کاربر:Hanooz/صفحه تمرین

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="fa">
  <siteinfo>
    <sitename>ویکی‌نبشته</sitename>
    <dbname>fawikisource</dbname>
    <base>https://fa.wikisource.org/wiki/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.20</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">مدیا</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ویژه</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">بحث</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">کاربر</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">بحث کاربر</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ویکی‌نبشته</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">بحث ویکی‌نبشته</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">پرونده</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">بحث پرونده</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">مدیاویکی</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">بحث مدیاویکی</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">الگو</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">بحث الگو</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">راهنما</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">بحث راهنما</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">رده</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">بحث رده</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">درگاه</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">بحث درگاه</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">پدیدآورنده</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">بحث پدیدآورنده</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">برگه</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">گفتگوی برگه</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">فهرست</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">گفتگوی فهرست</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">پودمان</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">بحث پودمان</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>کاربر:Hanooz/صفحه تمرین</title>
    <ns>2</ns>
    <id>38907</id>
    <revision>
      <id>299607</id>
      <parentid>291403</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T20:26:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>299607</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="113" sha1="lq43srgh2mxy2rygyx0bxe9n8ygk8ek" xml:space="preserve">&lt;pages index=&quot;تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf&quot; from=1 to=100&gt;&lt;/pages&gt;</text>
      <sha1>lq43srgh2mxy2rygyx0bxe9n8ygk8ek</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کاربر:Hanooz/common.js</title>
    <ns>2</ns>
    <id>63731</id>
    <revision>
      <id>299473</id>
      <parentid>297591</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T15:18:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>299473</origin>
      <model>javascript</model>
      <format>text/javascript</format>
      <text bytes="3455" sha1="3ywycgisn57f6uq5743eiqxqx1fvr8k" xml:space="preserve">
//&lt;nowiki&gt;
/* Cat-a-lot - changes category of multiple files */
mw.loader.using(['jquery.ui', 'mediawiki.util'], function(){
	mw.loader.load('//commons.wikimedia.org/w/load.php?modules=ext.gadget.Cat-a-lot');
});
////////// Cat-a-lot user preferences //////////
window.catALotPrefs = {&quot;watchlist&quot;:&quot;preferences&quot;,&quot;minor&quot;:true,&quot;editpages&quot;:true,&quot;docleanup&quot;:false,&quot;subcatcount&quot;:10};
////////////////////////////////////catALotEnd//
//&lt;/nowiki&gt;

mw.loader.load('//meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Krinkle/Tools/WhatLeavesHere.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
mw.loader.load('//meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Indic-TechCom/Script/massMover.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
mw.loader.load('//mediawiki.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-UTCLiveClock.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript&amp;smaxage=21600&amp;maxage=86400');
mw.loader.load('//mediawiki.org/w/index.php?title=User:PerfektesChaos/js/resultListSort/r.js&amp;action=raw&amp;bcache=1&amp;ctype=text/javascript');
mw.loader.load('//fa.wikipedia.org/w/index.php?title=مدیاویکی:Gadget-quickLinker.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
mw.loader.load('//fa.wikipedia.org/w/index.php?title=مدیاویکی:Gadget-Extra-Editbuttons-sisters.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
mw.loader.load('//fa.wikisource.org/w/index.php?title=کاربر:Hanooz/Gadget-charinsert-core.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
mw.loader.load('//fa.wikisource.org/w/index.php?title=کاربر:Hanooz/page carousel.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
mw.loader.load('//fa.wikisource.org/w/index.php?title=کاربر:Hanooz/NopInserter.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
mw.loader.load('//fa.wikisource.org/w/index.php?title=کاربر:Hanooz/redirectmaker.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
mw.loader.load('//fa.wikisource.org/w/index.php?title=کاربر:Hanooz/RunningHeader.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
mw.loader.load('//en.wikisource.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-TemplatePreloader.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
mw.loader.load('//en.wikisource.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-Without text.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
mw.loader.load('//en.wikisource.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-transclusion-check.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
mw.loader.load('//en.wikisource.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-HotCat.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
mw.loader.load('//en.wikisource.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-Easy LST.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
mw.loader.load('//en.wikisource.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-Fill Index.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
mw.loader.load('//en.wikisource.org/w/index.php?title=User:Inductiveload/cleanup.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
mw.loader.load('//en.wikisource.org/w/index.php?title=User:Inductiveload/quick_access.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
mw.loader.load('//en.wikisource.org/w/index.php?title=User:Xover/cleanup.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript'); 
mw.loader.load('//en.wikisource.org/w/index.php?title=User:Xover/unwrap.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
mw.loader.load('//en.wikisource.org/w/index.php?title=User:Xover/copySource.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
mw.loader.load('//fa.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-sidebarToggle.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
mw.loader.load('//fa.wikisource.org/w/index.php?title=کاربر:Nightdevil/indexFiller.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');</text>
      <sha1>3ywycgisn57f6uq5743eiqxqx1fvr8k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>299602</id>
      <parentid>299473</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T19:21:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>299602</origin>
      <model>javascript</model>
      <format>text/javascript</format>
      <text bytes="3332" sha1="3n0n1hmgth2kpzc3av0gubhnvocda9w" xml:space="preserve">
//&lt;nowiki&gt;
/* Cat-a-lot - changes category of multiple files */
mw.loader.using(['jquery.ui', 'mediawiki.util'], function(){
	mw.loader.load('//commons.wikimedia.org/w/load.php?modules=ext.gadget.Cat-a-lot');
});
////////// Cat-a-lot user preferences //////////
window.catALotPrefs = {&quot;watchlist&quot;:&quot;preferences&quot;,&quot;minor&quot;:true,&quot;editpages&quot;:true,&quot;docleanup&quot;:false,&quot;subcatcount&quot;:10};
////////////////////////////////////catALotEnd//
//&lt;/nowiki&gt;

mw.loader.load('//meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Krinkle/Tools/WhatLeavesHere.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
mw.loader.load('//meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Indic-TechCom/Script/massMover.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
mw.loader.load('//mediawiki.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-UTCLiveClock.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript&amp;smaxage=21600&amp;maxage=86400');
mw.loader.load('//mediawiki.org/w/index.php?title=User:PerfektesChaos/js/resultListSort/r.js&amp;action=raw&amp;bcache=1&amp;ctype=text/javascript');
mw.loader.load('//fa.wikipedia.org/w/index.php?title=مدیاویکی:Gadget-quickLinker.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
mw.loader.load('//fa.wikipedia.org/w/index.php?title=مدیاویکی:Gadget-Extra-Editbuttons-sisters.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
mw.loader.load('//fa.wikisource.org/w/index.php?title=کاربر:Hanooz/Gadget-charinsert-core.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
mw.loader.load('//fa.wikisource.org/w/index.php?title=کاربر:Hanooz/page carousel.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
mw.loader.load('//fa.wikisource.org/w/index.php?title=کاربر:Hanooz/NopInserter.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
mw.loader.load('//fa.wikisource.org/w/index.php?title=کاربر:Hanooz/redirectmaker.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
mw.loader.load('//fa.wikisource.org/w/index.php?title=کاربر:Hanooz/RunningHeader.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
mw.loader.load('//en.wikisource.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-TemplatePreloader.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
mw.loader.load('//en.wikisource.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-Without text.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
mw.loader.load('//en.wikisource.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-transclusion-check.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
mw.loader.load('//en.wikisource.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-HotCat.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
mw.loader.load('//en.wikisource.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-Easy LST.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
mw.loader.load('//en.wikisource.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-Fill Index.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
mw.loader.load('//en.wikisource.org/w/index.php?title=User:Inductiveload/cleanup.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
mw.loader.load('//en.wikisource.org/w/index.php?title=User:Inductiveload/quick_access.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
mw.loader.load('//en.wikisource.org/w/index.php?title=User:Xover/cleanup.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript'); 
mw.loader.load('//en.wikisource.org/w/index.php?title=User:Xover/unwrap.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
mw.loader.load('//en.wikisource.org/w/index.php?title=User:Xover/copySource.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
mw.loader.load('//fa.wikisource.org/w/index.php?title=کاربر:Nightdevil/indexFiller.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');</text>
      <sha1>3n0n1hmgth2kpzc3av0gubhnvocda9w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:SeyrHekmatDarOrupa.pdf/۴۱۰</title>
    <ns>104</ns>
    <id>64898</id>
    <revision>
      <id>299603</id>
      <parentid>205325</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T19:39:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehrab Mehrdad</username>
        <id>40001</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* مشکل‌دار */</comment>
      <origin>299603</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2573" sha1="r4hhlzrl8eimvib5mf2qdr85ke4598e" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;2&quot; user=&quot;Tavaana&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;می اندازد و شكاک (۱) میشود.

اما چنانکه پیش اشاره کردیم ، هیوم تزلزل و تشكيك را تنها
ر تحقیق فلسفی جایز می شمارد : بلکه واجب می داند که این
تشكيكها بشود تا علم وحکمت بنیاد استوار بیابد . چون فرضش
آنکار و عناد نیست بلکه تحقیق است . در عمل و اصول اخلاق
وسیاست و اقتصاد عقاید محکم دارد . از جمله اینکه ، رابله
علت و معلول را که در فلسفه مورد تردید ساخته ، در اخلاق و سیاست
سخت جاری میداند . تا آنجا که از اصحاب وجوب (۲) می شود و علم
تاریخ را بر اساس تحقیق فلسفی می گذارد که بشر طبیعتی مخصوص
دارد ، و از آن تخلف نمی کند و اعمالش را هم نشیبه ای حتمی
هر کسی آن درود عاقبت کار که کشته و فایده حقیقی تاریخ اینست
که اصول وقواعد طبیعت انسان را که دائمی و عمومی می باشد و نتیجه
اعمال را که حتمی است نشان بدهد .

 {{***}}

از آنچه تا کنون گفته ایم دانسته میشود ، که نقادی فلسفه و علم
را فرنسیس بیکن آغاز کرده ؛ ولاك دنبال آن را گرفته و بر کلی به
شیوه ای دیگر در آن واردشده. وهيوم این مشرب را به درستی روشن
و آشکار ساخته است و این مردم همه انگلیسی بوده اند . البته
تحقیقات ایشان تمام نیست وعیب و نقص داره اما هنرشان تأسيس
این شیوه است . در سده هیجدهم بسیاری از حکمای فرانسه هم این
شیوه را پسندیدند ، و پیروی نمودند چنانکه در فصل آینده خواهیم
دید . سرانجام كانت آلمانی به راهنمایی دیوم در این خط افتاد و به
اصلاح خطاها وتكميلي تشهاد أوردت فلسفه را یکباره برگردانید
اما حکمای دیگر انگلیسی در سه دیدهم و آغار به نوزدهم
تعليما نشان آنا نداره تازگی و اهد... ندارداد بیانش د مخته
Akals, Sceptique,1)
- . : ۲) .
Scepticisme
. . . . . . .
احال در بسیج در دهاب . {Irani Ne :.
.
is_
:&lt;noinclude&gt;{{خطکش-پانویس-کوچک}}{{سصم||–۱۵۵–|}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r4hhlzrl8eimvib5mf2qdr85ke4598e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ویکی‌نبشته:دفترخانه</title>
    <ns>4</ns>
    <id>66717</id>
    <revision>
      <id>299462</id>
      <parentid>294462</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T12:58:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>7756</id>
      </contributor>
      <comment>/* ویکی شما به زودی در حالت فقط خواندن قرار خواهد گرفت */ بخش جدید</comment>
      <origin>299462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="90907" sha1="2perynqnf24btwzfau7bu63qf8fr0ls" xml:space="preserve">{{سردر دفترخانه}}

== بازبینی سالانهٔ آیین‌نامهٔ فراگیر رفتاری: تغییرات پیشنهادی برای نظرخواهی در دسترس‌اند ==

&lt;div lang=&quot;fa&quot; dir=&quot;rtl&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{{Int:Please-translate}}.

این پیام را برای اطلاع‌رسانی دربارهٔ [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|تغییرات پیشنهادی]] در [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|آیین‌نامهٔ فراگیر رفتاری (UCoC)]] و [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|هیئت هماهنگی (U4C)]] ارسال می‌کنم که برای بررسی و ارائهٔ بازخورد در دسترس هستند. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|می‌توانید تا پایان روز سه‌شنبه، ۱۸ مارس ۲۰۲۵ بازخورد خود را دربارهٔ تغییرات پیشنهادی ارائه دهید]]'''. این مرحلهٔ دوم از فرایند بازبینی سالانه است و مرحلهٔ نهایی شامل رأی‌گیری جامعه دربارهٔ تغییرات پیشنهادی خواهد بود.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|برای اطلاعات بیشتر و یافتن پیوندهای مرتبط، صفحهٔ بازبینی سالانهٔ آیین‌نامهٔ فراگیر رفتاری را در فراویکی ببینید]].

[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|هیئت هماهنگی]] (U4C) یک گروه جهانی است که به اجرای عادلانه و یکپارچهٔ آیین‌نامهٔ فراگیر رفتاری اختصاص دارد. این بازبینی سالانه توسط هیئت هماهنگی برنامه‌ریزی و اجرا شده است. برای اطلاعات بیشتر دربارهٔ مسئولیت‌های هیئت هماهنگی، '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|منشور هیئت هماهنگی را بررسی کنید]]'''.

لطفاً این اطلاعات را با سایر اعضای جامعهٔ خود در مکان‌های مناسب به اشتراک بگذارید.

-- در همکاری با هیئت هماهنگی، [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۵۱ (UTC)

-- ترجمه به فارسی [[کاربر:Darafsh|&lt;span style=&quot;color:Purple; text-shadow:grey 0.1em 0.2em 0.1em;&quot;&gt;درفش کاویانی&lt;/span&gt;]] ([[بحث کاربر:Darafsh|&lt;span title=&quot;پیام بگذارید!&quot; style=&quot;cursor: crosshair;&quot;&gt;بحث&lt;/span&gt;]]) ۱۵ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۰۳:۰۸ (UTC)

&lt;/div&gt;

&lt;!-- پیام توسط کاربر:Keegan (WMF)@metawiki با استفاده از فهرست در https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28307738 ارسال شده است --&gt;
{{آغاز تاشو | bg=#fafad2 |عنوان = متن اصلی به زبان انگلیسی}}
== Universal Code of Conduct annual review: proposed changes are available for comment ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
My apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}.

I am writing to you to let you know that [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|proposed changes]] to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines]] and [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter]] are open for review. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|You can provide feedback on suggested changes]]''' through the [[d:Q614092|end of day]] on Tuesday, 18 March 2025. This is the second step in the annual review process, the final step will be community voting on the proposed changes.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find relevant links about the process on the UCoC annual review page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ۷ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۱۸:۵۱ (UTC)
{{پایان تاشو}}
== ویکی شما به زودی در حالت فقط خواندنی قرار خواهد گرفت ==

&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|این خبرنامه را در زبان دیگری بخوانید]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

بنیاد ویکی مدیا در نظر دارد تا مرکز ثانویه داده خود را به آزمایش بگذارد. این امر سبب می‌شود که ویکی‌پدیا و دیگر ویکی‌های ویکی‌مدیا حتی پس از حوادث نیز برخط بمانند.

&lt;span class=&quot;mw-translate-fuzzy&quot;&gt;عملیات سوئیچ یا همان بازگشت ترافیک کاربران به مرکز داده اصلی در روز '''{{#time:j xg|2025-03-19|fa}}''' انجام می گیرد.&lt;/span&gt; آزمون در  '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2025-03-19T14:00|en}} {{#time:H:i e|2025-03-19T14:00}}]''' ساعت هماهنگ جهانی.

متاسفانه به دلیل برخی از محدودیت ها در [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|ویکی‌مدیا]]، تمام ویرایش‌ها همزمان با فرآیند عملیات سوئیج متوقف خواهند شد. پیشاپیش به‌خاطر این مشکلات عذرخواهی می‌کنیم و برآنیم تا در آینده چنین اتفاقاتی را به حداقل برسانیم. 

30 دقیقه قبل از اجرای تست، یک بنر اطلاع‌رسانی در همه ویکی‌ها نمایش داده خواهد شد. &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;This banner will remain visible until the end of the operation.&lt;/span&gt; 

'''شما می‌توانید مقالات ویکی‌ها را بخوانید،‌ ولی قابلیت ویرایش برای مدت کوتاهی غیرفعال خواهد شد.'''

*به مدت یک ساعت در {{#time:l j xg Y|2025-03-19|fa}} نمی توانید ویرایش کنید.
*اگر در زمان‌های نام برده تلاش کنید مقاله‌ای را ویرایش یا ذخیره کنید، پیام خطایی را مشاهده خواهید کرد. ما امیدواریم که ویرایشی در زمان های نام برده از بین نرود ولی نمی توانیم این امر را تضمین کنیم. اگر پیام خطا را مشاهده کردید، لطفا تا بازگشت همه چیز به حالت عادی شکیبا باشید. بعد از آن شما باید بتوانید که تغییرات را ذخیره کنید. ولی توصیخ می‌کنیم که برای آسودگی خاطر یک کپی از تغییراتتان تهیه کنید.

''اثرات دیگر'':

*کارهای پس زمینه کندتر خواهند بود و بعضی از انها شاید  رها شوند. ممکن است لینک های قرمز  به سرعت عادی خود اپدیت نشوند. اگر مقاله ای که در جایی دیگر لینک شده را بوجود آورید، لینک آن مدت زمانی طولانی‌تر قرمز خواهند بود. برخی از اسکریپت های سنگین متوقف خواهند شد.
* &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;We expect the code deployments to happen as any other week.&lt;/span&gt; &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards.&lt;/span&gt;
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|گیت‌لب]] برای ۹۰ دقیقه قابل دسترس نخواهد بود.

این پروژه ممکن است در صورت لزوم به تعویق بیفتد. شما می توانید  [[wikitech:Switch_Datacenter|برنامه را در  wikitech.wikimedia.org]] مطالعه کنید. هر تغییری از پیش در برنامه اعلان خواهد شد. 

'''لطفا این اطلاعات را با دیگران در اشتراک بگذارید.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ۱۴ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۲۳:۱۵ (UTC)

&lt;!-- پیام توسط کاربر:Quiddity (WMF)@metawiki با استفاده از فهرست در https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=28307742 ارسال شده است --&gt;

== سالنامه‌نگاری ==

یکی از کارهایی که به نظرم می‌تواند خیلی به ویکی‌پدیا و البته علاقه‌مندان تاریخ کمک کند  این است که اگر وقت اجازه می‌داد سالنامه‌ها (یا همان مقالات سال‌های قمری و شمسی) در ویکی‌پدیا را با اطلاعاتی که از کتب تاریخی در ویکی‌نبشته خوانده و هم‌سنجی می‌کنیم تکمیل کنیم. به نظرم این کار به شدت به غنای مقالات تاریخی ویکی‌پدیا کمک می‌کند. [[کاربر:Yoosef Pooranvary|یوسف]] ([[بحث کاربر:Yoosef Pooranvary|بحث]]) ۱۹ مارس ۲۰۲۵، ساعت ۰۹:۰۱ (UTC)

== Final proposed modifications to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter now posted ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
The proposed modifications to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]] and the U4C Charter [[m:Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Proposed_Changes|are now on Meta-wiki for community notice]] in advance of the voting period. This final draft was developed from the previous two rounds of community review. Community members will be able to vote on these modifications starting on 17 April 2025. The vote will close on 1 May 2025, and results will be announced no later than 12 May 2025. The U4C election period, starting with a call for candidates, will open immediately following the announcement of the review results. More information will be posted on [[m:Special:MyLanguage//Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election|the wiki page for the election]] soon.

Please be advised that this process will require more messages to be sent here over the next two months. 

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ۴ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۲:۰۵ (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- پیام توسط کاربر:Keegan (WMF)@metawiki با استفاده از فهرست در https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28469465 ارسال شده است --&gt;

== Vote now on the revised UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines (&quot;UCoC EG&quot;) and the UCoC's Coordinating Committee Charter is open now through the end of 1 May (UTC) ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Voter_information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki.

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review of the EG and Charter was planned and implemented by the U4C. Further information will be provided in the coming months about the review of the UCoC itself. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

In cooperation with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ۱۷ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۰:۳۵ (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- پیام توسط کاربر:Keegan (WMF)@metawiki با استفاده از فهرست در https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28469465 ارسال شده است --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote on proposed modifications to the UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter closes on 1 May 2025 at 23:59 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki.

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community in your language, as appropriate, so they can participate as well.

In cooperation with the U4C -- &lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) ۲۹ آوریل ۲۰۲۵، ساعت ۰۳:۴۱ (UTC)&lt;/div&gt;
&lt;!-- پیام توسط کاربر:Keegan (WMF)@metawiki با استفاده از فهرست در https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28618011 ارسال شده است --&gt;

== We will be enabling the new Charts extension on your wiki soon! ==

''(Apologies for posting in English)''

Hi all! We have good news to share regarding the ongoing problem with graphs and charts affecting all wikis that use them.

As you probably know, the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|old Graph extension]] was disabled in 2023 [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/EWL4AGBEZEDMNNFTM4FRD4MHOU3CVESO/|due to security reasons]]. We’ve worked in these two years to find a solution that could replace the old extension, and provide a safer and better solution to users who wanted to showcase graphs and charts in their articles. We therefore developed the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Charts extension]], which will be replacing the old Graph extension and potentially also the [[:mw:Extension:EasyTimeline|EasyTimeline extension]].

After successfully deploying the extension on Italian, Swedish, and Hebrew Wikipedia, as well as on MediaWiki.org, as part of a pilot phase, we are now happy to announce that we are moving forward with the next phase of deployment, which will also include your wiki.

The deployment will happen in batches, and will start from '''May 6'''. Please, consult [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|our page on MediaWiki.org]] to discover when the new Charts extension will be deployed on your wiki. You can also [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|consult the documentation]] about the extension on MediaWiki.org.

If you have questions, need clarifications, or just want to express your opinion about it, please refer to the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension_talk:Chart/Project|project’s talk page on Mediawiki.org]], or ping me directly under this thread. If you encounter issues using Charts once it gets enabled on your wiki, please report it on the [[:mw:Extension_talk:Chart/Project|talk page]] or at [[phab:tag/charts|Phabricator]].

Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) ۶ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۰۸ (UTC)
&lt;!-- پیام توسط کاربر:Sannita (WMF)@metawiki با استفاده از فهرست در https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=28663781 ارسال شده است --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Call for Candidates for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
The results of voting on the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter is [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025#Results|available on Meta-wiki]].

You may now [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Candidates|submit your candidacy to serve on the U4C]] through 29 May 2025 at 12:00 UTC. Information about [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|eligibility, process, and the timeline are on Meta-wiki]]. Voting on candidates will open on 1 June 2025 and run for two weeks, closing on 15 June 2025 at 12:00 UTC.

If you have any questions, you can ask on [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|the discussion page for the election]]. -- in cooperation with the U4C, &lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|بحث]])&lt;/bdi&gt; ۱۵ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۲۲:۰۸ (UTC)
&lt;!-- پیام توسط کاربر:Keegan (WMF)@metawiki با استفاده از فهرست در https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28618011 ارسال شده است --&gt;

== RfC ongoing regarding Abstract Wikipedia (and your project) ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''(Apologies for posting in English, if this is not your first language)''

Hello all! We opened a discussion on Meta about a very delicate issue for the development of [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]]: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. Since some of the hypothesis involve your project, we wanted to hear your thoughts too. 

We want to make the decision process clear: we do not yet know which option we want to use, which is why we are consulting here. We will take the arguments from the Wikimedia communities into account, and we want to consult with the different communities and hear arguments that will help us with the decision. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation.

You can read the various hypothesis and have your say at [[:m:Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) ۲۲ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۲۷ (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- پیام توسط کاربر:Sannita (WMF)@metawiki با استفاده از فهرست در https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=28768453 ارسال شده است --&gt;

==  انتخاب و دعوت به پرسش برای هیئت امنای بنیاد ویکی‌مدیا در سال ۲۰۲۵ ==

&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

سلام به همگی،

امسال، دورهٔ فعالیت ۲ (دو) نفر از اعضای هیئت امنای بنیاد ویکی‌مدیا که توسط جامعه و گروه‌های وابسته انتخاب شده‌اند، به پایان می‌رسد [۱].  
هیئت امنا از تمام اعضای جنبش دعوت می‌کند تا در فرایند انتخاب امسال مشارکت کرده و برای پر کردن این کرسی‌ها رأی دهند.

کمیتهٔ انتخابات این فرایند را با پشتیبانی کارکنان بنیاد ویکی‌مدیا نظارت خواهد کرد [۲].  
کمیتهٔ حکمرانی، متشکل از اعضای هیئت امنایی که نامزد انتخابات سال ۲۰۲۵ برای کرسی‌های منتخب جامعه و گروه‌های وابسته نیستند (راجو ناریستی، شنی ایونشتاین سیگالوف، لورنزو لوزا، کتی کالینز، ویکتوریا دورونینا و إسراء الشافعی) [۳]، مسئول نظارت هیئت امنا بر فرایند انتخاب اعضا در سال ۲۰۲۵ و اطلاع‌رسانی به هیئت امنا است.  
جزئیات بیشتر دربارهٔ نقش‌های کمیتهٔ انتخابات، هیئت امنا و کارکنان را می‌توانید در اینجا بیابید [۴].

در اینجا تاریخ‌های کلیدی برنامه‌ریزی‌شده آمده است:

* ۲۲ مه تا ۵ ژوئن: اعلام عمومی (همین اطلاعیه) و دورهٔ دریافت پرسش‌ها [۵]
* ۱۷ ژوئن تا ۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۵: فراخوان نامزدی
* ژوئیهٔ ۲۰۲۵: در صورت نیاز، رأی‌گیری گروه‌های وابسته برای گزینش فهرست کوتاه اگر بیش از ۱۰ نفر نامزد شوند [۵]
* اوت ۲۰۲۵: دورهٔ کارزار تبلیغاتی
* اوت – سپتامبر ۲۰۲۵: دورهٔ دو هفته‌ای رأی‌گیری جامعه
* اکتبر – نوامبر ۲۰۲۵: بررسی پیشینهٔ نامزدهای منتخب
* نشست هیئت امنا در دسامبر ۲۰۲۵: آغاز به‌کار اعضای جدید هیئت امنا

برای آگاهی بیشتر دربارهٔ فرایند انتخاب سال ۲۰۲۵ — از جمله جدول زمانی دقیق، روند نامزدی، قوانین کارزار انتخاباتی و معیارهای واجد شرایط بودن رأی‌دهندگان — به این صفحه در فراویکی مراجعه کنید [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025|[پیوند]]].

'''فراخوان پرسش‌ها  '''

در هر فرایند انتخاباتی، جامعه این فرصت را دارد که پرسش‌هایی برای پاسخ‌دهی نامزدهای هیئت امنا ارسال کند.  
کمیتهٔ انتخابات از میان پرسش‌های ارائه‌شده توسط جامعه، پرسش‌هایی را برای پاسخ‌دهی توسط نامزدها انتخاب می‌کند.  
نامزدها موظف‌اند همهٔ پرسش‌های الزامی را در فرم نامزدی پاسخ دهند؛ در غیر این صورت، درخواست آن‌ها رد صلاحیت خواهد شد.  
امسال، کمیتهٔ انتخابات ۵ پرسش برای پاسخ‌دهی نامزدها انتخاب خواهد کرد. این پرسش‌ها ممکن است ترکیبی از پرسش‌های مشابه یا مرتبط ارسال‌شده از سوی جامعه باشند. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates|[پیوند]]]

'''داوطلبان انتخابات  '''

راه دیگری برای مشارکت در فرایند انتخاباتی سال ۲۰۲۵ این است که داوطلب انتخابات شوید.  
داوطلبان انتخابات پل ارتباطی بین کمیتهٔ انتخابات و جامعهٔ مربوط به خود هستند.  
آن‌ها کمک می‌کنند تا جامعه‌شان نمایندگی داشته باشد و برای مشارکت در رأی‌گیری فعال شود.  
دربارهٔ این برنامه و نحوهٔ پیوستن به آن در این صفحه از فراویکی بیشتر بخوانید [[m:Wikimedia_Foundation_elections/2025/Election_volunteers|[پیوند]]].

با سپاس!

[۱] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Results

[۲] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter

[۳] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Committee_Membership,_December_2024

[۴] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles

[۵] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/FAQ

[۶] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates

با احترام،

ویکتوریا دورونینا

نمایندهٔ هیئت امنا در کمیتهٔ انتخابات

کمیتهٔ حکمرانی&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;

[[کاربر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[بحث کاربر:MediaWiki message delivery|بحث]]) ۲۸ مهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۰۳:۰۸ (UTC)
&lt;!-- پیام توسط کاربر:RamzyM (WMF)@metawiki با استفاده از فهرست در https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28618011 ارسال شده است --&gt;

== Vote now in the 2025 U4C Election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}

Eligible voters are asked to participate in the 2025 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2025|2025 Election information page]]. The vote closes on 17 June 2025 at [https://zonestamp.toolforge.org/1750161600 12:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 1 July 2025. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) ۱۳ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۲۳:۰۱ (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- پیام توسط کاربر:Keegan (WMF)@metawiki با استفاده از فهرست در https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28848819 ارسال شده است --&gt;

== هیئت امنای بنیاد ویکی‌مدیا ۲۰۲۵ - دعوت به نامزدی ==

&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;
سلام به همگی،

[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025| از ۱۷ ژوئن ۲۰۲۵ تا ۲ ژوئیهٔ ۲۰۲۵ ساعت ۱۱:۵۹ به وقت ساعت هماهنگ جهانی برگزار می‌شود.[۱] ]]هیئت امنا بر فعالیت‌های بنیاد ویکی‌مدیا نظارت دارد و هر عضو هیئت برای یک دورهٔ سه‌ساله خدمت می‌کند.[۲] این یک موقعیت داوطلبانه است.

امسال، جامعهٔ ویکی‌مدیا در اواخر اوت تا سپتامبر ۲۰۲۵ برای پُر کردن دو (۲) کرسی در هیئت امنای بنیاد رأی‌گیری خواهد کرد. آیا شما – یا کسی که می‌شناسید – گزینهٔ مناسبی برای پیوستن به هیئت امنای بنیاد ویکی‌مدیا هستید؟[۳]

برای آگاهی بیشتر از شرایط لازم برای نامزدی در این موقعیت‌های رهبری و نحوهٔ ثبت نامزدی خود، به [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidate application|این صفحه در فراویکی]] مراجعه کنید یا شخص دیگری را به شرکت در انتخابات امسال تشویق کنید.

با احترام،

ابهیشک سوریاوانشی&lt;br /&gt;
رئیس کمیتهٔ انتخابات

از طرف کمیتهٔ انتخابات و کمیتهٔ حاکمیت

[۱] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Call_for_candidates

[۲] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Bylaws#(B)_Term.

[۳] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Resources_for_candidates&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;

[[کاربر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[بحث کاربر:MediaWiki message delivery|بحث]]) ۱۷ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۱۷:۴۴ (UTC)
&lt;!-- پیام توسط کاربر:RamzyM (WMF)@metawiki با استفاده از فهرست در https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28866958 ارسال شده است --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Sister Projects Task Force reviews Wikispore and Wikinews&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;
Dear Wikimedia Community,

The [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee (CAC)]]  of the Wikimedia Foundation Board of Trustees assigned [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Sister Projects Task Force|the Sister Projects Task Force (SPTF)]] to update and implement a procedure for assessing the lifecycle of Sister Projects – wiki [[m:Wikimedia projects|projects supported by Wikimedia Foundation (WMF)]].

A vision of relevant, accessible, and impactful free knowledge has always guided the Wikimedia Movement. As the ecosystem of Wikimedia projects continues to evolve, it is crucial that we periodically review existing projects to ensure they still align with our goals and community capacity.

Despite their noble intent, some projects may no longer effectively serve their original purpose. '''Reviewing such projects is not about giving up – it's about responsible stewardship of shared resources'''. Volunteer time, staff support, infrastructure, and community attention are finite, and the non-technical costs tend to grow significantly as our ecosystem has entered a different age of the internet than the one we were founded in. Supporting inactive projects or projects that didn't meet our ambitions can unintentionally divert these resources from areas with more potential impact.

Moreover, maintaining projects that no longer reflect the quality and reliability of the Wikimedia name stands for, involves a reputational risk. An abandoned or less reliable project affects trust in the Wikimedia movement.

Lastly, '''failing to sunset or reimagine projects that are no longer working can make it much harder to start new ones'''. When the community feels bound to every past decision – no matter how outdated – we risk stagnation. A healthy ecosystem must allow for evolution, adaptation, and, when necessary, letting go. If we create the expectation that every project must exist indefinitely, we limit our ability to experiment and innovate.

Because of this, SPTF reviewed two requests concerning the lifecycle of the Sister Projects to work through and demonstrate the review process. We chose Wikispore as a case study for a possible new Sister Project opening and Wikinews as a case study for a review of an existing project. Preliminary findings were discussed with the CAC, and a community consultation on both proposals was recommended.

=== Wikispore ===

The [[m:Wikispore|application to consider Wikispore]] was submitted in 2019. SPTF decided to review this request in more depth because rather than being concentrated on a specific topic, as most of the proposals for the new Sister Projects are, Wikispore has the potential to nurture multiple start-up Sister Projects.

After careful consideration, the SPTF has decided '''not to recommend''' Wikispore as a Wikimedia Sister Project. Considering the current activity level, the current arrangement allows '''better flexibility''' and experimentation while WMF provides core infrastructural support. 

We acknowledge the initiative's potential and seek community input on what would constitute a sufficient level of activity and engagement to reconsider its status in the future.

As part of the process, we shared the decision with the Wikispore community and invited one of its leaders, Pharos, to an SPTF meeting.

Currently, we especially invite feedback on measurable criteria indicating the project's readiness, such as contributor numbers, content volume, and sustained community support. This would clarify the criteria sufficient for opening a new Sister Project, including possible future Wikispore re-application. However, the numbers will always be a guide because any number can be gamed.

=== Wikinews ===

We chose to review Wikinews among existing Sister Projects because it is the one for which we have observed the highest level of concern in multiple ways.

Since the SPTF was convened in 2023, its members have asked for the community's opinions during conferences and community calls about Sister Projects that did not fulfil their promise in the Wikimedia movement.[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:WCNA_2024._Sister_Projects_-_opening%3F_closing%3F_merging%3F_splitting%3F.pdf &lt;nowiki&gt;[1]&lt;/nowiki&gt;][https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Community_Affairs_Committee/Sister_Projects_Task_Force#Wikimania_2023_session_%22Sister_Projects:_past,_present_and_the_glorious_future%22 &lt;nowiki&gt;[2]&lt;/nowiki&gt;][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F &lt;nowiki&gt;[3]&lt;/nowiki&gt;] Wikinews was the leading candidate for an evaluation because people from multiple language communities proposed it. Additionally, by most measures, it is the least active Sister Project, with the greatest drop in activity over the years.

While the Language Committee routinely opens and closes language versions of the Sister Projects in small languages, there has never been a valid proposal to close Wikipedia in major languages or any project in English. This is not true for Wikinews, where there was a proposal to close English Wikinews, which gained some traction but did not result in any action[https://meta.wikimedia.org/wiki/Proposals_for_closing_projects/Closure_of_English_Wikinews &lt;nowiki&gt;[4]&lt;/nowiki&gt;][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F &lt;nowiki&gt;[5]&lt;/nowiki&gt;, see section 5] as well as a draft proposal to close all languages of Wikinews[https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Proposals_for_closing_projects/Archive_2#Close_Wikinews_completely,_all_languages? &lt;nowiki&gt;[6]&lt;/nowiki&gt;].

[[:c:File:Sister Projects Taskforce Wikinews review 2024.pdf|Initial metrics]] compiled by WMF staff also support the community's concerns about Wikinews.

Based on this report, SPTF recommends a community reevaluation of Wikinews. We conclude that its current structure and activity levels are the lowest among the existing sister projects. SPTF also recommends pausing the opening of new language editions while the consultation runs.

SPTF brings this analysis to a discussion and welcomes discussions of alternative outcomes, including potential restructuring efforts or integration with other Wikimedia initiatives.

'''Options''' mentioned so far (which might be applied to just low-activity languages or all languages) include but are not limited to:
*Restructure how Wikinews works and is linked to other current events efforts on the projects,
*Merge the content of Wikinews into the relevant language Wikipedias, possibly in a new namespace,
*Merge content into compatibly licensed external projects,
*Archive Wikinews projects.
Your insights and perspectives are invaluable in shaping the future of these projects. We encourage all interested community members to share their thoughts on the relevant discussion pages or through other designated feedback channels.

=== Feedback and next steps ===

We'd be grateful if you want to take part in a conversation on the future of these projects and the review process. We are setting up two different project pages: [[m:Public consultation about Wikispore|Public consultation about Wikispore]] and [[m:Public consultation about Wikinews|Public consultation about Wikinews]]. Please participate between 27 June 2025 and 27 July 2025, after which we will summarize the discussion to move forward. You can write in your own language.

I will also host a community conversation 16th July Wednesday 11.00 UTC and 17th July Thursday 17.00 UTC (call links to follow shortly) and will be around at Wikimania for more discussions. 
&lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Victoria|Victoria]] on behalf of the Sister Project Task Force, ۲۷ ژوئن ۲۰۲۵، ساعت ۲۰:۵۷ (UTC)
&lt;!-- پیام توسط کاربر:Johan (WMF)@metawiki با استفاده از فهرست در https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Sister_project_MassMassage_on_behalf_of_Victoria/Target_list&amp;oldid=28911188 ارسال شده است --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;  Upcoming Deployment of the CampaignEvents Extension&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;
Hello everyone,  

''(Apologies for posting in English if English is not your first language. Please help translate to your language.)''

The Campaigns Product Team is planning a global deployment of the '''[[:mw:Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]]''' to all Wikisource, including this Wikisource, during the '''week of August 25th'''.

This extension is designed to help organizers plan and manage events, WikiProjects, and other on-wiki collaborations - and to make these efforts more discoverable.

The three main features of this extension are:

* '''[[:m:Event_Center/Registration|Event Registration]]''': A simple way to sign up for events on the wiki.
*  '''[[:m:CampaignEvents/Collaboration_list|Collaboration List]]''': A global list of events and a local list of WikiProjects, accessible at '''[[:m:Special:AllEvents|Special:AllEvents]]'''.
*  '''[[:m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Invitation_list|Invitation Lists]]''': A tool to help organizers find editors who might want to join, based on their past contributions.

'''Note''': The extension comes with a new user right called '''&quot;Event Organizer&quot;''', which will be managed by administrators on this Wikisource. Organizer tools like Event Registration and Invitation Lists will only work if someone is granted this right. The Collaboration List is available to everyone immediately after deployment.

The extension is already live on several wikis, including '''all Wikipedia, Meta, Wikidata''', and more ( [[m:CampaignEvents/Deployment_status#Current_Deployment_Status_for_CampaignEvents_extension| See the full deployment list]])

If you have any questions, concerns, or feedback, please feel free to share them on the [[m:Talk:CampaignEvents| extension talkpage]]. We’d love to hear from you before the rollout.

Thank you! &lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Udehb-WMF|Udehb-WMF]] ([[User talk:Udehb-WMF|بحث]]) ۳۱ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۴۰ (UTC)&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- پیام توسط کاربر:Udehb-WMF@metawiki با استفاده از فهرست در https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Udehb-WMF/sandbox/MM_target_Wikisource&amp;oldid=29066664 ارسال شده است --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Temporary accounts will be rolled out soon&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;body&quot;/&gt;
Hello, we are the Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity|Product Safety and Integrity]] team. We would like to announce that '''we plan to enable [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] for this wiki in the week of September 1'''.

Temporary accounts are successfully live on 30 wikis, including many large ones like German, Japanese, and French. The change they bring is especially relevant to logged-out editors, who this feature is designed to protect. But it is also relevant to community members like mentors, patrollers, and admins – anyone who reverts edits, blocks users, or otherwise interacts with logged-out editors as part of keeping the wikis safe and accurate. 

'''Why we are building temporary accounts'''

Our wikis should be safer to edit by default for logged-out editors. Temporary accounts allow people to continue editing the wikis without creating an account, while avoiding publicly tying their edits to their IP address. We believe this is in the best interest of our logged-out editors, who make valuable contributions to the wikis and who may later create accounts and grow our community of editors, admins, and other roles. Even though the wikis do warn logged-out editors that their IP address will be associated with their edit, many people may not understand what an IP address is, or that it could be used to connect them to other information about them in ways they might not expect. 

Additionally, our moderation software and tools rely too heavily on network origin (IP addresses) to identify users and patterns of activity, especially as IP addresses themselves are becoming less stable as identifiers. Temporary accounts allow for more precise interactions with logged-out editors, including more precise blocks, and can help limit how often we unintentionally end up blocking good-faith users who use the same IP addresses as bad-faith users.

'''How temporary accounts work'''
[[File:Temporary account banner and empty talk page.png|thumb]]
Any time a logged-out user publishes an edit on this wiki, a cookie will be set in this user's browser, and a temporary account tied with this cookie will be automatically created. This account's name will follow the pattern: &lt;code dir=ltr&gt;~2025-12345-67&lt;/code&gt; (a tilde, current year, a number). On pages like Recent Changes or page history, this name will be displayed. The cookie will expire 90 days after its creation. As long as it exists, all edits made from this device will be attributed to this temporary account. It will be the same account even if the IP address changes, unless the user clears their cookies or uses a different device or web browser. A record of the IP address used at the time of each edit will be stored for 90 days after the edit. However, only some logged-in users will be able to see it.

'''What does this mean for different groups of users?'''

'''For logged-out editors'''

* This increases privacy: currently, if you do not use a registered account to edit, then everybody can see the IP address for the edits you made, even after 90 days. That will no longer be possible on this wiki.
* If you use a temporary account to edit from different locations in the last 90 days (for example at home and at a coffee shop), the edit history and the IP addresses for all those locations will now be recorded together, for the same temporary account. Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the relevant requirements]] will be able to view this data. If this creates any personal security concerns for you, please contact talktohumanrights at wikimedia.org for advice.

'''For community members interacting with logged-out editors'''

* A temporary account is uniquely linked to a device. In comparison, an IP address can be shared with different devices and people (for example, different people at school or at work might have the same IP address).
* Compared to the current situation, it will be safer to assume that a temporary user's talk page belongs to only one person, and messages left there will be read by them. As you can see in the screenshot, temporary account users will receive notifications. It will also be possible to thank them for their edits, ping them in discussions, and invite them to get more involved in the community.

'''For users who use IP address data to moderate and maintain the wiki'''

* '''For patrollers''' who track persistent abusers, investigate violations of policies, etc.: Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the requirements]] will be able to reveal temporary users' IP addresses and all contributions made by temporary accounts from a specific IP address or range ([[Special:IPContributions]]). They will also have access to useful information about the IP addresses thanks to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Info]] feature. Many other pieces of software have been built or adjusted to work with temporary accounts, including AbuseFilter, global blocks, Global User Contributions, and more. (For information for volunteer developers on how to update the code of your tools – see the last part of the message.)
* '''For admins blocking logged-out editors''':
** It will be possible to block many abusers by just blocking their temporary accounts. A blocked person won't be able to create new temporary accounts quickly if the admin selects the [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblock]] option.
** It will still be possible to block an IP address or IP range.
* Temporary accounts will not be retroactively applied to contributions made before the deployment. On Special:Contributions, you will be able to see existing IP user contributions, but not new contributions made by temporary accounts on that IP address. Instead, you should use Special:IPContributions for this.

'''Our requests for you, and next steps'''

* If you know of any tools, bots, gadgets etc. using data about IP addresses or being available for logged-out users, you may want to test if they work on [[testwiki:Main_Page|testwiki]] or [[test2wiki:Main_Page|test2wiki]]. If you are a volunteer developer, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|read our documentation for developers]], and in particular, the section on [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers#How should I update my code?|how your code might need to be updated]].
* If you want to test the temporary account experience, for example just to check what it feels like, go to testwiki or test2wiki and edit without logging in.
* Tell us if you know of any difficulties that need to be addressed. We will try to help, and if we are not able, we will consider the available options.
* Look at our [[m:Meta:Babel#Temporary_Accounts:_access_to_IP_addresses_and_next_steps|previous message]] about requirements for users without extended rights who may need access to IP addresses.

To learn more about the project, check out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/FAQ|our FAQ]] – you will find many useful answers there. You may also [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|look at the updates]] (we have just posted one) and [[mw:Newsletter:Product Safety and Integrity|subscribe to our new newsletter]]. If you'd like to talk to me (Szymon) off-wiki, you will find me on Discord and Telegram. Thank you!&lt;section end=&quot;body&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:user:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]], [[m:user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]&lt;/bdi&gt; ۲۶ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۲۱:۳۶ (UTC)
&lt;!-- پیام توسط کاربر:Quiddity (WMF)@metawiki با استفاده از فهرست در https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox6&amp;oldid=29181713 ارسال شده است --&gt;

== روزنامه‌های ویکی‌نبشته و سالنامه‌های ویکی‌پدیا ==

یکی از کارهایی که دوست دارم انجام بدهم این است که با تکمیل روزنامه‌های قدیمی در ویکی‌نبشته، رخدادهای موجود در آنها را در سال‌های متناظرشان در ویکی‌پدیا پیاده کنم. به نظرم تکمیل این سالنامه‌ها تاثیر خوبی در ایجاد یک نگاه واقعی به تاریخ معاصر خواهد داشت و تصویر مناسبی از پیوستگی تاریخی تا زمان حال نشان می‌دهد. اگر کسی علاقه داشت، من دارم گهگاه روی سال [[W:۱۲۶۷ (قمری)|۱۲۶۷ قمری]] کار می‌کنم. [[کاربر:Yoosef Pooranvary|یوسف]] ([[بحث کاربر:Yoosef Pooranvary|بحث]]) ۲۹ اوت ۲۰۲۵، ساعت ۰۶:۲۹ (UTC)

== ویکی شما به زودی در حالت فقط خواندن قرار خواهد گرفت ==

&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|این خبرنامه را در زبان دیگری بخوانید]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

[[foundation:|بنیاد ویکی‌مدیا]] ترافیک را بین مراکز داده‌اش جابه‌جا خواهد کرد. این کار باعث می‌شود که ویکی‌پدیا و دیگر ویکی‌های ویکی‌مدیا حتی پس از یک فاجعه آنلاین بمانند.

تمام ترافیک در '''{{#time:j xg|2025-09-24|fa}}''' جابه‌جا خواهد شد. جابه‌جایی از ساعت '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2025-09-24T15:00|en}} {{#time:H:i e|2025-09-24T15:00}}]''' آغاز خواهد شد.

متأسفانه، به دلیل برخی محدودیت‌ها در [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|مدیاویکی]]، تمام ویرایش‌ها باید در هنگام جابه‌جایی متوقف شوند. بابت این اختلال پوزش می‌طلبیم و در تلاش هستیم که آن را در آینده به حداقل برسانیم. 

یک بنر ۳۰ دقیقه پیش از انجام این عملیات در تمام ویکی‌ها نمایش داده خواهد شد. این بنر تا پایان عملیات قابل مشاهده خواهد بود. 
&lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&amp;task=view&amp;language=&amp;filter=&amp;action=translate translation or proofreading] of this banner text.&lt;/span&gt;

'''شما قادر خواهید بود تمام ویکی‌ها را بخوانید، اما برای مدت کوتاهی امکان ویرایش نخواهید داشت.'''

*تا یک ساعت در '''{{#time:l j xg Y|2025-09-24|fa}}''' قادر به ویرایش نخواهید بود.
*اگر در این مدت تلاش کنید ویرایش کنید یا تغییرات را ذخیره نمایید، یک پیام خطا مشاهده خواهید کرد. امیدواریم که در این دقایق هیچ ویرایشی از دست نرود، اما نمی‌توانیم آن را تضمین کنیم. اگر پیام خطا را مشاهده کردید، لطفاً منتظر بمانید تا همه چیز به حالت عادی بازگردد. پس از آن باید بتوانید ویرایش خود را ذخیره کنید. اما توصیه می‌کنیم که برای احتیاط، ابتدا یک نسخه از تغییرات خود تهیه کنید.

''تأثیرات دیگر:''

*وظایف پس‌زمینه کندتر اجرا خواهند شد و برخی ممکن است حذف شوند. پیوندهای قرمز ممکن است به سرعت معمول به‌روز نشوند. اگر مقاله‌ای ایجاد کنید که قبلاً در جای دیگری پیوند داده شده است، پیوند آن بیشتر از حد معمول قرمز خواهد ماند. برخی اسکریپت‌های بلندمدت باید متوقف شوند.
* انتظار داریم که استقرار کد مانند هر هفتهٔ دیگر انجام شود. با این حال، در برخی موارد، در صورت لزوم، مسدودسازی موقتی کد ممکن است به‌صورت موردی انجام شود.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|گیت‌لب]] برای حدود ۹۰ دقیقه در دسترس نخواهد بود.

این پروژه در صورت لزوم ممکن است به تعویق بیفتد. می‌توانید [[wikitech:Switch_Datacenter|برنامهٔ زمانی را در wikitech.wikimedia.org بخوانید]]. هرگونه تغییر در برنامهٔ زمانی اعلام خواهد شد. 

'''لطفاً این اطلاعات را با جامعهٔ خود به اشتراک بگذارید.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;

&lt;span dir=ltr&gt;[[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[m:User talk:Trizek (WMF)|{{int:talk}}]])&lt;/span&gt; ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۵:۴۲ (UTC)
&lt;!-- پیام توسط کاربر:Trizek (WMF)@metawiki با استفاده از فهرست در https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29170715 ارسال شده است --&gt;

== Upcoming Dark Mode user interface rollout for anonymous Wikimedia sites users ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
{{int:Hello}} Wikimedians,

Apologies if this message is not in your language. {{int:please-translate}}.

The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web|Reader Experience team]] will launch the Dark mode feature for anonymous users on all Wikimedia sites, including yours, on October 29, 2025.

[[:en:Special:MyLanguage/Light-on-dark color scheme|Dark mode]] is an option that allows users to view pages in light-coloured text, and icons on a dark background. Once it is available for anonymous users, they can enable it when using various devices. More information on ways to enable it can be found on [[:en:Special:MyLanguage/Wikipedia:Dark mode#Options for anyone|this page]].
Given many pages are still not compatible with dark mode this will be an opt-in feature and not automatically apply to pages.

Dark mode requires modifications to content pages and templates, and since our initial launch [https://diff.wikimedia.org/2024/07/17/dark-modes-bright-future-how-dark-mode-will-transform-wikipedias-accessibility/ in July 2024], we have been working with communities and helping them prepare for dark mode. Before the rollout, it is essential that template authors and technical contributors test dark mode and read [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|this page]] to learn how to make pages Dark mode-ready and address any compatibility issues found in templates.

We will fix most color compatibility issues only on the most-viewed pages on projects with over 5 million monthly page views. Technical contributors with an account should opt into dark mode currently using preferences or settings and test pages and seek help before the release to ensure everything complies before the enablement.

If you have any questions or need help, please [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Reading/Web/Accessibility for reading#|contact the Reader Experience team]] for support.

Thank you!
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]&lt;/bdi&gt; ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۲:۰۸ (UTC)
&lt;!-- پیام توسط کاربر:UOzurumba (WMF)@metawiki با استفاده از فهرست در https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_Dark_mode_deployment_mass_message_list_(October_2025)&amp;oldid=29358561 ارسال شده است --&gt;

== نظر خود را اعلام کنید: در انتخابات هیئت امنای سال ۲۰۲۵ رأی دهید ==

&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
سلام به همگی،

دورهٔ رأی‌گیری برای [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|انتخابات هیئت امنای سال ۲۰۲۵]] اکنون آغاز شده است. نامزدها برای دو کرسی در هیئت امنا رقابت می‌کنند.

برای بررسی شرایط رأی‌دهی خود، لطفاً به [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|صفحهٔ شرایط رأی‌دهندگان]] مراجعه کنید.

برای آشنایی بیشتر با نامزدها، [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|بیانیه‌های معرفی آن‌ها را بخوانید و ویدیوهای نامزدی‌شان را تماشا کنید]].

هر زمان آماده بودید، به [[m:Special:SecurePoll/vote/405|صفحهٔ رأی‌گیری SecurePoll]] بروید و رأی دهید.

'''دورهٔ رأی‌گیری از ۸ اکتبر ساعت ۰۰:۰۰ (UTC) آغاز می‌شود و تا ۲۲ اکتبر ساعت ۲۳:۵۹ (UTC) ادامه دارد.'''

با احترام،

ابهیشک سوریاوانشی&lt;br /&gt;رئیس کمیتهٔ انتخابات&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;

[[کاربر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[بحث کاربر:MediaWiki message delivery|بحث]]) ۹ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۰۴:۴۹ (UTC)
&lt;!-- پیام توسط کاربر:RamzyM (WMF)@metawiki با استفاده از فهرست در https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29360896 ارسال شده است --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;function1&quot;/&gt;
{{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere).

There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
&lt;section end=&quot;function1&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) ۲۰ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۱:۴۳ (UTC)
&lt;!-- پیام توسط کاربر:Sannita (WMF)@metawiki با استفاده از فهرست در https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29432175 ارسال شده است --&gt;

== حالا می‌توانید فعالیت خود را خودتان سازمان‌دهی کنید! -  Now you can organize your own event! ==
[[پرونده:Ar Campaigns events picto.png|90px|بدون‌قاب|چپ]]
Hello everyone! 👋
I’d like to share some great news 🎉
ou can now use the '''[[metawiki:Connection_Team/Registration|Event Registration Tool]]''' to easily organize your own events — even if you don’t have the “Event Organizer” right!
All you need is to be an '''autoconfirmed user''' on the wiki 👌
If you’d like to try the tool or need any help, I’m here as a '''Product Ambassador''' in the [[metawiki:Connection_Team|Connection Team]], and I’ll be happy to assist you anytime 😉
Don’t hesitate to contact me 💬
[https://phabricator.wikimedia.org/T401445 Phabricator link]

Note: This message was automatically translated to make it easier to read — so feel free to review or correct it.
With all my respect and appreciation

سلام به همه! 👋
می‌خواهم خبر خوبی به شما بدهم 🎉
اکنون می‌توانید از '''[[metawiki:Connection_Team/Registration|ابزار ثبت رویدادها]]''' برای سازمان‌دهی آسان رویدادهای خود استفاده کنید، حتی اگر دسترسی «سازمان‌دهنده رویداد» نداشته باشید!
تنها چیزی که نیاز دارید این است که در ویکی '''کاربر تأییدشده خودکار''' باشید 👌
اگر مایلید ابزار را امتحان کنید یا به کمکی نیاز دارید، من به عنوان '''سفیر محصول''' در [[metawiki:Connection_Team|تیم ارتباطات]] در خدمت شما هستم و با خوشحالی در هر زمان کمکتان خواهم کرد 😉
در تماس بودن با من تردید نکنید 💬
[https://phabricator.wikimedia.org/T401445 پیوند فابریکیتور]
یادداشت: این پیام به‌صورت خودکار ترجمه شده است تا خواندن آن آسان‌تر شود — بنابراین در تصحیح آن تردید نکنید.
با احترام و آرزوی موفقیت 🌷

. [[کاربر:Bachounda (WMF)|Bachounda (WMF)]] ([[بحث کاربر:Bachounda (WMF)|بحث]]) ۲۸ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۳:۱۲ (UTC)

== در پیِ جذب داوطلب برای پیوستن به چندین کمیتهٔ جنبش هستیم ==

&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
هر سال، معمولاً از اکتبر تا دسامبر، چندین کمیتهٔ جنبش به دنبال داوطلبان جدید می‌گردند. 

در مورد این کمیته‌ها در صفحه‌های فراویکی آن‌ها بیشتر بخوانید:
* [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|کمیتهٔ وابستگی‌ها (AffCom)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|کمیسیون دادآوران (OC)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|کمیتهٔ بازبینی پرونده‌ها (CRC)]]

درخواست‌ها برای این کمیته‌ها از تاریخ ۳۰ اکتبر ۲۰۲۵ آغاز می‌شود. مهلت ارسال درخواست برای کمیتهٔ وابستگی‌ها تا تاریخ ۱۱ دسامبر ۲۰۲۵ است و مهلت درخواست برای کمیسیون دادآوران و کمیتهٔ بازبینی پرونده‌ها تا تاریخ ۱۱ دسامبر ۲۰۲۵ ادامه دارد. برای آگاهی از نحوهٔ درخواست، با [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|بازدید از صفحهٔ انتصابات در فراویکی]] همراه شوید. در صورت داشتن هرگونه پرسش، می‌توانید در صفحهٔ گفت‌وگو پیام بگذارید یا به نشانی cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org ایمیل بفرستید.

از طرف تیم پشتیبانی کمیته‌ها،
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;

-[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] ۳۰ اکتبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۱۳ (UTC)
&lt;!-- پیام توسط کاربر:MKaur (WMF)@metawiki با استفاده از فهرست در https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29517125 ارسال شده است --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;function2&quot;/&gt;
{{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki&lt;/span&gt;. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
&lt;section end=&quot;function2&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) ۲۰ نوامبر ۲۰۲۵، ساعت ۱۴:۲۲ (UTC)
&lt;!-- پیام توسط کاربر:Sannita (WMF)@metawiki با استفاده از فهرست در https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29583860 ارسال شده است --&gt;

== Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==

Dear Wikimedia communities,

We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.

''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''

In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.

We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.

📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]

If you have questions about the project, please refer to the FAQs:  
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]

''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''

''Stay connected and receive updates:''  
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]  
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]

We look forward to collaborating with you and your community.


'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' ۱۶ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۴۵ (UTC)
&lt;!-- پیام توسط کاربر:ZI Jony@metawiki با استفاده از فهرست در https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29879549 ارسال شده است --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

۱۹ ژانویهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۱:۰۲ (UTC)
&lt;!-- پیام توسط کاربر:Keegan (WMF)@metawiki با استفاده از فهرست در https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29905753 ارسال شده است --&gt;

== ابزار بررسی وضعیت حق تکثیر برای ویکی‌نبشتهٔ فارسی ==

سلام
یک ابزاری نوشتم که براساس قوانین حق تکثیر ایران، نام نویسنده را می‌گیرد و به کاربر می‌گوید که آثار این شخص در مالکیت عمومی قرار دارند یا نه و آیا می‌توان آثار او را در ویکی‌نبشتهٔ فارسی استفاده کرد یا نه:

https://wikisource-copyright-check.toolforge.org/

لطفاً استفاده کنید و اگر پیشنهادی داشتید بفرمایید. [[کاربر:Darafsh|&lt;span style=&quot;color:Purple; text-shadow:grey 0.1em 0.2em 0.1em;&quot;&gt;درفش کاویانی&lt;/span&gt;]] ([[بحث کاربر:Darafsh|&lt;span title=&quot;پیام بگذارید!&quot; style=&quot;cursor: crosshair;&quot;&gt;بحث&lt;/span&gt;]]) ۲۱ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۵۳ (UTC)

:ابزار جالبی است منتهی مقداری disclaimer نیاز دارد. فقط براساس تاریخ مرگ در ویکی‌داده کار می‌کند؟ [[کاربر:Hanooz|Hanooz]] ([[بحث کاربر:Hanooz|بحث]]) ۲۱ فوریهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۳۳ (UTC)

== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==

Hello everyone,

This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as &lt;code&gt;Module:Itemgroup/list&lt;/code&gt;).

'''The Change:'''&lt;br /&gt;
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. 

We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.

'''What You Need To Do:'''&lt;br /&gt;
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.

'''Deadline:'''&lt;br /&gt;
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.

Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[کاربر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[بحث کاربر:MediaWiki message delivery|بحث]]) ۳ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۱۲ (UTC)
&lt;!-- پیام توسط کاربر:ZI Jony@metawiki با استفاده از فهرست در https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29941252 ارسال شده است --&gt;

== Request for comment (global AI policy) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}}
[[کاربر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[بحث کاربر:MediaWiki message delivery|بحث]]) ۲۶ آوریل ۲۰۲۶، ساعت ۰۰:۵۸ (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- پیام توسط کاربر:Codename Noreste@metawiki با استفاده از فهرست در https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30424282 ارسال شده است --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote now in the 2026 U4C election&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) ۲۷ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۱۵ (UTC)
&lt;!-- پیام توسط کاربر:Keegan (WMF)@metawiki با استفاده از فهرست در https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 ارسال شده است --&gt;

== RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|بحث]])&lt;/bdi&gt; ۲۳ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۱۲ (UTC)
&lt;!-- پیام توسط کاربر:Codename Noreste@metawiki با استفاده از فهرست در https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 ارسال شده است --&gt;

== استقرار پیوند تماس‌های حقوقی و ایمنی در پابرگ ویکی شما ==

&lt;section begin=&quot;Message&quot;/&gt;
'''تماس‌های حقوقی و ایمنی'''

سلام جامعهٔ کاربری، بنیاد ویکی‌مدیا یک [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|صفحهٔ واحد برای تماس‌های حقوقی و ایمنی]] فراهم کرده است تا در پابرگ ویکی شما پیوند داده شود و دسترسی به اطلاعات حقوقی دقیق تضمین گردد. این یک الزام مقرراتی است. ما پیش‌تر پیوندها را در ویکی‌های انگلیسی، آلمانی، ایتالیایی، اسپانیایی و چند ویکی دیگر فعال کرده‌ایم و به‌زودی آن را در ویکی شما نیز مستقر خواهیم کرد. لطفاً [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|در صفحهٔ پروژه بیشتر بخوانید]] و هرگونه نظر را در این ریسه یا در [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|صفحهٔ بحث]] مطرح کنید.

&lt;section end=&quot;Message&quot;/&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) ۲۵ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۳:۳۱ (UTC)
&lt;!-- پیام توسط کاربر:Sannita (WMF)@metawiki با استفاده از فهرست در https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=30731267 ارسال شده است --&gt;

== ارجاع به آیات کتاب مقدس ==

@[[کاربر:Hanooz|Hanooz]]، @[[کاربر:Darafsh|Darafsh]]. الان که به همت کاربر Hanooz همهٔ برگ‌های کتاب مقدس پر شده‌اند، می‌توان از قابلیت ارجاع به آیات در سایر پروژه‌های ویکی استفاده کرد. برای مثال به این شکل: &lt;nowiki&gt;[[s:سفر اعداد#۵:۱۹]]&lt;/nowiki&gt; که ارجاع دقیقی به [[سفر اعداد#۵:۱۹|آیه ۱۹ از باب ۵ سفر اعداد]] می‌دهد. همچنین با وارد کردن تنها یک عدد می‌توان مستقیماً سراغ یک باب رفت. مثلا &lt;nowiki&gt;[[s:سفر پیدایش#۴]]&lt;/nowiki&gt; که به [[سفر پیدایش#۴|باب چهارم از سفر پیدایش]] ارجاع می‌دهد. البته این مورد هنوز برای سایر اسفار نیاز به کار دارد. [[کاربر:Yoosef Pooranvary|یوسف]] ([[بحث کاربر:Yoosef Pooranvary|بحث]]) ۳۰ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۰۸ (UTC)
: ممنون. [[Special:Diff/290140/prev]] ویرایش من کار نکرد. چه تغییری در متن باید ایجاد شود؟ [[کاربر:Hanooz|Hanooz]] ([[بحث کاربر:Hanooz|بحث]]) ۲ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۵:۰۴ (UTC)
:: چه خوب. می‌توانیم در ویکی‌پدیا الگویی ایجاد کنیم که خیلی راحت‌تر بتوان به کتاب مقدس در اینجا ارجاع داد، شبیه ویکی‌پدیای انگلیسی. ممنون از هنوز برای ایجاد صفحات، من هم سعی می‌کنم در نمونه‌خوانی کمک کنم. -- [[کاربر:Darafsh|&lt;span style=&quot;color:Purple; text-shadow:grey 0.1em 0.2em 0.1em;&quot;&gt;درفش کاویانی&lt;/span&gt;]] ([[بحث کاربر:Darafsh|&lt;span title=&quot;پیام بگذارید!&quot; style=&quot;cursor: crosshair;&quot;&gt;بحث&lt;/span&gt;]]) ۲ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۱۷ (UTC)
:::یک نکته که احتمالا از دست درفش عزیز بر می‌آید این است که در صورت ارجاع به یک آیه یا حتی یک باب، موقعی که کاربر صفحه را باز می‌کند، آن آیه یا باب، برای چند ثانیه یا به طور ثابت هایلایت آبی شود. مثل زمانی که در ویکی‌پدیا روی شمارهٔ یک منبع در متن مقاله کلیک می‌شود و سپس متن مورد ارجاع در پانویس هایلایت می‌شود. [[کاربر:Yoosef Pooranvary|یوسف]] ([[بحث کاربر:Yoosef Pooranvary|بحث]]) ۲ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۰۷ (UTC)
::انگار ارجاع به کل یک باب کار نمی‌کند. مرورگر آن را با شماره برگ اشتباه می‌گیرد. فکر کنم باید در صفحه‌های مربوط به اسفار، کاری کنیم که شماره برگ‌ها (آنها که گوشه سمت راست نمایش پیدا می‌کنند) نشان داده نشوند. اینطوری احتمالا این مشکل هم حل شود. [[کاربر:Yoosef Pooranvary|یوسف]] ([[بحث کاربر:Yoosef Pooranvary|بحث]]) ۲ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۰۲ (UTC)
:::@[[کاربر:Hanooz|Hanooz]] فکر کنم درست شد. [[کاربر:Yoosef Pooranvary|یوسف]] ([[بحث کاربر:Yoosef Pooranvary|بحث]]) ۲ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۷:۲۶ (UTC)

== Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}
You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}}
[[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]])  ۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۲۵ (UTC)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- پیام توسط کاربر:DreamRimmer@metawiki با استفاده از فهرست در https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 ارسال شده است --&gt;

== درخواست پرچم برای ربات YoosefBot ==

سلام به دوستان. {{پب|Darafsh}}، {{پب|Hanooz}} هدف ربات YoosefBot پردازش متن برگه‌های فرهنگ نفیسی و ساخت صفحه‌های مربوط به هر مدخل است. محدودهٔ عملکرد آن در فضای نام فهرست و فضای نام اصلی است. زبان برنامه‌نویسی استفاده‌شده در آن فقط پایتون است و به شکل نیمه‌خودکار از روی دستگاه خودم عمل می‌کند. کمی از عملکرد آن را به نمایش می‌گذارم تا نسبت به کارکردش اطمینان حاصل کنید. [[کاربر:Yoosef Pooranvary|یوسف]] ([[بحث کاربر:Yoosef Pooranvary|بحث]]) ۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۸:۱۰ (UTC)

:سلام. موافقم. به نظرم نتیجه خوب از کار درآمده. [[کاربر:Hanooz|Hanooz]] ([[بحث کاربر:Hanooz|بحث]]) ۲۴ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۲۰:۱۰ (UTC)
::@[[کاربر:Yoosef Pooranvary|Yoosef Pooranvary]] سلام. مدیران امکان اعطای دسترسی ربات را ندارند، باید در متا درخواست دهید. با این حال، نیازی به پرچم هم شاید نباشد از آنجایی که ویکی ما بسیار کوچک است. [[کاربر:Darafsh|&lt;span style=&quot;color:Purple; text-shadow:grey 0.1em 0.2em 0.1em;&quot;&gt;درفش کاویانی&lt;/span&gt;]] ([[بحث کاربر:Darafsh|&lt;span title=&quot;پیام بگذارید!&quot; style=&quot;cursor: crosshair;&quot;&gt;بحث&lt;/span&gt;]]) ۲۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۰۸:۱۲ (UTC)
:::پس همینطور جلو می‌رویم ببینیم چه می‌شود. [[کاربر:Yoosef Pooranvary|یوسف]] ([[بحث کاربر:Yoosef Pooranvary|بحث]]) ۲۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۱۱ (UTC)

== مهاجرت به پارسوید ==

&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;em&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|این صفحه را به زبان دیگری بخوانید]]&lt;/em&gt;

سلام به همگی! مفتخرم به شما اعلان کنم که به عنوان قدم بعدی در پروژه یکپارچه‌سازی پارسوید، به زودی پارسوید به عنوان موتور رندر‌کننده پیش‌فرض در ویکی فعال می‌شود.
ما با هدف تبدیل فارسوید به تجزیه‌گر پیش‌فرض ویکی‌متن در نسخه پشتیبانی طولانی‌مدت ویکی‌رسانه، به تدریح درحال افزایش شمار صفحاتی که از پارسوید استفاده می‌کنند هستیم.
این عمل افزایش اطمینان و یکپارچگی، ویکی‌ها را برای ویراستاران، خوانندگان، و ابزارهای مورداستفاده همچنین توسعه ویژگی برای ویکی‌متن را در آینده آسان‌تر می‌کند

اگر این عمل چرحه‌کار شما را بهم می‌ریزد، نگران نباشید! شما می‌توانید از طریق قسمت تنظیمات کاربر، یا در منوی ابزارها در صفحه فعلی، پارسوید را خاموش کنید. در سند [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|افزونه:کوچ‌پارسه]] می‌توانید جزئیات بیشتر را مطالعه کنید.

[[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|اطلاعات بیشتر درباره راهبرد عرضه]]، نظیر آزمایش‌های صورت‌گرفته قبل از فعال‌سازی فارسوید برای یک ویکی جدید در دسترس است.

برای گزارش ایراد و مشکلات، لطفا به قسمت  [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|مشکلات یافته‌شده]] مراجعه کنید و اگر ایراد جدید یافته‌اید، می‌توانید یک تیکت فب، با برچسب [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]] بسازید.
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;

[[mw:User:MSantos (WMF)|Content Transform Team]] ۳ اوت ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۳۱ (UTC)
&lt;!-- پیام توسط کاربر:MSantos (WMF)@metawiki با استفاده از فهرست در https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikisource&amp;oldid=28221043 ارسال شده است --&gt;

== ویکی شما به زودی در حالت فقط خواندن قرار خواهد گرفت ==
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|این خبرنامه را در زبان دیگری بخوانید]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

[[foundation:|بنیاد ویکی‌مدیا]] ترافیک را بین مراکز داده‌اش جابه‌جا خواهد کرد. این کار باعث می‌شود که ویکی‌پدیا و دیگر ویکی‌های ویکی‌مدیا حتی پس از یک فاجعه آنلاین بمانند.

تمام ترافیک در '''{{#time:j xg|2026-09-23|fa}}''' جابه‌جا خواهد شد. جابه‌جایی از ساعت '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]''' آغاز خواهد شد.

متأسفانه، به دلیل برخی محدودیت‌ها در [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|مدیاویکی]]، تمام ویرایش‌ها باید در هنگام جابه‌جایی متوقف شوند. بابت این اختلال پوزش می‌طلبیم و در تلاش هستیم که آن را در آینده به حداقل برسانیم. 

یک بنر ۳۰ دقیقه پیش از انجام این عملیات در تمام ویکی‌ها نمایش داده خواهد شد. این بنر تا پایان عملیات قابل مشاهده خواهد بود. 
&lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&amp;task=view&amp;language=&amp;filter=&amp;action=translate translation or proofreading] of this banner text.&lt;/span&gt;

'''شما قادر خواهید بود تمام ویکی‌ها را بخوانید، اما برای مدت کوتاهی امکان ویرایش نخواهید داشت.'''

* تا یک ساعت در '''{{#time:l j xg Y|2026-09-23|fa}}''' قادر به ویرایش نخواهید بود.
* اگر در این مدت تلاش کنید ویرایش کنید یا تغییرات را ذخیره نمایید، یک پیام خطا مشاهده خواهید کرد. امیدواریم که در این دقایق هیچ ویرایشی از دست نرود، اما نمی‌توانیم آن را تضمین کنیم. اگر پیام خطا را مشاهده کردید، لطفاً منتظر بمانید تا همه چیز به حالت عادی بازگردد. پس از آن باید بتوانید ویرایش خود را ذخیره کنید. اما توصیه می‌کنیم که برای احتیاط، ابتدا یک نسخه از تغییرات خود تهیه کنید.

''تأثیرات دیگر:''

* وظایف پس‌زمینه کندتر اجرا خواهند شد و برخی ممکن است حذف شوند. پیوندهای قرمز ممکن است به سرعت معمول به‌روز نشوند. اگر مقاله‌ای ایجاد کنید که قبلاً در جای دیگری پیوند داده شده است، پیوند آن بیشتر از حد معمول قرمز خواهد ماند. برخی اسکریپت‌های بلندمدت باید متوقف شوند.
* انتظار داریم که استقرار کد مانند هر هفتهٔ دیگر انجام شود. با این حال، در برخی موارد، در صورت لزوم، مسدودسازی موقتی کد ممکن است به‌صورت موردی انجام شود.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|گیت‌لب]] برای حدود ۹۰ دقیقه در دسترس نخواهد بود.

این پروژه در صورت لزوم ممکن است به تعویق بیفتد. می‌توانید [[wikitech:Switch_Datacenter|برنامهٔ زمانی را در wikitech.wikimedia.org بخوانید]]. هرگونه تغییر در برنامهٔ زمانی اعلام خواهد شد. 

'''لطفاً این اطلاعات را با جامعهٔ خود به اشتراک بگذارید.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;

[[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۵۸ (UTC)
&lt;!-- پیام توسط کاربر:Trizek (WMF)@metawiki با استفاده از فهرست در https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=30513874 ارسال شده است --&gt;</text>
      <sha1>2perynqnf24btwzfau7bu63qf8fr0ls</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:SargozashteKandouha.pdf/۱۰</title>
    <ns>104</ns>
    <id>68664</id>
    <revision>
      <id>299597</id>
      <parentid>217085</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T19:03:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehrab Mehrdad</username>
        <id>40001</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>299597</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="136" sha1="c8hduy30tb8853zbtn77z2r5oqjtyhz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Mehrab Mehrdad&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;یک كمند على بکی بود یک باغ داشت. تو باغش هم دوازده تا کندوی عسل داشت.&lt;noinclude&gt;{{سصم|ت||}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c8hduy30tb8853zbtn77z2r5oqjtyhz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>299600</id>
      <parentid>299597</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T19:18:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehrab Mehrdad</username>
        <id>40001</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>299600</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="135" sha1="83ynp9i8py8kfmq742n24px4qhdjndw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Mehrab Mehrdad&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;یک كمندعلی بکی بود یک باغ داشت. تو باغش هم دوازده تا کندوی عسل داشت.&lt;noinclude&gt;{{سصم|ت||}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>83ynp9i8py8kfmq742n24px4qhdjndw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:SargozashteKandouha.pdf/۱۶</title>
    <ns>104</ns>
    <id>69049</id>
    <revision>
      <id>299601</id>
      <parentid>226301</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T19:20:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehrab Mehrdad</username>
        <id>40001</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>299601</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="150" sha1="rqskcfoq2mzsi1s3qeo67kpbc9ex6r9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Mehrab Mehrdad&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;بلا یک چیز گنده سفت و چِغر بود که سالی یکبار می‌آمد و نیش زنبورها هم بهش
کارگر نبود.&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rqskcfoq2mzsi1s3qeo67kpbc9ex6r9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:SargozashteKandouha.pdf/۱۹</title>
    <ns>104</ns>
    <id>69050</id>
    <revision>
      <id>299599</id>
      <parentid>217094</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T19:15:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehrab Mehrdad</username>
        <id>40001</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>299599</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="158" sha1="97jbjb0axub6budv3cndpsaudwur4qm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Mehrab Mehrdad&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;بعد هم که قابیل زده بود هابیل را درب و داغون کرده بود، زنبورها عبرت گرفته بودند.&lt;noinclude&gt;{{سصم|ت||}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>97jbjb0axub6budv3cndpsaudwur4qm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:SargozashteKandouha.pdf/۱۸</title>
    <ns>104</ns>
    <id>69054</id>
    <revision>
      <id>299598</id>
      <parentid>207129</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T19:13:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehrab Mehrdad</username>
        <id>40001</id>
      </contributor>
      <comment>/* هم‌سنجی‌شده */  اصلاح تعدادی از نقطه‌گذاری‌ها</comment>
      <origin>299598</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2547" sha1="kqbpo1u858ij3l3ln88i4fvyo3ey1r8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Mehrab Mehrdad&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;
بالا. که چه خبره؟ که‌ایشان شده‌اند خانم والدۀ همۀ زنبور‌هایی که باید
بعداً بدنیا بیایند! و بعد ازین کیا بیای همۀ شهر هستند! و همه زنبور
هم خود به خود می‌فهمیدند که باید به‌ایشان «شاباجی خانم» گفت و
بالای حرفشان هم حرفی نیاورد. شاباجی خانم از همه زنبور‌ها گنده‌تر
بود و از همه بیشتر عمر می‌کرد و گاهی شش تا بهار را می‌دید و معلوم
است که علاوه بر این‌ها از همه جا افتاده‌تر و سرد و گرم روزگار چشیده‌تر
بود. چون هر چه باشد فقط او بود که تو تمام شهر زنبور‌ها داماد به
خودش دیده بود شاباجی خانم علاوه بر رتق و فتق امور شهر، کارش
تخم گذاشتن بود. از اول بهار تخم می‌گذاشت تا آخر پاییز. و قراول
یساول‌ها از بس تخم‌های شاباجی را جا به جا می‌کردند از نفس
می‌افتادند. راه که می‌رفت، ناهارش را که می‌خورد، یا وقتی می‌خواست
به پسکوچه‌های شهر سرکشی کند همینطور تخم می‌گذاشت و می‌رفت؛
و قراول‌هایی که همیشه دنبالش بودند و بادش میزدند یکی یکی تخم‌ها
را بر می‌داشتند می‌بردند تو خانه‌های مخصوص می‌گذاشتند تا وقتش
برسد و زنبور بچه‌ها سر از تخم در بیاورند.

اما باقی کار شهر به عهده باقی زنبور‌ها بود. از شاباجی خانم گذشته، زنبور‌ها چند دسته بودند و هر دسته به نوبت یک کاری می‌کردند. یک دسته زنبور‌هایی که صحرا می‌رفتند و سرو کارشان با گل‌ها بود؛ یک دسته عمله بنا‌ها و معمار باشی‌ها، دسته قراول‌ها و کشیک‌چی‌ها، و دستۀ آخری سپور‌ها و پسه وردار‌ها. زنبور صحرایی‌ها آفتاب که میزد ته‌بندی مختصری می‌کردند و راه می‌افتادند. دسته دسته می‌شدند و شاد و شنگول هر دسته به سمتی می‌رفتند. یکدسته می‌رفتند سراغ&lt;noinclude&gt;{{سصم|۲۲||}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kqbpo1u858ij3l3ln88i4fvyo3ey1r8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Tarikh-e Tabarestan.pdf/۳۴۷</title>
    <ns>104</ns>
    <id>73557</id>
    <revision>
      <id>299593</id>
      <parentid>226505</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T18:50:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehrab Mehrdad</username>
        <id>40001</id>
      </contributor>
      <comment>/* هم‌سنجی‌شده */</comment>
      <origin>299593</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4457" sha1="i6gumnl0973rd8thgvamsy6gqfe7pun" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;Mehrab Mehrdad&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{وب۲|عزیمت حسن بویه نوبت دویم بطبرستان و احوال وشمگیر با او&lt;ref&gt;چنانکه در حاشیۀ آخر قسم اوّل یادآور شده و در مقدّمه نیز بتفصیل گفته‌ایم در عموم نسخ تاریخ طبرستان بغیر از {{طبرستان-الف}} تشخیصی ما بین مجلّدات کتاب نیست و این عنوان بلافاصله و بدون تمیزی بعد از آخرین عنوان قسم اوّل در {{طبرستان-الف}} یعنی: «ذکر حسن بویه با وشمگیر و استیلای آل بویه در طبرستان» می‌آید امّا از بدبختی از ابتدای قسم یا مجلّد دوّم تا مقداری که شاید هم زیاد بوده و بهرحال تمام جلد دوّم تاریخ طبرستان را مطابق نقشۀ مؤلّف شامل میشده از {{طبرستان-الف}} افتاده است و این مسئله باعث نهایت تأسّف است چه تنها همین نسخه است که اکمل نسخ موجودۀ از این کتاب محسوب میشود و سایر نسخ تقریبا همه ناقص و عین یکدیگرند.
در نسخ دیگر غیر از {{طبرستان-الف}} قسمت کوچکی در ذکر آل زیار و استیلای غزنویان و سلاجقه بر طبرستان و ملوک اوّلیۀ خاندان باوند هست و آن همین قسمتی است که ما بعنوان «قسم دوّم» در اینجا طبع میکنیم. این قسمت بدلایل عدیده که در مقدّمه تفصیل آن مسطور است از مؤلّف اصلی تاریخ طبرستان نیست بلکه از خواننده‌ایست که ملتفت نقص کتاب در این قسمت شده و برای آنکه آنرا همچنان ناقص نگذارد بدون هیچ اشاره و ذکری از معلومات ناقص خود و از مندرجات بعضی کتب دیگر استمداد نموده و بخیال خود رشتۀ گسیختۀ تاریخ طبرستان را بهم پیوسته است. این قسمتهای الحاقی چنانکه در حواشی اشاره کرده‌ایم التقاطانی است غالبا بعین عبارت از ترجمۀ فارسی تاریخ یمینی و تاریخ بیهقی و جهانگشای جوینی و چهار مقالۀ نظامی عروضی و عین این عمل را هم همین خواننده یا دیگری در الحاق فصلی از تاریخ رویان اولیاء اللّه بآخر تاریخ طبرستان محمّد بن حسن بن اسفندیار کرده و باین ترتیب ذیل حوادث را تا حدود سال ۷۵۰ کشانده است.
بنابراین خوانندگان محترم باید بدانند که تمام آنچه را که در اینجا تحت عنوان: «قسم دوّم» چاپ میشود ناشر کتاب بدلایلی که در مقدّمه ذکر کرده از مؤلّف اصلی تاریخ طبرستان یعنی از بهاء الدّین محمّد بن حسن بن اسفندیار کاتب نمیداند. نقل و طبع آن در اینجا برای تبعیّت از سایر نسخ غیر از {{طبرستان-الف}} و ناقص نماندن دنبالۀ مطلب بوده. یک نظر باختصار این فصول و سبک انشاء آنها که بکلّی غیر از شیوۀ خاصّ مؤلّف است و اغلاط‍ فاحش تاریخی در آنها و نقل عین عبارات دیگران بدون هیچ ذکر و قیدی شبهه‌ای در الحاقی بودن تمام این «قسم» باقی نمیگذارد.&lt;/ref&gt;}}


{{wdl|Q846349|رکن‌الدّوله حسن بویه}} چون از رسم عزای برادر بپرداخت با وشمگیر درآویخت و لشکر گران جمع کرد و بگرگان آمد، وشمگیر طاقت مقاومت نداشت ازو بگریخت و براه نسا و ابیورد بمرو رفت، منصور قراتکین از قبل نوح والی آنجا بود و محمّد بن عبدالرّزّاق نیشابور را بدست گرفته بود و با نوح مخالفت مینمود، منصور و وشمگیر لشکر بنیشابور آورده بر سر محمّد بن عبدالرّزّاق تاختند، محمّد عبدالرّزّاق بگرگان آمد و&lt;noinclude&gt;{{خطکش-پانویس-کوچک}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i6gumnl0973rd8thgvamsy6gqfe7pun</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:Tarikh-e Tabarestan.pdf/۳۴۸</title>
    <ns>104</ns>
    <id>73558</id>
    <revision>
      <id>299596</id>
      <parentid>240659</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T19:01:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mehrab Mehrdad</username>
        <id>40001</id>
      </contributor>
      <origin>299596</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3436" sha1="cl3vq15gq39jh5zoeabufzzekzee9tg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Darafsh&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;حسن فیروزان از قبل حسن بویه آنجا بود، بدو پیوست و در شوّال سنۀ سبع و ثلثین و ثلاثمایه منصور و وشمگیر بِگرگان آمدند، محمّد بن عبد الرّزّاق از ایشان بِگُریخت و بِری (در ری) بِرکن الدّوله حسن بویه پیوست و منصور بنیشابور بازگشت و وفات یافت تا امیر نوح اسفهسالاری خراسان با بو علی مسلّم کرد و بمحاربۀ رکن الدّوله فرستاد، در سنۀ اثنی و اربعین و ثلثمایه بری آمد و حسن بویه را در ری بقلعۀ دربندان داد تا آخر مصالحه کردند که هرساله دویست هزار دینار از ری ببخارا فرستد و ابو علی بازگشت، وشمگیر از ابو علی شکایت بامیر نوح نوشت که اگرنه صلح کردی رکن الدّوله را بدست آوردی، تا امیر نوح بر ابو علی غضب کرد و لشکر بابو سعید بکر بن مالک داد، ابو علی چون خبر یافت نیشابور بدست گرفت و با امیر نوح خلاف آغاز کرد و نام او از خطبه بیفگند، اتّفاقا درین میان امیر نوح وفات یافت در سنۀ ثلاث و اربعین و ثلثمایه و پسر او عبد الملک بن نوح بجای او بنشست.

ابو علی در نیشابور قوّت گرفت و میان او و رکن الدّوله عهدها و مواثیق رفت بمعاندت و مخاصمت وشمگیر، رکن الدّوله از راه ونداد هرمزد کوه بطبرستان آمد و ابو علی از راه شهریاره کوه و در طبرستان باهم ملاقات کردند و رکن الدّوله در حقّ ابو علی نوازشها کرد، در این اثنا ابو علی را دست اجل دامن عمر گرفت و لشکر خراسان که با او بودند تفرقه کردند و حسن بویه با ری رفت و وشمگیر بار دیگر تمکّن یافت و مدّتی که حسن بویه در عراق و ری بود و وشمگیر در طبرستان خصومات و تعصّب در میان میبود تا در عهد منصور بن نوح که وشمگیر تولّی بدو کرد و با رکن الدّوله حسن بویه خصومتها زیاده کرد و امیر منصور محمّد بن ابراهیم سیمجور را با لشکر بیعدد بامداد وشمگیر فرستاد، چون این خبر برکن الدّوله رسید مضطرب شد و ببغداد و فارس کس فرستاد و از معزّ الدّوله برادر خویش و از فرزندان عضد الدّوله مدد خواست و در سنۀ ستّ و خمسین و ثلثمایه ابو الحسن محمّد بن ابراهیم سیمجور در ظاهر گرگان با وشمگیر ملاقات کرد.

{{ود|سبب مرگ وشمگیر}}

درین میان از قضا روزی وشمگیر خواست که سوار شود، منجّمی گفت امروز منحوس است امیر را نباید برنشست، وشمگیر باقی کرد&lt;ref&gt;کذا در ب، {{طبرستان-ج}} و سایر نسخ: صبر کرد&lt;/ref&gt; تا نماز پیشین مراکب را برو عرض&lt;noinclude&gt;{{خطکش-پانویس-کوچک}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cl3vq15gq39jh5zoeabufzzekzee9tg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پودمان:Proofreadpage index template</title>
    <ns>828</ns>
    <id>83581</id>
    <revision>
      <id>299605</id>
      <parentid>299415</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T20:05:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>299605</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="13995" sha1="275jshdfaf5njmtkz1l0bhs663jhedu" xml:space="preserve">--[=[
This is a module to implement logic for [[MediaWiki:Proofreadpage index template]]
]=]

local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs
local messageBox = require('Module:Message box')
local ISO_639 = require('Module:ISO 639')
local error_text = require('Module:Error')['error']
local category_handler = require('Module:Category handler')._main

local p = {} -- p stands for package

local cfg = require('Module:Proofreadpage index template/config')
local attribution_data = require('Module:Header/attribution data')

local function process_args(args)
	-- Set any defaults
	for k, v in pairs(cfg.defaults) do
		if args[k] == nil then
			args[k] = cfg.defaults[k]
		end
	end
	
	args.source_type = cfg['cover_cats']['file_types'][args['Source']]
	
	args.pageTitle = (args.pageTitle and mw.title.new(args.pageTitle)) or mw.title.getCurrentTitle()
	args.fileTitle = mw.title.makeTitle('File', args.pageTitle.rootText)
	args.talkPageTitle = args.pageTitle.talkPageTitle
	
	args.file_exists = args.fileTitle.file.exists -- Expensive, so only compute once
	return args
end

local function construct_cat(cat)
	return '[[Category:' .. cat .. ']]'
end

local function construct_cat_link(cat, text)
	return '[[:Category:' .. cat .. '|' .. (text or cat) .. ']]'
end

-- Construct a basic &quot;field&quot; row
local function construct_field(id, content)
	if id == nil or content == nil then
		return nil
	elseif not cfg.headings[id] then
		error(cfg.missing_heading_id(id))
	end
	
	local tr = mw.html.create('tr')
		:attr('id', 'ws-index-' .. id .. '-row')
		:addClass('ws-index-row')
		:tag('th')
			:attr('scope', 'row')
			:attr('id', 'ws-index-' .. id .. '-label')
			:addClass('ws-index-label')
			:wikitext(cfg.headings[id]['txt'])
			:done()
		:tag('td')
			:attr('id', 'ws-index-' .. id .. '-value')
			:addClass('ws-index-value')
			:wikitext(content)
			:allDone()
	return tr
end

local function construct_status_field(args, statusArgs)
	local key = statusArgs.key
	local lower_key = string.lower(key)
	local config_key = statusArgs.config_key or lower_key
	
	local index_status = args[key] or '_missing'
	local sd = cfg[config_key][index_status] or cfg[config_key]['_default']
	
	local index_status_message = sd['txt']
	if type(index_status_message) == 'function' then
		index_status_message = index_status_message(index_status)
	end
	if sd['error'] then
		index_status_message = error_text({['message'] = index_status_message, ['tag'] = 'span'})
	else
		index_status_message = construct_cat_link(sd['cat'], index_status_message)
	end
	
	return {row = construct_field(lower_key, index_status_message), cat = construct_cat(sd['cat'])}
end

--[=[
Create indicator markup based on config

Loads the config module and creates indicator extension tags after pattern
	&lt;indicator name=&quot;foo&quot;&gt;[[File:Foo.svg|20px|link=bar|caption|alt=Alt text.]]&lt;/indcator&gt;
]=]
local function construct_indicator(args, iArgs)
	if not (iArgs.include or cfg.indicator_defaults.include)(args) then
		return nil
	end
	
	local indicator_parts = {
		iArgs.image or cfg.indicator_defaults.image,
		iArgs.width or cfg.indicator_defaults.width
	}
	
	local alt = iArgs.alt or cfg.indicator_defaults.alt
	table.insert(indicator_parts, alt and 'alt=' .. alt)
	
	local link = iArgs.link or cfg.indicator_defaults.link
	if type(link) == 'function' then
		link = link(args)
	end
	table.insert(indicator_parts, link and 'link=' .. link)
	
	local caption = iArgs.caption or cfg.indicator_defaults.caption
	if type(caption) == 'function' then
		caption = caption(args)
	end
	table.insert(indicator_parts, caption)
	
	return mw.getCurrentFrame():extensionTag{
		['name'] = 'indicator',
		['content'] = '[[' .. table.concat(indicator_parts, '|') .. ']]',
		['args'] = {
			['name'] = iArgs.name or cfg.indicator_defaults.name
		}
	}
end

local function _metadata(args)
	local metadatatable = mw.html.create('table')
		:attr('id', 'ws-index-metadata')
	
	local cats = {}
	local indicators = {}
	
	if args['Title'] then
		metadatatable:node(construct_field('title', table.concat({args['Title'], args['Volume']}, ', ')))
	else
		metadatatable:node(construct_field('title', args['Volume'] or ''))
	end

	if args['Subtitle'] then
		metadatatable:node(construct_field('subtitle', args['Subtitle']))
	end
	
	local simple_args = {}
	for i, v in ipairs(attribution_data) do
		local noun = v.noun
		table.insert(simple_args, {string.upper(string.sub(noun, 1, 1)) .. string.sub(noun, 2)})
	end
	table.insert(simple_args, {'Year'})
	table.insert(simple_args, {'Publisher'})
	table.insert(simple_args, {'Address', 'place'})
	
	for i, v in ipairs(simple_args) do
		metadatatable:node(construct_field(v[2] or string.lower(v[1]), args[v[1]]))
	end
	
	-- Categorize image-based indexes
	if args.source_type and cfg['cover_cats'][args.source_type] then
		table.insert(cats, construct_cat(cfg['cover_cats'][args.source_type]))
	elseif not args.source_type then
		table.insert(cats, construct_cat(cfg['cover_cats']['unknown']))
	end
	
	local source = args['Source']
	if args.file_exists then
		source = '[[:' .. args.fileTitle.fullText .. '|' .. source .. ']]'
	else
		-- Add a tracking category
		table.insert(cats, construct_cat(cfg.cover_cats.missing))
	end
	metadatatable:node(construct_field('source', source))
	
	-- Progress
	local progress_data = construct_status_field(args, {['key'] = 'Progress', ['config_key'] = 'status'})
	metadatatable:node(progress_data.row)
	table.insert(cats, progress_data.cat)
	
	-- Transclusion status
	local transclusion_data = construct_status_field(args, {['key'] = 'Transclusion'})
	metadatatable:node(transclusion_data.row)
	table.insert(cats, transclusion_data.cat)
	
	local vdate = args['Validation_date']
	if vdate then
		local vcat = cfg['validation_cats']['dated'](vdate)
		metadatatable:node(construct_field('validation_date', construct_cat_link(vcat, vdate)))
		table.insert(cats, construct_cat(vcat))
	elseif args['Progress'] == 'T' then
		table.insert(cats, construct_cat(cfg['validation_cats']['undated']))
	end
	
	local info_args = {'ISBN', 'OCLC', 'LCCN', 'ARK', --[=['National Archives',]=] 'DOI'}
	for i, v in ipairs(info_args) do
		local val = args[v]
		if val then
			local lower_key = string.lower(v)
			local link_fn = cfg.url_gens[lower_key]
			if link_fn then
				metadatatable:node(construct_field(lower_key, link_fn(val, val)))
			end
		end
	end
	
	metadatatable:node(construct_field('volumes', args['Volumes']))
	
	-- Language categorisations
	if args.Language then
		local langs = mw.text.split(args.Language, ',%s*', false)
		for _, l in ipairs(langs) do
			local lang = mw.text.trim(l)
			if lang ~= '' then
				table.insert(cats, construct_cat(cfg['language_cats']['single'](ISO_639.language_name(lang))))
			end
		end
		if #langs &gt; 1 then
			table.insert(cats, construct_cat(cfg['language_cats']['multi']))
		end
	end
	
	return {['table'] = metadatatable, cats = table.concat(cats), indicators = table.concat(indicators)}
end

--[=[
Get the image to use as the cover image for this index

If the Image parameter contains an integer, it refers to a page in a DjVu/PDF and can be used directly
Otherwise, it may be a full image specification that we can use directly,
or just an image filename that we can construct an image specification for
]=]

local function default_cover_image(link)
	return '[[' .. cfg.cover.image .. '|' .. cfg.cover.width .. '|link=' .. link .. '|class=ws-cover]]'
end

local function _cover(args)
	local image_number = tonumber(args['Image'])
	
	-- check for timestamps
	if args['Image'] and not image_number and args.source_type == 'audiovisual' and mw.ustring.match(args['Image'], '^%d+[%d:]*$') then
		image_number = args['Image']
	end
	
	local image_spec
	
	local cats = {}
	
	if not image_number and args['Image'] and mw.ustring.find(args['Image'], '^%[%[') then
		-- Image param is not a (page) number and looks like a full image specification
		image_spec = args['Image']
		if args.source_type ~= 'image' then
			-- Add a tracking category
			table.insert(cats, construct_cat(cfg.cover_cats.fullspec))
		end
	elseif not image_number and args['Image'] and mw.ustring.find(args['Image'], '%.%w+$') then
		-- Image param is not a (page) number and is probably a filename with or without File: prefix
		image_spec = args['Image']
		local image_prefixes = {
			mw.site.namespaces.File.name,
			mw.site.namespaces.File.canonicalName
		}
		for i, alias in ipairs(mw.site.namespaces.File.aliases) do
			table.insert(image_prefixes, alias)
		end
		for i, prefix in ipairs(image_prefixes) do
			image_spec = mw.ustring.gsub(image_spec, '^' .. prefix .. ':', '')
			image_spec = mw.ustring.gsub(image_spec, '^' .. string.lower(prefix) .. ':', '')
		end
		image_spec = '[[File:' .. image_spec .. '|' .. cfg.cover.width .. '|class=ws-cover]]'
		
		if args.source_type ~= 'image' then
			-- Add a tracking category
			table.insert(cats, construct_cat(cfg.cover_cats.fullspec))
		end
	elseif args.source_type == 'multipage' and args.file_exists then
		-- It's a DjVu/PDF-backed index, so we fetch the cover image from a page in the (multipage) file
		image_spec = '[[' .. args.fileTitle.prefixedText .. '|' .. cfg.cover.width .. '|page=' .. (image_number or 1) .. '|class=ws-cover]]'
	elseif args.source_type == 'audiovisual' and args.file_exists then
		-- It's an audio/video-backed index, so we fetch the cover image from a thumbnail time
		image_spec = '[[' .. args.fileTitle.prefixedText .. '|' .. cfg.cover.width .. '|thumbtime=' .. (image_number or 0) .. '|class=ws-cover]]'
	elseif args.file_exists then
		-- It's either an image-based index or some unknown type, so we use the file
		image_spec = '[[' .. args.fileTitle.prefixedText .. '|' .. cfg.cover.width .. '|class=ws-cover]]'
	else
		-- Our associated file doesn't exist, so we use a placeholder
		local image_link = args.fileTitle.prefixedText
		if mw.ustring.find(args.fileTitle.rootText, '^.*%.%w+') == nil then
			image_link = 'Special:Upload'
		end
		image_spec = default_cover_image(image_link)
	end
	
	return image_spec .. table.concat(cats)
end

-- Also implements [[Template:Index talk remarks]]

function p._index_talk_remarks(args)
	if not args.talkPageTitle then
		args.pageTitle = (args.pageTitle and mw.title.new(args.pageTitle)) or mw.title.getCurrentTitle()
		args.talkPageTitle = args.pageTitle.talkPageTitle
	end
	
	local text = cfg['talkremarks']['text'](args)
	local cat = category_handler({construct_cat(cfg['talkremarks']['cat'])}) or ''
	
	local notes = ''
	if args.notes then
		-- 5.5em is small enough, and has the convenience of probably showing the top of a line when there are too many
		
		notes = mw.html.create('div')
			:addClass('ombox-content')
			:css({
				['text-align'] = 'left',
				['max-height'] = '5.5em',
				['overflow'] = 'scroll',
				['padding'] = '0.25em',
				['margin'] = '0.25em',
				['border-style'] = 'dashed'
			})
			:newline()
			:wikitext(args.notes .. cat)
			:newline()
			:allDone()
	end
	
	return messageBox.main('ombox', {
		['type'] = 'content',
		['image'] = '[[File:Ambox important.svg|24px]]',
		['style'] = 'box-sizing:border-box;margin:-0.93em auto 0.0em;text-align:center;width:100%;',
		['textstyle'] = 'font-size:93%;text-decoration:none;',
		['text'] = text .. tostring(notes)
	})
end

function p.index_talk_remarks(frame)
	return p._index_talk_remarks(getArgs(frame))
end

-- Main function
local function _main(args)
	args = process_args(args)
	
	local talkremarks = ''
	local talk_page_exists = args.talkPageTitle.exists -- Expensive
	if talk_page_exists and not args.notes then
		local content = args.talkPageTitle.content
		for _, keyword in ipairs(cfg.talkremarks.keywords) do
			local pattern
			if keyword.alone then -- Only whitespace around
				pattern = '==( *' .. keyword.pattern .. ' *)=='
			else -- Allow for other content besides the keyword
				pattern = '==([^=%n]*' .. keyword.pattern .. '[^=%n]*)=='
			end
			-- Capture section header
			local section = mw.ustring.match(content, pattern)
			if section then
				-- Specifically transclude the section
				local section_text = mw.getCurrentFrame():callParserFunction('#lsth', args.talkPageTitle.prefixedText, mw.text.trim(section))
				
				args.notes = section_text
				break
			end
		end
	end
	if talk_page_exists then
		talkremarks = p._index_talk_remarks(args)
	end
	
	local metadata_data = _metadata(args)
	local sortkey = mw.getCurrentFrame():callParserFunction('DEFAULTSORT', {args['Key'] or args.pageTitle.text})
	
	local is = {}
	for _, v in pairs(cfg.indicators) do
		table.insert(is, construct_indicator(args, v))
	end
	table.insert(is, metadata_data.indicators)
	local indicators = table.concat(is)
	
	local outertable = mw.html.create('table')
		:attr('id', 'ws-index-container')
	
	local outertable_tr = outertable:tag('tr')
	
	outertable_tr
		:tag('td')
			:attr('id', 'ws-index-main-cell')
			:tag('table')
				:attr('id', 'ws-index-main-table')
				:tag('tr'):tag('td')
					:tag('div')
						:attr('id', 'ws-index-cover-container')
						:wikitext(_cover(args))
						:done()
					:node(metadata_data['table'])
					:done()
				:tag('tr'):tag('td'):tag('div')
					:attr('id', 'ws-index-pagelist-container')
					:addClass('mw-collapsible')
					:tag('em'):wikitext(cfg.pagelist.pages.txt):done()
					:wikitext(' ')
					:tag('span')
						:attr('id', 'ws-index-pagelist-legend')
						:wikitext(cfg.pagelist.legend.txt)
						:done()
					:tag('div')
						:attr('id', 'ws-index-pagelist')
						:addClass('index-pagelist mw-collapsible-content')
						:newline()
						:wikitext(args['Pages'] and mw.text.trim(args['Pages']))
						:newline()
	
	if args['Remarks'] then
		outertable_tr:tag('td')
			:attr('id', 'ws-index-remarks')
			:newline()
			:wikitext(mw.getCurrentFrame():preprocess(args['Remarks']))
	else
		outertable_tr:tag('td')
			:attr('id', 'ws-index-remarks-empty')
	end
	
	return talkremarks .. indicators .. tostring(outertable) .. metadata_data.cats .. sortkey
end

function p.main(frame)
	return _main(getArgs(frame))
end

return p</text>
      <sha1>275jshdfaf5njmtkz1l0bhs663jhedu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>299609</id>
      <parentid>299605</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T03:22:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>تغییرات هوش مصنوعی</comment>
      <origin>299609</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="13997" sha1="8t20gugylr7wmfg4z9prjjmlqw6kme0" xml:space="preserve">--[=[
This is a module to implement logic for [[MediaWiki:Proofreadpage index template]]
]=]

local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs
local messageBox = require('Module:Message box')
local ISO_639 = require('Module:ISO 639')
local error_text = require('Module:Error')['error']
local category_handler = require('Module:Category handler')._main

local p = {} -- p stands for package

local cfg = require('Module:Proofreadpage index template/config')
local attribution_data = require('Module:Header/attribution data')

local function process_args(args)
	-- Set any defaults
	for k, v in pairs(cfg.defaults) do
		if args[k] == nil then
			args[k] = cfg.defaults[k]
		end
	end
	
	args.source_type = cfg['cover_cats']['file_types'][args['Source']]
	
	args.pageTitle = (args.pageTitle and mw.title.new(args.pageTitle)) or mw.title.getCurrentTitle()
	args.fileTitle = mw.title.makeTitle('File', args.pageTitle.rootText)
	args.talkPageTitle = args.pageTitle.talkPageTitle
	
	args.file_exists = args.fileTitle.file.exists -- Expensive, so only compute once
	return args
end

local function construct_cat(cat)
	return '[[Category:' .. cat .. ']]'
end

local function construct_cat_link(cat, text)
	return '[[:Category:' .. cat .. '|' .. (text or cat) .. ']]'
end

-- Construct a basic &quot;field&quot; row
local function construct_field(id, content)
	if id == nil or content == nil then
		return nil
	elseif not cfg.headings[id] then
		error(cfg.missing_heading_id(id))
	end
	
	local tr = mw.html.create('tr')
		:attr('id', 'ws-index-' .. id .. '-row')
		:addClass('ws-index-row')
		:tag('th')
			:attr('scope', 'row')
			:attr('id', 'ws-index-' .. id .. '-label')
			:addClass('ws-index-label')
			:wikitext(cfg.headings[id]['txt'])
			:done()
		:tag('td')
			:attr('id', 'ws-index-' .. id .. '-value')
			:addClass('ws-index-value')
			:wikitext(content)
			:allDone()
	return tr
end

local function construct_status_field(args, statusArgs)
	local key = statusArgs.key
	local lower_key = string.lower(key)
	local config_key = statusArgs.config_key or lower_key
	
	local index_status = args[key] or '_missing'
	local sd = cfg[config_key][index_status] or cfg[config_key]['_default']
	
	local index_status_message = sd['txt']
	if type(index_status_message) == 'function' then
		index_status_message = index_status_message(index_status)
	end
	if sd['error'] then
		index_status_message = error_text({['message'] = index_status_message, ['tag'] = 'span'})
	else
		index_status_message = construct_cat_link(sd['cat'], index_status_message)
	end
	
	return {row = construct_field(lower_key, index_status_message), cat = construct_cat(sd['cat'])}
end

--[=[
Create indicator markup based on config

Loads the config module and creates indicator extension tags after pattern
	&lt;indicator name=&quot;foo&quot;&gt;[[File:Foo.svg|20px|link=bar|caption|alt=Alt text.]]&lt;/indcator&gt;
]=]
local function construct_indicator(args, iArgs)
	if not (iArgs.include or cfg.indicator_defaults.include)(args) then
		return nil
	end
	
	local indicator_parts = {
		iArgs.image or cfg.indicator_defaults.image,
		iArgs.width or cfg.indicator_defaults.width
	}
	
	local alt = iArgs.alt or cfg.indicator_defaults.alt
	table.insert(indicator_parts, alt and 'alt=' .. alt)
	
	local link = iArgs.link or cfg.indicator_defaults.link
	if type(link) == 'function' then
		link = link(args)
	end
	table.insert(indicator_parts, link and 'link=' .. link)
	
	local caption = iArgs.caption or cfg.indicator_defaults.caption
	if type(caption) == 'function' then
		caption = caption(args)
	end
	table.insert(indicator_parts, caption)
	
	return mw.getCurrentFrame():extensionTag{
		['name'] = 'indicator',
		['content'] = '[[' .. table.concat(indicator_parts, '|') .. ']]',
		['args'] = {
			['name'] = iArgs.name or cfg.indicator_defaults.name
		}
	}
end

local function _metadata(args)
	local metadatatable = mw.html.create('table')
		:attr('id', 'ws-index-metadata')
	
	local cats = {}
	local indicators = {}
	
	if args['Title'] then
		metadatatable:node(construct_field('title', table.concat({args['Title'], args['Volume']}, '، ')))
	else
		metadatatable:node(construct_field('title', args['Volume'] or ''))
	end

	if args['Subtitle'] then
		metadatatable:node(construct_field('subtitle', args['Subtitle']))
	end
	
	local simple_args = {}
	for i, v in ipairs(attribution_data) do
		local noun = v.noun
		table.insert(simple_args, {string.upper(string.sub(noun, 1, 1)) .. string.sub(noun, 2)})
	end
	table.insert(simple_args, {'Year'})
	table.insert(simple_args, {'Publisher'})
	table.insert(simple_args, {'Address', 'place'})
	
	for i, v in ipairs(simple_args) do
		metadatatable:node(construct_field(v[2] or string.lower(v[1]), args[v[1]]))
	end
	
	-- Categorize image-based indexes
	if args.source_type and cfg['cover_cats'][args.source_type] then
		table.insert(cats, construct_cat(cfg['cover_cats'][args.source_type]))
	elseif not args.source_type then
		table.insert(cats, construct_cat(cfg['cover_cats']['unknown']))
	end
	
	local source = args['Source']
	if args.file_exists then
		source = '[[:' .. args.fileTitle.fullText .. '|' .. source .. ']]'
	else
		-- Add a tracking category
		table.insert(cats, construct_cat(cfg.cover_cats.missing))
	end
	metadatatable:node(construct_field('source', source))
	
	-- Progress
	local progress_data = construct_status_field(args, {['key'] = 'Progress', ['config_key'] = 'status'})
	metadatatable:node(progress_data.row)
	table.insert(cats, progress_data.cat)
	
	-- Transclusion status
	local transclusion_data = construct_status_field(args, {['key'] = 'Transclusion'})
	metadatatable:node(transclusion_data.row)
	table.insert(cats, transclusion_data.cat)
	
	local vdate = args['Validation_date']
	if vdate then
		local vcat = cfg['validation_cats']['dated'](vdate)
		metadatatable:node(construct_field('validation_date', construct_cat_link(vcat, vdate)))
		table.insert(cats, construct_cat(vcat))
	elseif args['Progress'] == 'T' then
		table.insert(cats, construct_cat(cfg['validation_cats']['undated']))
	end
	
	local info_args = {'ISBN', 'OCLC', 'LCCN', 'ARK', --[=['National Archives',]=] 'DOI'}
	for i, v in ipairs(info_args) do
		local val = args[v]
		if val then
			local lower_key = string.lower(v)
			local link_fn = cfg.url_gens[lower_key]
			if link_fn then
				metadatatable:node(construct_field(lower_key, link_fn(val, val)))
			end
		end
	end
	
	metadatatable:node(construct_field('volumes', args['Volumes']))
	
	-- Language categorisations
	if args.Language then
		local langs = mw.text.split(args.Language, ',%s*', false)
		for _, l in ipairs(langs) do
			local lang = mw.text.trim(l)
			if lang ~= '' then
				table.insert(cats, construct_cat(cfg['language_cats']['single'](ISO_639.language_name(lang))))
			end
		end
		if #langs &gt; 1 then
			table.insert(cats, construct_cat(cfg['language_cats']['multi']))
		end
	end
	
	return {['table'] = metadatatable, cats = table.concat(cats), indicators = table.concat(indicators)}
end

--[=[
Get the image to use as the cover image for this index

If the Image parameter contains an integer, it refers to a page in a DjVu/PDF and can be used directly
Otherwise, it may be a full image specification that we can use directly,
or just an image filename that we can construct an image specification for
]=]

local function default_cover_image(link)
	return '[[' .. cfg.cover.image .. '|' .. cfg.cover.width .. '|link=' .. link .. '|class=ws-cover]]'
end

local function _cover(args)
	local image_number = tonumber(args['Image'])
	
	-- check for timestamps
	if args['Image'] and not image_number and args.source_type == 'audiovisual' and mw.ustring.match(args['Image'], '^%d+[%d:]*$') then
		image_number = args['Image']
	end
	
	local image_spec
	
	local cats = {}
	
	if not image_number and args['Image'] and mw.ustring.find(args['Image'], '^%[%[') then
		-- Image param is not a (page) number and looks like a full image specification
		image_spec = args['Image']
		if args.source_type ~= 'image' then
			-- Add a tracking category
			table.insert(cats, construct_cat(cfg.cover_cats.fullspec))
		end
	elseif not image_number and args['Image'] and mw.ustring.find(args['Image'], '%.%w+$') then
		-- Image param is not a (page) number and is probably a filename with or without File: prefix
		image_spec = args['Image']
		local image_prefixes = {
			mw.site.namespaces.File.name,
			mw.site.namespaces.File.canonicalName
		}
		for i, alias in ipairs(mw.site.namespaces.File.aliases) do
			table.insert(image_prefixes, alias)
		end
		for i, prefix in ipairs(image_prefixes) do
			image_spec = mw.ustring.gsub(image_spec, '^' .. prefix .. ':', '')
			image_spec = mw.ustring.gsub(image_spec, '^' .. string.lower(prefix) .. ':', '')
		end
		image_spec = '[[File:' .. image_spec .. '|' .. cfg.cover.width .. '|class=ws-cover]]'
		
		if args.source_type ~= 'image' then
			-- Add a tracking category
			table.insert(cats, construct_cat(cfg.cover_cats.fullspec))
		end
	elseif args.source_type == 'multipage' and args.file_exists then
		-- It's a DjVu/PDF-backed index, so we fetch the cover image from a page in the (multipage) file
		image_spec = '[[' .. args.fileTitle.prefixedText .. '|' .. cfg.cover.width .. '|page=' .. (image_number or 1) .. '|class=ws-cover]]'
	elseif args.source_type == 'audiovisual' and args.file_exists then
		-- It's an audio/video-backed index, so we fetch the cover image from a thumbnail time
		image_spec = '[[' .. args.fileTitle.prefixedText .. '|' .. cfg.cover.width .. '|thumbtime=' .. (image_number or 0) .. '|class=ws-cover]]'
	elseif args.file_exists then
		-- It's either an image-based index or some unknown type, so we use the file
		image_spec = '[[' .. args.fileTitle.prefixedText .. '|' .. cfg.cover.width .. '|class=ws-cover]]'
	else
		-- Our associated file doesn't exist, so we use a placeholder
		local image_link = args.fileTitle.prefixedText
		if mw.ustring.find(args.fileTitle.rootText, '^.*%.%w+') == nil then
			image_link = 'Special:Upload'
		end
		image_spec = default_cover_image(image_link)
	end
	
	return image_spec .. table.concat(cats)
end

-- Also implements [[Template:Index talk remarks]]

function p._index_talk_remarks(args)
	if not args.talkPageTitle then
		args.pageTitle = (args.pageTitle and mw.title.new(args.pageTitle)) or mw.title.getCurrentTitle()
		args.talkPageTitle = args.pageTitle.talkPageTitle
	end
	
	local text = cfg['talkremarks']['text'](args)
	local cat = category_handler({construct_cat(cfg['talkremarks']['cat'])}) or ''
	
	local notes = ''
	if args.notes then
		-- 5.5em is small enough, and has the convenience of probably showing the top of a line when there are too many
		
		notes = mw.html.create('div')
			:addClass('ombox-content')
			:css({
				['text-align'] = 'right',
				['max-height'] = '5.5em',
				['overflow'] = 'scroll',
				['padding'] = '0.25em',
				['margin'] = '0.25em',
				['border-style'] = 'dashed'
			})
			:newline()
			:wikitext(args.notes .. cat)
			:newline()
			:allDone()
	end
	
	return messageBox.main('ombox', {
		['type'] = 'content',
		['image'] = '[[File:Ambox important.svg|24px]]',
		['style'] = 'box-sizing:border-box;margin:-0.93em auto 0.0em;text-align:center;width:100%;',
		['textstyle'] = 'font-size:93%;text-decoration:none;',
		['text'] = text .. tostring(notes)
	})
end

function p.index_talk_remarks(frame)
	return p._index_talk_remarks(getArgs(frame))
end

-- Main function
local function _main(args)
	args = process_args(args)
	
	local talkremarks = ''
	local talk_page_exists = args.talkPageTitle.exists -- Expensive
	if talk_page_exists and not args.notes then
		local content = args.talkPageTitle.content
		for _, keyword in ipairs(cfg.talkremarks.keywords) do
			local pattern
			if keyword.alone then -- Only whitespace around
				pattern = '==( *' .. keyword.pattern .. ' *)=='
			else -- Allow for other content besides the keyword
				pattern = '==([^=%n]*' .. keyword.pattern .. '[^=%n]*)=='
			end
			-- Capture section header
			local section = mw.ustring.match(content, pattern)
			if section then
				-- Specifically transclude the section
				local section_text = mw.getCurrentFrame():callParserFunction('#lsth', args.talkPageTitle.prefixedText, mw.text.trim(section))
				
				args.notes = section_text
				break
			end
		end
	end
	if talk_page_exists then
		talkremarks = p._index_talk_remarks(args)
	end
	
	local metadata_data = _metadata(args)
	local sortkey = mw.getCurrentFrame():callParserFunction('DEFAULTSORT', {args['Key'] or args.pageTitle.text})
	
	local is = {}
	for _, v in pairs(cfg.indicators) do
		table.insert(is, construct_indicator(args, v))
	end
	table.insert(is, metadata_data.indicators)
	local indicators = table.concat(is)
	
	local outertable = mw.html.create('table')
		:attr('id', 'ws-index-container')
	
	local outertable_tr = outertable:tag('tr')
	
	outertable_tr
		:tag('td')
			:attr('id', 'ws-index-main-cell')
			:tag('table')
				:attr('id', 'ws-index-main-table')
				:tag('tr'):tag('td')
					:tag('div')
						:attr('id', 'ws-index-cover-container')
						:wikitext(_cover(args))
						:done()
					:node(metadata_data['table'])
					:done()
				:tag('tr'):tag('td'):tag('div')
					:attr('id', 'ws-index-pagelist-container')
					:addClass('mw-collapsible')
					:tag('em'):wikitext(cfg.pagelist.pages.txt):done()
					:wikitext(' ')
					:tag('span')
						:attr('id', 'ws-index-pagelist-legend')
						:wikitext(cfg.pagelist.legend.txt)
						:done()
					:tag('div')
						:attr('id', 'ws-index-pagelist')
						:addClass('index-pagelist mw-collapsible-content')
						:newline()
						:wikitext(args['Pages'] and mw.text.trim(args['Pages']))
						:newline()
	
	if args['Remarks'] then
		outertable_tr:tag('td')
			:attr('id', 'ws-index-remarks')
			:newline()
			:wikitext(mw.getCurrentFrame():preprocess(args['Remarks']))
	else
		outertable_tr:tag('td')
			:attr('id', 'ws-index-remarks-empty')
	end
	
	return talkremarks .. indicators .. tostring(outertable) .. metadata_data.cats .. sortkey
end

function p.main(frame)
	return _main(getArgs(frame))
end

return p</text>
      <sha1>8t20gugylr7wmfg4z9prjjmlqw6kme0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پودمان:Proofreadpage index template/styles.css</title>
    <ns>828</ns>
    <id>83582</id>
    <revision>
      <id>299610</id>
      <parentid>277682</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T03:23:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>تغییرات هوش مصنوعی</comment>
      <origin>299610</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="5139" sha1="210ltdieq4p5as88jcxos9euggfa7vq" xml:space="preserve">/* Styles for Index: namespace pages */

#ws-index-container {
	display: table;
	border-spacing: 1px 1px;
	box-sizing: border-box;
	width: 100%;
	direction: rtl; /* RTL: mirrors main-cell/remarks column order for fa.wikisource */
}

#ws-index-main-cell {
	padding: 0;
	vertical-align: top;
}

#ws-index-main-table {
	display: inline-table;
	border-collapse: collapse;
	border-spacing: 0 0;
	box-sizing: border-box;
	width: 100%;
}

#ws-index-cover-container {
	float: right;
	margin: .5em 0 .5em .25em;
}

#ws-index-metadata {
	border-collapse: separate;
	border-spacing: 2px 2px;
	box-sizing: border-box;
	empty-cells: show;
}

.ws-index-label {
	padding-left: .5em;
	text-align: left;
	vertical-align: top;
}

.ws-index-value {
	vertical-align: top;
}

#ws-index-pagelist-container {
	margin-left: .75em;
}

#ws-index-pagelist {
	text-align: justify;
}

#ws-index-pagelist-container em {
	font-weight: bold;
	font-style: normal;
}

#ws-index-pagelist-legend {
	font-size: 83%;
	white-space: nowrap;
}

#ws-index-remarks {
	padding: 0 .25em;
	vertical-align: top;
	width: 30%;
}

#ws-index-remarks-empty {
	display: none;
	padding: 0;
	vertical-align: top;
}


/* Experimental new-style index markup below this line. */


/*
 * Normal index styling mimicing the old layout.
 */

/* The main container */
.ws-index-container {
	display: grid;
	box-sizing: border-box;
	max-width: 100%;
	grid-template-areas: 
		&quot;cover    metadata remarks&quot;
		&quot;pagelist pagelist remarks&quot;
		&quot;.        .        remarks&quot;;
	grid-template-columns: 250px 1fr 30%;
	grid-gap: 1em;
	direction: rtl; /* RTL: grid columns mirror automatically, no need to rewrite the areas above */
}

.ws-index-cover-container {
	grid-area: cover;
}

.ws-index-metadata-container {
	grid-area: metadata;
}

.ws-index-pagelist-container {
	grid-area: pagelist;
}
.ws-index-pagelist-heading {
	padding-bottom: .5em;
	white-space: pre-wrap;
	font-weight: bold;
}
.ws-index-pagelist-heading-legend {
	font-size: 83%;
	font-weight: normal;
}

.ws-index-remarks-container {
	grid-area: remarks;
}

/*
 * Demo index styling demonstrating some possibilities.
 */

/* The main container */
.ws-tng.ws-index-container {
	display: grid;
	box-sizing: border-box;
	max-width: 100%;
	grid-template-areas: 
		&quot;cover&quot;
		&quot;metadata&quot;
		&quot;pagelist&quot;
		&quot;remarks&quot;;
	grid-template-columns: 100%;
	grid-gap: 1em;
	background: #fafafa;
    color: #202122;
	direction: rtl; /* RTL: also applies at the 700px/1000px breakpoints below since they restyle this same element */
}

