اند.

در ادامه تجهیزات رایج در گردش‌ها را با جزئیات بررسی می‌کنیم و برای هر وسیله، ویژگی‌ها، کاربرد و روش استفاده بهتر از آن را توضیح می‌دهیم و همچنین راهنمایی برای انتخاب آن در هنگام خرید ارائه خواهیم کرد. هدف این است که اطلاعاتی کاربردی در اختیار خواننده قرار گیرد تا از بسیاری از گردش‌های ناراحت‌کننده‌ای که کمبود تجربه می‌تواند برای یک گردشگر تازه‌کار ایجاد کند، جلوگیری شود.

== کوله‌پشتی ==

هر گردشی که فراتر از یک پیاده‌روی کوتاه باشد، به استفاده از یک [[w:fa:کوله‌پشتی|کوله‌پشتی]] نیاز دارد؛ زیرا گردشگر باید آب، مواد غذایی، لباس گرم، وسایل شخصی و بسیاری از وسایل دیگر را با خود حمل کند. نوع گردش و میزان آن تعیین می‌کند که چه نوع کوله‌پشتی باید استفاده شود.

کوله‌پشتی نباید بیش از اندازه بزرگ باشد؛ زیرا کنترل آن دشوار می‌شود و حمل آن بر روی پشت به کاری سخت تبدیل شده و فرد را مجبور به توقف‌های متعدد می‌کند. اندازه انتخاب‌شده باید متوسط باشد. وجود [[w:fa:کمربند|کمربند]] بهتر است و بندهای شانه باید پهن و دارای بالشتک باشند.

کوله‌پشتی‌های باریک و بلند با ظرفیت زیاد این مشکل را دارند که تعادل فرد را بر هم می‌زنند و راه رفتن را به عذابی برای پشت تبدیل می‌کنند.

تجهیزات و مواد غذایی باید با نظم مشخصی در کوله قرار داده شوند. وسایل سنگین باید در قسمت بالایی و نزدیک به پشت قرار گیرند، زیرا در این قسمت حجم بیشتری از توده عضلانی به حمل آن‌ها کمک می‌کند. همچنین باید مراقب بود که اشیای سخت یا دارای لبه در قسمت تکیه‌گاه کوله‌پشتی با پشت قرار نگیرند.

وزن ایده‌آل باری که بدون تأثیر منفی بر سلامت می‌توان حمل کرد، به وضعیت بدنی و میزان تمرین فرد بستگی دارد و معمولاً بین ۱۲ تا ۱۵ کیلوگرم است.

منطقی است که دو کوله‌پشتی داشته باشیم: نخست، یک کوله‌پشتی با حجم حداکثر ۳۰ لیتر برای گردش‌های کوتاه (کوله‌پشتی حمله)؛ و برای گردش‌های طولانی‌تر، یک کوله‌پشتی با حداقل ۴۰ و حداکثر ۶۰ لیتر ظرفیت.

یک کوله‌پشتی مناسب نباید در حالت خالی بیش از یک کیلوگرم وزن داشته باشد.

کوله‌پشتی مخصوص گردش باید به‌راحتی با پشت فرد منطبق شود، دست‌ها و بازوها را آزاد بگذارد و مانع دید یا حرکت پاها نشود. امروزه کوله‌پشتی‌های گردشگری از مواد مصنوعی ساخته می‌شوند که مقاوم، ضدآب، سبک و در بسیاری موارد ارزان هستند.

=== روکش کوله‌پشتی ===

برای محافظت از کوله‌پشتی، به‌ویژه در برابر آب، از روکش کوله‌پشتی ساخته‌شده از مواد مصنوعی ضدآب استفاده می‌شود. این روکش همچنین برای محافظت از کوله در برابر آلودگی موجود در محفظه بار برخی وسایل نقلیه و همچنین موارد پیش‌بینی‌نشده مانند ورود خاک در هنگام طوفان گردوخاک کاربرد دارد.

'''نکته:''' به‌طور معمول نباید اشیای سخت یا تیز را در قسمت‌هایی از کوله‌پشتی که با بدن تماس دارند آویزان کرد. همچنین نباید وسایل را بدون محکم‌کردن صحیح از کوله آویزان کرد؛ زیرا ممکن است هنگام راه رفتن روی پشت حرکت کنند و بسیار آزاردهنده شوند و اگر در کنار یک همراه ناگهان بچرخیم یا زمین بخوریم، حتی می‌توانند به وسیله‌ای خطرناک تبدیل شوند.

علاوه بر این، چنین وسایلی ممکن است گم شوند یا بیفتند و در نتیجه باعث اتلاف وقت برای پیدا کردن و مرتب‌کردن دوباره آن‌ها شوند.

=== انواع کوله‌پشتی ===

* '''کوله‌پشتی کیسه‌ای:''' امروزه رایج‌ترین نوع کوله‌پشتی است. این کوله‌ها از پارچه مصنوعی و به شکل کیسه ساخته می‌شوند و امکانات متعددی مانند جیب بالایی، محفظه کیسه خواب و در برخی مدل‌ها جیب‌های اضافی دارند. همه آن‌ها دارای بندهای قابل تنظیم برای شانه‌ها و کمر و همچنین نوارهای تنظیم متعددی برای قرار دادن وسایل و تغییر شکل کوله‌پشتی به منظور توزیع بهتر بار روی بدن هستند. در گذشته از پارچه‌های طبیعی ساخته می‌شدند، اما این پارچه‌ها به‌راحتی رطوبت جذب می‌کردند و دوام کمتری داشتند.

* '''کوله‌پشتی با اسکلت خارجی یا نوع «هیمالیا»:''' چندین نسل است که استفاده از این نوع کوله‌پشتی‌ها کنار گذاشته شده است؛ زیرا به دلیل اسکلت آلومینیومی ناراحت‌کننده و به همان دلیل خطرناک هستند. امروزه بیشتر در طبیعت توسط افراد آماتور دیده می‌شوند.

* '''کوله‌پشتی حمله:''' این کوله‌پشتی کوچک و حدود ۲۰ لیتر است و برای گردش‌های کوتاهی استفاده می‌شود که به تجهیزات و مواد غذایی کمی نیاز دارند؛ مانند یک گردش چندساعته یا زمانی که فرد برای صعود به قله یک کوه، چند کیلومتر پایانی مسیر را از یک اردوگاه طی می‌کند.

* '''کوله‌پشتی اکسپدیشن:''' این کوله‌پشتی‌ها بزرگ‌ترین نوع هستند و بیش از ۹۰ لیتر ظرفیت دارند. با توجه به کاربردشان، بزرگ و بسیار مقاوم هستند تا امکان قرار دادن تجهیزات و سایر وسایل مورد نیاز یک اکسپدیشن را فراهم کنند. به فصل مراجعه کنید.

=== چگونگی قرار دادن وسایل ===

کیسه خواب در قسمت پایینی قرار می‌گیرد؛ وسایل سنگین ترجیحاً در قسمت بالایی و نزدیک به پشت قرار داده می‌شوند و سایر فضاها بر اساس میزان دسترسی مورد نیاز به وسایل استفاده می‌شوند.

برای نمونه، لباس تعویضی را می‌توان در قسمت پایین، روی کیسه خواب قرار داد و وسایل مهم‌تر را در دسترس گذاشت؛ برای مثال [[w:fa:جعبه کمک‌های اولیه|جعبه کمک‌های اولیه]] و چاقوی جیبی در جیب‌های کناری و پوشش ضدباران و مدارک شناسایی در جیب بالایی قرار گیرند.

=== توصیه‌های خرید ===

بهتر است به یک فروشگاه تخصصی مراجعه کنید و ترجیحاً فردی باتجربه را نیز همراه داشته باشید، یا دست‌کم پیش از خرید از منابع بی‌طرف اطلاعات کافی به دست آورید.

باید توجه داشت که فروشندگان معمولاً تلاش می‌کنند ما را به خرید محصولی ترغیب کنند که برای خودشان سود یا کمیسیون بیشتری دارد، نه لزوماً محصولی که با توجه به وضعیت جسمانی، بودجه و هدف استفاده ما مناسب‌تر باشد.

== باتوم ویا کلنگ یخ ==

مدتی است که استفاده از یک چوب دستی ساده چوبی منسوخ شده است. امروزه مدل‌های متنوعی از باتوم وجود دارد، اما هدف همه آن‌ها یکسان است: جلوگیری از زمین خوردن و کمک به عبور از مسیرهای دشوار.

هرگز نباید از باتوم به‌عنوان سلاح استفاده کرد! ساختار آن برای تحمل نیرو در راستای عمودی طراحی شده است؛ در حالی که در راستای افقی، مانند زمانی که بخواهیم با آن ضربه بزنیم، مقاومت آن کاهش می‌یابد.

'''کلنگ یخ''' ابزار تخصصی‌تری است که از سه بخش تشکیل می‌شود: دسته، نوک و بیلچه.

دسته‌ها ممکن است خمیده یا مستقیم باشند که به فعالیت و نوع زمین مورد صعود بستگی دارد. نوک نیز شکل‌های مختلفی دارد، اما هدف آن یکسان است: ایجاد نقطه اتکا با فروکردن در زمین‌های شیب‌دار یا جلوگیری از سقوط احتمالی در سطح شیب‌دار.

بخش سوم، یعنی بیلچه، ممکن است وجود داشته باشد یا با چکش جایگزین شود؛ کاربردهای هرکدام نیز مشخص است.

== چاقوی چندکاره ==

یک چاقوی تاشو با ابزارهای متعدد، مانند انواع [[w:fa:چاقوی سوئیسی|چاقوی سوئیسی]]، بسیار مهم و کاربردی است و البته باید نحوه استفاده از آن را نیز دانست.

ابزارهای اصلی چاقوی چندکاره عبارت‌اند از:

# '''چاقوی بزرگ:''' ابزار اصلی.
# '''خط‌کش:''' معمولاً چند سانتی‌متر طول دارد. به یاد داشته باشید که هر ۱ اینچ برابر با ۲٫۵۴ سانتی‌متر است.
# '''قیچی:''' کوچک اما برای بریدن پارچه، کاغذ، لاستیک، پلاستیک، ناخن و مواد دیگر مفید است.
# '''دربازکن قوطی:''' برای باز کردن غذاهای بسته‌بندی‌شده در قوطی، مانند تن ماهی، ساردین، لوبیا و غیره ضروری است.
# '''دربازکن بطری:''' برای باز کردن بطری‌های نوشیدنی کاربرد دارد.
# '''پیچ‌گوشتی تخت کوچک:''' معمولاً روی دربازکن قوطی قرار دارد.
# '''پیچ‌گوشتی تخت بزرگ:''' معمولاً روی دربازکن بطری قرار دارد.
# '''خم‌کن سیم:''' معمولاً روی دربازکن بطری قرار دارد.
# '''سوهان:''' برای سوهان‌زدن انواع مواد و همچنین ناخن‌ها کاربرد دارد.

=== ابزارهای کمتر رایج ===

# '''چاقوی کوچک:''' برای کارهایی که چاقوی اصلی بیش از اندازه بزرگ است.
# '''اره:''' برای بریدن چوب، پلاستیک یا مواد مشابه با سختی مشابه کاربرد دارد.
# '''انبردست:''' استحکام زیادی ندارد، اما برای گرفتن اشیایی که با انگشتان نمی‌توان به‌خوبی آن‌ها را گرفت، مانند سیم، مفید است.
# '''چوب‌پنبه‌بازکن:''' برای باز کردن بطری‌هایی که درپوش چوب‌پنبه‌ای دارند.
# '''سوزن چرم‌دوزی:''' تیغه کوچک شبیه چاقو با سوراخی در آن.
# '''چراغ:''' شامل یک یا چند [[w:fa:دیود نورگسیل|LED]] کوچک است و برای روشنایی نزدیک کاربرد دارد.
# '''قطب‌نما:''' کوچک اما بسیار مفید است، به‌خصوص در شرایطی که به آن نیاز داشته باشیم و قطب‌نمای بزرگ‌تر یا حتی [[w:fa:سامانه موقعیت‌یاب جهانی|GPS]] در دسترس نباشد.
# '''پیچ‌گوشتی چهارسو کوچک:''' در گردش‌ها کمتر استفاده می‌شود، اما گاهی برای تعمیر چراغ یا رادیوی یک چرخ دوچرخه مفید است.
# '''موچین:''' برای بیرون آوردن خار یا انجام کارهای ظریف و دقیق بسیار کاربردی است.
# '''خلال‌دندان:''' مفید است، اما باید تمیز نگه داشته شود.

=== مراقبت از چاقوی چندکاره ===

توصیه می‌شود چاقوی چندکاره را تمیز نگه دارید. باید سالی یک بار آن را با روغن تمیز کرد و از ورود گردوغبار، خاک و سایر مواد به داخل آن جلوگیری کرد.

همچنین باید آن را تیز نگه داشت. برای این کار می‌توان از تیزکن کوچک مناسب ابزار استفاده کرد یا بهتر است آن را به فرد متخصص سپرد.

== کیسه خواب ==

[[w:fa:کیسه خواب|کیسه‌های خواب]] در اندازه‌ها، شکل‌ها و مواد مختلفی تولید می‌شوند. مهم‌ترین مسئله استفاده از کیسه خواب مناسب برای محل و شرایط مورد نظر است. کیسه‌های خواب بر اساس محدوده دمایی مشخص می‌شوند.

رایج‌ترین نوع در منطقه مورد بحث، کیسه خواب با دمای ۵ درجه سانتی‌گراد است؛ اما برای هوای سرد، مدل‌های با دمای منفی ۵ درجه سانتی‌گراد و حتی منفی ۱۵ درجه سانتی‌گراد توصیه می‌شوند.

خشک نگه داشتن داخل کیسه خواب اهمیت زیادی دارد. اگر لباس‌های ما خیس هستند، باید لباس خیس را از تن خارج کنیم تا کیسه خواب بتواند گرما را حفظ کند. در غیر این صورت نه‌تنها گرم نخواهیم شد، بلکه ممکن است دچار [[w:fa:هیپوترمی|هیپوترمی]] شویم.

کیسه‌های خواب از نظر نوع عایق معمولاً به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

* کیسه خواب پرشده با پر غاز
* کیسه خواب دارای الیاف مصنوعی

از نظر اندازه و شکل، کیسه خواب باید دست‌کم ۲۰ سانتی‌متر از قد فرد بلندتر باشد.

کیسه‌های خواب «مومیایی» یا «سارکوفاگی» دارای کلاه هستند و فضای باریک‌تر قسمت پاها باعث می‌شود فضای هوای غیرضروری که گرما را هدر می‌دهد کاهش یابد.

'''نکته:''' ترجیحاً کیسه خواب باید درون کوله‌پشتی قرار گیرد. اگر این امکان وجود ندارد، باید آن را با ماده‌ای ضدآب پوشاند.

== زیرانداز ==

زیرانداز که با نام‌های صفحه عایق، پتوی حرارتی یا زیرانداز عایق نیز شناخته می‌شود، روی زمین قرار می‌گیرد و کیسه خواب روی آن گذاشته می‌شود.

استفاده از زیرانداز برای جلوگیری از انتقال رطوبت و/یا سرما ضروری است و همچنین راحتی بیشتری ایجاد می‌کند.

== چادر ==

[[w:fa:چادر|چادرهای مسافرتی]] انواع مختلفی دارند و برای تعداد افراد و شرایط آب‌وهوایی متفاوت ساخته می‌شوند.

در انتخاب چادر باید به‌طور عمده سه ویژگی را در نظر گرفت: '''سبک بودن، ضدآب بودن و مقاوم بودن'''. چادرهای نوع [[w:fa:چادر گنبدی|ایگلو]] این ویژگی‌ها را دارند.

آماده‌سازی زمینی که چادر روی آن نصب می‌شود بسیار مهم است. زمین باید صاف و عاری از سنگ، چوب و ناهمواری‌های شدید باشد.

در هیچ شرایطی نصب چادر در حاشیه رودخانه‌ها توصیه نمی‌شود؛ زیرا سطح آب می‌تواند به‌سرعت بالا بیاید و خطرناک شود. علاوه بر این، این مناطق معمولاً مرطوب و سرد هستند.

اگر جنگل را برای برپا کردن چادر انتخاب می‌کنیم، باید وضعیت درختان اطراف را بررسی کنیم.

ورودی چادر باید در سمتی قرار گیرد که خلاف جهت وزش باد باشد.

