ویکی‌نبشته fawikisource https://fa.wikisource.org/wiki/%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C MediaWiki 1.47.0-wmf.20 first-letter مدیا ویژه بحث کاربر بحث کاربر ویکی‌نبشته بحث ویکی‌نبشته پرونده بحث پرونده مدیاویکی بحث مدیاویکی الگو بحث الگو راهنما بحث راهنما رده بحث رده درگاه بحث درگاه پدیدآورنده بحث پدیدآورنده برگه گفتگوی برگه فهرست گفتگوی فهرست TimedText TimedText talk پودمان بحث پودمان Event Event talk 104 38672 299658 93909 2026-09-17T05:27:04Z Mehrab Mehrdad 40001 /* هم‌سنجی‌شده */ 299658 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Mehrab Mehrdad" />{{خطکش}}{{سصم|درآمد||۱۳}}{{خطکش}}</noinclude>نشان داده‌ام و گفته‌ام که چنین نیست. اما چنین که می‌نماید همین ابهام‌ها، و نیز بی‌جواب ماندن تمام سؤالهایی که برشمردم تا حدودی موجب شده است که هیچکس تاکنون هیچ ملّائی را، یا هیچ نویسندهٔ مذهبی را، یا هیچ واعظی را، روشنفکر ندانسته؛ گرچه شرایط اصلی روشنفکری (که پس ازین خواهم شمرد) نیز در آن ملّا یا واعظ یا نویسندهٔ مذهبی جمع باشد. درست است که سنت پرستی غالی و تحجر فکری روحانیت در اغلب موارد نفی کنندهٔ اصلی روشنفکری است (از این نکته هم به تفضیل سخن خواهد رفت) اما آخر باید یک جایی شرایط روشنفکری توضیح داده شده باشد و خود این تعبیر روشنفکر تا به آن حد صاحب معنی و حدود و تعاریف شده باشد که بتوان دید فرق یک ملّا با یک روشنفکر چیست یا در یک ملّا چه شرایطی از روشنفکری یا چه مقدماتی برای آن، جمع هست یا نیست. به هر صورت می‌بینید که تعبیر روشنفکر با گنگی فعلی‌اش در معنی و مفهوم، راهنما به هیچ‌جا نیست. باز هم مثل بزنم: «باسوادتر» و «بیسوادتر» می‌گوییم، یا داناتر و نادان‌تر، یا باهوشتر و خنگ‌تر. اما « روشنفکرتر» و «تاریک فکرتر» چطور؟ پس آیا می‌شود استنتاج کرد که « روشنفکر» هم مثل «دانا» یا «نادان» یک صفت است؟ چون مفهوم متضادّش را هم داریم – یعنی صفت مقابلش را؟ یا چون اصلا نمی‌توان درجاتی برای روشنفکر و روشنفکری قائل شد، پس نمی‌توان آن را یک «صفت» دانست؟ پس روشنفکر چیست؟ آیا بیان یک حالت و کیفیت نیست؟ که هست. و حالت و کیفیت چه چیز یک آدم؟ قد و قامتش؟ لباس پوشیدنش؟ آداب معاشرتش؟ قدرت فکری اش؟<noinclude>{{پانویس-کوچک}}</noinclude> brdv7egz6ylx8lnqyjiccfr6351ccs1 104 38673 299659 122100 2026-09-17T05:30:51Z Mehrab Mehrdad 40001 /* هم‌سنجی‌شده */ 299659 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Mehrab Mehrdad" />{{خطکش}}{{سصم|۱۴||در خدمت و خیانت روشنفکران}}{{خطکش}}</noinclude>دانش و فرهنگش؟ یا برداشتی که از امور جهان دارد؟ گویا روشن باشد که روشنفکری دخلی به قد و قامت آدمی یا به سر و وضعش یا به زن و مرد بودنش یا به پیر و جوان بودنش، ندارد. روشنفکری اطلاقی است در حوزهٔ مسائل اندیشه و تعقل. در قلمرو بینش آدمی. در برداشتی که از امور روزگار دارد. علاوه برین گویا یک نکتهٔ دیگر هم دارد روشن می‌شود و آن اینکه روشنفکر و روشنفکری یک امر نسبی است. یعنی که اگر در فلان ده یک میرزابنویس به علت بیسوادی عام اهالی روشنفکر و فهمیده تلقی بشود همان میرزابنویس در شهر یکی از عوام‌الناس است. و آن وقت آیا به این تعبیر می‌توان «جهاندیدگی» را از لوازم روشنفکری دانست یا مقدمه‌اش؟ مثلا آیا فلان پیرمرد دنیادیده و سرد و گرم روزگار چشیده و تجربه‌ها آموخته، در جمع خانواده‌اش با فرزندان و نوادگان و عروسان و دامادهای جوان – یک روشنفکر است؟ چون برای حل و عقد مشکلات خانواده نوعی کدخدایی می‌تواند؟ می‌بینید که باز هم نمی‌شود. پس بگذارید باز از یک در دیگر وارد بشوم. از در قلمرو اجتماعیات: آیا روشنفکری یک درجهٔ اجتماعی است؟ و روشنفکر عضوی از یک «طبقه» است؟ و می‌شود گفت طبقهٔ روشنفکران؟ چنانکه در احزاب کمونیست عالم مرسوم است؟ که از «کارگران» و «کشاورزان» و «روشنفکران» به عنوان سه رکن اصلی سازندهٔ بنای اجتماع سخن می‌گویند؟ یا به عنوان سه طبقهٔ مختلف که ابزار کار مختلف دارند؟ و اگر کارگران و دهقانان عضو یک حزب کمونیست برگزیدگان طبقهٔ خویشند، آیا می‌توان روشنفکران عضو همان حزب را هم برگزیدگان<noinclude>{{پانویس-کوچک}}</noinclude> 4xhtnuzkq99mp8p4q2ghi4ygfsws7ap 104 38674 299660 93911 2026-09-17T05:33:42Z Mehrab Mehrdad 40001 /* هم‌سنجی‌شده */ 299660 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Mehrab Mehrdad" />{{خطکش}}{{سصم|درآمد||۱۵}}{{خطکش}}</noinclude>طبقهٔ خویش خواند؟ و مگر نه اینکه روشنفکران «برگزیدگی» را در هر جا برای خویش انحصار کرده‌اند؟ و آن وقت آیا لزومی دارد که از معارضهٔ دائمی کارگران و روشنفکران در احزاب کمونیست مثالی بیاورم؟ می‌بینید که هنوز سؤالها بسیار است. به هر جهت تنها وقتی می‌توان تکلیف روشنفکر و روشنفکری را معین کرد که به تمام سؤالهایی که گذشت پاسخی داده بشود و به بسیاری سؤالهای دیگر. مثلا به اینکه روشنفکران تا چه حد در طرح ریزی آینده یک مملکت مؤثرند؟ یا چرا در روزگار ما روشنفکران نیز به همان اندازه بی‌اعتبار شده‌اند که مالکان و دوله‌ها و سلطنه‌ها؟ یا چرا روشنفکران ایده‌آلها را به خاطر نان و آب فراموش کرده‌اند؟ یا اینکه آیا درست است که شرکت در قدرت حکومت‌های نفتی از روشنفکران سلب حیثیت می‌کند؟ و پس شرایط شرکت روشنفکران در قدرت حکومت‌ها چه باید باشد؟ و بعد وضع روشنفکران در قبال حکومت‌ها در مملکتی مثل ایران چه باید باشد؟ و بعد – چه فرق‌هایی هست یا باید باشد میان روشنفکر ایرانی و اروپایی – در مقابل حکومت یا در مقابل مذهب یا در مقابل کمپانی خارجی؟ یا در مقابل استعمار؟ امیدوارم که جواب همهٔ این سؤالها را درین دفتر بیابید؛ گرچه به صورت طرحی یا پیشنهادی. و اگر نیافتید نیز غمی نیست. که آخرین دعوی این دفتر و صاحبش این است که طرح کنندهٔ سؤالهایی باشد در تمام این زمینه‌ها که برشمردم. {{ته}}<noinclude>{{پانویس-کوچک}}</noinclude> s22brb2g6utevjrcil30s04bdf5q1h9 104 38993 299655 94727 2026-09-17T05:22:13Z Mehrab Mehrdad 40001 /* هم‌سنجی‌شده */ 299655 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Mehrab Mehrdad" /></noinclude>{{و|جلال آل احمد}} {{و|'''در خدمت و خیانت روشنفکران'''}} {{و|جلد اول}} {{و|چاپ اول: ۱۳۵۷ ه. ش}} {{و|چاپ: چاپخانهٔ سپهر}} {{و|حق چاپ و انتشار چاپ اول منحصراً متعلق به شرکت سهامی انتشارات خوارزمی است و در چاپهای بعدی اولویت در چاپ و انتشار با این شرکت است.}}<noinclude></noinclude> s2ylog9c7xtstoxxu8xcclkwob3599b 4 61039 299668 299267 2026-09-17T08:47:19Z Alexis Jazz 27824 Updating gadget usage statistics from [[Special:GadgetUsage]] ([[phab:T121049]]) 299668 wikitext text/x-wiki {{#ifexist:Project:GUS2Wiki/top|{{/top}}|This page provides a historical record of [[Special:GadgetUsage]] through its page history. To get the data in CSV format, see wikitext. To customize this message or add categories, create [[/top]].}} داده‌های زیر در حافظهٔ نهانی وجود دارند و آخرین بار در 2026-09-16T06:58:49Z روزآمدسازی شده‌اند. حداکثر {{PLURAL:5000|یک نتیجه|5000 نتیجه}} در حافظۀ نهان موجود است. {| class="sortable wikitable" ! ابزار !! data-sort-type="number" | شمار کاربران !! data-sort-type="number" | کاربران فعال |- |AHK || 16 || 2 |- |BotTools || 15 || 1 |- |CleanDeleteReasons || 21 || 1 |- |CustomizedEditTool || 17 || 1 |- |GoogleTranslator || 30 || 1 |- |GreenRedirect || 15 || 2 |- |HotCat || 54 || 3 |- |ImageAnnotator || 35 || 2 |- |InterwikiTranslate || 31 || 1 |- |UserMessages || 15 || 1 |- |VeExtendedBar || 17 || 1 |- |VeSuperTool || 18 || 1 |- |addon-buttonsformove || 36 || 1 |- |defaultsummaries || 20 || 0 |- |dropdown-menus || 19 || 2 |- |editzero || 13 || 0 |- |intropreload || 15 || 1 |- |lastdiff || 14 || 0 |- |matchsplit || 32 || 2 |- |ocr || 16 || 3 |- |popups || 37 || 0 |- |purgetab || 12 || 0 |- |yekewarning || 50 || 2 |} * [[ویژه:استفاده ابزار]] * [[m:Meta:GUS2Wiki/Script|GUS2Wiki]] <!-- data in CSV format: AHK,16,2 BotTools,15,1 CleanDeleteReasons,21,1 CustomizedEditTool,17,1 GoogleTranslator,30,1 GreenRedirect,15,2 HotCat,54,3 ImageAnnotator,35,2 InterwikiTranslate,31,1 UserMessages,15,1 VeExtendedBar,17,1 VeSuperTool,18,1 addon-buttonsformove,36,1 defaultsummaries,20,0 dropdown-menus,19,2 editzero,13,0 intropreload,15,1 lastdiff,14,0 matchsplit,32,2 ocr,16,3 popups,37,0 purgetab,12,0 yekewarning,50,2 --> 24x3dlz95ihnilecdh2pjx51gy6bgyo 2 63731 299614 299602 2026-09-16T14:06:07Z Hanooz 17889 299614 javascript text/javascript //<nowiki> /* Cat-a-lot - changes category of multiple files */ mw.loader.using(['jquery.ui', 'mediawiki.util'], function(){ mw.loader.load('//commons.wikimedia.org/w/load.php?modules=ext.gadget.Cat-a-lot'); }); ////////// Cat-a-lot user preferences ////////// window.catALotPrefs = {"watchlist":"preferences","minor":true,"editpages":true,"docleanup":false,"subcatcount":10}; ////////////////////////////////////catALotEnd// //</nowiki> mw.loader.load('//meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Krinkle/Tools/WhatLeavesHere.js&action=raw&ctype=text/javascript'); mw.loader.load('//meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Indic-TechCom/Script/massMover.js&action=raw&ctype=text/javascript'); mw.loader.load('//mediawiki.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-UTCLiveClock.js&action=raw&ctype=text/javascript&smaxage=21600&maxage=86400'); mw.loader.load('//mediawiki.org/w/index.php?title=User:PerfektesChaos/js/resultListSort/r.js&action=raw&bcache=1&ctype=text/javascript'); mw.loader.load('//fa.wikipedia.org/w/index.php?title=مدیاویکی:Gadget-quickLinker.js&action=raw&ctype=text/javascript'); mw.loader.load('//fa.wikipedia.org/w/index.php?title=مدیاویکی:Gadget-Extra-Editbuttons-sisters.js&action=raw&ctype=text/javascript'); mw.loader.load('//fa.wikisource.org/w/index.php?title=کاربر:Hanooz/Gadget-charinsert-core.js&action=raw&ctype=text/javascript'); mw.loader.load('//fa.wikisource.org/w/index.php?title=کاربر:Hanooz/page carousel.js&action=raw&ctype=text/javascript'); mw.loader.load('//fa.wikisource.org/w/index.php?title=کاربر:Hanooz/NopInserter.js&action=raw&ctype=text/javascript'); mw.loader.load('//fa.wikisource.org/w/index.php?title=کاربر:Hanooz/redirectmaker.js&action=raw&ctype=text/javascript'); mw.loader.load('//fa.wikisource.org/w/index.php?title=کاربر:Hanooz/RunningHeader.js&action=raw&ctype=text/javascript'); mw.loader.load('//en.wikisource.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-TemplatePreloader.js&action=raw&ctype=text/javascript'); mw.loader.load('//en.wikisource.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-Without text.js&action=raw&ctype=text/javascript'); mw.loader.load('//en.wikisource.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-transclusion-check.js&action=raw&ctype=text/javascript'); mw.loader.load('//en.wikisource.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-HotCat.js&action=raw&ctype=text/javascript'); mw.loader.load('//en.wikisource.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-Easy LST.js&action=raw&ctype=text/javascript'); mw.loader.load('//en.wikisource.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-Fill Index.js&action=raw&ctype=text/javascript'); mw.loader.load('//en.wikisource.org/w/index.php?title=User:Inductiveload/cleanup.js&action=raw&ctype=text/javascript'); mw.loader.load('//en.wikisource.org/w/index.php?title=User:Inductiveload/quick_access.js&action=raw&ctype=text/javascript'); mw.loader.load('//en.wikisource.org/w/index.php?title=User:Xover/cleanup.js&action=raw&ctype=text/javascript'); mw.loader.load('//en.wikisource.org/w/index.php?title=User:Xover/unwrap.js&action=raw&ctype=text/javascript'); mw.loader.load('//en.wikisource.org/w/index.php?title=User:Xover/copySource.js&action=raw&ctype=text/javascript'); mw.loader.load('//fa.wikisource.org/w/index.php?title=کاربر:Nightdevil/indexFiller.js&action=raw&ctype=text/javascript'); /** * Add several tools useful when proofreading pages in the Page: namespace. * @see https://en.wikisource.org/wiki/Wikisource:TemplateScript */ mw.loader.load('//en.wikisource.org/w/index.php?title=MediaWiki:TemplateScript/proofreading.js&action=raw&ctype=text/javascript'); /** * Add several tools for editing typography like diacritics and letter case. * @see https://en.wikisource.org/wiki/Wikisource:TemplateScript */ mw.loader.load('//en.wikisource.org/w/index.php?title=MediaWiki:TemplateScript/typography.js&action=raw&ctype=text/javascript'); juwajlikdsdtsan2dfknipj5s6mz10o 828 79642 299649 290120 2026-09-16T20:12:49Z Hanooz 17889 ترجمه هوش مصنوعی 299649 Scribunto text/plain -- Persian (fa.wikisource) localization of the English contributor-types -- config module. Field names (noun, prefix, param_name, special_cases, -- language_prefix, index) are unchanged, since another module reads this -- table by these keys - only the user-facing strings were translated. -- param_name values were kept in Latin script so existing-style template -- calls (e.g. |author=, |translator=) keep working. require('strict') local function anon(text) text = text or 'ناشناس' local cat = '' if mw.title.getCurrentTitle():inNamespaces(0, 114) then cat = '[[رده:' .. 