.ws-tng .ws-index-cover-container {
	grid-area: cover;
}

.ws-tng .ws-index-metadata-container {
	grid-area: metadata;
}
.ws-tng .ws-index-metadata {
	width: 100%;
}

.ws-tng .ws-index-pagelist-container {
	grid-area: pagelist;
}
.ws-tng .ws-index-pagelist-heading {
	padding-bottom: .5em;
	white-space: pre-wrap;
	font-weight: bold;
}
.ws-tng .ws-index-pagelist-heading-legend {
	font-size: 83%;
	font-weight: normal;
}

.ws-tng .ws-index-remarks-container {
	grid-area: remarks;
	background: white;
    color: #202122;
}

@media (min-width: 700px) {
	.ws-tng.ws-index-container {
		grid-template-areas:
		&quot;metadata cover&quot;
		&quot;pagelist pagelist&quot;
		&quot;remarks remarks&quot;;
		grid-template-columns: 1fr fit-content(250px);
		grid-gap: 2em;
	}
}

@media (min-width: 1000px) {
	.ws-tng.ws-index-container {
		grid-template-areas: 
			&quot;metadata cover    remarks&quot;
			&quot;pagelist pagelist remarks&quot;
			&quot;.        .        remarks&quot;;
		grid-template-columns: 1fr fit-content(250px) fit-content(30%);
		grid-gap: 3em;
/*		box-shadow: rgba(50, 50, 93, 0.25) 0 6px 12px -2px, rgba(0, 0, 0, 0.3) 0 3px 7px -3px; */
/*		filter: drop-shadow(0.6rem 0.6rem 1rem rgba(20, 20, 180, 0.8)); */
		padding: 6em;
		background-image: url(//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/eb/Pinckney_Marcius-Simons%2C_endleaf_1_verso--endleaf_2_recto%2C_extra-illustrated_copy_of_A_Midsummer_Night%27s_Dream.png);
		background-origin: border-box;
		background-size: 100% 100%;		
	}
	.ws-tng .ws-index-remarks-container {
		box-shadow: inset rgba(50, 50, 93, 0.25) 0 10px 10px -5px;
		background-color: white;
        color: #202122;
		padding: .5em;
	}
	.ws-tng .ws-index-pagelist-container {
		background-color: rgba(255, 255, 255, 0.9);
        color: #202122;
	}

	.ws-tng .ws-index-metadata {
/*		background-image:
			linear-gradient(180deg, white 3rem, #F0A4A4 calc(3rem), #F0A4A4 calc(3rem + 2px), transparent 1px),
			repeating-linear-gradient(0deg, transparent, transparent 1.5rem, #DDD 1px, #DDD calc(1.5rem + 1px)); */
		/* box-shadow: 1px 1px 3px rgba(0, 0, 0, .25); */
		border-collapse: collapse;
	}
	.ws-tng .ws-index-row {
		border-bottom: 1px solid #DDD;
	}
	.ws-tng .ws-index-row:first-child {
		border-bottom: 2px solid #F0A4A4;
	}
	.ws-tng .ws-index-metadata-container {
	    height: fit-content(250px);
	    width: fit-content(400px);
	    justify-self: center;
	    align-self: center;
	    box-shadow: -10px 10px 5px 0px rgba(0,0,0,0.75);
	    background: white;
        color: #202122;
	}
	.ws-tng .ws-index-cover-container {
		width: 300px;
	}
	.ws-tng .ws-index-cover-container img {
		margin: 0 auto;
		filter: drop-shadow(-10px 10px 5px #000);
	}
	
}</text>
      <sha1>210ltdieq4p5as88jcxos9euggfa7vq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پودمان:Proofreadpage index template/config</title>
    <ns>828</ns>
    <id>95456</id>
    <revision>
      <id>299606</id>
      <parentid>299416</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T20:10:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>299606</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="9540" sha1="tksee9v6t5ynq1sd54aqkrqkhgc487n" xml:space="preserve">local function any_case(str)
	return str:gsub('.', function (chr)
		if chr:match('%a') then -- letters
			return '[' .. chr:lower() .. chr:upper() .. ']'
		else
			return chr -- leave as-is
		end
	end)
end
return {
	['defaults'] = {
		['Source'] = '_empty_',
	},
	['pagelist'] =  {
		['pages'] = {
			['txt'] = 'Pages'
		},
		['legend'] = {
			['txt'] = '(key to [[Help:Page Status|Page Status]])'
		}
	},
	['cover'] = {
		['width'] = '250px',
		['image'] = 'File:Placeholder book.svg'
	},
	['missing_heading_id'] = function (id)
		return 'Can\'t find heading for ID: ' .. id
	end,
	['headings'] = {
		['title'] = {
			['txt'] = 'Title'
		},
		['subtitle'] = {
			['txt'] = 'Subtitle'
		},
		['progress'] = {
			['txt'] = 'Progress'
		},
		['transclusion'] = {
			['txt'] = 'Transclusion'
		},
		['validation_date'] = {
			['txt'] = 'Validated in'
		},
		['source'] = {
			['txt'] = 'Source'
		},
		['place'] = {
			['txt'] = 'Location'
		},
		['year'] = {
			['txt'] = 'Year'
		},
		['publisher'] = {
			['txt'] = 'Publisher'
		},
		['author'] = {
			['txt'] = 'Author'
		},
		['editor'] = {
			['txt'] = 'Editor'
		},
		['translator'] = {
			['txt'] = 'Translator'
		},
		['illustrator'] = {
			['txt'] = 'Illustrator'
		},
		['volumes'] = {
			['txt'] = 'Volumes'
		},
		['isbn'] = {
			['txt'] = 'ISBN'
		},
		['oclc'] = {
			['txt'] = 'OCLC'
		},
		['lccn'] = {
			['txt'] = 'LCCN'
		},
		['ark'] = {
			['txt'] = 'ARK'
		},
		--[=[
		['National Archives'] = {
			['txt'] = 'National Archives'
		},
		]=]
		['doi'] = {
			['txt'] = 'DOI'
		}
	},
	['status'] = {
		['T'] = {
			['cat'] = 'Index Validated',
			['txt'] = 'Done—All pages of the work proper are validated',
		},
		['V'] = {
			['cat'] = 'Index Proofread',
			['txt'] = 'Proofread—All pages of the work proper are proofread, but not all are validated',
		},
		['C'] = {
			['cat'] = 'Index Not-Proofread',
			['txt'] = 'To be proofread',
		},
		['MS'] = {
			['cat'] = 'Index - Ready for Match and Split',
			['txt'] = 'Ready for Match and Split',
		},
		['OCR'] = {
			['cat'] = 'Index - Text Layer Requested',
			['txt'] = 'Source file needs an OCR text layer',
		},
		['L'] = {
			['cat'] = 'Index - File to fix',
			['txt'] = 'Source file must be fixed before proofreading',
			['error'] = true,
		},
		['X'] = {
			['cat'] = 'Index - File to check',
			['txt'] = 'Create a pagelist for the source file before commencing proofreading (to verify file is correct)',
			['error'] = true
		},
		['_missing'] = {
			['cat'] = 'Index - Unknown progress',
			['txt'] = 'Missing progress (template error)',
			['error'] = true,
		},
		['_default'] = {
			['cat'] = 'Index - Unknown progress',
			['txt'] = function (index_status)
				return 'Unknown progress: ' .. index_status .. ' (template error)'
			end,
			['error'] = true,
		}
	},
	['transclusion'] = {
		['yes'] = {
			['cat'] = 'Fully transcluded',
			['txt'] = 'Fully transcluded',
			['help'] = 'The work is fully transcluded, including front and end matter and images'
		},
		['notimg'] = {
			['cat'] = 'Images not fully transcluded',
			['txt'] = 'Images not fully transcluded',
			['help'] = 'The work is fully transcluded, but that some images are still missing or need improvement',
		},
		['notadv'] = {
			['cat'] = 'Advertising not transcluded',
			['txt'] = 'Advertising not transcluded',
			['help'] = 'The main body of the work is properly transcluded, though front- or end-matter advertising material is not'
		},
		['held'] = {
			['cat'] = 'Transclusion on hold',
			['txt'] = 'Transclusion on hold',
			['help'] = 'There is a problem with transcluding the work (which should be explained on the talk page)'
		},
		['check'] = {
			['cat'] = 'Transclusion check required',
			['txt'] = 'Transclusion check required',
			['help'] = 'The transclusion of the work is incomplete or needs checking'
		},
		['no'] = {
			['cat'] = 'Index not transcluded',
			['txt'] = 'Index not transcluded or unreviewed',
			['help'] = 'This work is not transcluded or has not been reviewed for transclusion'
		},
		['_missing'] = {
			['cat'] = 'Index not transcluded',
			['txt'] = 'Missing transclusion status (template error)',
			['error'] = true,
		},
		['_default'] = {
			['cat'] = 'Index not transcluded',
			['txt'] = function (index_status)
				return 'Unknown transclusion status: ' .. index_status .. ' (template error)'
			end,
			['error'] = true,
		}
	},
	['language_cats'] = {
		['single'] = function(lang)
			return 'Index pages of works originally in ' .. (lang or 'an unknown language')
		end,
		['multi'] = 'Index pages of works originally in multiple languages'
	},
	['cover_cats'] = {
		['file_types'] = {
			['jpg'] = 'image',
			['png'] = 'image',
			['gif'] = 'image',
			['tif'] = 'image',
			['ogg'] = 'audiovisual',
			['ogv'] = 'audiovisual',
			['webm'] = 'audiovisual',
			['_empty_'] = 'unknown',
			['pdf'] = 'multipage',
			['djvu'] = 'multipage'
		},
		['image'] = 'Image based indexes',
		['audiovisual'] = 'Audio-visual based indexes',
		['unknown'] = 'Indexes of unknown type',
		['missing'] = 'Indexes with missing files',
		['fullspec'] = 'Non-image-based indexes with fully-specified cover image'
	},
	['validation_cats'] = {
		['dated'] = function(vdate)
			return 'Indexes validated in ' .. vdate
		end,
		['undated'] = 'Indexes validated with no date'
	},
	['indicators'] = {
		['pagegame'] = {
			['name'] = 'WS Page Game',
			['image'] = 'File:OOjs UI icon page number.svg',
			['link'] = function(args)
				return tostring(mw.uri.fullUrl('toolforge:ws-page-game', {['wikisource'] = 'en', ['index'] = mw.uri.encode(args.fileTitle.rootText), ['lang'] = 'en'}))
			end,
			['caption'] = 'Wikisource Page Game (step-by-step pagelist builder)'
		},
		['purge'] = {
			['name'] = 'purge file',
			['image'] = 'File:OOjs UI icon reload.svg',
			['link'] = function(args)
				return tostring(mw.uri.fullUrl('commons:File:' .. args.fileTitle.rootText, {['action'] = 'purge'}))
			end,
			['caption'] = 'Purge file'
		},
		['book2scroll'] = {
			['name'] = 'book2scroll',
			['image'] = 'File:Library-logo.svg',
			['link'] = function(args)
				return tostring(mw.uri.fullUrl('toolforge:book2scroll', {['lang'] = 'en', ['file'] = mw.uri.encode(args.fileTitle.rootText)}))
			end,
			['caption'] = 'Open in Book2Scroll'
		},
		['bookreader'] = {
			['name'] = 'bookreader',
			['image'] = 'File:BookReader-favicon.svg',
			['link'] = function(args)
				return tostring(mw.uri.fullUrl('toolforge:bookreader/en/' .. mw.uri.encode(args.fileTitle.rootText)))
			end,
			['caption'] = 'Open file in BookReader'
		},
		['validated'] = {
			['name'] = 'validated-index-date',
			['image'] = 'File:Yes Check Circle.svg',
			['link'] = function (args)
				local vdate = args['Validation_date']
				return vdate and tostring(mw.uri.fullUrl('Category:Indexes validated in ' .. vdate)) or ''
			end,
			['caption'] = function (args)
				local vdate = args['Validation_date']
				return vdate and 'Validated in ' .. vdate or nil
			end,
			['alt'] = 'Validated index page.',
			['width'] = '15px',
			['include'] = function (args)
				return args['Validation_date'] ~= nil
			end
		}
	},
	['indicator_defaults'] = {
		['width'] = '20px',
		['include'] = function (args)
			return true
		end
	},
	['url_gens'] = {
		['isbn'] = function(id, text)
			return require('Module:ISBN')._ISBN({id})
		end,
		['oclc'] = function(id, text)
			return '[https://www.worldcat.org/oclc/' .. mw.uri.encode(id, 'PATH') .. ' ' .. text .. ']'
		end,
		['ark'] = function(id, text)
			return '[https://n2t.net/' .. mw.uri.encode(id, 'QUERY') .. ' ' .. text .. ']'
		end,
		['doi'] = function(id, text)
			return '[https://doi.org/' .. mw.uri.encode(id, 'PATH') .. ' ' .. text .. ']'
		end
	},
	['talkremarks'] = {
		['text'] = function(args)
			return 'Formatting guidelines specific to this work may have already been established. Please check this [[' .. args.talkPageTitle.prefixedText .. '|Index\'s discussion page]] and follow any such conventions.'
		end,
		['cat'] = 'Pages using index talk remarks with notes parameter',
		['keywords'] = {
			{
				['pattern'] = any_case('notes?'),
				['alone'] = true
			},
			{
				['pattern'] = any_case('quick notes?'),
				['alone'] = false
			},
			{
				['pattern'] = any_case('proofr?e?a?d?ing notes?'), -- proofreading notes, proofing note, &amp;c
				['alone'] = false
			},
			{
				['pattern'] = any_case('style notes?'),
				['alone'] = false
			},
			{
				['pattern'] = any_case('layout notes?'),
				['alone'] = false
			},
			{
				['pattern'] = any_case('formatting conventions?'),
				['alone'] = false
			},
			{
				['pattern'] = any_case('formatt?i?n?g?'), -- formatting, format
				['alone'] = true
			},
			{
				['pattern'] = any_case('conventions?'),
				['alone'] = true
			},
			{
				['pattern'] = any_case('layouts?'),
				['alone'] = true
			},
			{
				['pattern'] = any_case('quotes'),
				['alone'] = true
			},
			{
				['pattern'] = any_case('quotation marks'),
				['alone'] = false
			},
			{
				['pattern'] = any_case('typography'),
				['alone'] = false
			},
			{
				['pattern'] = any_case('spelling'),
				['alone'] = false
			},
			{
				['pattern'] = any_case('style guide'),
				['alone'] = false
			},
			{
				['pattern'] = any_case('guidelines?'),
				['alone'] = false
			},
			{
				['pattern'] = any_case('missing pages?'),
				['alone'] = true
			},
			{
				['pattern'] = any_case('long[ %-]s'), -- of course
				['alone'] = true
			},
		},
		['timestamp'] = {
			['pattern'] = '%(UTC%)',
			['text'] = '(UTC)'
		}
	}
}</text>
      <sha1>tksee9v6t5ynq1sd54aqkrqkhgc487n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>299608</id>
      <parentid>299606</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T03:21:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ترجمه هوش مصنوعی</comment>
      <origin>299608</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="11491" sha1="kmol3jgrss7bjytsydwf8y6jiorl06c" xml:space="preserve">local function any_case(str)
	return str:gsub('.', function (chr)
		if chr:match('%a') then -- letters
			return '[' .. chr:lower() .. chr:upper() .. ']'
		else
			return chr -- leave as-is
		end
	end)
end
return {
	['defaults'] = {
		['Source'] = '_empty_',
	},
	['pagelist'] =  {
		['pages'] = {
			['txt'] = 'صفحات'
		},
		['legend'] = {
			['txt'] = '(راهنمای [[Help:Page Status|وضعیت صفحه]])'
		}
	},
	['cover'] = {
		['width'] = '250px',
		['image'] = 'File:Placeholder book.svg'
	},
	['missing_heading_id'] = function (id)
		return 'برچسبی برای شناسهٔ «' .. id .. '» یافت نشد'
	end,
	['headings'] = {
		['title'] = {
			['txt'] = 'عنوان'
		},
		['subtitle'] = {
			['txt'] = 'زیرعنوان'
		},
		['progress'] = {
			['txt'] = 'پیشرفت'
		},
		['transclusion'] = {
			['txt'] = 'تراگنجانش'
		},
		['validation_date'] = {
			['txt'] = 'تاریخ تأیید'
		},
		['source'] = {
			['txt'] = 'منبع'
		},
		['place'] = {
			['txt'] = 'محل نشر'
		},
		['year'] = {
			['txt'] = 'سال'
		},
		['publisher'] = {
			['txt'] = 'ناشر'
		},
		['author'] = {
			['txt'] = 'نویسنده'
		},
		['editor'] = {
			['txt'] = 'ویراستار'
		},
		['translator'] = {
			['txt'] = 'مترجم'
		},
		['illustrator'] = {
			['txt'] = 'تصویرگر'
		},
		['volumes'] = {
			['txt'] = 'جلدها'
		},
		['isbn'] = {
			['txt'] = 'شابک'
		},
		['oclc'] = {
			['txt'] = 'OCLC'
		},
		['lccn'] = {
			['txt'] = 'LCCN'
		},
		['ark'] = {
			['txt'] = 'ARK'
		},
		--[=[
		['National Archives'] = {
			['txt'] = 'National Archives'
		},
		]=]
		['doi'] = {
			['txt'] = 'DOI'
		}
	},
	['status'] = {
		['T'] = {
			['cat'] = 'نمایهٔ تأییدشده',
			['txt'] = 'تکمیل‌شده — همهٔ صفحات اصلی اثر تأیید شده‌اند',
		},
		['V'] = {
			['cat'] = 'نمایهٔ نمونه‌خوانی‌شده',
			['txt'] = 'نمونه‌خوانی‌شده — همهٔ صفحات اصلی اثر نمونه‌خوانی شده‌اند، اما همه تأیید نشده‌اند',
		},
		['C'] = {
			['cat'] = 'نمایهٔ نمونه‌خوانی‌نشده',
			['txt'] = 'در انتظار نمونه‌خوانی',
		},
		['MS'] = {
			['cat'] = 'نمایه - آمادهٔ تطبیق و تقسیم',
			['txt'] = 'آمادهٔ تطبیق و تقسیم',
		},
		['OCR'] = {
			['cat'] = 'نمایه - نیازمند لایهٔ متنی',
			['txt'] = 'پروندهٔ منبع به لایهٔ متنی OCR نیاز دارد',
		},
		['L'] = {
			['cat'] = 'نمایه - پروندهٔ نیازمند اصلاح',
			['txt'] = 'پیش از نمونه‌خوانی باید پروندهٔ منبع اصلاح شود',
			['error'] = true,
		},
		['X'] = {
			['cat'] = 'نمایه - پروندهٔ نیازمند بررسی',
			['txt'] = 'پیش از آغاز نمونه‌خوانی، فهرست صفحات پروندهٔ منبع را بسازید (برای اطمینان از درستی پرونده)',
			['error'] = true
		},
		['_missing'] = {
			['cat'] = 'نمایه - پیشرفت نامشخص',
			['txt'] = 'پیشرفت مشخص نشده (خطای الگو)',
			['error'] = true,
		},
		['_default'] = {
			['cat'] = 'نمایه - پیشرفت نامشخص',
			['txt'] = function (index_status)
				return 'پیشرفت نامشخص: ' .. index_status .. ' (خطای الگو)'
			end,
			['error'] = true,
		}
	},
	['transclusion'] = {
		['yes'] = {
			['cat'] = 'تراگنجانش کامل',
			['txt'] = 'تراگنجانش کامل',
			['help'] = 'اثر به طور کامل تراگنجانده شده، از جمله بخش‌های آغازین، پایانی و تصاویر آن'
		},
		['notimg'] = {
			['cat'] = 'تصاویر تراگنجانده‌نشده',
			['txt'] = 'تصاویر تراگنجانده‌نشده',
			['help'] = 'اثر به طور کامل تراگنجانده شده، اما برخی تصاویر همچنان ناقص‌اند یا نیاز به بهبود دارند',
		},
		['notadv'] = {
			['cat'] = 'آگهی‌های تراگنجانده‌نشده',
			['txt'] = 'آگهی‌های تراگنجانده‌نشده',
			['help'] = 'بدنهٔ اصلی اثر به‌درستی تراگنجانده شده، هرچند آگهی‌های بخش آغازین یا پایانی آن تراگنجانده نشده‌اند'
		},
		['held'] = {
			['cat'] = 'تراگنجانش معلق',
			['txt'] = 'تراگنجانش معلق',
			['help'] = 'مشکلی در تراگنجانش اثر وجود دارد (که باید در صفحهٔ بحث توضیح داده شود)'
		},
		['check'] = {
			['cat'] = 'تراگنجانش نیازمند بررسی',
			['txt'] = 'تراگنجانش نیازمند بررسی',
			['help'] = 'تراگنجانش اثر ناقص است یا نیاز به بررسی دارد'
		},
		['no'] = {
			['cat'] = 'نمایهٔ تراگنجانده‌نشده',
			['txt'] = 'تراگنجانده‌نشده یا بازبینی‌نشده',
			['help'] = 'این اثر تراگنجانده نشده یا از نظر تراگنجانش بازبینی نشده است'
		},
		['_missing'] = {
			['cat'] = 'نمایهٔ تراگنجانده‌نشده',
			['txt'] = 'وضعیت تراگنجانش مشخص نشده (خطای الگو)',
			['error'] = true,
		},
		['_default'] = {
			['cat'] = 'نمایهٔ تراگنجانده‌نشده',
			['txt'] = function (index_status)
				return 'وضعیت تراگنجانش نامشخص: ' .. index_status .. ' (خطای الگو)'
			end,
			['error'] = true,
		}
	},
	['language_cats'] = {
		['single'] = function(lang)
			return 'نمایه‌های آثار به زبان اصلی ' .. (lang or 'نامشخص')
		end,
		['multi'] = 'نمایه‌های آثار چندزبانه'
	},
	['cover_cats'] = {
		['file_types'] = {
			['jpg'] = 'image',
			['png'] = 'image',
			['gif'] = 'image',
			['tif'] = 'image',
			['ogg'] = 'audiovisual',
			['ogv'] = 'audiovisual',
			['webm'] = 'audiovisual',
			['_empty_'] = 'unknown',
			['pdf'] = 'multipage',
			['djvu'] = 'multipage'
		},
		['image'] = 'نمایه‌های مبتنی بر تصویر',
		['audiovisual'] = 'نمایه‌های صوتی-تصویری',
		['unknown'] = 'نمایه‌های با نوع نامشخص',
		['missing'] = 'نمایه‌های فاقد پرونده',
		['fullspec'] = 'نمایه‌های غیرمبتنی‌بر‌تصویر با تصویر جلد کاملاً مشخص‌شده'
	},
	['validation_cats'] = {
		['dated'] = function(vdate)
			return 'نمایه‌های تأییدشده در ' .. vdate
		end,
		['undated'] = 'نمایه‌های تأییدشده بدون تاریخ'
	},
	['indicators'] = {
		['pagegame'] = {
			['name'] = 'WS Page Game',
			['image'] = 'File:OOjs UI icon page number.svg',
			['link'] = function(args)
				return tostring(mw.uri.fullUrl('toolforge:ws-page-game', {['wikisource'] = 'fa', ['index'] = mw.uri.encode(args.fileTitle.rootText), ['lang'] = 'fa'}))
			end,
			['caption'] = 'بازی صفحهٔ ویکی‌نبشته (سازندهٔ گام‌به‌گام فهرست صفحات)'
		},
		['purge'] = {
			['name'] = 'purge file',
			['image'] = 'File:OOjs UI icon reload.svg',
			['link'] = function(args)
				return tostring(mw.uri.fullUrl('commons:File:' .. args.fileTitle.rootText, {['action'] = 'purge'}))
			end,
			['caption'] = 'پاک‌سازی پرونده'
		},
		['book2scroll'] = {
			['name'] = 'book2scroll',
			['image'] = 'File:Library-logo.svg',
			['link'] = function(args)
				return tostring(mw.uri.fullUrl('toolforge:book2scroll', {['lang'] = 'fa', ['file'] = mw.uri.encode(args.fileTitle.rootText)}))
			end,
			['caption'] = 'گشودن در Book2Scroll'
		},
		['bookreader'] = {
			['name'] = 'bookreader',
			['image'] = 'File:BookReader-favicon.svg',
			['link'] = function(args)
				return tostring(mw.uri.fullUrl('toolforge:bookreader/fa/' .. mw.uri.encode(args.fileTitle.rootText)))
			end,
			['caption'] = 'گشودن پرونده در BookReader'
		},
		['validated'] = {
			['name'] = 'validated-index-date',
			['image'] = 'File:Yes Check Circle.svg',
			['link'] = function (args)
				local vdate = args['Validation_date']
				return vdate and tostring(mw.uri.fullUrl('Category:نمایه‌های تأییدشده در ' .. vdate)) or ''
			end,
			['caption'] = function (args)
				local vdate = args['Validation_date']
				return vdate and 'تأییدشده در ' .. vdate or nil
			end,
			['alt'] = 'صفحهٔ نمایهٔ تأییدشده.',
			['width'] = '15px',
			['include'] = function (args)
				return args['Validation_date'] ~= nil
			end
		}
	},
	['indicator_defaults'] = {
		['width'] = '20px',
		['include'] = function (args)
			return true
		end
	},
	['url_gens'] = {
		['isbn'] = function(id, text)
			return require('Module:ISBN')._ISBN({id})
		end,
		['oclc'] = function(id, text)
			return '[https://www.worldcat.org/oclc/' .. mw.uri.encode(id, 'PATH') .. ' ' .. text .. ']'
		end,
		['ark'] = function(id, text)
			return '[https://n2t.net/' .. mw.uri.encode(id, 'QUERY') .. ' ' .. text .. ']'
		end,
		['doi'] = function(id, text)
			return '[https://doi.org/' .. mw.uri.encode(id, 'PATH') .. ' ' .. text .. ']'
		end
	},
	['talkremarks'] = {
		['text'] = function(args)
			return 'ممکن است رهنمودهای قالب‌بندی ویژهٔ این اثر از پیش مشخص شده باشد. لطفاً این [[' .. args.talkPageTitle.prefixedText .. '|صفحهٔ بحث نمایه]] را ببینید و از این قراردادها پیروی کنید.'
		end,
		['cat'] = 'صفحه‌های دارای پارامتر یادداشت در بحث نمایه',
		['keywords'] = {
			{
				['pattern'] = any_case('یادداشت‌?ه?ا?'),
				['alone'] = true
			},
			{
				['pattern'] = any_case('یادداشت.-سریع'),
				['alone'] = false
			},
			{
				['pattern'] = any_case('یادداشت.-نمونه‌خوانی'), -- proofreading notes
				['alone'] = false
			},
			{
				['pattern'] = any_case('یادداشت.-سبک'),
				['alone'] = false
			},
			{
				['pattern'] = any_case('یادداشت.-صفحه‌آرایی'),
				['alone'] = false
			},
			{
				['pattern'] = any_case('قرارداد.-قالب‌بندی'),
				['alone'] = false
			},
			{
				['pattern'] = any_case('قالب‌?ب?ن?د?ی?'), -- قالب, قالب‌بندی
				['alone'] = true
			},
			{
				['pattern'] = any_case('قرارداد‌?ه?ا?'),
				['alone'] = true
			},
			{
				['pattern'] = any_case('صفحه‌آرایی'),
				['alone'] = true
			},
			{
				['pattern'] = any_case('نقل‌قول‌?ه?ا?'),
				['alone'] = true
			},
			{
				['pattern'] = any_case('علائم.-نقل‌قول'),
				['alone'] = false
			},
			{
				['pattern'] = any_case('چاپ‌آرایی'),
				['alone'] = false
			},
			{
				['pattern'] = any_case('املا'),
				['alone'] = false
			},
			{
				['pattern'] = any_case('راهنما.-سبک'),
				['alone'] = false
			},
			{
				['pattern'] = any_case('رهنمود'),
				['alone'] = false
			},
			{
				['pattern'] = any_case('صفحات گم‌شده'),
				['alone'] = true
			},
			{
				['pattern'] = any_case('long[ %-]s'), -- Latin-typography term (the historic ſ letterform); left in English as it has no established Persian name
				['alone'] = true
			},
		},
		['timestamp'] = {
			['pattern'] = '%(UTC%)',
			['text'] = '(UTC)'
		}
	}
}</text>
      <sha1>kmol3jgrss7bjytsydwf8y6jiorl06c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>فهرست:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>95457</id>
    <revision>
      <id>299471</id>
      <parentid>299422</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T15:15:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>299471</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="235" sha1="ox6ahld5rkyedxdewrg8yltkh7oj25r" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=
|Title=تاریخ سی ساله ایران
|Subtitle=
|Volume=1
|Issue=
|Edition=
|Author=بیژن جزنی
|Foreword_Author=
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|Lyricist=
|Composer=
|Singer=
|Publisher=
|Address=تهران
|Printer=
|Year=1337
|Source=pdf
|Image=1
|Progress=OCR
|Pages=&lt;pagelist 
1=&quot;جلد&quot;
2=&quot;–&quot;
3=&quot;صفحه عنوان&quot;
4=&quot;–&quot;
5=3
8=&quot;–&quot;
70=&quot;–&quot;
96to99=&quot;–&quot;
100=&quot;جلد&quot;
/&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Notes=
|Header={{سصم|۴||تاریخ سی ساله ایران}}
|Footer=
}}</text>
      <sha1>ox6ahld5rkyedxdewrg8yltkh7oj25r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>299472</id>
      <parentid>299471</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T15:15:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>299472</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="233" sha1="4mseasj8kh6mlx7frufe2avedl2km5g" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|wikidata_item=
|Title=تاریخ سی ساله ایران
|Subtitle=
|Volume=1
|Issue=
|Edition=
|Author=بیژن جزنی
|Foreword_Author=
|Translator=
|Editor=
|Illustrator=
|Lyricist=
|Composer=
|Singer=
|Publisher=
|Address=تهران
|Printer=
|Year=1337
|Source=pdf
|Image=1
|Progress=OCR
|Pages=&lt;pagelist 
1=&quot;جلد&quot;
2=&quot;–&quot;
3=&quot;صفحه عنوان&quot;
4=&quot;–&quot;
5=3
8=&quot;–&quot;
70=&quot;–&quot;
96to99=&quot;–&quot;
100=&quot;جلد&quot;
/&gt;
|Volumes=
|Remarks=
|Notes=
|Header={{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}
|Footer=
}}</text>
      <sha1>4mseasj8kh6mlx7frufe2avedl2km5g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۵</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95465</id>
    <revision>
      <id>299589</id>
      <parentid>299430</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T17:42:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>299589</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1067" sha1="t7i4g76jyaj2nv66yww5xkfuc5h3pdk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{وسط|{{زیرخط|'''''موقعیت عمومی جنبش انقلابی ایران'''''}}}}

مقدمتاً باید با پروسه های اقتصادی و تولیدی جامعهٔ ایران آشنا شد و ویژگیهای نظام سرمایه داری وابسته، عوامل زیربنایی و وابستگی ایران به انحصارات امپریالیستی و خصوصیات بورژوازی وابسته به طبقه حاکمه را مورد بررسی قرار داد که نتیجهٔ این بررسیها شناخت مسیر حرکت فعلی جامعه است.

این شناخت به ما امکان میدهد پدیده های اجتماعی و سیاسی را عمیق تر درک کرده و مسیر حرکت جنبش را براساس آن تعیین کنیم. بنیاد استراتژی جنبش را، این حرکت عمیق اجتماعی تشکیل میدهد در این حرکت است که نیروهای رشد یابنده تکامل یافته بر نیروهای زوال یابنده غلبه میکنند.
{{ته}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t7i4g76jyaj2nv66yww5xkfuc5h3pdk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۶</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95466</id>
    <revision>
      <id>299470</id>
      <parentid>299454</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T15:15:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>299470</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2374" sha1="a7qi5yf2kgocvns477fk4jva8k24n22" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;{{سصم|۴||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;اگر استراتژی جنبش انقلابی از جهت حرکت جامعه و ویژگیهای آن جدا بماند با گذشت زمان و تکامل پروسه های اجتماعی و اقتصادی جنبش هر روز نیروهای خود را بیشتر از دست میدهد و بر عکس اگر استراتژی مبتنی بر این حرکت باشد حرکت ناآگاهانه جامعه و حتی تمام کوششهای آگاهانه طبقه حاکم در زمینه پروسه های تولیدی و اقتصادی به قدرت جنبش میافزاید. این شناخت همچنین بما اجازه میدهد که از غرق شدن در مسائل تاکتیکی صرف پرهیز کرده و با بینشی عمیق و طولانی خط مشی جنبش را در مراحل مختلف تعیین کنیم از آن پس باید نخست موقعیت عمومی جنبش را بشناسیم و پروسه های اجتماعی و سیاسی را که در گذشته نزدیک روی داده جمعبندی کنیم. کیفیت سازمانهای مبارز قبلی را بررسی کنیم و سرانجام ویژگیهای فرهنگی، روحیه، عادات و مسائل توده ها را بشناسیم.

همچنین موقعیت دستگاه حاکمه شیوه های اداری پلیس و نقش عوامل خارجی حاکم در ایران را بررسی کرده و موضع گیری عوامل مترقی جهانی در ایران را تعیین کنیم.

سپس باید آنچه را که در جهان می گذرد جمعبندی کنیم. موقعیت جنبش کارگری و جنبش رهائی بخش را در جهان و ویژگیهای جنبشهای منطقه را بشناسیم و سرانجام پس از تعیین ویژگیهای ایدئولوژیک جنبش و تعیین تضادهای جامعه و نیروهای انقلابی و کم و کیف آنها استراتژی عمومی جنبش انقلابی و مراحل آن تعیین شود. آگاهی بر این استراتژی بر تمام نیروهای مبارز واجب است. در پروسهٔ طولانی انقلاب شناخت عمیق این استراتژی است که میتواند جنبش را از انحراف در مراحل مختلف باز داشته&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>a7qi5yf2kgocvns477fk4jva8k24n22</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>فهرست:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/styles.css</title>
    <ns>106</ns>
    <id>95469</id>
    <revision>
      <id>299463</id>
      <parentid>299461</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T13:02:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>299463</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="222" sha1="9mxqdxtlzi0tvdbsb40x04etc0t5o6o" xml:space="preserve">.wst-rh &gt; div:nth-child(2) {
    position: relative;
}
.wst-rh &gt; div:nth-child(2)::after {
    content: &quot;&quot;;
    position: absolute;
    left: 0;
    right: 0;
    top: 50%;
    height: 0;
    border-top: 1px solid black;
}</text>
      <sha1>9mxqdxtlzi0tvdbsb40x04etc0t5o6o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>299467</id>
      <parentid>299463</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T14:27:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>299467</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="250" sha1="jdmdjlwhvlmlh29vqc23tfbw1gbyimh" xml:space="preserve">.wst-rh-right, .wst-rh-left {
    flex: 0 0 auto;
}
.wst-rh-center {
    position: relative;
}
.wst-rh-center::after {
    content: &quot;&quot;;
    position: absolute;
    left: 0;
    right: 0;
    top: 50%;
    height: 0;
    border-top: 1px solid black;
}</text>
      <sha1>jdmdjlwhvlmlh29vqc23tfbw1gbyimh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>299468</id>
      <parentid>299467</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T14:33:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>299468</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="254" sha1="evnbe6mat5027r8b4d7p99x2jqzikey" xml:space="preserve">.wst-rh-right, .wst-rh-left {
    flex: 0 0 auto;
}
.wst-rh-center {
    position: relative;
}
.wst-rh-center::after {
    content: &quot;&quot;;
    position: absolute;
    left: 5px;
    right: 5px;
    top: 50%;
    height: 0;
    border-top: 1px solid black;
}</text>
      <sha1>evnbe6mat5027r8b4d7p99x2jqzikey</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۹</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95472</id>
    <revision>
      <id>299590</id>
      <parentid>299445</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T17:43:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>299590</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1043" sha1="73fdj6067tbj5u7n1lqgtrol2fhaci7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{وسط|{{زیرخط|'''''فصل اول'''''}}}}

{{وسط|{{زیرخط|'''''جمعبندی مبارزات گذشته'''''}}}}

مبارزات امروز ما نه فقط به دلیل اینکه با پروسه ای اقتصادی و اجتماعی معین سروکار دارد که طی قرنها رشد کرده (بخصوص ویژگیهای آنها در دهه های اخیر مورد توجه است) و امروز نیز ادامه دارد. بلکه به این دلیل که پروسه های سیاسی گذشته نزدیک، بدون واسطه در پروسه های امروز اثر میگذارد با مبارزات گذشته بستگی دارد. تحلیل همه جانبه مبارزات گذشته وظیفه ایست که انجام آن در مقابل جنبش انقلابی قرار دارد و از جمله نیازهای تئوریک میرم جنبش است ولی این وظیفه با طرح این نوشته مغایر است لذا جمعبندی مبارزات گذشته مطرح میشود.
{{ته}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>73fdj6067tbj5u7n1lqgtrol2fhaci7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۱۰</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95473</id>
    <revision>
      <id>299582</id>
      <parentid>299457</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T17:20:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>299582</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2322" sha1="bgg8sn8ifzbospj73q8wdpnyy9y50le" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;{{سرصفحه‌مستمر|۸||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;{{زیرخط|'''{{کذا|حزت|حزب}} توده و جنبش کارگری'''}}

حزب توده در مهر ۱۳۲۰ بدنبال تشکیل مجمعی از روشنفکران رسماً تأسیس شد. هسته اصلی این مجمع عده‌ای از گروه معروف به {{w|پنجاه و سه نفر|۵۳ نفر}} بودند. گروه ۵۳ نفر تنها جریان مارکسیستی قبل از شهریور ۱۳۲۰ نیست در سال ۱۹۲۱ در انزلی {{w|حزب کمونیست ایران (دهه ۱۹۲۰)|حزب کمونیست ایران}} تشکیل شد.&lt;ref&gt;حزب کمونیست ایران به فرمان {{w|کمینترن|انترناسیونال سوم}} در ۱۹۲۱ پس از ورود {{w|ارتش سرخ}} به رشت در انزلی تشکیل شد. مؤسسین این حزب قبلاً عضو {{w|فرقه عدالت|حزب عدالت}} بودند که مرکز آن در باکو بود. از جمله مؤسسین حزب {{w|سید جعفر پیشه‌وری|پیشه وری}}، {{w|حیدرخان عمواوغلی|حیدر عمو اوغلو}}، {{w|احسان‌الله خان دوستدار|احسان الله خان}}، {{w|آرداشس آوانسیان|آوانسیان}} {{w|حسین جودت|جودت}} و بعدها {{w|عبدالصمد کامبخش|کامبخش}}، {{w|سلام‌الله جاوید|دکتر جاوید}} و دیگران بودند که در تشکیل حزب توده شرکت داشتند. (پیشه وری در سال ۲۴ فرقه دمکرات آذربایجان را تشکیل داد.)&lt;/ref&gt; این حزب در {{w|جمهوری شورایی سوسیالیستی ایران|دولت کوچک خان جنگلی}} و ارتش بلژیکی در رشت و بازار انگلیسیها شرکت کرده و با شکست {{w|جنبش جنگل}} و برقراری دکتاتوری رضاخانی حزب کمونیست به فعالیت مخفی دست زد و در سال ۱۳۱۰ عده ای از اعضای آن بازداشت شدند و پس از تصویب {{w|قانون مجازات مقدمین بر علیه امنیت و استقلال مملکت|قانون ممنوعیت مرام اشتراکی (کمونیستی)}} محاکمه شدند.&lt;noinclude&gt;{{خطکش}}
{{پانویس}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bgg8sn8ifzbospj73q8wdpnyy9y50le</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>299583</id>
      <parentid>299582</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T17:20:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>افزودن {{ته}} به انتهای صفحه برای جلوگیری از پیوستن پاراگراف به صفحهٔ بعد.</comment>
      <origin>299583</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2331" sha1="312is3vxx5ymmsd057xk378ssso69ig" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;{{سرصفحه‌مستمر|۸||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;{{زیرخط|'''{{کذا|حزت|حزب}} توده و جنبش کارگری'''}}

حزب توده در مهر ۱۳۲۰ بدنبال تشکیل مجمعی از روشنفکران رسماً تأسیس شد. هسته اصلی این مجمع عده‌ای از گروه معروف به {{w|پنجاه و سه نفر|۵۳ نفر}} بودند. گروه ۵۳ نفر تنها جریان مارکسیستی قبل از شهریور ۱۳۲۰ نیست در سال ۱۹۲۱ در انزلی {{w|حزب کمونیست ایران (دهه ۱۹۲۰)|حزب کمونیست ایران}} تشکیل شد.&lt;ref&gt;حزب کمونیست ایران به فرمان {{w|کمینترن|انترناسیونال سوم}} در ۱۹۲۱ پس از ورود {{w|ارتش سرخ}} به رشت در انزلی تشکیل شد. مؤسسین این حزب قبلاً عضو {{w|فرقه عدالت|حزب عدالت}} بودند که مرکز آن در باکو بود. از جمله مؤسسین حزب {{w|سید جعفر پیشه‌وری|پیشه وری}}، {{w|حیدرخان عمواوغلی|حیدر عمو اوغلو}}، {{w|احسان‌الله خان دوستدار|احسان الله خان}}، {{w|آرداشس آوانسیان|آوانسیان}} {{w|حسین جودت|جودت}} و بعدها {{w|عبدالصمد کامبخش|کامبخش}}، {{w|سلام‌الله جاوید|دکتر جاوید}} و دیگران بودند که در تشکیل حزب توده شرکت داشتند. (پیشه وری در سال ۲۴ فرقه دمکرات آذربایجان را تشکیل داد.)&lt;/ref&gt; این حزب در {{w|جمهوری شورایی سوسیالیستی ایران|دولت کوچک خان جنگلی}} و ارتش بلژیکی در رشت و بازار انگلیسیها شرکت کرده و با شکست {{w|جنبش جنگل}} و برقراری دکتاتوری رضاخانی حزب کمونیست به فعالیت مخفی دست زد و در سال ۱۳۱۰ عده ای از اعضای آن بازداشت شدند و پس از تصویب {{w|قانون مجازات مقدمین بر علیه امنیت و استقلال مملکت|قانون ممنوعیت مرام اشتراکی (کمونیستی)}} محاکمه شدند.
{{ته}}&lt;noinclude&gt;{{خطکش}}
{{پانویس}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>312is3vxx5ymmsd057xk378ssso69ig</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>299591</id>
      <parentid>299583</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T17:43:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>299591</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2335" sha1="hhc5vr97qsqopj9zfit4wixdg9i9hoy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;{{سرصفحه‌مستمر|۸||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;{{زیرخط|'''''{{کذا|حزت|حزب}} توده و جنبش کارگری'''''}}

حزب توده در مهر ۱۳۲۰ بدنبال تشکیل مجمعی از روشنفکران رسماً تأسیس شد. هسته اصلی این مجمع عده‌ای از گروه معروف به {{w|پنجاه و سه نفر|۵۳ نفر}} بودند. گروه ۵۳ نفر تنها جریان مارکسیستی قبل از شهریور ۱۳۲۰ نیست در سال ۱۹۲۱ در انزلی {{w|حزب کمونیست ایران (دهه ۱۹۲۰)|حزب کمونیست ایران}} تشکیل شد.&lt;ref&gt;حزب کمونیست ایران به فرمان {{w|کمینترن|انترناسیونال سوم}} در ۱۹۲۱ پس از ورود {{w|ارتش سرخ}} به رشت در انزلی تشکیل شد. مؤسسین این حزب قبلاً عضو {{w|فرقه عدالت|حزب عدالت}} بودند که مرکز آن در باکو بود. از جمله مؤسسین حزب {{w|سید جعفر پیشه‌وری|پیشه وری}}، {{w|حیدرخان عمواوغلی|حیدر عمو اوغلو}}، {{w|احسان‌الله خان دوستدار|احسان الله خان}}، {{w|آرداشس آوانسیان|آوانسیان}} {{w|حسین جودت|جودت}} و بعدها {{w|عبدالصمد کامبخش|کامبخش}}، {{w|سلام‌الله جاوید|دکتر جاوید}} و دیگران بودند که در تشکیل حزب توده شرکت داشتند. (پیشه وری در سال ۲۴ فرقه دمکرات آذربایجان را تشکیل داد.)&lt;/ref&gt; این حزب در {{w|جمهوری شورایی سوسیالیستی ایران|دولت کوچک خان جنگلی}} و ارتش بلژیکی در رشت و بازار انگلیسیها شرکت کرده و با شکست {{w|جنبش جنگل}} و برقراری دکتاتوری رضاخانی حزب کمونیست به فعالیت مخفی دست زد و در سال ۱۳۱۰ عده ای از اعضای آن بازداشت شدند و پس از تصویب {{w|قانون مجازات مقدمین بر علیه امنیت و استقلال مملکت|قانون ممنوعیت مرام اشتراکی (کمونیستی)}} محاکمه شدند.
{{ته}}&lt;noinclude&gt;{{خطکش}}
{{پانویس}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hhc5vr97qsqopj9zfit4wixdg9i9hoy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۱۱</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95478</id>
    <revision>
      <id>299469</id>
      <parentid>299459</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T15:08:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>299469</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2540" sha1="eu78jlk5pcezl7qei3pjms9g41pkukj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;{{سرصفحه‌مستمر|تاریخ سی ساله ایران||۹}}&lt;/noinclude&gt;گروه ۵۳ نفر&lt;ref&gt;گروه ۵۳ نفر در سال ۱۳۱۴ به رهبری [[پدیدآورنده:تقی ارانی|تقی ارانی]] تشکیل شد، که در سال ۱۳۱۶ بازداشت شد، ارانی مغز متفکر گروه و عنصر صادق کمونیست پس از دفاع از اعتقادات خود و حمله به رژیم در دادگاه سرانجام در ۱۴ بهمن ۱۳۱۸ در زندان به شهادت رسید سپس از تشکیل حزب توده روز شهادت او به نام روز شهدا انتخاب شد.&lt;/ref&gt; یک محفل مارکسیستی بود که مطالعه و انتشار جهان بینی مادی ({{w|ماده‌باوری|ماتریالیستی}}) را هدف قرار داده بود و اغلب افراد این گروه در خارج از ایران با مارکسیسم آشنا شده بودند. تماس این گروه با عده ای از عناصر کارگر به منزله دست زدن به مبارزات کارگری به حساب نمی آید.

اکثریت قاطع این گروه روشنفکرانی بودند که اغلب از خانواده های {{w|طبقه متوسط|میانه حال}} خود و {{w|بورژوازی}} بیرون آمده بودند (در بین اینها تعدادی از خانواده های مرفه و اشرافی بیرون آمده بودند) گروه ۵۳ نفر در شرایط اختناق رضاخانی دارای یک خط مشی معین که رشد و تکامل گروه و پرداخت به مبارزات عمومی و توده ای را در بر داشته باشد، نبود.

در شهریور ۱۳۲۵ عده ای از این گروه هنوز در زندان بودند و با ورود ارتش سرخ به ایران آزاد شدند و هسته اصلی حزب توده را تشکیل دادند در آغاز تشکیل حزب توده مهمترین کمبود کم تجربگی رهبران و موسسان این حزب بود که خود ناشی از نداشتن گذشته مبارزاتی و فقدان جنبشهای سیاسی طبقه کارگر و محدودیت محفلهای مارکسیستی در دوره اختناق بود. این کمبود پایه و اساس بسیاری از کج روی ها و کمبودهای دیگر است. اگر موسسان حزب توده در سالهای قبل در جریان مبارزه پرورش یافته و در&lt;noinclude&gt;{{خطکش}}
{{پانویس}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eu78jlk5pcezl7qei3pjms9g41pkukj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>299585</id>
      <parentid>299469</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T17:24:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>299585</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2540" sha1="knqwb4opo3w6d5mqwssdtaw6ewp9h5t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;{{سرصفحه‌مستمر|تاریخ سی ساله ایران||۹}}&lt;/noinclude&gt;گروه ۵۳ نفر&lt;ref&gt;گروه ۵۳ نفر در سال ۱۳۱۴ به رهبری [[پدیدآورنده:تقی ارانی|تقی ارانی]] تشکیل شد، که در سال ۱۳۱۶ بازداشت شد، ارانی مغز متفکر گروه و عنصر صادق کمونیست پس از دفاع از اعتقادات خود و حمله به رژیم در دادگاه سرانجام در ۱۴ بهمن ۱۳۱۸ در زندان به شهادت رسید سپس از تشکیل حزب توده روز شهادت او به نام روز شهدا انتخاب شد.&lt;/ref&gt; یک محفل مارکسیستی بود که مطالعه و انتشار جهان بینی مادی ({{w|ماده‌باوری|ماتریالیستی}}) را هدف قرار داده بود و اغلب افراد این گروه در خارج از ایران با مارکسیسم آشنا شده بودند. تماس این گروه با عده ای از عناصر کارگر به منزله دست زدن به مبارزات کارگری به حساب نمی آید.

اکثریت قاطع این گروه روشنفکرانی بودند که اغلب از خانواده های {{w|طبقه متوسط|میانه حال}} خود و {{w|بورژوازی}} بیرون آمده بودند (در بین اینها تعدادی از خانواده های مرفه و اشرافی بیرون آمده بودند) گروه ۵۳ نفر در شرایط اختناق رضاخانی دارای یک خط مشی معین که رشد و تکامل گروه و پرداخت به مبارزات عمومی و توده ای را در بر داشته باشد، نبود.

در شهریور ۱۳۲۰ عده ای از این گروه هنوز در زندان بودند و با ورود ارتش سرخ به ایران آزاد شدند و هسته اصلی حزب توده را تشکیل دادند در آغاز تشکیل حزب توده مهمترین کمبود کم تجربگی رهبران و موسسان این حزب بود که خود ناشی از نداشتن گذشته مبارزاتی و فقدان جنبشهای سیاسی طبقه کارگر و محدودیت محفلهای مارکسیستی در دوره اختناق بود. این کمبود پایه و اساس بسیاری از کج روی ها و کمبودهای دیگر است. اگر موسسان حزب توده در سالهای قبل در جریان مبارزه پرورش یافته و در&lt;noinclude&gt;{{خطکش}}
{{پانویس}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>knqwb4opo3w6d5mqwssdtaw6ewp9h5t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ویکی‌نبشته:الگواسکریپت</title>
    <ns>4</ns>
    <id>95479</id>
    <revision>
      <id>299464</id>
      <timestamp>2026-09-15T13:08:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «{{process header  | title    = TemplateScript  | section  =   | previous =   | next     =   | shortcut = [[WS:TS]]  | notes    = '''TemplateScript''' پیوندهای یک‌کلیکی را هنگام ویرایش صفحات به نوار کناری می‌افزاید. برای نمونه، با کلیک روی پیوند «پاک‌سازی OCR» می‌توانید خطاهای رایج OCR (نویسه‌خوانی نوری) را ب...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>299464</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10482" sha1="j0419i8i6tjus1ic37tgmu49jlbgxwj" xml:space="preserve">{{process header
 | title    = TemplateScript
 | section  = 
 | previous = 
 | next     = 
 | shortcut = [[WS:TS]]
 | notes    = '''TemplateScript''' پیوندهای یک‌کلیکی را هنگام ویرایش صفحات به نوار کناری می‌افزاید. برای نمونه، با کلیک روی پیوند «پاک‌سازی OCR» می‌توانید خطاهای رایج OCR (نویسه‌خوانی نوری) را به‌طور خودکار تصحیح کنید. می‌توانید '''کتابخانه‌های''' کنش‌های سودمندی را که جامعه نگه‌داری می‌کند از پایین همین صفحه وارد کنید، یا [[m:TemplateScript|اسکریپت‌های خودتان را بنویسید]].
}}

==نمونه‌خوانی==
===کاربرد===
این کتابخانه هنگام [[Help:Proofreading|نمونه‌خوانی صفحات در فضای نام {{tt|Page:}} (برگه:)]] سودمند است. برای فعال‌سازی آن:
&lt;ol&gt;
&lt;li&gt;این کد را در [[Special:MyPage/common.js|{{tt|common.js}}]] یا [[m:Special:MyPage/global.js|{{tt|global.js}}]] خود جای‌گذاری کنید:
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;javascript&quot;&gt;
/**
 * Add several tools useful when proofreading pages in the Page: namespace.
 * @see https://en.wikisource.org/wiki/Wikisource:TemplateScript
 */
mw.loader.load('//en.wikisource.org/w/index.php?title=MediaWiki:TemplateScript/proofreading.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;''(اختیاری)'' به [[Special:TemplateScript]] بروید تا اسکریپت‌هایی را که استفاده نمی‌کنید غیرفعال کنید.&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;

===اسکریپت‌ها===
این کتابخانه پیوندهای زیر را به نوار کناری شما می‌افزاید:

&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;'''افزودن سرصفحه''' الگوی [[Template:Running header|{{tt|&lt;nowiki&gt;{{running header}}&lt;/nowiki&gt;}}]] را به سرصفحه می‌افزاید (و در صورت شناخته‌شده‌بودن، سرصفحهٔ ویژهٔ اثر جاری را به کار می‌برد). برای راهنمای استفاده از این اسکریپت پس از نصب، اینجا را ببینید: [[Wikisource:TemplateScript/RunningHeader]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;'''افزودن پاصفحه''' در صورتی که صفحه شامل ارجاع باشد، فهرست منابع را به پاصفحه می‌افزاید.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;'''پاک‌سازی OCR''' هنگام نمونه‌خوانی یک صفحه پس از OCR، تصحیحات و پاک‌سازی‌های خودکار بسیاری انجام می‌دهد:
&lt;blockquote style=&quot;margin-left:1em; border-left:3px solid #CCC; padding-left:.5em;&quot;&gt;
* پاک‌سازی قالب‌بندی:
** جابه‌جایی محتوای {{tt|&lt;nowiki&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/nowiki&gt;}} در ابتدا یا انتهای صفحه به سرصفحه یا پاصفحه؛
** جایگزینی {{tag|center}} با {{tl|center}}؛
** جایگزینی [[Template:Float center|{{tt|&lt;nowiki&gt;{{float center}}&lt;/nowiki&gt;}}]] با [[Template:Block center|{{tt|&lt;nowiki&gt;{{block center}}&lt;/nowiki&gt;}}]]؛
* پاک‌سازی فاصله‌های خالی:
** حذف فاصله‌های انتهای خط؛
** حذف فاصلهٔ اضافی پیرامون خط تیرهٔ بلند (—) یا علائم نگارشی؛
** جایگزینی فاصله‌های پیاپی با یک فاصله؛
* پاک‌سازی خط‌های جدید:
** به‌هم‌پیوستن واژه‌هایی که با خط تیره در پایان خط شکسته شده‌اند؛
** انتقال خط‌هایی که با نشانهٔ نقل‌قول آغاز می‌شوند به پاراگرافی جدید؛
** بازگرداندن نشانه‌گذاریِ آغازشده در خط جدید، به انتهای خط پیشین؛
** حذف شکست‌های تکی خط (که در ویکی‌متن اثری ندارند و معمولاً یک [[w:word wrap|پیچش خودکار متن]] غیرضروری‌اند)؛
** حذف شکست‌های اجباری خط در پایان پاراگراف‌ها؛
* تبدیل نویسه‌ها:
** تبدیل خط تیرهٔ دوتایی به خط تیرهٔ بلند (—)؛
** تبدیل کدهای رایج موجودیت HTML (مانند {{tt|&amp;amp;mdash;}}) به نویسه (مانند {{tt|—}})؛
** تبدیل گیومه‌های خمیده (“”‘’`) به گیومه‌های راست (&quot;')؛
** تبدیل الگوهای دیاکریتیک (مانند {{tt|&lt;nowiki&gt;{{ae}}&lt;/nowiki&gt;}}) به نویسه (مانند {{tt|æ}})؛
* تصحیح خطاهای رایج OCR:
** حذف اعداد در انتهای متن صفحه (تقریباً همیشه شمارهٔ صفحه در پاصفحه)؛
** تبدیل '1' که به‌اشتباه 'i' خوانده شده (مثلاً {{tt|i9}} → {{tt|19}})؛
** تصحیح 'th' که به‌اشتباه 'tli' خوانده شده (مثلاً {{tt|tlie}} → {{tt|the}})؛
** تصحیح 'll' که به‌اشتباه 'U' خوانده شده (مثلاً {{tt|aU}} → {{tt|all}})؛
** تصحیح 'oul' که به‌اشتباه 'oid' خوانده شده (مثلاً {{tt|woidd}} → {{tt|would}})؛
** تصحیح آپاستروف‌های جاافتاده (مثلاً {{tt|he s}} → {{tt|he's}}).
&lt;/blockquote&gt;
پس از اجرای این اسکریپت همواره تغییرات را با دقت بازبینی کنید، زیرا ممکن است برخی از این تغییرات نادرست باشند.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;'''ساخت ارجاع''' منابع را به‌طور خودکار گردآوری می‌کند. همین‌طور که در صفحه پیش می‌روید، هر جا به ارجاعی برخوردید، کافی است آن را با برچسب‌های &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; نشانه‌گذاری کنید و ادامه دهید. وقتی به انتهای صفحه رسیدید و ارجاع‌ها را نمونه‌خوانی کردید، کافی است هر ارجاع را به‌نوبت برجسته کنید و از این کنش برای انتقال آن به جایگاه درستش استفاده کنید.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;'''تبدیل به حروف کوچک‌بزرگ''' متن انتخاب‌شده را با استفاده از الگوی [[Template:Small-caps|{{tt|&lt;nowiki&gt;{{small-caps}}&lt;/nowiki&gt;}}]] به {{small-caps|Small Caps}} تبدیل می‌کند.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;'''تبدیل به حروف بزرگ''' متن انتخاب‌شده را به حروف بزرگ (UPPERCASE) تبدیل می‌کند.&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;

==تایپوگرافی==
===کاربرد===
این کتابخانه اسکریپت‌هایی برای افزودن علائم دیاکریتیک (نظیر àéîö) و تغییر بزرگی/کوچکی حروف می‌افزاید. برای فعال‌سازی آن:
&lt;ol&gt;
&lt;li&gt;این کد را در [[Special:MyPage/common.js|{{tt|common.js}}]] یا [[m:Special:MyPage/global.js|{{tt|global.js}}]] خود جای‌گذاری کنید:
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;javascript&quot;&gt;
/**
 * Add several tools for editing typography like diacritics and letter case.
 * @see https://en.wikisource.org/wiki/Wikisource:TemplateScript
 */
mw.loader.load('//en.wikisource.org/w/index.php?title=MediaWiki:TemplateScript/typography.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;''(اختیاری)'' به [[Special:TemplateScript]] بروید تا اسکریپت‌هایی را که استفاده نمی‌کنید غیرفعال کنید.&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;

===اسکریپت‌ها===
این کتابخانه پیوندهای زیر را به نوار کناری شما می‌افزاید:

* '''ساخت پیوند عنوان''' متن انتخاب‌شده را به پیوندی با [[w:Letter case#Title case|حالت عنوانی]] تبدیل می‌کند (مانند «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;THE MAN FROM SNOWY RIVER&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;» → «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[The Man from Snowy River|THE MAN FROM SNOWY RIVER]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;»).
* '''ساخت پیوند پدیدآورنده''' متن انتخاب‌شده را با بزرگی/کوچکی مناسب حروف، به پیوند پدیدآورنده تبدیل می‌کند (مانند «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;John Smith&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;» → «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[Author:John Smith|John Smith]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;» یا «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;SMITH, JOHN&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;» → «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[Author:John Smith|SMITH, JOHN]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;»).
* '''تبدیل به {{small-caps|Small Caps}}''' متن انتخاب‌شده را به {{small-caps|Small Caps}} تبدیل می‌کند. این کنش الگوی &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{sc|...}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; را می‌افزاید و در صورتی که متن UPPERCASE باشد، آن را به [[w:Letter case#Title case|حالت عنوانی]] تبدیل می‌کند.
* '''تبدیل به UPPER''' متن انتخاب‌شده را به حروف بزرگ (UPPERCASE) تبدیل می‌کند.
* '''افزودن ترما (ä)''' نشانهٔ ترما (diaeresis) را به نویسهٔ انتخاب‌شده می‌افزاید (مانند «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;a&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;» → «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ä&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;»).
* '''افزودن آکسان تیز (á)''' آکسان تیز (acute) را به نویسهٔ انتخاب‌شده می‌افزاید (مانند «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;a&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;» → «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;á&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;»).
* '''افزودن آکسان کج (à)''' آکسان کج (grave) را به نویسهٔ انتخاب‌شده می‌افزاید (مانند «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;a&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;» → «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;à&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;»).
* '''افزودن سیرکونفلکس (â)''' نشانهٔ سیرکونفلکس (circumflex) را به نویسهٔ انتخاب‌شده می‌افزاید (مانند «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;a&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;» → «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;â&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;»).
* '''افزودن ماکرون (ā)''' نشانهٔ ماکرون (macron) را به نویسهٔ انتخاب‌شده می‌افزاید (مانند «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;a&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;» → «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ā&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;»).
* '''افزودن لیگاتور یا هوک''' متن انتخاب‌شده را به یک لیگاتور تبدیل می‌کند (مانند «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ae&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;» → «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;æ&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;») یا هوک می‌افزاید (مانند «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;c&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;» → «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ç&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;»).
[[Category:Wikisource tools]]</text>
      <sha1>j0419i8i6tjus1ic37tgmu49jlbgxwj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>299465</id>
      <parentid>299464</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T13:09:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ترجمه هوش مصنوعی</comment>
      <origin>299465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10472" sha1="69xnnprar6atwaxll8dbbgkjssgovqh" xml:space="preserve">{{process header
 | title    = TemplateScript
 | section  = 
 | previous = 
 | next     = 
 | shortcut =
 | notes    = '''TemplateScript''' پیوندهای یک‌کلیکی را هنگام ویرایش صفحات به نوار کناری می‌افزاید. برای نمونه، با کلیک روی پیوند «پاک‌سازی OCR» می‌توانید خطاهای رایج OCR (نویسه‌خوانی نوری) را به‌طور خودکار تصحیح کنید. می‌توانید '''کتابخانه‌های''' کنش‌های سودمندی را که جامعه نگه‌داری می‌کند از پایین همین صفحه وارد کنید، یا [[m:TemplateScript|اسکریپت‌های خودتان را بنویسید]].
}}

==نمونه‌خوانی==
===کاربرد===
این کتابخانه هنگام [[Help:Proofreading|نمونه‌خوانی صفحات در فضای نام {{tt|Page:}} (برگه:)]] سودمند است. برای فعال‌سازی آن:
&lt;ol&gt;
&lt;li&gt;این کد را در [[Special:MyPage/common.js|{{tt|common.js}}]] یا [[m:Special:MyPage/global.js|{{tt|global.js}}]] خود جای‌گذاری کنید:
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;javascript&quot;&gt;
/**
 * Add several tools useful when proofreading pages in the Page: namespace.
 * @see https://en.wikisource.org/wiki/Wikisource:TemplateScript
 */
mw.loader.load('//en.wikisource.org/w/index.php?title=MediaWiki:TemplateScript/proofreading.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;''(اختیاری)'' به [[Special:TemplateScript]] بروید تا اسکریپت‌هایی را که استفاده نمی‌کنید غیرفعال کنید.&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;

===اسکریپت‌ها===
این کتابخانه پیوندهای زیر را به نوار کناری شما می‌افزاید:

&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;'''افزودن سرصفحه''' الگوی [[Template:Running header|{{tt|&lt;nowiki&gt;{{running header}}&lt;/nowiki&gt;}}]] را به سرصفحه می‌افزاید (و در صورت شناخته‌شده‌بودن، سرصفحهٔ ویژهٔ اثر جاری را به کار می‌برد). برای راهنمای استفاده از این اسکریپت پس از نصب، اینجا را ببینید: [[Wikisource:TemplateScript/RunningHeader]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;'''افزودن پاصفحه''' در صورتی که صفحه شامل ارجاع باشد، فهرست منابع را به پاصفحه می‌افزاید.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;'''پاک‌سازی OCR''' هنگام نمونه‌خوانی یک صفحه پس از OCR، تصحیحات و پاک‌سازی‌های خودکار بسیاری انجام می‌دهد:
&lt;blockquote style=&quot;margin-left:1em; border-left:3px solid #CCC; padding-left:.5em;&quot;&gt;
* پاک‌سازی قالب‌بندی:
** جابه‌جایی محتوای {{tt|&lt;nowiki&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/nowiki&gt;}} در ابتدا یا انتهای صفحه به سرصفحه یا پاصفحه؛
** جایگزینی {{tag|center}} با {{tl|center}}؛
** جایگزینی [[Template:Float center|{{tt|&lt;nowiki&gt;{{float center}}&lt;/nowiki&gt;}}]] با [[Template:Block center|{{tt|&lt;nowiki&gt;{{block center}}&lt;/nowiki&gt;}}]]؛
* پاک‌سازی فاصله‌های خالی:
** حذف فاصله‌های انتهای خط؛
** حذف فاصلهٔ اضافی پیرامون خط تیرهٔ بلند (—) یا علائم نگارشی؛
** جایگزینی فاصله‌های پیاپی با یک فاصله؛
* پاک‌سازی خط‌های جدید:
** به‌هم‌پیوستن واژه‌هایی که با خط تیره در پایان خط شکسته شده‌اند؛
** انتقال خط‌هایی که با نشانهٔ نقل‌قول آغاز می‌شوند به پاراگرافی جدید؛
** بازگرداندن نشانه‌گذاریِ آغازشده در خط جدید، به انتهای خط پیشین؛
** حذف شکست‌های تکی خط (که در ویکی‌متن اثری ندارند و معمولاً یک [[w:word wrap|پیچش خودکار متن]] غیرضروری‌اند)؛
** حذف شکست‌های اجباری خط در پایان پاراگراف‌ها؛
* تبدیل نویسه‌ها:
** تبدیل خط تیرهٔ دوتایی به خط تیرهٔ بلند (—)؛
** تبدیل کدهای رایج موجودیت HTML (مانند {{tt|&amp;amp;mdash;}}) به نویسه (مانند {{tt|—}})؛
** تبدیل گیومه‌های خمیده (“”‘’`) به گیومه‌های راست (&quot;')؛
** تبدیل الگوهای دیاکریتیک (مانند {{tt|&lt;nowiki&gt;{{ae}}&lt;/nowiki&gt;}}) به نویسه (مانند {{tt|æ}})؛
* تصحیح خطاهای رایج OCR:
** حذف اعداد در انتهای متن صفحه (تقریباً همیشه شمارهٔ صفحه در پاصفحه)؛
** تبدیل '1' که به‌اشتباه 'i' خوانده شده (مثلاً {{tt|i9}} → {{tt|19}})؛
** تصحیح 'th' که به‌اشتباه 'tli' خوانده شده (مثلاً {{tt|tlie}} → {{tt|the}})؛
** تصحیح 'll' که به‌اشتباه 'U' خوانده شده (مثلاً {{tt|aU}} → {{tt|all}})؛
** تصحیح 'oul' که به‌اشتباه 'oid' خوانده شده (مثلاً {{tt|woidd}} → {{tt|would}})؛
** تصحیح آپاستروف‌های جاافتاده (مثلاً {{tt|he s}} → {{tt|he's}}).
&lt;/blockquote&gt;
پس از اجرای این اسکریپت همواره تغییرات را با دقت بازبینی کنید، زیرا ممکن است برخی از این تغییرات نادرست باشند.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;'''ساخت ارجاع''' منابع را به‌طور خودکار گردآوری می‌کند. همین‌طور که در صفحه پیش می‌روید، هر جا به ارجاعی برخوردید، کافی است آن را با برچسب‌های &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; نشانه‌گذاری کنید و ادامه دهید. وقتی به انتهای صفحه رسیدید و ارجاع‌ها را نمونه‌خوانی کردید، کافی است هر ارجاع را به‌نوبت برجسته کنید و از این کنش برای انتقال آن به جایگاه درستش استفاده کنید.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;'''تبدیل به حروف کوچک‌بزرگ''' متن انتخاب‌شده را با استفاده از الگوی [[Template:Small-caps|{{tt|&lt;nowiki&gt;{{small-caps}}&lt;/nowiki&gt;}}]] به {{small-caps|Small Caps}} تبدیل می‌کند.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;'''تبدیل به حروف بزرگ''' متن انتخاب‌شده را به حروف بزرگ (UPPERCASE) تبدیل می‌کند.&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;

==تایپوگرافی==
===کاربرد===
این کتابخانه اسکریپت‌هایی برای افزودن علائم دیاکریتیک (نظیر àéîö) و تغییر بزرگی/کوچکی حروف می‌افزاید. برای فعال‌سازی آن:
&lt;ol&gt;
&lt;li&gt;این کد را در [[Special:MyPage/common.js|{{tt|common.js}}]] یا [[m:Special:MyPage/global.js|{{tt|global.js}}]] خود جای‌گذاری کنید:
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;javascript&quot;&gt;
/**
 * Add several tools for editing typography like diacritics and letter case.
 * @see https://en.wikisource.org/wiki/Wikisource:TemplateScript
 */
mw.loader.load('//en.wikisource.org/w/index.php?title=MediaWiki:TemplateScript/typography.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;''(اختیاری)'' به [[Special:TemplateScript]] بروید تا اسکریپت‌هایی را که استفاده نمی‌کنید غیرفعال کنید.&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;

===اسکریپت‌ها===
این کتابخانه پیوندهای زیر را به نوار کناری شما می‌افزاید:

* '''ساخت پیوند عنوان''' متن انتخاب‌شده را به پیوندی با [[w:Letter case#Title case|حالت عنوانی]] تبدیل می‌کند (مانند «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;THE MAN FROM SNOWY RIVER&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;» → «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[The Man from Snowy River|THE MAN FROM SNOWY RIVER]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;»).
* '''ساخت پیوند پدیدآورنده''' متن انتخاب‌شده را با بزرگی/کوچکی مناسب حروف، به پیوند پدیدآورنده تبدیل می‌کند (مانند «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;John Smith&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;» → «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[Author:John Smith|John Smith]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;» یا «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;SMITH, JOHN&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;» → «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[Author:John Smith|SMITH, JOHN]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;»).
* '''تبدیل به {{small-caps|Small Caps}}''' متن انتخاب‌شده را به {{small-caps|Small Caps}} تبدیل می‌کند. این کنش الگوی &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{sc|...}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; را می‌افزاید و در صورتی که متن UPPERCASE باشد، آن را به [[w:Letter case#Title case|حالت عنوانی]] تبدیل می‌کند.
* '''تبدیل به UPPER''' متن انتخاب‌شده را به حروف بزرگ (UPPERCASE) تبدیل می‌کند.
* '''افزودن ترما (ä)''' نشانهٔ ترما (diaeresis) را به نویسهٔ انتخاب‌شده می‌افزاید (مانند «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;a&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;» → «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ä&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;»).
* '''افزودن آکسان تیز (á)''' آکسان تیز (acute) را به نویسهٔ انتخاب‌شده می‌افزاید (مانند «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;a&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;» → «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;á&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;»).
* '''افزودن آکسان کج (à)''' آکسان کج (grave) را به نویسهٔ انتخاب‌شده می‌افزاید (مانند «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;a&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;» → «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;à&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;»).
* '''افزودن سیرکونفلکس (â)''' نشانهٔ سیرکونفلکس (circumflex) را به نویسهٔ انتخاب‌شده می‌افزاید (مانند «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;a&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;» → «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;â&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;»).
* '''افزودن ماکرون (ā)''' نشانهٔ ماکرون (macron) را به نویسهٔ انتخاب‌شده می‌افزاید (مانند «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;a&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;» → «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ā&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;»).
* '''افزودن لیگاتور یا هوک''' متن انتخاب‌شده را به یک لیگاتور تبدیل می‌کند (مانند «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ae&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;» → «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;æ&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;») یا هوک می‌افزاید (مانند «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;c&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;» → «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ç&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;»).
[[Category:Wikisource tools]]</text>
      <sha1>69xnnprar6atwaxll8dbbgkjssgovqh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>299466</id>
      <parentid>299465</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T13:58:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>299466</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10523" sha1="qjp5v82l4coit25bm7wpf1pdcgp742g" xml:space="preserve">{{process header
 | title    = TemplateScript
 | section  = 
 | previous = 
 | next     = 
 | shortcut =
 | notes    = '''TemplateScript''' پیوندهای یک‌کلیکی را هنگام ویرایش صفحات به نوار کناری می‌افزاید. برای نمونه، با کلیک روی پیوند «پاک‌سازی OCR» می‌توانید خطاهای رایج OCR (نویسه‌خوانی نوری) را به‌طور خودکار تصحیح کنید. می‌توانید '''کتابخانه‌های''' کنش‌های سودمندی را که جامعه نگه‌داری می‌کند از پایین همین صفحه وارد کنید، یا [[m:TemplateScript|اسکریپت‌های خودتان را بنویسید]].
}}

==نمونه‌خوانی==
===کاربرد===
این کتابخانه هنگام [[راهنما:نمونه‌خوانی|نمونه‌خوانی صفحات در فضای نام {{tt|برگه:}}]] سودمند است. برای فعال‌سازی آن:
&lt;ol&gt;
&lt;li&gt;این کد را در [[ویژه:صفحه من/common.js|{{tt|common.js}}]] یا [[m:Special:MyPage/global.js|{{tt|global.js}}]] خود جای‌گذاری کنید:
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;javascript&quot;&gt;
/**
 * Add several tools useful when proofreading pages in the Page: namespace.
 * @see https://en.wikisource.org/wiki/Wikisource:TemplateScript
 */
mw.loader.load('//en.wikisource.org/w/index.php?title=MediaWiki:TemplateScript/proofreading.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;''(اختیاری)'' به [[Special:TemplateScript]] بروید تا اسکریپت‌هایی را که استفاده نمی‌کنید غیرفعال کنید.&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;

===اسکریپت‌ها===
این کتابخانه پیوندهای زیر را به نوار کناری شما می‌افزاید:

&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;'''افزودن سرآیند''' الگوی [[الگو:سرصفحه‌مستمر|{{tt|&lt;nowiki&gt;{{سرصفحه‌مستمر}}&lt;/nowiki&gt;}}]] را به سرصفحه می‌افزاید (و در صورت شناخته‌شده‌بودن، سرصفحهٔ ویژهٔ اثر جاری را به کار می‌برد). برای راهنمای استفاده از این اسکریپت پس از نصب، اینجا را ببینید: [[Wikisource:TemplateScript/RunningHeader]]&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;'''افزودن پسایند''' در صورتی که صفحه شامل ارجاع باشد، فهرست منابع را به پسایند می‌افزاید.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;'''پاک‌سازی OCR''' هنگام نمونه‌خوانی یک صفحه پس از OCR، تصحیحات و پاک‌سازی‌های خودکار بسیاری انجام می‌دهد:
&lt;blockquote style=&quot;margin-left:1em; border-left:3px solid #CCC; padding-left:.5em;&quot;&gt;
* پاک‌سازی قالب‌بندی:
** جابه‌جایی محتوای {{tt|&lt;nowiki&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/nowiki&gt;}} در ابتدا یا انتهای صفحه به سرآیند یا پسایند؛
** جایگزینی {{tag|center}} با {{tl|center}}؛
** جایگزینی [[Template:Float center|{{tt|&lt;nowiki&gt;{{float center}}&lt;/nowiki&gt;}}]] با [[Template:Block center|{{tt|&lt;nowiki&gt;{{block center}}&lt;/nowiki&gt;}}]]؛
* پاک‌سازی فاصله‌های خالی:
** حذف فاصله‌های انتهای خط؛
** حذف فاصلهٔ اضافی پیرامون تمام‌خط (—) یا علائم نگارشی؛
** جایگزینی فاصله‌های پیاپی با یک فاصله؛
* پاک‌سازی خط‌های جدید:
** به‌هم‌پیوستن واژه‌هایی که با خط تیره در پایان خط شکسته شده‌اند؛
** انتقال خط‌هایی که با نشانهٔ نقل‌قول آغاز می‌شوند به پاراگرافی جدید؛
** بازگرداندن نشانه‌گذاریِ آغازشده در خط جدید، به انتهای خط پیشین؛
** حذف شکست‌های تکی خط (که در ویکی‌متن اثری ندارند و معمولاً یک [[w:en:word wrap|پیچش خودکار متن]] غیرضروری‌اند)؛
** حذف شکست‌های اجباری خط در پایان پاراگراف‌ها؛
* تبدیل نویسه‌ها:
** تبدیل خط تیرهٔ دوتایی به خط تمام‌خط (—)؛
** تبدیل کدهای رایج موجودیت HTML (مانند {{tt|&amp;amp;mdash;}}) به نویسه (مانند {{tt|—}})؛
** تبدیل گیومه‌های خمیده (“”‘’`) به گیومه‌های راست (&quot;')؛
** تبدیل الگوهای دیاکریتیک (مانند {{tt|&lt;nowiki&gt;{{ae}}&lt;/nowiki&gt;}}) به نویسه (مانند {{tt|æ}})؛
* تصحیح خطاهای رایج OCR:
** حذف اعداد در انتهای متن برگه (تقریباً همیشه شمارهٔ صفحه در پسایند)؛
** تبدیل '1' که به‌اشتباه 'i' خوانده شده (مثلاً {{tt|i9}} → {{tt|19}})؛
** تصحیح 'th' که به‌اشتباه 'tli' خوانده شده (مثلاً {{tt|tlie}} → {{tt|the}})؛
** تصحیح 'll' که به‌اشتباه 'U' خوانده شده (مثلاً {{tt|aU}} → {{tt|all}})؛
** تصحیح 'oul' که به‌اشتباه 'oid' خوانده شده (مثلاً {{tt|woidd}} → {{tt|would}})؛
** تصحیح آپاستروف‌های جاافتاده (مثلاً {{tt|he s}} → {{tt|he's}}).
&lt;/blockquote&gt;
پس از اجرای این اسکریپت همواره تغییرات را با دقت بازبینی کنید، زیرا ممکن است برخی از این تغییرات نادرست باشند.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;'''ساخت ارجاع''' منابع را به‌طور خودکار گردآوری می‌کند. همین‌طور که در صفحه پیش می‌روید، هر جا به ارجاعی برخوردید، کافی است آن را با برچسب‌های &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;ref&gt;&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; نشانه‌گذاری کنید و ادامه دهید. وقتی به انتهای صفحه رسیدید و ارجاع‌ها را نمونه‌خوانی کردید، کافی است هر ارجاع را به‌نوبت برجسته کنید و از این کنش برای انتقال آن به جایگاه درستش استفاده کنید.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;'''تبدیل به حروف کوچک‌بزرگ''' متن انتخاب‌شده را با استفاده از الگوی [[Template:Small-caps|{{tt|&lt;nowiki&gt;{{small-caps}}&lt;/nowiki&gt;}}]] به {{small-caps|Small Caps}} تبدیل می‌کند.&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;'''تبدیل به حروف بزرگ''' متن انتخاب‌شده را به حروف بزرگ (UPPERCASE) تبدیل می‌کند.&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;

==تایپوگرافی==
===کاربرد===
این کتابخانه اسکریپت‌هایی برای افزودن علائم دیاکریتیک (نظیر àéîö) و تغییر بزرگی/کوچکی حروف می‌افزاید. برای فعال‌سازی آن:
&lt;ol&gt;
&lt;li&gt;این کد را در [[Special:MyPage/common.js|{{tt|common.js}}]] یا [[m:Special:MyPage/global.js|{{tt|global.js}}]] خود جای‌گذاری کنید:
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;javascript&quot;&gt;
/**
 * Add several tools for editing typography like diacritics and letter case.
 * @see https://en.wikisource.org/wiki/Wikisource:TemplateScript
 */
mw.loader.load('//en.wikisource.org/w/index.php?title=MediaWiki:TemplateScript/typography.js&amp;action=raw&amp;ctype=text/javascript');
&lt;/syntaxhighlight&gt;&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;''(اختیاری)'' به [[Special:TemplateScript]] بروید تا اسکریپت‌هایی را که استفاده نمی‌کنید غیرفعال کنید.&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;

===اسکریپت‌ها===
این کتابخانه پیوندهای زیر را به نوار کناری شما می‌افزاید:

* '''ساخت پیوند عنوان''' متن انتخاب‌شده را به پیوندی با [[w:Letter case#Title case|حالت عنوانی]] تبدیل می‌کند (مانند «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;THE MAN FROM SNOWY RIVER&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;» → «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[The Man from Snowy River|THE MAN FROM SNOWY RIVER]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;»).
* '''ساخت پیوند پدیدآورنده''' متن انتخاب‌شده را با بزرگی/کوچکی مناسب حروف، به پیوند پدیدآورنده تبدیل می‌کند (مانند «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;John Smith&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;» → «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[Author:John Smith|John Smith]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;» یا «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;SMITH, JOHN&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;» → «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[Author:John Smith|SMITH, JOHN]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;»).
* '''تبدیل به {{small-caps|Small Caps}}''' متن انتخاب‌شده را به {{small-caps|Small Caps}} تبدیل می‌کند. این کنش الگوی &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{sc|...}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; را می‌افزاید و در صورتی که متن UPPERCASE باشد، آن را به [[w:Letter case#Title case|حالت عنوانی]] تبدیل می‌کند.
* '''تبدیل به UPPER''' متن انتخاب‌شده را به حروف بزرگ (UPPERCASE) تبدیل می‌کند.
* '''افزودن ترما (ä)''' نشانهٔ ترما (diaeresis) را به نویسهٔ انتخاب‌شده می‌افزاید (مانند «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;a&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;» → «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ä&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;»).
* '''افزودن آکسان تیز (á)''' آکسان تیز (acute) را به نویسهٔ انتخاب‌شده می‌افزاید (مانند «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;a&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;» → «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;á&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;»).
* '''افزودن آکسان کج (à)''' آکسان کج (grave) را به نویسهٔ انتخاب‌شده می‌افزاید (مانند «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;a&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;» → «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;à&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;»).
* '''افزودن سیرکونفلکس (â)''' نشانهٔ سیرکونفلکس (circumflex) را به نویسهٔ انتخاب‌شده می‌افزاید (مانند «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;a&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;» → «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;â&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;»).
* '''افزودن ماکرون (ā)''' نشانهٔ ماکرون (macron) را به نویسهٔ انتخاب‌شده می‌افزاید (مانند «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;a&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;» → «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ā&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;»).
* '''افزودن لیگاتور یا هوک''' متن انتخاب‌شده را به یک لیگاتور تبدیل می‌کند (مانند «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ae&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;» → «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;æ&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;») یا هوک می‌افزاید (مانند «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;c&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;» → «&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ç&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;»).
[[رده:ابزارهای ویکی‌نبشته]]</text>
      <sha1>qjp5v82l4coit25bm7wpf1pdcgp742g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پودمان:Sidebar</title>
    <ns>828</ns>
    <id>95480</id>
    <revision>
      <id>299474</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:28:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «require('strict') local cfg = mw.loadData('Module:Sidebar/configuration')  local p = {}  local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs  --[[ Categorizes calling templates and modules with a 'style' parameter of any sort for tracking to convert to TemplateStyles.  TODO after a long cleanup: Catch sidebars in other namespaces than Template and Module. TODO would probably want to remove /log and /archive as CS1 does ]] local functio...» ایجاد کرد</comment>
      <origin>299474</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="12791" sha1="913t2wsjf5qysfdnun6rmsrqo5xv4i7" xml:space="preserve">require('strict')
local cfg = mw.loadData('Module:Sidebar/configuration')

local p = {}

local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs

--[[
Categorizes calling templates and modules with a 'style' parameter of any sort
for tracking to convert to TemplateStyles.

TODO after a long cleanup: Catch sidebars in other namespaces than Template and Module.
TODO would probably want to remove /log and /archive as CS1 does
]]
local function categorizeTemplatesWithInlineStyles(args)
	local title = mw.title.getCurrentTitle()
	if title.namespace ~= 10 and title.namespace ~= 828 then return '' end
	for _, pattern in ipairs (cfg.i18n.pattern.uncategorized_conversion_titles) do
		if title.text:match(pattern) then return '' end
	end
	
	for key, _ in pairs(args) do
		if mw.ustring.find(key, cfg.i18n.pattern.style_conversion) or key == 'width' then
			return cfg.i18n.category.conversion
		end
	end
end

--[[
For compatibility with the original {{sidebar with collapsible lists}}
implementation, which passed some parameters through {{#if}} to trim their
whitespace. This also triggered the automatic newline behavior.
]]
-- See ([[meta:Help:Newlines and spaces#Automatic newline]])
local function trimAndAddAutomaticNewline(s)
	s = mw.ustring.gsub(s, &quot;^%s*(.-)%s*$&quot;, &quot;%1&quot;)
	if mw.ustring.find(s, '^[#*:;]') or mw.ustring.find(s, '^{|') then
		return '\n' .. s
	else
		return s
	end
end

--[[
Finds whether a sidebar has a subgroup sidebar.
]]
local function hasSubgroup(s)
	if mw.ustring.find(s, cfg.i18n.pattern.subgroup) then
		return true
	else
		return false
	end
end

local function has_navbar(navbar_mode, sidebar_name)
	return navbar_mode ~= cfg.i18n.navbar_none and
		navbar_mode ~= cfg.i18n.navbar_off and
		(
			sidebar_name or
			mw.getCurrentFrame():getParent():getTitle():gsub(cfg.i18n.pattern.sandbox, '') ~=
			cfg.i18n.title_not_to_add_navbar
		)
end

local function has_list_class(args, htmlclass)
	local patterns = {
		'^' .. htmlclass .. '$',
		'%s' .. htmlclass .. '$',
		'^' .. htmlclass .. '%s',
		'%s' .. htmlclass .. '%s'
	}
	
	for arg, value in pairs(args) do
		if type(arg) == 'string' and mw.ustring.find(arg, 'class') then
			for _, pattern in ipairs(patterns) do
				if mw.ustring.find(args[arg] or '', pattern) then
					return true
				end
			end
		end
	end
	return false
end

-- there are a lot of list classes in the wild, so we add their TemplateStyles
local function add_list_styles(args)
	local frame = mw.getCurrentFrame()
	local function add_list_templatestyles(htmlclass, templatestyles)
		if has_list_class(args, htmlclass) then
			return frame:extensionTag{
				name = 'templatestyles', args = { src = templatestyles }
			}
		else
			return ''
		end
	end
	
	local plainlist_styles = add_list_templatestyles('plainlist', 'Plainlist/styles.css')
	local hlist_styles = add_list_templatestyles('hlist', 'Hlist/styles.css')
	
	-- a second workaround for [[phab:T303378]]
	-- when that issue is fixed, we can actually use has_navbar not to emit the
	-- tag here if we want
	if has_navbar(args.navbar, args.name) and hlist_styles == '' then
		hlist_styles = frame:extensionTag{
			name = 'templatestyles', args = { src = 'Hlist/styles.css' }
		}
	end
	
	-- hlist -&gt; plainlist is best-effort to preserve old Common.css ordering. [hlist_note]
	return hlist_styles .. plainlist_styles
end

-- work around [[phab:T303378]]
-- for each arg: find all the templatestyles strip markers, insert them into a
-- table. then remove all templatestyles markers from the arg
local function move_hiding_templatestyles(args)
	local gfind = string.gfind
	local gsub = string.gsub
	local templatestyles_markers = {}
	local strip_marker_pattern = '(\127[^\127]*UNIQ%-%-templatestyles%-%x+%-QINU[^\127]*\127)'
	for k, arg in pairs(args) do
		for marker in gfind(arg, strip_marker_pattern) do
			table.insert(templatestyles_markers, marker)
		end
		args[k] = gsub(arg, strip_marker_pattern, '')
	end
	return templatestyles_markers
end

--[[
Main sidebar function. Takes the frame, args, and an optional collapsibleClass.
The collapsibleClass is and should be used only for sidebars with collapsible
lists, as in p.collapsible.
]]
function p.sidebar(frame, args, collapsibleClass)
	if not args then
		args = getArgs(frame)
	end
	local hiding_templatestyles = table.concat(move_hiding_templatestyles(args))
	local root = mw.html.create()
	local child = args.child and mw.text.trim(args.child) == cfg.i18n.child_yes

	root = root:tag('table')
	if not child then
		root 
			:addClass(cfg.i18n.class.sidebar)
			-- force collapsibleclass to be sidebar-collapse otherwise output nothing
			:addClass(collapsibleClass == cfg.i18n.class.collapse and cfg.i18n.class.collapse or nil)
			:addClass('nomobile')
			:addClass(args.float == cfg.i18n.float_none and cfg.i18n.class.float_none or nil)
			:addClass(args.float == cfg.i18n.float_left and cfg.i18n.class.float_left or nil)
			:addClass(args.wraplinks ~= cfg.i18n.wrap_true and cfg.i18n.class.wraplinks or nil)
			:addClass(args.bodyclass or args.class)
			:css('width', args.width or nil)
			:cssText(args.bodystyle or args.style)

		if args.outertitle then
			root
				:tag('caption')
					:addClass(cfg.i18n.class.outer_title)
					:addClass(args.outertitleclass)
					:cssText(args.outertitlestyle)
					:wikitext(args.outertitle)
		end

		if args.topimage then
			local imageCell = root:tag('tr'):tag('td')

			imageCell
				:addClass(cfg.i18n.class.top_image)
				:addClass(args.topimageclass)
				:cssText(args.topimagestyle)
				:wikitext(args.topimage)

			if args.topcaption then
				imageCell
					:tag('div')
						:addClass(cfg.i18n.class.top_caption)
						:cssText(args.topcaptionstyle)
						:wikitext(args.topcaption)
			end
		end

		if args.pretitle then
			root
				:tag('tr')
					:tag('td')
						:addClass(args.topimage and cfg.i18n.class.pretitle_with_top_image
							or cfg.i18n.class.pretitle)
						:addClass(args.pretitleclass)
						:cssText(args.basestyle)
						:cssText(args.pretitlestyle)
						:wikitext(args.pretitle)
		end
	else
		root
			:addClass(cfg.i18n.class.subgroup)
			:addClass(args.bodyclass or args.class)
			:cssText(args.bodystyle or args.style)
	end

	if args.title then
		if child then
			root
				:wikitext(args.title)
		else
			root
				:tag('tr')
					:tag('th')
						:addClass(args.pretitle and cfg.i18n.class.title_with_pretitle
							or cfg.i18n.class.title)
						:addClass(args.titleclass)
						:cssText(args.basestyle)
						:cssText(args.titlestyle)
						:wikitext(args.title)
		end
	end

	if args.image then
		local imageCell = root:tag('tr'):tag('td')

		imageCell
			:addClass(cfg.i18n.class.image)
			:addClass(args.imageclass)
			:cssText(args.imagestyle)
			:wikitext(args.image)

		if args.caption then
			imageCell
				:tag('div')
					:addClass(cfg.i18n.class.caption)
					:cssText(args.captionstyle)
					:wikitext(args.caption)
		end
	end

	if args.above then
		root
			:tag('tr')
				:tag('td')
					:addClass(cfg.i18n.class.above)
					:addClass(args.aboveclass)
					:cssText(args.abovestyle)
					:newline() -- newline required for bullet-points to work
					:wikitext(args.above)
	end

	local rowNums = {}
	for k, v in pairs(args) do
		k = '' .. k
		local num = k:match('^heading(%d+)$') or k:match('^content(%d+)$')
		if num then table.insert(rowNums, tonumber(num)) end
	end
	table.sort(rowNums)
	-- remove duplicates from the list (e.g. 3 will be duplicated if both heading3
	-- and content3 are specified)
	for i = #rowNums, 1, -1 do
		if rowNums[i] == rowNums[i - 1] then
			table.remove(rowNums, i)
		end
	end

	for i, num in ipairs(rowNums) do
		local heading = args['heading' .. num]
		if heading then
			root
				:tag('tr')
					:tag('th')
						:addClass(cfg.i18n.class.heading)
						:addClass(args.headingclass)
						:addClass(args['heading' .. num .. 'class'])
						:cssText(args.basestyle)
						:cssText(args.headingstyle)
						:cssText(args['heading' .. num .. 'style'])
						:newline()
						:wikitext(heading)
		end

		local content = args['content' .. num]
		if content then
			root
				:tag('tr')
					:tag('td')
						:addClass(hasSubgroup(content) and cfg.i18n.class.content_with_subgroup
							or cfg.i18n.class.content)
						:addClass(args.contentclass)
						:addClass(args['content' .. num .. 'class'])
						:cssText(args.contentstyle)
						:cssText(args['content' .. num .. 'style'])
						:newline()
						:wikitext(content)
						:done()
					 -- Without a linebreak after the &lt;/td&gt;, a nested list like
					 -- &quot;* {{hlist| ...}}&quot; doesn't parse correctly.
					:newline()
		end
	end

	if args.below then
		root
			:tag('tr')
				:tag('td')
					:addClass(cfg.i18n.class.below)
					:addClass(args.belowclass)
					:cssText(args.belowstyle)
					:newline()
					:wikitext(args.below)
	end

	if not child and has_navbar(args.navbar, args.name) then
		root
			:tag('tr')
				:tag('td')
					:addClass(cfg.i18n.class.navbar)
					:cssText(args.navbarstyle)
					:wikitext(require('Module:Navbar')._navbar{
						args.name,
						mini = 1,
						fontstyle = args.navbarfontstyle
					})
	end
	
	local base_templatestyles = frame:extensionTag{
		name = 'templatestyles', args = { src = cfg.i18n.templatestyles }
	}
	
	local templatestyles = ''
	if args['templatestyles'] and args['templatestyles'] ~= '' then
		templatestyles = frame:extensionTag{
			name = 'templatestyles', args = { src = args['templatestyles'] }
		}
	end
	
	local child_templatestyles = ''
	if args['child templatestyles'] and args['child templatestyles'] ~= '' then
		child_templatestyles = frame:extensionTag{
			name = 'templatestyles', args = { src = args['child templatestyles'] }
		}
	end
	
	local grandchild_templatestyles = ''
	if args['grandchild templatestyles'] and args['grandchild templatestyles'] ~= '' then
		grandchild_templatestyles = frame:extensionTag{
			name = 'templatestyles', args = { src = args['grandchild templatestyles'] }
		}
	end

	return table.concat({
		add_list_styles(args), -- see [hlist_note] above about ordering
		base_templatestyles,
		templatestyles,
		child_templatestyles,
		grandchild_templatestyles,
		hiding_templatestyles,
		tostring(root),
		(child and cfg.i18n.category.child or ''),
		categorizeTemplatesWithInlineStyles(args)
	})
end

local function list_title(args, is_centered_list_titles, num)
	
	local title_text = trimAndAddAutomaticNewline(args['list' .. num .. 'title']
		or cfg.i18n.default_list_title)

	local title
	if is_centered_list_titles then
		-- collapsible can be finicky, so provide some CSS/HTML to support
		title = mw.html.create('div')
			:addClass(cfg.i18n.class.list_title_centered)
			:wikitext(title_text)
	else
		title = mw.html.create()
			:wikitext(title_text)
	end
		
	local title_container = mw.html.create('div')
		:addClass(cfg.i18n.class.list_title)
		-- don't /need/ a listnumtitleclass because you can do
		-- .templateclass .listnumclass .sidebar-list-title
		:addClass(args.listtitleclass)
		:cssText(args.basestyle)
		:cssText(args.listtitlestyle)
		:cssText(args['list' .. num .. 'titlestyle'])
		:node(title)
		:done()
	
	return title_container
end

--[[
Main entry point for sidebar with collapsible lists.
Does the work of creating the collapsible lists themselves and including them
into the args.
]]
function p.collapsible(frame)
	local args = getArgs(frame)
	if not args.name and
		frame:getParent():getTitle():gsub(cfg.i18n.pattern.collapse_sandbox, '') ==
		cfg.i18n.collapse_title_not_to_add_navbar then
		args.navbar = cfg.i18n.navbar_none
	end

	local contentArgs = {}
	
	local is_centered_list_titles = false
	if args['centered list titles'] and args['centered list titles'] ~= '' then
		is_centered_list_titles = true
	end

	for k, v in pairs(args) do
		local num = string.match(k, '^list(%d+)$')
		if num then
			local expand = args.expanded and
				(args.expanded == 'all' or args.expanded == args['list' .. num .. 'name'])
			local row = mw.html.create('div')
			row
				:addClass(cfg.i18n.class.list)
				:addClass('mw-collapsible')
				:addClass((not expand) and 'mw-collapsed' or nil)
				:addClass(args['list' .. num .. 'class'])
				:cssText(args.listframestyle)
				:cssText(args['list' .. num .. 'framestyle'])
				:node(list_title(args, is_centered_list_titles, num))
				:tag('div')
					:addClass(cfg.i18n.class.list_content)
					:addClass('mw-collapsible-content')
					-- don't /need/ a listnumstyleclass because you can do
					-- .templatename .listnumclass .sidebar-list
					:addClass(args.listclass)
					:cssText(args.liststyle)
					:cssText(args['list' .. num .. 'style'])
					:wikitext(trimAndAddAutomaticNewline(args['list' .. num]))

			contentArgs['content' .. num] = tostring(row)
		end
	end

	for k, v in pairs(contentArgs) do
		args[k] = v
	end

	return p.sidebar(frame, args, cfg.i18n.class.collapse)
end

return p</text>
      <sha1>913t2wsjf5qysfdnun6rmsrqo5xv4i7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۱</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95481</id>
    <revision>
      <id>299475</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:31:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 1 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299475</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="209" sha1="8pnddpipbids0gr0xjhnpydbiugh17s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
تاریخ سی ساله ایران
نوشته
ب - جزنی
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8pnddpipbids0gr0xjhnpydbiugh17s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۱۲</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95482</id>
    <revision>
      <id>299476</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:31:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 12 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299476</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2206" sha1="ejp0z00ui0r6ikclg7m1cjxnr0x6l3j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۱۰
تاریخ سی ساله ایران
جریان عمل تصفیه میشدند و تجربه انقلابی آموخته بودند، اگر آنها در
جریان مبارزه ویژگیهای جامعه خود را به درستی میشناختند و اگر مقابله
دائمی با دشمن طبقاتی و استعمار به آنان شخصیت انقلابی بخشیده بود از
همان آغاز میتوانستند علیرغم عوامل خارجی یک خط مشی صحیح در بیش
گیرند، این کمبود که خود ناشی از رشد نایافتگی طبقه کارگر و بی تجربگی
روشنفکران انقلابی بود ، پایه و اساس تحلیلی است که از خصوصیات رهبری
حزب توده به عمل میآید.
حزب توده برای فعالیت خود قالب قانون اساسی را در نظر گرفت و
از یک برنامه نسبتا &quot; دموکراتیک جانبداری کرد. مهمترین دلایل موسسان
حزب در اعلام نکردن مرامنامههای مترقی اند این قرار بود :
ا عقب ماندگی جامعه و عدم آمادگی تودهها ، برای پذیرفتن یک
برنامه مترقی تر
۲ رعایت مصالح شوروی در جنگ و نیاز به حسن رابطه با متفقین که
نسبت به تشکیل یک حزب کمونیست، مستقیم و یا توسط عوامل خود
عكس العمل نشان میدادند.
ممنوع بودن حزب کمونیست در قانون مجازات عمومی ایران (۱) مهم
ترین اشتباهات حزب توده در آغاز عبارتند از :
(۱) - برای آشنایی با گروه ۵۳ نفر و برنامه حزب توده کتابهای :
۵۳ نفر نوشته بزرگ علوی، دفاعیات ارانی، حزب توده ایران چه میگوید و
چه میخوانند، مرامنامه و اساسنامه حزب توده مطالعه شود، حزب توده
دنباله
در صفحه بعد
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ejp0z00ui0r6ikclg7m1cjxnr0x6l3j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>299560</id>
      <parentid>299476</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T15:46:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proofread */، ابرابزار</comment>
      <origin>299560</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2145" sha1="905qu9kv1nz9nzio9qz47n9xgocrrlu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;{{سرصفحه‌مستمر|۱۰||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;جریان عمل تصفیه می شدند و تجربه انقلابی آموخته بودند، اگر آنها در جریان مبارزه ویژگیهای جامعه خود را به درستی می شناختند و اگر مقابله دائمی با دشمن طبقاتی و استعمار به آنان شخصیت انقلابی بخشیده بود از همان آغاز می توانستند علیرغم عوامل خارجی یک خط مشی صحیح در بیش گیرند، این کمبود که خود ناشی از رشد نایافتگی طبقه کارگر و بی تجربگی روشنفکران انقلابی بود، پایه و اساس تحلیلی است که از خصوصیات رهبری حزب توده به عمل می آید.

حزب توده برای فعالیت خود قالب قانون اساسی را در نظر گرفت و از یک برنامه نسبتاً دموکراتیک جانبداری کرد. مهم ترین دلایل مؤسسان حزب در اعلام نکردن مرامنامه های مترقی اند این قرار بود:
{{plainlist|
* ۱- عقب ماندگی جامعه و عدم آمادگی توده ها، برای پذیرفتن یک برنامه مترقی تر
* ۲- رعایت مصالح شوروی در جنگ و نیاز به حسن رابطه با متفقین که نسبت به تشکیل یک حزب کمونیست، مستقیم یا توسط عوامل خود عکس العمل نشان می دادند.
* ۳- ممنوع بودن حزب کمونیست در قانون مجازات عمومی ایران&lt;ref&gt;برای آشنایی با گروه ۵۳ نفر و برنامه حزب توده کتابهای: ۵۳ نفر نوشته بزرگ علوی، دفاعیات ارانی، حزب توده ایران چه می گوید و چه می خوانند، مرامنامه و اساسنامه حزب توده مطالعه شود، حزب توده دنباله در صفحه بعد&lt;/ref&gt; مهم ترین اشتباهات حزب توده در آغاز عبارتند از:
}}&lt;noinclude&gt;{{خطکش}}
{{پانویس}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>905qu9kv1nz9nzio9qz47n9xgocrrlu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>299575</id>
      <parentid>299560</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T16:50:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>299575</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2233" sha1="3owtujjo4ssdgs78tsu3xd43wsozmfu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;{{سرصفحه‌مستمر|۱۰||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;جریان عمل تصفیه می شدند و تجربه انقلابی آموخته بودند، اگر آنها در جریان مبارزه ویژگیهای جامعهٔ خود را به درستی می شناختند و اگر مقابله دائمی با دشمن طبقاتی و استعمار به آنان شخصیت انقلابی بخشیده بود از همان آغاز میتوانستند علیرغم عوامل خارجی یک خط مشی صحیح در پیش گیرند، این کمبود که خود ناشی از رشد نایافتگی طبقه کارگر و بی تجربگی روشنفکران انقلابی بود، پایه و اساس تحلیلی است که از خصوصیات رهبری حزب توده به عمل می آید.

حزب توده برای فعالیت خود قالب قانون اساسی را در نظر گرفت و از یک برنامهٔ نسبتاً دموکراتیک جانبداری کرد. مهمترین دلایل مؤسسان حزب در اعلام نکردن مرامنامه های مترقی {{کذا|اند|از}} این قرار بود:
{{plainlist|
* ۱- عقب ماندگی جامعه و عدم آمادگی توده ها، برای پذیرفتن یک برنامه مترقی تر
* ۲- رعایت مصالح شوروی در جنگ &lt;!-- کدام؟ --&gt;و نیاز به حسن رابطه با متفقین که نسبت به تشکیل یک حزب کمونیست، مستقیم و یا توسط عوامل خود، عکس العمل نشان میدادند.
* ۳- ممنوع بودن حزب کمونیست در قانون مجازات عمومی ایران&lt;ref&gt;برای آشنایی با گروه ۵۳ نفر و برنامه حزب توده کتابهای: {{w|پنجاه و سه نفر (کتاب)|۵۳ نفر}} نوشته {{w|بزرگ علوی}}، دفاعیات ارانی، حزب توده ایران چه میگوید و چه میخواهد، مرامنامه و اساسنامهٔ حزب توده مطالعه شود، حزب توده دنباله در صفحه بعد&lt;/ref&gt; مهم ترین اشتباهات حزب توده در آغاز عبارتند از:
}}&lt;noinclude&gt;{{خطکش}}
{{پانویس}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3owtujjo4ssdgs78tsu3xd43wsozmfu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>299576</id>
      <parentid>299575</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T16:50:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>299576</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2233" sha1="1bathxydm7rni3v9tyq3v32u7dhivo4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;{{سرصفحه‌مستمر|۱۰||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;جریان عمل تصفیه می شدند و تجربه انقلابی آموخته بودند، اگر آنها در جریان مبارزه ویژگیهای جامعهٔ خود را به درستی می شناختند و اگر مقابله دائمی با دشمن طبقاتی و استعمار به آنان شخصیت انقلابی بخشیده بود از همان آغاز میتوانستند علیرغم عوامل خارجی یک خط مشی صحیح در پیش گیرند، این کمبود که خود ناشی از رشد نایافتگی طبقه کارگر و بی تجربگی روشنفکران انقلابی بود، پایه و اساس تحلیلی است که از خصوصیات رهبری حزب توده به عمل می آید.

حزب توده برای فعالیت خود قالب قانون اساسی را در نظر گرفت و از یک برنامهٔ نسبتاً دموکراتیک جانبداری کرد. مهمترین دلایل مؤسسان حزب در اعلام نکردن مرامنامه های مترقی {{کذا|اند|از}} این قرار بود:
{{plainlist|
* ۱- عقب ماندگی جامعه و عدم آمادگی توده ها، برای پذیرفتن یک برنامه مترقی تر
* ۲- رعایت مصالح شوروی در جنگ &lt;!-- کدام؟ --&gt;و نیاز به حسن رابطه با متفقین که نسبت به تشکیل یک حزب کمونیست، مستقیم و یا توسط عوامل خود، عکس العمل نشان میدادند.
* ۳- ممنوع بودن حزب کمونیست در قانون مجازات عمومی ایران&lt;ref&gt;برای آشنایی با گروه ۵۳ نفر و برنامه حزب توده کتابهای: {{w|پنجاه و سه نفر (کتاب)|۵۳ نفر}} نوشته {{w|بزرگ علوی}}، دفاعیات ارانی، حزب توده ایران چه میگوید و چه میخواهد، مرامنامه و اساسنامهٔ حزب توده مطالعه شود، حزب توده دنباله در صفحه بعد&lt;/ref&gt; مهم ترین اشتباهات حزب توده در آغاز عبارتند از:
}}&lt;noinclude&gt;{{خطکش}}
{{پانویس}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1bathxydm7rni3v9tyq3v32u7dhivo4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>299577</id>
      <parentid>299576</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T16:57:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>299577</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2267" sha1="klhcc60gdu7uwa8gzztgsz6r4cxji9v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;{{سرصفحه‌مستمر|۱۰||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;جریان عمل تصفیه می شدند و تجربه انقلابی آموخته بودند، اگر آنها در جریان مبارزه ویژگیهای جامعهٔ خود را به درستی می شناختند و اگر مقابله دائمی با دشمن طبقاتی و استعمار به آنان شخصیت انقلابی بخشیده بود از همان آغاز میتوانستند علیرغم عوامل خارجی یک خط مشی صحیح در پیش گیرند، این کمبود که خود ناشی از رشد نایافتگی طبقه کارگر و بی تجربگی روشنفکران انقلابی بود، پایه و اساس تحلیلی است که از خصوصیات رهبری حزب توده به عمل می آید.

حزب توده برای فعالیت خود قالب قانون اساسی را در نظر گرفت و از یک برنامهٔ نسبتاً دموکراتیک جانبداری کرد. مهمترین دلایل مؤسسان حزب در اعلام نکردن مرامنامه های مترقی {{کذا|اند|از}} این قرار بود:
{{plainlist|
* ۱- عقب ماندگی جامعه و عدم آمادگی توده ها، برای پذیرفتن یک برنامه مترقی تر
* ۲- رعایت مصالح شوروی در جنگ &lt;!-- کدام؟ --&gt;و نیاز به حسن رابطه با متفقین که نسبت به تشکیل یک حزب کمونیست، مستقیم و یا توسط عوامل خود، عکس العمل نشان میدادند.
* ۳- ممنوع بودن حزب کمونیست در قانون مجازات عمومی ایران&lt;ref name=&quot;p10&quot;&gt;برای آشنایی با گروه ۵۳ نفر و برنامه حزب توده کتابهای: {{w|پنجاه و سه نفر (کتاب)|۵۳ نفر}} نوشته {{w|بزرگ علوی}}، دفاعیات ارانی، حزب توده ایران چه میگوید و چه میخواهد، مرامنامه و اساسنامهٔ حزب توده مطالعه شود، حزب توده &lt;noinclude&gt;دنباله در صفحه بعد&lt;/noinclude&gt;&lt;/ref&gt; مهم ترین اشتباهات حزب توده در آغاز عبارتند از:
}}&lt;noinclude&gt;{{خطکش}}
{{پانویس}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>klhcc60gdu7uwa8gzztgsz6r4cxji9v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۱۳</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95483</id>
    <revision>
      <id>299477</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:31:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 13 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299477</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1726" sha1="6nt29e8q5yqi3e1028a629868tmf3vs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
تاریخ سی ساله ایران
۱- غفلت نسبت به مبارزه ضد امپریالیستی و بی اعتنائی به احساسات
توده ها نسبت به امپریالیزم انگلیس
۲ تبعیت بی قید و شرط از سیاست شوروی و اشراف از انترناسی نالیزم
پورلتری
.
در ارتکاب اشتباه اول این عوامل دخالت داشتند :
1- عدم شناخت اهمیت مبارزه ضد امپریالیستی از جانب رهبری حزب
توده
۲ بی توجهی جنبش کارگری جهان، زیر رهبری شوروی نسبت به جنبش
های رهایی بخش ملی .
مصالح شوروی در جنگ دوم ایجاب میکرد که بخصوص در سالهای اول
جنگ همکاری با انگلستان و آمریکا خللی نبینند امپریالیزم انگلیس
به مثابه امپریالیزم حاکم در ایران متحد شوروی محسوب میشد و مقابله
با آن مغایر مصالح شوروی بود تبعیت حزب توده از شوروی و عدم توجه
به مسئولیت سنگین خود، در بعهده گرفتن رسالت رهبری جنبش رهایی
دنباله از صفحه قبل
در برنامه خود این مطالب را گنجانده بود : ۱ – تائید مشروطیت ایران و
قانون اساسی ۲۰ - دفاع از دموکراسی و آزادی های اجتماعی و سیاسی در
اولین برنامه از اصلاحات ارضی هم یاد شده بود .
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6nt29e8q5yqi3e1028a629868tmf3vs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>299561</id>
      <parentid>299477</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T15:49:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proofread */</comment>
      <origin>299561</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1714" sha1="29tl7vkfkdwq2s209on0ziv1cxeh44x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;{{سرصفحه‌مستمر|تاریخ سی ساله ایران||۱۱}}&lt;/noinclude&gt;{{plainlist|
* ۱- غفلت نسبت به مبارزه ضد امپریالیستی و بی اعتنائی به احساسات توده‌ها نسبت به امپریالیزم انگلیس 
* ۲- تبعیت بی قید و شرط از سیاست شوروی و اشراف از انترناسی نالیزم پورلتری. 
}}
در ارتکاب اشتباه اول این عوامل دخالت داشتند: 
{{plainlist|
* ۱- عدم شناخت اهمیت مبارزه ضد امپریالیستی از جانب رهبری حزب توده 
* ۲- بی‌توجهی جنبش کارگری جهان، زیر رهبری شوروی نسبت به جنبش های رهایی‌بخش ملی. 
* ۳- مصالح شوروی در جنگ دوم ایجاب می‌کرد که بخصوص در سالهای اول جنگ همکاری با انگلستان و آمریکا خللی نبینند امپریالیزم انگلیس به مثابه امپریالیزم حاکم در ایران متحد شوروی محسوب می‌شد و مقابله با آن مغایر مصالح شوروی بود تبعیت حزب توده از شوروی و عدم توجه به مسئولیت سنگین خود، در بعهده گرفتن رسالت رهبری جنبش رهایی
}}
&lt;ref&gt;دنباله از صفحه قبل در برنامه خود این مطالب را گنجانده بود: ۱ – تأیید مشروطیت ایران و قانون اساسی. ۲ - دفاع از دموکراسی و آزادی‌های اجتماعی و سیاسی در اولین برنامه از اصلاحات ارضی هم یاد شده بود.&lt;/ref&gt;&lt;noinclude&gt;{{خطکش}}
{{پانویس}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>29tl7vkfkdwq2s209on0ziv1cxeh44x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>299562</id>
      <parentid>299561</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T15:50:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>299562</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1702" sha1="d2yn7w1wztu02ebpg42fh5wcqfsgr7j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;{{سرصفحه‌مستمر|تاریخ سی ساله ایران||۱۱}}&lt;/noinclude&gt;{{plainlist|
* ۱- غفلت نسبت به مبارزه ضد امپریالیستی و بی اعتنائی به احساسات توده ها نسبت به امپریالیزم انگلیس 
* ۲- تبعیت بی قید و شرط از سیاست شوروی و اشراف از انترناسی نالیزم پورلتری. 
}}
در ارتکاب اشتباه اول این عوامل دخالت داشتند: 
{{plainlist|
* ۱- عدم شناخت اهمیت مبارزه ضد امپریالیستی از جانب رهبری حزب توده 
* ۲- بی توجهی جنبش کارگری جهان، زیر رهبری شوروی نسبت به جنبش های رهایی بخش ملی. 
* ۳- مصالح شوروی در جنگ دوم ایجاب می کرد که بخصوص در سالهای اول جنگ همکاری با انگلستان و آمریکا خللی نبینند امپریالیزم انگلیس به مثابه امپریالیزم حاکم در ایران متحد شوروی محسوب می شد و مقابله با آن مغایر مصالح شوروی بود تبعیت حزب توده از شوروی و عدم توجه به مسئولیت سنگین خود، در بعهده گرفتن رسالت رهبری جنبش رهایی
}}
&lt;ref&gt;دنباله از صفحه قبل در برنامه خود این مطالب را گنجانده بود: ۱ – تأیید مشروطیت ایران و قانون اساسی. ۲ - دفاع از دموکراسی و آزادی های اجتماعی و سیاسی در اولین برنامه از اصلاحات ارضی هم یاد شده بود.&lt;/ref&gt;&lt;noinclude&gt;{{خطکش}}
{{پانویس}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d2yn7w1wztu02ebpg42fh5wcqfsgr7j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>299578</id>
      <parentid>299562</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T17:00:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>299578</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1817" sha1="d6q4n4ihoa9o215eql64m8s6aw8acto" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;{{سرصفحه‌مستمر|تاریخ سی ساله ایران||۱۱}}&lt;/noinclude&gt;{{plainlist|
* ۱- غفلت نسبت به مبارزه ضد امپریالیستی و بی اعتنائی به احساسات توده ها نسبت به امپریالیزم انگلیس 
* ۲- تبعیت بی قید و شرط از سیاست شوروی و اشراف از {{w|انترناسیونالیسم پرولتری|انترناسیونالیزم پورلتری}}. 
}}
در ارتکاب اشتباه اول این عوامل دخالت داشتند: 
{{plainlist|
* ۱- عدم شناخت اهمیت مبارزه ضد امپریالیستی از جانب رهبری حزب توده 
* ۲- بی توجهی جنبش کارگری جهان، زیر رهبری شوروی نسبت به جنبش های رهائی بخش ملی. 
* ۳- مصالح شوروی در جنگ دوم ایجاب میکرد که بخصوص در سالهای اول جنگ، همکاری با انگلستان و آمریکا خللی نبینند امپریالیزم انگلیس به مثابه امپریالیزم حاکم در ایران متحد شوروی محسوب میشد و مقابله با آن مغایر مصالح شوروی بود تبعیت حزب توده از شوروی و عدم توجه به مسئولیت سنگین خود، در بعهده گرفتن رسالت رهبری جنبش رهائی
}}
&lt;ref follow=&quot;p10&quot;&gt;&lt;noinclude&gt;دنباله از صفحه قبل 
{{Paragraph break}}&lt;/noinclude&gt;
در برنامه خود این مطالب را گنجانده بود: ۱ - تأئید مشروطیت ایران و قانون اساسی. ۲ - دفاع از دموکراسی و آزادیهای اجتماعی و سیاسی در اولین برنامه، از {{w|اصلاحات ارضی}} هم یاد شده بود.&lt;/ref&gt;&lt;noinclude&gt;{{خطکش}}
{{پانویس}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d6q4n4ihoa9o215eql64m8s6aw8acto</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>299579</id>
      <parentid>299578</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T17:17:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>299579</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1836" sha1="k55mtsgcba3qjm13xopgs981ouubq7x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;{{سرصفحه‌مستمر|تاریخ سی ساله ایران||۱۱}}&lt;/noinclude&gt;{{plainlist|
* ۱- غفلت نسبت به مبارزه ضد امپریالیستی و بی اعتنائی به احساسات توده ها نسبت به امپریالیزم انگلیس 
* ۲- تبعیت بی قید و شرط از سیاست شوروی و اشراف از {{w|انترناسیونالیسم پرولتری|انترناسیونالیزم پورلتری}}. 
}}
در ارتکاب اشتباه اول این عوامل دخالت داشتند: 
{{plainlist/s}}
* ۱- عدم شناخت اهمیت مبارزه ضد امپریالیستی از جانب رهبری حزب توده 
* ۲- بی توجهی جنبش کارگری جهان، زیر رهبری شوروی نسبت به جنبش های رهائی بخش ملی. 
* ۳- مصالح شوروی در جنگ دوم ایجاب میکرد که بخصوص در سالهای اول جنگ، همکاری با انگلستان و آمریکا خللی نبینند امپریالیزم انگلیس به مثابه امپریالیزم حاکم در ایران متحد شوروی محسوب میشد و مقابله با آن مغایر مصالح شوروی بود تبعیت حزب توده از شوروی و عدم توجه به مسئولیت سنگین خود، در بعهده گرفتن رسالت رهبری جنبش رهائی
}}
&lt;ref follow=&quot;p10&quot;&gt;&lt;noinclude&gt;دنباله از صفحه قبل 
{{Paragraph break}}&lt;/noinclude&gt;
در برنامه خود این مطالب را گنجانده بود: ۱ - تأئید مشروطیت ایران و قانون اساسی. ۲ - دفاع از دموکراسی و آزادیهای اجتماعی و سیاسی در اولین برنامه، از {{w|اصلاحات ارضی}} هم یاد شده بود.&lt;/ref&gt;&lt;noinclude&gt;{{plainlist/e}}
{{خطکش}}
{{پانویس}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k55mtsgcba3qjm13xopgs981ouubq7x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>299580</id>
      <parentid>299579</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T17:17:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>299580</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1833" sha1="loy9bpaxl2utw3a4af4tpgldq6peggh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;{{سرصفحه‌مستمر|تاریخ سی ساله ایران||۱۱}}&lt;/noinclude&gt;{{plainlist|
* ۱- غفلت نسبت به مبارزه ضد امپریالیستی و بی اعتنائی به احساسات توده ها نسبت به امپریالیزم انگلیس 
* ۲- تبعیت بی قید و شرط از سیاست شوروی و اشراف از {{w|انترناسیونالیسم پرولتری|انترناسیونالیزم پورلتری}}. 
}}
در ارتکاب اشتباه اول این عوامل دخالت داشتند: 
{{plainlist/s}}
* ۱- عدم شناخت اهمیت مبارزه ضد امپریالیستی از جانب رهبری حزب توده 
* ۲- بی توجهی جنبش کارگری جهان، زیر رهبری شوروی نسبت به جنبش های رهائی بخش ملی. 
* ۳- مصالح شوروی در جنگ دوم ایجاب میکرد که بخصوص در سالهای اول جنگ، همکاری با انگلستان و آمریکا خللی نبینند امپریالیزم انگلیس به مثابه امپریالیزم حاکم در ایران متحد شوروی محسوب میشد و مقابله با آن مغایر مصالح شوروی بود تبعیت حزب توده از شوروی و عدم توجه به مسئولیت سنگین خود، در بعهده گرفتن رسالت رهبری جنبش رهائی
&lt;ref follow=&quot;p10&quot;&gt;&lt;noinclude&gt;دنباله از صفحه قبل 
{{Paragraph break}}&lt;/noinclude&gt;
در برنامه خود این مطالب را گنجانده بود: ۱ - تأئید مشروطیت ایران و قانون اساسی. ۲ - دفاع از دموکراسی و آزادیهای اجتماعی و سیاسی در اولین برنامه، از {{w|اصلاحات ارضی}} هم یاد شده بود.&lt;/ref&gt;&lt;noinclude&gt;{{plainlist/e}}
{{خطکش}}
{{پانویس}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>loy9bpaxl2utw3a4af4tpgldq6peggh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۱۴</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95484</id>
    <revision>
      <id>299478</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:31:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 14 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299478</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2140" sha1="hr7dks0auhq2uv3k43ez8ddgxq3qzna" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
تاریخ سی ساله ایران
۱۲
بخش او را به انحراف کشاند (۱)
در ایجاد رابطه غلط با شوروی عوامل زیر موثر بشود :
ا فقدان تجارب و شخصیت انقلابی در رهبری حزب ( همانطور که قبلا &quot;
یاد شد ) .
۲- حاتم مشی استالین در جنبش جهانی که بصورت تبعیت بی قید و
شرط احزاب برادر از حزب کمونیست شوروی ظاهر میشد. این عامل
دوم دست به دست عامل اول داد و رهبری بی تجربه حزب توده را به
پیروی کورکورانه از حزب و دولت شوروی کشاند. تجارب جنبشهای
جهانی نشان میدهد که رهبران انقلابی دیگر احزاب کمونیست. علیرغم
مشکلاتی که از مشی استالین ناشی میشد، توانستند خود را از پیروی
بی قید و شرط رهبری شوروی رها سازند و خط مشی خود را علیرغم
مخالفت پنهانی و یا ظاهری اتحاد شوروی ، دنبال کنند.
در ایران مشی استالین با نیروی مضاعفی همراه بود وجود حزب توده
و سرنگون شدن دستگاه دیکتاتوری رضاخانی نه با قدرت توده ها (یعنی
تکامل و رشد عوامل درونی و دینامیکی جامعه ( بلکه با ضربه مکانیکی
ناشی از جنگ دوم ( یعنی اشغال نظامی (ایران) بدست آمد وجود
ارتش سرخ عامل موثری در وابستگی بیش از حد حزب توده به دولت
شوروی بود .
(۱) - حزب توده از گسترش خود در خوزستان تا سال ۲۳ خودداری
کرد و اتحادیه کارگران نفت را پس از پایان جنگ به مبارزه کشاند و در سال
۲۵ اعتصاب خونین کارگران نفت را رهبری کرد.
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hr7dks0auhq2uv3k43ez8ddgxq3qzna</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>299563</id>
      <parentid>299478</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T15:52:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proofread */، ابرابزار</comment>
      <origin>299563</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2110" sha1="cltsbdjck7sgsz02ial1cglat33ml7v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;{{سرصفحه‌مستمر|۱۲||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;تاریخ سی ساله ایران ۱۲ بخش او را به انحراف کشاند&lt;ref&gt;حزب توده از گسترش خود در خوزستان تا سال ۲۳ خودداری کرد و اتحادیه کارگران نفت را پس از پایان جنگ به مبارزه کشاند و در سال ۲۵ اعتصاب خونین کارگران نفت را رهبری کرد.&lt;/ref&gt;