برای جلوگیری از تشکیل آب ناشی از میعان، چادر و پوشش رویی آن باید به‌درستی کشیده و مهار شوند. اگر خود چادر و پوشش رویی آن با یکدیگر تماس داشته باشند، ممکن است آب از محل تماس به داخل نفوذ کند.

پس از نصب چادر، مهم است که اجازه ندهیم داخل آن خیس یا مرطوب شود و همچنین از ورود حشرات جلوگیری کنیم.

اگر از چادر دور می‌شویم، باید درها و پنجره‌های آن را ببندیم تا باران ناگهانی داخل آن را خیس نکند.

چادر را نباید در حالت خیس یا مرطوب جمع کرد؛ زیرا ممکن است باعث ایجاد قارچ و پوسیدگی آن شود.

== جعبه کمک‌های اولیه ==

محتویات [[w:fa:جعبه کمک‌های اولیه|جعبه کمک‌های اولیه]] برای کوله‌پشتی به شرایط هر فرد بستگی دارد. هر شخص ممکن است بیشتر مستعد برخی مشکلات باشد و باید درمان مورد نیاز آن‌ها را همراه داشته باشد.

با این حال، برخی وسایل پایه باید در جعبه کمک‌های اولیه وجود داشته باشند:

* گاز استریل
* باند
* دستکش لاتکس
* قیچی جراحی با نوک کند
* یک جفت پنس پزشکی دندانه‌دار و بدون دندانه برای خارج کردن اشیای فرو رفته در پوست؛ بنابراین بهتر است به پنس موجود در چاقوی چندکاره اکتفا نکنید.
* محلول پوویدون-ید برای استفاده مستقیم روی زخم‌ها و پوست.
* ضدعفونی‌کننده دست، به‌ویژه در شرایطی که آب کافی در دسترس نباشد.
* چسب پزشکی میکروپور
* [[w:fa:ایبوپروفن|ایبوپروفن]] یا هیدروکلراید لیزین برای درد و التهاب.

نباید پمادهای مختلف را بدون دلیل همراه داشت؛ زیرا اگر حاوی آنتی‌بیوتیک باشند و روی زخم استفاده شوند، ممکن است باعث واکنش حساسیتی شوند.

پمادهای ضدالتهاب نیز در برخی شرایط می‌توانند مشکل‌ساز باشند؛ برای مثال در صورت وجود دررفتگی یا آسیب عروقی، مالش دادن محل آسیب می‌تواند وضعیت را بسیار بدتر کند.

== قطب‌نما و نقشه ==

[[w:fa:قطب‌نما|قطب‌نما]] و نقشه از وسایلی هستند که بهتر است هرگز از تجهیزات گردش حذف نشوند. استفاده صحیح از قطب‌نما و نقشه به دانش فنی نیاز دارد.

با این حال، امروزه [[w:fa:سامانه موقعیت‌یاب جهانی|GPS]] به دلیل دقت، سهولت استفاده و امکان نگهداری نقشه‌ها در همان دستگاه، تا حد زیادی جایگزین قطب‌نمای قدیمی شده است.

با این وجود، اگر دستگاه GPS خراب شود، ممکن است بدون وسیله جایگزین در وضعیت دشواری قرار بگیریم. بنابراین همیشه بهتر است روش‌های جهت‌یابی با ساعت یا سایه‌ها را برای شرایط بقا بدانیم.

'''همچنین داشتن یک نقشه کاغذی هیچ‌گاه ضرری ندارد!'''

== چراغ‌قوه ==

برای روشنایی، استفاده از چراغ‌های «بدون نیاز به دست»، که با نام چراغ پیشانی یا هدلامپ (هدلایت) نیز شناخته می‌شوند، توصیه می‌شود.

همیشه باید باتری یدکی نیز همراه داشت.

== وسایل آشپزی ==

وسایل مورد نیاز برای آشپزی در گردش شامل موارد زیر است:

* اجاق یا سرشعله
* سوخت
* کبریت در یک محفظه ضدآب و دربسته، مانند محفظه‌هایی که برای نگهداری فیلم عکاسی یا نوارهای آزمایش استفاده می‌شدند، تا از آن محافظت شود.
* فندک
* قابلمه
* بشقاب
* فنجان
* قاشق
* چاقو یا چاقوی چندکاره

این وسایل باید از مواد سبک و با حجم کم ساخته شده باشند.

یک [[w:fa:فلاسک|فلاسک]] می‌تواند برای فعالیت‌هایی که در محیط‌های بسیار سرد انجام می‌شوند مفید باشد.
[[رده:کوهنوردی]]</text>
      <sha1>dj34in56347gj9tif9xttq7rd742g3a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>نگاهی به ریاضیات پیشرفته</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35952</id>
    <revision>
      <id>135850</id>
      <parentid>131500</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T10:20:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <origin>135850</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13546" sha1="7q8g12cae3mmu4j0e3ozkvnkfcqodsm" xml:space="preserve">{{وضعیت|75%}}
{{مداوم}}
{{کمک}}این کتاب، راهنمایی برای علاقه‌مندان به ریاضیات است که نوع پیشرفته و تکمیلی ریاضیات را به نمایش می‌گذارد. دراین کتاب به مباحثی پیشرفته مانند حسابان، آنالیز، هندسه و ... و کلی مثل شاخه‌های ریاضیات می‌پردازیم. این کتاب با ریاضی پایه فرق دارد، ریاضی پایه مفاهیم ابتدایی را آموزش می‌دهد و ریاضی را به زبانی ساده آموزش می‌دهد. مفهوم ریاضیات پیشرفته به این معنا است که مفاهیم پیچیده و پیشرفته را ارائه دهیم، به این معنا است که مفاهیم گسترده نیز همراه آن‌ها هست. این ایبوک به شما در مفاهیم پیشرفته و گسترده و مهم ریاضیات کمکتان می‌کند.&lt;ref&gt;این کتاب به عنوان ریاضبات تکمیلی نیز شناخته می‌شود.

چون بررسی‌های مفاهیم‌های مهم و معروف گفته شده است.&lt;/ref&gt;
{{چاپ|نسخه چاپی}}
[[پرونده:Nuvola_Math_and_Inf.svg|بندانگشتی|300x300پیکسل]]
{{مرحله}}
== مقدمه ==
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/مقدمه|مقدمه]] [[تصویر:100%.png]] 

== درباره ریاضیات&lt;ref&gt;این بخش مربوط به آشنایی با مفاهیم ریاضیات است و قالب‌های پیشرفته و مقدمات ربطی به این کتاب ندارد.&lt;/ref&gt; ==
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/تعریف ریاضیات|تعریف ریاضیات]] [[تصویر:100%.png]] 
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/فلسفه ریاضیات|فلسفه ریاضیات]] [[تصویر:100%.png]] 
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/جوایز ریاضیات|جوایز ریاضیات]] [[تصویر:100%.png]] 
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/شاخه‌های ریاضیات|شاخه‌های ریاضیات]] [[تصویر:50%.png]] 

== شاخه‌ها ==
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/ریاضیات گسسته|ریاضیات گسسته]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/حسابان|حسابان]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/هندسه|هندسه]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/آنالیز ریاضی|آنالیز ریاضی]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/آمار و احتمال|آمار و احتمال]] [[تصویر:50%.png]]

== ریاضیات گسسته ==
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/نظریه مجموعه‌ها|نظریه مجموعه‌ها]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/نظریه اعداد|نظریه اعداد]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/ترکیبیات|ترکیبیات]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/نظریه گراف|نظریه گراف]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/هندسه دیجیتال|هندسه دیجیتال]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/توپولوژی دیجیتال|توپولوژی دیجیتال]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/نظریهٔ محاسبه‌پذیری|نظریهٔ محاسبه‌پذیری]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/نظریه پیچیدگی|نظریه پیچیدگی]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/جبر خطی|جبر خطی]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/تقسیم طولانی چندجمله ای|تقسیم طولانی چندجمله‌ای]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/رابطه دوتایی|رابطه دوتایی]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/مربع لاتین|مربع لاتین]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/بسط خیام-نیوتن|بسط خیام-نیوتن]] [[تصویر:50%.png]]

== حسابان ==
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/حساب دیفرانسیل|حساب دیفرانسیل]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/انتگرال|انتگرال]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/انتگرال سری فوریه|انتگرال سری فویه]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/سری فوریه|سری فوریه]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/تبدیل فوریه|تبدیل فوریه]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/معادله لاپلاس|معادله لاپلاس]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/تبدیل لاپلاس|تبدیل لاپلاس]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/معادله دیفرانسیل|معادله دیفرانسیل]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/مثلثات|مثلثات]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/مثلثات کروی|مثلثات کروی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/تابع(ریاضیات)|تابع (ریاضیات)]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/لگاریتم|لگاریتم]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/تابع لگاریتمی|تابع لگاریتمی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/تابع نمایی|تابع نمایی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/معادله خطی|معادله خطی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/جبر و معادله|جبر و معادله]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/حد و پیوستگی تابع|حد و پیوستگی تابع]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/مشتق|مشتق]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/انتگرال حجمی|انتگرال حجمی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/توابع مثلثاتی|توابع مثلثاتی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/آزمون دینی|آزمون دینی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/اتحاد پارسوال|اتحاد پارسوال]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/پدیده گیبس|پدیده گیبس]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/موج مثلثی و مربعی|موج مثلثی و مربعی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/پاد مشتق|پاد مشتق]]

== هندسه ==
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/انواع هندسه|انواع هندسه]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/مساحت و حجم|مساحت و حجم]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/چندضلعی منتظم|چندضلعی منتظم]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/هندسه ریمانی|هندسه ریمانی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/هندسه تصویری|هندسه تصویری]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/هندسه تحلیلی|هندسه تحلیلی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/هندسه جبری|هندسه جبری]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/هندسه اقلیدسی|هندسه اقلیدسی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/هندسه نااقلیدسی|هندسه نااقلیدسی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/زاویه داخلی و خارجی|زاویه داخلی و خارجی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/مختصات کروی|مختصات کروی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/مختصات استوانه ای|مختصات استوانه ای]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/مکعب|مکعب]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/منشور|منشور]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/استوانه|استوانه]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/کره|کره]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/هرم|هرم]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/مخروط|مخروط]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/قطاع کروی|قطاع کروی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/چهاروجهی منتظم|چهاروجهی منتظم]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/متوازی السطوح|متوازی السطوح]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/چندوجهی|چندوجهی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/هشت وجهی منتظم|هشت وجهی منتظم]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/چنبره|چنبره]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/دوران|دوران]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/زاویه مرکزی|زاویه مرکزی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/زاویه محاطی|زاویه محاطی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/زاویه ظلی|زاویه ظلی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/زاویه فضایی|زاویه فضایی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/قطاع|قطاع]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/رادیان|رادیان]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/گرادیان|گرادیان]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/گوه کروی|گوه کروی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/قضیه تالس|قضیه تالس]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/ضرب داخلی و خارجی|ضرب داخلی و خارجی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/کره گون|کره گون]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/بیضی گون|بیضی گون]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/قطعه کروی|قطعه کروی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/پادمنشور|پادمنشور]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/هرم ناقص|هرم ناقص]]

== آنالیز ریاضی ==
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/آنالیز حقیقی|آنالیز حقیقی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/آنالیز مختلط|آنالیز مختلط]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/آنالیز تابعی|آنالیز تابعی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/آنالیز هارمونیک|آنالیز هارمونیک]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/آنالیز پیچیده|آنالیز پیچیده]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/آنالیز عددی|آنالیز عددی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/آنالیز برداری|آنالیز برداری]]

== آمار و احتمال ==
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/دسته‌بندی داده‌ها|دسته‌بندی داده‌ها]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/قانون احتمال کل|قانون احتمال کل]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/میانگین|میانگین]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/نمودارها|نمودارها]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/متغیرهای آمار|متغیرهای آمار]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/آمار استنباطی|آمار استنباطی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/آمار توصیفی|آمار توصیفی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/تعداد حالت‌های ممکن|تعداد حالت‌های ممکن]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/پیشامدهای مستقل|پیشامدهای مستقل]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/احتمال شرطی|احتمال شرطی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/مجموعه و احتمال|مجموعه و احتمال]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/فضای نمونه|فضای نمونه]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/جامعه و نمونه|جامعه و نمونه]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/پیشامد مکمل|پیشامد مکمل]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/توزیع احتمال گسسته|توزیع احتمال گسسته]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/آمار ریاضی|آمار ریاضی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/آمار جبری|آمار جبری]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/قانون احتمال بیز|قانون احتمال بیز]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/مدل آماری|مدل آماری]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/احتمال جبری|احتمال جبری]]{{سخ}}

== منابع ==
# منابع

== یادکرد ==
[[رده:نگاهی به ریاضیات پیشرفته]]
[[en:Supplementary mathematics]]</text>
      <sha1>7q8g12cae3mmu4j0e3ozkvnkfcqodsm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135851</id>
      <parentid>135850</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T10:21:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* حسابان */</comment>
      <origin>135851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14121" sha1="nk849l65f8x6ahzs71ysielva397e1r" xml:space="preserve">{{وضعیت|75%}}
{{مداوم}}
{{کمک}}این کتاب، راهنمایی برای علاقه‌مندان به ریاضیات است که نوع پیشرفته و تکمیلی ریاضیات را به نمایش می‌گذارد. دراین کتاب به مباحثی پیشرفته مانند حسابان، آنالیز، هندسه و ... و کلی مثل شاخه‌های ریاضیات می‌پردازیم. این کتاب با ریاضی پایه فرق دارد، ریاضی پایه مفاهیم ابتدایی را آموزش می‌دهد و ریاضی را به زبانی ساده آموزش می‌دهد. مفهوم ریاضیات پیشرفته به این معنا است که مفاهیم پیچیده و پیشرفته را ارائه دهیم، به این معنا است که مفاهیم گسترده نیز همراه آن‌ها هست. این ایبوک به شما در مفاهیم پیشرفته و گسترده و مهم ریاضیات کمکتان می‌کند.&lt;ref&gt;این کتاب به عنوان ریاضبات تکمیلی نیز شناخته می‌شود.