'آثار نویسندگان ناشناس' .. ']]' end return '[[درگاه:متون ناشناس|' .. text .. ']]' .. cat end local function anon_nocat(text) return '[[درگاه:متون ناشناس|' .. (text or 'ناشناس') .. ']]' end local contrib_types = { {noun = 'نویسنده', prefix = 'نوشتهٔ', param_name = 'author'}, {noun = 'منسوب به', prefix = 'منسوب به', param_name = 'attributed-to', special_cases = {}}, {noun = 'اقتباس‌کننده', prefix = 'اقتباس از', param_name = 'adapter'}, {noun = 'خلاصه‌کننده', prefix = 'خلاصه از', param_name = 'abridger'}, {noun = 'تصویرگر', prefix = 'تصویرگری از', param_name = 'illustrator'}, {noun = 'کارگردان', prefix = 'کارگردانی از', param_name = 'director'}, {noun = 'ترانه‌سرا', prefix = 'ترانه از', param_name = 'lyricist'}, {noun = 'لیبرتونویس', prefix = 'لیبرتو از', param_name = 'librettist'}, { noun = 'کتاب از', prefix = 'کتاب از', param_name = 'book-by', special_cases = { ['?'] = 'نویسنده نامعلوم', ['unknown'] = 'نویسنده نامعلوم', ['not mentioned'] = 'نویسنده نامعلوم', ['anon'] = anon, ['anonymous'] = anon, ['various'] = 'نویسنده‌های مختلف' } }, {noun = 'آهنگساز', prefix = 'آهنگسازی از', param_name = 'composer'}, {noun = 'تنظیم‌کننده', prefix = 'تنظیم از', param_name = 'arranger'}, { noun = 'مترجم', prefix = 'ترجمهٔ', param_name = 'translator', language_prefix = function(language_name) return 'ترجمه‌شده از ' .. language_name .. ' توسط' end, special_cases = { ['?'] = 'مترجم نامعلوم', ['unknown'] = 'مترجم نامعلوم', ['not mentioned'] = 'مترجم نامعلوم', ['anon'] = anon, ['anonymous'] = anon, ['various'] = 'مترجم‌های مختلف', ['wikisource'] = '[[:en:Wikisource:Translations|ویکی‌نبشتهٔ انگلیسی]]' } }, { noun = 'ویراستار', prefix = 'به کوشش', param_name = 'editor', special_cases = { ['?'] = 'ویراستار نامعلوم', ['unknown'] = 'ویراستار نامعلوم', ['not mentioned'] = 'ویراستار نامعلوم', ['anon'] = anon_nocat, ['anonymous'] = anon_nocat, ['various'] = 'ویراستار‌های مختلف' } }, {noun = 'گردآورنده', prefix = 'گردآوری از', param_name = 'compiler'} } for i = 1, #contrib_types do local noun = contrib_types[i]['noun'] contrib_types[i]['param_name'] = contrib_types[i]['param_name'] or string.gsub(noun, ' ', '-') contrib_types[i]['special_cases'] = contrib_types[i]['special_cases'] or { ['?'] = noun .. ' نامعلوم', ['unknown'] = noun .. ' نامعلوم', ['not mentioned'] = noun .. ' نامعلوم', ['anon'] = anon, ['anonymous'] = anon, ['various'] = noun .. '‌های مختلف' } contrib_types[i]['index'] = i end return contrib_types lnui7fsd3x0xkrxq9n3o5ovhhr6su6i 828 83581 299618 299609 2026-09-16T14:58:08Z Hanooz 17889 299618 Scribunto text/plain --[=[ This is a module to implement logic for [[MediaWiki:Proofreadpage index template]] ]=] local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs local messageBox = require('Module:Message box') local ISO_639 = require('Module:ISO 639') local error_text = require('Module:Error')['error'] local category_handler = require('Module:Category handler')._main local p = {} -- p stands for package local cfg = require('Module:Proofreadpage index template/config') local attribution_data = require('Module:Header/attribution data') -- Parameter names used by the legacy fa.wikisource module, mapped to the names this -- version expects, so existing Index: pages keep working unchanged after migration. local legacy_aliases = { ['title'] = 'Title', ['subtitle'] = 'Subtitle', ['volume'] = 'Volume', ['author'] = 'Author', ['translator'] = 'Translator', ['editor'] = 'Editor', ['illustrator'] = 'Illustrator', ['foreword_author'] = 'Foreword_author', ['afterword_author'] = 'Afterword_author', ['lyricist'] = 'Lyricist', ['composer'] = 'Composer', ['singer'] = 'Singer', ['publisher'] = 'Publisher', ['address'] = 'Address', ['printer'] = 'Printer', ['year'] = 'Year', ['issue'] = 'Issue', ['edition'] = 'Edition', ['source'] = 'Source', ['progress'] = 'Progress', ['volumes'] = 'Volumes', ['pages'] = 'Pages', ['remarks'] = 'Remarks', ['image'] = 'Image', } local function process_args(args) -- Accept legacy (lowercase) parameter names wherever the new name wasn't given for old_key, new_key in pairs(legacy_aliases) do if args[new_key] == nil and args[old_key] ~= nil then args[new_key] = args[old_key] end end -- Set any defaults for k, v in pairs(cfg.defaults) do if args[k] == nil then args[k] = cfg.defaults[k] end end args.source_type = cfg['cover_cats']['file_types'][args['Source']] args.pageTitle = (args.pageTitle and mw.title.new(args.pageTitle)) or mw.title.getCurrentTitle() args.fileTitle = mw.title.makeTitle('File', args.pageTitle.rootText) args.talkPageTitle = args.pageTitle.talkPageTitle args.file_exists = args.fileTitle.file.exists -- Expensive, so only compute once return args end local function construct_cat(cat) return '[[Category:' .. cat .. ']]' end local function construct_cat_link(cat, text) return '[[:Category:' .. cat .. '|' .. (text or cat) .. ']]' end -- Construct a basic "field" row local function construct_field(id, content) if id == nil or content == nil then return nil elseif not cfg.headings[id] then error(cfg.missing_heading_id(id)) end local tr = mw.html.create('tr') :attr('id', 'ws-index-' .. id .. '-row') :addClass('ws-index-row') :tag('th') :attr('scope', 'row') :attr('id', 'ws-index-' .. id .. '-label') :addClass('ws-index-label') :wikitext(cfg.headings[id]['txt']) :done() :tag('td') :attr('id', 'ws-index-' .. id .. '-value') :addClass('ws-index-value') :wikitext(content) :allDone() return tr end local function construct_status_field(args, statusArgs) local key = statusArgs.key local lower_key = string.lower(key) local config_key = statusArgs.config_key or lower_key local index_status = args[key] or '_missing' local sd = cfg[config_key][index_status] or cfg[config_key]['_default'] local index_status_message = sd['txt'] if type(index_status_message) == 'function' then index_status_message = index_status_message(index_status) end if sd['error'] then index_status_message = error_text({['message'] = index_status_message, ['tag'] = 'span'}) else index_status_message = construct_cat_link(sd['cat'], index_status_message) end return {row = construct_field(lower_key, index_status_message), cat = construct_cat(sd['cat'])} end --[=[ Create indicator markup based on config Loads the config module and creates indicator extension tags after pattern <indicator name="foo">[[File:Foo.svg|20px|link=bar|caption|alt=Alt text.]]</indcator> ]=] local function construct_indicator(args, iArgs) if not (iArgs.include or cfg.indicator_defaults.include)(args) then return nil end local indicator_parts = { iArgs.image or cfg.indicator_defaults.image, iArgs.width or cfg.indicator_defaults.width } local alt = iArgs.alt or cfg.indicator_defaults.alt table.insert(indicator_parts, alt and 'alt=' .. alt) local link = iArgs.link or cfg.indicator_defaults.link if type(link) == 'function' then link = link(args) end table.insert(indicator_parts, link and 'link=' .. link) local caption = iArgs.caption or cfg.indicator_defaults.caption if type(caption) == 'function' then caption = caption(args) end table.insert(indicator_parts, caption) return mw.getCurrentFrame():extensionTag{ ['name'] = 'indicator', ['content'] = '[[' .. table.concat(indicator_parts, '|') .. ']]', ['args'] = { ['name'] = iArgs.name or cfg.indicator_defaults.name } } end local function _metadata(args) local metadatatable = mw.html.create('table') :attr('id', 'ws-index-metadata') local cats = {} local indicators = {} if args['Title'] then metadatatable:node(construct_field('title', table.concat({args['Title'], args['Volume']}, '، '))) else metadatatable:node(construct_field('title', args['Volume'] or '')) end if args['Subtitle'] then metadatatable:node(construct_field('subtitle', args['Subtitle'])) end local simple_args = {} for i, v in ipairs(attribution_data) do local noun = v.noun table.insert(simple_args, {string.upper(string.sub(noun, 1, 1)) .. string.sub(noun, 2)}) end -- Additional attribution roles carried over from the legacy fa.wikisource module -- (not part of the upstream attribution_data set) table.insert(simple_args, {'Foreword_author', 'foreword_author'}) table.insert(simple_args, {'Afterword_author', 'afterword_author'}) table.insert(simple_args, {'Lyricist', 'lyricist'}) table.insert(simple_args, {'Composer', 'composer'}) table.insert(simple_args, {'Singer', 'singer'}) table.insert(simple_args, {'Year'}) table.insert(simple_args, {'Publisher'}) table.insert(simple_args, {'Address', 'place'}) table.insert(simple_args, {'Printer', 'printer'}) table.insert(simple_args, {'Issue', 'issue'}) table.insert(simple_args, {'Edition', 'edition'}) for i, v in ipairs(simple_args) do metadatatable:node(construct_field(v[2] or string.lower(v[1]), args[v[1]])) end -- Year-based categorisation and missing-publisher tracking, ported from the -- legacy fa.wikisource module (the upstream config has no equivalent for either) if args['Year'] then table.insert(cats, construct_cat(cfg.year_cats.dated(args['Year']))) else table.insert(cats, construct_cat(cfg.year_cats.undated)) end if not args['Publisher'] then table.insert(cats, construct_cat(cfg.publisher_cats.missing)) end -- Categorize image-based indexes if args.source_type and cfg['cover_cats'][args.source_type] then table.insert(cats, construct_cat(cfg['cover_cats'][args.source_type])) elseif not args.source_type then table.insert(cats, construct_cat(cfg['cover_cats']['unknown'])) end local source = args['Source'] if args.file_exists then source = '[[:' .. args.fileTitle.fullText .. '|' .. source .. ']]' else -- Add a tracking category table.insert(cats, construct_cat(cfg.cover_cats.missing)) end metadatatable:node(construct_field('source', source)) -- Progress local progress_data = construct_status_field(args, {['key'] = 'Progress', ['config_key'] = 'status'}) metadatatable:node(progress_data.row) table.insert(cats, progress_data.cat) -- Transclusion status local transclusion_data = construct_status_field(args, {['key'] = 'Transclusion'}) metadatatable:node(transclusion_data.row) table.insert(cats, transclusion_data.cat) local vdate = args['Validation_date'] if vdate then local vcat = cfg['validation_cats']['dated'](vdate) metadatatable:node(construct_field('validation_date', construct_cat_link(vcat, vdate))) table.insert(cats, construct_cat(vcat)) elseif args['Progress'] == 'T' then table.insert(cats, construct_cat(cfg['validation_cats']['undated'])) end local info_args = {'ISBN', 'OCLC', 'LCCN', 'ARK', --[=['National Archives',]=] 'DOI'} for i, v in ipairs(info_args) do local val = args[v] if val then local lower_key = string.lower(v) local link_fn = cfg.url_gens[lower_key] if link_fn then metadatatable:node(construct_field(lower_key, link_fn(val, val))) end end end metadatatable:node(construct_field('volumes', args['Volumes'])) -- Language categorisations if args.Language then local langs = mw.text.split(args.Language, ',%s*', false) for _, l in ipairs(langs) do local lang = mw.text.trim(l) if lang ~= '' then table.insert(cats, construct_cat(cfg['language_cats']['single'](ISO_639.language_name(lang)))) end end if #langs > 1 then table.insert(cats, construct_cat(cfg['language_cats']['multi'])) end end return {['table'] = metadatatable, cats = table.concat(cats), indicators = table.concat(indicators)} end --[=[ Get the image to use as the cover image for this index If the Image parameter contains an integer, it refers to a page in a DjVu/PDF and can be used directly Otherwise, it may be a full image specification that we can use directly, or just an image filename that we can construct an image specification for ]=] local function default_cover_image(link) return '[[' .. cfg.cover.image .. '|' .. cfg.cover.width .. '|link=' .. link .. '|class=ws-cover]]' end local function _cover(args) local image_number = tonumber(args['Image']) -- check for timestamps if args['Image'] and not image_number and args.source_type == 'audiovisual' and mw.ustring.match(args['Image'], '^%d+[%d:]*$') then image_number = args['Image'] end local image_spec local cats = {} if not image_number and args['Image'] and mw.ustring.find(args['Image'], '^%[%[') then -- Image param is not a (page) number and looks like a full image specification image_spec = args['Image'] if args.source_type ~= 'image' then -- Add a tracking category table.insert(cats, construct_cat(cfg.cover_cats.fullspec)) end elseif not image_number and args['Image'] and mw.ustring.find(args['Image'], '%.%w+$') then -- Image param is not a (page) number and is probably a filename with or without File: prefix image_spec = args['Image'] local image_prefixes = { mw.site.namespaces.File.name, mw.site.namespaces.File.canonicalName } for i, alias in ipairs(mw.site.namespaces.File.aliases) do table.insert(image_prefixes, alias) end for i, prefix in ipairs(image_prefixes) do image_spec = mw.ustring.gsub(image_spec, '^' .. prefix .. ':', '') image_spec = mw.ustring.gsub(image_spec, '^' .. string.lower(prefix) .. ':', '') end image_spec = '[[File:' .. image_spec .. '|' .. cfg.cover.width .. '|class=ws-cover]]' if args.source_type ~= 'image' then -- Add a tracking category table.insert(cats, construct_cat(cfg.cover_cats.fullspec)) end elseif args.source_type == 'multipage' and args.file_exists then -- It's a DjVu/PDF-backed index, so we fetch the cover image from a page in the (multipage) file image_spec = '[[' .. args.fileTitle.prefixedText .. '|' .. cfg.cover.width .. '|page=' .. (image_number or 1) .. '|class=ws-cover]]' elseif args.source_type == 'audiovisual' and args.file_exists then -- It's an audio/video-backed index, so we fetch the cover image from a thumbnail time image_spec = '[[' .. args.fileTitle.prefixedText .. '|' .. cfg.cover.width .. '|thumbtime=' .. (image_number or 0) .. '|class=ws-cover]]' elseif args.file_exists then -- It's either an image-based index or some unknown type, so we use the file image_spec = '[[' .. args.fileTitle.prefixedText .. '|' .. cfg.cover.width .. '|class=ws-cover]]' else -- Our associated file doesn't exist, so we use a placeholder local image_link = args.fileTitle.prefixedText if mw.ustring.find(args.fileTitle.rootText, '^.*%.