در ایجاد رابطه غلط با شوروی عوامل زیر مؤثر بشود: 
{{plainlist|
* ۱- فقدان تجارب و شخصیت انقلابی در رهبری حزب (همان طور که قبلاً یاد شد). 
* ۲- حاتم مشی استالین در جنبش جهانی که بصورت تبعیت بی قید و شرط احزاب برادر از حزب کمونیست شوروی ظاهر می شد. این عامل دوم دست به دست عامل اول داد و رهبری بی تجربه حزب توده را به پیروی کورکورانه از حزب و دولت شوروی کشاند. تجارب جنبشهای جهانی نشان می دهد که رهبران انقلابی دیگر احزاب کمونیست. علیرغم مشکلاتی که از مشی استالین ناشی می شد، توانستند خود را از پیروی بی قید و شرط رهبری شوروی رها سازند و خط مشی خود را علیرغم مخالفت پنهانی یا ظاهری اتحاد شوروی، دنبال کنند. 
* ۳- در ایران مشی استالین با نیروی مضاعفی همراه بود وجود حزب توده و سرنگون شدن دستگاه دیکتاتوری رضاخانی نه با قدرت توده ها (یعنی تکامل و رشد عوامل درونی و دینامیکی جامعه (بلکه با ضربه مکانیکی ناشی از جنگ دوم (یعنی اشغال نظامی (ایران) بدست آمد وجود ارتش سرخ عامل مؤثری در وابستگی بیش از حد حزب توده به دولت شوروی بود.&lt;noinclude&gt;{{خطکش}}
{{پانویس}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cltsbdjck7sgsz02ial1cglat33ml7v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>299564</id>
      <parentid>299563</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T15:52:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>299564</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2113" sha1="lubegx8r1svszietwejn77nd6tcmxhw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;{{سرصفحه‌مستمر|۱۲||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;تاریخ سی ساله ایران ۱۲ بخش او را به انحراف کشاند&lt;ref&gt;حزب توده از گسترش خود در خوزستان تا سال ۲۳ خودداری کرد و اتحادیه کارگران نفت را پس از پایان جنگ به مبارزه کشاند و در سال ۲۵ اعتصاب خونین کارگران نفت را رهبری کرد.&lt;/ref&gt;

در ایجاد رابطه غلط با شوروی عوامل زیر مؤثر بشود: 
{{plainlist|
* ۱- فقدان تجارب و شخصیت انقلابی در رهبری حزب (همان طور که قبلاً یاد شد). 
* ۲- حاتم مشی استالین در جنبش جهانی که بصورت تبعیت بی قید و شرط احزاب برادر از حزب کمونیست شوروی ظاهر می شد. این عامل دوم دست به دست عامل اول داد و رهبری بی تجربه حزب توده را به پیروی کورکورانه از حزب و دولت شوروی کشاند. تجارب جنبشهای جهانی نشان می دهد که رهبران انقلابی دیگر احزاب کمونیست. علیرغم مشکلاتی که از مشی استالین ناشی می شد، توانستند خود را از پیروی بی قید و شرط رهبری شوروی رها سازند و خط مشی خود را علیرغم مخالفت پنهانی یا ظاهری اتحاد شوروی، دنبال کنند. 
* ۳- در ایران مشی استالین با نیروی مضاعفی همراه بود وجود حزب توده و سرنگون شدن دستگاه دیکتاتوری رضاخانی نه با قدرت توده ها (یعنی تکامل و رشد عوامل درونی و دینامیکی جامعه (بلکه با ضربه مکانیکی ناشی از جنگ دوم (یعنی اشغال نظامی (ایران) بدست آمد وجود ارتش سرخ عامل مؤثری در وابستگی بیش از حد حزب توده به دولت شوروی بود.
}}&lt;noinclude&gt;{{خطکش}}
{{پانویس}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lubegx8r1svszietwejn77nd6tcmxhw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>299581</id>
      <parentid>299564</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T17:18:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>299581</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2177" sha1="cpi9k34wtpmorxk35viao0rjbvvp408" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;{{سرصفحه‌مستمر|۱۲||تاریخ سی ساله ایران}}
{{plainlist/s}}&lt;/noinclude&gt;بخش. او را به انحراف کشاند&lt;ref&gt;حزب توده از گسترش خود در خوزستان تا سال ۲۳ خودداری کرد و اتحادیهٔ کارگران نفت را پس از پایان جنگ به مبارزه کشاند و در سال ۲۵ اعتصاب خونین کارگران نفت را رهبری کرد.&lt;/ref&gt;
{{plainlist/e}}
در ایجاد رابطهٔ غلط با شوروی عوامل زیر مؤثر بشود: 
{{plainlist|
* ۱- فقدان تجارب و شخصیت انقلابی در رهبری حزب (همانطور که قبلاً یاد شد). 
* ۲- حاکمیت مشی {{w|استالین}} در جنبش جهانی که بصورت تبعیت بی قید و شرط احزاب برادر از حزب کمونیست شوروی ظاهر میشد. این عامل دوم دست به دست عامل اول داد و رهبری بی تجربه حزب توده را به پیروی کورکورانه از حزب و دولت شوروی کشاند. تجارب جنبشهای جهانی نشان میدهد که رهبران انقلابی دیگر احزاب کمونیست. علیرغم مشکلاتی که از مشی استالین ناشی میشد، توانستند خود را از پیروی بی قید و شرط رهبری شوروی رها سازند و خط مشی خود را علیرغم مخالفت پنهانی و یا ظاهری اتحاد شوروی، دنبال کنند. 
* ۳- در ایران مشی استالین با نیروی مضاعفی همراه بود. وجود حزب توده و سرنگون شدن دستگاه دیکتاتوری رضاخانی نه با قدرت توده ها (یعنی تکامل و رشد عوامل درونی و دینامیکی جامعه) بلکه با ضربهٔ مکانیکی ناشی از جنگ دوم (یعنی {{w|اشغال ایران در جنگ جهانی دوم|اشغال نظامی ایران}}) بدست آمد وجود ارتش سرخ عامل مؤثری در وابستگی بیش از حد حزب توده به دولت شوروی بود.
}}&lt;noinclude&gt;{{خطکش}}
{{پانویس}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cpi9k34wtpmorxk35viao0rjbvvp408</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>299584</id>
      <parentid>299581</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T17:20:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>افزودن {{ته}} به انتهای صفحه برای جلوگیری از پیوستن پاراگراف به صفحهٔ بعد.</comment>
      <origin>299584</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2186" sha1="p7d5zfqbdoo98iysulhktxk1b738kyw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;{{سرصفحه‌مستمر|۱۲||تاریخ سی ساله ایران}}
{{plainlist/s}}&lt;/noinclude&gt;بخش. او را به انحراف کشاند&lt;ref&gt;حزب توده از گسترش خود در خوزستان تا سال ۲۳ خودداری کرد و اتحادیهٔ کارگران نفت را پس از پایان جنگ به مبارزه کشاند و در سال ۲۵ اعتصاب خونین کارگران نفت را رهبری کرد.&lt;/ref&gt;
{{plainlist/e}}
در ایجاد رابطهٔ غلط با شوروی عوامل زیر مؤثر بشود: 
{{plainlist|
* ۱- فقدان تجارب و شخصیت انقلابی در رهبری حزب (همانطور که قبلاً یاد شد). 
* ۲- حاکمیت مشی {{w|استالین}} در جنبش جهانی که بصورت تبعیت بی قید و شرط احزاب برادر از حزب کمونیست شوروی ظاهر میشد. این عامل دوم دست به دست عامل اول داد و رهبری بی تجربه حزب توده را به پیروی کورکورانه از حزب و دولت شوروی کشاند. تجارب جنبشهای جهانی نشان میدهد که رهبران انقلابی دیگر احزاب کمونیست. علیرغم مشکلاتی که از مشی استالین ناشی میشد، توانستند خود را از پیروی بی قید و شرط رهبری شوروی رها سازند و خط مشی خود را علیرغم مخالفت پنهانی و یا ظاهری اتحاد شوروی، دنبال کنند. 
* ۳- در ایران مشی استالین با نیروی مضاعفی همراه بود. وجود حزب توده و سرنگون شدن دستگاه دیکتاتوری رضاخانی نه با قدرت توده ها (یعنی تکامل و رشد عوامل درونی و دینامیکی جامعه) بلکه با ضربهٔ مکانیکی ناشی از جنگ دوم (یعنی {{w|اشغال ایران در جنگ جهانی دوم|اشغال نظامی ایران}}) بدست آمد وجود ارتش سرخ عامل مؤثری در وابستگی بیش از حد حزب توده به دولت شوروی بود.
}}
{{ته}}&lt;noinclude&gt;{{خطکش}}
{{پانویس}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p7d5zfqbdoo98iysulhktxk1b738kyw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۱۵</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95485</id>
    <revision>
      <id>299479</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:31:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 15 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299479</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2354" sha1="lg5iklqmn4opnxxs96w5xux4d1ircz5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۱۳
تاریخ سی ساله ایران
غفلت از مبارزه ضد امپریالیستی و تبعیت کورکورانه از اتحاد شوروی
کار را به آنجا کشاند که حزب توده در مهرماه سال ۱۳۲۳ به پشتیبانی از
پیشنهاد شوروی برای کسب امتیاز نفت در جلو مجلس &quot; چهاردهم )
دست به تظاهرات زدند و نمایندگان عضو فراکسیون حزب توده با رسوائی
از این پیشنهاد حمایت کردند. ) مسبب رسوایی فقط ماهیت پیشنهاد
شوروی که مغایر با صلح و سوسیالیزم و همزیستی لنینی، بود، نیست، بلکه
این است که همین نمایندگان چندی پیش در همان مجلس با پیشنهاد
استاندارد اوایل آمریکا صریحا مخالفت کردند و ایران را واجد صلاحیت
برای استخراج نفت خود اعلام کرده بودند و حال ناچارا &quot; حرف خود را
پس گرفتند . ).
حزب توده طی سالهای ۲۰ تا ۲۴ فعالیتهای خود را صرف امور زیرکرد :
۱ - تشکیل اتحادیه های کارگری و نفوذ در این اتحادیه ها نتیجه
فعالیت حزب توده در این زمینه در سال ۱۳۲۲ در صورت تشکیل &quot; شورای
متحده مرکزی کاگران &quot; ظاهرا شد و کلیه اتحادیه های کارگری را زیر این
عنوان متحد کرد .
۲ ـ جذب عناصر روشنفکرو خرده بورژوازی بطور کلی به حزب و آشنا
ساختن اعضای فعال خود با جهان بینی مارکسیستی بخصوص بصورت تبلیغ
عقاید سوسیالیستی بین آنها
.
- همکاری با عناصر لیبرال و ظاهرا لیبرال در زمینه مبارزه با
دیکتاتوری و تمایلات فاشیستی که قبل از جنگ و در سالهای اول جنگ (پس
از اشغال ) در ایران بچشم میخورد.
شعارهای حزب توده در این سالها : نان، فرهنگ ، بهداشت کار
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lg5iklqmn4opnxxs96w5xux4d1ircz5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>299565</id>
      <parentid>299479</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T15:54:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proofread */، ابرابزار</comment>
      <origin>299565</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2263" sha1="c0av2h21hdzziffsywlttljd089ul7m" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;{{سرصفحه‌مستمر|تاریخ سی ساله ایران||۱۳}}&lt;/noinclude&gt;غفلت از مبارزه ضد امپریالیستی و تبعیت کورکورانه از اتحاد شوروی کار را به آنجا کشاند که حزب توده در مهرماه سال ۱۳۲۳ به پشتیبانی از پیشنهاد شوروی برای کسب امتیاز نفت در جلو مجلس &quot; چهاردهم) دست به تظاهرات زدند و نمایندگان عضو فراکسیون حزب توده با رسوائی از این پیشنهاد حمایت کردند) مسبب رسوایی فقط ماهیت پیشنهاد شوروی که مغایر با صلح و سوسیالیزم و همزیستی لنینی، بود، نیست، بلکه این است که همین نمایندگان چندی پیش در همان مجلس با پیشنهاد استاندارد اوایل آمریکا صریحا مخالفت کردند و ایران را واجد صلاحیت برای استخراج نفت خود اعلام کرده بودند و حال ناچارا &quot; حرف خود را پس گرفتند). 

حزب توده طی سالهای ۲۰ تا ۲۴ فعالیتهای خود را صرف امور زیرکرد: 
{{plainlist|
* ۱ - تشکیل اتحادیه های کارگری و نفوذ در این اتحادیه ها نتیجه فعالیت حزب توده در این زمینه در سال ۱۳۲۲ در صورت تشکیل &quot; شورای متحده مرکزی کارگران &quot; ظاهراً شد و کلیه اتحادیه های کارگری را زیر این عنوان متحد کرد. 
* ۲ - جذب عناصر روشنفکرو خرده بورژوازی به طور کلی به حزب و آشنا ساختن اعضای فعال خود با جهان بینی مارکسیستی بخصوص بصورت تبلیغ عقاید سوسیالیستی بین آنها. 
* ۳ - همکاری با عناصر لیبرال و ظاهراً لیبرال در زمینه مبارزه با دیکتاتوری و تمایلات فاشیستی که قبل از جنگ و در سالهای اول جنگ (پس از اشغال) در ایران بچشم می خورد. 
}}
شعارهای حزب توده در این سالها: نان، فرهنگ، بهداشت کار&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c0av2h21hdzziffsywlttljd089ul7m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>299586</id>
      <parentid>299565</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T17:27:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>299586</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2519" sha1="t0zz94u1rccbivqh2l6qup39uw8rap3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;{{سرصفحه‌مستمر|تاریخ سی ساله ایران||۱۳}}&lt;/noinclude&gt;غفلت از مبارزهٔ ضد امپریالیستی و تبعیت کورکورانه از اتحاد شوروی. کار را به آنجا کشاند که حزب توده در مهرماه سال ۱۳۲۳ به پشتیبانی از پیشنهاد شوروی برای کسب امتیاز نفت، در جلو {{w|دوره چهاردهم مجلس شورای ملی|مجلس چهاردهم}}) دست به تظاهرات زدند و نمایندگان عضو {{w|فراکسیون توده|فراکسیون حزب توده}} با رسوائی از این پیشنهاد حمایت کردند. (مسبب رسوایی فقط ماهیت پیشنهاد شوروی که مغایر با صلح و سوسیالیزم و همزیستی لنینی، بود، نیست، بلکه این است که همین نمایندگان چندی پیش در همان مجلس با پیشنهاد {{w|استاندارد اویل|استاندارد اوایل آمریکا}} صریحاً مخالفت کردند و ایران را واجد صلاحیت برای استخراج نفت خود اعلام کرده بودند و حال ناچاراً حرف خود را پس گرفتند.)

حزب توده طی سالهای ۲۰ تا ۲۴ فعالیتهای خود را صرف امور زیر کرد: 
{{plainlist|
* ۱ - تشکیل اتحادیه های کارگری و نفوذ در این اتحادیه ها نتیجه فعالیت حزب توده در این زمینه در سال ۱۳۲۲ در صورت تشکیل &quot;{{w|شورای متحده مرکزی اتحادیه کارگران و زحمتکشان ایران|شورای متحده مرکزی کارگران}}&quot; ظاهرا شد و کلیه اتحادیه های کارگری را زیر این عنوان متحد کرد. 
* ۲ - جذب عناصر روشنفکرو {{w|خرده‌بورژوازی|خرده بورژوازی}} بطور کلی به حزب و آشنا ساختن اعضای فعال خود با جهان بینی مارکسیستی بخصوص بصورت تبلیغ عقاید سوسیالیستی بین آنها. 
* ۳ - همکاری با عناصر لیبرال و ظاهراً لیبرال در زمینه مبارزه با دیکتاتوری و تمایلات فاشیستی که قبل از جنگ و در سالهای اول جنگ (پس از اشغال) در ایران بچشم می خورد. 
}}
شعارهای حزب توده در این سالها: نان، فرهنگ، بهداشت کار&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t0zz94u1rccbivqh2l6qup39uw8rap3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۱۶</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95486</id>
    <revision>
      <id>299480</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:31:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 16 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299480</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2576" sha1="s30ywymql4v080cd6mcouwd368wlq1g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۱۴
تاریخ سی ساله ایران
برای همه و افشاگری او رژیم اختناق رضاخانی و مبارزه با عناصر در دست
راستی ( مثل سید ضیا ) بود ، سقوط دیکتاتوری رضاخانی و مسائل اقتصادی
(1)
اجتماعی ناشی از جنگ و ورود متفقین که بصورت قسطی ، بیکاری
(ده هزار مهاجر از روستاها به شهرها از جمله تهران روی آورده بودند که
برای آنها کار و نان وجود نداشت ( گرانی، تیفوس و تورم شدید ظاهر شده
بود، برای جلب نیروهای زحمتکش بسوی حزب توده زمینه ، مساعدی فراهم
ساخته بود. طی این سالها طبقه کارگر ایران داشت اولین تجارب جدی
خود را فرا میگرفت و همبستگی طبقاتی پیدا میکرد .
قطع فشار دستگاه مشکلات اقتصادی برای خانواده های معمولی شهرها
موجب نارضائی روشفکران و توده بورژوازی نیز شده بود و این عوامل علیرغم
اشتباهات اساسی حزب توده نیروهای عظیمی را بسوی آن کشاند ، شعارهای
حزب توده که در چهار چوب یک برنامه دموکراتیک مطرح میشد ، آنقدرها ،
آشکار کننده ماهیت حزب نبود تا روابط آن با شوروی بمثابه اولین دولت
کارگری و سوسیالیستی جهان. تائید متقابل حزب توده و دولت شوروی
بمنزله ، تائید کمونیزم و پذیرفتن یک برنامه سوسیالیستی از جانب حزب
توده تلقی میشد حزب توده بخصوص در ایالات شمالی که در اشغال ارتش
سرخ بود با سرعت بیشتری گسترش یافت در مرکز نیز حزب از حمایت وسیعی
(۱) در هفده آذرماه ۱۳۲۱ مردم تهران بر اثر قحطی نان و دیگر
مواد غذایی دست به شورش زدند شورش با تظاهرات دانش آموزان دار
الفنون شروع شد و بسرعت گسترش یافت مغازهها غارت شد. در جلو
مجلس به ضرب گلوله مردم را سرکوب کردند و بلافاصله حکومت نظامی برقرار شد.
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s30ywymql4v080cd6mcouwd368wlq1g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>299566</id>
      <parentid>299480</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T16:04:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proofread */، ابرابزار</comment>
      <origin>299566</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2453" sha1="75g004fy7lhc31hryx8ky90m4xt68yo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;{{سرصفحه‌مستمر|۱۴||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;برای همه و افشاگری او رژیم اختناق رضاخانی و مبارزه با عناصر در دست راستی (مثل سید ضیا) بود، سقوط دیکتاتوری رضاخانی و مسائل اقتصادی-اجتماعی ناشی از جنگ و ورود متفقین که بصورت قسطی&lt;ref&gt;در هفده آذرماه ۱۳۲۱ مردم تهران بر اثر قحطی نان و دیگر مواد غذایی دست به شورش زدند شورش با تظاهرات دانش آموزان دار الفنون شروع شد و بسرعت گسترش یافت مغازه ها غارت شد. در جلو مجلس به ضرب گلوله مردم را سرکوب کردند و بلافاصله حکومت نظامی برقرار شد.&lt;/ref&gt;، بیکاری (ده هزار مهاجر از روستاها به شهرها از جمله تهران روی آورده بودند که برای آنها کار و نان وجود نداشت (گرانی، تیفوس و تورم شدید ظاهر شده بود، برای جلب نیروهای زحمتکش بسوی حزب توده زمینه، مساعدی فراهم ساخته بود. طی این سالها طبقه کارگر ایران داشت اولین تجارب جدی خود را فرا می گرفت و همبستگی طبقاتی پیدا می کرد.

قطع فشار دستگاه مشکلات اقتصادی برای خانواده های معمولی شهرها موجب نارضائی روشفکران و توده بورژوازی نیز شده بود و این عوامل علیرغم اشتباهات اساسی حزب توده نیروهای عظیمی را بسوی آن کشاند، شعارهای حزب توده که در چهار چوب یک برنامه دموکراتیک مطرح می شد، آنقدرها، آشکار کننده ماهیت حزب نبود تا روابط آن با شوروی بمثابه اولین دولت کارگری و سوسیالیستی جهان. تأیید متقابل حزب توده و دولت شوروی بمنزله، تأیید کمونیزم و پذیرفتن یک برنامه سوسیالیستی از جانب حزب توده تلقی می شد حزب توده بخصوص در ایالات شمالی که در اشغال ارتش سرخ بود با سرعت بیشتری گسترش یافت در مرکز نیز حزب از حمایت وسیعی&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>75g004fy7lhc31hryx8ky90m4xt68yo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>299567</id>
      <parentid>299566</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T16:05:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>299567</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2482" sha1="spogzg2r436cb5ixkdshh6xx98dqob5" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;{{سرصفحه‌مستمر|۱۴||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;برای همه و افشاگری او رژیم اختناق رضاخانی و مبارزه با عناصر در دست راستی (مثل سید ضیا) بود، سقوط دیکتاتوری رضاخانی و مسائل اقتصادی-اجتماعی ناشی از جنگ و ورود متفقین که بصورت قسطی&lt;ref&gt;در هفده آذرماه ۱۳۲۱ مردم تهران بر اثر قحطی نان و دیگر مواد غذایی دست به شورش زدند شورش با تظاهرات دانش آموزان دار الفنون شروع شد و بسرعت گسترش یافت مغازه ها غارت شد. در جلو مجلس به ضرب گلوله مردم را سرکوب کردند و بلافاصله حکومت نظامی برقرار شد.&lt;/ref&gt;، بیکاری (ده هزار مهاجر از روستاها به شهرها از جمله تهران روی آورده بودند که برای آنها کار و نان وجود نداشت (گرانی، تیفوس و تورم شدید ظاهر شده بود، برای جلب نیروهای زحمتکش بسوی حزب توده زمینه، مساعدی فراهم ساخته بود. طی این سالها طبقه کارگر ایران داشت اولین تجارب جدی خود را فرا می گرفت و همبستگی طبقاتی پیدا می کرد.

قطع فشار دستگاه مشکلات اقتصادی برای خانواده های معمولی شهرها موجب نارضائی روشفکران و توده بورژوازی نیز شده بود و این عوامل علیرغم اشتباهات اساسی حزب توده نیروهای عظیمی را بسوی آن کشاند، شعارهای حزب توده که در چهار چوب یک برنامه دموکراتیک مطرح می شد، آنقدرها، آشکار کننده ماهیت حزب نبود تا روابط آن با شوروی بمثابه اولین دولت کارگری و سوسیالیستی جهان. تأیید متقابل حزب توده و دولت شوروی بمنزله، تأیید کمونیزم و پذیرفتن یک برنامه سوسیالیستی از جانب حزب توده تلقی می شد حزب توده بخصوص در ایالات شمالی که در اشغال ارتش سرخ بود با سرعت بیشتری گسترش یافت در مرکز نیز حزب از حمایت وسیعی&lt;noinclude&gt;{{خطکش}}
{{پانویس}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>spogzg2r436cb5ixkdshh6xx98dqob5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>299587</id>
      <parentid>299567</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T17:34:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>299587</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2642" sha1="rkjv6uf7b888h5cdlhxssg99bkjw2bu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;{{سرصفحه‌مستمر|۱۴||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;برای همه و افشاگری او رژیم اختناق رضاخانی و مبارزه با عناصر در دست راستی (مثل {{w|سید ضیاءالدین طباطبایی|سید ضیا}}) بود، سقوط دیکتاتوری رضاخانی و مسائل اقتصادی–اجتماعی ناشی از جنگ و ورود متفقین که بصورت قحطی&lt;ref&gt;در هفده آذرماه ۱۳۲۱ مردم تهران بر اثر قحطی نان و دیگر مواد غذایی دست به {{w|شورش نان در تهران|شورش}} زدند شورش با تظاهرات دانش آموزان {{w|دارالفنون}} شروع شد و بسرعت گسترش یافت مغازه ها غارت شد. در جلو {{w|دوره سیزدهم مجلس شورای ملی|مجلس}} به ضرب گلوله مردم را سرکوب کردند و بلافاصله حکومت نظامی برقرار شد.&lt;/ref&gt;، بیکاری (ده هزار مهاجر از روستاها به شهرها از جمله تهران روی آورده بودند که برای آنها کار و نان وجود نداشت) گرانی، {{w|تیفوس}} و تورم شدید ظاهر شده بود، برای جلب نیروهای زحمتکش بسوی حزب توده زمینهٔ، مساعدی فراهم ساخته بود. طی این سالها طبقه کارگر ایران داشت اولین تجارب جدی خود را فرا میگرفت و همبستگی طبقاتی پیدا میکرد.

قطع فشار دستگاه مشکلات اقتصادی برای خانواده های معمولی شهرها موجب نارضائی روشفکران و توده بورژوازی نیز شده بود و این عوامل علیرغم اشتباهات اساسی حزب توده، نیروهای عظیمی را بسوی آن کشاند، شعارهای حزب توده که در چهار چوب یک برنامه دموکراتیک مطرح می شد، آنقدرها، آشکار کننده ماهیت حزب نبود تا روابط آن با شوروی بمثابه اولین دولت کارگری و سوسیالیستی جهان. تأئید متقابل حزب توده و دولت شوروی بمنزلهٔ تائید کمونیزم و پذیرفتن یک برنامهٔ سوسیالیستی از جانب حزب توده تلقی میشد. حزب توده بخصوص در ایالات شمالی که در اشغال ارتش سرخ بود با سرعت بیشتری گسترش یافت. در مرکز نیز حزب از حمایت وسیعی&lt;noinclude&gt;{{خطکش}}
{{پانویس}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rkjv6uf7b888h5cdlhxssg99bkjw2bu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۱۷</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95487</id>
    <revision>
      <id>299481</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:31:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 17 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299481</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2324" sha1="5fgstx1t3miiiiekew2pyota60g5bta" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۱۵
تاریخ سی ساله ایران
برخوردار بود. در شمال بخصوص در سال آخر جنگ و یک سال پس از آن
خوب و شورای متحده مرکزی تبدیل به نیمه حکومتهائی شده بودند.
فرقه دمکرات آذربایجان
با طلیعه پایان جنگ جبهه متحد شوروی و متفقین روبه متلاشی
شدن گذاشت. برخوردهای حزب توده با دولت به موازات آن شدید تر شد .
تا پایان جنگ مساله خروج ارتشهای خارجی پیش آمد و شوروی تمایل به
خارج شدن از ایران نشان نداد. در شهریور ۱۳۲۴ ایران تقاضای تخلیه
نیروهای خارجی را کرد و در آبان ماه نیروهای آمریکایی برای ندادن بهانه
به شوروی از ایران خارج شدند.
دولت شوروی که میدانست نمیتواند در ایران بماند در شهریور ۱۳۲۴
بدست پیشه وری و همکارانش فرقه دمکرات آذربایجان را تشکیل داد.
خواسته های فرقه دموکرات در اول کار عبارت بود از :
۱ - تدریس زبان مادری (آنادیلی ) .
۲ - تشکیل انجمن ایالتی آذربایجان .
اضافه شدن تعداد نمایندگان آذربایجان در مجلس .
۴ - تخصیص ۷۵% از درآمد آذربایجان برای مصرف خود این ایالت .
قبل از تشکیل فرقه در آذربایجان، جنبشهای چپی وجود داشت که
مهمترین جنبش معروف به پارتنها است. این جنبش در سالهای ۲۱
تا ۲۴ در سراب و قره داغ جریان یافت جانشین &quot; غلام یحیی &quot; از جمله
رهبران این جریان بودند. پارتنها با پشتیبانی جدی شوروی روبرو شدند
و عده ای از آنها بازداشت شدند در سال ۲۳ پارتنها در زندان شورش
کردند. پس از حکومت فرقه زندانیان مربوط به این جنبش با عده ای از
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5fgstx1t3miiiiekew2pyota60g5bta</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>299568</id>
      <parentid>299481</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T16:07:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proofread */، ابرابزار</comment>
      <origin>299568</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2249" sha1="17ybz43p9pff6izut4oc9vqpsstbtru" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;{{سرصفحه‌مستمر|تاریخ سی ساله ایران||۱۵}}&lt;/noinclude&gt;برخوردار بود. در شمال بخصوص در سال آخر جنگ و یک سال پس از آن خوب و شورای متحده مرکزی تبدیل به نیمه حکومتهائی شده بودند.

فرقه دمکرات آذربایجان

با طلیعه پایان جنگ جبهه متحد شوروی و متفقین روبه متلاشی شدن گذاشت. برخوردهای حزب توده با دولت به موازات آن شدید تر شد. تا پایان جنگ مسئله خروج ارتشهای خارجی پیش آمد و شوروی تمایل به خارج شدن از ایران نشان نداد. در شهریور ۱۳۲۴ ایران تقاضای تخلیه نیروهای خارجی را کرد و در آبان ماه نیروهای آمریکایی برای ندادن بهانه به شوروی از ایران خارج شدند.

دولت شوروی که می دانست نمی تواند در ایران بماند در شهریور ۱۳۲۴ بدست پیشه وری و همکارانش فرقه دمکرات آذربایجان را تشکیل داد. خواسته های فرقه دموکرات در اول کار عبارت بود از:
{{plainlist/s}}
* ۱ - تدریس زبان مادری (آنادیلی).
* ۲ - تشکیل انجمن ایالتی آذربایجان.
* ۳ - اضافه شدن تعداد نمایندگان آذربایجان در مجلس.
* ۴ - تخصیص ۷۵٪ از درآمد آذربایجان برای مصرف خود این ایالت. قبل از تشکیل فرقه در آذربایجان، جنبشهای چپی وجود داشت که مهم ترین جنبش معروف به پارتنها است. این جنبش در سالهای ۲۱ تا ۲۴ در سراب و قره داغ جریان یافت جانشین &quot; غلام یحیی &quot; از جمله رهبران این جریان بودند. پارتنها با پشتیبانی جدی شوروی روبرو شدند و عده ای از آنها بازداشت شدند در سال ۲۳ پارتنها در زندان شورش کردند. پس از حکومت فرقه زندانیان مربوط به این جنبش با عده ای از&lt;noinclude&gt;{{plainlist/e}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>17ybz43p9pff6izut4oc9vqpsstbtru</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>299569</id>
      <parentid>299568</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T16:08:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <origin>299569</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2235" sha1="4fwyahd49lwfa2ngao0tixwiqu2uoax" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;{{سرصفحه‌مستمر|تاریخ سی ساله ایران||۱۵}}&lt;/noinclude&gt;برخوردار بود. در شمال بخصوص در سال آخر جنگ و یک سال پس از آن خوب و شورای متحده مرکزی تبدیل به نیمه حکومتهائی شده بودند.

فرقه دمکرات آذربایجان

با طلیعه پایان جنگ جبهه متحد شوروی و متفقین روبه متلاشی شدن گذاشت. برخوردهای حزب توده با دولت به موازات آن شدید تر شد. تا پایان جنگ مسئله خروج ارتشهای خارجی پیش آمد و شوروی تمایل به خارج شدن از ایران نشان نداد. در شهریور ۱۳۲۴ ایران تقاضای تخلیه نیروهای خارجی را کرد و در آبان ماه نیروهای آمریکایی برای ندادن بهانه به شوروی از ایران خارج شدند.

دولت شوروی که می دانست نمی تواند در ایران بماند در شهریور ۱۳۲۴ بدست پیشه وری و همکارانش فرقه دمکرات آذربایجان را تشکیل داد. خواسته های فرقه دموکرات در اول کار عبارت بود از:
{{plainlist|
* ۱ - تدریس زبان مادری (آنادیلی).
* ۲ - تشکیل انجمن ایالتی آذربایجان.
* ۳ - اضافه شدن تعداد نمایندگان آذربایجان در مجلس.
* ۴ - تخصیص ۷۵٪ از درآمد آذربایجان برای مصرف خود این ایالت. 
}}
قبل از تشکیل فرقه در آذربایجان، جنبشهای چپی وجود داشت که مهم ترین جنبش معروف به پارتنها است. این جنبش در سالهای ۲۱ تا ۲۴ در سراب و قره داغ جریان یافت جانشین &quot; غلام یحیی &quot; از جمله رهبران این جریان بودند. پارتنها با پشتیبانی جدی شوروی روبرو شدند و عده ای از آنها بازداشت شدند در سال ۲۳ پارتنها در زندان شورش کردند. پس از حکومت فرقه زندانیان مربوط به این جنبش با عده ای از&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4fwyahd49lwfa2ngao0tixwiqu2uoax</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>299588</id>
      <parentid>299569</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T17:41:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>299588</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2378" sha1="s1ysuopruaywu8d5jibn54jd4g1jyfk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;{{سرصفحه‌مستمر|تاریخ سی ساله ایران||۱۵}}&lt;/noinclude&gt;برخوردار بود. در شمال بخصوص در سال آخر جنگ و یک سال پس از آن خوب &lt;!-- حزب؟ --&gt;و شورای متحده مرکزی تبدیل به نیمه حکومتهائی شده بودند.

{{زیرخط|'''''فرقه دمکرات آذربایجان'''''}}

با طلیعهٔ پایان جنگ، جبهه متحد شوروی و متفقین رو به متلاشی شدن گذاشت. برخوردهای حزب توده با دولت به موازات آن شدیدتر شد. تا پایان جنگ مساله خروج ارتشهای خارجی پیش آمد و شوروی تمایل به خارج شدن از ایران نشان نداد. در شهریور ۱۳۲۴ ایران تقاضای تخلیهٔ نیروهای خارجی را کرد و در آبان ماه نیروهای آمریکائی برای ندادن بهانه به شوروی از ایران خارج شدند.

دولت شوروی که می دانست نمیتواند در ایران بماند در شهریور ۱۳۲۴ بدست پیشه وری و همکارانش فرقه دمکرات آذربایجان را تشکیل داد. خواسته های فرقه دموکرات در اول کار عبارت بود از:
{{plainlist|
* ۱ - تدریس زبان مادری (آنادیلی).
* ۲ - تشکیل انجمن ایالتی آذربایجان.
* ۳ - اضافه شدن تعداد نمایندگان آذربایجان در {{w|مجلس شورای ملی|مجلس}}.
* ۴ - تخصیص ۷۵٪ از درآمد آذربایجان برای مصرف خود این ایالت. 
}}
قبل از تشکیل فرقه در آذربایجان، جنبشهای چپی وجود داشت که مهمترین جنبش معروف به پارتن ها است. این جنبش در سالهای ۲۱ تا ۲۴ در سراب و {{w|قاراداغ|قره داغ}} جریان یافت. جانشین &quot;{{w|غلام‌یحیی دانشیان|غلام یحیی}}&quot; از جمله رهبران این جریان بودند. پارتن ها با پشتیبانی جدی شوروی روبرو شدند و عده ای از آنها بازداشت شدند در سال ۲۳ پارتن ها در زندان شورش کردند. پس از حکومت فرقه زندانیان مربوط به این جنبش با عده ای از&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s1ysuopruaywu8d5jibn54jd4g1jyfk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۱۸</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95488</id>
    <revision>
      <id>299482</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:31:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 18 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299482</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2704" sha1="76scjcdftptomm92qi2hqj16tvxjz7t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۱۶
تاریخ سی ساله ایران
دولتیهایی که بازداشت شده بودند معاوضه شدند. همچنین غلامحسین
خلف یوز باشی در اطراف مراغه مسلح شده بود و تا چند صد سوار مسلح
داشت که عده ای از آنها کرد بودند. این عده انبار مالکان را مصادره
میکردند. در سال ۱۳۲۱ این عده ) بناب - آذرشهر - مراغه ) را مورد
حمله قرار دادند. اینها با شور ویها همکاری نمیکردند طی سالهای جنگ
شوروی به حفظ امنیت منطقه اهمیت زیادی میداد و مانع گسترش جنبشها
می شد. جنبشهای کوچک تری نیز وجود داشت که نیاز به ذکر آنها نیست
حزب توده مانند دیگر ایالات اشغالی ارتش سرخ در آذربایجان فعالیت.
زیادی داشت و در تبریز کمیته ایالتی داشت و در شهر و روستاهای پیرامون
آنها نفوذ کرده بود. علاوه بر این در همان آغاز ورود ارتش سرخ &quot; انجمن
آذربایجان &quot; تشکیل شد که با پیشه وری تماس داشت ( پیشه وری در آن
موقع مدیر روزنامه آژیر در تهران بود.) در تشکیل فرقه از صد نفر رجال
سرشناس و آزادیخواهان قدیمی استفاده کرده و اعلامیه هایش را به امضای
آنها رساند پس از اعلام موجودیت فرقه کمیته ایالتی حزب توده در تبریز
پس از بیست روز بدون کسب اجازه به فرقه پیوست و خود را منحل کرد.
تشکیل فرقه و انحلال کمیته حزب توده رهبران حزب توده را غافلگیر
کرد و موجب بروز اختلافاتی بین آنها و فرقه شد و سرانجام پس از اعزام
یک هیئت رسیدگی سه نفری ( خلیل ملکی، شاندرمنی و یک نفر دیگر ) با
وساطت و حاکمیت شوروی ها اختلاف بسود فرقه حل شد. میرجعفر باقراف&quot;
نخست وزیر آذربایجان شوروی از تشکیل فرقه و ایجاد حکومت خود مختار
در آذربایجان بشدت حمایت کرد و تمایلات برای پیوستن دو آذربایجان
را دامن زد. فرقه دموکرات ظرف سه ماه، سازمانهای خود را تشکیل
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>76scjcdftptomm92qi2hqj16tvxjz7t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>299570</id>
      <parentid>299482</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T16:09:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proofread */، ابرابزار</comment>
      <origin>299570</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2583" sha1="o45xgr6eiyflb0a2mjuy34bv68s81pm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;{{سرصفحه‌مستمر|۱۶||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;دولتیهایی که بازداشت شده بودند معاوضه شدند. همچنین غلامحسین خلف یوز باشی در اطراف مراغه مسلح شده بود و تا چند صد سوار مسلح داشت که عده ای از آنها کرد بودند. این عده انبار مالکان را مصادره می کردند. در سال ۱۳۲۱ این عده) بناب - آذرشهر - مراغه) را مورد حمله قرار دادند. اینها با شور ویها همکاری نمی کردند طی سالهای جنگ شوروی به حفظ امنیت منطقه اهمیت زیادی می داد و مانع گسترش جنبشها می شد. جنبشهای کوچک تری نیز وجود داشت که نیاز به ذکر آنها نیست حزب توده مانند دیگر ایالات اشغالی ارتش سرخ در آذربایجان فعالیت. زیادی داشت و در تبریز کمیته ایالتی داشت و در شهر و روستاهای پیرامون آنها نفوذ کرده بود. علاوه بر این در همان آغاز ورود ارتش سرخ &quot; انجمن آذربایجان &quot; تشکیل شد که با پیشه وری تماس داشت (پیشه وری در آن موقع مدیر روزنامه آژیر در تهران بود) در تشکیل فرقه از صد نفر رجال سرشناس و آزادیخواهان قدیمی استفاده کرده و اعلامیه هایش را به امضای آنها رساند پس از اعلام موجودیت فرقه کمیته ایالتی حزب توده در تبریز پس از بیست روز بدون کسب اجازه به فرقه پیوست و خود را منحل کرد.

تشکیل فرقه و انحلال کمیته حزب توده رهبران حزب توده را غافلگیر کرد و موجب بروز اختلافاتی بین آنها و فرقه شد و سرانجام پس از اعزام یک هیئت رسیدگی سه نفری (خلیل ملکی، شاندرمنی و یک نفر دیگر) با وساطت و حاکمیت شوروی ها اختلاف بسود فرقه حل شد. میرجعفر باقراف&quot; نخست وزیر آذربایجان شوروی از تشکیل فرقه و ایجاد حکومت خود مختار در آذربایجان بشدت حمایت کرد و تمایلات برای پیوستن دو آذربایجان را دامن زد. فرقه دموکرات ظرف سه ماه، سازمانهای خود را تشکیل&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o45xgr6eiyflb0a2mjuy34bv68s81pm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>299592</id>
      <parentid>299570</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T18:44:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>299592</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2766" sha1="fm2s23v956d8e1zsfl4uh4rtv6o3a02" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;{{سرصفحه‌مستمر|۱۶||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;دولتی هایی که بازداشت شده بودند معاوضه شدند. همچنین غلامحسین خلف یوز باشی در اطراف مراغه مسلح شده بود و تا چند صد سوار مسلح داشت، که عده ای از آنها کرد بودند. این عده انبار مالکان را مصادره میکردند. در سال ۱۳۲۱ این عده (بناب – آذرشهر – مراغه) را مورد حمله قرار دادند. اینها با شوروی ها همکاری نمیکردند طی سالهای جنگ شوروی به حفظ امنیت منطقه اهمیت زیادی میداد و مانع گسترش جنبشها می شد. جنبشهای کوچک تری نیز وجود داشت که نیاز به ذکر آنها نیست حزب توده مانند دیگر ایالات اشغالی ارتش سرخ در آذربایجان فعالیت زیادی داشت و در تبریز کمیتهٔ ایالتی داشت و در شهر و روستاهای پیرامون آنها نفوذ کرده بود. علاوه بر این در همان آغاز ورود ارتش سرخ &quot;انجمن آذربایجان&quot; تشکیل شد که با پیشه وری تماس داشت (پیشه وری در آن موقع مدیر {{w|آژیر (روزنامه) |روزنامه آژیر}} در تهران بود.) در تشکیل فرقه از صد نفر رجال سرشناس و آزادیخواهان قدیمی استفاده کرده و اعلامیه هایش را به امضای آنها رساند پس از اعلام موجودیت فرقه &quot;کمیته ایالتی حزب توده در تبریز پس از بیست روز بدون کسب اجازه به فرقه پیوست و خود را منحل کرد.

تشکیل فرقه و انحلال کمیته حزب توده رهبران حزب توده را غافلگیر کرد و موجب بروز اختلافاتی بین آنها و فرقه شد و سرانجام پس از اعزام یک هیئت رسیدگی سه نفری ({{w|خلیل ملکی}}، {{w|اکبر شاندرمنی|شاندرمنی}} و یک نفر دیگر) با وساطت و حاکمیت شوروی ها اختلاف بسود فرقه حل شد. &quot;{{w|میرجعفر باقرف|میرجعفر باقراف}}&quot; نخست وزیر {{w|جمهوری شوروی سوسیالیستی آذربایجان
|آذربایجان شوروی}} از تشکیل فرقه و ایجاد حکومت خود مختار در آذربایجان بشدت حمایت کرد و تمایلات برای پیوستن دو آذربایجان را دامن زد. فرقهٔ دموکرات ظرف سه ماه، سازمان های خود را تشکیل&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fm2s23v956d8e1zsfl4uh4rtv6o3a02</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۱۹</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95489</id>
    <revision>
      <id>299483</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:31:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 19 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299483</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2627" sha1="5z3kb64ap44wjkbeoz534s8qyn16g0o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
تاریخ سی ساله ایران
داد و بعدا &quot; تقاضای تشکیل مجلس موسسات را کرد .
۱۷
فرقه سرانجام فرمان انتخاب انجمن ایالتی را داد در این انتخابات
به زنان نیز حق رای داده شد در آبان ۲۴ ضمن انتخابات که از طرف
مرکز غیر قانونی اعلام شده بود پاسگاههای ژاندارمری مورد هجوم قرار
گرفت و سرانجام پادگانهای میانه، زنجان و سایر شهرهای نزدیک به
مرکز خلع سلاح شد. دولت مرکزی برای سرکوب، نیرو فرستاد که از جانب
ارتش سرخ در شریف آباد قزوین متوقف شد. در بیست آذر فرقه با کمک
کارگران و روشنفکران که مسلح کرده بود تبریز را تصرف کرد و فرمانده
پادگان دولتی شهر را تسلیم کرد در رضائیه نیز برخوردی روی داد که به
شکست دولتی ها تمام شد. در ۲۱ آذر سال (۲۴) انجمن ایالتی تشکیل
شد که نام خود را به مجلس ملی آذربایجان تغییر د داد و تشکیل دولت خود
مختار آذربایجان را اعلام کرد روز بعد پیشه وری کابینه خود را تشکیل
داد معرفی کرد کابینه فقط فاقد وزیر خارجه نبود حزب توده که پشتیبانی
خود را تائید کرده بود با تشکیل حکومت خود مختار دچار محظور شد و
خود را از مساله کنار کشید. دولت مرکزی که از اعمال قدرت ارتش سرخ
شدیدا ناراحت بود دردی ماه ۲۴ به سازمان ملل شکایت کرد شورای
امنیت در فروردین سال ۲۵ رای به مذاکره طرفین برای توافق داد . در
هفت بهمن قوام با برنامه کنار آمدن با شورویها و نشان دادن نرمش
سرکار آمد و در آخر بهمن به شوروی مسافرت کرد. مسافرت قوام بیست روز
به طول انجامید و با موفقیت به تهران بازگشت. قوام با استالین ورمولوتف
مذاکره کرده بود و در سه مورد به توافق رسیدند :
۱ – قرار داد نفت شمال تنظیم شد و موقتا &quot; از جانب قوام امضاء
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5z3kb64ap44wjkbeoz534s8qyn16g0o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>299571</id>
      <parentid>299483</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T16:10:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proofread */، ابرابزار</comment>
      <origin>299571</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2545" sha1="8aqbyirjg5oookafu022s3l3qmrbdm2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;{{سرصفحه‌مستمر|تاریخ سی ساله ایران||۱۷}}&lt;/noinclude&gt;داد و بعداً &quot; تقاضای تشکیل مجلس موسسات را کرد.

فرقه سرانجام فرمان انتخاب انجمن ایالتی را داد در این انتخابات به زنان نیز حق رای داده شد در آبان ۲۴ ضمن انتخابات که از طرف مرکز غیرقانونی اعلام شده بود پاسگاه های ژاندارمری مورد هجوم قرار گرفت و سرانجام پادگانهای میانه، زنجان و سایر شهرهای نزدیک به مرکز خلع سلاح شد. دولت مرکزی برای سرکوب، نیرو فرستاد که از جانب ارتش سرخ در شریف آباد قزوین متوقف شد. در بیست آذر فرقه با کمک کارگران و روشنفکران که مسلح کرده بود تبریز را تصرف کرد و فرمانده پادگان دولتی شهر را تسلیم کرد در رضائیه نیز برخوردی روی داد که به شکست دولتی ها تمام شد. در ۲۱ آذر سال (۲۴) انجمن ایالتی تشکیل شد که نام خود را به مجلس ملی آذربایجان تغییر د داد و تشکیل دولت خود مختار آذربایجان را اعلام کرد روز بعد پیشه وری کابینه خود را تشکیل داد معرفی کرد کابینه فقط فاقد وزیر خارجه نبود حزب توده که پشتیبانی خود را تأیید کرده بود با تشکیل حکومت خود مختار دچار محظور شد و خود را از مسئله کنار کشید. دولت مرکزی که از اعمال قدرت ارتش سرخ شدیداً ناراحت بود دردی ماه ۲۴ به سازمان ملل شکایت کرد شورای امنیت در فروردین سال ۲۵ رای به مذاکره طرفین برای توافق داد. در هفت بهمن قوام با برنامه کنار آمدن با شورویها و نشان دادن نرمش سرکار آمد و در آخر بهمن به شوروی مسافرت کرد. مسافرت قوام بیست روز به طول انجامید و با موفقیت به تهران بازگشت. قوام با استالین ورمولوتف مذاکره کرده بود و در سه مورد به توافق رسیدند:
{{plainlist/s}}
* ۱ – قرار داد نفت شمال تنظیم شد و موقتاً &quot; از جانب قوام امضاء&lt;noinclude&gt;{{plainlist/e}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8aqbyirjg5oookafu022s3l3qmrbdm2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>299594</id>
      <parentid>299571</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T18:53:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>299594</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2712" sha1="5jrlx4lfonp3c1qasxka4lxn9a373ai" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;{{سرصفحه‌مستمر|تاریخ سی ساله ایران||۱۷}}&lt;/noinclude&gt;داد و بعداً تقاضای تشکیل مجلس مؤسسات را کرد.

فرقه سرانجام فرمان انتخاب انجمن ایالتی را داد (در این انتخابات به زنان نیز حق رای داده شد) در آبان ۲۴ ضمن انتخابات که از طرف مرکز غیر قانونی اعلام شده بود پاسگاه های {{w|ژاندارمری ایران|ژاندارمری}} مورد هجوم قرار گرفت و سرانجام پادگان های میانه، زنجان و سایر شهرهای نزدیک به مرکز خلع سلاح شد. دولت مرکزی برای سرکوب، نیرو فرستاد که از جانب ارتش سرخ در {{w|شریف آباد (البرز)|شریف آباد قزوین}} متوقف شد. در بیست آذر فرقه با کمک کارگران و روشنفکران که مسلح کرده بود تبریز را تصرف کرد و فرمانده پادگان دولتی شهر را تسلیم کرد در {{w|ارومیه|رضائیه}} نیز برخوردی روی داد که به شکست دولتی ها تمام شد. در ۲۱ آذر سال (۲۴) انجمن ایالتی تشکیل شد که نام خود را به مجلس ملی آذربایجان تغییر داد و تشکیل دولت خود مختار آذربایجان را اعلام کرد. روز بعد پیشه وری کابینه خود را تشکیل داد معرفی کرد کابینه فقط فاقد وزیر خارجه نبود حزب توده که پشتیبانی خود را تأیید کرده بود با تشکیل حکومت خود مختار دچار محظور شد و خود را از مسئله کنار کشید. دولت مرکزی که از اعمال قدرت ارتش سرخ شدیداً ناراحت بود در دی ماه ۲۴ به سازمان ملل شکایت کرد شورای امنیت در فروردین سال ۲۵ رای به مذاکره طرفین برای توافق داد. در هفت بهمن {{w|احمد قوام|قوام}} با برنامه کنار آمدن با شوروی ها و نشان دادن نرمش سرکار آمد و در آخر بهمن به شوروی مسافرت کرد. مسافرت قوام بیست روز به طول انجامید و با موفقیت به تهران بازگشت. قوام با استالین {{کذا|ور|و}} {{w|ویاچسلاو مولوتف|مولوتف}} مذاکره کرده بود و در سه مورد به توافق رسیدند:
{{plainlist/s}}
* ۱ – قرار داد نفت شمال تنظیم شد و موقتاً از جانب قوام امضاء&lt;noinclude&gt;{{plainlist/e}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5jrlx4lfonp3c1qasxka4lxn9a373ai</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۲۰</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95490</id>
    <revision>
      <id>299484</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:31:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 20 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299484</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2099" sha1="mvntd90jbdfxpwh8lwbm99rkf2ytnpn" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۱۸
تاریخ سی ساله ایران
شد و تصویب آن به تشکیل مجلس پانزدهم موکول شد.
- قرار شد که دولت ایران مسئله آذربایجان را از راه مسالمت آمیز
حل کند و به نیروی نظامی متوسل نشود.
ارتش سرخ از ایران خارج شود. ضمنا&quot; قوام قول داد که منافع
شوروی را در تمام زمینهها رعایت کند و با حزب توده همکاری نماید .
در اردیبهشت ۱۳۲۵ پیشه وری برای مذاکره به تهران میآید
فیروز از جانب دولت به تبریز میرود، مذاکرات فرقه با تهران به نتایج زیر
میرسد :
(1)
۱ - در آذربایجان انجمن ایالتی رسمیت بیابد نه مجلس ملی
۲ - تدریس زبان مادری قبول میشود.
مظفر
- آذربایجان دولتی از خود نخواهد داشت و استاندار آذربایجان
از جانب انجمن ایالتی به مرکز پیشنهاد میشود و مرکز بین دو نفر یکی را
انتخاب میکند .
این توافق ها که با مشورت و توصیه شوروی ها به عمل آمد عقب
نشینی آشکاری برای فرقه بود. پس از آن تابلوهای وزارتخانه پائین آمد
و سرانجام سلام الله جاوید بعنوان استاندار تبریز پیشنهاد شد و بعنوان
(۱) در این موقع در تهران جبهه دموکراتیک از حزب ایران و فرقه
تشکیل شده بود و رهبران حزب ایران در ضیافتی که به افتخار پیشه وری و
همراهانش برپا شده بود شرکت داشتند حزب توده در تفسیری که از همکاری
خود با حزب ایران کرد آن را نماینده بورژوازی ملی اعلام کرد .
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mvntd90jbdfxpwh8lwbm99rkf2ytnpn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>299572</id>
      <parentid>299484</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T16:18:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proofread */، ابرابزار</comment>
      <origin>299572</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2061" sha1="eermlh21lrpciphy0q8fnjxxjqq0ge0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;{{سرصفحه‌مستمر|۱۸||تاریخ سی ساله ایران}}
{{plainlist/s}}&lt;/noinclude&gt;شد و تصویب آن به تشکیل مجلس پانزدهم موکول شد.
* ۲ - قرار شد که دولت ایران مسئله آذربایجان را از راه مسالمت آمیز حل کند و به نیروی نظامی متوسل نشود.
* ۳ - ارتش سرخ از ایران خارج شود. ضمناً قوام قول داد که منافع شوروی را در تمام زمینه ها رعایت کند و با حزب توده همکاری نماید.
{{plainlist/e}}
در اردیبهشت ۱۳۲۵ پیشه وری برای مذاکره به تهران می آید&lt;ref&gt;در این موقع در تهران جبهه دموکراتیک از حزب ایران و فرقه تشکیل شده بود و رهبران حزب ایران در ضیافتی که به افتخار پیشه وری و همراهانش برپا شده بود شرکت داشتند حزب توده در تفسیری که از همکاری خود با حزب ایران کرد آن را نماینده بورژوازی ملی اعلام کرد.&lt;/ref&gt; فیروز از جانب دولت به تبریز می رود، مذاکرات فرقه با تهران به نتایج زیر می رسد: 
{{plainlist|
* ۱ - در آذربایجان انجمن ایالتی رسمیت بیابد نه مجلس ملی 
*‌ ۲ - تدریس زبان مادری قبول می شود. مظفر 
* ۳ - آذربایجان دولتی از خود نخواهد داشت و استاندار آذربایجان از جانب انجمن ایالتی به مرکز پیشنهاد می شود و مرکز بین دو نفر یکی را انتخاب می کند.
}}

این توافق ها که با مشورت و توصیه شوروی ها به عمل آمد عقب نشینی آشکاری برای فرقه بود. پس از آن تابلوهای وزارتخانه پائین آمد و سرانجام سلام الله جاوید بعنوان استاندار تبریز پیشنهاد شد و بعنوان&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eermlh21lrpciphy0q8fnjxxjqq0ge0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>299595</id>
      <parentid>299572</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T18:58:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* نمونه‌خوانی‌شده */</comment>
      <origin>299595</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2155" sha1="go7bykba5xkk2nfq1r2ptedrr4uog2j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;{{سرصفحه‌مستمر|۱۸||تاریخ سی ساله ایران}}
{{plainlist/s}}&lt;/noinclude&gt;شد و تصویب آن به تشکیل {{w|دوره پانزدهم مجلس شورای ملی|مجلس پانزدهم}} موکول شد.
* ۲ - قرار شد که دولت ایران مسئله آذربایجان را از راه مسالمت آمیز حل کند و به نیروی نظامی متوسل نشود.
* ۳ - ارتش سرخ از ایران خارج شود. ضمناً قوام قول داد که منافع شوروی را در تمام زمینه ها رعایت کند و با حزب توده همکاری نماید.
{{plainlist/e}}
در اردیبهشت ۱۳۲۵ پیشه وری برای مذاکره به تهران میآید&lt;ref&gt;در این موقع در تهران جبهه دموکراتیک از {{w|حزب ایران}} و فرقه تشکیل شده بود و رهبران حزب ایران در ضیافتی که به افتخار پیشه وری و همراهانش برپا شده بود شرکت داشتند حزب توده در تفسیری که از همکاری خود با حزب ایران کرد آن را نماینده بورژوازی ملی اعلام کرد.&lt;/ref&gt; {{w|مظفر فیروز}} از جانب دولت به تبریز میرود، مذاکرات فرقه با تهران به نتایج زیر میرسد: 
{{plainlist|
* ۱ - در آذربایجان انجمن ایالتی رسمیت بیابد نه مجلس ملی 
*‌ ۲ - تدریس زبان مادری قبول میشود. 
* ۳ - آذربایجان دولتی از خود نخواهد داشت و استاندار آذربایجان از جانب انجمن ایالتی به مرکز پیشنهاد میشود و مرکز بین دو نفر یکی را انتخاب میکند.
}}