چون بررسی‌های مفاهیم‌های مهم و معروف گفته شده است.&lt;/ref&gt;
{{چاپ|نسخه چاپی}}
[[پرونده:Nuvola_Math_and_Inf.svg|بندانگشتی|300x300پیکسل]]
{{مرحله}}
== مقدمه ==
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/مقدمه|مقدمه]] [[تصویر:100%.png]] 

== درباره ریاضیات&lt;ref&gt;این بخش مربوط به آشنایی با مفاهیم ریاضیات است و قالب‌های پیشرفته و مقدمات ربطی به این کتاب ندارد.&lt;/ref&gt; ==
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/تعریف ریاضیات|تعریف ریاضیات]] [[تصویر:100%.png]] 
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/فلسفه ریاضیات|فلسفه ریاضیات]] [[تصویر:100%.png]] 
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/جوایز ریاضیات|جوایز ریاضیات]] [[تصویر:100%.png]] 
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/شاخه‌های ریاضیات|شاخه‌های ریاضیات]] [[تصویر:50%.png]] 

== شاخه‌ها ==
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/ریاضیات گسسته|ریاضیات گسسته]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/حسابان|حسابان]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/هندسه|هندسه]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/آنالیز ریاضی|آنالیز ریاضی]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/آمار و احتمال|آمار و احتمال]] [[تصویر:50%.png]]

== ریاضیات گسسته ==
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/نظریه مجموعه‌ها|نظریه مجموعه‌ها]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/نظریه اعداد|نظریه اعداد]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/ترکیبیات|ترکیبیات]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/نظریه گراف|نظریه گراف]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/هندسه دیجیتال|هندسه دیجیتال]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/توپولوژی دیجیتال|توپولوژی دیجیتال]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/نظریهٔ محاسبه‌پذیری|نظریهٔ محاسبه‌پذیری]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/نظریه پیچیدگی|نظریه پیچیدگی]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/جبر خطی|جبر خطی]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/تقسیم طولانی چندجمله ای|تقسیم طولانی چندجمله‌ای]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/رابطه دوتایی|رابطه دوتایی]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/مربع لاتین|مربع لاتین]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/بسط خیام-نیوتن|بسط خیام-نیوتن]] [[تصویر:50%.png]]

== حسابان ==
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/حساب دیفرانسیل|حساب دیفرانسیل]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/انتگرال|انتگرال]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/انتگرال سری فوریه|انتگرال سری فویه]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/سری فوریه|سری فوریه]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/تبدیل فوریه|تبدیل فوریه]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/معادله لاپلاس|معادله لاپلاس]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/تبدیل لاپلاس|تبدیل لاپلاس]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/معادله دیفرانسیل|معادله دیفرانسیل]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/مثلثات|مثلثات]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/مثلثات کروی|مثلثات کروی]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/تابع(ریاضیات)|تابع (ریاضیات)]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/لگاریتم|لگاریتم]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/تابع لگاریتمی|تابع لگاریتمی]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/تابع نمایی|تابع نمایی]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/معادله خطی|معادله خطی]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/جبر و معادله|جبر و معادله]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/حد و پیوستگی تابع|حد و پیوستگی تابع]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/مشتق|مشتق]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/انتگرال حجمی|انتگرال حجمی]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/توابع مثلثاتی|توابع مثلثاتی]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/آزمون دینی|آزمون دینی]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/اتحاد پارسوال|اتحاد پارسوال]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/پدیده گیبس|پدیده گیبس]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/موج مثلثی و مربعی|موج مثلثی و مربعی]] [[تصویر:50%.png]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/پاد مشتق|پاد مشتق]] [[تصویر:50%.png]]

== هندسه ==
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/انواع هندسه|انواع هندسه]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/مساحت و حجم|مساحت و حجم]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/چندضلعی منتظم|چندضلعی منتظم]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/هندسه ریمانی|هندسه ریمانی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/هندسه تصویری|هندسه تصویری]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/هندسه تحلیلی|هندسه تحلیلی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/هندسه جبری|هندسه جبری]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/هندسه اقلیدسی|هندسه اقلیدسی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/هندسه نااقلیدسی|هندسه نااقلیدسی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/زاویه داخلی و خارجی|زاویه داخلی و خارجی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/مختصات کروی|مختصات کروی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/مختصات استوانه ای|مختصات استوانه ای]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/مکعب|مکعب]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/منشور|منشور]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/استوانه|استوانه]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/کره|کره]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/هرم|هرم]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/مخروط|مخروط]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/قطاع کروی|قطاع کروی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/چهاروجهی منتظم|چهاروجهی منتظم]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/متوازی السطوح|متوازی السطوح]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/چندوجهی|چندوجهی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/هشت وجهی منتظم|هشت وجهی منتظم]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/چنبره|چنبره]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/دوران|دوران]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/زاویه مرکزی|زاویه مرکزی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/زاویه محاطی|زاویه محاطی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/زاویه ظلی|زاویه ظلی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/زاویه فضایی|زاویه فضایی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/قطاع|قطاع]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/رادیان|رادیان]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/گرادیان|گرادیان]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/گوه کروی|گوه کروی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/قضیه تالس|قضیه تالس]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/ضرب داخلی و خارجی|ضرب داخلی و خارجی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/کره گون|کره گون]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/بیضی گون|بیضی گون]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/قطعه کروی|قطعه کروی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/پادمنشور|پادمنشور]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/هرم ناقص|هرم ناقص]]

== آنالیز ریاضی ==
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/آنالیز حقیقی|آنالیز حقیقی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/آنالیز مختلط|آنالیز مختلط]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/آنالیز تابعی|آنالیز تابعی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/آنالیز هارمونیک|آنالیز هارمونیک]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/آنالیز پیچیده|آنالیز پیچیده]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/آنالیز عددی|آنالیز عددی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/آنالیز برداری|آنالیز برداری]]

== آمار و احتمال ==
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/دسته‌بندی داده‌ها|دسته‌بندی داده‌ها]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/قانون احتمال کل|قانون احتمال کل]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/میانگین|میانگین]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/نمودارها|نمودارها]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/متغیرهای آمار|متغیرهای آمار]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/آمار استنباطی|آمار استنباطی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/آمار توصیفی|آمار توصیفی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/تعداد حالت‌های ممکن|تعداد حالت‌های ممکن]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/پیشامدهای مستقل|پیشامدهای مستقل]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/احتمال شرطی|احتمال شرطی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/مجموعه و احتمال|مجموعه و احتمال]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/فضای نمونه|فضای نمونه]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/جامعه و نمونه|جامعه و نمونه]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/پیشامد مکمل|پیشامد مکمل]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/توزیع احتمال گسسته|توزیع احتمال گسسته]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/آمار ریاضی|آمار ریاضی]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/آمار جبری|آمار جبری]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/قانون احتمال بیز|قانون احتمال بیز]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/مدل آماری|مدل آماری]]
# [[نگاهی به ریاضیات پیشرفته/احتمال جبری|احتمال جبری]]{{سخ}}

== منابع ==
# منابع

== یادکرد ==
[[رده:نگاهی به ریاضیات پیشرفته]]
[[en:Supplementary mathematics]]</text>
      <sha1>nk849l65f8x6ahzs71ysielva397e1r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>اپل</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42174</id>
    <revision>
      <id>135844</id>
      <parentid>135801</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T09:59:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <origin>135844</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1432" sha1="65q1dmm564l9u6me4wexqwtghvud8fg" xml:space="preserve">{{وضعیت|50%}}
[[پرونده:Apple Headquarters, Cupertino, California.JPG|بندانگشتی|چپ|ورودی مقر اصلی اپل در کوپرتینو، کالیفرنیا، در خیابان اینفینیت لوپ ۱]]

این کتاب یک راهنمای استفاده از رایانه‌ها یا سیستم‌عامل اپل نیست؛ بلکه به دنیای اپل می‌پردازد، از جمله تاریخچه این شرکت، نوآوری‌های اصلی آن و همه چیزهایی که پیرامون این شرکتِ دارای نشان سیب گاززده وجود دارد.

:'''[[اپل/صفحه اصلی|صفحه اصلی]]'''
*[[اپل/تاریخچه|تاریخچه]] {{پیشرفت|100٪|۸ مهر ۱۴۰۵|کوتاه}}
*[[اپل/بنیان‌گذاران|بنیان‌گذاران]] {{پیشرفت|100٪|۸ مهر ۱۴۰۵|کوتاه}}
*[[اپل/رایانه‌ها|رایانه‌ها]] {{پیشرفت|100٪|۸ مهر ۱۴۰۵|کوتاه}}
*[[اپل/سیستم‌عامل‌ها|سیستم‌عامل‌ها]] {{پیشرفت|1٪|۸ مهر ۱۴۰۵|کوتاه}}
*[[اپل/iPod|آی‌پاد]] {{پیشرفت|1٪|۸ مهر ۱۴۰۵|کوتاه}}
*[[اپل/شکست‌های تجاری|شکست‌های تجاری]] {{پیشرفت|1٪|۸ مهر ۱۴۰۵|کوتاه}}
*[[اپل/دانستنی‌ها|دانستنی‌ها]] {{پیشرفت|1٪|۸ مهر ۱۴۰۵|کوتاه}}

[[رده:اپل]]</text>
      <sha1>65q1dmm564l9u6me4wexqwtghvud8fg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>اپل/صفحه اصلی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42175</id>
    <revision>
      <id>135845</id>
      <parentid>135530</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T10:00:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <origin>135845</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="584" sha1="cxt2qwyd731d5mtbdpw7h1gp2jtfgoj" xml:space="preserve">{{جلد
|عنوان=اپل
|زیرعنوان=تاریخ، محصولات و فناوری
|تصویر=Apple Headquarters, Cupertino, California.JPG
|متن جایگزین=ورودی ساختمان اصلی اپل در کوپرتینو، کالیفرنیا، در خیابان اینفینیت لوپ ۱
|px=300
|توضیح=این کتاب به تاریخچه، محصولات، فناوری‌ها و فعالیت‌های شرکت اپل می‌پردازد.
|وضعیت=در حال ویرایش
|درصد=50
|شروع=اپل/تاریخچه
|فهرست=اپل
}}

[[رده:اپل| ]]</text>
      <sha1>cxt2qwyd731d5mtbdpw7h1gp2jtfgoj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135846</id>
      <parentid>135845</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T10:02:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <origin>135846</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="564" sha1="l1pqf56sem56fzvjt19jul5m8vdzfpz" xml:space="preserve">{{جلد
|عنوان=اپل
|زیرعنوان=تاریخ، محصولات و فناوری
|تصویر=Apple logo (53053893).jpg
|متن جایگزین=ورودی ساختمان اصلی اپل در کوپرتینو، کالیفرنیا، در خیابان اینفینیت لوپ ۱
|px=300
|توضیح=این کتاب به تاریخچه، محصولات، فناوری‌ها و فعالیت‌های شرکت اپل می‌پردازد.
|وضعیت=در حال ویرایش
|درصد=50
|شروع=اپل/تاریخچه
|فهرست=اپل
}}

[[رده:اپل| ]]</text>
      <sha1>l1pqf56sem56fzvjt19jul5m8vdzfpz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>الگو:جلد</title>
    <ns>10</ns>
    <id>42176</id>
    <revision>
      <id>135847</id>
      <parentid>135463</parentid>
      <timestamp>2026-10-15T10:03:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <origin>135847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2699" sha1="59oc304jyxqogmgqi4bdsbyuaumkmr0" xml:space="preserve">&lt;onlyinclude&gt;
&lt;div style=&quot;
max-width:900px;
margin:20px auto;
padding:0;
border:1px solid #c8ccd1;
border-radius:16px;
overflow:hidden;
background:#fff;
box-shadow:0 3px 12px rgba(0,0,0,.12);
direction:rtl;
&quot;&gt;

&lt;!-- نوار بالایی --&gt;
&lt;div style=&quot;
background:linear-gradient(135deg,#202122,#54595d);
color:white;
padding:12px 20px;
font-size:90%;
text-align:right;
&quot;&gt;
📖 ویکی‌کتاب
&lt;/div&gt;

&lt;!-- بخش اصلی --&gt;
&lt;div style=&quot;
padding:30px 25px;
text-align:center;
&quot;&gt;

&lt;!-- تصویر --&gt;
{{#if:{{{تصویر|}}}|
&lt;div style=&quot;margin-bottom:25px;&quot;&gt;
[[پرونده:{{{تصویر}}}|{{#if:{{{px|}}}|{{{px}}}px|300px}}|alt={{{متن جایگزین|جلد کتاب {{{عنوان|}}}}}}]]
&lt;/div&gt;
}}

&lt;!-- عنوان --&gt;
&lt;div style=&quot;
font-size:220%;
font-weight:bold;
line-height:1.5;
margin:10px 0;
color:#202122;
&quot;&gt;
{{{عنوان|عنوان کتاب}}}
&lt;/div&gt;

&lt;!-- زیرعنوان --&gt;
{{#if:{{{زیرعنوان|}}}|
&lt;div style=&quot;
font-size:115%;
color:#54595d;
margin:5px 0 20px;
&quot;&gt;
{{{زیرعنوان}}}
&lt;/div&gt;
}}

&lt;!-- توضیح --&gt;
{{#if:{{{توضیح|}}}|
&lt;div style=&quot;
max-width:700px;
margin:15px auto 25px;
padding:15px 20px;
background:#f8f9fa;
border-radius:10px;
line-height:1.9;
text-align:right;
&quot;&gt;
{{{توضیح}}}
&lt;/div&gt;
}}

&lt;!-- وضعیت --&gt;
{{#if:{{{وضعیت|}}}|
&lt;div style=&quot;
max-width:500px;
margin:20px auto;
text-align:right;
&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;font-weight:bold;margin-bottom:6px;&quot;&gt;
وضعیت کتاب: {{{وضعیت}}}
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;
height:12px;
background:#eaecf0;
border-radius:10px;
overflow:hidden;
&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;
height:100%;
width:{{{درصد|0}}}%;
background:#36c;
border-radius:10px;
&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot; 
font-size:85%; 
color:#54595d; 
margin-top:5px; 
text-align:center; 
&quot;&gt; 
{{{درصد|0}}}٪ تکمیل شده
&lt;/div&gt;

&lt;/div&gt;
}}

&lt;!-- دکمه‌های اصلی --&gt;
&lt;div style=&quot;
margin:25px auto 10px;
display:flex;
flex-wrap:wrap;
justify-content:center;
gap:8px;
&quot;&gt;

{{#if:{{{شروع|}}}|
&lt;span style=&quot;
display:inline-block;
background:#36c;
border-radius:8px;
padding:9px 18px;
&quot;&gt;
[[{{{شروع}}}|&lt;span style=&quot;color:white;font-weight:bold;&quot;&gt;▶ شروع مطالعه&lt;/span&gt;]]
&lt;/span&gt;
}}

{{#if:{{{فهرست|}}}|
&lt;span style=&quot;
display:inline-block;
background:#eaecf0;
border-radius:8px;
padding:9px 18px;
&quot;&gt;
[[{{{فهرست}}}|&lt;span style=&quot;color:#202122;font-weight:bold;&quot;&gt;☰ فهرست مطالب&lt;/span&gt;]]
&lt;/span&gt;
}}

&lt;/div&gt;

&lt;/div&gt;

&lt;!-- پایین جلد --&gt;
&lt;div style=&quot;
border-top:1px solid #eaecf0;
background:#f8f9fa;
padding:12px 20px;
text-align:center;
font-size:85%;
color:#54595d;
&quot;&gt;
این کتاب در ویکی‌کتاب، کتابخانهٔ آزاد، تهیه می‌شود.
&lt;/div&gt;

&lt;/div&gt;
&lt;/onlyinclude&gt;</text>
      <sha1>59oc304jyxqogmgqi4bdsbyuaumkmr0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کوهنوردی/پیش‌گفتار</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42185</id>
    <revision>
      <id>135835</id>
      <parentid>135687</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T20:39:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* پیش‌گفتار */</comment>
      <origin>135835</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4016" sha1="anld6v1k9dbqbbzr03bpaf86h78ubtw" xml:space="preserve">{{ناوبری
|قبلی=
|فعلی=پیش گفتار
|بعدی=تاریخچه کوهنوردی
}}
==پیش‌گفتار==

'''کوهنوردی''' یکی از فعالیت‌های ورزشی و سرشت‌آسه (طبیعت‌محور) است که در آن، آدمی با پیمایش کوهستان و رویارویی با پستی‌وبلندی‌ها، شرایط جوی و راه‌های گوناگون به ارتفاعات و قله‌ها (چکادها) دست می‌یابد. کوهنوردی می‌تواند از یک پیمایش ساده در دامنهٔ کوه آغاز شود و تا صعودهای (بالاروی‌های) فنی و دشوار در سنگ، برف و یخ دنباله پیدا کند. کوهنورد برای انجام این کار به آمادگی پیکری، شناخت محیط کوهستان، آشنایی با ابزارها و توانایی تصمیم‌گیری در شرایط گوناگون نیاز دارد.

کوهنوردی تنها رسیدن به قله نیست. آشنایی با طبیعت، رعایت ایمنی، همکاری با همنوردان، شناخت توانایی‌های فردی و احترام (ارج) به محیط زیست بخش مهمی از این فعالیت به شمار می‌آید. یک کوهنورد باید بتواند میان هدف صعود و ایمنی خود و گروه، تعادل (ترازمندی) برقرار کند و در شرایط خطرناک، بازگشت را نیز به‌عنوان بخشی از موفقیت بپذیرد.

کوهستان محیطی پویا و گاه پیش‌بینی‌ناپذیر است. تغییر ناگهانی هوا، مه، بارش برف و باران، رعدوبرق، یخ‌زدگی، سقوط سنگ، بهمن، گم‌شدن در مسیر و کاهش توان بدنی در ارتفاع (بلندا) از جمله خطرهایی هستند که ممکن است کوهنورد با آن‌ها روبه‌رو شود. ازاین‌رو، آموزش و آمادگی پیش از صعود اهمیت زیادی دارد.

[[../آمادگی پیکری/]]، [[../آمادگی روانی/]]، [[../افزارگان کوهنوردی/]]، [[../ناوبری و نقشه‌خوانی/]]، [[../هواشناسی کوهستان/]] و [[../ایمنی و پیشگیری از خطر/]] از دانش‌هایی هستند که به کوهنورد کمک می‌کنند با آمادگی بیشتری وارد کوهستان شود.