%w+') == nil then image_link = 'Special:Upload' end image_spec = default_cover_image(image_link) end return image_spec .. table.concat(cats) end -- Also implements [[Template:Index talk remarks]] function p._index_talk_remarks(args) if not args.talkPageTitle then args.pageTitle = (args.pageTitle and mw.title.new(args.pageTitle)) or mw.title.getCurrentTitle() args.talkPageTitle = args.pageTitle.talkPageTitle end local text = cfg['talkremarks']['text'](args) local cat = category_handler({construct_cat(cfg['talkremarks']['cat'])}) or '' local notes = '' if args.notes then -- 5.5em is small enough, and has the convenience of probably showing the top of a line when there are too many notes = mw.html.create('div') :addClass('ombox-content') :css({ ['text-align'] = 'right', ['max-height'] = '5.5em', ['overflow'] = 'scroll', ['padding'] = '0.25em', ['margin'] = '0.25em', ['border-style'] = 'dashed' }) :newline() :wikitext(args.notes .. cat) :newline() :allDone() end return messageBox.main('ombox', { ['type'] = 'content', ['image'] = '[[File:Ambox important.svg|24px]]', ['style'] = 'box-sizing:border-box;margin:-0.93em auto 0.0em;text-align:center;width:100%;', ['textstyle'] = 'font-size:93%;text-decoration:none;', ['text'] = text .. tostring(notes) }) end function p.index_talk_remarks(frame) return p._index_talk_remarks(getArgs(frame)) end -- Main function local function _main(args) args = process_args(args) local talkremarks = '' local talk_page_exists = args.talkPageTitle.exists -- Expensive if talk_page_exists and not args.notes then local content = args.talkPageTitle.content for _, keyword in ipairs(cfg.talkremarks.keywords) do local pattern if keyword.alone then -- Only whitespace around pattern = '==( *' .. keyword.pattern .. ' *)==' else -- Allow for other content besides the keyword pattern = '==([^=%n]*' .. keyword.pattern .. '[^=%n]*)==' end -- Capture section header local section = mw.ustring.match(content, pattern) if section then -- Specifically transclude the section local section_text = mw.getCurrentFrame():callParserFunction('#lsth', args.talkPageTitle.prefixedText, mw.text.trim(section)) args.notes = section_text break end end end if talk_page_exists then talkremarks = p._index_talk_remarks(args) end local metadata_data = _metadata(args) local sortkey = mw.getCurrentFrame():callParserFunction('DEFAULTSORT', {args['Key'] or args.pageTitle.text}) local is = {} for _, v in pairs(cfg.indicators) do table.insert(is, construct_indicator(args, v)) end table.insert(is, metadata_data.indicators) local indicators = table.concat(is) local outertable = mw.html.create('table') :attr('id', 'ws-index-container') local outertable_tr = outertable:tag('tr') outertable_tr :tag('td') :attr('id', 'ws-index-main-cell') :tag('table') :attr('id', 'ws-index-main-table') :tag('tr'):tag('td') :tag('div') :attr('id', 'ws-index-cover-container') :wikitext(_cover(args)) :done() :node(metadata_data['table']) :done() :tag('tr'):tag('td'):tag('div') :attr('id', 'ws-index-pagelist-container') :addClass('mw-collapsible') :tag('em'):wikitext(cfg.pagelist.pages.txt):done() :wikitext(' ') :tag('span') :attr('id', 'ws-index-pagelist-legend') :wikitext(cfg.pagelist.legend.txt) :done() :tag('div') :attr('id', 'ws-index-pagelist') :addClass('index-pagelist mw-collapsible-content') :newline() :wikitext(args['Pages'] and mw.text.trim(args['Pages'])) :newline() if args['Remarks'] then outertable_tr:tag('td') :attr('id', 'ws-index-remarks') :newline() :wikitext(mw.getCurrentFrame():preprocess(args['Remarks'])) else outertable_tr:tag('td') :attr('id', 'ws-index-remarks-empty') end return talkremarks .. indicators .. tostring(outertable) .. metadata_data.cats .. sortkey end function p.main(frame) return _main(getArgs(frame)) end return p qezpicl0agpwor8l96se1gah50c0l6i 828 95456 299617 299608 2026-09-16T14:57:18Z Hanooz 17889 299617 Scribunto text/plain local function any_case(str) return str:gsub('.', function (chr) if chr:match('%a') then -- letters return '[' .. chr:lower() .. chr:upper() .. ']' else return chr -- leave as-is end end) end return { ['defaults'] = { ['Source'] = '_empty_', }, ['pagelist'] = { ['pages'] = { ['txt'] = 'برگ‌ها' }, ['legend'] = { ['txt'] = '(راهنمای [[Help:Page Status|وضعیت صفحه]])' } }, ['cover'] = { ['width'] = '250px', ['image'] = 'File:Placeholder book.svg' }, ['missing_heading_id'] = function (id) return 'برچسبی برای شناسهٔ «' .. id .. '» یافت نشد' end, ['headings'] = { ['title'] = { ['txt'] = 'عنوان' }, ['subtitle'] = { ['txt'] = 'عنوان فرعی' }, ['progress'] = { ['txt'] = 'پیشرفت' }, ['transclusion'] = { ['txt'] = 'تراگنجانش' }, ['validation_date'] = { ['txt'] = 'تاریخ هم‌سنجی' }, ['source'] = { ['txt'] = 'منبع' }, ['place'] = { ['txt'] = 'مکان نشر' }, ['year'] = { ['txt'] = 'سال چاپ' }, ['publisher'] = { ['txt'] = 'ناشر' }, ['author'] = { ['txt'] = 'نویسنده' }, ['editor'] = { ['txt'] = 'مصحح' }, ['translator'] = { ['txt'] = 'مترجم' }, ['illustrator'] = { ['txt'] = 'تصویرگر' }, -- The following roles have no equivalent in the upstream (English) template; -- they are carried over from the legacy fa.wikisource module so existing data isn't lost. ['foreword_author'] = { ['txt'] = 'نویسندهٔ پیشگفتار' }, ['afterword_author'] = { ['txt'] = 'نویسندهٔ ضمیمه' }, ['lyricist'] = { ['txt'] = 'ترانه‌سرا' }, ['composer'] = { ['txt'] = 'آهنگساز' }, ['singer'] = { ['txt'] = 'خواننده' }, ['printer'] = { ['txt'] = 'چاپخانه' }, ['issue'] = { ['txt'] = 'شماره' }, ['edition'] = { -- The legacy module labelled this row 'فارسی' ("Persian"), which cannot be right for an -- edition field; using the sensible label here. Flagged for confirmation. ['txt'] = 'ویرایش' }, ['volumes'] = { ['txt'] = 'جلدها' }, ['isbn'] = { ['txt'] = 'شابک' }, ['oclc'] = { ['txt'] = 'OCLC' }, ['lccn'] = { ['txt'] = 'LCCN' }, ['ark'] = { ['txt'] = 'ARK' }, --[=[ ['National Archives'] = { ['txt'] = 'National Archives' }, ]=] ['doi'] = { ['txt'] = 'DOI' } }, ['status'] = { ['T'] = { ['cat'] = 'آثار هم‌سنج‌شده', ['txt'] = 'تکمیل‌شده — همهٔ برگ‌های اصلی اثر هم‌سنجی شده‌اند', }, ['V'] = { ['cat'] = 'آثار نمونه‌خوانی‌شده', ['txt'] = 'نمونه‌خوانی‌شده — همهٔ برگ‌های اصلی اثر نمونه‌خوانی شده‌اند، اما همه هم‌سنجی نشده‌اند', }, ['C'] = { ['cat'] = 'آثار نمونه‌خوانی‌نشده', ['txt'] = 'در انتظار نمونه‌خوانی', }, ['MS'] = { ['cat'] = 'آثار آمادهٔ تطبیق و تقسیم', ['txt'] = 'آمادهٔ تطبیق و تقسیم', }, ['OCR'] = { ['cat'] = 'آثار نیازمند نویسه‌خوان', ['txt'] = 'پروندهٔ منبع به نویسه‌خوانی نیاز دارد', }, ['L'] = { ['cat'] = 'آثار نیازمند بازسازی پرونده', ['txt'] = 'پیش از نمونه‌خوانی باید پروندهٔ منبع بازسازی شود', ['error'] = true, }, ['X'] = { ['cat'] = 'آثار نیازمند رسیدگی به پرونده', ['txt'] = 'پیش از نمونه‌خوانی یک pagelist برای پرونده بسازید تا از صحت پرونده اطمینان یابید', ['error'] = true }, ['_missing'] = { ['cat'] = 'آثار با پیشرفت نامشخص', ['txt'] = 'پیشرفت مشخص نشده (خطای الگو)', ['error'] = true, }, ['_default'] = { ['cat'] = 'آثار با پیشرفت نامشخص', ['txt'] = function (index_status) return 'پیشرفت نامشخص: ' .. index_status .. ' (خطای الگو)' end, ['error'] = true, } }, ['transclusion'] = { ['yes'] = { ['cat'] = 'تراگنجانش کامل', ['txt'] = 'تراگنجانش کامل', ['help'] = 'اثر به طور کامل تراگنجانده شده، از جمله بخش‌های آغازین، پایانی و تصاویر آن' }, ['notimg'] = { ['cat'] = 'تصاویر تراگنجانده‌نشده', ['txt'] = 'تصاویر تراگنجانده‌نشده', ['help'] = 'اثر به طور کامل تراگنجانده شده، اما برخی تصاویر همچنان ناقص‌اند یا نیاز به بهبود دارند', }, ['notadv'] = { ['cat'] = 'آگهی‌های تراگنجانده‌نشده', ['txt'] = 'آگهی‌های تراگنجانده‌نشده', ['help'] = 'بدنهٔ اصلی اثر به‌درستی تراگنجانده شده، هرچند آگهی‌های بخش آغازین یا پایانی آن تراگنجانده نشده‌اند' }, ['held'] = { ['cat'] = 'تراگنجانش معلق', ['txt'] = 'تراگنجانش معلق', ['help'] = 'مشکلی در تراگنجانش اثر وجود دارد (که باید در صفحهٔ بحث توضیح داده شود)' }, ['check'] = { ['cat'] = 'تراگنجانش نیازمند بررسی', ['txt'] = 'تراگنجانش نیازمند بررسی', ['help'] = 'تراگنجانش اثر ناقص است یا نیاز به بررسی دارد' }, ['no'] = { ['cat'] = 'نمایهٔ تراگنجانده‌نشده', ['txt'] = 'تراگنجانده‌نشده یا بازبینی‌نشده', ['help'] = 'این اثر تراگنجانده نشده یا از نظر تراگنجانش بازبینی نشده است' }, ['_missing'] = { ['cat'] = 'نمایهٔ تراگنجانده‌نشده', ['txt'] = 'وضعیت تراگنجانش مشخص نشده (خطای الگو)', ['error'] = true, }, ['_default'] = { ['cat'] = 'نمایهٔ تراگنجانده‌نشده', ['txt'] = function (index_status) return 'وضعیت تراگنجانش نامشخص: ' .. index_status .. ' (خطای الگو)' end, ['error'] = true, } }, ['language_cats'] = { ['single'] = function(lang) return 'آثار به زبان اصلی ' .. (lang or 'نامشخص') end, ['multi'] = 'آثار چندزبانه' }, ['cover_cats'] = { ['file_types'] = { ['jpg'] = 'image', ['png'] = 'image', ['gif'] = 'image', ['tif'] = 'image', ['ogg'] = 'audiovisual', ['ogv'] = 'audiovisual', ['webm'] = 'audiovisual', ['_empty_'] = 'unknown', ['pdf'] = 'multipage', ['djvu'] = 'multipage' }, ['image'] = 'نمایه‌های مبتنی بر تصویر', ['audiovisual'] = 'نمایه‌های صوتی-تصویری', ['unknown'] = 'نمایه‌های با نوع نامشخص', ['missing'] = 'نمایه‌های فاقد پرونده', ['fullspec'] = 'نمایه‌های غیرمبتنی‌بر‌تصویر با تصویر جلد کاملاً مشخص‌شده' }, ['validation_cats'] = { ['dated'] = function(vdate) return 'آثار هم‌سنج‌شده در ' .. vdate end, ['undated'] = 'آثار هم‌سنج‌شده بدون تاریخ' }, -- Ported from the legacy fa.wikisource module, which categorised by printing year -- and flagged indexes with no publisher — neither concept exists in the upstream config. ['year_cats'] = { ['dated'] = function(year) return 'آثار ' .. year end, -- kept identical to the legacy module's (oddly-specific) category name so existing -- pages already sorted into it don't get silently orphaned ['undated'] = 'آثار نمونه‌خوانی‌نشده بدون سال چاپ' }, ['publisher_cats'] = { ['missing'] = 'نمایه‌های بدون اطلاعات ناشر' }, ['indicators'] = { ['pagegame'] = { ['name'] = 'WS Page Game', ['image'] = 'File:OOjs UI icon page number.svg', ['link'] = function(args) return tostring(mw.uri.fullUrl('toolforge:ws-page-game', {['wikisource'] = 'fa', ['index'] = mw.uri.encode(args.fileTitle.rootText), ['lang'] = 'fa'})) end, ['caption'] = 'بازی صفحهٔ ویکی‌نبشته (سازندهٔ گام‌به‌گام فهرست صفحات)' }, ['purge'] = { ['name'] = 'purge file', ['image'] = 'File:OOjs UI icon reload.svg', ['link'] = function(args) return tostring(mw.uri.fullUrl('commons:File:' .. args.fileTitle.rootText, {['action'] = 'purge'})) end, ['caption'] = 'پاک‌سازی پرونده' }, ['book2scroll'] = { ['name'] = 'book2scroll', ['image'] = 'File:Library-logo.svg', ['link'] = function(args) return tostring(mw.uri.fullUrl('toolforge:book2scroll', {['lang'] = 'fa', ['file'] = mw.uri.encode(args.fileTitle.rootText)})) end, ['caption'] = 'گشودن در Book2Scroll' }, ['bookreader'] = { ['name'] = 'bookreader', ['image'] = 'File:BookReader-favicon.svg', ['link'] = function(args) return tostring(mw.uri.fullUrl('toolforge:bookreader/fa/' .. mw.uri.encode(args.fileTitle.rootText))) end, ['caption'] = 'گشودن پرونده در BookReader' }, ['validated'] = { ['name'] = 'validated-index-date', ['image'] = 'File:Yes Check Circle.svg', ['link'] = function (args) local vdate = args['Validation_date'] return vdate and tostring(mw.uri.fullUrl('Category:آثار هم‌سنج‌شده در ' .. vdate)) or '' end, ['caption'] = function (args) local vdate = args['Validation_date'] return vdate and 'هم‌سنج‌شده در ' .. vdate or nil end, ['alt'] = 'صفحهٔ نمایهٔ هم‌سنج‌شده.', ['width'] = '15px', ['include'] = function (args) return args['Validation_date'] ~= nil end } }, ['indicator_defaults'] = { ['width'] = '20px', ['include'] = function (args) return true end }, ['url_gens'] = { ['isbn'] = function(id, text) return require('Module:ISBN')._ISBN({id}) end, ['oclc'] = function(id, text) return '[https://www.worldcat.org/oclc/' .. mw.uri.encode(id, 'PATH') .. ' ' .. text .. ']' end, ['ark'] = function(id, text) return '[https://n2t.net/' .. mw.uri.encode(id, 'QUERY') .. ' ' .. text .. ']' end, ['doi'] = function(id, text) return '[https://doi.org/' .. mw.uri.encode(id, 'PATH') .. ' ' .. text .. ']' end }, ['talkremarks'] = { ['text'] = function(args) return 'ممکن است رهنمودهای قالب‌بندی ویژهٔ این اثر از پیش مشخص شده باشد. لطفاً این [[' .. args.talkPageTitle.prefixedText .. '|صفحهٔ بحث نمایه]] را ببینید و از این قراردادها پیروی کنید.' end, ['cat'] = 'صفحه‌های دارای پارامتر یادداشت در بحث نمایه', ['keywords'] = { { ['pattern'] = any_case('یادداشت‌?ه?ا?'), ['alone'] = true }, { ['pattern'] = any_case('یادداشت.-سریع'), ['alone'] = false }, { ['pattern'] = any_case('یادداشت.-نمونه‌خوانی'), -- proofreading notes ['alone'] = false }, { ['pattern'] = any_case('یادداشت.-سبک'), ['alone'] = false }, { ['pattern'] = any_case('یادداشت.-صفحه‌آرایی'), ['alone'] = false }, { ['pattern'] = any_case('قرارداد.-قالب‌بندی'), ['alone'] = false }, { ['pattern'] = any_case('قالب‌?ب?ن?د?ی?'), -- قالب, قالب‌بندی ['alone'] = true }, { ['pattern'] = any_case('قرارداد‌?ه?ا?'), ['alone'] = true }, { ['pattern'] = any_case('صفحه‌آرایی'), ['alone'] = true }, { ['pattern'] = any_case('نقل‌قول‌?ه?ا?'), ['alone'] = true }, { ['pattern'] = any_case('علائم.-نقل‌قول'), ['alone'] = false }, { ['pattern'] = any_case('چاپ‌آرایی'), ['alone'] = false }, { ['pattern'] = any_case('املا'), ['alone'] = false }, { ['pattern'] = any_case('راهنما.-سبک'), ['alone'] = false }, { ['pattern'] = any_case('رهنمود'), ['alone'] = false }, { ['pattern'] = any_case('برگ‌های گم‌شده'), ['alone'] = true }, { ['pattern'] = any_case('long[ %-]s'), -- Latin-typography term (the historic ſ letterform); left in English as it has no established Persian name ['alone'] = true }, }, ['timestamp'] = { ['pattern'] = '%(UTC%)', ['text'] = '(UTC)' } } } c58zv27osppxngjoj642q948nosx7ef 104 95459 299643 299424 2026-09-16T17:32:24Z Hanooz 17889 /* نمونه‌خوانی‌شده */ 299643 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Hanooz" /></noinclude>{{فمخ|4em}} {{وسط|تاریخ سی ساله ایران}} {{فمخ|4em}} {{وسط|نوشته:}} {{فمخ|6em}} {{چپ|ب – جزنی}}<noinclude></noinclude> 9owckpoevmnszzlng2xijp6q1nse3hc 104 95481 299667 299475 2026-09-17T06:52:07Z Hanooz 17889 299667 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Hanooz" /> {{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}</noinclude> تاریخ سی ساله ایران نوشته ب - جزنی<noinclude></noinclude> 2e97celg834v5013hfchyseeatu246z 104 95491 299637 299573 2026-09-16T16:01:45Z Hanooz 17889 /* نمونه‌خوانی‌شده */ 299637 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Hanooz" />{{سرصفحه‌مستمر|تاریخ سی ساله ایران||۱۹}}</noinclude>استاندار به تهران آمد و به این توافق ها رسید:<ref>در تهران جاوید پیش شاه پذیرفته شد. حتی شاه صد هزار تومان از جیب خود بعنوان کمک به لوله کشی تبریز داد.</ref> {{plainlist/s}} * ۱ - افسران ارتش که به فرقه پیوسته اند بعنوان افسر ارتش ایران در فرقه شناخته میشوند و فرمانده ارتش فرقه از مرکز و معاون او از انجمن ایالتی تعیین میشود. افسرانی که در ماجرای {{w|قیام افسران خراسان|حمله به پادگان گنبد}} تحت فرماندهی سرهنگ نوائی و {{w|علی‌اکبر اسکندانی|سرگرد اسکندانی}} در شهریور سال ۲۴ شرکت داشتند و به شوروی فرار کرده بودند، به تبریز بازگشتند.<ref>حمله به گنبد که در آن ۱۲ نفر از نفرات زیر دست آنها شرکت داشتند، ظاهراً بدون موافقت حزب توده و دولت شوروی به عمل آمده بود.