این توافق ها که با مشورت و توصیهٔ شوروی ها به عمل آمد عقب نشینی آشکاری برای فرقه بود. پس از آن تابلوهای وزارتخانه پائین آمد و سرانجام سلام الله جاوید بعنوان استاندار تبریز پیشنهاد شد و بعنوان&lt;noinclude&gt;{{خطکش}}
{{پانویس}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>go7bykba5xkk2nfq1r2ptedrr4uog2j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۲۱</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95491</id>
    <revision>
      <id>299485</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:32:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 21 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299485</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2180" sha1="kshvpg2qly0aldmnxsdx8nynuwrdx6u" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
DFG
تاریخ سی ساله ایران -
(1):
استاندار به تهران آمد و به این توافق ها رسید :
۱ - افسران ارتش که به فرقه پیوسته اند بعنوان افسر ارتش ایران
در فرقه شناخته میشوند و فرمانده ارتش فرقه از مرکز و معاون او از انجمن
ایالتی تعیین میشود. افسرانی که در ماجرای حمله به پادگان گنبد تحت
فرماندهی سرهنگ نوائی و سرگرد اسکندانی در شهریور سال ۲۴ شرکت
داشتند.
و به شوروی فرار کرده بودند، به تبریز بازگشتند . (۲) بهر حال
علاوه بر این عده تعدادی افراد ارتش و ژاندارمری از مرکز و دیگر شهرها به
آذربایجان رفتند و در اختیار فرقه بودند. علوی مقدم بعنوان فرمانده و
پناهیان بعنوان معاون او انتخاب شدند.
۲ - فدائیان فرقه بنام نگهبان جانشین ژاندارم میشدند ( فدائیان
از اعضای فرقه و طرفداران آن در روستاها و قصبات تشکیل شده بودند و
نیروثی بود که فرقه به کمک آن حکومت را بدست گرفت. تعداد این نیروها
در پایان کار فرقه تا هشتاد هزار نفر ذکر شده است. ارتش فرقه از داوطلبان
خدمت وظیفه تشکیل شده بود .
توافق شد که زنجان به دولت مرکزی تحویل شود ولی در عوض
(۱) در تهران جاوید پیش شاه پذیرفته شد . حتی شاه صد هزار
تومان از جیب خود بعنوان کمک به لوله کشی تبریز داد
(۲) حمله به گنبد که در آن ۱۲ نفر از نفرات زیر دست آنها شرکت
داشتند، ظاهرا &quot; بدون موافقت حزب توده و دولت شوروی به عمل آمده
بود.
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kshvpg2qly0aldmnxsdx8nynuwrdx6u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>299573</id>
      <parentid>299485</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T16:22:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proofread */، ابرابزار</comment>
      <origin>299573</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2136" sha1="1a4awupylja3wr78c8xx3771pm3lk0o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;{{سرصفحه‌مستمر|تاریخ سی ساله ایران||۱۹}}&lt;/noinclude&gt;استاندار به تهران آمد و به این توافق ها رسید:&lt;ref&gt;در تهران جاوید پیش شاه پذیرفته شد. حتی شاه صد هزار تومان از جیب خود بعنوان کمک به لوله کشی تبریز داد&lt;/ref&gt;
{{plainlist/s}}
* ۱ - افسران ارتش که به فرقه پیوسته اند بعنوان افسر ارتش ایران در فرقه شناخته می شوند و فرمانده ارتش فرقه از مرکز و معاون او از انجمن ایالتی تعیین می شود. افسرانی که در ماجرای حمله به پادگان گنبد تحت فرماندهی سرهنگ نوائی و سرگرد اسکندانی در شهریور سال ۲۴ شرکت داشتند. و به شوروی فرار کرده بودند، به تبریز بازگشتند.&lt;ref&gt;حمله به گنبد که در آن ۱۲ نفر از نفرات زیر دست آنها شرکت داشتند، ظاهراً &quot; بدون موافقت حزب توده و دولت شوروی به عمل آمده بود.&lt;/ref&gt; بهر حال علاوه بر این عده تعدادی افراد ارتش و ژاندارمری از مرکز و دیگر شهرها به آذربایجان رفتند و در اختیار فرقه بودند. علوی مقدم بعنوان فرمانده و پناهیان بعنوان معاون او انتخاب شدند.
* ۲ - فدائیان فرقه بنام نگهبان جانشین ژاندارم می شدند (فدائیان از اعضای فرقه و طرفداران آن در روستاها و قصبات تشکیل شده بودند و نیروثی بود که فرقه به کمک آن حکومت را بدست گرفت. تعداد این نیروها در پایان کار فرقه تا هشتاد هزار نفر ذکر شده است. ارتش فرقه از داوطلبان خدمت وظیفه تشکیل شده بود.
* ۳ - توافق شد که زنجان به دولت مرکزی تحویل شود ولی در عوض&lt;noinclude&gt;{{plainlist/e}}
{{خطکش}}
{{پانویس}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1a4awupylja3wr78c8xx3771pm3lk0o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۲۲</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95492</id>
    <revision>
      <id>299486</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:32:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 22 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299486</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2143" sha1="r9ift683y19swd1pb2r5ie3omtgbzzs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
تاریخ سی ساله ایران
(1)
انتخابات
ناحیه جنوبی آذربایجان تیکان) تپه ) به فرقه داده شد
مجلس پانزدهم نیز قرار شد انجام شود. پس از مذاکرات قوام در شوروی
کابینه او ترمیم شد و سه نفر از رهبران حزب توده ( یزدی، اسکندری
(T)
کشاورز )
وارد کابینه شدند. حزب توده بیش از همیشه در مرکز و سایر
شهرها قدرت یافته بود. در اول ماه مه ۱۳۲۵ بزرگترین نمایش کارگری در
حضور هئیت و اعضای اعزامی از کنفدراسیون جهانی کارگران ( سه نفر
بودند که رئیس هیئت لوئی سایان دبیر فرانسوی کنفدراسیون بود ) برگزار
شد ( حزب دموکرات قوام که اتحادیههای دولتی را تشکیل داده بود به
نمایشهای مشابهی دست زد و این اتحادیه ها که به اتحادیه های زرد
معروف شدند تقاضای عضویت در کنفدراسیون را داشتند ولی شورای متحده
مرکزی به عضویت پذیرفته شد ) .
در تیر ماه همین سال بود که اعتصاب کارگران نفت بر پا شد . در
(۱) در مذاکرات تهران مصالح حزب دموکرات کردستان و حکومت
دموکرات کردستان نیز مطرح و در ازای زنجان صحبت گرفت، سردشت و
مستقر که در محاصره نیروهای کرد بود به میان آمد.
(۲) یزدی وزیر بهداری و کشاورز وزیر فرهنگ و اسکندری وزیر کار
و پیشه و هنر بود. این نوع انتخاب با شعار دائمی حزب تودبی ارتباط
نبود. (فرهنگ، بهداشت کار ( دستگاه میخواست در ضمن دست حزب
توده را در پوست گردو بگذارد .
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>r9ift683y19swd1pb2r5ie3omtgbzzs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>299574</id>
      <parentid>299486</parentid>
      <timestamp>2026-09-15T16:25:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proofread */، ابرابزار</comment>
      <origin>299574</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2069" sha1="9vasqkp1cp0fojqsezmjpf7oeuro94w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;{{سرصفحه‌مستمر|۲۰||تاریخ سی ساله ایران}}
{{plainlist/s}}&lt;/noinclude&gt;ناحیه جنوبی آذربایجان تیکان) تپه) به فرقه داده شد&lt;ref&gt;در مذاکرات تهران مصالح حزب دموکرات کردستان و حکومت دموکرات کردستان نیز مطرح و در ازای زنجان صحبت گرفت، سردشت و مستقر که در محاصره نیروهای کرد بود به میان آمد.&lt;/ref&gt; مجلس پانزدهم نیز قرار شد انجام شود. پس از مذاکرات قوام در شوروی کابینه او ترمیم شد و سه نفر از رهبران حزب توده (یزدی، اسکندری، کشاورز)&lt;ref&gt;یزدی وزیر بهداری و کشاورز وزیر فرهنگ و اسکندری وزیر کار و پیشه و هنر بود. این نوع انتخاب با شعار دائمی حزب تودبی ارتباط نبود. (فرهنگ، بهداشت کار (دستگاه می خواست در ضمن دست حزب توده را در پوست گردو بگذارد.&lt;/ref&gt; وارد کابینه شدند. حزب توده بیش از همیشه در مرکز و سایر شهرها قدرت یافته بود. در اول ماه مه ۱۳۲۵ بزرگ ترین نمایش کارگری در حضور هئیت و اعضای اعزامی از کنفدراسیون جهانی کارگران (سه نفر بودند که رئیس هیئت لوئی سایان دبیر فرانسوی کنفدراسیون بود) برگزار شد (حزب دموکرات قوام که اتحادیه های دولتی را تشکیل داده بود به نمایشهای مشابهی دست زد و این اتحادیه ها که به اتحادیه های زرد معروف شدند تقاضای عضویت در کنفدراسیون را داشتند ولی شورای متحده مرکزی به عضویت پذیرفته شد).
{{plainlist/e}}
در تیر ماه همین سال بود که اعتصاب کارگران نفت بر پا شد. در&lt;noinclude&gt;{{خطکش}}
{{پانویس}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9vasqkp1cp0fojqsezmjpf7oeuro94w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۲۳</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95493</id>
    <revision>
      <id>299487</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:32:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 23 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299487</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2534" sha1="93qr5a2v5spf83l5952bwwdyccpmidd" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۲۱
تاریخ سی ساله ایران
خوزستان شرکت نفت حاکمیت مطلق داشت. مصباح فاطمی نوکر حلقه بگوش
شرکت بود. حزب توده که دیگر محظور جنگ دوم را نداشت ، کارگران را
تحریک و رهبری میکرد ، شرکت نفت از عناصر عرب و هندی برای تفرقه
استفاده میکرد . اعراب نیمه عشیرهای مسلح شده و تهدید دائمی برای
کارگران نفت بشمار میآمدند. در چنین زمینه ای اعتصاب با خواسته های
شد
زیر شروع شد
عزل مصباح فاطمی استاندار خلع سلاح عشایر، عدم مداخله شرکت
نفت در امور داخلی ایران، پرداخت دستمزد روز جمعه و مزایای کارگری .
اعتصاب در روز جمعه ۲۳ تیرماه آغاز تشبیه و بعد از ظهر بین کارگران و
اعراب درگیری شد که با دخالت اعراب مسلح و نیروهای مسلح دولتی عده ای
از کارگران کشته شدند.
ارتش سرخ در خرداد سال ۲۵ ) با راحت شدن خیال شوروی ها ) از
ایران خارج شده و دستگاه حاکمه که چند. ماه در معایشات گذراند در مهرماه
سال ۲۵ عشایر قشقائی ادعای استقلال فارس را کردند و بوشهر را اشغال
کردند ولی دولت با آنها مذاکره کرد شورش جنوب ، عکس العملهایی بود
به نیمه حکومت های فرقه دمکرات آذربایجان و فرقه دموکرات کردستان
مقارن شورش قشقائیها، کابینه ائتلافی سقوط کرد و وزرای حزب توده از
دولت خارج شدند روزنامه های حزب توده بنای انتقاد را از قوام گذاشتند.
زمینه برای تهاجم به آذربایجان فراهم شد. آمریکا با اعزام &quot; جر اکن&quot;
به ایران پشتیبانی خود را از لشکر کشی به آذربایجان اعلام داشت
دولت بعنوان آماده کردن زمینه انتخابات نیروی نظامی به آذربایجان
گسیل داشت . از ۱۴ آذر ارتش حرکت کرد. دولت مرکزی مقارن حرکت
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>93qr5a2v5spf83l5952bwwdyccpmidd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۲۴</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95494</id>
    <revision>
      <id>299488</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:32:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 24 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299488</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2409" sha1="9rpenl9rcnxvn1ac9e001anavrheb0t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۲۲
تاریخ سی
ساله ایران
ارتش غرفه را با تبلیغات رادیوئی زیر فشار میگیرد و مردم را به تعبان بر
ضد فرقه دعوت میکند. فرقه آذربایجان دچار التهاب میشود نیروهای
فدائی و هزاران نفر تقاضای پیوستن به ارتش و عملیات نظامی کردند.
پیشه وری اعلام کرد فرقه میجنگد و عقب نشینی نمی کند. در این فاصله
دولت شوروی به فرقه اعلام میکند که نمیتواند از نیروهای فرقه حمایت
نظامی کند و توصیه عقب نشینی را میدهد. پس از اعلام نظر شوروی
مرکزی فرقه در مقابل دو راه حل قرار میگیرد
۱ - توقف و پذیرفتن ارتش مرکزی و از دست دادن حکومت
۲ - عقب نشینی به شوروی .
ا اخباری که از عملیات ارتش و نیروهای مسلح طرفدار دولت میرسید
ماندن یعنی پذیرفتن قتل عام بود. بنابر این عقب نشینی انجام شد.
بین ۱۵ تا ۲۰ هزار نفر به شوروی گریختند دولت که از چندی قبل عشایر را
مسلح کرده ) توسط ذوالفقاریها و شفیق و بختیار و مانند آنها ) و عناصر
مخالف فرقه را بسیج کرده بود، اجازه داد که این نیروها در جلوی ارتش
بقایای فرقه را قتل عام کنند. نیروهای ارتش سه روز در باسمنج شدند.
قریب بیست نفر بودند که از آن جمله فریدون ابراهیمی دادستان تبریز
در دوره فرقه بود.
نیروها و اقدامات فرقه
فرقه از نیروی زحمتکشان شهری که از قبل پیرامون حزب توده
متشکل شده بودند و در برخی نواحی از پیشتیبانی دهقانان برخوردار
بود کارگران و روشنفکران طی یکسال حکومت فرقه از آن حمایت کردند ولی
بورژوازی و قشرهای خرده بورژوازی بخصوص کسبه که تحت تاثیر روحانیون
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9rpenl9rcnxvn1ac9e001anavrheb0t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۲۵</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95495</id>
    <revision>
      <id>299489</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:33:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 25 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299489</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2463" sha1="2oica69cu631vijtmswg1zd8w5tla8t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۲۳
تاریخ سی ساله ایران
بودند مخالف فرقه بودند هر چند که در تبریز و شهرها دست به اقدامات
عمرانی از قبیل لوله کشی
رادیو دانشگاه و مانند آن زد در
روستاها اعلام کرد که ملک مالکی که گریخته بدهقانان تعلق خواهد گرفت.
ولی کسانی که مانده اند حق مالکیت و بهره مالکانه دارند ولی عملا&quot; هر جا
دهقانان تمایل نشان میدادند، مالکان نمیتوانستند بهره مالکانه بگیرند
در مورد پاره ای نواحی عقب ماندگی و اعتقادات مذهبی و تحریک روحانیون
محلی موجب میشد که سهمیه مالکان گریخته نیز شبانه به انبارهای اربابی
حمل شود تا سهم دهقانان حلال باشد جمعبندی عملیات فرقه ما را به
نتایج زیر میرساند :
ا - فرقه دموکرات دارای زمینههای ملی و انگیزه های توده ای
مترقی بود ولی این زمینه ها و انگیزهها بحدی رشد نیافته بود که برقراری
حاکمیت فرقه را ایجاب کند
۲ - فرقه دموکرات عجولانه و بنا به مصالح فوری شوروی تشکیل شد
و قبل از اینکه نیروی سازمان یافته و شایسته ای داشته باشد با حمایت
ارتش سرخ دست به عمل زد و حکومت را بدست گرفت
- وابستگی به شوروی و تظاهرات چپ از طرف عناصر فرقه است
بورژوازی را رم داده بود فئودالها و مالکان و سرمایه داران بزرگ و عشایر
و خوانین دیگر مرتجعین مثل روحانیون آذربایجان با دولت مرکزی
بر ضد فرقه اقدام کردند. در واقع همگام هجوم به آذربایجان یک نیروی
محلی دخالت که ناچیز هم نبود بر ضد فرقه عمل میکرد .
۴ - فرقه در پایان یکسال حکومت خود، قدرت مقاومت و حتی
هم کوبیدن ارتش اعزامی را داشتند ولی همانطوری که با توصیه
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2oica69cu631vijtmswg1zd8w5tla8t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۲۶</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95496</id>
    <revision>
      <id>299490</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:33:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 26 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299490</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2122" sha1="234ibxqk741z0g44nni1i1qn6jh4p1t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۲۴
تاریخ سی ساله ایران
کار خود را آغاز کرده بود در مقابل توصیه شوروی ها مقاومتی نکرد .
ه دولت شوروی که با این اقدامات میخواست امتیازات موقعیتی را
که در جنگ بدست آورده بود، در ایران حفظ کند، عملا&quot; نشان داد که در
محاسبات خود اشتباه کرده است و با توجیه قیام و حاکمیت ( بدست گرفتن
حاکمیت ) در سال ۲۴ و توجیه عقب نشینی در سال ۲۵ دچار تناقض شده
است . کسانیکه از بمب اتمی آمریکا و جنگ چین گفتگو میکنند ، باید
بدانند که اولا&quot; هنگام تشکیل فرقه بمب اتمی در ژاپن بکار رفته بود و
برخوردهای شدید کمونیستها و کومین تانگ پس از پایان جنگ با ژاپن
در سال ۱۹۴۶ ( ۱۳۲۵) هنوز آغاز نشده بود
۶ حزب توده در جریان فرقه نه فقط به دنباله روی و همبستگی از
سیاست شوروی ادامه داد، بلکه در تعیین ماهیت و خصوصیت مرتجعین
چون قوام دچار خوش بینی شد
(1).
۷ - رهبران فرقه به تضادهای خلق ترک و فارس پربها داده و مناسبات
تاریخی این دو خلق و همبستگی ، بورژوازی و فئودالیزم و حتی خرده
بورژوازی مرفه ترک را با طبقات حاکم کم بها داده بودند. تمایلات تجزیه
(۱) روزنامه های حزب توده در سال ۲۴ از دمکرات منشی قوام و
سوابق آزادیخواهی او یاد میکردند و در آستانه بروز اختلافات در شهریور
۲۵ از تغییر این خصوصیات و تمایلات دیکتاتور مآبانه &quot;حضرت اشرف&quot;
شکوه میکردند.
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>234ibxqk741z0g44nni1i1qn6jh4p1t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۲۷</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95497</id>
    <revision>
      <id>299491</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:33:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 27 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299491</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2174" sha1="3b98epmeu60pv7usu7vx7mtmeurjgn3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
تاریخ سی ساله ایران
۲۵
طلبانه ای که از جانب رهبران و وابستگاه فرقه آشکار شده بود
ود (۱) نه فقط
در بورژوازی فارس (اعم از ملی و کمپرادور بلکه در خرده بورژوازی نیز
عكس العمل ایجاد کرده بود، انعکاس این عکس العمل حتی در حزب توده
آشکار شد.
۹ - عقب نشین فرقه :پس تدارک نیروهای مسلح بدون در گیری
مسلحانه جدی فرار بیست هزار نفر به شوروی و قتل عام ۲۵ هزار تن از
طرفداران فرقه به جنبش کارگری و جنبش رهایی بخش ملی در آذربایجان
ضربه جبران ناپذیری وارد کرد.
۱۰ شکست فرقه بتمام جنبش کارگری در ایران ضربه زد و نقطه افول
این مبارزات که از مال ۲۰ دائما رو به رشد داشت به حساب می آید .
شکست فرقه به خوشبینیها و امیدهای بیجا در افراد و رهبری حزب
توده خاتمه داد و اولین شکستی بود که در داخل و خارج حزب انعکاس
جدی تری پیدا کرد احساسات خرده بورژوازی در جریان آذربایجان
جریحه دار شده بود و در رهبری حزب منعکس شد. این احساسات با
وابستگی بی قید و شرط رهبری به شوروی برخورد پیدا میکرد و گرچه در
داخل حزب حمله ای به شوروی نمیشد، معذلک بطور غیر مستقیم سیاست
(۱) پیر یا شاعر آذربایجانی که وزیر فرهنگ فرقه بود شعری سروده
بود که در آنان از ارس گلایه میکرد که چرامیان خلق ترک جدائی افکنده است
احساسات وحدت طلبی با آذربایجان شوروی خود بخود مبنای تجزیه
از ایران تلقی میشد.
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3b98epmeu60pv7usu7vx7mtmeurjgn3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۲۸</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95498</id>
    <revision>
      <id>299492</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:33:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 28 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299492</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2511" sha1="bjf9zaqvmyr3v68cao8oom07jimdz5i" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۲۶
تاریخ سی ساله ایران
شوروی مورد اعتراض قرار میگرفت. از سوی دیگر ضرورت تکامل حزب احساس
میشد. از همان روزهای نخست کسانی بودند که ضرورت انظباط حزبی و
تعلیمات مارکسیسم - لنيتنم را تاکید میکردند. یک جناح جوان و پیر
هم در رهبری حزب شکل گرفته بود، تمام این جناح بندی های داخلی
پس از شد سال ۲۵ تشدید شده و حزب را با مشکلات داخلی، روبرو
ساخت . یکی از مظاهر این اختلافها، انشعاب سال ۲۶ بود . لیکن قبل
از جمعبندی این انتخاب، باید نگاهی به جریان تشکیل فرقه دمکرات
کردستان و حاکمیت آن در کردستان بیندازیم
حزب دمکرات کردستان
خلق کرد که در قرن اخیر همواره مورد تجاوز عثمانی و ایران قرار
داشت، بادگرگونیهای سیاسی پس از جنگ جهانی اول در چهار کشور
ایران، ترکیه، عراق و سوریه زیر حاکمیت فارس و ترک و عرب قرار گرفت.
قبل از ظهور جنبشهای ترقیخواهانه خود مختاری خوانین کرد و سپس شورشهای
عشایر ( از قبیل اسماعیل آقا رئیس ایل سکاک ( علاوه بر گردنکشی های
خانخانی مظهر تمایلات ملی کردها نیز بوده است. ولی جنبشهای
ترقی خواهانه با شورشهای ملی کردها نیز در عراق و تشکیل فرقه دمکرات
کردستان در عراق آغاز شد. هسته های حزب میدای (امید) عراق در
دوره رضا خانی در ایران بطور محلی بوجود آمده بود پس از شهریور ۲۰
بتدریج این هسته ها بهم نزدیک شدند و در سال ۲۱ &quot; کوموله ژ ک &quot;
( جمعیت زندگی کرد ) را تشکیل دادند کوموله ژ - گ یک جریان
ناسیونالیستی مترقی بود. در سال ۲۳ کوموله به حزب دمکرات کردستان
تبدیل شد و فعالیت علمی خود را آغاز کرده پارگان حزب روزنامه کردستان &quot;
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bjf9zaqvmyr3v68cao8oom07jimdz5i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۲۹</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95499</id>
    <revision>
      <id>299493</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:33:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 29 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299493</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2214" sha1="sucztrhe2cxsgr4fovo0kat0loeqjz4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
تاریخ سی .
ساله ایران
۲۷۰
بود و چند مجله و نشریه دیگر نیز از طرف حزب دمکرات کردنشین منتشر
شد
(1)
اعضای مؤثر و مؤسسان حزب دمکرات قاضی محمد ذبیحی . . هاب
بلوریان ایوبی سلطانیان و دیگران بودند. برادر قاضی محمد بنام صدر
قاضی در دوره چهاردهم ،نماینده مهاباد در مجلس شورای ملی بود.
حزب دمکرات کردستان در کنگره اول خود ) در سال ۲۳) روی زبان
کردی و آذری خلق کرد و خود مختاری کردستان کم و بیش تاکید کرد.
موسسان حزب دمکرات کرد هیچیک دارای سوابق کمونیستی نبودند و شبکه ای
از حزب توده در کردستان وجود نداشت مقارن کوششهای فرقه دمکرات
آذربایجان که برای بدست گرفتن حاکمیت بعمل میآورد. در کردستان
نیازی به این کوششها نبود زیرا از مدتی پیش در کردستان نیروی مسلح دولتی
نداشت بنابراین در مهاباد انتقال قدرت بدون برخورد مسلحانه
وجود
انجام گرفت.
در دوم بهمن سال ۲۴ قاضی محمد از طرف مجمع ملی بعنوان رئیس
دولت جمهوری دموکرات کردستان انتخاب شد و کابینه خود را تشکیل
داد. دولت خود مختار کردستان از جانب حکومت مرکزی به هیچ وجه
پذیرفته نشد و نیروهای دولتی در سقز و سردشت در مقابل نیروهای مسلح
کرد قرار گرفتند نیروهای مسلح کرد اساسا &quot; نیروی داوطلب شهری بودند و
عده ای از عشایر تحت رهبری روسای خود با دولت کرد همکاری میکردند و
(۱) - مجله های نشتمان ) میهن ) و &quot;آوات &quot; (آرزو) از آن
جمله اند..
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sucztrhe2cxsgr4fovo0kat0loeqjz4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۳۰</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95500</id>
    <revision>
      <id>299494</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:33:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 30 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299494</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2490" sha1="14ko14cbe0nyxxt81qxuh38xo2lf4xh" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۲۸
(1)
تاریخ سی ساله ایران
عده ای نیز زیر سلطه سران خود با آن مخالفت می ورزیدند
در اواخر
کار دولت کردستان به فکر ایجاد نیروی قوی و منظم افتاد ولی تعداد این
نیروها که از میان مردم دولت انتخاب شده بود زیاد نبود و هنوز تعلیمات
و سازمان کافی نیافته بودند. یکی از عوامل مؤثر در ایجاد و ادامه جنبش
دمکرات که د موقعیت ایل با رزانی بود. این بارزانی در اواخر سال ۲۲ و
اوایل سال ۲۳ پس از برخوردی که با دولت عراق پیدا کرده بود در سال ۲۳
به حزب دمکرات پیوستند - ملا مصطفی &quot; فرمانده نظامی و &quot; ملا احمد &quot;
رئیس رسمی بارزانیها بودند ، بارزانی ها هسته اساسی نیروی مسلح کرد
به حساب میآمدند ولی بجز آنها مردم شهر ) کسبه پیشه وران و
روشنفکران ) و عده ای از عشایر مسلحانه از حکومت کرد دفاع میکردند . در
آن دوره دهقانان کرد که اساسا&quot; نیمه دهقان و نیمه ایلاتی بودند و با
پیوندهای قومی و خونی مربوط میشدند، اعتراضی به نظام استشماری نیمه
فئودالی و نیمه شبانی نداشتند (۲) تا پایان ماجرا نیز دهقانان در حقیقت
عشایر تخته قاپو نقشی نداشتند. مرکز دولت کردستان مهاباد بود و شهرهای
میاندوآب ، بوکان، خانه نقده بطور کلی کردستان شمالی تحت حاکمیت
(۱) - عشایری که با دولت دمکرات همکاری میکردند عبارت بودند
از طایفه مادری از ایل مامش و تا حدی ایل پیران و آنها که مخالف
بودند عبارت بودند از خانواده امیر عشایر از ایل مامش و اغلب عشایر
جنوبی
(۲) - بهره مالکانه در کردستان تا حدی تعدیل شده بود . از گندم
پنج یک و از توتون نصف از چغندر قند یک سوم سهم ارباب بود .
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>14ko14cbe0nyxxt81qxuh38xo2lf4xh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۳۱</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95501</id>
    <revision>
      <id>299495</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:33:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 31 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299495</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2482" sha1="mjy2wdido70khakdcvdtl5yygxw90sj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۲۹
تاریخ سی ساله ایران -
آن قرار داشت. سقز و سردشت در محاصره بودند (۱) رضائیه با همکاری
دولت کرد و دولت آذربایجان اداره میشد. دولت دمکرات زبان کردی
را در مدارس رسمیت داد (۲) ایستگاه رادیوئی تاسیس کرد و در صدد
ایجاد ارتش ملی برآمد. چاپخانه ای نیز برای انتشارات تاسیس کرد پس
از آنکه در تهران جبهه دمکراتیک از طرف حزب توده ، حزب ایران و فرقه
دمکرات آذربایجان تشکیل شد، حزب دمکرات کردستان نیز به آن پیوست
مذاکراتی که بین رهبران فرقه و حزب توده از یکطرف و دولت قوام از طرف
دیگر انجام شد مسئله کردستان نیز مطرح شد و بعد سلطانیان نیز به صدر
قاضی که در تهران بود پیوست و با وساطت حزب توده در مذاکرات دولت
شرکت کردند از آن پس بین دولت و کردها آتش بس برقرار شد و دولت مانند
آذربایجان تا حدودی حقوق کردها را به رسمیت شناخت پایان ماجرا نیز
مانند آذربایجان پیش آمد. ارتش بعنوان تضمین آزادی انتخابات عازم
مهاباد شد. چند روز پس از پایان کار تبریز ارتش با مسالمت وارد مهاباد
شد تا جایی که قاضی محمد بی آ آنکه عنوان خود را داشته باشد با فرمانده
(۱) ارتش سرخ کردستان شمالی را اشغال کرد ولی واحدهای رزمی
خود را در کردستان مستقر ساخت ) پس از اشغال بتدریج به آذربایجان باز
گرداند ) سنندج و شهرستانهای اطراف آن منطقه شمالی در اشغال ارتش
انگلیس بود. دولت دمکرات در منطقه اشغالی ارتش سرخ مستقر شد.
(۲) برای اثبات حقوق اقلیتها ، حتى مدرسه یهودیان مهاباد
در این دوره به زبان عبری آموزش میداد در حالی که یهودیان بیش از سی
خانوار نبودند.
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mjy2wdido70khakdcvdtl5yygxw90sj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۳۲</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95502</id>
    <revision>
      <id>299496</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:33:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 32 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299496</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2440" sha1="gqv0fo894uitixrixum1lre4b98a48y" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
نیز
تاریخ سی ساله ایران
ارتش باب مراوده را .کشود قبل از ورود ارتش همان مسائلی که در تبریز
پیش آمده بود در مهاباد نیز بوجود آمد، کمیته مرکزی حزب دمکرات کردستان
با مسئله رفتن یا ماندن روبرو بود، از همان وقت عقب نشینی فرقه
مسلم بود و پشت جبهه کردها خالی ماند قاضی محمد و کسانش (سیف
قاضی و دیگران ( تصمیم گرفتند بمانند و حاکمیت دولت را بپذیرند ولی
بارزانی ها تصمیم گرفتند بروند ملا مصطفی وقایع آینده را پیش بینی
میکرد و از قاضی محمد مصرا میخواست که با او عقب نشینی کند تا جنبش
کرد زنده بماند ولی قاضی محمد عقب نشینی را بمعنی گریختن میگرفت و
میگفت نمیشود زن و بچه مردم را در مقابل عشایر وارتش بی پناه گذاشت
سرانجام ملااحمد و ملا مصطفی با افراد ایل به &quot; خانه &quot; عقب نشستند و در
آنجا ملا احمد زنها و بچه ها و افراد ایل را به عراق باز گرداند. ملا مصطفی
و حدود ۵۰۰ نفر با جنگ و گریز در دو سوی خط مرزی ایران و عراق و سپس
ایران و ترکیه به طرف شوروی عقب نشستند و سرانجام به شوروی پناهنده
شدند. (۱)
رفتار مسالمت جویانه قاضی با دولتیها ، احساسات مردم را جریحه دار
ساخت تا حدی که او را مورد طعن و دشنام قرار میدادند ولی بزودی این
دوره مسالمت پایان یافت و قاضی و کسانش بازداشت شدند قاضی حاضر
نشد علیه منافع و احساسات خلق کرد اقدامی بعمل آورد و سرانجام او و
(۱) - ملا و افرادش سرانجام در دوره عبدالکریم قاسم به عراق
بازگشتند و در اواخر حکومت قاسم بر سر خود مختاری کردها در شمال عراق
با دولت قاسم درگیر شدند.
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gqv0fo894uitixrixum1lre4b98a48y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۳۳</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95503</id>
    <revision>
      <id>299497</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:33:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 33 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299497</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2304" sha1="q3wpfc3x76yuxn75vrm2xta8dy2cds8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
(1).
تاریخ سی ساله ایران -
کسانش اعدام شدند
دولتی ها گرچه از پشتیبانی عشایر نیز برخوردار بودند ) علاوه بر
عشایر مخالف دمکراتها، عشایر دیگر نیز با احساس حاکمیت قریب الوقوع
دولت مرکزی میخواستند از دیگران عقب نمانند دست به قتل عام در
کردستان نزدند و به اعدام قاضی و اطرافیانش و بازداشت حدود دویست
نفر از افراد موثر حزب دموکرات اکتفا کردند. حدود صد و بیست نفر از
این عده پس از محاکمه در تبریز مهاباد، رضائیه و سقر زندانی شدند.
جمعبندی جنبش کردستان ما را به نتایج زیر میرساند :
۱ - ناسیونالیزم کرد در کردستان واقعیت جدی داشته و دارد و
کردها ستم ملی را بمراتب از ترکها بیشتر احساس میکردند . اینجا زمینه
مساعدی برای حرکات استقلال طلبانه حزب دمکرات بود .
(۲) - توده های خرده بورژوازی شهری نیروی عمده جنبش دمکرات
کردستان بودند و عشایر و دهقانان نقش عمده ای در این جنبش ایفا نکردند .
( البته بجز ایل بارزانی ) .
(۳) - با عقب نشینی فرقه ادامه مقاومت مسلحانه و حفظ دولت
کردستان غیر ممکن بود و بخصوص که عشایر و دهقانان آمادگی برای حمایت
(1) - قاضی محمد و برادران و بستگانش یک هفته پس از ورود ارتش
به مهاباد بازداشت شدند و در ۱۵ فروردین سال ۲۶ چهار نفر و پس از یک
هفته سه نفر در مهاباد و ۵ یا ۱۵ نفر در سقز اعدام شدند و سرشناس ترین
اعدام شدگان : محمد قاضی سیف قاضی، صدر قاضی ، مازوحی، فاطمی ،
نقدهای، روشنفکر، علی بیک یک شده بودند.
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q3wpfc3x76yuxn75vrm2xta8dy2cds8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۳۴</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95504</id>
    <revision>
      <id>299498</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:33:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 34 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299498</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1827" sha1="39mqds1b5pn0b7f25mb9woy5ilt81mk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۲۲
از جنبش کرد را نداشتند .
تاریخ سی ساله ایران
(۴) - حزب دمکرات کردستان نیز مانند فرقه پیش از آنکه آمادگی
لازم را در تودهها بوجود آورده باشد سازمان مناسب بوجود آورده .
دست به حرکت زد. از خلاء دولت استفاده کرد و در کردستان شمالی حاکم
شد.
۵ محدود بودن جنبش به شمال کردستان یکی از کمبودهای عمده
آن بحساب میآید.
۶ ریشه های واقعی جنبش کرد و آمادگی نسبی نظامی کردستان
باعث شد که حکومت مرکزی نتواند جنبش را بشدت سرکوب کند و در نتیجه
مجددا&quot; در سال ۱۳۲۶ هستههای حزب دمکرات ایجاد شد و بعدها نیز
حزب توده ( برخلاف آذربایجان ( در کردستان بنام حزب دمکرات عمل
میکرد .
(1).
۷ در دوره مهاجرت افراد بارزانی و رهبر آنها ، علیرغم مشکلات
توانستند همبستگی خود را حفظ کرده و خود را به دولت شوروی بقبولاند.
و این امر در ادامه جنبش کرد در .
منطقه موثر افتاد .
(۱) حزب توده در سال ۲۶ این هسته را به رسمیت نشناخت ولی در سال
۲۸ پس از تجدید سازمان و شروع فعالیت مخفی آنرا به رسمیت شناخت
در سال ۲۷ در . در حدود چهل هزار اعضای حزب دمکرات را قبل از (۱۵ بهمن)
در دی ماه بازداشت کردند.
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>39mqds1b5pn0b7f25mb9woy5ilt81mk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۳۵</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95505</id>
    <revision>
      <id>299499</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:33:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 35 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299499</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2395" sha1="b0h6z01njigo3uq1hs4jw4zb15nsj3r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
تاریخ سی ساله ایران
انشعاب در حزب توده
در سال ۲۶ اختلافات داخلی حزب توده بالا گرفت ملکی و خامنه ای
روی عقاید خود پافشاری میکردند، همانطور که قبلا &quot; یاد شد ملکی ، جزو
۵۳ نفر بود و در هیات اعزامی به آذربایجان عضویت داشت و در سال ۲۵
نیز بنا به دعوت حزب کارگر انگلیسی مسافرتی به آنجا کرده بود ( پس از
انشعاب ملکی متهم شد که در سفر انگلستان خریده شده ) ملکی در هیات
بازرسی اعزام به کادرهای سابق حزب توده ) که با تشکیل فرقه عضو آن
شده بودند در زمینه چپ روی و آشکار ساختن تمایلات خود نسبت به
شوروی ایراداتی گرفته بود قبلا نیز جناح &quot; جوانها &quot; به حزب ایراد
میگرفت
پس از شکست فرقه اعتراضش بلند تر شده بود و ( روشنفکران ) و
هنرمندان را دور خود جمع کرده بود، جلال آن احمد که مدتی سردبیری
ماهنامه مردم را بعهده داشت از جمله این افراد بود با نشان دادن
احساسات ضد شوروی و انتقاد صریح از ماجرای آذربایجان، ملکی بتدریج
از دیگر &quot; جوانها جدا شد و تنها ماند ، معذلک هنگامیکه از حزب انشعابی
کرد عده قابل توجهی با او همراه شدند در راس این انشعابی ها ، ملکی
خامنه ای آل احمد قرار داشتند خنچی نیز از جمله آنها بود ملکی و
همکارانش خود را مارکسیست واقعی و صدیق اعلام میداشتند و ظاهرا &quot; انتظار
تا ئید شوروی و یا حداقل بیطرفی آنرا داشتند ولی بدلائلی این انتظار
بیجا بود حزب توده از دولت شوروی کمک گرفت و رادیو مسکو انشعابیها
را مرتد اعلام کرد آنگاه حزب ۲ روز به انشعابیها فرصت داد تا به حزب
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b0h6z01njigo3uq1hs4jw4zb15nsj3r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۳۶</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95506</id>
    <revision>
      <id>299500</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:34:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 36 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299500</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2645" sha1="l7u000djckgb31ecoayoddk0pdw69ua" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۳۴
تاریخ سی شاله ایران
باز گردند و البته به رهبران انشعابی چنین فرصتی داده نشد پس از جدائی
بتدریج ملکی از مارکسیسم روی گرداند و به دشمن شوروی و حزب توده
تبدیل شد مارکسیسم - لنینیسم را نیز تخطئه کرد مجله علم و زندگی
ارکان ملکی و همکارانش و کار و اندیشه ( هر دو منعکس کننده افکار انور
خامنه ای و ملکی بود ملکی بعد به فعالیت خود ادامه داد تا سرانجام به
حزب زحمتکشان بقائی پیوست در آنجا مبارزات خود را با حزب توده
ادامه داد در دوره همکاری ملکی با بقائی مطالب فقط در یک روزنامه
&quot; شاهد &quot; از جانب ملکی تنظیم میشد، رهبرانی که قبلا&quot; با ملکی نوعی
فراکسیون تشکیل داده بودند در جریان انشعاب با دیگران ( پیرها ) در
یک صف قرار گرفتند و رهبری حزب که در زیر ضربات شکست آذربایجان
قرار داشت شعار وحدت را در مقابل مطرح کرده و اختلافات داخلی را
سرپوش گذاشت پس از شکست آذربایجان هزاران نفراز حزب و پیرامون آن
جدا شدند و مبارزه بر ضد حزب توده از جانب حکومت بشدت دامن زده
شد حزب سیاست دفاعی در پیش گرفت گروهی از رهبران و مسئولان از
حزب جدا شدند در نتیجه حزب در بالا و پائین ابعاد کوچکتری پیدا کرد
و شکست آذربایجان و انشعاب سال ۲۶ مسائل تازه ای برای حزب موجود
آورد این دگرگونیها را میتوان چنین جمعبندی کرد
۱ - گرچه حزب توده از نظر کم بها دادن به کیفیت ایدئولوژیک
خود و دنباله روی از شوروی و خط مشی آن در جریان پیدایش فرقه تا پایان
آن مورد انتقاد جدی بود عناصری که زیر همین عناوین از آن جدا شدند
روی فقر خصوصیات انقلابی بوده و نقش سازنده ای در جنبش کارگری ایفا
نکردند و در نتیجه ماهیت انشعاب گرایش به راست بود و نه بسوی تکامل
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l7u000djckgb31ecoayoddk0pdw69ua</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۳۷</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95507</id>
    <revision>
      <id>299501</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:34:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 37 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299501</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2487" sha1="tnxcjp0xz7pp8e9bff4kbuyk837cj04" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
تاریخ سی ساله ایران
بخشیدن مبارزه
۲۵
۲ - روابط بین المللی جنیش کارگری عامل تعیین کننده ای در تائید
و یا تکفیر رهبری بود
+
حزب توده از این عامل برای کوبیدن انشعابیها استفاده کرده در
چنان موقعیتی جدا شدن انشعابیها به منزله جدا شدن از جنبش کارگری
بود حرکات بعدی انشعابیها این خصلت را به خوبی نشان داد.
.
- حزب توده زیر پرچم مبارزه با انشعابیها توانست مانع بروز
مبارزات سازنده در داخل حزب شود، بخصوص اثر سازنده شکست سال
۲۵ را باین وسیله از بین برد ) در هر شکست ضمن اینکه جنبش آسیبهای
جدی میبیند این جنبه دیالکتیکی شکست نیز ظاهر میشود که زمینه برای
تکامل مبارزه و تصفیه مادی و ذهنی حزب، سازمان آماده میشود )
۴- پس از شکست و انشعاب افرادی که در حزب ماندند تصورات واقعی
یری از مبارزه و راهی که در پیش دارند پیدا کردند و با از بین رفتن تصور
پیروزی نزدیک عناصر فرصت طلب و ترسو از حزب بریدند پس از شکست
آذربایجان گرچه حزب توده غیر قانونی شد ولی فشارهای جدی را میبایست
تحمل کند حزبی که در پناه ارتش سرخ حرکت خود را آغاز کرده بود اینک
میبایست روی پای خود بایستد پس از انشعاب حزب خود را برای تشکیل
کنگره دوم آماده میکرد ) کنگره اول سال ۲۳ تشکیل شده بود ) کنگره دوم
در بهار سال ۲۷ تشکیل شد و کمیته مرکزی و کمیته ایالتی تازه را انتخاب
کرد. اختلاف جناحهای داخلی موقتا سرپوش گذاشته شد ولی عملا &quot; ادامه
یافت کنگره توجیه رهبری از شکست آذربایجان را تائید کرد توجیه
رهبری تائید بر موقعیت جهانی دو اردوگاه و نیاز شوروی به ساختمان پس
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tnxcjp0xz7pp8e9bff4kbuyk837cj04</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۳۸</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95508</id>
    <revision>
      <id>299502</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:34:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 38 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299502</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2655" sha1="foztwk22prb0oalss7gq1lmiynqlu1t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۳۶
تاریخ سی سالم ایران
از جنگ خود و بدادن بهانه به تعرض امپریالیسم آمریکا بود .
پس از کنگره مسئله آذربایجان و پاسخ گفتن به آن مطابق استانداردهای
رهبری یکی از ملاکهای تعیین صلاحیت افراد شده افرادی که میخواستند به
حزب و سازمان بپیوندند لازم بود در مورد آذربایجان و انشعابیها نظرات
روشن مطابق با حزب داشته باشند جدولی که صلاحیت افراد سازمان نظامی
را تعیین میکرد. روی مسئله آذربایجان و ا
و اتحاد شوروی تاکید داشت.
مخفی شدن حزب توده
در سال ۲۷ در حالیکه دوباره حزب توده داشت نیرو میگرفت و به
فعالیت خود می افزود دستگاه حاکمه در صدد بود که ضربه خود را فرود آورده
به فعالیت حزب توده خاتمه دهد واقعه ۱۵ بهمن ۲۷ مستمسک لازم برای
فرود آوردن ضربه را فراهم ساخت ، در روز جمعه ۱۵ بهمن حزب توده بر
سر قبر ارانی در امامزاده عبدالله اجتماع بزرگی را تشکیل داده بود. روز
شهدا ۱۴ بهمن بود ولی آنرا یک روز به تعویق انداخته تا با روز
تعطیل
مصادف شود. شاه به مناسبت روز تاسیس دانشگاه به دانشگاه تهران رفته
بود شخصی بنام فخر آرائی در لباس عکاسی به شاه تیراندازی کرد و خود
او در دم کشته شده در جیب او کارت عضویت حزب توده پیدا شد . دولت
فورا اعلام حکومت نظامی کرد و به باشگاه و مراکز حزب توده یورش برده
بازداشت دستجمعی رهبران و اعضاء شروع شد. اقبال تصویب نامه دولت
را مبنی بر غیر قانونی بودن حزب توده در مجلس قرائت کرد و با تائید
نمایندگان روبرو شد. باین ترتیب حزب توده غیر قانونی و منحله اعلام
شد. گفته شده است که فخر آرائی و چند تن از دوستان او از اعضای حزب
توده بودند و قصد خود را توسط یکی از رهبران احتمالا &quot; کیانوری به اطلاع
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>foztwk22prb0oalss7gq1lmiynqlu1t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۳۹</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95509</id>
    <revision>
      <id>299503</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:34:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 39 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299503</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2302" sha1="5l92t2v0f9z9l2gkl4w7bp7h1v8zp6t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
محاکمه شدند.
۳۷
تاریخ سی ساله ایران
رسانده بودند. حزب پیشنهاد آنها را ظاهرا رد کرده بود ولی کیانوری
بطور ضمنی آنها را تائید کرده بود. بهرحال رهبران حزب توده وابستگی
فخر آرائی را در موقع ارتکاب عمل تکذیب کردند و در دادگاه نیز به موجب
ماده یک متهمین
رهبران فراری و دیگر افراد موثر حزب در سال ۱۳۲۸ شروع به تجدید
سازمان مخفی حزب کردند از میان افراد حزب در دوره قانونی کسانیکه
صلاحیت کار مخفی داشتند در حوزهها و کمیتههای مخفی متشکل شدند.
سازمان جوانان نیز به دنبال حزب تجدید سازمان شد. در سال ۲۹ ده نفر
رهبران حزب توده ( از جمله روزبه ( توسط سازمان نظامی حزب از زندان
قصر فراری داده شدند فرار رهبران به منزله اعلام موجودیت مخفی حزب
بود ، ولی پارهای محافل شایع کردند که رزم آرا در این فرار دست داشته
است و این فرار از بازیهای سیاسی دستگاه حاکمه است مخفی شدن حزب
نتایج زیر را داشت:
یافت
۱ - معیارهای عضو گیری حزب دگرگون شد و کیفیت آن افزایش
۲ - محظور رعایت قانون از بین رفت و حزب توده مارکسیزم لینیزم
را ایدئولوژی خود اعلام کرد و باعث شد که اساسنامه و مرامنامه را تغییر
بدهد.
امکانات علنی و قانونی حزب به میزان قابل توجهی کاهش یافت
بطوریکه اتحادیههای واقعی کارگران نیز فعالیت مخفی داشت.
۴ - رهبری حزب که در دوره مخفی عینا با همان عناصر قبلی ادامه
یافته بود از مصونیت ناشی از سلسله مراتب و اصول کار مخفی بهره یافت
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5l92t2v0f9z9l2gkl4w7bp7h1v8zp6t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۴۰</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95510</id>
    <revision>
      <id>299504</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:34:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 40 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299504</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2258" sha1="t6zgemsbyysx9pceno3g49ztbk160ut" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۲۸
تاریخ سی ساله ایران
و در برج عاج پنهان شد. تودههای حزبی به رهبری دسترسی : نداشتند و
دو قطب حزب ) یعنی رهبری و توده های حزبی هر روز شناخت ذهنی تری
از یکدیگر پیدا کردند .
۵- در مجموع ظرفیت و کارائی حزب و سازمانهای وابسته به آن
( سازمان جوانان و شورای متحده ( افزایش یافته و از انظباط بیشتری بر
خوردار شدند
حزب توده در برابر جنبش ملی شدن نفت
اولین اشتباه حزب توده پس از تجدید فعالیت، بی توجهی به جبهه
ملی و جنبش ملی شدن نفت بود. در حالی که این مبارزه مقارن مذاکرات
(کس - گلشائیان) آغاز شده و بسرعت گسترش میبافت . حزب توده ضرورت
و اهمیت آنرا در نیافت در سال ۲۹ حزب از یکسو در صدد ایجاد جنبشهای
کارگری در کارخانه ها بود و از طرف دیگر فعالیت علنی خود را با جمع
آوری امضاء در ذیل ورقه های انجمن ایرانیان هوادار صلح شروع کرد . جنبش
صلح خواهی جنبشی جهانی بود که اتحاد شوروی علیه اردوگاه امپریالیستی
و بخصوص آمریکا براه انداخته بود، این جنبش آنقدر در ایران بی معنی
جلوه میکرد که تودههای زحمتکش شهری هیچ گاه نتوانستند معنی آنرا
دریابند، معذلک حزب توده بیش از یک میلیون امضا ذیل این ورقه ها جمع
آوری کرد . با تشکیل خانه صلح در خیابان فردوسی ) ورسمیت یافتن جمعیت
هواداران صلح عده ای از رجال لیبرال و سرشناس مظاهر در راس این جمعیت
قرار گرفتند. مهمترین این عناصر آیت الله کاشانی بود که ذیل ورقه صلح
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t6zgemsbyysx9pceno3g49ztbk160ut</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۴۱</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95511</id>
    <revision>
      <id>299505</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:34:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 41 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299505</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2777" sha1="jicv6dup811uej03bsh3toj29j1hkby" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۳۹
تاریخ سی ساله ایران
را با متنی &quot;فتوا &quot; مانند امضا کرده بود. یکی از علل سرکوبی حزب توده
در سالهای ۲۷ و ۲۸ فراهم کردن زمینه مساعد تجدید قرار داد نفت با
انگلستان بود. رزم آرا در تیرماه سال ۲۹ با این رسالت نخست وزیر شد که
کار نفت را بپایان برساند. مصدق و همکارانش که در دوره اخیر فعالیت
خود را از مهر ۲۸ با تحصن در کاخ مرمر بعنوان اعتراض به جریان انتخابات
شانزدهم شروع کرده بودند ، در مقابل رزم آرا جبهه گرفتند و هنگام طرح
لایحه، نفت در مجلس به مخالفت با آن پرداختند . حزب توده که پس از
یک دوره دوباره داشت نیرو میگرفت، از تریبونهای علنی محروم شد و
قادر به رقابت با مصدق نبود، ولی مهمتر از این محدودیتها ، موضع گیری
کاملا &quot; غلط حزب توده در آن شرایط بود جنجال تشدید تضادهای آمریکا
و شوروی و خطری که شوروی خود را در آستانه آن حس .
ن میکرد و بزودی بعنوان
مهمترین قدرت ضد امپریالیستی شناخته شده و اردوگاه سوسیالیستی و احزاب
کمونیست را به مبارزه بر ضدامپریالیزم آمریکا هدایت میکرد، این استراتژی
جهانی در ایران درست با استراتژی جبهه ملی تضاد پیدا میکرد . در ایران
امپریالیزم آمریکا چهره تهاجمی داشت و میخواست انحصار نفت ایران را
از دست انگلیس خارج کند و مصدق با علم به این تضاد ، شعار ملی شدن
نفت را مطرح ساخته بود و از حمایت آمریکا برخوردار میشد . اتحاد شوروی
و حزب توده نیز این موضع گیری را میدیدند و با توجه به حساسیت شوروی
در مقابل آمریکا ( که خود بخود موجب اغماض نسبت به انگلیس در چهار
چوب مسائل جهانی نمیشد ) جنبش ملی شدن نفت و جبهه ملی را پدیده ای
برای خود رسالت رهبری قائل بود شرکت مصدق در مبارزه نفت را که در
آن از امپریالیزم آمریکا کمک میگرفت و حمایت آمریکا از جنبش نفت در
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jicv6dup811uej03bsh3toj29j1hkby</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۴۲</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95512</id>
    <revision>
      <id>299506</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:34:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 42 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299506</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2694" sha1="3ld6lfsffp9pix6mnnriy06t3ktc2h4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۴۰
تاریخ سی ساله ایران
مرحله اول یعنی تا ( خلع ید را حمل بر وابستگی مصدق به آمریکا کرده
و با وابستگی سیاسی به مشی شوروی خود را ملزم میدانست با نفوذ آمریکا &quot;
مبارزه کند حزب توده قبل از ملی شدن نفت، نتیجه بخش بودن این
مبارزات را قبول نداشت و فکر میکرد که سرانجام این سرو
صداها با توافق
آمریکا و انگلیس تمام خواهد شد. با همه اینها ، حزب توده نمیتوانست
از جریانی که به علت نضج میگرفت برکنار بماند و بنابر این شعار الغای
امتیار نفت جنوب را داد ( مقارن طرح ملی شدن نفت در او اخر سال (۲۹)
و سپس ملی شدن نفت جنوب و سرانجام پس از تصویب ملی شدن نفت
شعار ملی شدن نفت در سراسر کشور را پذیرفت. این تغییر دادن شعارها
نشانه سردرگمی حزب توده و عقب ماندن آن از جریان بود ولی مسخره
ترین جنبه این شعارها، رعایت حقوق شوروی در امتیاز نفت شمال که
هرگز تصویب نشده بود) بود. بهمین جهت اول سال ۳۰ حزب سازمانهای
مخفی خود را گسترش داد و نیروی مادی لازم را برای مقابله پیدا کرد.
اولین تظاهرات حزب حدود یک ماه پس از خلع ید در آستانه ورود &quot; اورال
هریمن &quot; فرستاده مخصوص &quot; ترومن برای حل مسئله نفت بود، قبل از
۲۳ تیر سازمانهای حزب توده در کارخانههای مختلف اعتصاب هایی راه
انداخته بودند. از جمله این اعتصابها، اعتصاب کارگران نفت در هفتم
اردیبهشت ۱۳۳۰ بود که به زد و خورد کشید و موجب اعلام حکومت نظامی
گردید. نیروی دریائی انگلیس از این اعتصاب استفاده کرد و ناوهای خود
را بعنوان حفظ جان اتباع انگلیسی به خلیج فارس و سواحل خوزستان آورد .
این تهدیدی بود برای بازداشتن مصدق از ادامه راه خود . سرانجام در
دهم اردیبهشت شاه لایحه مصوبه مجلس را امضا کرد و در سیزده اردیبهشت
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3ld6lfsffp9pix6mnnriy06t3ktc2h4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۴۳</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95513</id>
    <revision>
      <id>299507</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:34:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 43 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299507</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2605" sha1="co41lt6sn5ghwzk3jsu4lcn0g73jqt2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
تاریخ سی ساله ایران
مصدق را به نخست وزیری برگزید. در ۲۳ تیر هریمن&quot; با پیشنهادی
شبیه کنسرسیوم در سال ۲۳ در ایران آمد آمریکا اینک میخواست حاصل
ملی شدن صنعت نفت را برباید. مصدق سعی میکرد که مناسبات خود را با
آمریکا تیره نکند، مرتجعین به رهبری دربار و امرای ارتش میخواستند نشان
دهند که قدرت واقعی را در دست دارند حزب توده تصمیم گرفت که بنظر
خود مانع سازش مصدق با آمریکا و پایان مجرای نفت شود . حزب معتقد بود
که اینک زمان سازش مصدق فرا رسیده و باید رهبری را از او گرفت
تظاهرات ۲۳ نیز ظاهرا &quot; بمناسبت یاد بود اعتصاب و تظاهرات کارگران
نفت در ۲۳ تیر ۲۵ برقرار شد ولی هدف اصلی آن مخالفت با آمریکا و
اعتراض به ورود هریمن بود .
روحیه ناشی از مبارزه مخفی در ۲۳ تیر بصورت برخورد با نیروهای
پلیس و ارتش ظاهر شد &quot; توده ای ها &quot; شجاعت و انظباط پیش بینی نشده ای
از خود آشکار ساختند که باعث شگفتی جبهه ملی و دربار شد. مصدق به
تظاهرات خونین کمونیست ها تکیه کرد و هریمن را دست بسر کرد . حزب
توده شکست ماموریت هریمن را به حساب خود گذاشت و تمایلات مصدق و
جبهه ملی را به حساب نیاورد. شرکت عناصری چون زاهدی، امینی و
دیگران در کابینه اول مصدق و گسترش فعالیت اداره اصل چهار ترومن و
افزایش فعالیت اداره آمریکا و ارتش در ماههای اول حکومت مصدق از جانب
حزب توده به منزله تائید شناخت خویش یعنی وابستگی مصدق به آمریکا
بود، حزب گرچه قبلا در ائتلافی با حزب ایران در سال ۲۵ این حزب را
حزب را نماینده بورژوازی ملی اعلام کرده بود، یعنی با مسئله بورژوازی
و نفتی آن آشنائی قبلی داشت در برابر مصدق او را عامل امپریالیزم
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>co41lt6sn5ghwzk3jsu4lcn0g73jqt2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۴۴</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95514</id>
    <revision>
      <id>299508</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:34:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 44 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299508</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2476" sha1="1dkabjthtq8xupd7hrm6cszz1wsftgi" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۴۲
تاریخ سی ساله ایران
آمریکا اعلام میکرد و در مورد سوابق مصدق از جمله مجلس چهاردهم و
مخالفت با امتیازات &quot; استاندارد اویل &quot; معتقد بود که پس از آن مصدق با
آمریکا سازش کرده است حزب توده خونریزی ۲۳ تیر را جلادی مصدق و قتل
عام کمونیست ها و قربانی کردن آنها را، در مقدم ارباب اعلام کرد .
در بارو عناصر مرتجع که زمام نیروهای مسلح را در دست داشتند و
مسبب اصلی این واقعه بودند، از بالا گرفتن اختلاف سود می جستند و در
مجلس نیز مصدق را مورد تهاجم قرار میدادند. برخوردهای حزب توده با
مصدق
ادامه یافت.
در چهاردهم آذر همان سال نیروهای سازمان جوانان ( زیر عنوان
همدردی با محصلین عراقی ) دست به تظاهرات خونین در تهران زدند و
نیروهای مسلح به مراکز سازمانهای علنی حزب توده مثل خانه صلح = کانون
جوانان دموکرات، جمعیت آزادی ایران ، اداره روزنامه های بسوی آینده
چلنگر و مرکز جمعیت ملی مبارزه با استعمار هجوم بردند. این هجوم ها تا
در نبودند در فعالیت حزب اثر چندانی بگذارند زیرا شبکه های حزبی
مخفی بود و حزب به حرکت خود ادامه میداد، پس از رد پیشنهاد هر یمن از
جانب مصدق برای اولین بار نشانههای مثبتی در روزنامه های &quot; ایزوستیا &quot;
نسبت به مصدق پیدا شد. ولی در پایان سال ۳۰ بود که در ارگان بالای
حزب اولین آثار تجدید نظر نسبت به مصدق آشکار شد.
سازمان جوانان در دنبال برخوردهای قبلی در ۸ فروردین ۲۱ دست
به ماجرا جویی زد و علیرغم سیاست حزب که تظاهرات شدید مصدقی را
تحریم میکرد. تظاهرات خونین در تهران راه انداخت واقعه هشتم فروردین
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1dkabjthtq8xupd7hrm6cszz1wsftgi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۴۵</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95515</id>
    <revision>
      <id>299509</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:34:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 45 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299509</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2315" sha1="d7titq87k1ly1ovx4ccdf1s9cd6qfas" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
تاریخ سی ساله ایران
۴۳۰
آخرین تظاهرات ضد دولتی ( ضد مصدقی) توده ای ها بود. (۱)
در بررسی این حرکت، نشانه های تجدید نظر نسبت به مصدق
هویدا میشود. معذلک میبایست ۳۰ تیر نقطه عطف این دگرگونی ها شود .
قیام ۳۰ تیر - حتی پیش از خلع بدار شرکت نفت، انگلستان همزمان
با توسل به سیاست و اعزام کشتی جنگی، به دیوان داوری لاهه شکایت
کرد ( در چهار خرداد ۱۳۳۰)
با تحریم خرید نفت ایران، اختلاف ایران و انگلیس بالاتر گرفت.
در مهرماه ۳۰ انگلستان به شورای امنیت نیز متوسل شد. مبارزه با انگلستان
و کوشش در خروج از بن بست فروش نفت مهمترین مسئله دوره مصدق بود.
اعمال نفوذ و توطئه های انگلستان موجب بسته شدن کنسولگری های انگلیس
در دیماه ۱۳۳۰ شد
توده اگر چه مناسبات ایران و آمریکا پس از رد پیشنهادات هریمن به سردی
گرائیده بود ) ترومن ایران را به توافق با انگلیس تشویق میکرد در تاریخ
(۱) - شرکت حزب توده در انتخابات دوره ۱۷ مجلس در بهمن ۳۰
نشانه های گرایش به مسالمت تلقی میشود. با تمام کوششهائی که حزب
در تهیه رای بعمل آورد با صندوق سازی و اعمال نفوذ درباریها و خود
جبهه ملی اجازه داده نشد که حتی یک نماینده توده ای . به مجلس برود
انتخابات چند شهر بهمین منظور متوقف شد. حزب توده در تهران با ۲
نفر که سوابق ارتجاعی داشتند ائتلاف کرد که از آن جمله &quot; فرود&quot; بود که
از همان زمان به دربار و مرتجعین وابستگی نتیجه ثبتی برای حزب نداشت
ب بی آبروئی آن شد.
موجب
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>d7titq87k1ly1ovx4ccdf1s9cd6qfas</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۴۶</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95516</id>
    <revision>
      <id>299510</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:34:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 46 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299510</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2746" sha1="kx6w284n7lkys8koxe583gpnggt0n4n" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
تاریخ سی ساله ایران
تقاضای مصدق، برای دریافت کمک تائید کرده بود ، نمیتواند به کشوری
که دریچههای ثروت خود را به روی خود بسته است، از کیسه
مالیات دهندگان آمریکا کمک کند. ولی گریدئی سفیر آمریکا همواره به
دولت خود هشدار میداد که به اغواگری انگلیس در مورد برکنار کردن مصدق
تسلیم نشود و خطر کمونیسم در ایران را در نظر داشته باشد مصدق با تکیه
به تجاربی چون ۲۳ تیرماه &quot; خطر کمونیسم&quot; را لولوئی برای آمریکا کرده
بود. در نتیجه آمریکا معتقد شده بود که فقط مصدق است که میتواند با اتکاء
به ناسیونالیسم جلوی کمونیسم را بگیرد . ولی انگلستان با شناخت و نفوذی
که در ایران داشت معتقد بود که برکناری مصدق متضمن خطر جدی نیست
) در خاطرات ... این اختلاف روابط و نظر دو امپریالیسم در ماجراهایی
که به ۳۰ تیر و سپس توطئه های پس از آن منجر شد ، منعکس شده است )
انگلستان که از مجامع بین المللی امید بر گرفته بود ، در خرداد سال ۳۱
کشتی ایتالیائی &quot; رزماری را که از ایران نفت خریده بود در بندر مستعمراتی
مدن بازداشت کرد و کوشش جدی بعمل آورد تا آمریکا را با اقدامات خود
در یاران هماهنگ سازد. سرانجام ترومن به انگلستان چراغ سبز مشروطی
نشان داد انگلستان اجازه یافت که دست به اقدام بزند، بشرط آنکه منافع
غرب (آمریکا) در ایزان با خطر حاکمیت کمونیستها روبرو نشود . باین
ترتیب تضاد دو امپریالیست به توافق رسید در زیر این تضمین ۴۰% نفت
ایران برای آمریکا قرار داشت در خرداد مصدق به لاهه رفت تا از حقوق
خود دفاع کند. پس از دفاع در لاهه و قبل از صدور رای مصدق به ایران
باز گشت و بر سر تعیین پست وزارت جنگ با دربار اختلاف آشکاری پیدا
کرد. انتخاب وزیر جنگ و فرماندهان شهربانی و ژاندارمری بر خلاف قانون
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kx6w284n7lkys8koxe583gpnggt0n4n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۴۷</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95517</id>
    <revision>
      <id>299511</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:34:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 47 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299511</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2703" sha1="70wlcz4n0brvn8lvs52u3p89q843ds2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۲۵۰
تاریخ سی ساله ایران -
اساسی در اختیار شاه قرار گرفته بود. بهمین دلیل نیروهای نظامی از دو
لب ) نخست وزیر ) تبعیتی نمیکردند و در واقع برخوردهای خونین تهران به
همین دلیل با سیاست لیبرال مصدق مطابقت نمیکرد مصدق از موقعیت
دادگاه لاهه که افکار عمومی را بشدت تحریک کرده بود میخواست استفاده
و پست وزارت جنگ را مثل سایر پستهای کابینه تحت اداره خود بگیرد.
برای کنترل ازتش و نیروهای مسلح و تصفیه این نیروها میبایست قبلا&quot;
امتیازات غیر قانونی شاه در این مورد سلب شود. بهمین دلیل پس از چند
بار گنگره در ۲۴ تیرماه ۱۳۳۱ مصدق شاه را تهدید به استعفای خود کرد
... شاهو مرتجعین که قبلا آماده توطئه شده بودند درست در آستانه صدور
رای دادگاه لاهه وارد عمل شدند، مصدق به رغم بدست گرفتن پست وزارت
جنگ و گرفتن اختیارات، از مجلس استعفا داد و شاه قوام السلطنه را به
نخست وزیری برگزید. قوام بلافاصله اعلامیه ای صادر کرد و پایان دوران
هرج و مرج و عوام فریبی را اعلام کرد و از سوئی به سوابق &quot; آزادیخواهانه&quot;
خود در گذشته اشاره کرد. از سوی دیگر مخالفان را تهدید به شدت عمل
کرد. قوام با علم به اختلافهای حزب توده و مصدق میخواست با وعدههای
نهنی حزب توده را بفریید و بدادن امتیازات امیدوارکند ولی این تاکتیک
قوام و مرتجعین نگرفت . حزب توده از چندی پیش سیاست احتیاط آمیزی
در مقابل مصدق در پیش گرفته بود و اینک برکناری او به تردیدها خاتمه
میداد و در نتیجه اتخاذ یک تصمیم جدی را ضروری میساخت
از سوی دیگر نمایندگان جبهه ملی که در اقلیت قرار
گرفته بودند ( اکثریت مجلس ۱۷ به قوام رای اعتماد داد و این نشان دهنده
ماهیت انتخابات در بهمن سال ۳۰ بود.) در مجلس متحصن شدند. از
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>70wlcz4n0brvn8lvs52u3p89q843ds2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۴۸</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95518</id>
    <revision>
      <id>299512</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:35:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 48 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299512</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2795" sha1="3ib3lx0lwbkuaxj8w0suait8x2slucp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۰۲۶
تاریخ سی ساله ایران
همان روزهای استعفای مصدق ) که دیگر حالت برکنار کردن او را پیدا کرده
بود ) . عناصر دست چپی و مصدقی در خیابانهای مرکزی بهم نزدیک شده
بودند مشترکا روزنامه های شاهد و شهباز را می فروختند فراکسیون جبهه
ملی از آیت الله کاشانی) روز ۳۰ تیر را اعتصاب عمومی اعلام کرد . آیت
الله کاشانی که در زمان رضاخان از ایران تبعید شده بود و بعدها با شکوه
تمام بازگشته بود متنفذ ترین روحانی زمان خود به حساب میآمد ریاست
مجلس را بعهده داشت و دومین شخصیت جبهه ملی شناخته میشد . کاشانی
روی تودههای بازاری و کسبه نفوذ داشت با همه اینهانه اعلامیه جبهه ملی
و نه اعلامیه کاشانی مردم را دعوت به تظاهرات نکرده بود . در روز ۲۸
تیر جمعیت مبارزه با استعمار اعتصاب ۳۰ تیر را تائید کرد و مردم را دعوت
به تظاهرات کرد. در روز ۲۹ تیر دولت حاضر شد اعلامیه جبهه ملی را از
رادیو بخواند و مهندس حسیبی اعلامیه را خواند . در این اعلامیه از مردم
دعوت شده بود که که دست به اعتصاب آرام بزنند ولی خوشبختانه توده ها
اعلامیه را باور نکردند و آنرا نپذیرفتندا اعلامیه جمعیت ملی مبارزه با استعمار
طی روز ۲۹ تیر پخش شد ولی بعد افراد حزب و سازمانهای وابسته آن در
تظاهرات شرکت کردند کارخانه ها هم تعطیل شد. کمبود فرصت و زمینه های
منفی برخوردهای حزب توده و مصدق باعث شد که بسیج افراد بطور کامل
اجرا نشود ولی با اینهمه عده زیادی از افراد حزب ، در تظاهرات ۳۰ تیر
شرکت کردند. تظاهرات از صبح از خیابانهای اطراف بازار ( بودرجمهری
ناصر خسرو – سیروس، خیام - پامنار و برق ( شروع شد و بطرف توپخانه
و اکباتان پیش رفت. نیروهای ارتش اول با یورش های سر نیزه و سپس
باد شلیک گلوله و بکار بردن تفنگ و مسلسل با جمعیتی که به سوی مجلس حرکت
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3ib3lx0lwbkuaxj8w0suait8x2slucp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۴۹</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95519</id>
    <revision>
      <id>299513</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:35:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 49 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299513</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2619" sha1="gamcrfupsk6hc38pbwgh6nspzr89c8o" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
.
۴۷۰
تاریخ سی ساله ایران -
میکرد مقابله میکردند تا سرانجام در میدان سپه بهارستان و اکباتان ،
تانکها به مقابله با مردم رفتند و در این برخوردها عده زیادی مجروح و
گروهی نیز کشته شدند. بیمارستانها ( بخصوص بیمارستان سینا) مملو از
زخمی ها شده بود جنازه ها بر سر دستها در جلو جمعیت حرکت میکرد .
بالاخره نمونههای تمرد در نیروهای نظامی دیده شد و جمعیت به اکباتان
و بهارستان رسید اخبار شهر به دربار و قوام میرسید. ( برادر شاه ،
علیرضا به خیابان آمده بود و شایع بود که در چهار راه آب سردار شخص به
مردم شلیک کرده است. مستشاران نظامی خطر تمردارتش را خاطر نشان
ساختند. سفیر آمریکا به دربار اعلام خطر کرد و از قیام مردم به هراس
افتاد. آمریکائیها خطر حاکمیت سرخ را پیش بینی میکردند . توده ایها در
تظاهرات در کنار شعار &quot; مصدق پیروز است &quot; و یا &quot; یا مرگ یا مصدق&quot; شعارهای
ضد درباری میدادند. توده ها هنوز از این شعارهای حزب استقبال نمیکردند.
عناصر دست راستی جبهه ملی در حال تظاهرات با شعارهای ضد درباری
مخالفت میکردند ) طرفداران کاشانی مثل شمس قنات آبادی و شعبان بی
مخ هنوز در صفوف جبهه ملی بودند سرانجام پس از هشتاد و چند تن
کشته و صدها زخمی، دربار وحشت زده عقب نشست و بازگشت مصدق را
پذیرفت این بار مصدق با نیروهای تودهها پست نخست وزیری را اشغال
میکرد. ویژگیهای سی ام تیر بشرح زیر بود:
۱ - سی ام تیر نقطه عطفی بود در تغییر جهت مبارژه از مبارزه ضد
انگلیسی به مبارزه ضد درباری یعنی تکامل مبارزه و موضع گیری ضد استعماری
و ضد ارتجاعی ( ضد فئودال کمپرادوری) .
گسترش این جنبه مبارزه پس از ۳۰ تیر موجب تغییر جناحگیری
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gamcrfupsk6hc38pbwgh6nspzr89c8o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۵۰</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95520</id>
    <revision>
      <id>299514</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:35:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 50 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299514</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2690" sha1="tskh612g0rbx5v06rxmexbgex2torvx" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۴۸
تاریخ سی ساله ایران
نیروهای داخلی شد، یعنی &quot;اولا جناح راست جبهه ملی یعنی نمایندگان
بورژوائی بزرگ سازشکار و کمیرا دورها از مصدق جدا شدند. این پدیده ها
بصورت جدا
بی کاشانی بقائی و دیگر آن از جبهه ملی ظاهر شد. این نیرو
با فئودالیزم و بورژوا کمپرادور اداری سازش کرد و بصورت متحد امپریالیزم
در مقابل مصدق قرار گرفت ثانیا &quot; جنبش کارگری موضع قبلی خود را ترک
کرد و به مصدق نزدیک شد و از او حمایت کرد پشتیبانی حزب توده از مصدق
که با قیام میام تیر شروع شد از آن پس ادامه یافت
۳- با تغییر جناحگیری نیروهای داخلی و گسترش یافتن تکامل مبارزه
امپریالیست سازش کرده و امپریالیسم آمریکا از مخالفت غیر فعال به دشمن
شوروی از مصدق حمایت کرد ولی این حمایت فعال و موثر نبود. پس از
سی ام تیر حزب توده موضع خود را نسبت به مصدق و جبهه ملی تصحیح
کرد. تخطئه کردن مصدق و کار شکنی کردن در کار او که بصورت تظاهرات
مخالفت آمیز و تحریم برنامه هایی چون &quot; قرضه ملی&quot; و مانند آن ظاهر
شده بود. جای خود را به تدریج به حمایت از مصدق داد با اینهمه حزب
نتوانست و رسالتی را که در مقابل جنبش ملی بعهده داشت بانجام رساند
پس از سی ام تیر سیاست حزب توده نسبت به مصدق عبارت بود از انتقاد
از محافظه کاری و تردیدهای مصدق پیشنهاد روزنامه های علنی حزب مثل
شهباز و بسوی آینده و مانند آنها، این سیاست را نمودار میسازد. حمایت
حزب توده از مصدق در توطئه نهم اسفند از طرح حیات هشت نفری در
فروردین ۳۲ ، شرکت در رفراندم مرداد ۳۲ و تظاهرات ۲۵ تا ۲۸ مرداد و
ادامه این سیاست در دوره پس از کودتا بود ولی آنچه میبایست حزب توده
بکند بهیچوجه با آنچه کرد مطابقت نمیکند حزب توده میبایست پس از
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tskh612g0rbx5v06rxmexbgex2torvx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۵۱</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95521</id>
    <revision>
      <id>299515</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:35:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 51 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299515</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2722" sha1="cr4o1mumdjqzb0y3yqkxj417nym8ch0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۴۹
تاریخ سی ساله ایران
سی ام تیر تدارک نیروهای سازمان یافته نظامی و شبه نظامی برای مقابله
با ارتجاع بخشم آمده بپردازد. با شناخت تعریفی که حزب توده از مصدق
میکرد ) او را محافظ کار و نهایتا ساز&quot; شکار میشناخت که در خلع سلاح ضد
انقلاب تابعیت و هوشیاری لازم را نشان نمیدهد) دیگر حق نداشت به
حمایت گاه و بیگاه از او اکتفا کند و سرنوشت جنبش را به اقدامات او و جبهه
ملی و اگذار کند ولی ایورتونیزم بیکرانی که رهبری حزب را در نوردیده
بود و در صفوف حزب ریشه های جدی داشت موجب شد که حزب توده از
موضع سکتار لیستی چپ به موضع دنباله روی بیفتد ترس از ماندن مصدق
از یکسو و دنباله روی سازشکارانه از سوی دیگر حزب توده را به اپورتونیزم
راست دچار ساخت حزب توده برای توجیه تغییر سیاست خود با اشکال جدی
در میان افراد. شد اما نتوانست مناسبات خود را با مصدق برپایه های
روبرو
کاملا اصولی بر قرار سازد . اختلاف بر سر نحوه همکاری با مصدق در درون
حزب پس از سی ام تیر ادامه یافت. طرح شعار &quot; جبهه واحد به رهبری
طبقه کارگر در مقابل جبهه واحد بدون ذکر رهبری آن نموداری از
برداشتهای مختلفی بود که از رابطه با مصدق وجود داشت. ما باین مساله
در ذکر اختلافهای داخلی حزب توده خواهیم پرداخت مصدق و جبهه ملی
نیز متقابلا هیچگاه حاضر نشدند رسما همکاری حزب توده را بپذیرند
نتیجه این بود که حزب توده مناسبات روشنی با جبهه ملی و مصدق نداشت
و بدنبال موقعیتهای مختلف، روابط آنها تعیین میشد. سازمان جوانان
حزب توده که یک نیروی سیاسی پرجوش و فعال بود، قبلا &quot; نیروی خود را
صرف تظاهرات و اعتصابها میکرد، در موضع حمایت از دولت نمی توانست
آن جوش و خروش را در یک جریان سازنده در جهت جنبش رهائی بخش
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cr4o1mumdjqzb0y3yqkxj417nym8ch0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۵۲</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95522</id>
    <revision>
      <id>299516</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:35:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 52 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299516</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2620" sha1="oev2q6n7vrkfvzegwhxu6fhrnhzz6mm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۵۰
تاریخ سی ساله ایران
هدایت کند. با مصادف شدن شش ماه آخر حکومت مصدق با تدارک جشن
جهانی فستیوال به برگزار کردن گردشهای جمعی ، جمع آوری آثار هنری
و کارهای دستی، جمع آوری کمک و امانه و سرانجام تشکیل کمیته ها و
باشگاههای ایالتی و مجلسی &quot;فستیوال&quot; و برگزاری جشنهای ایالتی و
فستیوال جهانی پرداخت در حقیقت نیروهایی که میبایست از میانش یک
نیروی نظامی انقلابی بیرون آورده شود و در ماههایی که سر نوشت خلق را
کارزار تعیین میکرد حزب و سازمان جوانان آن در خرده کاریها و بی عملی
غرق شده بودند. بدون توجه به برنامه حزب و سازمان جوانان در این
ماهها و نحوه گذران سیاسی و مبارزاتی آنها و درک بی عملی حزب توده ،
جریان کودتای ۲۸ مرداد غیر قابل فهم است جریان دیگری که در سال
۳۲ رخ داد، اعتصاب کوره پزخانه ها بود.
اعتصاب به رهبری حزب توده شروع شد و بیش از دو هفته ادامه یافت.
کوره پزخانه ها از طرف نیروهای مسلح محاصره شد. رساندن آذوقه به سی
هزار کوره پز و خانوادههای آنها بعهده کمیته های حزبی و سازمانی
گذاشته شد. با پایان اعتصاب شور شوق ناشی از یک عمل سازنده فروکش کرد
و روال قبلی از جشن و شادمانی ادامه یافت. بپاس نقشی که حزب توده
در جریان اعتصاب بازی کرده بود ، کوره پزها بطور جمعی در میتینک سالروز
خیام سی تیر در بهارستان شرکت کردند تضادهای جنبش با مرتجعین
هر روز شدید تر میشد ، پس از ۹ اسفند که کودتایی بود و در نطفه خفه
شد. در شانزدهم اسفند مصدق اقدام به باز داشت مرتجعین از جمله
اهدی کرد. مخالفان برای نشان دادن ضعف دولت ، افشار طوس رئیس
مهربانی وقت را که از جانب مصدق گمارده شده بود ( مصدق در عین حال
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oev2q6n7vrkfvzegwhxu6fhrnhzz6mm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۵۳</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95523</id>
    <revision>
      <id>299517</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:35:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 53 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299517</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2483" sha1="lnit4ny90jrw93xye15meaz74oo390j" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
DFG
۵۱
تاریخ سی ساله ایران
وزیر دفاع شده بود ) ربوده و به قتل رساندند. دکتر بقایی که پس از ۳۰
تیر از مصدق بریده ( و دشمن او شده بود و در این ماجرا دست داشت.
به باز جوئی احضار شد. جنازه افشار طوس از غار تلو کشف شد . کاشانی نیز
به مخالفت جدی با مصدق دست زد و در خانه خود در حضور طرفدارانش
قسم خورد که حتی اگر قرار باشد با امپریالیزم انگلیس همکاری کند ، مصدق
را سرنگون خواهد کرد. مصدق که در معرض فشارهای سیاسی توطئه ها و
مشکلات اقتصادی و مالی قرار داشت تصمیم گرفت سیصد ملیون تومان اسکناس
چاپ کند. مجلس به مخالفت پرداخت، عبدالله عظمی از همکاران مصدق
روش محیلانه ای پیش گرفت و معلوم شد که علیرغم قیام سی ام تیر مجلس
ماه
هفدهم برای مصدق و ملت همچنان موضع ضد انقلاب است. در تیر
نمایندگان جبهه ملی در مجلس شورا استعفا دادند در مرداد ماه مصدق
انحلال مجلس را به رفراندم گذاشت در ۲۵ مرداد ۳۲ انحلال مجلس اعلام
شد و همان شب کودتای اول مرداد آغاز شد و با شکست .
روبرو شد.
کودتای ۲۸ مرداد
در مرداد ۳۲ اشرف پهلوی که به تقاضای مصدق از کشور تبعید شده
بود در پایس با آلن دالس &quot; و &quot; شوارتس&quot; نمایندگان ایالات متحده
جلسه مشترک تشکیل داد که دستور سرنگون ساختن مصدق را صادر کرد.
شاه فرمان عزل مصدق را بدست نصیری فرمانده گارد شاهنشاهی داد و خود
با ملکه ثریا به کلاردشت رفت و منتظر نتیجه ماند. سرهنگ نصیری در نیمه
شب ۲۵ مرداد افسران خود را در راس سربازان به خانه وزرای مصدق روانه
کرد و چند تن از آنها را باز داشت .کرد از جمله فاطمی که در سعد آباد
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lnit4ny90jrw93xye15meaz74oo390j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۵۴</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95524</id>
    <revision>
      <id>299518</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:35:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 54 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299518</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2780" sha1="o7akbejxuvwhsj7xvfufh52bsq6is76" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۵۲
تاریخ سی ساله ایران
و
به همسرش تجاوز کردند خود نصیری برای بازداشت مصدق رفت در آنجا
با نیروی مسلح که به فرماندهی ممتاز از خانه نخست وزیر &quot; محافظت میکرد
روبرو شد. مصدق نصیری را فریب داد و باز داشت کرد و از همه وقایع آگاه
شد نیروهای نظامی به فرمان نخست وزیر ) که وزیر دفاع هم بود) به کاخ
سعد آباد رفتند و اسرا را آزاد کردند. فرمان خلع سلاح گارد شاهنشاهی
صادر شد و افسران و درجه داران ) سربازان گارد در سربازخانه های جمشیدیه
و باغشاه و عشرت آباد و حشمتیه ) باز داشت شدند. صبح روز ۲۵ .
شاه
ملکه با هواپیمای خصوصی از کلاردشت به بغداد گریختند. کودتای ۲۵
مرداد شکست خورد و با پخش شدن خبر کودتا، تهران و شهرستانها بوجد
آمدند. حزب توده که در ماههای قبل به خواب خرگوشی فرو رفته بود از
شناخت مسئولیت خطیر خود در این لحظات حساس بازماند و آخرین فرصت
را برای آماده ساختن نیروهای خود برای مقابله با ضد انقلاب از دست داد
در عوض فرصت طلبانه به استفاده سطحی از موقعیت پرداخت و شعار جمهوری
دمکراتیک را مطرح کرد و افراد خود را به فروش علنی روزنامه مردم &quot; و بر
گزاری متینگهای موضعی بسود علنی شدن حزب و شرکت در تظاهرات خیابانی
و پائین کشیدن مجسمههای شاه و نامگذاری خیابانهای تهران کشاند . برای
مقابله با کودتا به تماس تلفنی با مصدق و نوشتن سر مقاله های پرآب و تاب
چون &quot; کودتا را به ضد کودتا تبدیل خواهیم کرد و افشاگری از کودتا چیان
و مرکز کودتا در روزنامه های خود اکتفا کرد. در روز ۲۶ مرداد بدون برنامه
قبلی میان افراد توده ای پراکنده در خیابانها و افراد حزب ملت ایران
یان ایرانیزم (فرزهر برخورد پیش آمد که برای اولین بار پلیس در آن
بیطرف ماند. باشگاه حزب ملت ایران ) در اول خیابان صفی علیشاه ) مورد
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>o7akbejxuvwhsj7xvfufh52bsq6is76</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۵۵</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95525</id>
    <revision>
      <id>299519</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:35:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 55 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299519</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2679" sha1="ja1sdqmqxkaqzlcjx94rp5w0nqnspgm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
تاریخ سی ساله ایران -
تهاجم قرار گرفت و غارت شد.
۵۳
مصدق که از تظاهرات خیابانی به ستوه آمده بود با این بر خورد
دستور قطع تظاهرات را داد، حزب دستور را پذیرفت و روز ۲۷ مرداد
آنرا به کمیتههای خود ابلاغ کرد. با آرام شدن خیابانها ، آخرین مانع از
سر راه کود تاجیان برداشته شد و باین ترتیب بود که صبح روز ۲۸ مرداد
کودتا با تظاهرات اهمیت او باشان حرفه ای و میدانیها و دیگر افشا
بی
لمیتی شروع شد رئیس شهربانی وقت، سرتیپ دفتری که جزو کودتاچیان
بود تا آنجا که توانست مصدق را خام کرد و وقتی نیروهای پلیس به تظاهر
کنندگان پیوستند و کار بالا گرفت گفت که نمیتواند برای دولت کار کند.
دفتری نیروهای پلیس را ظاهرا برای سرکوب کردن تظاهرات می فرستاد ولی
طبق برنامه قبلی ماموران به اوباش میپیوستند کامیونهای پلیس و بارکش
مملو از اوباش و میدانیها و پلیس از جنوب شهر حرکت میکرد و شعار زنده
باد شاه &quot; و شاه - شاه - شاه - شاه&quot; را میدادند. درجه داران و افسران
گارد شاهنشاهی که در سربازخانه ها باز داشت بودند سر به شورش برداشتند
و به اسلحه خانه ها حمله ور شدند و مسلح به خیابانها ریخته و عازم خانه
نخست وزیر شدند بدون اینکه به مانعی بربخورند. حزب توده بوسید خدا
بنده ( از اعضای سر شناسی جمعیت ملی مبارزه با استعمار ) چند بار با
مصدق تماس گرفت و کسب تکلیف کرد. مصدق در تماسهای اول اعلام کرد
که از دس
دست من دیگر کاری ساخته نیست، هرکاری میتوانید بکنید در این
موقع تماس تودههای حزب با رهبری قطع بود. اصولا روابط مخفی اجازه
نمیداد که به فاصله چند ساعت، افراد بسیج شوند. بخصوص
قبل پس از - سه روز تظاهرات دستور بازگشت به خانه به کادرها صادر شده
که عصر روز
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ja1sdqmqxkaqzlcjx94rp5w0nqnspgm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۵۶</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95526</id>
    <revision>
      <id>299520</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:35:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 56 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299520</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2670" sha1="p5zfvsvhmtfmya4q05u11wot6dn6840" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۵۴
تاریخ سی ساله ایران
بود. اغلب مسئولین متوسط و افراد حزب و سازمان علیرغم مطالبی که از
کودتا شنیده و خوانده بودند در شناخت واقعه سر در گم شدند و آنها نیز
که بسرعت بخود آمدند و به بسیج افراد خود دست زدند موفق به ایجاد ارتباط با
بالا نشدند بطور کلی در حزب و سازمان جوانان، ارگانهای رهبری در
گفت و گو و موارد غیر رسمی، بالا خوانده میشدند ) اولین ارتباطها عصر
از ساعت سه به بعد ( برقرار شد رهبری خود قادر به اتخاذ تصمیم میشود.
مسئولین سازمان جوانان در تهران که موفق به ا
به ایجاد تماس با افراد شده
بودند دستور دادند که افراد با کلیه وسائل ممکن ( سلاح سرد) در قرار
عصر حاضر شوند. این تماس تا سقوط و غارت خانه مصدق ادامه داشت و
بعد بدستور رهبری به روز بعد موکول شد تا ساعت دو بعد از ظهر هنوز
مصدق با فرماندهی سرهنگ ممتاز مقاومت میکرد سرانجام خانه مصدق
سقوط کرد و مصدق فرار کرد و خانه غارت شد. رادیو ایران بیسیم پهلوی
در جاده قدیم ( حدود ظهر توسط نیروهای تیپ زرهی اشغال شد. فریادهای
زنده باد شاه از آن برخاست.
خانه
سقوط رادیو اهمیت زیادی در یکسره شدن کار داشت . روز ۲۹ تماس
حزبی و سازمانی بهتر شده بود. حداقل ۵۰% کادرها در سرقرارها حاضر بودند
حزب تصمیم گرفت کادرهای ضربتی تشکیل دهد. افراد واجد شرایط ( یعنی
آنهایی که خدمت سربازی انجام داده بودند و قدرت بدنی خوبی داشتند )
از واحدها جدا شدند و هر بیست نفر در یک خانه دور از چشم پلیس برای
ضربه زدن به دشمن آماده شدند. افسران سازمان نظامی با شتاب باین
خانهها اعزام شدند تا تعلیمات لازم را به افراد بدهند برای هر بیشت
نفر دو اسلحه کمری و دو نارنک وجود داشت این گروهها ۴۸ ساعت در
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p5zfvsvhmtfmya4q05u11wot6dn6840</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۵۷</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95527</id>
    <revision>
      <id>299521</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:35:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 57 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299521</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2453" sha1="1rzmphlznlb2wmphbv43dwkh6cd8sxo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۵۵
تاریخ سی ساله ایران
خانه ها به سر بردند. عده قابل توجهی از افسران یکدیگر را شناختند و
عده ای از آنها توسط افراد غیر نظامی شناخته شدند. با همه اینها پس
از ۴۸ ساعت این گروهها مرخص شدند و افراد که انتظار عکس العمل حزب
را میکشیدند با بازگشت رفقایشان نومید شدند، طی این دو روز ( تا روز
۳۱ مرداد ( تماسها برقرا ربود. دو هر تماس اخبار و شایعات که اغلب در
زمینه پایداری نیروها در شهرستانها بود میرسید. مهمترین این شایعات
عبارت بود از:
قیام ایل قشقائی و حرکت بطرف شیراز، مقاومت ارتشی های اصفهان
به حمایت از مصدق و حرکت آنها بطرف تهران، پایداری کلیه سازمانهای
اداری و نظامی رشت. سرانجام خبر قیام افراد توده ای در گیلان و به