کوهنوردی همچنین می‌تواند زمینه‌ای برای شناخت جغرافیا و طبیعت یک سرزمین باشد. ایران با داشتن رشته‌کوه‌هایی مانند [[w:fa:رشته‌کوه البرز|البرز]] و [[w:fa:رشته‌کوه زاگرس|زاگرس]] و قله‌های گوناگون، محیط‌های متنوعی برای کوه‌پیمایی و کوهنوردی دارد. آشنایی با این کوه‌ها و قله‌ها بخش مهمی از شناخت کوهستان ایران است.

این کتاب می‌کوشد موضوع کوهنوردی را از جنبه‌های گوناگون بررسی کند؛ از آمادگی و تجهیزات گرفته تا مهارت‌های پیمایش، صعودهای (بالاروی‌های) فنی، ایمنی، محیط زیست و شناخت قله‌های ایران و جهان. هدف آن ارائهٔ ساختاری منظم برای آشنایی با این رشته و گردآوری دانش مرتبط با کوهستان است.

'''نکته:''' کوهنوردی فعالیتی است که می‌تواند از مسیرهای ساده و کم‌خطر تا صعودهای فنی و تخصصی گسترده باشد. مطالب آموزشی این دانشنامه جایگزین آموزش عملی زیر نظر مربی یا راهنمای واجد صلاحیت نیست، به‌ویژه در فعالیت‌های فنی و شرایط دشوار کوهستان.

[[رده:کوهنوردی]]</text>
      <sha1>anld6v1k9dbqbbzr03bpaf86h78ubtw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کوهنوردی/پوشاک و کفش کوهنوردی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42197</id>
    <revision>
      <id>135839</id>
      <parentid>135631</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T21:06:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>افزودن نگاره</comment>
      <origin>135839</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26829" sha1="133to2hvlsyckuqrmxxe1r2jfouorz9" xml:space="preserve">{{ناوبری|قبلی=افزارگان کوهنوردی|فعلی=پوشاک و کفش کوهنوردی|بعدی=کوله‌چینی و مدیریت بار}}
== تجهیزات و پوشش عمومی ==

#'''[[w:fa:چکمه|چکمه]]''': باید ۱۵ تا ۱۸ سانتی‌متر ارتفاع داشته باشند. جنس زیره می‌تواند از چرم یا لاستیک ویبرام باشد. اتصال داخلی می‌تواند دوخته، چسبانده، پرچ‌شده یا ترکیبی از این روش‌ها باشد و می‌تواند دارای کفی میانی سخت یا انعطاف‌پذیر باشد. ضدآب کردن چرم پوتین‌ها را می‌توان با موم، سیلیکون یا چربی انجام داد. برخی پوتین‌ها نیز از پلاستیک ساخته می‌شوند.
#'''جوراب''': دو سیستم وجود دارد:
::* الف) در تماس مستقیم با پوست، جوراب‌های ابریشمی، پلی‌پروپیلن یا نایلونی پوشیده شود و روی آن دو جفت جوراب پشمی قرار گیرد.
::* ب) '''سد بخار''': در تماس با پوست، جوراب پلی‌پروپیلن پوشیده شود، سپس یک لایه نایلون و روی آن دو جفت جوراب پشمی قرار گیرد. در صورت نیاز می‌توان یک لایه دیگر نایلون نیز اضافه کرد. اگر پیش از پوشیدن جوراب‌ها، پاها را با ضدتعریق اسپری کنیم، بسیار کمک‌کننده است.
#'''گتر یا روکش پوتین''': باید به ارتفاع، نوع بسته‌شدن، عایق بودن پارچه و وزن آن توجه کرد.
#'''شلوار''': می‌توان از شلوارهای پشمی کوتاه تا زیر زانو یا شلوار ورزشی استفاده کرد. برای دماهای پایین می‌توان از لباس‌های پرِ اردک یا غاز و لباس‌های پشمی استفاده کرد. زیر شلوار ورزشی نیز می‌توان لباس زیر از جنس پشم، پلی‌پروپیلن یا توری پوشید. همچنین شلوارهای بادگیر یا ضدآب نیز وجود دارند. باید در نظر داشت که تعادل گرما از طریق حفظ تعادل آن، که [[w:fa:هم‌ایستایی|هم‌ایستایی]] نامیده می‌شود، حفظ می‌گردد.
#'''آنوراک''': می‌تواند مصنوعی یا پر باشد و هر دو نوع در قسمت بیرونی با نایلون پوشانده می‌شوند.
#'''بادگیر''': معمولاً از نایلون ساخته می‌شود و هدف آن جلوگیری از اتلاف گرما بر اثر [[w:fa:همرفت|همرفت]] است؛ یعنی جریان‌های هوا و اثر دمِ لباس.
#'''دستکش''': برای انگشتان توصیه می‌شود در تماس مستقیم با پوست، دستکش‌های نایلونی یا ابریشمی پوشیده و روی آن پلی‌پروپیلن یا پشم قرار داده شود. روی این لایه‌ها می‌توان از '''دستکش‌های روکش‌دار''' از جنس پشم، نایلون، فلانل، پر، الیاف پشمی یا دارای سد بخار استفاده کرد.
#'''قمقمه''': توصیه می‌شود برای آب از بطری پلاستیکی عایق و دهان‌گشاد استفاده شود.
#'''اجاق''': بهتر است گازی یا فشاری باشد.
#'''قابلمه، فنجان و قاشق''': ترجیحاً از جنس آلومینیوم باشند.
#'''عینک''': اگر قرار است روی برف حرکت کنیم، عینک باید دارای حفاظت [[w:fa:پرتو فرابنفش|فرابنفش]] استاندارد باشد و تمام میدان دید را بپوشاند؛ مانند عینک‌های اسکی. اگر به عینک طبی نیاز داریم یا از لنز تماسی استفاده می‌کنیم، همراه داشتن یک جفت جایگزین مفید است.
#'''کوله‌پشتی''': باید راحت، بادوام (با توجه به جنس پارچه و دوخت‌ها)، سبک و متناسب با نوع استفاده باشد. کوله‌پشتی‌ها می‌توانند دارای قاب یا بدون قاب باشند که نوع بدون قاب توصیه می‌شود.
#'''کرامپون''': انواع سخت یا انعطاف‌پذیر دارند. از برندهای رایج می‌توان به Salewa، SMC، Stubai و Chouinard اشاره کرد. معمولاً از آهن نرم یا آلیاژهای آلومینیوم ساخته می‌شوند.
#'''کلنگ کوهنوردی''': اندازه آن برای صعودهای فنی ۵۵ تا ۶۵ سانتی‌متر و برای صعودهای معمولی ۷۵ تا ۸۰ سانتی‌متر است. انواع مختلفی از آن وجود دارد: چوب زبان‌گنجشک (که ارتعاشات را جذب می‌کند و در عین حال استحکام دارد)، فایبرگلاس (سبک و مقاوم) و فلزی (قوی، سرد و فاقد تعادل).
#'''چادر''': چادرهای مناسب ارتفاعات باید کف ضدآب، پوشش دولایه داشته باشند، سبک باشند و دارای مهارهای مناسب باشند. از نظر شکل می‌توانند گنبدی، دوشیب یا به شکل موش‌خانه‌ای باشند.
#'''تشک''': بر اساس جنس می‌توانند بادی، فومی یا زیراندازی باشند.
#'''کیسه خواب''': می‌توانند مستطیلی یا [[w:fa:کیسه خواب|مومیایی‌شکل]] باشند و از پر غاز یا مواد مصنوعی ساخته شوند. باید توجه داشت که کیسه خواب گرما تولید نمی‌کند و تنها عایق است. ترجیحاً رنگ آن تیره باشد.
#'''سایر موارد''': [[w:fa:قطب‌نما|قطب‌نما]]، [[w:fa:جعبه کمک‌های اولیه|جعبه کمک‌های اولیه]]، چراغ‌قوه، دوربین عکاسی، هارنس، کلاه یا کلاه‌کامل.

== تجهیزات فنی ==

=== کلنگ کوهنوردی ===

==== تعریف کلنگ کوهنوردی ====

به دلیل ناآگاهی از کاربرد کلنگ کوهنوردی در کوهنوردی مکزیک، این وسیله به عنوان ابزار یا تجهیزاتی انحصاری برای کوهستان‌های مرتفع و به‌طور خاص مکان‌هایی که برف یا یخ وجود دارد شناخته شده است. این مفهوم اشتباه نسل به نسل در میان کوهنوردی تجربی (بدون آموزش رسمی) منتقل شده است. امروزه باشگاه‌های سازمان‌یافته کوهنوردی مکزیک و همچنین مؤسسات معتبر مانند امداد کوهستان و صلیب سرخ مکزیک، کارزارهای مختلفی را برای از بین بردن این عادت آغاز کرده‌اند؛ عادتی که تنها تنوع کاربردهای کلنگ کوهنوردی را محدود می‌کند.

کلنگ کوهنوردی کاربردهای متنوعی دارد که از یک گردش ساده در کوهستان‌های متوسط که در آن برف یا یخ وجود دارد تا صعود به ارتفاعات بلند که این عناصر در آن وجود دارند، قابل استفاده است. اگر کلنگ در کوهستان متوسط استفاده نمی‌شود، دلیل آن ناآگاهی از کاربردهای آن است. در ادامه نمونه‌هایی از کاربرد آن ارائه می‌شود.

==== بخش‌های کلنگ کوهنوردی ====

*'''سر یا صلیب کلنگ''': 
:* الف) از پیک یا نوک و بیلچه تشکیل شده است و بهتر است این دو در یک قطعه فولاد کربنی یکپارچه باشند. برخی سرها دارای سوراخی در قسمت صلیب هستند که برای اتصال کارابین استفاده می‌شود.
:* ب) عرض بیلچه باید حداقل ۵ تا ۷ سانتی‌متر باشد و عمدتاً برای تراشیدن پله‌ها و به‌عنوان تکیه‌گاه کف دست هنگام استفاده از کلنگ برای خودحمایتی به کار می‌رود و می‌تواند دندانه‌دار یا بدون دندانه باشد.
:* ج) طول پیک یا نوک باید حداقل ۱۵ تا ۱۸ سانتی‌متر باشد و می‌تواند دندانه‌دار یا بدون دندانه باشد.
:* د) سر کلنگ باید کاملاً به بدنه آن متصل باشد.
:* هـ) هم پیک و هم بیلچه باید به لبه‌های تیز ختم شوند، اما نباید حالت نوک بسیار برنده داشته باشند.

*'''دسته یا بدنه کلنگ''':
:* الف) بدنه اصلی کلنگ است. انواع مختلفی از مواد مانند چوب، فایبرگلاس و دورآلومین ساخته می‌شوند و برخی نیز با روکش‌های پلاستیکی محافظت شده‌اند. 
:* ب) بدنه کلنگ باید بیضی‌شکل باشد، زیرا این شکل مقاومت بیشتری ایجاد می‌کند و خارج کردن آن را با چرخاندن جزئی هنگامی که در زمین یا برف فرو رفته است آسان‌تر می‌کند. همچنین ایمنی بیشتری در استفاده ایجاد می‌کند، زیرا از لغزش جلوگیری می‌شود و کوهنورد با لمس دسته می‌تواند موقعیت آن را تشخیص دهد.
:* ج) قسمت پایینی دسته باید توسط یک بوش یا غلاف فلزی محافظت شود تا از ترک‌خوردن آن جلوگیری کرده و هم‌زمان به ثابت کردن انتهای فلزی کمک کند.
:* د) طول دسته به کاربرد یا تکنیک مورد نظر بستگی دارد؛ طول معمول آن به‌گونه‌ای است که وقتی کوهنورد ایستاده و سر کلنگ را در دست گرفته است، قسمت انتهایی کلنگ به زمین برسد.
*'''انتهای کلنگ''': انتهای کلنگ باید از فولاد کربنی باشد و کاملاً به دسته متصل شده باشد. می‌تواند دارای مقطع مربعی، مستطیلی یا مخروطی باشد و حداقل ۶ سانتی‌متر طول داشته باشد و به یک لبه تیز، اما نه برنده، ختم شود. 
* '''مچ‌بند''': مچ‌بند کوتاه (که بسته به تکنیک متفاوت است) برای آویزان کردن کلنگ در مانورهایی که هر دو دست مورد نیاز هستند مفید است. این مچ‌بند در تمام طول دسته قابل حرکت است و در بالای انتهای کلنگ دارای یک متوقف‌کننده است که از خارج شدن آن جلوگیری می‌کند.

==== توصیه‌هایی برای نگهداری ====

* هنگامی که کلنگ استفاده نمی‌شود، بهتر است انتهای کلنگ، پیک و بیلچه با روکش‌های مخصوص خود محافظت شوند. 
* هنگام حمل در شهر یا هر نوع وسیله نقلیه، باید محافظ‌های آن نصب باشند تا از آسیب‌دیدن افراد یا خود کلنگ جلوگیری شود. 
* تا حد امکان باید از تماس مستقیم کلنگ با سنگ جلوگیری کرد؛ یعنی انتهای کلنگ، بیلچه و پیک نباید مستقیماً با سنگ تماس داشته باشند، زیرا در غیر این صورت لبه‌های آن‌ها گرد شده و دیگر عملکردی را که برای آن طراحی شده‌اند نخواهند داشت.
* هنگامی که کلنگ در خانه نگهداری می‌شود، باید از سوراخ قسمت سر یا صلیب یا در صورت نبود آن از پیک یا بیلچه آویزان شود، به‌گونه‌ای که تا حد امکان از خم شدن بدنه جلوگیری شود. 
* تا حد امکان باید از وارد شدن ضربه از هر نوع به کلنگ جلوگیری کرد، زیرا ممکن است هر یک از قسمت‌های آن ترک خورده یا شکسته شود. 
* برای حفظ چوب کلنگ باید به تمیز نگه داشتن هرچه بیشتر آن توجه ویژه داشت. اگر بدنه چوبی است، هنگام نگهداری طولانی‌مدت آن را لاک زده یا با روغن بزرک چرب کنید.

==== توصیه‌هایی برای استفاده ====

#کلنگ نباید برای بازی قرض داده یا استفاده شود و در کوهستان هرگز نباید از کوهنورد جدا شود؛ حتی بیشتر از این، باید آن را بخشی از بدن خود در نظر گرفت.
#کوهنورد باید به استفاده از کلنگ با هر دو دست عادت کند تا انجام هر نوع کار با آن آسان‌تر شود.
#پیک اساساً برای ایجاد پله در سطوح سخت، مانند زمین یا یخ، استفاده می‌شود.
#بیلچه اساساً برای ایجاد پله در سطوح نرم، مانند خاک نرم یا برف، استفاده می‌شود.
#خودایستایی با پیک یا بیلچه انجام می‌شود و انتخاب آن به سختی زمین بستگی دارد؛ پیک در زمین سخت و بیلچه در زمین نرم استفاده می‌شود.
#برای ایجاد نقطه حمایت، کلنگ باید کاملاً در زمین یا برف فرو برده شود. هنگامی که امکان فرو بردن کامل آن وجود ندارد، پیک یا بیلچه را تا حد امکان فرو کرده و روی آن فشار وارد می‌کنند تا خارج نشود.
#کلنگ در هر شرایطی باید در سمت کوه قرار داشته باشد؛ یعنی هنگام صعود، بین کوهنورد و کوه قرار گیرد.
#در هنگام فرود، کلنگ باید بین فرد و دره قرار گیرد، مشروط بر اینکه حرکت به‌درستی انجام شود.