</ref> بهر حال علاوه بر این عده تعدادی افراد ارتش و ژاندارمری از مرکز و دیگر شهرها به آذربایجان رفتند و در اختیار فرقه بودند. علوی مقدم بعنوان فرمانده و پناهیان بعنوان معاون او انتخاب شدند. * ۲ - فدائیان فرقه بنام نگهبان جانشین ژاندارم می شدند (فدائیان از اعضای فرقه و طرفداران آن در روستاها و قصبات تشکیل شده بودند و نیروثی بود که فرقه به کمک آن حکومت را بدست گرفت. تعداد این نیروها در پایان کار فرقه تا هشتاد هزار نفر ذکر شده است.) ارتش فرقه از داوطلبان خدمت وظیفه تشکیل شده بود. * ۳ - توافق شد که زنجان به دولت مرکزی تحویل شود ولی در عوض<noinclude>{{plainlist/e}} {{خطکش}} {{پانویس}}</noinclude> 2b1n0t89zy3x8egkrgg8a1nm2sobwg7 104 95492 299638 299574 2026-09-16T16:18:16Z Hanooz 17889 /* نمونه‌خوانی‌شده */ 299638 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Hanooz" />{{سرصفحه‌مستمر|۲۰||تاریخ سی ساله ایران}} {{plainlist/s}}</noinclude>ناحیه جنوبی آذربایجان ({{w|تیکان تپه}}) به فرقه داده شد<ref>در مذاکرات تهران مصالح حزب دموکرات کردستان و حکومت دموکرات کردستان نیز مطرح و در ازای زنجان صحبت گرفت، سردشت و مستقر که در محاصره نیروهای کرد بود به میان آمد.</ref> {{w|انتخابات مجلس شورای ملی (۱۳۲۶)|انتخابات مجلس پانزدهم}} نیز قرار شد انجام شود. پس از مذاکرات قوام در شوروی کابینه او ترمیم شد و سه نفر از رهبران حزب توده ({{w|مرتضی یزدی|یزدی}}، {{w|ایرج اسکندری (سیاستمدار)|اسکندری}}، {{w|فریدون کشاورز|کشاورز}})<ref>یزدی وزیر بهداری و کشاورز وزیر فرهنگ و اسکندری وزیر کار و پیشه و هنر بود. این نوع انتخاب با شعار دائمی حزب توده بی ارتباط نبود. (فرهنگ، بهداشت، کار) دستگاه میخواست در ضمن دست حزب توده را در پوست گردو بگذارد.</ref> وارد کابینه شدند. حزب توده بیش از همیشه در مرکز و سایر شهرها قدرت یافته بود. در اول ماه مه ۱۳۲۵ بزرگ ترین نمایش کارگری در حضور هئیت و اعضای اعزامی از {{w|کنفدراسیون عمومی کار (فرانسه)|کنفدراسیون جهانی کارگران}} (سه نفر بودند که رئیس هیئت {{w|:en:Louis Saillant|لوئی سایان}} دبیر فرانسوی کنفدراسیون بود) برگزار شد ({{w|حزب دموکرات ایران|حزب دموکرات قوام}} که اتحادیه های دولتی را تشکیل داده بود به نمایشهای مشابهی دست زد و این اتحادیه ها که به اتحادیه های زرد معروف شدند تقاضای عضویت در کنفدراسیون را داشتند ولی شورای متحده مرکزی به عضویت پذیرفته شد). {{plainlist/e}} در تیر ماه همین سال بود که اعتصاب کارگران نفت بر پا شد. در<noinclude>{{خطکش}} {{پانویس}}</noinclude> s45n89go3t56yhxos2gct6gk3aeytqy 104 95493 299611 299487 2026-09-16T14:01:22Z Hanooz 17889 ابرابزار 299611 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Hanooz" />{{سرصفحه‌مستمر|تاریخ سی ساله ایران||۲۱}}</noinclude>خوزستان شرکت نفت حاکمیت مطلق داشت. مصباح فاطمی نوکر حلقه بگوش شرکت بود. حزب توده که دیگر محظور جنگ دوم را نداشت، کارگران را تحریک و رهبری میکرد، شرکت نفت از عناصر عرب و هندی برای تفرقه استفاده میکرد. اعراب نیمه عشیرهای مسلح شده و تهدید دائمی برای کارگران نفت بشمار میآمدند. در چنین زمینه ای اعتصاب با خواستههای شد زیر شروع شد: عزل مصباح فاطمی استاندار خلع سلاح عشایر، عدم مداخله شرکت نفت در امور داخلی ایران، پرداخت دستمزد روز جمعه و مزایای کارگری. اعتصاب در روز جمعه ۲۳ تیرماه آغاز تشبیه و بعد از ظهر بین کارگران و اعراب درگیری شد که با دخالت اعراب مسلح و نیروهای مسلح دولتی عده ای از کارگران کشته شدند. ارتش سرخ در خرداد سال ۲۵) با راحت شدن خیال شورویها) از ایران خارج شده و دستگاه حاکمه که چند. ماه در معایشات گذراند در مهرماه سال ۲۵ عشایر قشقائی ادعای استقلال فارس را کردند و بوشهر را اشغال کردند ولی دولت با آنها مذاکره کرد شورش جنوب، عکس العملهایی بود به نیمه حکومتهای فرقه دمکرات آذربایجان و فرقه دموکرات کردستان مقارن شورش قشقائیها، کابینه ائتلافی سقوط کرد و وزرای حزب توده از دولت خارج شدند روزنامههای حزب توده بنای انتقاد را از قوام گذاشتند. زمینه برای تهاجم به آذربایجان فراهم شد. آمریکا با اعزام «جر اکن» به ایران پشتیبانی خود را از لشکر کشی به آذربایجان اعلام داشت. دولت بعنوان آماده کردن زمینه انتخابات نیروی نظامی به آذربایجان گسیل داشت. از ۱۴ آذر ارتش حرکت کرد. دولت مرکزی مقارن حرکت<noinclude></noinclude> tf916ptqoma7fu2ratamnvbem1qzkyw 299639 299611 2026-09-16T16:46:28Z Hanooz 17889 /* نمونه‌خوانی‌شده */ 299639 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Hanooz" />{{سرصفحه‌مستمر|تاریخ سی ساله ایران||۲۱}}</noinclude>خوزستان شرکت نفت حاکمیت مطلق داشت. {{w|علی‌نقی مصباح فاطمی|مصباح فاطمی}} نوکر حلقه بگوش شرکت بود. حزب توده که دیگر محظور جنگ دوم را نداشت، کارگران را تحریک و رهبری میکرد، شرکت نفت از عناصر عرب و هندی برای تفرقه استفاده میکرد. اعراب نیمه عشیره ای مسلح شده و تهدید دائمی برای کارگران نفت بشمار میآمدند. در چنین زمینه‌ای اعتصاب با خواسته های شد زیر شروع شد: عزل مصباح فاطمی استاندار. خلع سلاح عشایر، عدم مداخله شرکت نفت در امور داخلی ایران، پرداخت دستمزد روز جمعه و مزایای کارگری. اعتصاب در روز جمعه ۲۳ تیرماه آغاز تشبیه و بعد از ظهر بین کارگران و اعراب درگیری شد که با دخالت اعراب مسلح و نیروهای مسلح دولتی عده‌ای از کارگران کشته شدند. ارتش سرخ در خرداد سال ۲۵ (با راحت شدن خیال شوروی ها) از ایران خارج شده و دستگاه حاکمه که چند ماه در معایشات گذراند در مهرماه سال ۲۵ عشایر قشقائی ادعای استقلال فارس را کردند و بوشهر را اشغال کردند ولی دولت با آنها مذاکره کرد. شورش جنوب، عکس العملهایی بود به نیمه حکومتهای فرقه دمکرات آذربایجان و {{w|حزب دموکرات کردستان ایران|فرقه دموکرات کردستان}}، مقارن شورش قشقائی ها، کابینه ائتلافی سقوط کرد و وزرای حزب توده از دولت خارج شدند. روزنامه های حزب توده بنای انتقاد را از قوام گذاشتند. زمینه برای تهاجم به آذربایجان فراهم شد. آمریکا با اعزام "{{w|en:George V. Allen|جر اکن}}" به ایران پشتیبانی خود را از لشکر کشی به آذربایجان اعلام داشت. دولت بعنوان آماده کردن زمینهٔ انتخابات {{w|غائله آذربایجان|نیروی نظامی به آذربایجان گسیل داشت}}. از ۱۴ آذر ارتش حرکت کرد. دولت مرکزی مقارن حرکت<noinclude></noinclude> r7ijmkamntygws09800g9xgyniyqtd2 104 95494 299612 299488 2026-09-16T14:03:56Z Hanooz 17889 ابرابزار 299612 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Hanooz" /> {{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}</noinclude>ارتش غرفه را با تبلیغات رادیوئی زیر فشار میگیرد و مردم را به تعبان بر ضد فرقه دعوت میکند. فرقه آذربایجان دچار التهاب میشود نیروهای فدائی و هزاران نفر تقاضای پیوستن به ارتش و عملیات نظامی کردند. پیشهوری اعلام کرد فرقه میجنگد و عقبنشینی نمیکند. در این فاصله دولت شوروی به فرقه اعلام میکند که نمیتواند از نیروهای فرقه حمایت نظامی کند و توصیه عقبنشینی را میدهد. پس از اعلام نظر شوروی مرکزی فرقه در مقابل دو راه حل قرار میگیرد ۱ توقف و پذیرفتن ارتش مرکزی و از دست دادن حکومت ۲ عقبنشینی به شوروی. ا اخباری که از عملیات ارتش و نیروهای مسلح طرفدار دولت میرسید ماندن یعنی پذیرفتن قتلعام بود. بنابر این عقبنشینی انجام شد. بین ۱۵ تا ۲۰ هزار نفر به شوروی گریختند دولت که از چندی قبل عشایر را مسلح کرده) توسط ذوالفقاریها و شفیق و بختیار و مانند آنها) و عناصر مخالف فرقه را بسیج کرده بود، اجازه داد که این نیروها در جلوی ارتش بقایای فرقه را قتلعام کنند. نیروهای ارتش سه روز در باسمنج شدند. قریب بیست نفر بودند که از آن جمله فریدون ابراهیمی دادستان تبریز در دوره فرقه بود. نیروها و اقدامات فرقه: فرقه از نیروی زحمتکشان شهری که از قبل پیرامون حزب توده متشکل شده بودند و در برخی نواحی از پیشتیبانی دهقانان برخوردار بود کارگران و روشنفکران طی یکسال حکومت فرقه از آن حمایت کردند ولی بورژوازی و قشرهای خرده بورژوازی بخصوص کسبه که تحت تأثیر روحانیون<noinclude></noinclude> mnjpcnditwko1mikjedseh5682e4es4 299640 299612 2026-09-16T17:00:10Z Hanooz 17889 /* نمونه‌خوانی‌شده */ 299640 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Hanooz" />{{سرصفحه‌مستمر|۲۲||تاریخ سی ساله ایران}}</noinclude>ارتش غرفه را با تبلیغات رادیوئی زیر فشار میگیرد و مردم را به تعبان بر ضد فرقه دعوت میکند. فرقه آذربایجان دچار التهاب میشود نیروهای فدائی و هزاران نفر تقاضای پیوستن به ارتش و عملیات نظامی کردند. پیشهوری اعلام کرد فرقه میجنگد و عقبنشینی نمیکند. در این فاصله دولت شوروی به فرقه اعلام میکند که نمیتواند از نیروهای فرقه حمایت نظامی کند و توصیه عقبنشینی را میدهد. پس از اعلام نظر شوروی مرکزی فرقه در مقابل دو راه حل قرار میگیرد: {{plainlist| * ۱ - توقف و پذیرفتن ارتش مرکزی و از دست دادن حکومت * ۲ - عقب نشینی به شوروی. }} اخباری که از عملیات ارتش و نیروهای مسلح طرفدار دولت میرسید ماندن یعنی پذیرفتن قتل عام بود. بنابراین عقب نشینی انجام شد. بین ۱۵ تا ۲۰ هزار نفر به شوروی گریختند دولت که از چندی قبل عشایر را مسلح کرده (توسط ذوالفقاری ها و شفیق و بختیار و مانند آنها) و عناصر مخالف فرقه را بسیج کرده بود، اجازه داد که این نیروها در جلوی ارتش بقایای فرقه را قتل عام کنند. نیروهای ارتش سه روز در {{w|باسمنج}} شدند، قریب بیست نفر بودند که از آن جمله {{w|فریدون ابراهیمی}} دادستان تبریز در دوره فرقه بود. نیروها و اقدامات فرقه: فرقه از نیروی زحمتکشان شهری (که از قبل پیرامون حزب توده متشکل شده بودند) و در برخی نواحی از {{کذا|پیشتیبانی|پشتیبانی}} دهقانان برخوردار بود کارگران و روشنفکران طی یکسال حکومت فرقه از آن حمایت کردند ولی بورژوازی و قشرهای خرده بورژوازی (بخصوص کسبه که تحت تأثیر روحانیون<noinclude></noinclude> fszdqu2uj1rpercgogxeubhz22upwwf 104 95495 299613 299489 2026-09-16T14:04:51Z Hanooz 17889 ابرابزار 299613 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Hanooz" /> {{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}</noinclude>بودند مخالف فرقه بودند هر چند که در تبریز و شهرها دست به اقدامات عمرانی از قبیل لولهکشی رادیو دانشگاه و مانند آن زد در روستاها اعلام کرد که ملک مالکی که گریخته بدهقانان تعلق خواهد گرفت. ولی کسانی که ماندهاند حق مالکیت و بهره مالکانه دارند ولی عملاً هر جا دهقانان تمایل نشان میدادند، مالکان نمیتوانستند بهره مالکانه بگیرند در مورد پاره ای نواحی عقب ماندگی و اعتقادات مذهبی و تحریک روحانیون محلی موجب میشد که سهمیه مالکان گریخته نیز شبانه به انبارهای اربابی حمل شود تا سهم دهقانان حلال باشد جمعبندی عملیات فرقه ما را به نتایج زیر میرساند: ا فرقه دموکرات دارای زمینههای ملی و انگیزههای توده ای مترقی بود ولی این زمینهها و انگیزهها بحدی رشد نیافته بود که برقراری حاکمیت فرقه را ایجاب کند ۲ فرقه دموکرات عجولانه و بنا به مصالح فوری شوروی تشکیل شد و قبل از اینکه نیروی سازمان یافته و شایستهای داشته باشد با حمایت ارتش سرخ دست به عمل زد و حکومت را بدست گرفت وابستگی به شوروی و تظاهرات چپ از طرف عناصر فرقه است بورژوازی را رم داده بود فئودالها و مالکان و سرمایه داران بزرگ و عشایر و خوانین دیگر مرتجعین مثل روحانیون آذربایجان با دولت مرکزی بر ضد فرقه اقدام کردند. در واقع همگام هجوم به آذربایجان یک نیروی محلی دخالت که ناچیز هم نبود بر ضد فرقه عمل میکرد. ۴ فرقه در پایان یکسال حکومت خود، قدرت مقاومت و حتی هم کوبیدن ارتش اعزامی را داشتند ولی همانطوری که با توصیه<noinclude></noinclude> qily1symwb0qm5zh7ledcyrg7hnij85 299641 299613 2026-09-16T17:06:01Z Hanooz 17889 /* نمونه‌خوانی‌شده */ 299641 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Hanooz" />{{سرصفحه‌مستمر|تاریخ سی ساله ایران||۲۳}}</noinclude>بودند) مخالف فرقه بودند هر چند که در تبریز و شهرها دست به اقدامات عمرانی از قبیل لوله کشی رادیو، دانشگاه و مانند آن زد در روستاها اعلام کرد که ملک مالکی که گریخته بدهقانان تعلق خواهد گرفت. ولی کسانی که مانده‌اند حق مالکیت و بهره مالکانه دارند ولی عملاً هر جا دهقانان تمایل نشان میدادند، مالکان نمیتوانستند بهرهٔ مالکانه بگیرند در مورد پاره‌ای نواحی عقب ماندگی و اعتقادات مذهبی و تحریک روحانیون محلی موجب میشد که سهمیه مالکان گریخته نیز شبانه به انبارهای اربابی حمل شود تا سهم دهقانان حلال باشد جمعبندی عملیات فرقه ما را به نتایج زیر میرساند: {{plainlist/s}} * ۱ - فرقه دموکرات دارای زمینه های ملی و انگیزه های توده ای مترقی بود ولی این زمینه ها و انگیزه ها بحدی رشد نیافته بود که برقراری حاکمیت فرقه را ایجاب کند. * ۲ - فرقه دموکرات عجولانه و بنا به مصالح فوری شوروی تشکیل شد و قبل از اینکه نیروی سازمان یافته و شایسته ای داشته باشد با حمایت ارتش سرخ دست به عمل زد و حکومت را بدست گرفت. * ۳ - وابستگی به شوروی و تظاهرات چپ از طرف عناصر فرقه است بورژوازی را رم داده بود فئودالها و مالکان و سرمایه داران بزرگ و عشایر و خوانین دیگر مرتجعین مثل روحانیون آذربایجان با دولت مرکزی بر ضد فرقه اقدام کردند. در واقع همگام هجوم به آذربایجان یک نیروی محلی دخالت که ناچیز هم نبود بر ضد فرقه عمل میکرد. * ۴ - فرقه در پایان یکسال حکومت خود، قدرت مقاومت و حتی در هم کوبیدن ارتش اعزامی را داشتند ولی همانطوری که با توصیه<noinclude>{{plainlist/e}}</noinclude> brbo2bdqrcbj7fobv6nm5lwowpf83wk 104 95496 299615 299490 2026-09-16T14:41:12Z Hanooz 17889 ابرابزار 299615 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Hanooz" /> {{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}</noinclude>کار خود را آغاز کرده بود در مقابل توصیه شورویها مقاومتی نکرد. ه دولت شوروی که با این اقدامات میخواست امتیازات موقعیتی را که در جنگ بدست آورده بود، در ایران حفظ کند، عملاً نشان داد که در محاسبات خود اشتباه کرده است و با توجیه قیام و حاکمیت (بدست گرفتن حاکمیت) در سال ۲۴ و توجیه عقبنشینی در سال ۲۵ دچار تناقض شده است. کسانیکه از بمب اتمی آمریکا و جنگ چین گفتگو میکنند، باید بدانند که اولاً هنگام تشکیل فرقه بمب اتمی در ژاپن بکار رفته بود و برخوردهای شدید کمونیستها و کومین تانگ پس از پایان جنگ با ژاپن در سال ۱۹۴۶ (۱۳۲۵) هنوز آغاز نشده بود ۶ حزب توده در جریان فرقه نه فقط به دنباله روی و همبستگی از سیاست شوروی ادامه داد، بلکه در تعیین ماهیت و خصوصیت مرتجعین چون قوام دچار خوشبینی شد.<ref>روزنامههای حزب توده در سال ۲۴ از دمکرات منشی قوام و سوابق آزادیخواهی او یاد میکردند و در آستانه بروز اختلافات در شهریور ۲۵ از تغییر این خصوصیات و تمایلات دیکتاتور مآبانه «حضرت اشرف» شکوه میکردند.</ref> ۷ رهبران فرقه به تضادهای خلق ترک و فارس پربها داده و مناسبات تاریخی این دو خلق و همبستگی، بورژوازی و فئودالیزم و حتی خرده بورژوازی مرفه ترک را با طبقات حاکم کم بها داده بودند. تمایلات تجزیه<noinclude></noinclude> lqdh1gaiv1xke2mz170bqh56hqx3fq2 299616 299615 2026-09-16T14:41:45Z Hanooz 17889 299616 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Hanooz" />{{سرصفحه‌مستمر|۲۴||تاریخ سی ساله ایران}}</noinclude>کار خود را آغاز کرده بود در مقابل توصیه شورویها مقاومتی نکرد. ه دولت شوروی که با این اقدامات میخواست امتیازات موقعیتی را که در جنگ بدست آورده بود، در ایران حفظ کند، عملاً نشان داد که در محاسبات خود اشتباه کرده است و با توجیه قیام و حاکمیت (بدست گرفتن حاکمیت) در سال ۲۴ و توجیه عقبنشینی در سال ۲۵ دچار تناقض شده است. کسانیکه از بمب اتمی آمریکا و جنگ چین گفتگو میکنند، باید بدانند که اولاً هنگام تشکیل فرقه بمب اتمی در ژاپن بکار رفته بود و برخوردهای شدید کمونیستها و کومین تانگ پس از پایان جنگ با ژاپن در سال ۱۹۴۶ (۱۳۲۵) هنوز آغاز نشده بود ۶ حزب توده در جریان فرقه نه فقط به دنباله روی و همبستگی از سیاست شوروی ادامه داد، بلکه در تعیین ماهیت و خصوصیت مرتجعین چون قوام دچار خوشبینی شد.<ref>روزنامههای حزب توده در سال ۲۴ از دمکرات منشی قوام و سوابق آزادیخواهی او یاد میکردند و در آستانه بروز اختلافات در شهریور ۲۵ از تغییر این خصوصیات و تمایلات دیکتاتور مآبانه «حضرت اشرف» شکوه میکردند.