جنگل زدن آنها رسید. از میان همه شایعات این خبر تاحدی واقعیت داش
و آن این بود که عده ای از افراد و سازمان جوانان در گیلان به جنگل رفتند
و آماده عملیات جنگلی شدند. بعدها حزب با زحمت زیاد این افراد را
از جنگل باز گرداند. سرانجام رهبری کودتا را انجام یافته دانست و عکس
العمل خود را به بعد موکول کرد .
ضعف های حزب توده در کودتای ۲۸ مرداد بشرح زیر بود :
۱ - حزب توده علیرغم هشدارهایی که به مصدق میداد خود در مقابل
کود تا غافلگیر شد.
۲ - گرچه حزب توده&quot; &quot;قبلا نیروهای خود را آماده مبارزه نظامی
نکرده بود معذالک&quot; میتوانست در کودتای ۲۸ مرداد نیروهای موجود را
وارد عمل کند برخوردهای نظامی با کمک سازمان نظامی میسر بود و حتی
اگر این برخورد به شکست میانجامید باعث میشد که اولا پروسه سیاسی به
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1rzmphlznlb2wmphbv43dwkh6cd8sxo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۵۸</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95528</id>
    <revision>
      <id>299522</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:36:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 58 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299522</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2612" sha1="9s6p09ctrsxor7xdmae1glrno17fvf0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۵۶
تاریخ سی ساله ایران
پروسه به سیاسی - نظامی تکامل پیدا کند. ثانیا رسالت مبارزه رهائی
بخش بدست نیروهای طبقه کارگر بیفتد. بنابر این مهمترین ضعف رهبری
حزب توده هراس از عمل و بکار نبردن نیروهای خود در مقابله ( توده ای
نظامی ) با دشمن بود &quot;ثالثا&quot; عناصر انقلابی در رهبری و ارگانهای
مسئول جای رهبری اپورتونیست را بگیرند.
رهبری حزب توده قادر نبود در لحظات حساس تصمیم به گیرد و
اختلافات داخلی و بی شخصیتی فرصت طلبانه بر آنها غلبه میکرد .
- نفوذ عناصر فرصت طلب در شرایط مبارزه نیمه علنی بدرون حزب
توده که زمینه ادامه اپورتوتیزم در رهبری است، باعث ضعف عمومی حزب
در ماجرای ۲۸ مرداد شد بطور یکه در همان روزهای اول عده قابل توجهی
از افراد ساده با واحدهای خود قطع تماس کردند.
۵- پس از پیروزی کودتا رهبری حزب از درک اهمیت این پیروزی و
نتایجی که بیار میآورد عاجز مانده و درصدد تجدید سازمان و تغییر برنامه های
خود برنیامد. این ترتیب که اولا اصرار داشت که همه افراد خود را حفظ
کند. ثانیا با دست زدن به میتینگهای موضعی و پخش اعلامیه و شعار نویسی
با کود تا مقابله کند. رهبران حزب توده فکر میکردند که همانطور که کودتای
صغیر &quot; ۱۵ بهمن مانع ادامه حیات حزب نشد. این کود تاهم &quot; به خیر
خواهد گذشت. رهبری &quot;عملا&quot; سیاست دفع الوقت آغاز حرکت خود را به
تعویق انداخت و سرانجام پس از یکسال تعلل و دست زدن به تاکتیکهای
نامناسب با باز داشت سازمان نظامی، ضربه مرگبار دشمن بر سراسر حزب
و سازمانهای وابسته به آن وارد آمد، قبل از آنکه رویدادهای پس از ۲۸
مرداد را تحلیل کنیم باید چند جنبه مختلف را از فعالیتهای و مسائل حزب
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9s6p09ctrsxor7xdmae1glrno17fvf0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۵۹</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95529</id>
    <revision>
      <id>299523</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:36:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 59 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299523</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2391" sha1="2s1n38q1ftzb97sczhl8ty7g7787ywl" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
تاریخ سی ساله ایران
توده را بررسی کنیم .
حزب توده و مساله دهقانان
۵۷۰
در برنامه اولیه حزب توده از تقسیم اراضی صحبت شده بود بدون اینکه
معین کند این اراضی باید مصادره شود یا باز خرید شود. در برنامه های
بعدی ) در دوره مخفی ( مصادره اراضی و تقسیم آن بمیان آمده است.
اشتباه است اگر بخواهیم مشی حزب توده در مورد دهقانان را در این برنامه ها
جستجو کنیم. حزب توده از روز نخست از کارگر و دهقان حرف میزد
اتحاد کارگران و دهقانان از شعارهای دائمی حزب و سازمانهای وابسته به
آن بود. ولی تماس عمان حزب با مسئله دهقانان گیلان مازندران و
آذربایجان تحقق یافت. در شمال مصادره اراضی فئودالها توسط دربار و
سپس سقوط رضا شاه یک رشته مسائل ارضی و دهقانی را بوجود آورده بود .
بخصوص در گیلان که هنوز اداره املاک نتوانسته بود بلعیدن اراضی را خاتمه
دهد ( برخلاف دشت گرگان و ماندران شرقی که اداره املاک پهلوی زمینهای
خود را ثبت کرده بود این مساله جدی تر بود. دهقانان معتقد بودند که
این اراضی متعلق به شاه بود و حالا که رفته است متعلق به خود آنهاست .
مالکان این تحولات را نپذیرفتند و خود را صاحب اراضی دانستند بهره
مالکانه مطالبه میکردند. در سال ۲۰ اجارههای اداره املاک پرداخته شد و
نه بهره مالکانه اربابها که آغاز به بازگشت کرده بودند. در سال ۲۱ بر سر
بهره مالکانه برخوردها ادامه یافت و با توجه به اینکه این نواحی در اشغال
ارتش سرخ بود، بکار بردن نیروی نظامی برای سرکوب کردن دهقانان به
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2s1n38q1ftzb97sczhl8ty7g7787ywl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۶۰</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95530</id>
    <revision>
      <id>299524</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:36:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 60 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299524</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2518" sha1="946z8r44d9eaven6fwjqq2zircaf8wc" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۵۸
تاریخ سی ساله ایران
حفظ
آسانی میسر نبود . معذالک در اغلب نواحی طی سالهای ۲۱ تا ۲۳ مالکان
توانستند بهره دریافت دارند ( سیاست جنگی شوروی ها مبتنی بر
امنیت در گرما گرم جنگ اجازه نمی داد که این جنبشها را حزب توده تقویت
کند. از سال ۲۳ اتحادیههای دهقانی در گیلان آغاز به رشد کرد
اتحادیه ها با حمایت و سازماندهی حزب توده تشکیل شد و در میان دهقانان
نفوذ کرد. مراکز اتحادیه ها در روستاها بود آگاهی دهقانان گیلان و بر
خوردهای یاد شده، در سالهای ۲۰ تا ۲۳ زمینه مساله تشکیل اتحادیه بود
و استقرار ارتش سرخ موقعیت مساعدی برای گسترش کمی کیفی آنها را بوجود
آورد. دهقانان به تدریج حالت تهاجمی بخود گرفتند ، در . سال ۲۴ استنکاف
از پرداخت بهره مالکانه شروع شد. در سال ۲۵ ) مقارن فرقه دمکرات)
ارباب را از ملک راندند و حتی تهاجمهای خوئین نسبت به آنها روی داد .
در این تهاجمات، مهاجمینی را که ارتش یا ژاندارمری گرفته بود ( به
تعداد کم) در اختیار رهبران کمیته ها گذاشت. پس از خروج ارتش سرخ
دستجات مجازات مسلح از طرف اوباش و مرتجعین دولتی تشکیل شد. حزب
جنگل (۱) و مرکز آن در چالوس بود ، اوباش و وابستگان ارباب ( مباشران ،
چارو ادارها کدخدا و مانند آنها را متشکل کرده زیر حمایت ژاندارمری به
نواحی زیر اداره دهقانان گسیل داشت. این برخوردها طی چند ماه ادامه
(۱) - حزب جنگل یک داور دسته ارتجاعی بود که در سال ۲۵ در
گیلان و مازندران فعالیت میکرد و موسسین آن عده ای از مالکان بزرگ و
نظامیان مرتجع بودند مثل : بهار مست، حسین خان زال ، جعفر خان ر
شوند و صوفی و
.....
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>946z8r44d9eaven6fwjqq2zircaf8wc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۶۱</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95531</id>
    <revision>
      <id>299525</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:36:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 61 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299525</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2682" sha1="jg2n9jy5dtn9k0ofzqef8b6bgreid3v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۵۹
تاریخ سی ساله ایران -
یافت ولی پس از آذر ماه ۲۵ که تهاجم عمومی ارتجاع آغاز شد. تعقيبها
کشتارها، تجاوزها، يغما و آتش زدنها به مقداری وسیع اعمال شد. فعالان
جنبش فراری شدند و عده ای جان خود را از دست دادند، جعفر خان ر
شوند رئیس ایل جلیلو از ناحیه اشکور ورود باز گذشته و به پشتیبانی
فئودالها ریاست پاک کردن منطقه را نکوه را بعهده گرفت . &quot; از رود سر تا
لاهیجان&quot; با چنین ترتیبی طبیعی ترین و جدی ترین کوشش حزب توده
در بر پا کردن جنبش دهقانی سرکوب شد .
و
در آذربایجان طی سالهای ۲۳ تا ۲۴ یعنی قبل از تشکیل فرقه در
مناطق مساعد کمیته های حزب توده دست به تشکیل اتحادیه های دهقانی
زد. در اطراف مراغه ، آذر شهر و رضائیه این کوششها نتایج مساعدی
بدست دادند. زمینه های جنبش دهقانی در آذربایجان پس از تشکیل فرقه .
استخوانبندی نیروی فدائی را بوجود آورد در آذربایجان نیز استقرار
ارتش سرخ عامل موثری در برپا کردن این جنبشها بود سرانجام جنبشهای
دهقانی آذربایجان با شکست فرقه دمکرات به خاموشی گرائیده پس از تجدید
سازمان از سال ۱۳۳۰ حزب توده دوباره برنامههای دهقانی خود را از سر
گرفت ولی از همان اول با کمبود امکان روبرو شد. شرایط مخفی ، نزدیک شدن
حزب توده به دهقانان را مشکلتر کرده بود و مهمتر از آن پس از سرکوبی در
سالهای ۲۵ و تا ۲۶ جنبشها خود بخود فروکش کرده و توده های دهقان حتی
در نواحی رکود و نومیدی بسر میبردند. حزب توده و سازمان جوانان اقدام
به اعزام واحدهای اکیپهای گارد دهقانی از شهر به روستا میکردند
تقریبا در تمام موارد نتیجه کار این واحدها نزدیک به سفر بود . واحدها
در روزهای تعطیلی در دسته های هفت هشت نفری تا بیست ، سی نفری به
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jg2n9jy5dtn9k0ofzqef8b6bgreid3v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۶۲</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95532</id>
    <revision>
      <id>299526</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:36:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 62 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299526</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2349" sha1="hx5q7nyckeacrt401jzhgrn91g17136" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۶۰
تاریخ سی ساله ایران
روستاهایی که اغلب هیچگونه رابطه قبلی با روستائیان آنجا نداشتند میرفتند
و در زمینه نقش اربابها و ضرورت گرفتن زیمنها صحبت میکردند. ژاندارم
آدتخدا مباشر و ملاهای ده دشمنان پیگیر این اکیپها بودند و اغلب کاربه
کتک خوردن و بازداشت شدن همه میرسید .
عامل شکست این اکیپها عبارتند از :
1 - عدم وجود جنبشهای خود بخودی در روستا .
۲- نداشتن تماس ریشه دار و درونی با روستائیان .
۳ - نشناختن روحیه روستائیان و عدم توجه به عوامل سنتی و فرهنگی
روستائیان اکیپهای حزبی که افراد آن متین تر بود حتی از تظاهر مذهبی
خواندن نماز نیز کوتاهی نمیکردند ولی اکیپهای سازمان جوانان ، اغلب
دچار چپ روی و رم دادن روستائیان میشدند.
۴- نداشتن امکانات قانونی و علنی باعث میشد که این کوشش در
مقابل آنچه باید انجام پذیرد بسیار حقیر و نارسا از کار در آید.
با همه اینها پس از آنکه مصدق در شهریور ۳۱ قانون ۲۰% بهره، مالکانه
والغای سوروسات را اعلام کرد (۱) همزمان با اوج گرفتن جنبش ضدامپریالیستی
(۱) قانون ۲۰% بهره مالکانه برای جلب رضایت دهقانان در مبارزه
یا مالکان بزرگ بموجب اختیارات مصدق وضع شد. روحانیون از جمله
کاشانی با لایحه مخالفت میکردند و در راه اجرای آن کار شکنی مینمودند
سرانجام در سال ۳۲ این قانون را فسح کردند و آن را از ارزش انداختند.
به موجب این قانون را ۱۰ بهره مالکانه به دهقانان و ۱۰% برای مصارف
عمومی روستا به انجمن ده تعلق میگرفت.
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hx5q7nyckeacrt401jzhgrn91g17136</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۶۳</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95533</id>
    <revision>
      <id>299527</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:36:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 63 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299527</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2346" sha1="2ygxup3mi0aomcg3kcr7obrzz2utvma" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۶۱
تاریخ سی ساله ایران
و درست در موقعیکه جنبش از جنبه ضدامپریالیستی صرف به جنبه فئودالی
) دربار و مرتجعین ) و ضد امپریالیستی دهقانی در مناطق آماده تر به
نضج گرفتن کرد، اینبار نیز گیلان در پیشاپیش سایر مناطق حرکت میکرد .
نقطه اوج جنبش دهقانی گیلان در برخوردهای خونین درلشت نشا بود که
دهقانان بطور دسته جمعی به رشت آمده و در آنجا با نیروی مسلح برخورد
کردند. استنکاف از دادن بهره مالکانه در دیگر مناطق نیز بندرت بچشم
می خورد. رمز موفقیت حزب توده در این موارد داشتن پیوند درونی با
دهقانان بود این پیوند اصولا بصورت رابطه کارگران و دیگر زحمتکشان شهر
با محل زادگاه خود و بستگانشان انجام میگرفت، همچنین، دموکراسی
سالهای ۳۱ - ۳۲ اجازه میداد که حزب توده با دست بازتری در این مناطق
عمل کند. با کودتای ۲۸ مرداد نه فقط جنبش در شهر سرکوب شد بلکه در
روستانیز ارتجاع بدون هراس از مجازات جنبشها، تمایلات ضد فئودالی
ریشه کن ساخت.
درباره اختلافهای داخلی حزب توده
کنگره دوم ) در سال (۲۷ که پس از انشعاب در پرتو جهاد بر ضد
انشعابیون برگزار شد، نتوانست اختلافهای درونی را نابود سازد بزودی
پس از تجدید سازمان، یک جناح بندی تازه در حزب خودنمایی میکرد .
این جناح بدنبال اختلافهای دوره علنی ) وقتی اختلافهای پیش از انشعاب
ملکی) بود. در یک طرف احمد قاسمی کیانوری و امان قریشی و اکثریت قاطع
اعضای کمیته ایالتی و در طرف دیگر ، یزدی، جودت ، شرمینی ، علوی و
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2ygxup3mi0aomcg3kcr7obrzz2utvma</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۶۴</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95534</id>
    <revision>
      <id>299528</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:36:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 64 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299528</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2704" sha1="k0kbpe68d57u343fiyregnc85zu0jev" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۰۶۲
تاریخ سی ساله ایران
اکثریت قاطع کمیته مرکزی سازمان جوانان قرار داشتند. این جناحبندی
خطوط ممیزه روشنی نداشت، لیکن بطور کلی جناح قاسمی - کیانوری
تمایلات تذیری .داشتند آنها روی معیارهای تشکیل حزب و ضرورت
.
.
ایدئولوژی طبقه کارگر تاکید بیشتری میکردند و با عناصر قدیمی بر سر این
معیارها اختلاف داشتند. در مقابل جنبش ملی، این جناح چپ روتر بود
و در تعیین خصوصیات مصدق و جبهه ملی در دوره اول نقش مهمی بازی
کرد و در جدائی حزب توده از جبهه که دلایل و زمینه های آن قبلا
مورد بررسی قرار گرفته ( نقش بیشتری داشت کیانوری در راس کمیسیون
تعلیمات و قاسمی در واوس تشکیلات کل شهرستانها ( تکش) قرار داشت .
این دو موقعیت مهم اجازه داد که اولا &quot; - نظرات این جناح در حوزه ها
و کمیته های حزب مورد قبول قرار گیرد و ثانیا &quot; مسئولات شهرستانها از
طرفداران این جناح برگزیده شوند. بهمین منظور تقریبا &quot; تمام اعضای
کمیته ایالتی تهران که میبایست مسئول کمیتههای محلی تهران باشند به
شهرستانها اعزام شدند مهمترین استانها و ولایتها در اختیار آنها قرار
گرفت که با تجدید نظر نسبت به جبهه ملی قبلا &quot; دلایل آن ذکر شد )
موقعیت این جناح به خطر افتاد قاسمی در سال ۱۳۳۱ برای شرکت در کنگره
نوزدهم ( بعنوان یکی از اعضای هیئت نمایندگی حزب ) به خارج رفت و
جای او را در هیئت اجرائیه مهندس علوی گرفت. (هیات اجرائیه از این
افراد تشکیل شده بود یزدی، جودت ، کیانوری، قاسمی ، بهرامی، که
نفر آخر چون بین دو جناح بیطرف بود عنوان دبیرهیات اجرائیه را داشت
ولی چندان اعتباری در هیات نداشت نادر شرمینی بی آنکه به عضویت
هیات اجرائیه در آید با علوی همکاری کرد و طرفداران جناح کیانوری - قاسمی
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k0kbpe68d57u343fiyregnc85zu0jev</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۶۵</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95535</id>
    <revision>
      <id>299529</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:36:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 65 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299529</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2514" sha1="4k9mzl3yfut7ke5zr1mhkk9ou5vllr7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۶۲۰
تاریخ سی ساله ایران
را از مسئولیت شهرستانهای مهم باز گرداندند و در راس کمیته های محلی
تهران گماردند.
پس از اینکه شعار &quot; جبهه واحد اعلام شد. دو جناح اختلاف خود
را روی آن پیاده کردند جناح کیانوری قاسمی تاکید داشت که &quot; جبهه واحد &quot;
باید به رهبری طبقه کارگر شکیل شود و جناح مقابل از ذکر رهبری خود داری
میکرد و طبیعی است که این تاکید ناشی از ادامه همان چپ روی ناشی بود
و شعا رجناح مقابل ، با توجه بدست بالائی که جبهه ملی داشت و حکومت
مصدق به واقعیت نزدیکتر بود .
بر سر تعیین خصوصیات حزب و نام آن نیز اختلافی وجود داشت
جناح تندرو معتقد بود که حزب توده حزب طبقه کارگر ایران است و جناح مقابل
معتقد بود که حزب توده حزب طبقه زحمتکش است این دو اختلاف که
اساسی ترین اختلاف دو جناح بود آنها را در موضع چپ و راست قرار میداد.
همان قدر که جناح قاسمی کیانوری در چپ و راست قرار میداد . همان
قدر که جناح قاسمی - کیانوری در چپ روی دوره اول ( رابطه با مصدق)
موثر بود جناح دوم در راست روی و دنباله روی در مرحله دوم اثر گذاشت.
با همه اینها عواملی وجود داشت که مانع از شناخت قطعی دو جناح بعنوان
جناح چپ و راست میشود. این عوامل از این قرار ند
الف - موقعیت و تاکتیک سازمان جوانان که در بست به اختیار شرمینی
قرار داشت، برخلاف اساسنامه و مناسبات رسمی که میبایست با حزب
داشته باشد تبدیل به یک سازمان نسبتا مستقل شده و مقررات سنی در
آن رعایت نمیشد ) عضویت در سازمان جوانان بین ۱۳ تا ۲۰ سالگی
مجاز بود حال آنکه مسئولین ساده سازمان تا سن ۲۳ سالگی و مسئولیت مهمتر
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4k9mzl3yfut7ke5zr1mhkk9ou5vllr7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۶۶</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95536</id>
    <revision>
      <id>299530</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:36:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 66 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299530</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2772" sha1="9x6981bwhfxzkq9h3olr1fnlxmwxgek" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۶۴
تاریخ سی ساله ایران
برای همیشه در سازمان میماندند. تقریبا تمام مسئولین دو عضویتی بودند
یعنی در آن واحد عضو حزب و سازمان بودند کمیته مرکزی سازمان جوانان
با تعصب از جناح یزدی، جودت، شرمنی که اکثریت رهبری حزب را
برخود داشت حمایت کرد . کمیته جناح مخالف را دائما در کارهای خود و
رسوخ میداد و دو جناح یکدیگر را منشویک خطاب میکردند و پس از واقعه
هشتم فروردین ۳۱ شدیدترین برخورد بین سازمان جوانان و جناح مخالف
روی داد بطوریکه از تهدید علنی یکدیگر خودداری نمی کردند. سازمان
جوانان در حالیکه از جناح راست حمایت میکرد در اغلب موارد دست به
ماجراجوئی میزد و کارانی افراد آن در مجموع به کارآیی حزبیها می چربید.
انضباط و تعلیمات ایدئولوژیک در سازمان جوانان سطحی بالاتر از حزب
داشت. سازمانی که میبایست از هر نظر پایین تر از وضعیت حزب باشد ،
تقریبا در تمام موارد بر حزب می چربید. برای تظاهرات، افراد سازمان
خیلی سریع بسیج میشدند. در برخورد پلیس و سربازان فقط کارگران حزبی
بر آنها پیشی داشتند و اکثریت افراد حزبی از آنها عقب تر بودند. طرح
شرمینی این بود که با انحصار کردن سازمان جوانان و تربیت سیاسی و سازمانی
افراد آن، آینده حزب را برای خود و جناح خود تعیین کند و این خطری
جدی برای جناح مخالف بود. بهمین دلیل در هر فرصت سعی میکردند نفوذ
سرپرستی سازمان
او را رسما از.
شرمینی را در سازمان جوانان از بین ببرند ،
برداشتند ولی در عمل هیچ نتیجه ای بدست نیاوردند. نفوذ شرمینی تا
پائین ترین کادرهای مسئول سازمان جوانان رسوخ یافته و بر خلاف حزب
که اختلافهای داخلی در صفوف پائین آن مطرح نمیشده در اینجا مسئولان
جزء هم از قضایا با خبر بودند . خصوصیات سازمان جوانان و تاکتیکهای آن اساسا &quot;
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9x6981bwhfxzkq9h3olr1fnlxmwxgek</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۶۷</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95537</id>
    <revision>
      <id>299531</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:36:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 67 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299531</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2690" sha1="3tx259dtoyjiagql7fzrz9y70u2wsun" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۶۵
تاریخ سی ساله ایران
می بایست با افکار جناح مخالف یکی باشد و این یک جنبه از غیر اصولی بودن
جنا جنیدی درونی حزب بود. واقعیت این بود که شرمینی دارای تمام خصوصیات
تندروی چپ نمایی بود. در جناح قاسمی کیانوری امثال او زیاد بودند
حال آنکه قدیمی ها به اصطلاح پیرو پاتالها به یک جوان مثل او احتیاج
داشتند. در این جناح رهبری آینده او ، مسلم بنظر میرسید . اکثریت رهبری
نیز که اغلب در خارج بودند با این جناح بود. جنا جنبدی بیشتر ، باند
بازی عناصر رهبری بود و بر سر اشغال پستهای حزبی و بدست آوردن نفوذ
بیشتری ولی این باند بازیها جنبه های ایدئولوژیک یافته و نمودهای سیاسی
پیدا میکرد .
&quot;
ب - عامل دوم ترکیب دو جناح از نظر منشاء و سوابق افراد آن است
جناح قاسمی - کیانوری اغلب از کمونیستهای جوان بودند که در جنبشی
کمونیستی سالهای ۱۳۰۰ تا ۱۳۱۰ سوابقی نداشتند. خصوصیات روشنفکرانه
آنها نیز بر جناح مخالف می.چربید علیرغم تاکید ایشان روشنفکرترین
کادرهای خائن حزب در صف آنها جا داشت و از همه عجیب تر اینکه در
بکار گرفتن افراد کارگر و رشد دادن مسئولان کارگر کوشش بعمل نمی آوردند.
گرچه این خود نموداری از زمینههای مادی راست روی در این جناح است
ولی این پدیده با شعارها و برداشتهای آنها وفق نمیداد . حاکمیت جناح
یزدی - شرمینی مقارن بود با توجه به ترکیب طبقاتی حزب و دگرگون ساختن
نسبت کارگران به روشنفکران در سطح مسئولان متوسط حزب و سازمان جوانان
که در سال ۳۱ بطور مکانیکی به عناصر کارگر توجه شده و کوشش بعمل آمد که
کارگران مسئولیتهای بیشتری بعهده بگیرند. این پدیده که ناشی از عدم
شناخت طبقه کارگر ایران و بی توجهی به کیفیت واقعی کادرهای کارگر در
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3tx259dtoyjiagql7fzrz9y70u2wsun</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۶۸</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95538</id>
    <revision>
      <id>299532</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:36:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 68 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299532</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2747" sha1="jwt1g9y21mitivvofb67m7x6uds2o8r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
.۶۶
تاریخ سی ساله ایران
حزب و سازمان جوانان بود باعث شد که مسئولین متوسط و نسبتا&quot; بالای
حزب در یک مساله ۲۱ تا ۳۲ مرداد از عناصر بی تجربه و فاقد خصوصیات
لازم تشکیل شود و ضرف کارگر بودن ملاکی برای مسئولیت بشمار برود و
در نتیجه تعداد مسئولان بله قربان گو افزایش یابد و در واقع این کادرهای
تازه کار اغلب بصورت مهرهای در دست روشنفکران بالائی بکار میرفتند
حداقل میتوان گفت که این دگرگونی هیچگونه بهبودی در روابط رهبری و
توده های حزبی بوجود نیاورد و اثر مثبتی در مقابله با رهبری فرصت طلب
برجای نگذاشت حتى شکست ۲۸ مرداد به اختلافهای داخلی خانمه نداد
کیانوری روی عکس العمل فوری تاکید میکرد از جمله اقدامات این جناح
انتشار اعلامیه ای به امضای کمیته ایالتی در آبان سال ۳۲ بود که طی آن
دشمن به انتقام تهدید شد و همه کسانیکه بر ضد مردم و حزب دست به
اقدام بزنند ( مثل روزنامه نویسها اعضای دادگاهها و غیره ) به مجازات
وحشتناک تهدید شده بودند ولی همانطور که میدانیم این تهدیدها زمینه
مادی در حزب نداشت و بیشتر بلوف بود تا عمل، گذشته از این، این
عمل خود سرانه انجام گرفته و موافقت هیات اجرائی را کسب نکرده بود
بنابر این هیچ عملی بدنبال نیاورد . پس از آنکه کیانوری وجودت به رهبران
خارج پیوستند اختلاف در زمینههای دیگر ادامه یافت. سرانجام در جدا
شدن چین از شوروری و بروز اختلاف در جنبش جهانی، این جناجبندی به
انشعاب در سازمان حزب توده و در خارج از کشور انجامید و قاسمی و فروتن
و همکارانش از بقیه جدا شدند. کیانوری در این مرحله از قاسمی جدا شد .
رسیدگی به پروسهای خارج از کشور و از جمله سازمان حزب توده که دیگر
بمثابه یک حزب&quot; شناخته نمیشد در فصلهای بعد خواهد آمد. گرچه پس
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jwt1g9y21mitivvofb67m7x6uds2o8r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۶۹</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95539</id>
    <revision>
      <id>299533</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:36:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 69 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299533</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2312" sha1="qdt1xmed98p1gko5aqyqr4iqucyy5yo" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۶۷
تاریخ سی ساله ایران
از ۲۸ مرداد تا اواخر سال ۳۴ حیات حزب توده در داخل کشور ادامه یافت
معذالک ۲۸ مرداد نقطه عطفی در زندگی حزب توده در جنبش ملی بود
بنابراین بتوضیحاتی که در باره حزب توده داده شد نتیجه میگیریم :
اولا&quot; - حزب توده از همان اول تاسیس خود جانشین یک جریان
کارگری شد یعنی علیرغم تمام انحرافات و اشتباهات ، رهبری جنبش طبقه
کارگر را بدست گرفت، یعنی عملا نقش پیشاهنگ را بعهده گرفت. در واقع
بهمین دلیل است که پروسه حیاتی و مبارزات حزب توده از دیدگاه مارکسیستی
مورد بررسی قرار گرفته و اپورتونیزم درونی این حزب مورد مطالعه
قرار میگیرد .
و انتقاد
ثانيا &quot; - حزب توده در طول دوازده سال از یک حزب دمکراتیک بیک
حزب طبقه کارگر تکامل یافت ولی این حزب طبقه کارگر فاقد خصوصیات
انقلابی بود و ایور تونیزم در رهبری و صفوف حزب ریشه عمیقی داشت.
ثالثا &quot; ـ با از دست رفتن نفوذ حزب توده در میان مردم و از جمله
در صفوف زحمتکشان و با قطع فعالیت سازمانی و سیاسی این حزب در داخل
کشور، نقش این حزب بمثابه پیشاهنگ طبقه کارگر، اگر چه فرصت طلبانه
و غیر انقلابی بود، خاتمه یافته است. بقایای حزب در داخل کشور و خارج
از کشور به هیچوجه به منزله ادامه حیات پروسه پیشاهنگ طبقه کارگر
تلقی نمیشود . اینک قبل از اینکه به ادامه حیات حزب توده و دیگر جریانهای
پس از ۲۸ مرداد بپردازیم، باید پروسه جبهه ملی و مبارزات مصدق را
مورد مطالعه قرار دهیم:
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qdt1xmed98p1gko5aqyqr4iqucyy5yo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۷۱</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95540</id>
    <revision>
      <id>299534</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:37:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 71 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299534</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1359" sha1="nousqjfpsp8qna7rakhays8c6f2pjl4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
دوم - جبهه ملی و مصدق در جنبش ملی کردن نفت
محمد مصدق در یک خانواده اشرافی بزرگ شده و در فرانسه در رشته
حقوق دکترا گرفته بود . مصدق پس از بازگشت به ایران تمایلات ملی از خود
نشان داد و در پایان جنگ جهانی اول در جریان قرار داد ۱۹۱۹ چهره
او آشکار شد ولی در این دوره جناح ،ملیون چهره های سرشناس تری از
مصدق دارد.
در کودتای ۱۲۹۹ هنگامی که سید ضیاالدین نخست وزیر
میشود و دستور بازداشت رجال قاجار را صادر میکند ، مصدق والی فارس
بود و هنگامی که به تهران احضار شد در اصفهان مسیر خود را عوض کرد و
به چهار محال بختیاری رفت. پس از سقوط کابینه صد روزه و تشکیل کابینه
قوام، مصدق پست وزارت دارائی را بعهده گرفت. با توجه به موضعی که
ملیون در مقابل جنبشهای انقلابی آن دوره داشتند مصدق در مقابل جنبش
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nousqjfpsp8qna7rakhays8c6f2pjl4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۷۲</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95541</id>
    <revision>
      <id>299535</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:37:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 72 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299535</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2584" sha1="bmxdfhz7o9r8ejelinj2rtfyz04wkw1" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
Yo
تاریخ سی ساله ایران
جنگل و قیام کلنل و مانند آن روشی &quot; اعتدالی ولی محافظه کارانه داشت
) در مقابل رضاخان، ملیون مدتها روش محافظه کارانه داشتند . ) مدرس
که سرشناس ترین چهره این دوره بود در ابتدای امر سعی کرد از تضادهای
رضا خان با دربار استفاده کند. ملیون نمیتوانستند عواقب سیاست خود
کنند
را پیش بینی
و موقعی واقعیت را درک کردند که دیگر دور کردن رضا
خان از قدرت، در توانائی آنان نبود مدرس و همکارانش میخواستند
رضا خان را با &quot; پولیتیک از میدان بدر کنند ولی دستهایی که رضاخان
را روی کار آورده بودند در استفاده از مانورهای دیپلماتیک و برپا کردن
صحنه های فریبنده بر شاگردان مکتب دیپلماسی امين السطان&quot; و &quot; موتمن
الملك &quot; (۱) استاد تو تر بودند. با همین معیارها بود که مصدق در مجلس
سیاستمدارانه به مخالفت با سلطنت رضا خان میپردازد و اظهار میدارد که
چون رضاخان ) که سردار سپه و نخست وزیر بود) مرد لایق و کاردانی
است و با نشستن او برجایگاه سلطنت، ملت ایران نمیتواند از این نیافت
بهره مند شود . بهتر است رضاخان شاه شود و در همان سمتهای خود بماند
سرانجام رضاخان حاکم شد و دیکتاتوری خود را برقرا رکرد. مصدق خانه
نشین شد و منتظر حوادث ماند. هنگامیکه متفقین وارد ایران شدند و رضا
شاه سقوط کرد مصدق بیش از شصت سال داشت و این امتیاز را بر دیگران
۱ - مقصود یکی کردن امین السطان با موتمن الملک نیست، بلکه
توجه دادن به روشهای سیاسی و دیپلماسی کهنه و فرسوده ای بود که رجال
آن دوره در هر سنی که بودند بکار میبستند . آثار این دلقک بازی &quot; تا
سالهای پس از شهریور ۲۰ نیز در چهان سیاسی دیده میشود .
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bmxdfhz7o9r8ejelinj2rtfyz04wkw1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۷۳</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95542</id>
    <revision>
      <id>299536</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:37:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 73 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299536</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2560" sha1="cegnzihmovx1t745bd1wxxw5yzvzzkp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۷۱۰
تاریخ سی ساله ایران
داشت که از دوره &quot; صنیع الدوله &quot; و &quot; موتمن الملک &quot; تا مدرس در صف
ملیون مبارزه کرده بود. برای مردم تهران بخصوص ، برای قشرهای بازاری
و کسبه که قدیمی تر بودند. تهران در دوره رضاشاه رشد زیادی کرده بود
و جمعیت زیادی از شهرستانها به تهران آمده بودند ) باین ترتیب پس از
شهریور ۲۰ مصدق دوباره پا به میدان گذاشت. در دوره چهاردهم مجلس
شورای ملی مصدق از تهران نامزد شد و بعنوان اولین نماینده تهران انتخاب
شد. در مجلس عده ای از نمایندگان منفرد و نمایندگان عضو حزب ایران
گرد او جمع شده بودند و مصدق سخنگوی آنها بود. اولین مساله ای که در
مجلس چهاردهم موضع مصدق را روشن کرد اعتراض به اعتبار نامه سید
ضيا الذین طباطبائی بود که مصدق طی سخنرانی جای خود پرده از کودتای
۱۲۹۹ و نقش سید ضیا در آن برداشت بر سر این مساله فراکسیون حزب
توده، در کنار مصدق بود ولی مصدق مانورهایی در مجلس داد تا جدائی
خود را از این فراکسیون آشکار سازد. در مجلس چهاردهم ، امتیاز نامه
استاندارد اویل کمپانی مطرح شد که مصدق با آن مخالفت ورزید
و نه فقط بر علیه آن بلکه بر علیه شرکت نفت ایران و انگلیس و امتیاز نفت
جنوب نیز صحبت کرد هنوز مدتی از این ماجرا نگذشته بود که مساله امتیاز
نفت شمال پیش آمد. در اینجا مصدق به روش خود ادامه داد. اما فراکسیون
خود ادامه داد اما فراکسیون حزب توده خطائی بزرگ مرتکب شد و از
امتیاز نفت شمال در بست حمایت کرد. در اینجا مصدق و حزب توده در
(1)..
اسخنرانی معروف مصدق در مورد امتیاز نامه استاندارد اویل کمپانی
در ۷ آبان ۱۳۲۳ در مجلس چهاردم انجام گرفته
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cegnzihmovx1t745bd1wxxw5yzvzzkp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۷۴</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95543</id>
    <revision>
      <id>299537</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:37:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 74 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299537</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2681" sha1="2o0vxxs2i2844hgy24oli51mgbbcjjf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
تاریخ سی ساله ایران
مقابل هم قرار گرفتند. ولی مصدق برای اینکه مخالفتش با قرار داد حمل
بر مخالفت با شوروی که در مقابل آلمان هیتلری میجنگید نشود ، طی
نامه ای به سفیر شوروی در ایران موضع خود را درباره نفت روشن کرد
مصدق در این نامه پس از تشریح رابطه ایران با شوروی و تائید فعالیت یعنی
همزیستی و کمک برادرانه شوروی جوان به تهران، صرفنظر کردن از کلیه
مطالبات دولت نزاری و الغای قرار دادهای یک جانبه ، به دولت شوروی
توصیه میکرد که پیشنهاد امتیاز نفت شمال را پس بگیرد و بجای آن پیشنهادی
برای کمک به دولت ایران برای استخراج نفت در شمال بدهد . فشرده پیشنهاد
مصدق این است که دولت شوروی وام برای که همه از شوروی تهیه شود .)
با این وام شوروی نفت شمال استخراج و انحصرا به نرخ مبادله (بنابر
بازار روز ) به شوروی فروخته میشود. وام شوروی و بهره عادلانه آن از
این طریق مستهلک خواهد شد این پیشنهادها که امروز برای دولت شوروی
حداکثر چیزی است که ممکن است در یک کشور به آن برسد ( با توجه به
انحصار فروش محصول در شوروی ( و در اغلب موارد بدون توجه به ماهیت
رژیم طرف معامله خود قرار دادهایی به مراتب سودمند تر از نظر کشور
طرف قرارداد مثلا ایران با مصر و مانند آن ) امضا میکند، با بی اعتنائی
روبروشد و انعکاس ایادی هم نیافت. موضع مصدق در ایران در
شوروی
ها
.
این مورد نشان دهنده موضع ملی اوست
پس از تشکیل فرقه دمکرات، مصدق خواستههای عمومی فرقه را در
زمینه زبان مادری و مصرف مالیاتها و تشکیل انجمن ایالتی با روح قانون
اساسی مطابق دانسته خواستار رسیدگی به آنها شد. ولی هنگامیکه فرقه
4
دمکرات حکومت را در دست گرفت و خود مختاری اعلام کرد و توافق قوام &quot;
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2o0vxxs2i2844hgy24oli51mgbbcjjf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۷۵</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95544</id>
    <revision>
      <id>299538</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:37:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 75 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299538</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2694" sha1="9mzhgw1ema4t7fc5asx7997zb5j91ck" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
با شوروی
۷۳
تاریخ سی ساله ایران
مسانه نفت شمال را بنا بر پیشنهاد &quot; کافتارا در &quot; حل شد.
مصدق از میدان خارج شد، حال آنکه در حبس دوره حزب ایران با حزب
ایران با حزب توده و فرقه دمکرات جبهه دمکراتیک را تشکیل داد و رسما &quot;
همکاری میکردند با وقایع آذربایجان و تهاجم ارتجاع بدنبال آن، مصدق
یک یک دوره کم فعالیتی را گذرانید. دوره تازه خود را با فعالیتهای
انتخاباتی دوره شانزدهم شروع کرد. در ۲۲ مهر ۱۳۲۷ مصدق به اتفاق
دوازده نفر از طرفداران سرشناس خود در کاخ مرمر متحصن شده و بعنوان
اعتراض به جریان انتخابات دوره شانزدهم دست به اعتصاب غذا زدند .
اعتصاب چهار روز طول کشید و بدنبال این جریان در سیزدهم آبان ، هژیر
و زیر دربار در مسجد سپهسالار بدست اما می از فدائیان اسلام که قبلا&quot;
کسروی را کشته بود) ترور شد. بازار و کسبه ، هیجان آمدند و علیرغم
اختناقی که پس از ۱۵ بهمن بر قرار شده بود مردم شهری تمایلات مخالفت
آمیز خود را نشان میدادند. در چنین جوی بود که جرج مک کی &quot; از طرف
وزارت خارجه آمریکا به تهران آمد و نظرات آمریکا را برای مقامات ایرانی
توضیح داد آمریکا که پس از وقایع آذربایجان در ایران نقش موثری پیدا
کرده بود، پس از سرکوبی حزب توده میخواست رسما&quot; از منابع نفت و
موقعیت سیاسی ایران سهم خود را بدست آورده . هیجدهم آبان انتخابات
دوره ۱۶ هم ابطال شد و فرمان تجدید انتخابات صادر شد .
تضادهای آمریکا و انگلیس رو به رشد بود. شوروی که ضامن داخلی
خود را از دست داده بود باید بینی به وقایع مینگریست و جریانهای داخلی
را که حزب توده در آن نقشی نداشت به مثابه از کاستضادهای امپریالیستی
میشناخت در اواخر اسفند سال ۹۱۳۲۸ انتخابات انجام شد و مصدق و
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9mzhgw1ema4t7fc5asx7997zb5j91ck</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۷۶</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95545</id>
    <revision>
      <id>299539</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:37:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 76 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299539</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2424" sha1="je2cme9ubifzpa2vgkmwl3f5wr34u0v" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
تاریخ سی ساله ایران
۷۴
همکارانش به نمایندگی تهران انتخاب شدند حزب توده که مشغول تجدید
سازمان خود بود. این انتخابات را تحریم کرد.
وقایعی که از این پس میآید کم و پیش در شرح فعالیتهای حزب توده
بدون پرداختن به زمینه عمومی جنبش غیر ممکن است. پس ما در اینجا فقط
روی آن جنبه های ویژه مبارزات مصدق و جبهه ملی تاکید میکنیم
تا اینجا خصوصیات مصدق و مبارزات او چنین است:
۱ - مصدق بعنوان عنصری ملی یعنی ناسیونالیست با تمایلات ضد
استعماری شناخته میشود .
۲ - مصدق و همکارانش از سازمان دادن مبارزات توده ای در طی
این سالها خود داری کرده و به روشهای عرفا سیاسی آنهم در چهار چوب
امکانات قانونی توسل جسته اند.
در حرکت مجدد مصدق و یارانش تضاد آمریکا و انگلیس زمینه
مساعدی ایجاد کرده بود و مصدق به این امر آگاهی کامل داشت. استفاده
از یکسو و کمبودهای مبارزه توده ای در جناح مصدق و همکارانش از سوی
دیگر، خاطرات بدی که عناصر آگاه از سیاستبازیهای پشت پرده داشتند.
زنده میکرد و این امر در موضعگیری انحرافی حزب توده نسبت به مصدق
تاثیر داشت مذاکرات نفت بین &quot;گس&quot; نماینده شرکت نفت انگلیس و
گلشائیان وزیر دارائی ایران در مجلس شانزدهم مشکل شد و به مهمترین
مساله و سفت کردن مهار مردم که تحت تاثیر وقایع چند ماه گذشته شل
شده بود. در سوم تیرماه ۱۳۲۹ بجای منصور نخست وزیر شد . رزم آرا از
مذاکرات &quot;گس گلشائیان &quot; حمایت میکرد. مذاکرات به نتیجه ۵۰ - ۵۰
رسیده بود . فرمول ۵۰ ۵۰ فرمولی بود که کارتل جهانی نفت، پس از جنگ
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>je2cme9ubifzpa2vgkmwl3f5wr34u0v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۷۷</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95546</id>
    <revision>
      <id>299540</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:37:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 77 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299540</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2714" sha1="0va39ifucu7l69x1pwq4ev1pzbai0bs" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۷۵
تاریخ سی ساله ایران
دوم برای انعقاد قرار دادها و گرفتن امتیازهای تازه در خاور بکاربسته بود
) از جمله در مورد نفت عربستان این فرمول از جانب کمپانی های آمریکایی
بکاربسته شده بود رزم آرا توافق را حداکثر چیزی میدانست که در دست
امکان بوده است. مصدق حمله خود را به توافق نامه جدید شروع کرد و
در سال ۲۹ بر سر مساله نفت رزم آرا را استیضاح کرد.
مساله نفت در مجلس هر روز داغ تر میشد و سرانجام در ۱۳ اسفند
ماه (۱۳۲۹) مصدق که ریاست کمیسیون نفت مجلس شورا را بعهده داشت
بجای اعلام نظر درباره توافقنامه گس گلشائیان پیشنهاد ملی شدن نفت
را در مجلس به میان آورد . مردم گوشه بزنگ وقایع بودند و مایندگان طرفدار
مصدق از مدتی قبل بعنوان فراکسیون &quot; جبهه ملی &quot; شناخته میشدند. در
گرماگرم این جریان رزم آرا توسط یکی از فدائیان اسلام (خلیل طهماسبی )
در شانزدهم اسفند در مسجد شاه ترور شد. با تروررزم آرا مردم به هیجان
آمدند و تضادهای موجود به اوج خود رسید حسین علاء یک کابینه موقت
تشکیل داده هنوز چند روز از ترور رزم آرا نگذشته بود که دکتر زنگنه نیز
ترور شد. در چنین جوی بود که مرتجعین عقب نشستند و در مجلس که
جبهه ملی در آن اقلیتی بیش نبود لایحه ملی شدن نفت در ۲۹ اسفند
سال ۲۹ به تصویب رسید . دربار که نمیخواست رسما در مقابل نظرات آمریکا
مقاومت کند از مخالفت رسمی با این جریان خود داری کرد ولی &quot; توشیح
لایحه تا دهم اردیبهشت سال ۳۰ به تعویق افتاد. در سیزدهم اردیبهشت
مصدق برای اجرای قانون ملی شدن نفت به نخست وزیری رسید و از مجلس
رای اعتماد گرفت . آمریکا که خود را در بدست آوردن پیروزی سهیم میدانست
امیدوار بود که پس از خلع ید از شرکت نفت با انگلیس تحت شرایط تازه ای
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG
C&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0va39ifucu7l69x1pwq4ev1pzbai0bs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۷۸</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95547</id>
    <revision>
      <id>299541</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:37:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 78 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299541</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2707" sha1="tp43711onbvwsjv8d2mgt7fjrii73ly" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۷۶
تاریخ سی ساله ایران
توافق کند. پس از خلع ید در ۲۹ خرداد، در ۲۳ تیر &quot; هاریمن&quot; به ایران
آمد و نتظاهرات خونین ۲۳ تیر بر پا شد. مصدق به آمریکا جواب مثبت
نداد اما هنوز خود را آنقدر قوی نمیدانست که از حمایت آن صرف نظر کند.
در اینجا همان مانورهای سیاستمدارانه بچشم میخورد نامه های مصدق به
ترو من و بالعکس نموداری از این دیپلماسی است. در این مورد هدف مصدق
امپریالیسم انگلیس است و بس . حتی مرتجعین داخلی هدف حملات او
نیستند. عناصر آمریکایی مثل زاهدی، امینی و دیگران و عناصر دست
راستی مثل کاشانی، بقائی و مانند آنها با مصدق در یک خط قرار دارند و
با تشدید اختلافهای ایران و انگلیس و توطئه هایی که سفارت انگلیس برضد
دولت شروع کرد. بود. در دی ماه ۱۳۳۰ مصدق بعنوان تشدید فشار
کنسولگری های انگلیس را بست و تقریبا &quot; مقارن آن مجلس سنا را منحل
کرد. مجلس مؤسسان که در سال ۲۸ زیر فشار مرتجعین و در بار برپا شده
بود ، بر خلاف قانون اساسی تشکیل مجلس سنا را تصویب کرده بود و در
همان شرایط انتخابات آن انجام یافته بود. انحلال مجلس سنا ، سرآغاز
درگیری مصدق با مرتجعین راستی و دربار بود بدنبال این اقدامات،
انتخابات دوره هفدهم در بهمن سال ۳۰ انجام گرفت، مصدق به نحوغیر
منتظره ای دست مرتجعین را باز گذاشت و بنا بر اسناد و شواهد مسلم از
و تعویض سند و فی مابین شیوه موسوم جلوگیری نکرد
در انتخابات
حتی در اینکار از عناصری که در دوره های قبلی در این کار تخصص یافته
بودند استفاده کرد. هدف این بود که نمایندگان حزب توده وارد مجلس
نشوند. این هدف با تعطیل گذاشتن انتخابات در برخی شهرستانها کاملا
تامین نشد. حزب توده که دارای نفوذ و کمیتی زیاد شده و طرفداران نیمه
تقلب
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tp43711onbvwsjv8d2mgt7fjrii73ly</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۷۹</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95548</id>
    <revision>
      <id>299542</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:38:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 79 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299542</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2572" sha1="hmz7e3gw1g12dwzqrpr0dfv9llnvs3n" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
تاریخ سی ساله ایران
متشکل زیاد تری ،
w-
داشت عملا&quot; حتى یک نماینده به مجلس نفرستاد و در
عوض طرفداران واقعی مصدق در مجلس در اقلیت قرار گرفتند و مرتجعین
اکثریت خود را حفظ کردند. این شیوه سازشکارانه طی سالهای ۳۱ - ۳۲
مصدق را با مشکلات زیادی روبرو کرد ) از جمله در رای اعتمادی که مجلس
هفدهم به قوام داد و پس از ماجراهای سال ۳۲ که به انحلال مجلس و انجام
رفراندم منجر شد طی ماههای اول سال ۳۱ مبارزه با انگلیس و خنثی کردن
فشار اقتصادی و نتایج محاصره اقتصادی ایران از طرف کمپانی های نفتی
تمام نیروی مصدق را به خود اختصاص میداد. مصدق برای تامین بودجه
دولت به محدود کردن واردات و رشد صنایع داخلی متوسل شد و ضمنا&quot;
اوراق قرضه ملی منتشر کرد. حزب توده برای توسعه مخالفت با قرضه
ملی به هزینه های نظامی و نقش مستشاران آمریکائی در ارتش و خرید تانکهای
شرمن آمریکایی که خلق را نابود میسازد متکی شد (۱) ( اشاره به ۲۳ تیرو
وقایع مانند آن است. ) هذالک قرضه ملی از طرف قشرهای خرده بورژوازی
پیشه وران کسبه و کارمندان دولت و بورژوازی ملی بزرگ و کوچک مورد
استفاده قرار گرفت. گرچه مبلغ آن نمیتوانست نقش تعیین کننده ای در
موقعیت وخیم اقتصادی ایران داشته باشد، با همه فشارها ، مصدق موفق
شد جلوی افزایش قیمتها را بگیرد. در یک مورد همینکه نرخ قند و شکر افزایش
بازرگانان مربوط نرخ را به بهای زبان فروش نگهداشتند ، در سالهای ۳۰
(۱) - حزب توده در توجیه ایکه چرا دولت شوروی مطالبات ایران
در طی جنگ دوم را ) مسئله ۱۱ تن کالای ایران در این موقعیت خطیر
تحویل نمیدهد ، بهمین قبیل استدلالها متوسل میشد .
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hmz7e3gw1g12dwzqrpr0dfv9llnvs3n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۸۰</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95549</id>
    <revision>
      <id>299543</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:38:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 80 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299543</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2539" sha1="t8o0oc2b67z6xsvrq3bawf5t5opnn2b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
تاریخ سی ساله ایران
۷۸
۳۲ و اقتصاد بودن نفت، مصدق باعث رشد صنایع داخلی شد و توازن
بازرگانی خارجی تامین شد. با این همه بروز نارساییهای مالی در پرداختهای
دولتی ) مثل حقوقها که اغلب بصورت یک دوازدهم تصویب میشد
که
اجتناب ناپذیر بود، در چنین اوضاع اقتصادی بود مصدق تقریبا با
انگلیس به دادگاه لاهه رفت. دکتر سنجابی، و خسرو قشقائی از جمله
اعضای هیئت نمایندگی ایران بودند که قبلا به لاهه رفته بودند. درهمین
موقع نفتکش رزماری (ایتالیائی) که تحریم خرید نفت ایران را نقض کرده
بود در عدن بازداشت شد.
مصدق که از لاهه برگشت با توطئه های پنهانی امرای ارتش روبرو شد.
از سوی دیگر مصدق که نقش فرماندهان نظامی رئیس شهربانی ، ژاندر مری
و فرمانداری نظامی (تهران) را در ایجاد برخوردهای خونین و کارشکنی
دریافته بود، در صدد چاره برآمد. مصدق تصمیم گرفت حق غیر قانونی
شاه را در تعیین وزیر جنگ ملغی سازد و پست وزارت جنگ را بدست خود
گرد. در ذهن رجال قدیمی یک مشابهتی بین حرکت مصدق با حرکت رضا
خان در سالهای قبل از سلطنت وجود داشت زیرا او نخست وزیر و سردار
سپه و وزیر جنگ بود . با این تفاوت عمده که مصدق نظامی نبود و هدفها و
سوابقش جز رضاخان بود. در ۲۶ تیر مصدق بعنوان تهدید استعفا داد و
قوام بجایش آمد. ( جریان قیام سیام تیز قبلا . شده است .
بررسی
پس از پیروزی مصدق در آخر مرداد ۳۱ مجلس اختیارات مصدق را
تصویب کرد که بدون مجلس قوانین را مورد اجرا بگذارد. این اختیارات
برای خنثی کردن ماهیت ارتجاعی مجلس هفدهم ضرورت یافته بود . در مهر
ماه ۲۱ ایران با انگلیس قطع رابطه کرد.
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t8o0oc2b67z6xsvrq3bawf5t5opnn2b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۸۱</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95550</id>
    <revision>
      <id>299544</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:38:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 81 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299544</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2706" sha1="23zaxp2pz6xefsqnzwfoqc5srchrti2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
تاریخ سی ساله ایران
۲۹
تضادهای درونی بسرعت رشد یافته بود جناح راست جبهه ملی بر
سر مشی مصدق بتدریج از او فاصله میگرفت. مصدق دید بیطرفی آمریکا را
از دست داده و بتدریج آمریکا سیاست فعال تری بر ضد او پیش گرفت .
بدربار و امرای ارتش دست به توطئه میزدند مصدق عده ای از مرتجعترین
امرای ارتش را بازنشسته کرده بود ) با اتکاء بداشتن پست وزارت دفاع ،
مصدق اسم وزارت جنگ را به وزارت دفاع ملی عوض کرده بود . در دی ماه
اختیارات مصدق برای یکسال تهدید شد. دیگر از طریق مجلس و مانورهای
سیاسی ممکن نبود مصدق را سرنگون ساخت این بار ارتجاع در
دست در دست
امپریالیزم توطئه نهم اسفند را بوجود آورد. توطئه به این ترتیب شروع
شد که شاه اعلام کرد که میخواهد به اروپا سفر کند. درباری ها ( برادران
و خواهران شامو دیگر (مرتجعین اوباش را جمع کردند تا برضد مصدق دست
به تظاهرات بزنند. در این روز بود که شعبان بی مخ بخانه
حمله
مصدق
کرده و باز داشت شد، جبهه ملی و حزب توده علیه شاه و امپریالیستها
دست به تظاهرات زدند و تظاهرات خیابانی چند روز ادامه یافت. در پایان
همین تظاهرات بود که خبر فوت استالین پخش شد ( ۵ مارس - ۱۴ اسفند)
سایه حسن روابط حزب تود با دولت حزب توده اجازه پیدا کرد که
متینگ یادبود استالین را در میدان فوریه برگزار کند . این میتینگ با شکوه
تمام برگزار شد ولی به حیثیت حزب توده نیفزود بلکه به مردم نشان داد
در
که حزب توده هنوز چه وابستگی عمیقی به شوروی دارد .
بدنبال توطئه . اسفند، مصدق نزدیک به دویست تن از مرتجعین
اليوم
را بازداشت کرد که از جمله آنها فضل الله زاهدی بود ، ارتجاع با ضربه ای
روبرو شد ، دیگر از هر طریقی میباید حکومت مصدق را سرنگون کرد. ارتجاع
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>23zaxp2pz6xefsqnzwfoqc5srchrti2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۸۲</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95551</id>
    <revision>
      <id>299545</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:38:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 82 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299545</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2545" sha1="t8ecza40qlx6tj52u2aoeovpanddps4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
تاریخ سی ساله ایران
از هیچ عملی فرو گذار نکرد . از یکسو ابوالقاسم خان بختیاری را تحریک کرد
که سر به شورش بردارد تا نشان نا امنی باشد و دست ارتشی ها باز شود و
از سوی دیگر در اردیبهشت ۳۲ افشار طوس رئیس شهربانی وقت را که از
جانب مصدق به این پست گمارده شده بود رویدند و به قتل رساندند تانا
امنی و بی لیاقتی دولت بر همه روشن شود. مقارن این توطئه زاهدی که
آزاد شده بود به مجلس متحصن شد و اختلاف کاشانی و مصدق به اوج خود
رسید، کاشانی &quot;عملا برای سرنگون کردن مصدق با مرتجعین متحد شد .
کاشانی سرشناسترین چهره روحانی آن دوره بود . آخوندی عوام فریب و
سیاست باز بود جاه طلبی او برای همه روشن بود. مصدق از حمایت او بی
نیاز نبود و نمی توانست از آن صرفنظر کند لذا جاه طلبی ها و فرصت طلبی
های او را تحمل میکرد ولی کاشانی نتوانست تکامل جنبش ضد امپریالیستی
را تحمل کند. پس از سی ام تیر مدق با مرتجعین برخوردهای جدی پیدا
کرد و در عوض حزب توده به مصدق نزدیکتر شد. کاشانی از جنبش روی
گرداند ولی برخورد رسمی مصدق و کاشانی چند ماه به تعویق افتاد کاشانی
دولتی در دولت مصدق تشکیل داده بود، خانه آقا در پامنار از یک وزارتخانه
فعالتر بود آقازادهها و میرزاها و روزی برها از صبح تا شام کار چاق کنی
میکردند. مهرهای کاشانی زیر دهها و صدها توصیه میخورد و بی
همه این توصیه ها را خوانده باشد (۱) در هر ماه یک گونی توصیه بر سر
آنکه خودش
- سنگین ترین این توصیهها، توصیه ای بود که با مهر کاشانی به
رادیو ایران رسیده بود باین مفهوم که &quot; بانو غزال&quot; خواننده رادیو
دنباله پاورقی در صفحه بعد .
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t8ecza40qlx6tj52u2aoeovpanddps4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۸۳</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95552</id>
    <revision>
      <id>299546</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:38:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 83 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299546</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2250" sha1="haqstqdn30qhopy5uke4olvam617cyz" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۸۱
داد
تارخ سی ساله ایران
و ازارتخانه ها میریخت با اختلافهایی که بروز کرده بود مصدق دستور
که توصیه های آقا را جمع کنند و به آن وقعی ننهند، این ضربتی بود به
جاه طلبی آیت الله کاشانی که جدائی او را از مصدق جلو انداخت . شمس
قنات آبادی ملقب به شمس خان دار از دست پروردگان کاشانی بود .
مظفر بقائی ) برای تحصیلات به فرانسه رفته بود و بعلت عیاشی و
ولگردی موفق به درس خواندن نشده بود و بدون گرفتن عنوان از فرانسه باز
گشت) اولین دغلکاری او این بود که برای خودش عنوان دکترا جعل کرده
بود. رئیس حزب زحمتکشان که آدم خیانت پیشه ، &quot; جاه طلب و فاسدی
بود ۹۰ در جریان ملی شدن نفت به مصدق چسبیده بود. خلیل ملکی و
همکارانش حزب زحمتکشان و روزنامه ارگان این حزب &quot; شاهد &quot; را به سنگر
مبارزه با حزب توده تبدیل کرده بودند پس از نزدیکی حزب توده به مصدق
دیگر حنای این حزب رنگی نداشت و حیثیت حزب روز به روز رو به نابودی
می رفت - معذالک جدائی بقائی از مصدق درست بخاطر بالا گرفتن موج
مبارزه و رشد و تکامل آن بود، بقائی در مجلس دست به توظئه زد و سرانجام
به درجه پادوئی دربار تنزل یافت در ۲۸ مرداد بقایی به این افتخار
میکرد که با زاهدی کودتاچی در همان روز عکس یادگاری بگیرد . حسین
دنباله پاورقی از صفحه قبل
تهران به خوانندگی بپذیرد. این توصیه را یکی از آقا زاده ها در ازای
خوشگذرانی به مهر پدر بزرگوار خود رسانده بود.
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>haqstqdn30qhopy5uke4olvam617cyz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۸۴</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95553</id>
    <revision>
      <id>299547</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:38:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 84 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299547</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2500" sha1="puo4d41iuamyxq2qlfyco3qur16ivjq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
-AY
تاریخ سی ساله ایران
مکی (۱) عنصری تو خالی بود که در جریان خلع ید جزو حیات بود . مکی
در جریان خلع ید &quot; سرباز فداکار نام گرفت و نماینده اول تهران در مجلس
هفدهم بود. مکی نیز در کنار بقائی قرار گرفت بعدها گفته شد که هر دو
نفر خریده شده اند، مکی که قبلا مرد فقیری بود در این جریان توانست
سرمایه لازم را برای یک زندگی مرفه بهم بزند معذالک یکی بعدها در برپا
کردن جنجالهای ضد مصدقی جدا شدند حائری زاده و عبدالقدیر آزاد
بودند که در فرصت طلبی از دیگران دست کمی نداشتند ، باین ترتیب پس
از آنکه در همان ماههای اول عناصری ) مثل امینی، زاهدی از مصدق جدا
شدند، در ماههای پس از ۳۰ تیر ) تقریبا به فاصله دو ماه گروه مهمی از
رهبران جبهه ملی از مصدق بریدند و به صف دشمن پیوستند. در این شرایط
عناصری مثل عبدالله معظمی وکیل مجلس به دو دوره بازی دست زدند و
مصدق را تنها گذاشتند با جدایی این عده عناصر صادق پایهای تکامل
جنبش رشد کردند. در راس این عده حسین فاطمی وزیر امور خارجه قرار
داشت. حسین فاطمی پیش از پیوستن به مصدق سوابق همکاری با انتلیجنت
سرویس را داشت. ولی در پرتو جنبش ملی، وجدان او بیدار شد و کلیه
اسرار این سازمان جاسوسی را که در اختیار داشت به مصدق تسلیم کرد.
۱ - حسین مکی پیش از شهریور ۲۰ درجه دار ارتش بود. مکی با
ملک الشعرا بهار آشنا شده مدتی از مریدان او میشود و زیر نظر او تاریخ
بیست ساله را تنظیم میکند عامل معروفیت یکی همین تاریخ بیست ساله
شد و او را که فاقد تجارب سیاسی و صفتهای ارزنده بود در یک قحط الرجال
به معروفیت رساند .
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>puo4d41iuamyxq2qlfyco3qur16ivjq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۸۵</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95554</id>
    <revision>
      <id>299548</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:38:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 85 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299548</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2763" sha1="8fb8637lrro5uy2o41oqkplbv7h6tu9" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
AT
تاریخ سی ساله ایران
پس از اینکه فاطمی از مصدق صادقانه تبعیت کرد، با سرعت در جبهه ملی
رشد کرد. فاطمی مدیر روزنامه باختر امروز .
که
بود به هیچیک از احزاب
جبهه ملی وابستگی نداشت و سخنگوی رسمی جبهه شناخته می شد. فاطمی
در سال ۳۱ از سوی فدائیان اسلام مورد سوء قصد قرار گرفت و عبد خدائی
نوجوان عضو فدائیان اسلام او را با تیر زد، ولی فاطمی از توطئه زنده بیرون
آمد. این تحریکات در حرکت فاطمی تردیدی ایجاد نکرد فاطمی وزیر امور
خارجه مصدق بود و تا آخرین روز حیات با و وفادار ماند. دیگر از افراد
صادق جبهه ملی، دکتر شایگان و مهندس رضوی بودند که از محبوبیت بر
خوردار بودند و باوا وفادار ماندند. الهیار صالح سفیر ایران در آمریکا بود
صالح سفیری محافظه کار و حسابگر شناخته میشد . گفته شده است که صالح
در سالهای بحران پیش از کودتا با آمریکا مذاکره کرد و اعلام کرده بود که
حاضر است جای مصدق را بگیرد. این ماجرا در مناسبات مصدق با صالح و
اطرافیان او در جریان سالهای ۲۹ – ۳۲ بی تاثیر نبود . علاوه بر رجال
منفرد که مانند خود مصدق از تریبون دولت با مردم تماس میگرفتند
جبهه ملی احزابی نیز داشت ، علاوه بر حزب زحمتکشان که ذکر آن گذشت ،
حزب ایران مهمترین جزب جبهه ملی بود، حزب پان ایرانیزم از جمله
احزاب جبهه ملی بود که درباره یکایک آنها در پایان این مبحث خواهیم
نوشت در خرداد سال ۳۲ نیز مصدق درمانده بود. دولت آنقدر مفلس بود
که فوق العاده نیروهایی را که به جنگ ابولقاسم بختیاری فرستاده بود
نمیتوانست بپردازد و اصلا قادر نبود حقوق درجه داران افسران را ترمیم
کند. این وضع در ایجاد نارضائی در صفوف پائین ارتش اثر میگذاشت.
مصدق برای از بین بردن این ریشههای نارضائی اقدام نمیکرد و در چهار
.
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8fb8637lrro5uy2o41oqkplbv7h6tu9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۸۶</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95555</id>
    <revision>
      <id>299549</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:38:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 86 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299549</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2278" sha1="tbcdaebvbs0mqxyn74d16wzzxoi2v2x" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
AF
تاریخ سی ساله ایران
(1) درجه
چوب &quot; قانون مانده بود حال آنکه میتوانست با مانورهایی )
داران را از افراد جدا کند، افسران جزء خود بخود طرفدار او بودند . بهر
حال تصمیم گرفت سیصد میلیون اسکناس منتشر کند و &quot; لیبرالهای &quot; . محافظ
قانون دست در دست دربار و امپریالیزم این مسئله را وسیله مبارزه با او
قرارداده در تیر ۳۲ نمایندگان طرفدار مصدق که در اقلیت بودند از مجلس
استعفا دادند ولی مجلس همچنان پا بر جا بود. در ۱۲ مرداد مصدق
رفراندوم کرد. در این موقع وزیر کشور غلامحسین صدیقی بود که از جمله
رجالی بود که بدون هیچ سابقه سیاسی به مصدق پیوسته بود و به او وقا
دار مانده و با جنبش پیش رفته بود - توسل به رفراندم ، بودن هیچ نسبت
و سابقه قبلی ، اقدامی انقلابی به حساب میآمد، در ۲۵ مرداد انحلال
مجلس اعلام شد و همان شب کودتایی شد و بعد از آن کودتای ۲۸ مرداد
درخانه خود بود و وقتی دید که دیگر مقاومت فایده ندارد از خانه قرار
کرد ( از روی بامها ( ولی چند روز بعد دستگیر شد.
جمعبندی خصوصیات و روشهای مصدق
۱ - مصدق خود با جنبش رشد کرد. در مرحله اول به نقش ارتجاع
داخلی کم بها میداد، ولی در عمل به اهمیت آن پی برد.
۱ - مصدق می توانست حقوق درجه داران را افزایش دهد ولو بزیان
بودجه عمومی و به آنها تامین و خانه بدهد. این برنامه میتوانست درست
از هنگامی آغاز شود که مصدق پس از سی تیر پیروز شد. و پست وزارت دفاع
را بعهده گرفته بود.
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tbcdaebvbs0mqxyn74d16wzzxoi2v2x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۸۷</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95556</id>
    <revision>
      <id>299550</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:38:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 87 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299550</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2516" sha1="c1z9nuz9gf5avxx6a05lt1p7pbu22wp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۸۵۰
تاریخ سی ساله ایران
۲ علیرغم دگرگونیهایی که در روش مصدق بوجود آمد نتوانست
پاسخگوی ضرورتهای عصر خود باشد. مصدق در موارد متعددی میبایست به
دشمن امان ندهد و امکان رشد بیشتری به مردم بدهد پس از سی ام تیر
میبایست ارتش را تصفیه کند و از روحیه انقلابی مردم برای سرکوبی آنها
بهره بگیرد. امرای ارتش برکنار و مرتجعان فعال بازداشت شده و عملیاتشان
خنثی گردد نحوه بزرگ دیگر - مباشاتی است که پس از شکست کودتا در
نهم اسفند و بخصوص در ۲۵ مرداد از مصدق .
مشاهده میشود .
- نقص عمده مصدق، نداشتن سازمان و رابطه متشکل با مردم بود.
همچنانکه خواهیم گفت، احزاب جبهه ملی حزب بمعنی واقعی نبودند ،
باشگاههای سیاسی ای بودند، بودن برنامه روشن و انضباط و مرکزیت
بنابر این مصدق و همکاران منفردش با توده ها تماس آزاد یکطرفه داشتند .
- مصدق علیرغم توطئه گریهای دربار هیچگاه باشاه طرف رسمی
نشد ( اگر چه اشرف را مودبانه به اروپا تبعید کرد ) احترام مصدق به
مشروطیت ) و قانون اساسی در کندی حرکت جنبش و در جهت مبارزه با
ارتجاع داخلی اثر می گذاشت و به مرتجعین فرصت میداد که در پشت قانون
اساسی پنهان شوند .
۵ - مصدق تا آخرین روز حکومت خود حاضر نشد رسما &quot; همکاری
حزب توده را که تغییر سیاست داده بود بپذیرد و به شعار جبهه واحد ضد
استعماری به هر نحو که مطابق جنبش بود جواب مثبت بدهد.
۶ - روش مصدق در اغلب موارد تحت تاثیر آموزشهای بسیار قدیمی
رجال ملی قرار داشت و این با محتوای جنبش در آن سالها وفق نمی داد .
قالبی که مصدق برای مبارزات خود در نظر گرفته بود خود بخود موجب
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>c1z9nuz9gf5avxx6a05lt1p7pbu22wp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۸۸</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95557</id>
    <revision>
      <id>299551</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:38:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 88 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299551</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2402" sha1="s98p8arp3w5j4r41c054k36r6hpm04p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
تاریخ سی ساله ایران
۰۸۶
محافظه کاری او میشد. اما در کنار این کمبود ما که در شکست مصدق نقش
اساسی داشت مصدق واجد خصوصیات ممتازی بود :
۱ - مصدق روحیه تودههای خرده بورژواژی ( بخصوص در ۲۵ مرداد
از مصدق مشاهده میشود .
کسبه، پیشه وران، بازرگانان کارمندان را بخوبی میشناخت و تاکتیکهای
خود را با توجه به آن انتخاب میکرد با همه اینها مصدق در طول مبارزات
خود از انگیرههای مذهبی شخصا استفاده نکرد و حاضر به تظاهر مذهبی
برای جلب نظر توده نشد .
۲ - مصدق در
انتخاب بین
انگلستان و شرکت نفت مشی درستی را
انتخاب کرد و استفاده مصدق از تضادهای امپریالیستی آن دوره عملی بجا
بود، لکن در این مورد روش و نحوه عمل مصدق خالی از انتقاد نیست.
مصدق در راه خود پیگیر بود، گرچه قاطعیت لازم را نداشت
ولی به ملت ایمان داشت و این ایمان را تا آخرین لحظه حیات حفظ کرد.
مصدق دیدگان ناسیونالیستی داشت و به مفهوم مبارزه طبقاتی و تقسیم
ملت به طبقات عقیده نداشت ولی در حفظ عقاید خود محکم و یا برجا بود.
۴ مصدق با بردن مساله نفت بین تودهها مفهوم رابطه استعماری
را به مردم فهماند و درک اجتماعی - اقتصادی مردم را در شناخت امپریالیزم
تکامل داد. همچنان در مقابله با امپریالیزم انگلیس که امپریالیزم حاکم
بر خاور میانه بود به جنبش ضد امپریالیستی کمک کرد و جنبش ملی ایران
را به جهان شناساند.
دادگاه
۵ - مصدق با دفاع از حقوق ملت و اقداماتی که کرده بود در
نظامی حیثیت جبهه ملی را حفظ کرد مردم که جبهه ملی را در مصدق
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s98p8arp3w5j4r41c054k36r6hpm04p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۸۹</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95558</id>
    <revision>
      <id>299552</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:39:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 89 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299552</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2414" sha1="l7fkocs18lekgph54pekigkniymclaj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
AY
تاریخ سی ساله ایران
می شناختند ما دفاع مصدق در دادگاه محکومیت و سپس زندانی کردن او
در قله احمد آباد ضعفها و تسلیم طلبیهای اکثر رهبران جبهه را ندیدند
حالیکه این مهر شایستگی مصدق را میرساند که عناصر فرصت طلب ( مثل
در
صالح ، سنجابی، صدیقی و دیگران ( اجازه داد که در پناه حیثیت مصدق
برای خود کسب محبوبیت
درباره احزاب جبهه ملی
کنند.
حزب ایران در سالهای پس از شهریور ۲۰ تشکیل شد . تشکیل دهندگان
این حزب، عناصری لیبرال و اغلب اشراف منش بودند حزب ایران در
تمام دوره حیاتش یک باشگاه سیاسی بود یعنی توده های وسیع را بخود
جلب نمیکرد، حتی در اوج جنبش حزب ایران نتوانست نیروی عمده ای را
جلب کند. وسیع ترین قشر این حزب عناصر روشنفکری بودند که تمایلات
آزادیخواهانه ملی داشتند محافظه کاری حزب ایران به آن امکان میداد
که از زیر ضربات سهمگین همواره برکنار بماند. این حزب با اینکه در جهت
دمکراتیک &quot; با حزب توده و حزب دمکرات متعد شده بود عملا از ضربات
ناشی از شکست مصون مانده سرانجام محافظه کاری رهبران حزب در اواخر
سال ۳۱ موجب انشعاب در حزب شده. نخشب و رازی از حزب اسلامی و
چنانچه خودشان میگفتند سوسیالیستهای خدا پرست ، بوجود آوردند.
حزب جدید توانست جوانترین افراد حزب ایران را از آن جدا کند . این
حزب پس از ۲۸ مرداد و تشکیل نهضت مقاومت، نقش مثبت تری از حزب
ایران داشت محافظه کار ترین رهبران جبهه ملی مثل ( صالح، سنجابی ،
ملت
شاپور و بختیار و بسیاری دیگر ( از رهبران این حزب بودند. حزب.
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l7fkocs18lekgph54pekigkniymclaj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۹۰</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95559</id>
    <revision>
      <id>299553</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:39:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 90 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299553</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2455" sha1="7z35tktphglpkj6pt6hl4e1fixhp1tq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
AA
تاریخ سی ساله ایران
ایران برمبنای پان ایرانیزم حزبی بود با اعتقادات افراطی ناسیونالیستی
با تمایلات شبه فاشیستی که در حوزههای آن آثار هیتلر و حزب نازی آلمان
مورد بحث و تعلیم قرار میگرفت.
(1)..
این حزب از حزب پان ایرانیزم انشعاب کرده بود ) به روایت خود
شان حزب پان ایرانیزم پزشکپور از آن انشعاب کرده است؟ داریوش فروهر
فعالیت خود راز مکتبهای ایرانیزم که بعدها بنام حزب پان ایرانیزم شکل
گرفت، شروع کرد و پس از بروز اختلافات بر سر دربار و مصدق، فروهر
جانب مصدق را گرفت ولی پزشکپور گرایشهای شاه دوستی خود را حفظ کرد .
برخوردهای خیابانی توده ای ها و جبهه ملیها اغلب بین پان ایرانیستها
و افراد سازمان جوانان که زیر سر پوش کانون جوانان دمکرات پنهان شده
بودند روی میداد. پیرامون پان ایرانیزم عده ای از اوباش حرفه ای جمع
شده و برخوردها راحتی بکشتار میکشاندند، از این جمله گروهی بود که
خود را آورگان پان ایرانیزم&quot; مینامید. امیر موبور زرین (کیا) در راس این
عده قرار داشت. این گروه که بسیار بدنام و شرور بود، از هر دو جناح حزب
پان ایرانیزم رانده شده بود. مسئولیت اعمال آنها به عهده حزب نبود.
از جمله اقدامات حزب ملت ایران ) فروهر حمله به خانه کاشانی در سال
۳۲ بود که منجر به قتل یکی از کسانیکه در خانه کاشانی بودند شد. پس از
۱ - مراسم و تشریفات این حزب نشانی از این تمایلات بود یکدیگر
را &quot;سرور&quot; خطاب میکردند و به سبک هیتلری سلام میکردند . سلامشان
پاینده ایران &quot; بود. شما حزب فلات ایران&quot; به زیر یک &quot; پرچم بود .
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7z35tktphglpkj6pt6hl4e1fixhp1tq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۹۱</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95560</id>
    <revision>
      <id>299554</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:39:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 91 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299554</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2613" sha1="rf4rj8tsj48jlhlnr41zvfp4tsgba6s" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
تاریخ سی ساله ایران -
بروز
اختلاف
۸۹
بین بقائی و مصدق، خلیل ملکی و همکارانش نمی توانستند
در حزب زحمتکشان بمانند، بقایی که صاحب امتیاز حزب و روزنامه شاهد
بود اجازه نمیداد مطلبی بر خلاف میلش نوشته شود ، ملکی و بانش در
حالیکه تشکیلات و تعلیمات حزب را در دست داشتند ناچار به تبعیت از -
بنائی بودند سرانجام در جریان قتل افشار طوس، ملکی از حزب جداشد
و حزب زحمتکشان (نیروی سوم را ایجاد کرد. این حزب گرچه بطور کلی
طرفدار مصدق بود ولی هدفهای ضد بوده ای خود را همچنان ادامه میداد.
پس از ۲۸ مرداد بر سر روشی که حزب می بایست در مقابل دولت پیش گیرد.
در این حزب انشعابی روی داد و جناح طرفدار مصدق را که دکتر محمد علی
خنجی در راس آن بود از ملکی جدا شد و در نهضت مقاومت شرکت کرد.
حال آنکه ملکی به نحوی سیاست بازانه و عالم نمایانه رژیم را تائید
میکرد. بعدها خنجی در جبهه ملی دوم نقش ارتجاعی خود را ایفا کرد.
حزب ملت ایران که جوانترین نیروی جبهه ملی بود پس از کودتا در نهضت
مقاومت شرکت کرد و جزو اولین جریانهائی بود که همکاری ضمنی با توده ای
ها را پذیرفت و در ماههای پس از کودتا افراد آن علیرغم برخوردهای
خشن با افراد حزب بخصوص سازمان جوانان &quot;عملا&quot; در فعالیتها همکاری
میکردند. طی سالهای بعد نیز غلب نم همیشه ) فروهر و همکاران نزدیکش
این مشی را ادامه دادند و با عناصر بطور کلی کمونیست همکاری ضمنی
داشتند. در پایان این مبحث به موقعیت مهدی بازرگان و همکارانش اشاره ای
میکنیم .
بازرگان از جمله منفردین جبهه ملی بود که از همان نخست اعتقادات
مذهبی را با اعتقادات سیاسی آمیخته بود. بازرگان رئیس هیئتی بود که
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rf4rj8tsj48jlhlnr41zvfp4tsgba6s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۹۲</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95561</id>
    <revision>
      <id>299555</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:39:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 92 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299555</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2456" sha1="owtcrtp846sa8kooqsy4u3dcq8j0c9t" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۹۰
تاریخ سی ساله ایران
برای خلع ید شرکت نفت ایران انگلیس به خوزستان رفت و این عمل تاریخی
را با موفقیت به انجام رساند، در همین جریان یک دندگی مذهبی بازرگان
ناراحتی کوچکی فراهم کرده بود که به دستور مستقیم مصدق حل شد (مسئله
بر سر مشروبات الکلی شرکت نفت بود که بازرگان قصد انهدام آنرا داشت
ولی مصدة, از جنبه اقتصادی با این کار مخالفت میکرد ) مادامی که آیت الله
کاشانی با مصدق همکاری میکرد عناصر مذهبی بخصوص بازاریان چشم به او
دوخته بودند ولی پس از جدائی کاشانی از مصدق یکبار حیثیت او در پیش
اکثریت قاطع بازاریان نیز از بین رفت با همه اینها در غیاب کاشانی هم
بازرگان توانست چهره محبوبی برای توده ها شود. خصوصیات بازرگان با
موفقیت مطابقت نمیکرد ، مادامی که مصدق و فاطمی از نظر سیاسی در جلو
توده ها قرار داشتند، میدانی برای این فرد نسبتا فرصت طلب و متعصب
مذهبی باقی نمیماند ولی پس از ۲۸ مرداد که عناصر سطحی و &quot; هوچی&quot;
از میدان خارج شدند و پای ایستادگی به میان آمد استواری و تعصب مذهبی
بازرگان جای خود را در بین گروهی از عناصر جبهه ملی باز کرد. این ترتیب
بازرگان و همکارانش ( مثل سنجابی طالقانی و بعدها شیبانی در ایجادو
ادامه نهضت مقاومت، نقشی موثر بازی کردند. ارزیابی فعالیتهای احزاب
جبهه ملی نشان میدهد که این احزاب در جنبش ملی دارای نقش تعیین
کننده ای نبودند و مصدق و همکارانش بدون داشتن یک سازمان متشکل سیاسی
جنبش را رهبری میکردند. همانطور که یاد شد این بزرگترین کمبود جنبش
در جناح ملیون بود .
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>owtcrtp846sa8kooqsy4u3dcq8j0c9t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۹۳</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95562</id>
    <revision>
      <id>299556</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:39:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 93 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299556</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2480" sha1="botl3h7z4wt4ne9ir0qey3diufucx6r" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
تاریخ سی ساله ایران
مختصری درباره فدائیان اسلام
۹۱
نواب صفوی مردی مذهبی بود که قادر به جذب عناصر ساده با ایمان
مذهبی بود، نواب عقاید خود را از اخوان المسلمین تقلید کرده بود و
حکومت شرعی اسلام را تبلیغ میکرد نواب صفوی در مخالفت با کسروی
معروفیت یافت و با قتل کسروی توسط اما می ترورهای فدائیان اسلام شروع
شد. نواب شخصا مردی صادق و پرهیز کار نبودوی عده ای را که مجذوب
عقاید او بودند بدور خود جمع کرده بود. مهمترین ترور فدائیان اسلام
ترور رزم آرا بود که درست در موقع او جیگری جنبش و در یک موقعیت تاریخی
انجام شد و زشت ترین آنها سوء قصد به دکتر فاطمی همکار مصدق بود .
قتل کسروی یکی از ترورهای زشت فدائیان اسلام بود آخرین ترور فدائیان
اسلام سوء قصد به حسین علاییش از عزیمت به بغداد در سال ۳۴ بود که
موجب تعقیب جدی فدائیان اسلام از طرف دولت &quot;علا&quot; شد. در ۳۱ دیماه
۱۳۳۵ نواب صفوی و سه نفر دیگر خلیل طهماسبی ، ذوالقدر ، واحدی)
اعدام شدند، در میان فدائیان اسلام برادران واحدی از دیگران صادق
تر بودند.
بعدها بقایای فدائیان اسلام با گروهی بنام هیئت موتلفه ادغام
شدند و در سال ۴۳ ) اول بهمن حسنعلی منصور نخست وزیر وقت را ترور
کردند . که. موجب اعدام چهار نفر از ایشان شد.
ترورهای فدائیان اسلام ) بجز در مورد رزم آرا و تا حدی هژبیر)
نتیجه ای در جریانهای سیاسی موجود بیار نیاورد و واجد تمام صفات ترور
کور میباشد فدائیان در طول حیات خود چند ترور جام دادند که اغلب
با هم فاصله های زیادی داشت این نشان دهنده ماهیت این ترورهاست.
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>botl3h7z4wt4ne9ir0qey3diufucx6r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۹۴</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95563</id>
    <revision>
      <id>299557</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:39:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 94 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299557</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2540" sha1="b2nu29qj0jxh517fojarabezicw0bs3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۹۲
مختصری درباره احزاب دستگاه حاکمه
موجود
تاریخ سی ساله ایران
پس از شهریور ۲۰ همانطور که حزب توده و احزاب و دستجات ملی
آمدند، احزاب ارتجاعی نیز علم شدند. مهمترین حزبی که طی
دوزاده سال از جانب مرتجعین ایجاد شد حزب دمکرات قوام بود که میبایست
در مقابل حزب توده قد علم کند. این حزب از همه امکانات دولتی وارتش
برخوردار میشد و برای صحنه سازی حتی در دمونستراسیونهای آن از نوعی
اونیفورم و اسبهای ارتشی استفاده میشد. معذالک این حزب نمیتوانست
کوچکترین نفوذی در مردم بکند، با او جگیری جنبش ضد امپریالیستی ،
برای مقابله با حزب توده که مخفی بود و از سازمانهای علنی استفاده میکرد ،
اول &quot;حزب سومكا &quot; و بعد حزب آریا بوجود آمد. حزب سومکا را که مخفف
سوسیالیزم ملی کارگران ایران بود منشی زاده از هیتلری های سرشناس
تاسیس کرد حزب سومکا اونیفورم سیاه با بازوبند و ساطور دست میگرفت لا
به سبک هیتلریها سلام میدادند و مبارزه با کمونیستها هدف آنها بود.
این حزب در تهران بیش از صد نفر عضو نداشت و از دربار کمک میگرفت
در خیابانها به کسانیکه روزنامه های توده ای می فروختند حمله میکردند و
در مجرای ۲۳ تیر و آذر و ۸ فروردین قدرت غائی میدان پیدا کرده بود.
حزب آریا توسط سپهری نامی تشکیل شده بود که قبلا از همکاران منشی
(۱) گویا زاده بود
سر نفت بین آنها اختلاف افتاده بود. او نیفورم
آریائی ها ارتشی رنگ بود و فرم و لباس و آرایششان متفاوت از سومکائی ها
بود. نحوه عمل و حرکات هر دو یکی بود . باشگاه حزب سومکا در خیابان
۱ - جالب بود که منشی زاده یک پا داشت و سپهری هم کور بود.
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b2nu29qj0jxh517fojarabezicw0bs3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۹۵</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95564</id>
    <revision>
      <id>299558</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:39:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 95 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299558</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1662" sha1="7c815ckhsoh0k3djbqqy2vow6cgjrcp" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
۹۳
تاریخ سی ساله ایران -
خانقاه ری که آنجا را با سنگ سیاه و محافظ بصورت قلعه ای در آورده بودند
و حتی در چند مورد کسانی را ربوده و به آنجا بردند و شکنجه کردند.
باشگاه آریایی ها در خیابان ژاله ) مقابل مدرسه اتخاد یهودی ها بود .
در جریان ۲۸ مرداد حزب آریا به باشگاه حزب مردم ایران که در خیابان
ژاله مقابل بیمارستان شفا بود حمله کرد و آنرا به تصرف خود در
در آورد و در
آنجا مستقر شد .
ملکه اعتضادی از) معروفههای دربار( نیز حزبی بنام ذولفقار داشت. از
این قبیل دسته ها باز هم وجود داشت. این احزاب از دربار کمک می گرفتند
و در ۲۸ مرداد نقشی هم بعهده گرفتند.
علاوه بر اینها از چند ماه پس از سی ام تیر ۳۱ شعبان بی مسخ و دارو
دسته اش در یک سو و طیب و دارو دسته اش از سوی دیگر در صف دربار
قرار گرفتند و نقش این دو بخصوص نقش طیب ( از جهت تسلطی که به
میدان و جنوب شهر داشت) بمراتب از احزاب سومكا و آریا و امثال آن در
بر پا کردن ۲۸ مرداد بیشتر بود.
پایان بخش اول &quot; تاریخ سی ساله
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7c815ckhsoh0k3djbqqy2vow6cgjrcp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برگه:تاریخ سی ساله ایران - بیژن جزنی (جلد اول).pdf/۱۰۰</title>
    <ns>104</ns>
    <id>95565</id>
    <revision>
      <id>299559</id>
      <timestamp>2026-09-15T15:39:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>ایجاد صفحهٔ 100 با OCR — وضعیت نمونه‌خوانی‌نشده (با ابزار [[کاربر:Nightdevil/indexFiller|فهرست‌پرکن]])</comment>
      <origin>299559</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="322" sha1="qb5hvr8b41zb2w9gmeczard9u5g0ygm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;Hanooz&quot; /&gt;
{{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}&lt;/noinclude&gt;
21
WA
285
شماره ثبت ۳/۸
١٩٨٣
ULB Halle
008 905 916
۹۰ ریال
تهران - پیچ شمیران کوی آبتین پلاك ٢٦٦ ساختمان ناظمی
Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt
urn:nbn:de:gbv:3:5-1192015415-1761452657-19
3
DFG&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qb5hvr8b41zb2w9gmeczard9u5g0ygm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بحث کاربر:Mehrab Mehrdad</title>
    <ns>3</ns>
    <id>95566</id>
    <revision>
      <id>299604</id>
      <timestamp>2026-09-15T19:53:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hanooz</username>
        <id>17889</id>
      </contributor>
      <comment>صفحه‌ای تازه حاوی «{{جا:خوشامدید}}~~~~» ایجاد کرد</comment>
      <origin>299604</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2685" sha1="grzm052x7obu2u9jxgbc3ccqushcr8j" xml:space="preserve">==به ویکی‌نبشته خوش‌آمدید==
درود Mehrab Mehrdad، و به ویکی‌نبشته [[راهنما:آشنایی|خوش‌آمدید]]! از شما بابت پیوستن به این پروژه&lt;!-- پایان پارامتر page --&gt;&lt;!-- پایان پارامتر newpage --&gt;&lt;!-- پایان پارامتر pagefix --&gt; سپاسگزاریم. امیدوارم این‌جا را دوست داشته باشید و تصمیم بگیرید بمانید. در ادامه چند پیوند مفید برای تازه‌واردان آمده‌است:
[[پرونده:Carl Spitzweg 021-detail.jpg|frameless|left|]]
* [[راهنما:درون‌مایه|صفحه‌های راهنما]]، به‌ویژه برای [[راهنما:نمونه‌خوانی|نمونه‌خوانی]]
* [[راهنما:راهنمای کتابداران تازه‌وارد]]
* [[ویکی‌نبشته:شیوه‌نامه|شیوه‌نامه]]
* [[ویکی‌نبشته:آنچه ویکی‌نبشته دربرمی‌گیرد|سیاست شمول]]
* [[ویکی‌نبشته:برای اهالی ویکی‌پدیا|ویکی‌نبشته:برای ویکی‌پدیایی‌ها]]