==== کاربردهای کلنگ ====

#'''کلنگ به‌عنوان سومین نقطه اتکا یا کلنگ‌عصا''': همان‌طور که از نام آن پیداست، در این حالت از کلنگ مانند عصا برای ایجاد یک نقطه اتکا و حفظ تعادل استفاده می‌شود. هنگام حرکت با کلنگ در این وضعیت، چه در صعود و چه در فرود، پیک آن باید همیشه در جهتی باشد که کوهنورد در حال حرکت است؛ یعنی در صعود، پیک باید به سمت کوه و در فرود به سمت دره باشد. باید به یاد داشت که در اصطلاح کوهنوردی، رفتن به سمت دره یعنی رفتن به سمت پایین. روش صحیح حمل کلنگ این است که کف دست کوهنورد روی بیلچه قرار گیرد و با انگشت شست یا اشاره، پیک را دربرگیرد، بدون استفاده از مچ‌بند، و کلنگ همیشه بین کوهنورد و کوه قرار داشته باشد.
#'''کلنگ جارویی یا راماس''' (en ramasse): در این روش، کلنگ در فرودها، تراورس‌های افقی، تراورس‌های مورب صعودی یا نزولی با شیب نسبتاً زیاد استفاده می‌شود و وضعیت کلنگ به شکل زیر است:
::*'''تراورس افقی''': کلنگ به‌صورت افقی در مقابل کوهنورد قرار می‌گیرد و با هر دو دست نگه داشته می‌شود؛ در حالی که پیک باید در جلوی بدن باشد. انتهای کلنگ باید با فشاری مناسب با شیب در تماس باشد، به‌گونه‌ای که نلغزد و ایمنی بیشتری ایجاد کند. یک دست سر کلنگ را می‌گیرد و نیرویی رو به بالا وارد می‌کند و دست دیگر کلنگ را تا حد امکان نزدیک به انتهای آن می‌گیرد. تعادل با تکیه بر کلنگ حفظ می‌شود. هنگامی که یک پا در حال حرکت است، پای دیگر باید کاملاً ثابت و ایمن باشد و حرکات به‌گونه‌ای هماهنگ شوند که همیشه حداقل دو نقطه اتکا یا تماس با شیب وجود داشته باشد: یک پا و انتهای کلنگ، یا هر دو پا در زمانی که انتهای کلنگ با شیب تماس ندارد.
::*'''تراورس مورب صعودی یا نزولی''': همان حرکات حالت قبل انجام می‌شود و تنها تفاوت این است که حرکت به‌صورت مورب رو به بالا یا پایین انجام می‌شود. باید به یاد داشت که پیک کلنگ همیشه باید رو به جلو باشد و کلنگ باید محکم گرفته شود تا از افتادن آن جلوگیری شود.
::*'''فرود از شیب‌های بسیار پرشیب''': وضعیت کلنگ به این صورت است: کلنگ به‌صورت افقی در مقابل کوهنورد قرار می‌گیرد، پیک به سمت جلو است و با هر دو دست نگه داشته می‌شود. پشت کوهنورد به سمت شیب و صورت او به سمت دره قرار دارد. انتهای کلنگ به سمت شیب برده می‌شود تا با آن تماس پیدا کند و در پشت کوهنورد قرار گیرد. در طول فرود، انتهای کلنگ باید همواره با شیب در تماس باشد. هنگامی که کلنگ در سمت راست قرار دارد، پیک باید به سمت راست کوهنورد و هنگامی که در سمت چپ قرار دارد، پیک باید به سمت چپ کوهنورد اشاره کند.
::*'''کلنگ در خودایستایی''': خودایستایی را می‌توان با پیک یا بیلچه کلنگ و در برخی موارد با بدنه آن انجام داد؛ بنابراین کوهنورد باید بتواند زمین زیر پای خود را ارزیابی کند. اگر زمین سخت باشد، خودایستایی باید با پیک کلنگ انجام شود؛ اگر زمین نرم باشد، با بیلچه و اگر زمین بسیار نرم و شیب بسیار زیاد باشد، باید تلاش شود انتهای کلنگ و دسته آن تا حد امکان در زمین فرو رود و کلنگ محکم گرفته شود. هدف از تمام این کارها متوقف کردن سقوط است. اگر کوهنورد نتواند به این شکل متوقف شود، باید سریع واکنش نشان داده و روش دیگری را امتحان کند و این کار را ادامه دهد و همیشه از کلنگ استفاده کرده و از رها کردن آن خودداری کند. اما در صورت از دست دادن کلنگ، باید به شکم قرار گرفته و رو به شیب باشد، پاها و دست‌ها را تا حد امکان باز کرده و کاملاً کشیده نگه دارد و با آن‌ها به سمت زمین فشار وارد کند. هنگامی که کوهنورد در حال فرود است و زمین می‌خورد، نخستین کار این است که کلنگ را با هر دو دست بگیرد، غلت بزند و پیش از پایان غلت، بدن را طوری بچرخاند که صورت کوهنورد رو به شیب قرار گیرد، پاها تا حد امکان باز باشند و کلنگ زیر بدن کوهنورد قرار گیرد و به‌صورت مورب از کمی بالاتر از شانه، جایی که سر یا صلیب کلنگ قرار دارد، تا کمر، یعنی محل انتهای کلنگ، امتداد داشته باشد. بدن کوهنورد باید تا توقف سقوط بر کلنگ فشار وارد کند و تمام روش‌های ذکرشده را برای توقف سقوط به کار گیرد.
::*'''کلنگ لنگر''': در این حالت کوهنورد از کلنگ مانند یک لنگر استفاده می‌کند؛ یعنی آن را با پیک یا بیلچه در نقطه‌ای ایمن فرو می‌کند. این کار را می‌توان با یک دست انجام داد؛ به این صورت که کلنگ از نزدیکی انتهای آن گرفته شده و بالاتر از آن لنگر می‌شود و سپس برای صعود از آن کشیده می‌شود. همچنین می‌توان این کار را با هر دو دست انجام داد؛ یک دست سر کلنگ را می‌گیرد و دست دیگر نزدیک انتهای آن قرار گرفته، آن را مهار کرده و کوهنورد خود را با آن بالا می‌کشد. می‌توان پیش از هر حرکت برای پاها پله‌هایی ایجاد کرد و در هر حرکت و هر بالا کشیدن، کلنگ باید بسته به جنس زمین، با پیک یا بیلچه به‌طور کامل مهار شود.
::*'''کلنگ تکیه‌گاه''': در این حالت کوهنورد از کلنگ به‌عنوان یک نقطه اتکای دیگر، هم در صعود و هم در فرود، استفاده می‌کند. در صعود، سر کلنگ را گرفته و آن را کمی بالاتر از زانو روی شیب فرو می‌کند و برای بالا رفتن به آن تکیه می‌کند. پیش از آن می‌توان برای پاها پله‌هایی ایجاد کرد. این تکنیک برای صعود از دیواره‌های پرشیب مفید است و می‌توان از یک یا دو کلنگ، یکی در هر دست، استفاده کرد. در فرود، کلنگ از قسمت بدنه و نزدیک سر آن گرفته شده و هم‌زمان با پایین آمدن، در شیب فرو برده می‌شود و همیشه حداقل دو نقطه اتکا برای حفظ تعادل وجود دارد.

=== کرامپون‌ها ===
[[پرونده:Crampons for walking on the glacier (5465231467).jpg|250px|بندانگشتی|چپ|کرامپون برای راه رفتن روی یخ]]
کرامپون‌ها امکان حرکت در زمین‌های دارای یخ سخت یا شیب‌های بسیار زیاد را فراهم می‌کنند. آن‌ها از میخ‌ها، حلقه‌ها، پاشنه‌بندها، پیچ‌ها، پل، بند و سگک تشکیل شده‌اند. کرامپون‌ها می‌توانند ۱۰ یا ۱۲ میخ داشته باشند. بندهای کرامپون از چرم، پنبه، نایلون یا نئوپرن ساخته می‌شوند که نوع نئوپرن به دلیل سهولت نصب و یخ نزدن، بیشتر توصیه می‌شود. بند کرامپون به شکل ضربدر بسته می‌شود؛ از پاشنه بیرونی شروع شده و به‌صورت زیگزاگ تا حلقه‌های قسمت جلو ادامه می‌یابد و در انتها مسیر به‌صورت معکوس طی شده و در پایان با دو سر بند یک گره ساده زده می‌شود. کرامپون‌ها باید همیشه به‌خوبی تیز باشند، اما فقط لبه‌های جانبی آن‌ها تیز شوند و نباید در زمین‌های مورنی یا برف سست استفاده شوند. پوتین باید به‌خوبی روی کرامپون محکم شود و هنگامی که کرامپون پاشنه‌بند ندارد، باید با سیم محکم شود. هم کرامپون‌ها و هم کلنگ باید پس از صعود تمیز شوند. بهتر است کرامپون‌ها در خارج از کوله‌پشتی، اما به‌خوبی مهار شده، حمل شوند و کلنگ نیز در قسمت بیرونی قرار گیرد و انتهای آن رو به بالا باشد.

=== طناب و مراقبت از آن ===

طناب مهم‌ترین و ضروری‌ترین عنصر در [[w:fa:سنگ‌نوردی|سنگ‌نوردی]] است، زیرا نمایانگر یکپارچگی هم‌طناب‌ها و وسیله پیشروی است و در چهار وظیفه‌ای که تجهیزات برای آن طراحی شده‌اند کاربرد دارد:

#برای ایجاد ایمنی.
#برای تشکیل تیم هم‌طناب‌ها.
#برای تسهیل صعود.
#برای امکان‌پذیر کردن صعودهایی که بدون استفاده از طناب غیرممکن هستند.

طناب باید پیش، هنگام و پس از صعود با دقت ویژه‌ای نگهداری شود. طناب باید حداکثر مقاومت در برابر پارگی، انعطاف‌پذیری و سبکی را داشته باشد. برای حفظ طناب در وضعیت مناسب، باید موارد زیر رعایت شود:

*هرگز روی طناب پا نگذارید.
*از برخورد سنگ‌ها با طناب جلوگیری کنید؛ اگر چنین اتفاقی افتاد، طناب را فوراً بررسی کنید.
*طناب را بی‌دلیل در معرض نور خورشید قرار ندهید. پرتوهای فرابنفش طناب را سفت و شکننده می‌کنند.
*اگر طناب خیس شد، آن را در سایه خشک کنید.
*آن را در محلی خنک، خشک و دارای تهویه نگهداری کنید. هرگز آن را در صندوق عقب خودرو قرار ندهید.
*از طناب منحصراً برای سنگ‌نوردی استفاده کنید. طنابی که برای کشیدن یک خودرو استفاده شده است، هرگز نباید برای سنگ‌نوردی استفاده شود.
*پیش از نگهداری، تمام گره‌ها را باز کنید.
*اجازه ندهید طناب روی لبه‌های تیز سر بخورد.
*طناب را تقریباً پس از هر ۲۰ صعود با شوینده ملایم بشویید.

[[رده:کوهنوردی]]</text>
      <sha1>133to2hvlsyckuqrmxxe1r2jfouorz9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کوهنوردی/تاریخچه کوهنوردی ایران</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42213</id>
    <revision>
      <id>135837</id>
      <parentid>135619</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T20:56:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* تاریخچه کوهنوردی ایران */</comment>
      <origin>135837</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23026" sha1="hphms9kzwslw7jczc6qct5g5mldz9jy" xml:space="preserve">{{ناوبری|قبلی=معرفی قله‌های جهان|فعلی=تاریخچه کوهنوردی ایران|بعدی=کوهنوردان نامدار ایران}}
== تاریخچه کوهنوردی ایران ==

'''تاریخچه کوهنوردی ایران''' را می‌توان به دو بخش کلی تقسیم کرد: پیشینهٔ حضور انسان در کوهستان، که در روایت‌های تاریخی، مذهبی و اسطوره‌ای ایران سابقه‌ای بسیار طولانی دارد، و '''کوهنوردی نوین به‌عنوان یک فعالیت ورزشی و سازمان‌یافته''' که از دورهٔ قاجار نشانه‌های مستند آن آشکار می‌شود و در سدهٔ چهاردهم خورشیدی به شکل یک ورزش سازمان‌یافته گسترش می‌یابد.

کوهستان در فرهنگ ایران تنها یک پدیدهٔ طبیعی (زاستاری) نبوده است؛ بسیاری از کوه‌ها مانند دماوند، سبلان، الوند و البرز جایگاه مهمی (شایانی) در اسطوره‌ها، باورهای دینی، تاریخ سیاسی و زندگی مردم داشته‌اند. با این حال، باید میان این پیشینهٔ فرهنگی و '''کوهنوردی ورزشی به معنای امروزی''' تفاوت گذاشت.

== کوهستان در فرهنگ و تاریخ ایران ==

کوه‌ها از دیرباز بخشی مهم از جغرافیا و فرهنگ ایران بوده‌اند. در اسطوره‌های ایرانی، کوه جایگاه بسیاری از رویدادهای مهم است. '''دماوند''' بیش از همه در داستان‌های اساطیری ایران اهمیت دارد و در شاهنامه و دیگر منابع ادبی با نام‌ها و روایت‌های گوناگون به آن اشاره شده است.

در روایت‌های اسطوره‌ای، داستان‌هایی مانند به بند کشیده شدن ضحاک در دماوند و داستان آرش کمانگیر با کوهستان پیوند دارند. چنین روایت‌هایی نشان‌دهندهٔ جایگاه نمادین کوه در فرهنگ ایرانی هستند؛ اما از نظر تاریخ کوهنوردی، نمی‌توان این داستان‌ها را به‌عنوان اسناد صعود ورزشی به شمار آورد.

کوهستان همچنین در زندگی واقعی ایرانیان نقش‌های گوناگونی داشته است. راه‌های ارتباطی، شکار، دامداری، معدن‌کاری، دیده‌بانی، جنگ و ساخت دژها از جمله فعالیت‌هایی بوده‌اند که انسان را به مناطق کوهستانی می‌کشاندند.

== گزارش‌های تاریخی از صعود به کوه‌ها ==

پیش از پیدایش کوهنوردی نوین، سفر به کوهستان معمولاً با اهدافی مانند جست‌وجوی منابع طبیعی، سفر، پژوهش جغرافیایی، فعالیت نظامی یا امور مذهبی انجام می‌شد.

یکی از مهم‌ترین کوه‌های ایران از نظر اسناد تاریخی، دماوند است. '''ابودلف خزرجی''' در سفرنامهٔ خود گزارشی از دماوند و تلاش برای نزدیک شدن به قله ارائه کرده است. پس از او نیز جغرافی‌دانان و جهانگردانی مانند مسعودی، ابن‌فقیه و ناصرخسرو دربارهٔ دماوند و ویژگی‌های آن مطالبی نوشته‌اند. این گزارش‌ها از نخستین شواهد مکتوب دربارهٔ شناخت و پیمایش ارتفاعات ایران هستند. [[w:fa:دماوند|دماوند]] در منابع تاریخی و جغرافیایی جایگاه ویژه‌ای دارد.

با وجود این گزارش‌ها، بسیاری از ادعاهای مربوط به صعودهای بسیار کهن به قله‌های ایران از نظر تاریخی قطعی نیستند. بنابراین در بررسی تاریخ کوهنوردی باید میان '''گزارش صعود، ادعای صعود و صعود مستند''' تفاوت گذاشت.

== نخستین صعود مستند ایرانیان به دماوند ==

یکی از مهم‌ترین نقاط عطف تاریخ کوهنوردی ایران در دورهٔ قاجار رخ داد.

در سال '''۱۲۳۶ خورشیدی (۱۸۵۷ میلادی)''' گروهی چهار نفره به سرپرستی '''محمدصادق‌خان قاجار'''، سرهنگ توپخانه، برای صعود و بررسی دماوند اقدام کردند. اعضای گروه عبارت بودند از:

* محمدصادق‌خان قاجار
* مصطفی‌قلی‌خان، یاور توپخانه
* میرزا فتح‌الله، فرزند نصیرالملک
* عسکرخان، برادر صاحب‌جمع

این برنامه از نظر تاریخ کوهنوردی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا گزارشی مستند از یک صعود ایرانی به بلندترین قلهٔ ایران در دورهٔ قاجار به دست می‌دهد. در جریان این برنامه، ارتفاع دماوند نیز اندازه‌گیری شد، هرچند اندازه‌گیری آن زمان با ارتفاع پذیرفته‌شدهٔ امروزی اختلاف زیادی داشت.

این صعود را می‌توان یکی از نقاط آغاز تاریخ مستند کوهنوردی ایرانی دانست، نه لزوماً نخستین باری که یک ایرانی در تاریخ به دماوند یا دیگر کوه‌های ایران قدم گذاشته است.

== از صعودهای اکتشافی تا پیدایش کوهنوردی نوین ==

در نیمهٔ دوم دورهٔ قاجار و سپس در دورهٔ پهلوی، شناخت علمی و جغرافیایی کوه‌های ایران افزایش یافت. سفرهای خارجیان، نقشه‌برداری، فعالیت‌های نظامی و علمی و افزایش ارتباط ایران با کشورهای اروپایی، شناخت دقیق‌تری از کوهستان‌های کشور ایجاد کرد.

در این دوره، دماوند بیش از دیگر قله‌ها مورد توجه قرار گرفت. صعودهای خارجی نیز به شناخت بیشتر مسیرها و ویژگی‌های جغرافیایی آن کمک کردند.