</ref> ۷ رهبران فرقه به تضادهای خلق ترک و فارس پربها داده و مناسبات تاریخی این دو خلق و همبستگی، بورژوازی و فئودالیزم و حتی خرده بورژوازی مرفه ترک را با طبقات حاکم کم بها داده بودند. تمایلات تجزیه<noinclude></noinclude> 3wt72p044dlcppt0tlcyi65v1oprym4 299642 299616 2026-09-16T17:26:22Z Hanooz 17889 /* نمونه‌خوانی‌شده */ 299642 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Hanooz" />{{سرصفحه‌مستمر|۲۴||تاریخ سی ساله ایران}} {{plainlist/s}}</noinclude>کار خود را آغاز کرده بود در مقابل توصیه شوروی ها مقاومتی نکرد. * ۵ - دولت شوروی که با این اقدامات میخواست امتیازات موقعیتی را که در جنگ بدست آورده بود، در ایران حفظ کند، عملاً نشان داد که در محاسبات خود اشتباه کرده است و با توجیه قیام و حاکمیت (بدست گرفتن حاکمیت) در سال ۲۴ و توجیه عقب نشینی در سال ۲۵ دچار تناقض شده است. کسانیکه از بمب اتمی آمریکا و جنگ چین گفتگو میکنند، باید بدانند که اولاً هنگام تشکیل فرقه بمب اتمی در ژاپن بکار رفته بود و برخوردهای شدید کمونیستها و {{w|کومینتانگ|کومین تانگ}} پس از پایان جنگ با ژاپن در سال ۱۹۴۶ (۱۳۲۵) هنوز آغاز نشده بود. * ۶ - حزب توده در جریان فرقه نه فقط به دنباله روی و همبستگی از سیاست شوروی ادامه داد، بلکه در تعیین ماهیت و خصوصیت مرتجعین چون قوام دچار خوش بینی شد.<ref>روزنامه های حزب توده در سال ۲۴ از دمکرات منشی قوام و سوابق آزادیخواهی او یاد میکردند و در آستانه بروز اختلافات در شهریور ۲۵ از تغییر این خصوصیات و تمایلات دیکتاتور مآبانه "حضرت اشرف" شکوه میکردند.</ref> * ۷ - رهبران فرقه به تضادهای خلق ترک و فارس پر بها داده و مناسبات تاریخی این دو خلق و همبستگی، بورژوازی و فئودالیزم و حتی خرده بورژوازی مرفه ترک را با طبقات حاکم کم بها داده بودند. تمایلات تجزیه<noinclude>{{plainlist/e}} {{خطکش}} {{پانویس}}</noinclude> mcywbpkhbui3ezddv02ioigqp0nq3e3 104 95497 299619 299491 2026-09-16T15:01:13Z Hanooz 17889 ابرابزار 299619 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Hanooz" /></noinclude>طلبانه ای که از جانب رهبران و وابستگاه فرقه آشکار شده بود<ref>پیر یا شاعر آذربایجانی که وزیر فرهنگ فرقه بود شعری سروده بود که در آنان از ارس گلایه میکرد که چرامیان خلق ترک جدائی افکنده است احساسات وحدت طلبی با آذربایجان شوروی خود بخود مبنای تجزیه از ایران تلقی میشد.</ref> نه فقط در بورژوازی فارس (اعم از ملی و کمپرادور بلکه در خرده بورژوازی نیز عکس العمل ایجاد کرده بود، انعکاس این عکس العمل حتی در حزب توده آشکار شد. ۹ عقب نشین فرقه:پس تدارک نیروهای مسلح بدون درگیری مسلحانه جدی فرار بیست هزار نفر به شوروی و قتلعام ۲۵ هزار تن از طرفداران فرقه به جنبش کارگری و جنبش رهاییبخش ملی در آذربایجان ضربه جبران ناپذیری وارد کرد. ۱۰ شکست فرقه بتمام جنبش کارگری در ایران ضربه زد و نقطه افول این مبارزات که از مال ۲۰ دائماً رو به رشد داشت به حساب میآید. شکست فرقه به خوشبینیها و امیدهای بیجا در افراد و رهبری حزب توده خاتمه داد و اولین شکستی بود که در داخل و خارج حزب انعکاس جدی تری پیدا کرد احساسات خرده بورژوازی در جریان آذربایجان جریحه دار شده بود و در رهبری حزب منعکس شد. این احساسات با وابستگی بی قید و شرط رهبری به شوروی برخورد پیدا میکرد و گرچه در داخل حزب حمله ای به شوروی نمیشد، معذلک بهطور غیر مستقیم سیاست<noinclude></noinclude> 0ctxu2wb7m0xsvo49sny324kdt4fcr6 299620 299619 2026-09-16T15:01:22Z Hanooz 17889 299620 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Hanooz" />{{سرصفحه‌مستمر|تاریخ سی ساله ایران||۲۵}}</noinclude>طلبانه ای که از جانب رهبران و وابستگاه فرقه آشکار شده بود<ref>پیر یا شاعر آذربایجانی که وزیر فرهنگ فرقه بود شعری سروده بود که در آنان از ارس گلایه میکرد که چرامیان خلق ترک جدائی افکنده است احساسات وحدت طلبی با آذربایجان شوروی خود بخود مبنای تجزیه از ایران تلقی میشد.</ref> نه فقط در بورژوازی فارس (اعم از ملی و کمپرادور بلکه در خرده بورژوازی نیز عکس العمل ایجاد کرده بود، انعکاس این عکس العمل حتی در حزب توده آشکار شد. ۹ عقب نشین فرقه:پس تدارک نیروهای مسلح بدون درگیری مسلحانه جدی فرار بیست هزار نفر به شوروی و قتلعام ۲۵ هزار تن از طرفداران فرقه به جنبش کارگری و جنبش رهاییبخش ملی در آذربایجان ضربه جبران ناپذیری وارد کرد. ۱۰ شکست فرقه بتمام جنبش کارگری در ایران ضربه زد و نقطه افول این مبارزات که از مال ۲۰ دائماً رو به رشد داشت به حساب میآید. شکست فرقه به خوشبینیها و امیدهای بیجا در افراد و رهبری حزب توده خاتمه داد و اولین شکستی بود که در داخل و خارج حزب انعکاس جدی تری پیدا کرد احساسات خرده بورژوازی در جریان آذربایجان جریحه دار شده بود و در رهبری حزب منعکس شد. این احساسات با وابستگی بی قید و شرط رهبری به شوروی برخورد پیدا میکرد و گرچه در داخل حزب حمله ای به شوروی نمیشد، معذلک بهطور غیر مستقیم سیاست<noinclude></noinclude> hup02bximmu9xsn0dt1xnc938cou3x7 299644 299620 2026-09-16T17:41:13Z Hanooz 17889 /* نمونه‌خوانی‌شده */ 299644 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Hanooz" />{{سرصفحه‌مستمر|تاریخ سی ساله ایران||۲۵}} {{plainlist/s}}</noinclude>طلبانه‌ای که از جانب رهبران و {{کذا|وابستگاه|وابستگان}} فرقه آشکار شده بود<ref>{{w|محمد بی‌ریا|پیر یا شاعر آذربایجانی که وزیر فرهنگ فرقه بود}} شعری سروده بود که در آن از ارس گلایه میکرد که چرا میان خلق ترک جدائی افکنده است احساسات وحدت طلبی با آذربایجان شوروی خود بخود مبنای تجزیه از ایران تلقی میشد.</ref> نه فقط در بورژوازی فارس (اعم از ملی و {{w|کمپرادور}} بلکه در خرده بورژوازی نیز عکس العمل ایجاد کرده بود، انعکاس این عکس العمل حتی در حزب توده آشکار شد. * ۹ - عقب نشین فرقه پس از تدارک نیروهای مسلح بدون درگیری مسلحانه جدی، فرار بیست هزار نفر به شوروی و قتل عام ۲۵ هزار تن از طرفداران فرقه به جنبش کارگری و جنبش رهایی بخش ملی در آذربایجان ضربه جبران ناپذیری وارد کرد. * ۱۰ - شکست فرقه بتمام جنبش کارگری در ایران ضربه زد و نقطه افول این مبارزات که از {{کذا|سال|مال}} ۲۰ دائماً رو به رشد داشت به حساب می‌آید. {{plainlist/e}} شکست فرقه به خوشبینی ها و امیدهای بیجا در افراد و رهبری حزب توده خاتمه داد و اولین شکستی بود که در داخل و خارج حزب انعکاس جدی تری پیدا کرد. احساسات خرده بورژوازی در جریان آذربایجان جریحه دار شده بود و در رهبری حزب منعکس شد. این احساسات با وابستگی بی قید و شرط رهبری به شوروی برخورد پیدا میکرد و گرچه در داخل حزب حمله‌ای به شوروی نمیشد، معذلک بطور غیر مستقیم سیاست<noinclude>{{خطکش}} {{پانویس}}</noinclude> r64mqnooq4lj0rkj10d9wx7nmxz1bh2 104 95498 299621 299492 2026-09-16T15:03:05Z Hanooz 17889 ابرابزار 299621 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Hanooz" />{{سرصفحه‌مستمر|۲۶||تاریخ سی ساله ایران}}</noinclude>شوروی مورد اعتراض قرار میگرفت. از سوی دیگر ضرورت تکامل حزب احساس میشد. از همان روزهای نخست کسانی بودند که ضرورت انضباط حزبی و تعلیمات مارکسیسم لنیتنم را تأکید میکردند. یک جناح جوان و پیر هم در رهبری حزب شکل گرفته بود، تمام این جناحبندیهای داخلی پس از شد سال ۲۵ تشدید شده و حزب را با مشکلات داخلی، روبرو ساخت. یکی از مظاهر این اختلافها، انشعاب سال ۲۶ بود. لیکن قبل از جمعبندی این انتخاب، باید نگاهی به جریان تشکیل فرقه دمکرات کردستان و حاکمیت آن در کردستان بیندازیم حزب دمکرات کردستان خلق کرد که در قرن اخیر همواره مورد تجاوز عثمانی و ایران قرار داشت، بادگرگونیهای سیاسی پس از جنگ جهانی اول در چهار کشور ایران، ترکیه، عراق و سوریه زیر حاکمیت فارس و ترک و عرب قرار گرفت. قبل از ظهور جنبشهای ترقیخواهانه خود مختاری خوانین کرد و سپس شورشهای عشایر (از قبیل اسماعیل آقا رئیس ایل سکاک (علاوه بر گردنکشیهای خانخانی مظهر تمایلات ملی کردها نیز بوده است. ولی جنبشهای ترقی خواهانه با شورشهای ملی کردها نیز در عراق و تشکیل فرقه دمکرات کردستان در عراق آغاز شد. هستههای حزب میدای (امید) عراق در دوره رضا خانی در ایران بهطور محلی بوجود آمده بود پس از شهریور ۲۰ بتدریج این هستهها بهم نزدیک شدند و در سال ۲۱ " کوموله ژ ک " (جمعیت زندگی کرد) را تشکیل دادند کوموله ژ گ یک جریان ناسیونالیستی مترقی بود. در سال ۲۳ کوموله به حزب دمکرات کردستان تبدیل شد و فعالیت علمی خود را آغاز کرده پارگان حزب روزنامه کردستان "<noinclude></noinclude> 8s1wvdx4fgvp1pxdftr1jnzkx86qem5 299645 299621 2026-09-16T17:51:49Z Hanooz 17889 /* نمونه‌خوانی‌شده */ 299645 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Hanooz" />{{سرصفحه‌مستمر|۲۶||تاریخ سی ساله ایران}}</noinclude>شوروی مورد اعتراض قرار میگرفت. از سوی دیگر ضرورت تکامل حزب احساس میشد. از همان روزهای نخست کسانی بودند که ضرورت انضباط حزبی و تعلیمات {{w|مارکسیسم–لنینیسم|مارکسیسم – {{کذا|لنیتنسم|لنینیسم}}}} را تأکید میکردند. یک جناح "جوان و پیر" هم در رهبری حزب شکل گرفته بود، تمام این جناح بندی های داخلی پس از {{ناخوانا}} سال ۲۵ تشدید شده و حزب را با مشکلات داخلی، روبرو ساخت. یکی از مظاهر این اختلاف ها، {{w|انشعاب ۱۳۲۶ در حزب توده ایران|انشعاب سال ۲۶}} بود. لیکن قبل از جمعبندی این انشعاب، باید نگاهی به جریان تشکیل فرقه دمکرات کردستان و حاکمیت آن در کردستان بیندازیم. {{زیرخط|'''''حزب دمکرات کردستان'''''}} خلق کرد که در قرن اخیر همواره مورد تجاوز عثمانی و ایران قرار داشت، با دگرگونیهای سیاسی پس از جنگ جهانی اول در چهار کشور ایران، ترکیه، عراق و سوریه زیر حاکمیت فارس و ترک و عرب قرار گرفت. قبل از ظهور جنبشهای ترقیخواهانه خود مختاری خوانین کرد و سپس شورشهای عشایر (از قبیل {{w|اسماعیل سیمیتقو|اسماعیل آقا}} رئیس {{w|ایل شکاک|ایل سکاک}}) علاوه بر گردنکشی های خانخانی مظهر تمایلات ملی کردها نیز بوده است. ولی جنبشهای ترقیخواهانه با شورشهای ملی کردها نیز در عراق و تشکیل فرقه دمکرات کردستان در عراق آغاز شد. هسته های حزب میدای (امید) عراق در دورهٔ رضا خانی در ایران بطور محلی بوجود آمده بود پس از شهریور ۲۰ بتدریج این هسته ها بهم نزدیک شدند و در سال ۲۱ "کوموله ژ – ک" (جمعیت زندگی کرد) را تشکیل دادند. کوموله ژ – ک یک جریان ناسیونالیستی مترقی بود. در سال ۲۳ کوموله به حزب دمکرات کردستان تبدیل شد و فعالیت علنی خود را آغاز کرده ارگان حزب روزنامهٔ "کردستان"<noinclude></noinclude> mczt9vsb1jwcy6c5t7zf4kd405ktxpn 104 95499 299622 299493 2026-09-16T15:04:11Z Hanooz 17889 /* Proofread */، ابرابزار 299622 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Hanooz" /> {{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}</noinclude>بود و چند مجله و نشریه دیگر نیز از طرف حزب دمکرات کردنشین منتشر شد<ref>مجلههای نشتمان) میهن) و "آوات " (آرزو) از آن جمله اند..</ref> اعضای مؤثر و مؤسسان حزب دمکرات قاضی محمد ذبیحی.. هاب بلوریان ایوبی سلطانیان و دیگران بودند. برادر قاضی محمد بنام صدر قاضی در دوره چهاردهم، نماینده مهاباد در مجلس شورای ملی بود. حزب دمکرات کردستان در کنگره اول خود) در سال ۲۳) روی زبان کردی و آذری خلق کرد و خود مختاری کردستان کم و بیش تأکید کرد. مؤسسان حزب دمکرات کرد هیچیک دارای سوابق کمونیستی نبودند و شبکه ای از حزب توده در کردستان وجود نداشت مقارن کوششهای فرقه دمکرات آذربایجان که برای بدست گرفتن حاکمیت بعمل میآورد. در کردستان نیازی به این کوششها نبود زیرا از مدتی پیش در کردستان نیروی مسلح دولتی نداشت بنابراین در مهاباد انتقال قدرت بدون برخورد مسلحانه وجود انجام گرفت. در دوم بهمن سال ۲۴ قاضی محمد از طرف مجمع ملی بعنوان رئیس دولت جمهوری دموکرات کردستان انتخاب شد و کابینه خود را تشکیل داد. دولت خود مختار کردستان از جانب حکومت مرکزی به هیچ وجه پذیرفته نشد و نیروهای دولتی در سقز و سردشت در مقابل نیروهای مسلح کرد قرار گرفتند نیروهای مسلح کرد اساساً " نیروی داوطلب شهری بودند و عده ای از عشایر تحت رهبری روسای خود با دولت کرد همکاری میکردند و<noinclude></noinclude> 452aobikjuf7wz8cepy6eixk5x37lvn 299623 299622 2026-09-16T15:04:26Z Hanooz 17889 299623 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Hanooz" />{{سرصفحه‌مستمر|تاریخ سی ساله ایران||۲۷}}</noinclude>بود و چند مجله و نشریه دیگر نیز از طرف حزب دمکرات کردنشین منتشر شد<ref>مجلههای نشتمان) میهن) و "آوات " (آرزو) از آن جمله اند..</ref> اعضای مؤثر و مؤسسان حزب دمکرات قاضی محمد ذبیحی.. هاب بلوریان ایوبی سلطانیان و دیگران بودند. برادر قاضی محمد بنام صدر قاضی در دوره چهاردهم، نماینده مهاباد در مجلس شورای ملی بود. حزب دمکرات کردستان در کنگره اول خود) در سال ۲۳) روی زبان کردی و آذری خلق کرد و خود مختاری کردستان کم و بیش تأکید کرد. مؤسسان حزب دمکرات کرد هیچیک دارای سوابق کمونیستی نبودند و شبکه ای از حزب توده در کردستان وجود نداشت مقارن کوششهای فرقه دمکرات آذربایجان که برای بدست گرفتن حاکمیت بعمل میآورد. در کردستان نیازی به این کوششها نبود زیرا از مدتی پیش در کردستان نیروی مسلح دولتی نداشت بنابراین در مهاباد انتقال قدرت بدون برخورد مسلحانه وجود انجام گرفت. در دوم بهمن سال ۲۴ قاضی محمد از طرف مجمع ملی بعنوان رئیس دولت جمهوری دموکرات کردستان انتخاب شد و کابینه خود را تشکیل داد. دولت خود مختار کردستان از جانب حکومت مرکزی به هیچ وجه پذیرفته نشد و نیروهای دولتی در سقز و سردشت در مقابل نیروهای مسلح کرد قرار گرفتند نیروهای مسلح کرد اساساً " نیروی داوطلب شهری بودند و عده ای از عشایر تحت رهبری روسای خود با دولت کرد همکاری میکردند و<noinclude></noinclude> d1wgo64l0819w78jnnxxgepdt1i9jtu 299646 299623 2026-09-16T18:07:19Z Hanooz 17889 /* نمونه‌خوانی‌شده */ 299646 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Hanooz" />{{سرصفحه‌مستمر|تاریخ سی ساله ایران||۲۷}}</noinclude>بود و چند مجله و نشریهٔ دیگر نیز از طرف حزب دمکرات کردنشین منتشر شد.<ref>مجله های نشتمان (میهن) و "آوات" (آرزو) از آن جمله‌اند.</ref> اعضای مؤثر و مؤسسان حزب دمکرات {{w|قاضی محمد}} ذبیحی، وهاب بلوریان ایوبی، سلطانیان و دیگران بودند. برادر قاضی محمد بنام {{w|ابوالقاسم صدر قاضی|صدر قاضی}} در {{w|دوره چهاردهم مجلس شورای ملی|دوره چهاردهم}}، نمایندهٔ مهاباد در مجلس شورای ملی بود. حزب دمکرات کردستان در کنگرهٔ اول خود (در سال ۲۳) روی زبان کردی و آذری خلق کرد و خود مختاری کردستان کم و بیش تأکید کرد. مؤسسان حزب دمکرات کرد هیچیک دارای سوابق کمونیستی نبودند و شبکه‌ای از حزب توده در کردستان وجود نداشت. مقارن کوششهای فرقه دمکرات آذربایجان که برای بدست گرفتن حاکمیت بعمل میآورد. در کردستان نیازی به این کوششها نبود زیرا از مدتی پیش در کردستان نیروی مسلح دولتی وجود نداشت بنابراین در مهاباد انتقال قدرت بدون برخورد مسلحانه وجود انجام گرفت. در دوم بهمن سال ۲۴ قاضی محمد از طرف مجمع ملی بعنوان رئیس دولت جمهوری دموکرات کردستان انتخاب شد و کابینه خود را تشکیل داد. دولت خود مختار کردستان از جانب حکومت مرکزی به هیچ وجه پذیرفته نشد و نیروهای دولتی در سقز و سردشت در مقابل نیروهای مسلح کرد قرار گرفتند نیروهای مسلح کرد اساساً نیروی داوطلب شهری بودند و عده‌ای از عشایر تحت رهبری روسای خود با دولت کرد همکاری میکردند و<noinclude>{{خطکش}} {{پانویس}}</noinclude> fbrlpqg50g8cm04xeuxqowvkpfc6bxp 104 95500 299624 299494 2026-09-16T15:06:06Z Hanooz 17889 /* Proofread */ 299624 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Hanooz" />{{سرصفحه‌مستمر|۲۸||تاریخ سی ساله ایران}}</noinclude>عده ای نیز زیر سلطه سران خود با آن مخالفت می ورزیدند<ref>عشایری که با دولت دمکرات همکاری میکردند عبارت بودند از طایفه مادری از ایل مامش و تا حدی ایل پیران و آنها که مخالف بودند عبارت بودند از خانواده امیر عشایر از ایل مامش و اغلب عشایر جنوبی</ref> در اواخر کار دولت کردستان به فکر ایجاد نیروی قوی و منظم افتاد ولی تعداد این نیروها که از میان مردم دولت انتخاب شده بود زیاد نبود و هنوز تعلیمات و سازمان کافی نیافته بودند. یکی از عوامل مؤثر در ایجاد و ادامه جنبش دمکرات که د موقعیت ایل با رزانی بود. این بارزانی در اواخر سال ۲۲ و اوایل سال ۲۳ پس از برخوردی که با دولت عراق پیدا کرده بود در سال ۲۳ به حزب دمکرات پیوستند - ملا مصطفی " فرمانده نظامی و " ملا احمد " رئیس رسمی بارزانیها بودند ، بارزانی ها هسته اساسی نیروی مسلح کرد به حساب میآمدند ولی بجز آنها مردم شهر) کسبه پیشه وران و روشنفکران) و عده ای از عشایر مسلحانه از حکومت کرد دفاع میکردند. در آن دوره دهقانان کرد که اساسا" نیمه دهقان و نیمه ایلاتی بودند و با پیوندهای قومی و خونی مربوط میشدند، اعتراضی به نظام استشماری نیمه فئودالی و نیمه شبانی نداشتند<ref>بهره مالکانه در کردستان تا حدی تعدیل شده بود. از گندم پنج یک و از توتون نصف از چغندر قند یک سوم سهم ارباب بود.