می‌توانید توضیح کوتاهی دربارهٔ علایق خود و مشارکت‌هایتان در دیگر پروژه‌های ویکی‌مدیا، مانند ویکی‌پدیا و ویکی‌انبار، در [[کاربر:Mehrab Mehrdad|صفحهٔ کاربری]] خود بنویسید.

اگر سؤالی دارید می‌توانید در [[ویکی‌نبشته:دفترخانه]] بپرسید.

امیدوارم از مشارکت در ویکی‌نبشته، کتابخانه‌ای که استفاده از آن برای همه آزاد است، لذت ببرید!  در بحث‌ها، لطفاً نظرات خود را با درج چهار مدک (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) «امضا» کنید؛ این کار به‌طور خودکار نام کاربری شما و تاریخ را درج می‌کند. اگر به کمک نیاز دارید، در صفحهٔ بحث من از من بپرسید، یا پرسش خود را همین‌جا مطرح کنید (روی '''&lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[//fa.wikisource.org/w/index.php?title=%D8%A8%D8%AD%D8%AB_%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1:Mehrab_Mehrdad&amp;action=edit&amp;section=new ویرایش]&lt;/span&gt;''' کلیک کنید) و پیش از پرسش خود عبارت &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[:رده:کاربران به‌دنبال کمک|helpme]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; را قرار دهید.

باز هم خوش‌آمدید! 
[[کاربر:Hanooz|Hanooz]] ([[بحث کاربر:Hanooz|بحث]]) ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۹:۵۳ (UTC)</text>
      <sha1>grzm052x7obu2u9jxgbc3ccqushcr8j</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>