اما '''کوهنوردی به‌عنوان ورزش''' با صعودهای پراکنده تفاوت داشت. پیدایش باشگاه‌ها، آموزش، انتشار مطالب تخصصی، برگزاری برنامه‌های منظم و تشکیل تشکیلات رسمی بود که کوهنوردی را به یک ورزش نوین تبدیل کرد.

== شکل‌گیری کوهنوردی نوین ایران ==

آغاز سدهٔ چهاردهم خورشیدی را می‌توان دورهٔ شکل‌گیری تدریجی کوهنوردی نوین در ایران دانست.

در دههٔ ۱۳۱۰ خورشیدی، صعودهای متعددی به قله‌هایی مانند دماوند، توچال، علم‌کوه و سبلان انجام شد. در همین دوره، کوهنوردانی پدیدار شدند که نقش مهمی در انتقال تجربه و تبدیل کوه‌پیمایی سنتی به کوهنوردی فنی داشتند.

از چهره‌های مهم این دوره می‌توان به '''محمود اجل'''، '''کیغام میناسیان''' و '''محمدکاظم گیلانپور''' اشاره کرد.

در همین سال‌ها، باشگاه‌ها و گروه‌های کوهنوردی نیز به تدریج شکل گرفتند. از جمله می‌توان به باشگاه کوهنوردی عباس‌آباد تبریز و تشکل‌های کوهنوردی تهران اشاره کرد. این روند زمینه را برای گسترش آموزش، تجهیزات فنی و برنامه‌های سازمان‌یافته فراهم کرد.

== محمود اجل و نسل نخست کوهنوردان کلاسیک ایران ==

'''محمود اجل''' از چهره‌های مهم نسل نخست کوهنوردی نوین ایران به شمار می‌رود. فعالیت او تنها به صعود قله‌ها محدود نبود و در آموزش، انتقال تجربه و معرفی کوهستان‌های ایران نیز نقش داشت.

از صعودهای مهمی که در منابع به اجل نسبت داده شده است، فعالیت در منطقهٔ الوند، صعود توچال و سپس برنامه‌های کوهنوردی در دماوند، دنا، کرمان، علم‌کوه، تخت‌سلیمان و اشترانکوه است.

اهمیت اجل در تاریخ کوهنوردی ایران تنها در تعداد صعودهای او نیست. نسل او کوهنوردی را از یک فعالیت فردی و پراکنده به سمت '''شناخت مسیر، آموزش، کار گروهی و استفاده از روش‌های فنی''' سوق داد.

در سال ۱۳۲۷ نیز محمود اجل همراه با تعدادی از کوهنوردان جوان، گروه '''کوهنوردان آزاد''' را تشکیل داد که بعداً در شهرهایی مانند همدان، رشت و کرمان نیز فعالیت‌هایی داشت.

== پیدایش باشگاه‌ها و گروه‌های کوهنوردی ==

با افزایش علاقه به کوهنوردی، گروه‌ها و باشگاه‌های مختلفی در ایران شکل گرفتند.

از رویدادهای مهم این دوره می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

* تشکیل باشگاه‌ها و گروه‌های کوهنوردی در دههٔ ۱۳۱۰
* فعالیت باشگاه ورزشی پیکار و سپس شکل‌گیری تشکل‌های مرتبط با آن
* تشکیل باشگاه کوهنوردی و اسکی افسران ارتش در دههٔ ۱۳۲۰
* گسترش فعالیت‌های کوهنوردی در شهرهایی مانند تهران، همدان، تبریز، کرمانشاه و دیگر شهرها
* انتشار مطالب و نشریات مرتبط با ورزش و کوهنوردی
* ساخت جان‌پناه‌های کوهستانی
* افزایش آموزش کوهنوردی و سنگ‌نوردی

این تحولات باعث شد کوهنوردی به تدریج از فعالیت چند فرد علاقه‌مند فراتر رود و به یک فعالیت گروهی و ورزشی تبدیل شود.

== نخستین جان‌پناه‌ها ==

یکی از نشانه‌های رشد کوهنوردی سازمان‌یافته، ساخت جان‌پناه در ارتفاعات بود.

'''جان‌پناه اسپیدکمر''' از نخستین جان‌پناه‌های شناخته‌شدهٔ کوهنوردی ایران بود که در سال '''۱۳۲۶ خورشیدی''' ساخته شد. ایجاد چنین سازه‌هایی نشان می‌داد که برنامه‌های کوهنوردی از صعودهای کوتاه و اتفاقی فاصله گرفته و به برنامه‌های چندروزه و فنی‌تر نزدیک شده‌اند.

جان‌پناه‌ها علاوه بر فراهم کردن محل استراحت، در ایمنی و توسعهٔ مسیرهای کوهنوردی نیز اهمیت داشتند.

== تأسیس فدراسیون کوهنوردی ==

با گسترش گروه‌ها و باشگاه‌های کوهنوردی، نیاز به یک نهاد رسمی برای سامان‌دهی این ورزش بیشتر شد.

در '''سال ۱۳۲۷ خورشیدی''' فدراسیون کوهنوردی ایران تشکیل شد. این رویداد یکی از مهم‌ترین نقاط عطف تاریخ کوهنوردی ایران بود؛ زیرا برای نخستین بار فعالیت‌های کوهنوردی در سطح کشور وارد چارچوب رسمی‌تری شد.

از این دوره به بعد، آموزش، برگزاری دوره‌ها، اعزام کوهنوردان، ایجاد ارتباط با تشکل‌های خارجی و سازمان‌دهی برنامه‌های کوهنوردی اهمیت بیشتری پیدا کرد.

در سال‌های بعد ساختار فدراسیون دستخوش تغییرات مختلف شد. در سال ۱۳۵۶، فدراسیون‌های کوهنوردی و اسکی در یکدیگر ادغام شدند و با عنوان '''فدراسیون کوهنوردی و اسکی ایران''' فعالیت کردند. پس از تحولات بعدی، ساختار مستقل کوهنوردی دوباره شکل گرفت و در دورهٔ معاصر عنوان '''فدراسیون کوهنوردی و صعودهای ورزشی''' برای آن به کار رفت.

== محمدکاظم گیلانپور و گسترش کوهنوردی فنی ==

'''محمدکاظم گیلانپور''' از مهم‌ترین چهره‌های نسل پس از محمود اجل بود و نقش قابل توجهی در توسعهٔ کوهنوردی فنی ایران داشت.

در دورهٔ فعالیت گیلانپور، توجه کوهنوردان ایرانی به مناطق سنگی و دیواره‌ای، آموزش روش‌های فنی و صعودهای دشوارتر افزایش یافت. علم‌کوه و منطقهٔ تخت‌سلیمان از مهم‌ترین عرصه‌های این تحول بودند.

گسترش سنگ‌نوردی و استفاده از ابزارهای فنی موجب شد کوهنوردی ایران از مرحلهٔ صرفاً قله‌پیمایی عبور کند و شاخه‌های تخصصی‌تری در آن شکل بگیرد.

این دوره را می‌توان مرحلهٔ مهمی در انتقال کوهنوردی ایران از '''کوه‌پیمایی سنتی به کوهنوردی فنی''' دانست.

== حضور زنان در کوهنوردی ایران ==

زنان نیز از نخستین دوره‌های شکل‌گیری کوهنوردی نوین ایران در این ورزش حضور داشتند.

'''ملوک تیموری''' از نخستین زنان شناخته‌شدهٔ کوهنورد ایران بود. در دههٔ ۱۳۱۰ گزارش‌هایی از حضور او در برنامه‌های کوهنوردی، از جمله صعود توچال، منتشر شده است. او در سال '''۱۳۲۵ خورشیدی''' به دماوند صعود کرد و از نخستین زنان ایرانی شناخته‌شده در تاریخ صعود این قله به شمار می‌رود.

حضور زنان در این دوره اهمیت زیادی داشت؛ زیرا نشان می‌داد کوهنوردی از همان مراحل ابتدایی رشد خود تنها یک فعالیت مردانه نبوده است.

در سال ۱۳۲۷ نیز '''روح‌انگیز حکیمی''' در یک برنامهٔ کوهنوردی در هیمالیا حضور یافت که در منابع تاریخی کوهنوردی ایران به آن اشاره شده است.

== تشکل‌های مستقل کوهنوردی ==

در کنار فدراسیون، کوهنوردان ایرانی همواره به دنبال تشکیل گروه‌ها و تشکل‌های مستقل خود بوده‌اند.

یکی از تلاش‌های مهم، تشکیل '''اتحادیهٔ کوهنوردان ایران''' در سال ۱۳۲۹ بود. تعدادی از کوهنوردان شناخته‌شدهٔ آن زمان در این تشکل حضور داشتند.

این اتحادیه در ابتدا فعالیت‌هایی از جمله هماهنگی میان کوهنوردان و انتشار مطالب ورزشی داشت، اما پس از تحولات سیاسی سال ۱۳۳۲ فعالیت آن متوقف شد.

در دهه‌های بعد نیز تلاش‌های دیگری برای ایجاد تشکل‌های فراگیر کوهنوردی صورت گرفت. این روند سرانجام به شکل‌گیری ساختارهای مختلف باشگاهی و انجمنی در دوره‌های بعد کمک کرد.

== کوهنوردی ایران پس از دههٔ ۱۳۳۰ ==

از دههٔ ۱۳۳۰ به بعد، کوهنوردی ایران وارد مرحلهٔ جدیدی شد.

در این دوره:

* تعداد باشگاه‌ها و گروه‌های کوهنوردی افزایش یافت.
* آموزش‌های فنی توسعه پیدا کرد.
* سنگ‌نوردی و دیواره‌نوردی اهمیت بیشتری یافت.
* صعودهای زمستانی جدی‌تر دنبال شد.
* مناطق دورافتادهٔ ایران بیشتر مورد شناسایی قرار گرفتند.
* ارتباط کوهنوردان ایرانی با مراکز آموزشی و کوهنوردی خارجی افزایش یافت.
* توجه به صعودهای بلند و هیمالیانوردی بیشتر شد.

در این دوره، علم‌کوه، تخت‌سلیمان، دماوند، سبلان، دنا، اشترانکوه، زاگرس و البرز به عرصه‌های مهم فعالیت کوهنوردان تبدیل شدند.

== از کوهنوردی کلاسیک تا هیمالیانوردی ==

در مراحل نخست، بخش عمدهٔ فعالیت کوهنوردان ایرانی به شناسایی کوه‌ها، صعود قله‌ها و آموزش مهارت‌های پایه اختصاص داشت.

با افزایش تجربه و پیشرفت تجهیزات، هدف‌ها نیز تغییر کرد. کوهنوردان به تدریج به سمت:

# صعودهای زمستانی

# صعود مسیرهای فنی

# سنگ‌نوردی و دیواره‌نوردی

# پیمایش رشته‌کوه‌ها

# صعود قله‌های بلند خارج از ایران

# هیمالیانوردی

حرکت کردند.

این تغییر، کوهنوردی ایران را به بخشی از جریان جهانی کوهنوردی نزدیک‌تر کرد.

== انقلاب ۱۳۵۷ و دورهٔ پس از آن ==

پس از انقلاب ۱۳۵۷، ساختار تشکل‌های ورزشی کشور تغییر کرد و کوهنوردی نیز وارد دوره‌ای تازه شد.

در سال‌های نخست، گروه‌ها، باشگاه‌ها، دانشگاه‌ها و دیگر مجموعه‌های فعال کوهنوردی برای مشخص کردن شیوهٔ ادامهٔ فعالیت و سازمان‌دهی این ورزش جلساتی برگزار کردند. '''شورای کوهنوردان''' نیز در همین فضای گذار شکل گرفت و تا اوایل دههٔ ۱۳۶۰ فعالیت داشت.

در دهه‌های بعد، فعالیت فدراسیون، باشگاه‌ها و گروه‌های کوهنوردی ادامه یافت و رشته‌های تخصصی مختلف کوهستان توسعه پیدا کردند.

== شکل‌گیری کوهنوردی نوین و رشته‌های تخصصی ==

کوهنوردی امروز دیگر تنها به صعود قله محدود نمی‌شود. در ساختار نوین ورزش کوهستان، فعالیت‌هایی مانند موارد زیر اهمیت دارند:

* کوه‌پیمایی
* کوهنوردی
* سنگ‌نوردی
* دیواره‌نوردی
* یخ‌نوردی
* صعودهای بلند
* هیمالیانوردی
* غارنوردی
* اسکی کوهستان
* امداد و نجات کوهستان

توسعهٔ این رشته‌ها باعث شده است آموزش کوهنوردی نیز تخصصی‌تر شود و موضوعاتی مانند هواشناسی کوهستان، نقشه‌خوانی، کار با قطب‌نما و GPS، کمک‌های اولیه، تغذیه، مدیریت خطر، اصول سرپرستی و مدیریت برنامه اهمیت بیشتری پیدا کنند.

== اهمیت تاریخ کوهنوردی برای یک کوهنورد ==

مطالعهٔ تاریخ کوهنوردی تنها برای شناخت نام قله‌ها و پیشکسوتان نیست. تاریخ به کوهنورد کمک می‌کند بفهمد بسیاری از روش‌هایی که امروزه بدیهی به نظر می‌رسند، نتیجهٔ ده‌ها سال تجربه و گاه حوادث تلخ هستند.

شناخت تاریخ کوهنوردی ایران چند فایدهٔ عملی دارد:

* شناخت پیشکسوتان و تجربه‌های نسل‌های گذشته
* آشنایی با مسیرهای قدیمی و شیوهٔ پیمایش آنها
* شناخت تحول تجهیزات و روش‌های فنی
* درک اهمیت آموزش و کار گروهی
* آشنایی با فرهنگ کوهنوردی
* شناخت اهمیت حفظ محیط کوهستان
* جلوگیری از تکرار اشتباهات گذشته

بنابراین تاریخ کوهنوردی را باید بخشی از '''فرهنگ و دانش کوهنوردی''' دانست، نه صرفاً مجموعه‌ای از تاریخ‌ها و نام‌ها.

== جمع‌بندی ==

تاریخ کوهنوردی ایران از ارتباط دیرینهٔ ایرانیان با کوهستان آغاز می‌شود، اما '''کوهنوردی به‌عنوان یک ورزش سازمان‌یافته''' عمدتاً در سدهٔ چهاردهم خورشیدی شکل گرفت.

صعود مستند سال ۱۲۳۶ خورشیدی به دماوند را می‌توان یکی از مهم‌ترین نقاط آغاز تاریخ مستند کوهنوردی ایران دانست. پس از آن، در دهه‌های ۱۳۱۰ و ۱۳۲۰ با ظهور کوهنوردانی مانند محمود اجل و محمدکاظم گیلانپور، تشکیل باشگاه‌ها، ساخت جان‌پناه‌ها و تأسیس فدراسیون، کوهنوردی وارد مرحله‌ای تازه شد.

در ادامه، افزایش آموزش‌های فنی، توسعهٔ سنگ‌نوردی و دیواره‌نوردی و سپس گسترش صعودهای بلند و هیمالیانوردی، کوهنوردی ایران را به یک مجموعهٔ گسترده از فعالیت‌های ورزشی و تخصصی تبدیل کرد.

امروزه شناخت این مسیر تاریخی به کوهنورد کمک می‌کند جایگاه خود را در زنجیره‌ای از تجربه‌های نسل‌های پیشین بشناسد و بداند که بخش مهمی از دانش و فرهنگ کوهنوردی امروز، حاصل تلاش و تجربهٔ همان نسل‌هاست.

[[رده:کوهنوردی]]</text>
      <sha1>hphms9kzwslw7jczc6qct5g5mldz9jy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کوهنوردی/معرفی قله‌های جهان</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42214</id>
    <revision>
      <id>135834</id>
      <parentid>135622</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T20:12:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <origin>135834</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21202" sha1="lynpxzlsa53o5z031v7rbxc59ryc7o5" xml:space="preserve">{{ناوبری|قبلی=معرفی رشته کوه‌های ایران|فعلی=قله‌های جهان|بعدی=تاریخچه کوهنوردی ایران}}
'''معرفی قله‌های جهان''' یکی از بخش‌های کتاب [[کوهنوردی]] است. شناخت قله‌های مهم جهان برای کوهنوردان تنها به دانستن ارتفاع آن‌ها محدود نمی‌شود؛ موقعیت جغرافیایی، رشته‌کوه، شرایط آب‌وهوایی، دشواری مسیر، میزان دورافتادگی و نوع مهارت‌های مورد نیاز نیز در انتخاب و برنامه‌ریزی یک صعود اهمیت دارند.