</ref> تا پایان ماجرا نیز دهقانان در حقیقت عشایر تخته قاپو نقشی نداشتند. مرکز دولت کردستان مهاباد بود و شهرهای میاندوآب ، بوکان، خانه نقده بطور کلی کردستان شمالی تحت حاکمیت<noinclude>{{خطکش}} {{پانویس}}</noinclude> 0bel1ymr1ys2hcn6nv63txlkcpe7gmq 299647 299624 2026-09-16T19:40:39Z Hanooz 17889 /* نمونه‌خوانی‌شده */ 299647 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Hanooz" />{{سرصفحه‌مستمر|۲۸||تاریخ سی ساله ایران}}</noinclude>عده‌ای نیز زیر سلطه سران خود با آن مخالفت می‌ورزیدند<ref>عشایری که با دولت دمکرات همکاری می‎‌کردند عبارت بودند از: طایفهٔ مادری از {{w|مامش|ایل مامش}} و تا حدی {{w|پیران|ایل پیران}} و آنها که مخالف بودند عبارت بودند از خانواده امیر عشایر از ایل مامش و اغلب عشایر جنوبی.</ref> در اواخر کار دولت کردستان به فکر ایجاد نیروی قوی و منظم افتاد ولی تعداد این نیروها که از میان مردم دولت انتخاب شده بود زیاد نبود و هنوز تعلیمات و سازمان کافی نیافته بودند. یکی از عوامل مؤثر در ایجاد و ادامهٔ جنبش دمکرات کرد موقعیت {{w|ایل بارزانی}} بود. این بارزانی در اواخر سال ۲۲ و اوایل سال ۲۳ پس از برخوردی که با دولت عراق پیدا کرده بود در سال ۲۳ به حزب دمکرات پیوستند — "{{w|مصطفی بارزانی|ملا مصطفی}}" فرمانده نظامی و "{{w|احمد بارزانی|ملا احمد}}" رئیس رسمی بارزانی ها بودند، بارزانی ها هستهٔ اساسی نیروی مسلح کرد به حساب می آمدند ولی بجز آنها مردم شهر (کسبه، پیشه وران، و روشنفکران) و عده‌ای از عشایر مسلحانه از حکومت کرد دفاع می‌کردند. در آن دوره دهقانان کرد که اساساً نیمه دهقان و نیمه ایلاتی بودند و با پیوندهای قومی و خونی مربوط می شدند، اعتراضی به نظام استشماری <!-- ؟ -->نیمه فئودالی و نیمه شبانی نداشتند<ref>بهره مالکانه در کردستان تا حدی تعدیل شده بود. از گندم پنج یک و از توتون نصف از چغندر قند یک سوم سهم ارباب بود.</ref> تا پایان ماجرا نیز دهقانان در حقیقت عشایر {{w|تخته قاپو}} نقشی نداشتند. مرکز دولت کردستان مهاباد بود و شهرهای میاندوآب ، بوکان، خانه نقده بطور کلی کردستان شمالی تحت حاکمیت<noinclude>{{خطکش}} {{پانویس}}</noinclude> ai981kkm2hdm7a8uyn60uvcegdk7e52 104 95501 299625 299495 2026-09-16T15:22:47Z Hanooz 17889 /* Proofread */، ابرابزار 299625 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Hanooz" />{{سرصفحه‌مستمر|تاریخ سی ساله ایران||۲۹}}</noinclude>آن قرار داشت. سقز و سردشت در محاصره بودند<ref>ارتش سرخ کردستان شمالی را اشغال کرد ولی واحدهای رزمی خود را در کردستان مستقر ساخت) پس از اشغال بتدریج به آذربایجان بازگرداند) سنندج و شهرستانهای اطراف آن منطقه شمالی در اشغال ارتش انگلیس بود. دولت دمکرات در منطقه اشغالی ارتش سرخ مستقر شد.</ref> رضائیه با همکاری دولت کرد و دولت آذربایجان اداره میشد. دولت دمکرات زبان کردی را در مدارس رسمیت داد<ref>برای اثبات حقوق اقلیتها، حتی مدرسه یهودیان مهاباد در این دوره به زبان عبری آموزش میداد در حالی که یهودیان بیش از سی خانوار نبودند.</ref> ایستگاه رادیوئی تأسیس کرد و در صدد ایجاد ارتش ملی برآمد. چاپخانه ای نیز برای انتشارات تأسیس کرد پس از آنکه در تهران جبهه دمکراتیک از طرف حزب توده، حزب ایران و فرقه دمکرات آذربایجان تشکیل شد، حزب دمکرات کردستان نیز به آن پیوست مذاکراتی که بین رهبران فرقه و حزب توده از یکطرف و دولت قوام از طرف دیگر انجام شد مسئله کردستان نیز مطرح شد و بعد سلطانیان نیز به صدر قاضی که در تهران بود پیوست و با وساطت حزب توده در مذاکرات دولت شرکت کردند از آن پس بین دولت و کردها آتشبس برقرار شد و دولت مانند آذربایجان تا حدودی حقوق کردها را به رسمیت شناخت پایان ماجرا نیز مانند آذربایجان پیش آمد. ارتش بعنوان تضمین آزادی انتخابات عازم مهاباد شد. چند روز پس از پایان کار تبریز ارتش با مسالمت وارد مهاباد شد تا جایی که قاضی محمد بی آ آنکه عنوان خود را داشته باشد با فرمانده<noinclude>{{خطکش}} {{پانویس}}</noinclude> tomk8rpg2p5g8zmgge5xkjmzwfelcca 299648 299625 2026-09-16T19:46:05Z Hanooz 17889 /* نمونه‌خوانی‌شده */ 299648 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Hanooz" />{{سرصفحه‌مستمر|تاریخ سی ساله ایران||۲۹}}</noinclude>آن قرار داشت. سقز و سردشت در محاصره بودند<ref>ارتش سرخ کردستان شمالی را اشغال کرد ولی واحدهای رزمی خود را در کردستان مستقر ساخت (پس از اشغال بتدریج به آذربایجان بازگرداند) سنندج و شهرستان های اطراف آن منطقهٔ شمالی در اشغال ارتش انگلیس بود. دولت دمکرات در منطقه اشغالی ارتش سرخ مستقر شد.</ref> رضائیه با همکاری دولت کرد و دولت آذربایجان اداره می‌شد. دولت دمکرات زبان کردی را در مدارس رسمیت داد.<ref>برای اثبات حقوق اقلیتها، حتی مدرسهٔ یهودیان مهاباد در این دوره به زبان عبری آموزش می‌داد در حالی که یهودیان بیش از سی خانوار نبودند.</ref> ایستگاه رادیوئی تأسیس کرد و در صدد ایجاد ارتش ملی برآمد. چاپخانه‌ای نیز برای انتشارات تأسیس کرد پس از آنکه در تهران جبهه دمکراتیک از طرف حزب توده، حزب ایران و فرقهٔ دمکرات آذربایجان تشکیل شد، حزب دمکرات کردستان نیز به آن پیوست مذاکراتی که بین رهبران فرقه و حزب توده از یکطرف و دولت قوام از طرف دیگر انجام شد مسئله کردستان نیز مطرح شد و بعد سلطانیان نیز به صدر قاضی که در تهران بود پیوست و با وساطت حزب توده در مذاکرات دولت شرکت کردند از آن پس بین دولت و کردها آتش بس برقرار شد و دولت مانند آذربایجان تا حدودی حقوق کردها را به رسمیت شناخت پایان ماجرا نیز مانند آذربایجان پیش آمد. ارتش بعنوان تضمین آزادی انتخابات عازم مهاباد شد. چند روز پس از پایان کار تبریز ارتش با مسالمت وارد مهاباد شد تا جایی که قاضی محمد بی آنکه عنوان خود را داشته باشد با فرمانده<noinclude>{{خطکش}} {{پانویس}}</noinclude> qj2rkhpvbnwo9e61usxsskax5sm93sz 104 95502 299626 299496 2026-09-16T15:26:06Z Hanooz 17889 /* Proofread */، ابرابزار 299626 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Hanooz" />{{سرصفحه‌مستمر|۳۰||تاریخ سی ساله ایران}}</noinclude>ارتش باب مراوده را. کشود قبل از ورود ارتش همان مسائلی که در تبریز پیش آمده بود در مهاباد نیز بوجود آمد، کمیته مرکزی حزب دمکرات کردستان با مسئله رفتن یا ماندن روبرو بود، از همان وقت عقبنشینی فرقه مسلم بود و پشت جبهه کردها خالی ماند قاضی محمد و کسانش (سیف قاضی و دیگران (تصمیم گرفتند بمانند و حاکمیت دولت را بپذیرند ولی بارزانیها تصمیم گرفتند بروند ملا مصطفی وقایع آینده را پیشبینی میکرد و از قاضی محمد مصراً میخواست که با او عقبنشینی کند تا جنبش کرد زنده بماند ولی قاضی محمد عقبنشینی را بمعنی گریختن میگرفت و میگفت نمیشود زن و بچه مردم را در مقابل عشایر وارتش بیپناه گذاشت سرانجام ملااحمد و ملا مصطفی با افراد ایل به " خانه " عقب نشستند و در آنجا ملا احمد زنها و بچهها و افراد ایل را به عراق بازگرداند. ملا مصطفی و حدود ۵۰۰ نفر با جنگ و گریز در دو سوی خط مرزی ایران و عراق و سپس ایران و ترکیه به طرف شوروی عقب نشستند و سرانجام به شوروی پناهنده شدند.<ref>ملا و افرادش سرانجام در دوره عبدالکریم قاسم به عراق بازگشتند و در اواخر حکومت قاسم بر سر خود مختاری کردها در شمال عراق با دولت قاسم درگیر شدند.</ref> رفتار مسالمت جویانه قاضی با دولتیها، احساسات مردم را جریحه دار ساخت تا حدی که او را مورد طعن و دشنام قرار میدادند ولی بزودی این دوره مسالمت پایان یافت و قاضی و کسانش بازداشت شدند قاضی حاضر نشد علیه منافع و احساسات خلق کرد اقدامی بعمل آورد و سرانجام او و<noinclude>{{خطکش}} {{پانویس}}</noinclude> qpixh25n94ilcmvpvmkrbjgn4ob4k57 299650 299626 2026-09-17T04:57:01Z Hanooz 17889 /* نمونه‌خوانی‌شده */ 299650 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Hanooz" />{{سرصفحه‌مستمر|۳۰||تاریخ سی ساله ایران}}</noinclude>ارتش باب مراوده را. گشود قبل از ورود ارتش همان مسائلی که در تبریز پیش آمده بود در مهاباد نیز بوجود آمد، کمیته مرکزی حزب دمکرات کردستان با مسئله رفتن یا ماندن روبرو بود، از همان وقت عقب نشینی فرقه مسلم بود و پشت جبهه کردها خالی ماند. قاضی محمد و کسانش (سیف قاضی و دیگران) تصمیم گرفتند بمانند و حاکمیت دولت را بپذیرند ولی بارزانی ها تصمیم گرفتند بروند. ملا مصطفی وقایع آینده را پیشبینی میکرد و از قاضی محمد مصراً میخواست که با او عقب نشینی کند تا جنبش کرد زنده بماند ولی قاضی محمد عقب نشینی را بمعنی گریختن میگرفت و میگفت نمیشود زن و بچهٔ مردم را در مقابل عشایر و ارتش بی پناه گذاشت سرانجام ملااحمد و ملا مصطفی با افراد ایل به "خانه" عقب نشستند و در آنجا ملااحمد زنها و بچه ها و افراد ایل را به عراق بازگرداند. ملا مصطفی و حدود ۵۰۰ نفر با جنگ و گریز در دو سوی خط مرزی ایران و عراق و سپس ایران و ترکیه به طرف شوروی عقب نشستند و سرانجام به شوروی پناهنده شدند.<ref>ملا و افرادش سرانجام در دورهٔ {{w|عبدالکریم قاسم}} به عراق بازگشتند و در اواخر حکومت قاسم بر سر خود مختاری کردها در شمال عراق با دولت قاسم درگیر شدند.</ref> رفتار مسالمت جویانه قاضی با دولتی ها، احساسات مردم را جریحه‌دار ساخت تا حدی که او را مورد طعن و دشنام قرار میدادند ولی بزودی این دوره مسالمت پایان یافت و قاضی و کسانش بازداشت شدند قاضی حاضر نشد علیه منافع و احساسات خلق کرد اقدامی بعمل آورد و سرانجام او و<noinclude>{{خطکش}} {{پانویس}}</noinclude> flc88qsaxczflskz49bayaplwp1q9aq 299651 299650 2026-09-17T04:57:25Z Hanooz 17889 299651 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Hanooz" />{{سرصفحه‌مستمر|۳۰||تاریخ سی ساله ایران}}</noinclude>ارتش باب مراوده را گشود. قبل از ورود ارتش همان مسائلی که در تبریز پیش آمده بود در مهاباد نیز بوجود آمد، کمیته مرکزی حزب دمکرات کردستان با مسئله رفتن یا ماندن روبرو بود، از همان وقت عقب نشینی فرقه مسلم بود و پشت جبهه کردها خالی ماند. قاضی محمد و کسانش (سیف قاضی و دیگران) تصمیم گرفتند بمانند و حاکمیت دولت را بپذیرند ولی بارزانی ها تصمیم گرفتند بروند. ملا مصطفی وقایع آینده را پیشبینی میکرد و از قاضی محمد مصراً میخواست که با او عقب نشینی کند تا جنبش کرد زنده بماند ولی قاضی محمد عقب نشینی را بمعنی گریختن میگرفت و میگفت نمیشود زن و بچهٔ مردم را در مقابل عشایر و ارتش بی پناه گذاشت سرانجام ملااحمد و ملا مصطفی با افراد ایل به "خانه" عقب نشستند و در آنجا ملااحمد زنها و بچه ها و افراد ایل را به عراق بازگرداند. ملا مصطفی و حدود ۵۰۰ نفر با جنگ و گریز در دو سوی خط مرزی ایران و عراق و سپس ایران و ترکیه به طرف شوروی عقب نشستند و سرانجام به شوروی پناهنده شدند.<ref>ملا و افرادش سرانجام در دورهٔ {{w|عبدالکریم قاسم}} به عراق بازگشتند و در اواخر حکومت قاسم بر سر خود مختاری کردها در شمال عراق با دولت قاسم درگیر شدند.</ref> رفتار مسالمت جویانه قاضی با دولتی ها، احساسات مردم را جریحه‌دار ساخت تا حدی که او را مورد طعن و دشنام قرار میدادند ولی بزودی این دوره مسالمت پایان یافت و قاضی و کسانش بازداشت شدند قاضی حاضر نشد علیه منافع و احساسات خلق کرد اقدامی بعمل آورد و سرانجام او و<noinclude>{{خطکش}} {{پانویس}}</noinclude> qfz269smltjr5b9l4094sefzqwskf9b 104 95503 299627 299497 2026-09-16T15:27:40Z Hanooz 17889 /* Proofread */ 299627 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Hanooz" /> {{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}</noinclude>کسانش اعدام شدند<ref>قاضی محمد و برادران و بستگانش یک هفته پس از ورود ارتش به مهاباد بازداشت شدند و در ۱۵ فروردین سال ۲۶ چهار نفر و پس از یک هفته سه نفر در مهاباد و ۵ یا ۱۵ نفر در سقز اعدام شدند و سرشناس ترین اعدام شدگان: محمد قاضی سیف قاضی، صدر قاضی ، مازوحی، فاطمی ، نقدهای، روشنفکر، علی بیک یک شده بودند.</ref> دولتی ها گرچه از پشتیبانی عشایر نیز برخوردار بودند) علاوه بر عشایر مخالف دمکراتها، عشایر دیگر نیز با احساس حاکمیت قریب الوقوع دولت مرکزی میخواستند از دیگران عقب نمانند دست به قتل عام در کردستان نزدند و به اعدام قاضی و اطرافیانش و بازداشت حدود دویست نفر از افراد موثر حزب دموکرات اکتفا کردند. حدود صد و بیست نفر از این عده پس از محاکمه در تبریز مهاباد، رضائیه و سقر زندانی شدند. جمعبندی جنبش کردستان ما را به نتایج زیر میرساند: ۱ - ناسیونالیزم کرد در کردستان واقعیت جدی داشته و دارد و کردها ستم ملی را بمراتب از ترکها بیشتر احساس میکردند. اینجا زمینه مساعدی برای حرکات استقلال طلبانه حزب دمکرات بود. (۲) - توده های خرده بورژوازی شهری نیروی عمده جنبش دمکرات کردستان بودند و عشایر و دهقانان نقش عمده ای در این جنبش ایفا نکردند. (البته بجز ایل بارزانی). (۳) - با عقب نشینی فرقه ادامه مقاومت مسلحانه و حفظ دولت کردستان غیر ممکن بود و بخصوص که عشایر و دهقانان آمادگی برای حمایت<noinclude>{{خطکش}} {{پانویس}}</noinclude> k3vools8prygzuoks0ouu8ay4jjot76 299628 299627 2026-09-16T15:27:51Z Hanooz 17889 299628 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Hanooz" />{{سرصفحه‌مستمر|تاریخ سی ساله ایران||۳۱}}</noinclude>کسانش اعدام شدند<ref>قاضی محمد و برادران و بستگانش یک هفته پس از ورود ارتش به مهاباد بازداشت شدند و در ۱۵ فروردین سال ۲۶ چهار نفر و پس از یک هفته سه نفر در مهاباد و ۵ یا ۱۵ نفر در سقز اعدام شدند و سرشناس ترین اعدام شدگان: محمد قاضی سیف قاضی، صدر قاضی ، مازوحی، فاطمی ، نقدهای، روشنفکر، علی بیک یک شده بودند.</ref> دولتی ها گرچه از پشتیبانی عشایر نیز برخوردار بودند) علاوه بر عشایر مخالف دمکراتها، عشایر دیگر نیز با احساس حاکمیت قریب الوقوع دولت مرکزی میخواستند از دیگران عقب نمانند دست به قتل عام در کردستان نزدند و به اعدام قاضی و اطرافیانش و بازداشت حدود دویست نفر از افراد موثر حزب دموکرات اکتفا کردند. حدود صد و بیست نفر از این عده پس از محاکمه در تبریز مهاباد، رضائیه و سقر زندانی شدند. جمعبندی جنبش کردستان ما را به نتایج زیر میرساند: ۱ - ناسیونالیزم کرد در کردستان واقعیت جدی داشته و دارد و کردها ستم ملی را بمراتب از ترکها بیشتر احساس میکردند. اینجا زمینه مساعدی برای حرکات استقلال طلبانه حزب دمکرات بود. (۲) - توده های خرده بورژوازی شهری نیروی عمده جنبش دمکرات کردستان بودند و عشایر و دهقانان نقش عمده ای در این جنبش ایفا نکردند. (البته بجز ایل بارزانی). (۳) - با عقب نشینی فرقه ادامه مقاومت مسلحانه و حفظ دولت کردستان غیر ممکن بود و بخصوص که عشایر و دهقانان آمادگی برای حمایت<noinclude>{{خطکش}} {{پانویس}}</noinclude> sk5jnyqzguijbw6kgntfan5ofs3d7cg 299652 299628 2026-09-17T05:03:04Z Hanooz 17889 /* نمونه‌خوانی‌شده */ 299652 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Hanooz" />{{سرصفحه‌مستمر|تاریخ سی ساله ایران||۳۱}}</noinclude>کسانش اعدام شدند.<ref>قاضی محمد و برادران و بستگانش یک هفته پس از ورود ارتش به مهاباد بازداشت شدند و در ۱۵ فروردین سال ۲۶ چهار نفر و پس از یک هفته سه نفر در مهاباد و ۵ یا ۱۵ نفر در سقز اعدام شدند و سرشناس ترین اعدام شدگان: محمد قاضی، سیف قاضی، صدر قاضی ، مازوحی، فاطمی ، نقده‌ای، روشنفکر، علی بیک یک شده بودند.