در این صفحه، مهم‌ترین قله‌های جهان، به‌ویژه قله‌های بلند و شناخته‌شده در کوهنوردی، معرفی می‌شوند.

== قله‌های بلند جهان ==
بلندترین قلهٔ زمین از نظر ارتفاع از سطح دریا، [[w:fa:اورست|اورست]] است. این قله در رشته‌کوه هیمالیا و در مرز نپال و تبت قرار دارد و ارتفاع رسمی آن ۸٬۸۴۸٫۸۶ متر اندازه‌گیری شده است.

پس از اورست، '''کی۲''' با ارتفاع حدود ۸٬۶۱۱ متر قرار دارد. کی۲ در رشته‌کوه قراقروم واقع شده و به دلیل شرایط فنی و آب‌وهوایی دشوار، یکی از مهم‌ترین اهداف کوهنوردی جهان به شمار می‌رود.

بلندترین قله‌ها در محدودهٔ هیمالیا و قراقروم متمرکز هستند. چهارده قلهٔ شناخته‌شدهٔ بالاتر از ۸۰۰۰ متر، که معمولاً با عنوان '''هشت‌هزارمتری‌ها''' شناخته می‌شوند، در همین دو ناحیه قرار دارند. اتحادیهٔ جهانی کوهنوردی (UIAA) نیز فهرست کلاسیک ۱۴ قلهٔ هشت‌هزارمتری را به رسمیت می‌شناسد.

=== چهارده قلهٔ هشت‌هزارمتری ===

این ۱۴ قله، فهرست کلاسیک و پذیرفته‌شدهٔ قله‌های بالاتر از ۸۰۰۰ متر هستند. البته دربارهٔ تعریف دقیق «قلهٔ مستقل» و اینکه چه ارتفاع یا برجستگی‌ای برای جدا دانستن یک قله لازم است، میان کوه‌نوردان و نهادهای تخصصی بحث‌هایی وجود دارد.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! ردیف
! قله
! ارتفاع تقریبی
! رشته‌کوه
! کشور یا ناحیه
|-
| ۱
| [[w:fa:اورست|اورست]]
| ۸٬۸۴۹ متر
| هیمالیا
| نپال / چین
|-
| ۲
| [[w:fa:کی۲|کی۲]]
| ۸٬۶۱۱ متر
| قراقروم
| پاکستان / چین
|-
| ۳
| [[w:fa:کانگچنجونگا|کانگچنجونگا]]
| ۸٬۵۸۶ متر
| هیمالیا
| نپال / هند
|-
| ۴
| [[w:fa:لهوتسه|لهوتسه]]
| ۸٬۵۱۶ متر
| هیمالیا
| نپال / چین
|-
| ۵
| [[w:fa:ماکالو|ماکالو]]
| ۸٬۴۸۵ متر
| هیمالیا
| نپال / چین
|-
| ۶
| [[w:fa:چو اویو|چو اویو]]
| ۸٬۱۸۸ متر
| هیمالیا
| نپال / چین
|-
| ۷
| [[w:fa:دائولاگیری|دائولاگیری ۱]]
| ۸٬۱۶۷ متر
| هیمالیا
| نپال
|-
| ۸
| [[w:fa:ماناسلو|ماناسلو]]
| ۸٬۱۶۳ متر
| هیمالیا
| نپال
|-
| ۹
| [[w:fa:نانگا پاربات|نانگا پاربات]]
| ۸٬۱۲۶ متر
| هیمالیا
| پاکستان
|-
| ۱۰
| [[w:fa:آناپورنا|آناپورنا ۱]]
| ۸٬۰۹۱ متر
| هیمالیا
| نپال
|-
| ۱۱
| [[w:fa:گاشربروم ۱|گاشربروم ۱]]
| ۸٬۰۸۰ متر
| قراقروم
| پاکستان / چین
|-
| ۱۲
| [[w:fa:برود پیک|برود پیک]]
| ۸٬۰۵۱ متر
| قراقروم
| پاکستان / چین
|-
| ۱۳
| [[w:fa:گاشربروم ۲|گاشربروم ۲]]
| ۸٬۰۳۵ متر
| قراقروم
| پاکستان / چین
|-
| ۱۴
| [[w:fa:شیشاپانگما|شیشاپانگما]]
| ۸٬۰۲۷ متر
| هیمالیا
| چین
|}

== هفت قلهٔ بلند قاره‌ها ==
یکی از مشهورترین مجموعه‌های کوهنوردی جهان، '''هفت قله''' (Seven Summits) است. منظور از هفت قله، بلندترین قلهٔ هر یک از هفت قارهٔ معمول جهان است.

نخستین صعود کامل این مجموعه در سال ۱۹۸۵ توسط '''ریچارد باس''' انجام شد. پس از آن، فهرست‌های متفاوتی برای قلهٔ بلند استرالیا و اقیانوسیه مطرح شد. در فهرست موسوم به '''فهرست مسنر'''، قلهٔ پونچاک جایا به جای کوه کوسیوسکو قرار می‌گیرد.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! قاره
! قله
! ارتفاع تقریبی
! رشته‌کوه / ناحیه
! کشور
! نکته
|-
| آسیا
| [[w:fa:اورست|اورست]]
| ۸٬۸۴۹ متر
| هیمالیا
| نپال / چین
| بلندترین قلهٔ زمین
|-
| آمریکای جنوبی
| [[w:fa:آکونکاگوا|آکونکاگوا]]
| ۶٬۹۶۱ متر
| آند
| آرژانتین
| بلندترین قله خارج از آسیا
|-
| آمریکای شمالی
| [[w:fa:دنالی|دنالی]]
| حدود ۶٬۱۹۰ متر
| رشته‌کوه آلاسکا
| ایالات متحده
| بلندترین قلهٔ آمریکای شمالی
|-
| آفریقا
| [[w:fa:کلیمانجارو|کلیمانجارو]]
| ۵٬۸۹۵ متر
| —
| تانزانیا
| آتشفشان منفرد و بلندترین قلهٔ آفریقا
|-
| اروپا
| [[w:fa:البروس|البروس]]
| ۵٬۶۴۲ متر
| قفقاز
| روسیه
| در تعریف رایج، بلندترین قلهٔ اروپا
|-
| جنوبگان
| [[w:fa:توده وینسون|تودهٔ وینسون]]
| ۴٬۸۹۲ متر
| رشته‌کوه سنتینل
| جنوبگان
| بلندترین قلهٔ جنوبگان
|-
| اقیانوسیه
| پونچاک جایا
| ۴٬۸۸۴ متر
| سودیرمان
| اندونزی
| در فهرست مسنر
|}

ارتفاع برخی قله‌ها در منابع مختلف با اختلاف جزئی گزارش می‌شود؛ برای نمونه ارتفاع دنالی و آکونکاگوا بسته به روش اندازه‌گیری و منبع ممکن است اندکی متفاوت نوشته شود. اعداد جدول برای استفادهٔ آموزشی و کوهنوردی به صورت تقریبی گرد شده‌اند.

== قله‌های شاخص هر قاره ==
=== آسیا ===
آسیا مهم‌ترین منطقهٔ جهان از نظر وجود قله‌های بسیار بلند است. هیمالیا و قراقروم در این قاره قرار دارند و هر ۱۴ قلهٔ هشت‌هزارمتری در همین دو ناحیه جای گرفته‌اند.

قله‌های مهم آسیا عبارت‌اند از:
* '''اورست''' — ۸٬۸۴۹ متر
* '''کی۲''' — ۸٬۶۱۱ متر
* '''کانگچنجونگا''' — ۸٬۵۸۶ متر
* '''لهوتسه''' — ۸٬۵۱۶ متر
* '''ماکالو''' — ۸٬۴۸۵ متر
* '''چو اویو''' — ۸٬۱۸۸ متر
* '''ماناسلو''' — ۸٬۱۶۳ متر
* '''نانگا پاربات''' — ۸٬۱۲۶ متر
* '''آناپورنا ۱''' — ۸٬۰۹۱ متر

برای کوهنوردی، ارتفاع زیاد تنها عامل دشواری این قله‌ها نیست. سرما، کمبود اکسیژن، یخچال‌ها، بهمن، شکاف‌های یخی، دیواره‌های سنگی و یخی و تغییر سریع هوا نیز نقش مهمی دارند.

=== اروپا ===
'''البروس''' با ارتفاع ۵٬۶۴۲ متر، در تعریف رایج بلندترین قلهٔ اروپا به شمار می‌آید. قرار گرفتن مرز جغرافیایی اروپا و آسیا در ناحیهٔ قفقاز باعث شده است که دربارهٔ بلندترین قلهٔ اروپا بحث وجود داشته باشد. اگر تعریف دیگری از مرز دو قاره استفاده شود، ممکن است [[w:fa:مون‌بلان|مون‌بلان]] به عنوان بلندترین قلهٔ اروپا مطرح شود.

=== آفریقا ===
'''کلیمانجارو''' با ارتفاع ۵٬۸۹۵ متر بلندترین قلهٔ آفریقا است. این کوه برخلاف بسیاری از قله‌های بزرگ جهان، بخشی از یک رشته‌کوه بلند پیوسته نیست و به صورت یک تودهٔ آتشفشانی بزرگ و منفرد در تانزانیا قرار گرفته است.

کلیمانجارو از نظر ارتفاع زیاد است، اما مسیرهای معمول آن از نظر فنی با بسیاری از قله‌های هشت‌هزارمتری قابل مقایسه نیستند. با این حال، ارتفاع نهایی آن می‌تواند باعث بروز بیماری ارتفاع شود.

=== آمریکای جنوبی ===
'''آکونکاگوا''' در رشته‌کوه آند در آرژانتین قرار دارد و با ارتفاع حدود ۶٬۹۶۱ متر، بلندترین قلهٔ آمریکای جنوبی و بلندترین کوه خارج از آسیا است.

آکونکاگوا یکی از مقصدهای مهم برای کوهنوردانی است که می‌خواهند پیش از ورود به ارتفاعات بسیار زیاد، تجربهٔ صعود در ارتفاع بالا را به دست آورند. با وجود این، نباید آن را یک کوه ساده دانست؛ ارتفاع زیاد، سرمای شدید، باد و شرایط متغیر می‌توانند صعود را دشوار کنند.

=== آمریکای شمالی ===
'''دنالی''' در آلاسکا با ارتفاع حدود ۶٬۱۹۰ متر بلندترین قلهٔ آمریکای شمالی است.

ویژگی مهم دنالی، علاوه بر ارتفاع، سرمای شدید و شرایط سخت محیطی است. کوهنوردان معمولاً باید بخشی از تجهیزات و بار خود را در مسیر حمل کنند و برای شرایط یخچالی و هوای متغیر آمادگی داشته باشند.

=== جنوبگان ===
'''تودهٔ وینسون''' با ارتفاع حدود ۴٬۸۹۲ متر بلندترین قلهٔ جنوبگان است.

دشواری اصلی این منطقه تنها ارتفاع نیست؛ سرمای شدید، باد، دورافتادگی و دشواری دسترسی نیز اهمیت زیادی دارند. به همین دلیل صعود به وینسون معمولاً به صورت یک برنامهٔ اعزامی و با پشتیبانی تخصصی انجام می‌شود.

=== اقیانوسیه ===
در فهرست مسنر، '''پونچاک جایا''' یا '''هرم کارستنز''' در اندونزی به عنوان بلندترین قلهٔ اقیانوسیه در نظر گرفته می‌شود. ارتفاع آن حدود ۴٬۸۸۴ متر است.

این قله نمونهٔ خوبی از این موضوع است که '''بلندترین قله لزوماً از نظر فنی ساده‌ترین قله نیست'''. مسیر پونچاک جایا می‌تواند شامل سنگ‌نوردی و عبور از زمین‌های دشوار باشد.

در فهرست دیگری که به فهرست باس معروف است، '''کوه کوسیوسکو''' در استرالیا با ارتفاع ۲٬۲۲۸ متر به عنوان قلهٔ این بخش در نظر گرفته می‌شود. اختلاف این دو فهرست بیشتر به تعریف قارهٔ استرالیا و اقیانوسیه مربوط است.

== بلندترین همیشه سخت‌ترین نیست ==
یکی از نکات مهم برای کوهنوردان این است که '''ارتفاع به تنهایی معیار مناسبی برای سنجش دشواری یک قله نیست'''.

برای مثال، ممکن است قله‌ای ارتفاع کمتری داشته باشد اما به دلیل دیوارهٔ فنی، سنگ و یخ، مسیر باریک، هوای ناپایدار یا دشواری دسترسی، صعود سخت‌تری نسبت به یک قلهٔ بلندتر داشته باشد.

دشواری یک صعود را می‌توان با عوامل زیر بررسی کرد:
* ارتفاع و میزان کاهش اکسیژن
* اختلاف ارتفاع بین مبدأ و قله
* طول مسیر
* شیب و ساختار مسیر
* سنگ‌نوردی و یخ‌نوردی مورد نیاز
* وجود یخچال و شکاف‌های یخی
* احتمال ریزش سنگ و بهمن
* سرعت تغییر آب‌وهوا
* دمای هوا و سرعت باد
* دشواری دسترسی به پای کوه
* دورافتادگی و امکان امدادرسانی
* نیاز به حمل تجهیزات و بار
* نیاز به سازگاری بدن با ارتفاع

بنابراین هنگام انتخاب یک قله نباید فقط به عدد ارتفاع نگاه کرد.

== قله‌های مناسب برای شناخت مرحله‌ای کوهنوردی ==
برای کوهنوردی آموزشی، بهتر است قله‌ها بر اساس '''سطح تجربه و نوع مهارت مورد نیاز''' بررسی شوند، نه فقط بر اساس ارتفاع.

=== قله‌های کم‌ارتفاع و کوهستانی ===
این دسته برای آشنایی با اصول کوهپیمایی، پیمایش طولانی، جهت‌یابی و مدیریت انرژی مناسب‌تر هستند. البته دشواری واقعی هر مسیر به فصل، مسیر انتخابی و شرایط هوا بستگی دارد.

مهارت‌های اصلی:
* آمادگی جسمانی
* پیمایش طولانی
* استفاده از نقشه و قطب‌نما
* مدیریت آب و غذا
* شناخت وضعیت هوا
* انتخاب لباس و کفش مناسب

=== قله‌های مرتفع ===
در ارتفاع‌های بالاتر، سازگاری بدن با ارتفاع اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. سرعت صعود باید کنترل شود و علائم بیماری ارتفاع جدی گرفته شوند.

مهارت‌های مهم:
* هم‌هوایی
* کنترل سرعت حرکت
* مدیریت آب و انرژی
* شناخت علائم بیماری ارتفاع
* استفادهٔ درست از تجهیزات فنی در صورت نیاز

=== قله‌های فنی ===
در قله‌های فنی، علاوه بر آمادگی جسمانی، مهارت‌های تخصصی لازم است. بسته به مسیر ممکن است کوهنورد به مهارت‌های سنگ‌نوردی، یخ‌نوردی، کار با طناب، فرود، صعود از مسیرهای ترکیبی و عبور از یخچال نیاز داشته باشد.

== چند قلهٔ مشهور خارج از فهرست هشت‌هزارمتری‌ها ==
شهرت یک قله همیشه به ارتفاع آن وابسته نیست. برخی کوه‌ها به دلیل شکل ظاهری، اهمیت تاریخی، دشواری فنی یا جایگاه فرهنگی خود در میان کوهنوردان بسیار شناخته‌شده‌اند.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! قله
! ارتفاع تقریبی
! منطقه
! دلیل اهمیت
|-
| [[w:fa:ماترهورن|ماترهورن]]
| ۴٬۴۷۸ متر
| آلپ
| شکل هرمی و مسیرهای فنی مشهور
|-
| [[w:fa:مون‌بلان|مون‌بلان]]
| حدود ۴٬۸۱۰ متر
| آلپ
| یکی از مشهورترین قله‌های اروپا
|-
| [[w:fa:فوجی|فوجی]]
| ۳٬۷۷۶ متر
| ژاپن
| اهمیت طبیعی و فرهنگی
|-
| [[w:fa:آراگاتس|آراگاتس]]
| ۵٬۱۶۵ متر
| قفقاز
| یکی از قله‌های شاخص منطقه
|-
| [[w:fa:آکونکاگوا|آکونکاگوا]]
| ۶٬۹۶۱ متر
| آند
| بلندترین قله خارج از آسیا
|-
| [[w:fa:دنالی|دنالی]]
| حدود ۶٬۱۹۰ متر
| آلاسکا
| ارتفاع زیاد و شرایط محیطی سخت
|}

== چگونه یک قله را برای صعود انتخاب کنیم؟ ==
انتخاب قله باید بر اساس توانایی واقعی کوهنورد انجام شود. ارتفاع قله به تنهایی برای انتخاب مقصد کافی نیست.

پیش از برنامه‌ریزی باید موارد زیر بررسی شوند:

# '''ارتفاع قله''' و سابقهٔ کوهنورد در ارتفاع.
# '''درجهٔ فنی مسیر''' و مهارت‌های مورد نیاز.
# '''فصل مناسب صعود''' و وضعیت معمول آب‌وهوا.
# '''مدت برنامه''' و زمان لازم برای هم‌هوایی.
# '''دسترسی و مجوزها'''.
# '''امکانات امدادی''' و فاصله از مراکز درمانی.
# '''نوع تجهیزات''' مورد نیاز.
# '''وضعیت جسمانی و آمادگی اعضای گروه'''.
# '''شرایط سیاسی و امنیتی منطقه'''.
# '''پیش‌بینی هوا در روزهای صعود'''.

یک قلهٔ مناسب، قله‌ای نیست که صرفاً از نظر عدد ارتفاع جذاب باشد؛ قله‌ای مناسب است که کوهنورد بتواند با آمادگی کافی و با حاشیهٔ ایمنی مناسب آن را صعود کند.

== نکات ایمنی در صعود به قله‌های بلند ==
هرچه ارتفاع افزایش پیدا می‌کند، احتمال بروز مشکلات ناشی از ارتفاع نیز بیشتر می‌شود؛ بنابراین در برنامه‌های ارتفاع بالا باید زمان کافی برای سازگاری بدن با ارتفاع در نظر گرفته شود.

نشانه‌هایی مانند سردرد شدید، تهوع، سرگیجه، ضعف غیرعادی، اختلال در راه رفتن یا تغییر وضعیت هوشیاری نباید نادیده گرفته شوند. در صورت بدتر شدن علائم، ادامهٔ صعود می‌تواند خطرناک باشد و '''فرود''' معمولاً مهم‌ترین اقدام است.

در قله‌های مرتفع همچنین باید خطرهای دیگری مانند:
* کم‌آبی بدن
* سرمازدگی
* هیپوترمی
* آفتاب‌سوختگی و آسیب ناشی از تابش شدید
* بهمن
* سقوط سنگ و یخ
* شکاف یخچالی
* گم‌شدن در مه یا کولاک
* خستگی شدید

را در برنامه‌ریزی در نظر گرفت.

== فهرست‌های مشهور در کوهنوردی جهان ==
=== هشت‌هزارمتری‌ها ===
فهرست ۱۴ قلهٔ بالاتر از ۸۰۰۰ متر، یکی از شناخته‌شده‌ترین معیارهای بزرگ در کوهنوردی ارتفاع بالا است. صعود همهٔ این قله‌ها یکی از دشوارترین دستاوردهای کوهنوردی به شمار می‌آید. UIAA همچنان فهرست کلاسیک ۱۴ قله را به عنوان فهرست شناخته‌شدهٔ هشت‌هزارمتری‌ها تأیید می‌کند.

=== هفت قله ===
هفت قله، مجموعهٔ بلندترین قله‌های هفت قاره است. این مجموعه بیشتر از آنکه صرفاً آزمونی برای ارتفاع باشد، یک هدف بزرگ برای کوهنوردانی است که قصد دارند در محیط‌های کوهستانی بسیار متفاوت تجربه کسب کنند.

اورست، آکونکاگوا، دنالی، کلیمانجارو، البروس، وینسون و پونچاک جایا در فهرست مسنر قرار دارند.

== نکتهٔ پایانی ==
شناخت قله‌های جهان مقدمه‌ای برای شناخت بهتر کوهستان است. کوهنورد موفق کسی نیست که صرفاً نام بلندترین قله‌ها را بداند یا به دنبال عددهای بزرگ‌تر باشد؛ بلکه باید بتواند میان '''ارتفاع، دشواری فنی، شرایط محیطی، آمادگی شخصی و خطرهای مسیر''' ارتباط برقرار کند.

برای یک کوهنورد، رسیدن به قله هدف مهمی است، اما '''بازگشت سالم''' بخش جدایی‌ناپذیر یک صعود موفق محسوب می‌شود.

== جستارهای وابسته ==
* [[کوهنوردی]]
* [[کوهنوردی/افزارگان کوهنوردی]]
* [[کوهنوردی/آمادگی پیکری]]
* [[w:fa:فهرست بلندترین کوه‌های جهان|فهرست بلندترین کوه‌های جهان]]
* [[w:fa:هفت قله|هفت قله]]
* [[w:fa:هشت‌هزارمتری‌ها|هشت‌هزارمتری‌ها]]

[[رده:کوهنوردی]]</text>
      <sha1>lynpxzlsa53o5z031v7rbxc59ryc7o5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بحث:کوهنوردی/پیش‌گفتار</title>
    <ns>1</ns>
    <id>42226</id>
    <revision>
      <id>135838</id>
      <parentid>135786</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T20:59:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* پارسی سره بنویسید */ پاسخ</comment>
      <origin>135838</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3744" sha1="pb9ns7s5dk0xlrz4r535nypay1ojs0v" xml:space="preserve">== کپی‌برداری کردید ==
{{پب|Fwldom}} درود.  احتمالا بخشی از مظالب رو از [https://blog.asics.ir/what-is-mountaineering/ وبلاگ پوشاک اسیکس] کپی کردید. خب نشانی وبلاگ رو به عنوان منابع بنویسید. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۰۵ (UTC)

:خیر فکر نکنم، اکثر صفحات این کتاب را از ویکی کتاب اسپانیایی ترجمه کردم.
:و این صفحه محتوای خاصی برای کپی برداری ندارد [[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۰۷ (UTC)
::بله درسته. بخش‌بندی‌ها رو چیزی مشابه نسخه اسپانیایی ایجاد کردید ولی محتوای صفحه‌ها از نسخه اسپانیایی ترجمه نشده. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۱۳ (UTC)
:::بله ترجمه خالص و ماشینی نداشتیم و سعی کردم ترجمه را با اقتباس همراه کنم. [[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۲۱ (UTC)
::::ترجمه ماشینی از کاربری ببینم سریع حساب کاربری او را میبندم. مطمئن هستم شما نیز با توجه به رویکرد بهبود محتوا در این وبگاه عمل خواهید کرد. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۵۴ (UTC)
:::::سریع عمل نکنید و سعی کنید قبل از اقدام هشدار‌های متعدد (حداکثر 3 بار) در صفحه بحث کاربر بگذارید و اگر همچنین ترجمه ماشینی در ویکی‌کتاب دیدید میتوانید بنده را در آنجا صدا بزنید تا ترجمه ماشینی را اصلاح کنم. [[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ۱۰ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۰:۰۲ (UTC)
::::::خیر، اجازه ترجمه ماشینی نداریم. خرابکاری است و اگر مشاهده کردید سریع کاربر را ببندید. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۱۰ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۲۰:۴۹ (UTC)
:::::::اگر خرابکاری هم باشد، ویرایش کاربر واگردنی شود و سپس با گوشزد کردن قوانین، پس از هشدارها حساب کاربر  را بصورت موقت محدود کنید. [[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ۱۳ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۵۸ (UTC)

== پارسی سره بنویسید ==
چون نویسنده اصلی کتاب، اون رو به شیوه پارسی سره نگارش کرده، پسندیده است شما نیز این رویه را از دیده به‌دور ندارید. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۱۵ (UTC)

:درود بر شما،
:هدف اولیه گسترش کتاب است و در ویرایش های بعدی، واژگان باید جایگزین شود. [[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۱۹ (UTC)
::[[ویکی‌کتاب:سره‌نویسی|رهنمود سره‌نویسی]] را میتوانید مطالعه کنید. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۲۰:۵۹ (UTC)</text>
      <sha1>pb9ns7s5dk0xlrz4r535nypay1ojs0v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بحث:کوهنوردی/معرفی قله‌های جهان</title>
    <ns>1</ns>
    <id>42243</id>
    <revision>
      <id>135833</id>
      <parentid>135821</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T12:00:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>/* ناوبری صفحه‌ها */ پاسخ</comment>
      <origin>135833</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4060" sha1="tqpgaejunu780vapg1lq1i7560fdm33" xml:space="preserve">== ناوبری صفحه‌ها ==
{{پب|Fwldom}} درود. ترکیب‌بندی صفحه‌ها در ویکی‌کتاب و ویکی‌پدیا با هم [[راهنما:ویرایش|فرق می‌کند]]. در ویکی‌پدیا مقاله داریم در ویکی‌کتاب، ایبوک. در کتاب‌ها بین صفحه‌های قبل و بعد، یک ناوبری پیوند میدهد؛ در مقاله‌ها این کار را با افزودن بخش «جستارهای وابسته» در انتهای مقاله. پس در ویکی‌کتاب نیازی به بخش «جستارهای وابسته» نداریم. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۱۲ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۹:۵۳ (UTC)

:درود بر شما،
:درست است اما بنده مطالب مرتبط که پیش نیاز یا پس نیاز این صفحه بودند را داخل جستار های وابسته قرار میدادم اگر راه حلی جایگزین دارید ارائه دهید تا جایگزین کنم. [[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ۱۳ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۵۷ (UTC)
::اگر مطالبی پیش نیاز هستند باید آن‌ها را در فصل‌های اول کتاب بگنجانید. پیشنهاد من این است که در صورت نیاز به آشنایی مخاطب با یک مفهوم یا بحث، فقط یک واژه را پیوند کنید به فصلی از کتاب که آن مفهوم یا بحث را توضیح می‌دهد. به عنوان مثال در این فصل (معرفی قله‌های جهان) واژه «تجهیزات و بار» را پیوند کنید به فصل [[کوهنوردی/کوله‌چینی و مدیریت بار]]. به این صورت: &lt;nowiki&gt;[[کوهنوردی/کوله‌چینی و مدیریت بار|تجهیزات و بار]]&lt;/nowiki&gt; [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۱۳ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۲۰:۱۸ (UTC)
:::بله شاید اینطوری بهتر باشد، سعی میکنم در ویرایش های بعدی این موارد را رعایت کنم. [[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۴۷ (UTC)
::همانطور که می‌دانید در ویکی‌کتاب تا جایی که می‌توانیم پیوند بیرونی نمی‌دهیم شامل پیوند به وبگاه های دیگر و ویکی‌پدیا. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۱۳ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۲۰:۱۹ (UTC)
:::بعضی اوقات نیاز هست برای مثال ما برای معرفی یک شخصیت مثلا استیو جابز نمیتوانیم یک صفحه جدید در ویکی‌کتاب ایجاد کنیم برای همین به ویکی پدیا ارجاع میدهم. [[کاربر:Fwldom|Fwldom]] ([[بحث کاربر:Fwldom|بحث]]) ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۰۶:۴۷ (UTC)
::::از بسیاری از کتاب های درسی اینجا میتوان نسخه چاپی تهیه کرد و حتی در آموزشگاه به عنوان کتاب درسی از آن استفاده کرد. حرف شما درست است ولی وقتی مصداق دارد که کاربر با ابزارهای دیجیتالی مثل کتابخوان مطالب را بخواند ولی اگر بخواهد نسخه چاپی یا حتی PDF کتاب را بخواند نمی تواند در وسط خواندن روی پیوند ویکی‌پدیاها یا دیگر پیوندها کلیک کند. مناسب تر آن است که تا جایی که میتوانیم پیوند بیرونی ندهیم. این ها را با توجه به کاربرد ویکی‌کتاب و فرمت‌های رایج استفاده شده در آن عرض میکنم. [[کاربر:Vivairan2|Vivairan2]] ([[بحث کاربر:Vivairan2|بحث]]) ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۰۰ (UTC)</text>
      <sha1>tqpgaejunu780vapg1lq1i7560fdm33</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ویکی‌کودک:دایناسورها/پاکی‌سفالوسور</title>
    <ns>110</ns>
    <id>42259</id>
    <revision>
      <id>135840</id>
      <timestamp>2026-10-14T21:26:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «پاکی‌سفالوسور دایناسوری بود که در دوره کرتاسه در آمریکای شمالی زندگی می‌کرد.» ایجاد کرد</comment>
      <origin>135840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="142" sha1="e4lab09xvx6k556ygqvwrb8wd5t7r3j" xml:space="preserve">پاکی‌سفالوسور دایناسوری بود که در دوره کرتاسه در آمریکای شمالی زندگی می‌کرد.</text>
      <sha1>e4lab09xvx6k556ygqvwrb8wd5t7r3j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135841</id>
      <parentid>135840</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T21:28:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <origin>135841</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="561" sha1="poee64o8wna6abu8vq5ekjtmut3mk4m" xml:space="preserve">{{دایناسور کودک}}
پاکی‌سفالوسور دایناسوری بود که در دوره کرتاسه در آمریکای شمالی زندگی می‌کرد.

==آن‌ها شبیه به چه چیزی بودند؟ ==
==آن‌ها چه می‌خوردند؟ ==
==آن‌ها در چه زمانی زندگی می‌کردند؟==
==آن‌ها در کجا زندگی می‌کردند؟==
==آن‌ها چکونه کشف شدند؟==
==چه‌چیزهایی نیاز داریم درباره شان بدانیم؟==

[[رده:دایناسورها]]</text>
      <sha1>poee64o8wna6abu8vq5ekjtmut3mk4m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ویکی‌کودک:دایناسورها/برونتوسور</title>
    <ns>110</ns>
    <id>42260</id>
    <revision>
      <id>135842</id>
      <timestamp>2026-10-14T21:30:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «{{دایناسور کودک}} برونتوسور در زبان یونانی به معنی «سوسمار تندری» است و یکی از معروف‌ترین دایناسورها بوده است.  ==آن‌ها شبیه به چه چیزی بودند؟ == ==آن‌ها چه می‌خوردند؟ == ==آن‌ها در چه زمانی زندگی می‌کردند؟== ==آن‌ها در کجا زندگی می‌کردند؟== ==آن‌...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>135842</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="588" sha1="a970hzoge6d6bfhti53hexec6vt1213" xml:space="preserve">{{دایناسور کودک}}
برونتوسور در زبان یونانی به معنی «سوسمار تندری» است و یکی از معروف‌ترین دایناسورها بوده است. 
==آن‌ها شبیه به چه چیزی بودند؟ ==
==آن‌ها چه می‌خوردند؟ ==
==آن‌ها در چه زمانی زندگی می‌کردند؟==
==آن‌ها در کجا زندگی می‌کردند؟==
==آن‌ها چکونه کشف شدند؟==
==چه‌چیزهایی نیاز داریم درباره شان بدانیم؟==

[[رده:دایناسورها]]</text>
      <sha1>a970hzoge6d6bfhti53hexec6vt1213</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>135843</id>
      <parentid>135842</parentid>
      <timestamp>2026-10-14T21:31:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vivairan2</username>
        <id>28134</id>
      </contributor>
      <origin>135843</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="804" sha1="97jdbq8ehsb269lyelm1let11r9q31s" xml:space="preserve">{{دایناسور کودک}}
برونتوسور در زبان یونانی به معنی «سوسمار تندری» است و یکی از معروف‌ترین دایناسورها بوده است. بین سال‌های ۱۹۰۳ و ۲۰۱۵ دانشمندان کشف کردند برونوسور و [[ویکی‌کودک:دایناسورها/آپاتوسور|آپاتوسور]] در واقع یکسان هستند.
==آن‌ها شبیه به چه چیزی بودند؟ ==
==آن‌ها چه می‌خوردند؟ ==
==آن‌ها در چه زمانی زندگی می‌کردند؟==
==آن‌ها در کجا زندگی می‌کردند؟==
==آن‌ها چکونه کشف شدند؟==
==چه‌چیزهایی نیاز داریم درباره شان بدانیم؟==

[[رده:دایناسورها]]</text>
      <sha1>97jdbq8ehsb269lyelm1let11r9q31s</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>