</ref> دولتی ها گرچه از پشتیبانی عشایر نیز برخوردار بودند (علاوه بر عشایر مخالف دمکراتها، عشایر دیگر نیز با احساس حاکمیت قریب الوقوع دولت مرکزی میخواستند از دیگران عقب نمانند) دست به قتل عام در کردستان نزدند و به اعدام قاضی و اطرافیانش و بازداشت حدود دویست نفر از افراد موثر حزب دموکرات اکتفا کردند. حدود صد و بیست نفر از این عده پس از محاکمه در تبریز مهاباد، رضائیه و سقز زندانی شدند. جمعبندی جنبش کردستان ما را به نتایج زیر میرساند: {{plainlist/s}} * ۱ - {{w|ملی‌گرایی کردی|ناسیونالیزم کرد}} در کردستان واقعیت جدی داشته و دارد و کردها ستم ملی را بمراتب از ترکها بیشتر احساس میکردند. اینجا زمینهٔ مساعدی برای حرکات استقلال طلبانهٔ حزب دمکرات بود. * (۲) - توده های خرده بورژوازی شهری نیروی عمدهٔ جنبش دمکرات کردستان بودند و عشایر و دهقانان نقش عمده ای در این جنبش ایفا نکردند. (البته بجز ایل بارزانی). * (۳) - با عقب نشینی فرقه، ادامهٔ مقاومت مسلحانه و حفظ دولت کردستان غیر ممکن بود و بخصوص که عشایر و دهقانان آمادگی برای حمایت<noinclude>{{plainlist/e}} {{خطکش}} {{پانویس}}</noinclude> cbovsodvlhzar07cvbjp3au91otd3ic 104 95504 299629 299498 2026-09-16T15:30:16Z Hanooz 17889 /* Proofread */، ابرابزار 299629 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Hanooz" />{{سرصفحه‌مستمر|۳۲||تاریخ سی ساله ایران}}</noinclude>از جنبش کرد را نداشتند. (۴) - حزب دمکرات کردستان نیز مانند فرقه پیش از آنکه آمادگی لازم را در تودهها بوجود آورده باشد سازمان مناسب بوجود آورده. دست به حرکت زد. از خلاء دولت استفاده کرد و در کردستان شمالی حاکم شد. ۵ محدود بودن جنبش به شمال کردستان یکی از کمبودهای عمده آن بحساب میآید. ۶ ریشههای واقعی جنبش کرد و آمادگی نسبی نظامی کردستان باعث شد که حکومت مرکزی نتواند جنبش را بشدت سرکوب کند و در نتیجه مجدداً در سال ۱۳۲۶ هستههای حزب دمکرات ایجاد شد و بعدها نیز حزب توده (برخلاف آذربایجان (در کردستان بنام حزب دمکرات عمل میکرد.<ref>حزب توده در سال ۲۶ این هسته را به رسمیت نشناخت ولی در سال ۲۸ پس از تجدید سازمان و شروع فعالیت مخفی آنرا به رسمیت شناخت در سال ۲۷ در. در حدود چهل هزار اعضای حزب دمکرات را قبل از (۱۵ بهمن) در دی ماه بازداشت کردند.</ref> ۷ در دوره مهاجرت افراد بارزانی و رهبر آنها، علیرغم مشکلات توانستند همبستگی خود را حفظ کرده و خود را به دولت شوروی بقبولاند. و این امر در ادامه جنبش کرد در. منطقه مؤثر افتاد.<noinclude></noinclude> l0sxpwnxd2msgd5h3enrtj34iwrp2zp 299653 299629 2026-09-17T05:07:46Z Hanooz 17889 /* نمونه‌خوانی‌شده */ 299653 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Hanooz" />{{سرصفحه‌مستمر|۳۲||تاریخ سی ساله ایران}} {{plainlist/s}}</noinclude>از جنبش کرد را نداشتند. * (۴) - حزب دمکرات کردستان نیز مانند فرقه پیش از آنکه آمادگی لازم را در توده ها بوجود آورده باشد. سازمان مناسب بوجود آورده، دست به حرکت زد. از خلاء دولت استفاده کرد و در کردستان شمالی حاکم شد. * ۵ - محدود بودن جنبش به شمال کردستان یکی از کمبودهای عمده آن بحساب میآید. * ۶ - ریشههای واقعی جنبش کرد و آمادگی نسبی نظامی کردستان باعث شد که حکومت مرکزی نتواند جنبش را بشدت سرکوب کند و در نتیجه مجدداً در سال ۱۳۲۶ هسته های حزب دمکرات ایجاد شد و بعدها نیز حزب توده (برخلاف آذربایجان) در کردستان بنام حزب دمکرات عمل میکرد.<ref>حزب توده در سال ۲۶ این هسته را به رسمیت نشناخت ولی در سال ۲۸ پس از تجدید سازمان و شروع فعالیت مخفی آنرا به رسمیت شناخت. در سال ۲۷ در در حدود چهل هزار اعضای حزب دمکرات را قبل از (۱۵ بهمن) در دی ماه بازداشت کردند.</ref> * ۷ - در دوره مهاجرت افراد بارزانی و رهبر آنها، علیرغم مشکلات توانستند همبستگی خود را حفظ کرده و خود را به دولت شوروی بقبولاند. و این امر در ادامهٔ جنبش کرد در. منطقه مؤثر افتاد. {{plainlist/e}} {{ته}}<noinclude>{{خطکش}} {{پانویس}}</noinclude> cllae5y6iancpc711sclaow1tsqngde 299654 299653 2026-09-17T05:08:04Z Hanooz 17889 299654 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Hanooz" />{{سرصفحه‌مستمر|۳۲||تاریخ سی ساله ایران}} {{plainlist/s}}</noinclude>از جنبش کرد را نداشتند. * (۴) - حزب دمکرات کردستان نیز مانند فرقه پیش از آنکه آمادگی لازم را در توده ها بوجود آورده باشد. سازمان مناسب بوجود آورده، دست به حرکت زد. از خلاء دولت استفاده کرد و در کردستان شمالی حاکم شد. * ۵ - محدود بودن جنبش به شمال کردستان یکی از کمبودهای عمده آن بحساب میآید. * ۶ - ریشه های واقعی جنبش کرد و آمادگی نسبی نظامی کردستان باعث شد که حکومت مرکزی نتواند جنبش را بشدت سرکوب کند و در نتیجه مجدداً در سال ۱۳۲۶ هسته های حزب دمکرات ایجاد شد و بعدها نیز حزب توده (برخلاف آذربایجان) در کردستان بنام حزب دمکرات عمل میکرد.<ref>حزب توده در سال ۲۶ این هسته را به رسمیت نشناخت ولی در سال ۲۸ پس از تجدید سازمان و شروع فعالیت مخفی آنرا به رسمیت شناخت. در سال ۲۷ در در حدود چهل هزار اعضای حزب دمکرات را قبل از (۱۵ بهمن) در دی ماه بازداشت کردند.</ref> * ۷ - در دوره مهاجرت افراد بارزانی و رهبر آنها، علیرغم مشکلات توانستند همبستگی خود را حفظ کرده و خود را به دولت شوروی بقبولاند. و این امر در ادامهٔ جنبش کرد در. منطقه مؤثر افتاد. {{plainlist/e}} {{ته}}<noinclude>{{خطکش}} {{پانویس}}</noinclude> nm864ej6vonm74w41yvj49sv7oqbth7 104 95505 299630 299499 2026-09-16T15:31:10Z Hanooz 17889 /* Proofread */، ابرابزار 299630 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Hanooz" />{{سرصفحه‌مستمر|تاریخ سی ساله ایران||۳۳}}</noinclude>انشعاب در حزب توده در سال ۲۶ اختلافات داخلی حزب توده بالا گرفت ملکی و خامنه ای روی عقاید خود پافشاری میکردند، همانطور که قبلا " یاد شد ملکی، جزو ۵۳ نفر بود و در هیات اعزامی به آذربایجان عضویت داشت و در سال ۲۵ نیز بنا به دعوت حزب کارگر انگلیسی مسافرتی به آنجا کرده بود (پس از انشعاب ملکی متهم شد که در سفر انگلستان خریده شده) ملکی در هیات بازرسی اعزام به کادرهای سابق حزب توده) که با تشکیل فرقه عضو آن شده بودند در زمینه چپ روی و آشکار ساختن تمایلات خود نسبت به شوروی ایراداتی گرفته بود قبلا نیز جناح " جوانها " به حزب ایراد میگرفت پس از شکست فرقه اعتراضش بلندتر شده بود و (روشنفکران) و هنرمندان را دور خود جمع کرده بود، جلال آن احمد که مدتی سردبیری ماهنامه مردم را بعهده داشت از جمله این افراد بود با نشان دادن احساسات ضد شوروی و انتقاد صریح از ماجرای آذربایجان، ملکی بتدریج از دیگر " جوانها جدا شد و تنها ماند، معذلک هنگامیکه از حزب انشعابی کرد عده قابل توجهی با او همراه شدند در راس این انشعابیها، ملکی خامنه ای آل احمد قرار داشتند خنچی نیز از جمله آنها بود ملکی و همکارانش خود را مارکسیست واقعی و صدیق اعلام میداشتند و ظاهرا " انتظار تا ئید شوروی یا حداقل بیطرفی آنرا داشتند ولی بدلائلی این انتظار بیجا بود حزب توده از دولت شوروی کمک گرفت و رادیو مسکو انشعابیها را مرتد اعلام کرد آنگاه حزب ۲ روز به انشعابیها فرصت داد تا به حزب<noinclude></noinclude> o59qjmsk6to470ptu9jt5h8wno23w1y 299656 299630 2026-09-17T05:23:56Z Hanooz 17889 /* نمونه‌خوانی‌شده */ 299656 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Hanooz" />{{سرصفحه‌مستمر|تاریخ سی ساله ایران||۳۳}}</noinclude>{{زیرخط|'''''انشعاب در حزب توده'''''}} در سال ۲۶ اختلافات داخلی حزب توده بالا گرفت. ملکی و {{w|انور خامه‌ای|{{کذا|خامنه‌ای|خامه‌ای}}}} روی عقاید خود پافشاری می‌کردند، همانطور که قبلاً یاد شد ملکی، جزو ۵۳ نفر بود و در هیأت اعزامی به آذربایجان عضویت داشت و در سال ۲۵ نیز بنا به دعوت {{w|حزب کارگر (بریتانیا)|حزب کارگر انگلیسی}} مسافرتی به آنجا کرده بود (پس از انشعاب ملکی متهم شد که در سفر انگلستان خریده شده) ملکی در هیات بازرسی اعزام به کادرهای سابق حزب توده (که با تشکیل فرقه عضو آن شده بودند) در زمینهٔ چپ روی و آشکار ساختن تمایلات خود نسبت به شوروی ایراداتی گرفته بود قبلاً نیز جناح "جوانها" به حزب ایراد میگرفت. پس از شکست فرقه اعتراضش بلندتر شده بود و (روشنفکران) و هنرمندان را دور خود جمع کرده بود، {{w|جلال آل احمد |{{کذا|جلال آن احمد|جلال آل احمد}}}} که مدتی سردبیری ماهنامهٔ مردم را بعهده داشت از جمله این افراد بود با نشان دادن احساسات ضد شوروی و انتقاد صریح از ماجرای آذربایجان، ملکی بتدریج از دیگر "جوانها" جدا شد و تنها ماند، معذلک هنگامیکه از حزب انشعابی کرد عدهٔ قابل توجهی با او همراه شدند در راس این انشعابی ها، ملکی {{کذا|خامنه ای|خامه‌ای}}} آل احمد قرار داشتند {{w|محمدعلی خنجی|{{کذا|خنچی|خنجی}}}} نیز از جمله آنها بود ملکی و همکارانش خود را مارکسیست واقعی و صدیق اعلام میداشتند و ظاهراً انتظار تائید شوروی یا حداقل بیطرفی آنرا داشتند ولی بدلائلی این انتظار بیجا بود حزب توده از دولت شوروی کمک گرفت و رادیو مسکو انشعابی‌ها را مرتد اعلام کرد آنگاه حزب ۲ روز به انشعابی ها فرصت داد تا به حزب<noinclude></noinclude> lincqjcs0itjrnq98yqt2b4y2p6205m 299657 299656 2026-09-17T05:25:23Z Hanooz 17889 299657 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Hanooz" />{{سرصفحه‌مستمر|تاریخ سی ساله ایران||۳۳}}</noinclude>{{زیرخط|'''''انشعاب در حزب توده'''''}} در سال ۲۶ اختلافات داخلی حزب توده بالا گرفت. ملکی و {{w|انور خامه‌ای|{{کذا|خامنه‌ای|خامه‌ای}}}} روی عقاید خود پافشاری می‌کردند، همانطور که قبلاً یاد شد ملکی، جزو ۵۳ نفر بود و در هیأت اعزامی به آذربایجان عضویت داشت و در سال ۲۵ نیز بنا به دعوت {{w|حزب کارگر (بریتانیا)|حزب کارگر انگلیسی}} مسافرتی به آنجا کرده بود (پس از انشعاب ملکی متهم شد که در سفر انگلستان خریده شده) ملکی در هیات بازرسی اعزام به کادرهای سابق حزب توده (که با تشکیل فرقه عضو آن شده بودند) در زمینهٔ چپ روی و آشکار ساختن تمایلات خود نسبت به شوروی ایراداتی گرفته بود قبلاً نیز جناح "جوانها" به حزب ایراد میگرفت. پس از شکست فرقه اعتراضش بلندتر شده بود و (روشنفکران) و هنرمندان را دور خود جمع کرده بود، {{w|جلال آل احمد|{{کذا|جلال آن احمد|جلال آل احمد}}}} که مدتی سردبیری ماهنامهٔ مردم را بعهده داشت از جمله این افراد بود با نشان دادن احساسات ضد شوروی و انتقاد صریح از ماجرای آذربایجان، ملکی بتدریج از دیگر "جوانها" جدا شد و تنها ماند، معذلک هنگامیکه از حزب انشعابی کرد عدهٔ قابل توجهی با او همراه شدند در راس این انشعابی ها، ملکی {{کذا|خامنه ای|خامه‌ای}}} آل احمد قرار داشتند {{w|محمدعلی خنجی|{{کذا|خنچی|خنجی}}}} نیز از جمله آنها بود ملکی و همکارانش خود را مارکسیست واقعی و صدیق اعلام میداشتند و ظاهراً انتظار تائید شوروی یا حداقل بیطرفی آنرا داشتند ولی بدلائلی این انتظار بیجا بود حزب توده از دولت شوروی کمک گرفت و رادیو مسکو انشعابی‌ها را مرتد اعلام کرد آنگاه حزب ۲ روز به انشعابی ها فرصت داد تا به حزب<noinclude></noinclude> cptfspzfqgl1zeybrb9b4pff00yvj8e 104 95506 299631 299500 2026-09-16T15:31:52Z Hanooz 17889 /* Proofread */، ابرابزار 299631 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Hanooz" />{{سرصفحه‌مستمر|۳۴||تاریخ سی ساله ایران}}</noinclude>بازگردند و البته به رهبران انشعابی چنین فرصتی داده نشد پس از جدائی بتدریج ملکی از مارکسیسم روی گرداند و به دشمن شوروی و حزب توده تبدیل شد مارکسیسم - لنینیسم را نیز تخطئه کرد مجله علم و زندگی ارکان ملکی و همکارانش و کار و اندیشه (هر دو منعکس کننده افکار انور خامنه ای و ملکی بود ملکی بعد به فعالیت خود ادامه داد تا سرانجام به حزب زحمتکشان بقائی پیوست در آنجا مبارزات خود را با حزب توده ادامه داد در دوره همکاری ملکی با بقائی مطالب فقط در یک روزنامه " شاهد " از جانب ملکی تنظیم میشد، رهبرانی که قبلاً با ملکی نوعی فراکسیون تشکیل داده بودند در جریان انشعاب با دیگران (پیرها) در یک صف قرار گرفتند و رهبری حزب که در زیر ضربات شکست آذربایجان قرار داشت شعار وحدت را در مقابل مطرح کرده و اختلافات داخلی را سرپوش گذاشت پس از شکست آذربایجان هزاران نفراز حزب و پیرامون آن جدا شدند و مبارزه بر ضد حزب توده از جانب حکومت بشدت دامن زده شد حزب سیاست دفاعی در پیش گرفت گروهی از رهبران و مسئولان از حزب جدا شدند در نتیجه حزب در بالا و پائین ابعاد کوچکتری پیدا کرد و شکست آذربایجان و انشعاب سال ۲۶ مسائل تازه ای برای حزب موجود آورد این دگرگونیها را میتوان چنین جمعبندی کرد ۱ - گرچه حزب توده از نظر کم بها دادن به کیفیت ایدئولوژیک خود و دنباله روی از شوروی و خط مشی آن در جریان پیدایش فرقه تا پایان آن مورد انتقاد جدی بود عناصری که زیر همین عناوین از آن جدا شدند روی فقر خصوصیات انقلابی بوده و نقش سازنده ای در جنبش کارگری ایفا نکردند و در نتیجه ماهیت انشعاب گرایش به راست بود و نه بسوی تکامل<noinclude></noinclude> 5thnfk5zrz5pv5zfhssxo8g8qsx9xqt 299661 299631 2026-09-17T05:57:13Z Hanooz 17889 /* نمونه‌خوانی‌شده */ 299661 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Hanooz" />{{سرصفحه‌مستمر|۳۴||تاریخ سی ساله ایران}}</noinclude>بازگردند و البته به رهبران انشعابی چنین فرصتی داده نشد پس از جدائی بتدریج ملکی از مارکسیسم روی گرداند و به دشمن شوروی و حزب توده تبدیل شد مارکسیسم – لنینیسم را نیز تخطئه کرد مجله {{w|علم و زندگی}} ارگان ملکی و همکارانش و (کار و اندیشه) هر دو منعکس کنندهٔ افکار انور {{کذا|خامنه‌ای|خامه‎‌ای}} و ملکی بود ملکی بعد به فعالیت خود ادامه داد تا سرانجام به {{w|حزب زحمت‌کشان ملت ایران|حزب زحمتکشان}} {{w|مظفر بقائی|بقائی}} پیوست در آنجا مبارزات خود را با حزب توده ادامه داد در دورهٔ همکاری ملکی با بقائی مطالب فقط در یک روزنامه "شاهد" از جانب ملکی تنظیم میشد، رهبرانی که قبلاً با ملکی نوعی فراکسیون تشکیل داده بودند در جریان انشعاب با دیگران (پیرها) در یک صف قرار گرفتند و رهبری حزب که در زیر ضربات شکست آذربایجان قرار داشت شعار وحدت را در مقابل مطرح کرده و اختلافات داخلی را سرپوش گذاشت پس از شکست آذربایجان هزاران نفر از حزب و پیرامون آن جدا شدند و مبارزه بر ضد حزب توده از جانب حکومت بشدت دامن زده شد حزب سیاست دفاعی در پیش گرفت گروهی از رهبران و مسئولان از حزب جدا شدند در نتیجه حزب در بالا و پائین ابعاد کوچکتری پیدا کرد و شکست آذربایجان و انشعاب سال ۲۶ مسائل تازه‌ای برای حزب بوجود آورد این دگرگونیها را میتوان چنین جمعبندی کرد {{plainlist/s}} * ۱ - گر چه حزب توده از نظر کم بها دادن به کیفیت ایدئولوژیک خود و دنباله‌روی از شوروی و خط مشی آن در جریان پیدایش فرقه تا پایان آن مورد انتقاد جدی بود عناصری که زیر همین عناوین از آن جدا شدند روی فقر خصوصیات انقلابی بوده و نقش سازنده‌ای در جنبش کارگری ایفا نکردند و در نتیجه ماهیت انشعاب گرایش به راست بود و نه بسوی تکامل<noinclude>{{plainlist/e}}</noinclude> ipqru1ax0iewg7mkhf2vtvo8ijlikrr 104 95507 299632 299501 2026-09-16T15:32:34Z Hanooz 17889 /* Proofread */، ابرابزار 299632 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Hanooz" />{{سرصفحه‌مستمر|تاریخ سی ساله ایران||۳۵}}</noinclude>بخشیدن مبارزه ۲ - روابط بینالمللی جنیش کارگری عامل تعیینکننده ای در تأیید یا تکفیر رهبری بود حزب توده از این عامل برای کوبیدن انشعابیها استفاده کرده در چنان موقعیتی جدا شدن انشعابیها به منزله جدا شدن از جنبش کارگری بود حرکات بعدی انشعابیها این خصلت را به خوبی نشان داد.. - حزب توده زیر پرچم مبارزه با انشعابیها توانست مانع بروز مبارزات سازنده در داخل حزب شود، بخصوص اثر سازنده شکست سال ۲۵ را باین وسیله از بین برد) در هر شکست ضمن اینکه جنبش آسیبهای جدی میبیند این جنبه دیالکتیکی شکست نیز ظاهر میشود که زمینه برای تکامل مبارزه و تصفیه مادی و ذهنی حزب، سازمان آماده میشود) ۴- پس از شکست و انشعاب افرادی که در حزب ماندند تصورات واقعی یری از مبارزه و راهی که در پیش دارند پیدا کردند و با از بین رفتن تصور پیروزی نزدیک عناصر فرصت طلب و ترسو از حزب بریدند پس از شکست آذربایجان گرچه حزب توده غیرقانونی شد ولی فشارهای جدی را میبایست تحمل کند حزبی که در پناه ارتش سرخ حرکت خود را آغاز کرده بود اینک میبایست روی پای خود بایستد پس از انشعاب حزب خود را برای تشکیل کنگره دوم آماده میکرد) کنگره اول سال ۲۳ تشکیل شده بود) کنگره دوم در بهار سال ۲۷ تشکیل شد و کمیته مرکزی و کمیته ایالتی تازه را انتخاب کرد. اختلاف جناحهای داخلی موقتاً سرپوش گذاشته شد ولی عملاً " ادامه یافت کنگره توجیه رهبری از شکست آذربایجان را تأیید کرد توجیه رهبری تأیید بر موقعیت جهانی دو اردوگاه و نیاز شوروی به ساختمان پس<noinclude></noinclude> n249f5d38ho6e344802gnznw3vrlsuc 299662 299632 2026-09-17T06:03:49Z Hanooz 17889 /* نمونه‌خوانی‌شده */ 299662 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Hanooz" />{{سرصفحه‌مستمر|تاریخ سی ساله ایران||۳۵}} {{plainlist/s}}</noinclude>بخشیدن مبارزه * ۲ - روابط بین المللی جنبش کارگری عامل تعیین کننده‌ای در تائید و یا تکفیر رهبری بود. حزب توده از این عامل برای کوبیدن انشعابیها استفاده کرده در چنان موقعیتی جدا شدن انشعابیها به منزله جدا شدن از جنبش کارگری بود حرکات بعدی انشعابیها این خصلت را به خوبی نشان داد. * ۳ - حزب توده زیر پرچم مبارزه با انشعابیها توانست مانع بروز مبارزات سازنده در داخل حزب شود، بخصوص اثر سازندهٔ شکست سال ۲۵ را باین وسیله از بین برد (در هر شکست ضمن اینکه جنبش آسیبهای جدی می‌بیند این جنبه دیالکتیکی شکست نیز ظاهر میشود که زمینه برای تکامل مبارزه و تصفیه مادی و ذهنی حزب، سازمان آماده میشود) * ۴- پس از شکست و انشعاب افرادی که در حزب ماندند تصورات واقعیتری از مبارزه و راهی که در پیش دارند پیدا کردند و با از بین رفتن تصور پیروزی نزدیک عناصر فرصت طلب و ترسو از حزب بریدند پس از شکست آذربایجان گرچه حزب توده غیر قانونی شد ولی فشارهای جدی را میبایست تحمل کند، حزبی که در پناه ارتش سرخ حرکت خود را آغاز کرده بود اینک میبایست روی پای خود بایستد پس از انشعاب حزب خود را برای تشکیل کنگره دوم آماده میکرد (کنگره اول سال ۲۳ تشکیل شده بود) کنگره دوم در بهار سال ۲۷ تشکیل شد و کمیتهٔ مرکزی و کمیتهٔ ایالتی تازه را انتخاب کرد. اختلاف جناحهای داخلی موقتاً سرپوش گذاشته شد ولی عملاً ادامه یافت. کنگره توجیه رهبری از شکست آذربایجان را تائید کرد توجیه رهبری تائید بر موقعیت جهانی دو اردوگاه و نیاز شوروی به ساختمان پس<noinclude>{{plainlist/s}}</noinclude> 0c8thf6j965xboq6u7q66mntgpba11l 104 95508 299633 299502 2026-09-16T15:33:44Z Hanooz 17889 /* Proofread */، ابرابزار 299633 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Hanooz" />{{سرصفحه‌مستمر|۳۶||تاریخ سی ساله ایران}}</noinclude>از جنگ خود و بدادن بهانه به تعرض امپریالیسم آمریکا بود. پس از کنگره مسئله آذربایجان و پاسخ گفتن به آن مطابق استانداردهای رهبری یکی از ملاکهای تعیین صلاحیت افراد شده افرادی که میخواستند به حزب و سازمان بپیوندند لازم بود در مورد آذربایجان و انشعابیها نظرات روشن مطابق با حزب داشته باشند جدولی که صلاحیت افراد سازمان نظامی را تعیین میکرد. روی مسئله آذربایجان و ا و اتحاد شوروی تأکید داشت. مخفی شدن حزب توده در سال ۲۷ در حالیکه دوباره حزب توده داشت نیرو میگرفت و به فعالیت خود میافزود دستگاه حاکمه در صدد بود که ضربه خود را فرود آورده به فعالیت حزب توده خاتمه دهد واقعه ۱۵ بهمن ۲۷ مستمسک لازم برای فرود آوردن ضربه را فراهم ساخت، در روز جمعه ۱۵ بهمن حزب توده بر سر قبر ارانی در امامزاده عبدالله اجتماع بزرگی را تشکیل داده بود. روز شهدا ۱۴ بهمن بود ولی آنرا یک روز به تعویق انداخته تا با روز تعطیل مصادف شود. شاه به مناسبت روز تأسیس دانشگاه به دانشگاه تهران رفته بود شخصی بنام فخر آرائی در لباس عکاسی به شاه تیراندازی کرد و خود او در دم کشته شده در جیب او کارت عضویت حزب توده پیدا شد. دولت فوراً اعلام حکومت نظامی کرد و به باشگاه و مراکز حزب توده یورش برده بازداشت دستجمعی رهبران و اعضاء شروع شد. اقبال تصویبنامه دولت را مبنی بر غیرقانونی بودن حزب توده در مجلس قرائت کرد و با تأیید نمایندگان روبرو شد. باین ترتیب حزب توده غیرقانونی و منحله اعلام شد. گفته شده است که فخر آرائی و چند تن از دوستان او از اعضای حزب توده بودند و قصد خود را توسط یکی از رهبران احتمالاً " کیانوری به اطلاع<noinclude></noinclude> 965g995l918o8ibn1cm2zxggl5u94rp 299663 299633 2026-09-17T06:16:27Z Hanooz 17889 /* نمونه‌خوانی‌شده */ 299663 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Hanooz" />{{سرصفحه‌مستمر|۳۶||تاریخ سی ساله ایران}} {{plainlist/s}}</noinclude>از جنگ خود و بدادن بهانه به تعرض امپریالیسم آمریکا بود. {{plainlist/e}} پس از کنگره مسئله آذربایجان و پاسخ گفتن به آن مطابق استانداردهای رهبری یکی از ملاکهای تعیین صلاحیت افراد شده افرادی که میخواستند به حزب و سازمان بپیوندند لازم بود در مورد آذربایجان و انشعابیها نظرات روشن مطابق با حزب داشته باشند جدولی که صلاحیت افراد {{w|سازمان نظامی حزب توده ایران|سازمان نظامی}} را تعیین میکرد روی مسئله آذربایجان و اتحاد شوروی تأکید داشت. {{زیرخط|'''''مخفی شدن حزب توده'''''}} در سال ۲۷ در حالیکه دوباره حزب توده داشت نیرو می گرفت و به فعالیت خود می افزود دستگاه حاکمه در صدد بود که ضربه خود را فرود آورده به فعالیت حزب توده خاتمه دهد واقعه ۱۵ بهمن ۲۷ مستمسک لازم برای فرود آوردن ضربه را فراهم ساخت، در روز جمعه ۱۵ بهمن حزب توده بر سر قبر ارانی در امامزاده عبدالله اجتماع بزرگی را تشکیل داده بود "روز شهدا" ۱۴ بهمن بود ولی آنرا یک روز به تعویق انداخته تا با روز تعطیل مصادف شود. شاه به مناسبت روز تأسیس دانشگاه به دانشگاه تهران رفته بود شخصی بنام {{w|ناصر فخرآرایی|فخر آرائی}} در لباس عکاسی به شاه تیراندازی کرد و خود او در دم کشته شده در جیب او کارت عضویت حزب توده پیدا شد. دولت فوراً اعلام حکومت نظامی کرد و به باشگاه و مراکز حزب توده یورش برده، بازداشت دستجمعی رهبران و اعضاء شروع شد. {{w|منوچهر اقبال|اقبال}} تصویب نامهٔ دولت را مبنی بر غیر قانونی بودن حزب توده در {{w|دوره پانزدهم مجلس شورای ملی|مجلس}} قرائت کرد و با تائید نمایندگان روبرو شد. باین ترتیب حزب توده غیر قانونی و منحله اعلام شد. گفته شده است که فخر آرائی و چند تن از دوستان او از اعضای حزب توده بودند و قصد خود را توسط یکی از رهبران احتمالاً {{w|نورالدین کیانوری|کیانوری}} به اطلاع<noinclude></noinclude> 0z60qz1d83ue83lq1hf2ckta5qq8834 104 95509 299634 299503 2026-09-16T15:36:16Z Hanooz 17889 /* Proofread */، ابرابزار 299634 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Hanooz" />{{سرصفحه‌مستمر|تاریخ سی ساله ایران||۳۷}}</noinclude>رسانده بودند. حزب پیشنهاد آنها را ظاهراً رد کرده بود ولی کیانوری بهطور ضمنی آنها را تأیید کرده بود. بهرحال رهبران حزب توده وابستگی فخر آرائی را در موقع ارتکاب عمل تکذیب کردند و در دادگاه نیز به موجب ماده یک متهمین رهبران فراری و دیگر افراد مؤثر حزب در سال ۱۳۲۸ شروع به تجدید سازمان مخفی حزب کردند از میان افراد حزب در دوره قانونی کسانیکه صلاحیت کار مخفی داشتند در حوزهها و کمیتههای مخفی متشکل شدند. سازمان جوانان نیز به دنبال حزب تجدید سازمان شد. در سال ۲۹ ده نفر رهبران حزب توده (از جمله روزبه (توسط سازمان نظامی حزب از زندان قصر فراری داده شدند فرار رهبران به منزله اعلام موجودیت مخفی حزب بود، ولی پارهای محافل شایع کردند که رزم آرا در این فرار دست داشته است و این فرار از بازیهای سیاسی دستگاه حاکمه است مخفی شدن حزب نتایج زیر را داشت: ۱ - معیارهای عضوگیری حزب دگرگون شد و کیفیت آن افزایش یافت ۲ - محظور رعایت قانون از بین رفت و حزب توده مارکسیزم لینیزم را ایدئولوژی خود اعلام کرد و باعث شد که اساسنامه و مرامنامه را تغییر بدهد. امکانات علنی و قانونی حزب به میزان قابل توجهی کاهش یافت بطوریکه اتحادیههای واقعی کارگران نیز فعالیت مخفی داشت. ۴ - رهبری حزب که در دوره مخفی عیناً با همان عناصر قبلی ادامه یافته بود از مصونیت ناشی از سلسله مراتب و اصول کار مخفی بهره یافت<noinclude></noinclude> q67fi5cg6q9lwmaktjllqj4nv9s7fco 299664 299634 2026-09-17T06:21:12Z Hanooz 17889 /* نمونه‌خوانی‌شده */ 299664 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Hanooz" />{{سرصفحه‌مستمر|تاریخ سی ساله ایران||۳۷}}</noinclude>رسانده بودند. حزب پیشنهاد آنها را ظاهراً رد کرده بود ولی کیانوری بطور ضمنی آنها را تائید کرده بود. بهرحال رهبران حزب توده وابستگی فخر آرائی را در موقع ارتکاب عمل تکذیب کردند، و در دادگاه نیز به موجب ماده یک متهمین محاکمه شدند. رهبران فراری و دیگر افراد مؤثر حزب در سال ۱۳۲۸ شروع به تجدید سازمان مخفی حزب کردند از میان افراد حزب در دورهٔ قانونی کسانیکه صلاحیت کار مخفی داشتند در حوزه ها و کمیته های مخفی متشکل شدند. سازمان جوانان نیز به دنبال حزب تجدید سازمان شد. در سال ۲۹ ده نفر رهبران حزب توده (از جمله {{w|خسرو روزبه|روزبه}}) توسط سازمان نظامی حزب از زندان قصر فراری داده شدند فرار رهبران به منزلهٔ اعلام موجودیت مخفی حزب بود، ولی پاره ای محافل شایع کردند که رزم آرا در این فرار دست داشته است و این فرار از بازیهای سیاسی دستگاه حاکمه است مخفی شدن حزب نتایج زیر را داشت: {{plainlist/s}} * ۱ - معیارهای عضوگیری حزب دگرگون شد و کیفیت آن افزایش یافت * ۲ - محظور رعایت قانون از بین رفت و حزب توده مارکسیزم لینیزم را ایدئولوژی خود اعلام کرد و باعث شد که اساسنامه و مرامنامه را تغییر بدهد. * ۳ - امکانات علنی و قانونی حزب به میزان قابل توجهی کاهش یافت بطوریکه اتحادیه های واقعی کارگران نیز فعالیت مخفی داشت. * ۴ - رهبری حزب که در دورهٔ مخفی عیناً با همان عناصر قبلی ادامه یافته بود از مصونیت ناشی از سلسله مراتب و اصول کار مخفی بهره یافت<noinclude>{{plainlist/s}}</noinclude> oaag7sd1stjzxm54ugrwi0p8kfencba 104 95510 299635 299504 2026-09-16T15:37:18Z Hanooz 17889 /* Proofread */، ابرابزار 299635 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Hanooz" /> {{سصم|||تاریخ سی ساله ایران}}</noinclude>و در برج عاج پنهان شد. تودههای حزبی به رهبری دسترسی: نداشتند و دو قطب حزب) یعنی رهبری و تودههای حزبی هر روز شناخت ذهنی تری از یکدیگر پیدا کردند. ۵- در مجموع ظرفیت و کارائی حزب و سازمانهای وابسته به آن (سازمان جوانان و شورای متحده (افزایش یافته و از انضباط بیشتری بر خوردار شدند حزب توده در برابر جنبش ملی شدن نفت اولین اشتباه حزب توده پس از تجدید فعالیت، بیتوجهی به جبهه ملی و جنبش ملی شدن نفت بود. در حالی که این مبارزه مقارن مذاکرات (کس - گلشائیان) آغاز شده و بسرعت گسترش میبافت. حزب توده ضرورت و اهمیت آنرا در نیافت در سال ۲۹ حزب از یکسو در صدد ایجاد جنبشهای کارگری در کارخانهها بود و از طرف دیگر فعالیت علنی خود را با جمعآوری امضاء در ذیل ورقههای انجمن ایرانیان هوادار صلح شروع کرد. جنبش صلح خواهی جنبشی جهانی بود که اتحاد شوروی علیه اردوگاه امپریالیستی و بخصوص آمریکا براه انداخته بود، این جنبش آنقدر در ایران بیمعنی جلوه میکرد که تودههای زحمتکش شهری هیچگاه نتوانستند معنی آنرا دریابند، معذلک حزب توده بیش از یک میلیون امضا ذیل این ورقهها جمعآوری کرد. با تشکیل خانه صلح در خیابان فردوسی) ورسمیت یافتن جمعیت هواداران صلح عده ای از رجال لیبرال و سرشناس مظاهر در راس این جمعیت قرار گرفتند. مهمترین این عناصر آیت الله کاشانی بود که ذیل ورقه صلح<noinclude></noinclude> o49sd2d3ah7yqe1l3mzu92wtsvzf1e6 299636 299635 2026-09-16T15:37:31Z Hanooz 17889 299636 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Hanooz" />{{سرصفحه‌مستمر|۳۸||تاریخ سی ساله ایران}}</noinclude>و در برج عاج پنهان شد. تودههای حزبی به رهبری دسترسی: نداشتند و دو قطب حزب) یعنی رهبری و تودههای حزبی هر روز شناخت ذهنی تری از یکدیگر پیدا کردند. ۵- در مجموع ظرفیت و کارائی حزب و سازمانهای وابسته به آن (سازمان جوانان و شورای متحده (افزایش یافته و از انضباط بیشتری بر خوردار شدند حزب توده در برابر جنبش ملی شدن نفت اولین اشتباه حزب توده پس از تجدید فعالیت، بیتوجهی به جبهه ملی و جنبش ملی شدن نفت بود. در حالی که این مبارزه مقارن مذاکرات (کس - گلشائیان) آغاز شده و بسرعت گسترش میبافت. حزب توده ضرورت و اهمیت آنرا در نیافت در سال ۲۹ حزب از یکسو در صدد ایجاد جنبشهای کارگری در کارخانهها بود و از طرف دیگر فعالیت علنی خود را با جمعآوری امضاء در ذیل ورقههای انجمن ایرانیان هوادار صلح شروع کرد. جنبش صلح خواهی جنبشی جهانی بود که اتحاد شوروی علیه اردوگاه امپریالیستی و بخصوص آمریکا براه انداخته بود، این جنبش آنقدر در ایران بیمعنی جلوه میکرد که تودههای زحمتکش شهری هیچگاه نتوانستند معنی آنرا دریابند، معذلک حزب توده بیش از یک میلیون امضا ذیل این ورقهها جمعآوری کرد. با تشکیل خانه صلح در خیابان فردوسی) ورسمیت یافتن جمعیت هواداران صلح عده ای از رجال لیبرال و سرشناس مظاهر در راس این جمعیت قرار گرفتند. مهمترین این عناصر آیت الله کاشانی بود که ذیل ورقه صلح<noinclude></noinclude> ays31wovl2ffvsvw4ts0ohxuv0eynme 299665 299636 2026-09-17T06:36:15Z Hanooz 17889 /* نمونه‌خوانی‌شده */ 299665 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Hanooz" />{{سرصفحه‌مستمر|۳۸||تاریخ سی ساله ایران}} {{plainlist/s}}</noinclude>و در برج عاج پنهان شد. توده های حزبی به رهبری دسترسی نداشتند و دو قطب حزب (یعنی رهبری و توده های حزبی، هر روز شناخت ذهنی تری از یکدیگر پیدا کردند. * ۵ - در مجموع ظرفیت و کارائی حزب و سازمانهای وابسته به آن ({{w|سازمان جوانان توده|سازمان جوانان}} و {{w|شورای متحده مرکزی اتحادیه کارگران و زحمتکشان ایران|شورای متحده}}) افزایش یافته و از انضباط بیشتری برخوردار شدند. {{plainlist/s}} {{زیرخط|'''''حزب توده در برابر جنبش ملی شدن نفت'''''}} اولین اشتباه حزب توده پس از تجدید فعالیت، بی توجهی به {{w|جبهه ملی}} و {{w|نهضت ملی‌شدن صنعت نفت ایران|جنبش ملی شدن نفت}} بود. در حالی که این مبارزه مقارن مذاکرات ({{w|قرارداد گس–گلشائیان|کس — گلشائیان}}) آغاز شده و بسرعت گسترش میبافت. حزب توده ضرورت و اهمیت آنرا در نیافت — در سال ۲۹ حزب از یکسو در صدد ایجاد جنبشهای کارگری در کارخانه ها بود و از طرف دیگر فعالیت علنی خود را با جمع آوری امضاء در ذیل ورقه‌های انجمن ایرانیان هوادار صلح شروع کرد. جنبش صلح خواهی جنبشی جهانی بود که اتحاد شوروی علیه اردوگاه امپریالیستی و بخصوص آمریکا براه انداخته بود، این جنبش آنقدر در ایران بی معنی جلوه می‌کرد که توده های زحمتکش شهری هیچ گاه نتوانستند معنی آنرا دریابند، معذلک حزب توده بیش از یک میلیون امضا ذیل این ورقه ها جمع آوری کرد. با تشکیل خانه صلح در خیابان فردوسی) و رسمیت یافتن جمعیت هواداران صلح عده‌ای از رجال لیبرال و سرشناس بظاهر در راس این جمعیت قرار گرفتند. مهمترین این عناصر {{w|سید ابوالقاسم کاشانی|آیت الله کاشانی}} بود که ذیل ورقه صلح<noinclude></noinclude> e9wfbgv7fnkskv7xwb3m02jjaab4coa 299666 299665 2026-09-17T06:38:01Z Hanooz 17889 299666 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Hanooz" />{{سرصفحه‌مستمر|۳۸||تاریخ سی ساله ایران}} {{plainlist/s}}</noinclude>و در برج عاج پنهان شد. توده های حزبی به رهبری دسترسی نداشتند و دو قطب حزب (یعنی رهبری و توده های حزبی، هر روز شناخت ذهنی تری از یکدیگر پیدا کردند. * ۵ - در مجموع ظرفیت و کارائی حزب و سازمانهای وابسته به آن ({{w|سازمان جوانان توده|سازمان جوانان}} و {{w|شورای متحده مرکزی اتحادیه کارگران و زحمتکشان ایران|شورای متحده}}) افزایش یافته و از انضباط بیشتری برخوردار شدند. {{plainlist/s}} {{زیرخط|'''''حزب توده در برابر جنبش ملی شدن نفت'''''}} اولین اشتباه حزب توده پس از تجدید فعالیت، بی توجهی به {{w|جبهه ملی}} و {{w|نهضت ملی‌شدن صنعت نفت ایران|جنبش ملی شدن نفت}} بود. در حالی که این مبارزه مقارن مذاکرات ({{w|قرارداد گس–گلشائیان|کس — گلشائیان}}) آغاز شده و بسرعت گسترش میبافت. حزب توده ضرورت و اهمیت آنرا در نیافت — در سال ۲۹ حزب از یکسو در صدد ایجاد جنبشهای کارگری در کارخانه ها بود و از طرف دیگر فعالیت علنی خود را با جمع آوری امضاء در ذیل ورقه‌های انجمن ایرانیان هوادار صلح شروع کرد. جنبش صلح خواهی جنبشی جهانی بود که اتحاد شوروی علیه اردوگاه امپریالیستی و بخصوص آمریکا براه انداخته بود، این جنبش آنقدر در ایران بی معنی جلوه می‌کرد که توده های زحمتکش شهری هیچ گاه نتوانستند معنی آنرا دریابند، معذلک حزب توده بیش از یک میلیون امضا ذیل این ورقه ها جمع آوری کرد. با تشکیل خانه صلح در {{w|خیابان فردوسی}}) و رسمیت یافتن جمعیت هواداران صلح عده‌ای از رجال لیبرال و سرشناس بظاهر در راس این جمعیت قرار گرفتند. مهمترین این عناصر {{w|سید ابوالقاسم کاشانی|آیت الله کاشانی}} بود که ذیل ورقه صلح<noinclude></noinclude> qthdd72zlpe19y9nv4yw1gfa9v0p2ri