ویکی‌واژه fawiktionary https://fa.wiktionary.org/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%88%D8%A7%DA%98%D9%87:%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C MediaWiki 1.47.0-wmf.21 case-sensitive مدیا ویژه بحث کاربر بحث کاربر ویکی‌واژه بحث ویکی‌واژه پرونده بحث پرونده مدیاویکی بحث مدیاویکی الگو بحث الگو راهنما بحث راهنما رده بحث رده پیوست بحث پیوست TimedText TimedText talk پودمان بحث پودمان Event Event talk 0 220049 916547 2026-09-28T16:14:44Z NVS MHN 47119 -ица 916547 wikitext text/x-wiki == روسی == === ریشه‌شناسی === از اسلاوی کلیسایی باستان ''-ица'' (-ica)، از پیشاسلاوی ''*-ica''. این پسوند در اصل برای تصغیر و مؤنث‌سازی به کار می‌رفته و هم‌ریشه با پسوندهای مشابه در دیگر زبان‌های اسلاوی مانند لهستانی ''-ica''، چکی ''-ice'' و بلغاری ''-ица'' است. === آوایش === * {{آیپا|/-ʲɪt͡sə/}} (پس از همخوان نرم) * {{آیپا|/-ɪt͡sə/}} (پس از همخوان سخت) === پسوند === '''-ица''' (''جنسیت: مؤنث، جاندار یا بی‌جان'') # پسوند اسم‌ساز؛ از اسم مذکر، اسم مؤنث می‌سازد که بر [[شخص]] یا [[جانور]] [[مؤنث]] دلالت دارد. #: ''[[царь]] → [[царица]]'' (پادشاه → ملکه) #: ''[[император]] → [[императрица]]'' (امپراتور → امپراتریس) #: ''[[лев]] → [[львица]]'' (شیر → شیر ماده) #: ''[[медведь]] → [[медведица]]'' (خرس → خرس ماده) #: ''[[тигр]] → [[тигрица]]'' (ببر → ببر ماده) #: ''[[орёл]] → [[орлица]]'' (عقاب → عقاب ماده) #: ''[[осёл]] → [[ослица]]'' (الاغ → الاغ ماده) #: ''[[кобыла]] → [[кобылица]]'' (مادیان → مادیان) — توجه: تصغیر #: ''[[лиса]] → [[лисица]]'' (روباه → روباه ماده) — توجه: تصغیر #: ''[[курица]]'' (مرغ) — از [[кура]] (مرغ) — کهن #: ''[[голубица]]'' (کبوتر ماده) — از [[голубь]] (کبوتر) #: ''[[горлица]]'' (قمری) — از [[горло]] (گلو) — توجه: تغییر معنایی #: ''[[перепелица]]'' (بلدرچین ماده) — از [[перепел]] (بلدرچین) # پسوند اسم‌ساز؛ از صفت، اسمی مؤنث می‌سازد که بر [[شخص]] دارای [[ویژگی]] دلالت دارد. #: ''[[умный]] → [[умница]]'' (عاقل → عاقل، دانا) #: ''[[пьяный]] → [[пьяница]]'' (مست → می‌خوار) #: ''[[бесстыдный]] → [[бесстыдница]]'' (بی‌شرم → بی‌شرم) #: ''[[грешный]] → [[грешница]]'' (گناهکار → گناهکار) #: ''[[хитрый]] → [[хитрица]]'' (حیله‌گر → حیله‌گر) — توجه: کم‌کاربرد #: ''[[умелый]] → [[умелица]]'' (ماهر → ماهر) #: ''[[мастер]] → [[мастерица]]'' (استادکار → استادکار زن) # پسوند اسم‌ساز؛ از فعل، اسمی مؤنث می‌سازد که بر [[عمل]] یا [[نتیجه]] آن دلالت دارد. #: ''[[путать]] → [[путаница]]'' (سردرگم کردن → سردرگمی) #: ''[[разный]] → [[разница]]'' (مختلف → تفاوت) #: ''[[баловник]] → [[баловница]]'' (شیطان → شیطان) — توجه: مؤنث [[баловник]] #: ''[[грешить]] → [[грешница]]'' (گناه کردن → گناهکار) # پسوند اسم‌ساز؛ از اسم، اسمی مؤنث (بی‌جان) می‌سازد که بر [[شیء]]، [[محل]] یا [[مفهوم]] دلالت دارد. #: ''[[стол]] → [[столица]]'' (میز → پایتخت) #: ''[[тёмный]] → [[темница]]'' (تاریک → زندان) #: ''[[больной]] → [[больница]]'' (بیمار → بیمارستان) #: ''[[гость]] → [[гостиница]]'' (مهمان → مهمان‌خانه) #: ''[[пшеница]]'' (گندم) — از ستاک کهن #: ''[[чечевица]]'' (عدس) — از ستاک کهن #: ''[[граница]]'' (مرز) — از [[гранить]] (تراشیدن) — توجه: تغییر معنایی #: ''[[страница]]'' (صفحه) — از [[страна]] (سرزمین) — توجه: تغییر معنایی #: ''[[водица]]'' (آب کوچک) — از [[вода]] (آب) — تصغیر #: ''[[сестрица]]'' (خواهر کوچک) — از [[сестра]] (خواهر) — تصغیر #: ''[[лужица]]'' (چاله کوچک) — از [[лужа]] (چاله) — تصغیر #: ''[[крупица]]'' (دانه کوچک) — از [[крупа]] (دانه) — تصغیر #: ''[[землица]]'' (زمین کوچک) — از [[земля]] (زمین) — تصغیر #: ''[[рожица]]'' (صورت کوچک) — از [[рожа]] (صورت) — تصغیر #: ''[[кашица]]'' (فرنی کوچک) — از [[каша]] (فرنی) — تصغیر #: ''[[кожица]]'' (پوست کوچک) — از [[кожа]] (پوست) — تصغیر ==== صرف ==== پسوند '''-ица''' اسمی مؤنث می‌سازد که مانند اسم‌های مؤنث مختوم به [[-а]] صرف می‌شود. نمونهٔ صرف با پایهٔ ''цариц-'': {| class="wikitable" ! حالت !! مفرد !! جمع |- | فاعلی || -ица || -ицы |- | اضافی || -ицы || -иц |- | برایی || -ице || -ицам |- | مفعولی || -ицу || -ицы |- | ابزاری || -ицей / -ицею || -ицами |- | اضافی (پیشرویی) || -ице || -ицах |} ==== گونه‌های دیگر ==== * [[-ница]] (گونهٔ گسترده‌تر) * [[-ка]] (پسوند مؤنث دیگر) * [[-ша]] (پسوند مؤنث دیگر) * [[-иня]] (پسوند مؤنث دیگر) * [[-есса]] (پسوند مؤنث دیگر) * [[-иха]] (پسوند مؤنث دیگر) * [[-унья]] (پسوند مؤنث دیگر) * [[-ец]] (مذکر) * [[-ик]] (مذکر) * [[-ник]] (مذکر) ==== مترادف‌ها ==== * [[-ница]] * [[-ка]] * [[-ша]] * [[-иня]] * [[-есса]] * [[-иха]] * [[-унья]] ==== متضادها ==== * — ==== واژه‌های مشتق‌شده ==== * [[царица]] * [[императрица]] * [[львица]] * [[медведица]] * [[тигрица]] * [[орлица]] * [[ослица]] * [[кобылица]] * [[лисица]] * [[курица]] * [[голубица]] * [[горлица]] * [[перепелица]] * [[умница]] * [[пьяница]] * [[бесстыдница]] * [[грешница]] * [[хитрица]] * [[умелица]] * [[мастерица]] * [[путаница]] * [[разница]] * [[баловница]] * [[столица]] * [[темница]] * [[больница]] * [[гостиница]] * [[пшеница]] * [[чечевица]] * [[граница]] * [[страница]] * [[водица]] * [[сестрица]] * [[лужица]] * [[крупица]] * [[землица]] * [[рожица]] * [[кашица]] * [[кожица]] ==== جستارهای وابسته ==== * [[-ицы]] * [[-ицу]] * [[-ицей]] * [[-ицею]] * [[-ицами]] * [[-ицах]] * [[-иц]] * [[-ицам]] * [[-ница]] * [[-ка]] * [[-ша]] * [[-иня]] * [[-есса]] * [[-иха]] * [[-унья]] ==== برگردان‌ها ==== {{بر-بالا|پسوند اسم‌ساز مؤنث}} * {{ت|ar|ـة}} * {{ت|de|-in}} * {{ت|en|-ess}} * {{ت|es|-a}} * {{ت|fa|-ه}} * {{ت|fr|-esse}} * {{ت|it|-essa}} * {{ت|tr|-}} * {{ت|zh|-}} {{بر-پایین}} ==== منابع ==== * [https://ru.wiktionary.org/wiki/-ица ویکی‌واژه روسی: -ица] * [https://en.wiktionary.org/wiki/-ица ویکی‌واژه انگلیسی: -ица] * ''فرهنگ توضیحی اوژگوف'' * ''فرهنگ ریشه‌شناسی واسمر'' * ''فرهنگ روسی-فارسی'' m5gltxcjthc7wrypeecig9gzanve30r 0 220050 916548 2026-09-28T16:17:29Z NVS MHN 47119 -ка 916548 wikitext text/x-wiki == روسی == === ریشه‌شناسی === از اسلاوی کلیسایی باستان ''-ъка'' (-ŭka)، از پیشاسلاوی ''*-ъka''. این پسوند در اصل برای [[تصغیر]]، [[مؤنث سازی]] و ساخت اسم‌های [[عمل]] و [[ابزار]] به کار می‌رفته است. هم‌ریشه با پسوندهای مشابه در دیگر زبان‌های اسلاوی مانند لهستانی ''-ka''، چکی ''-ka'' و بلغاری ''-ка''. === آوایش === * {{آیپا|/-kə/}} (بدون تکیه) * {{آیپا|/-ka/}} (با تکیه روی پسوند) === پسوند === '''-ка''' (''جنسیت: مؤنث، جاندار یا بی‌جان'') # پسوند [[تصغیر]]؛ از اسم، اسمی مؤنث می‌سازد که بر [[کوچکی]]، [[خردی]] یا [[محبت]] دلالت دارد. #: ''[[рыба]] → [[рыбка]]'' (ماهی → ماهی کوچک) #: ''[[книга]] → [[книжка]]'' (کتاب → کتاب کوچک) #: ''[[рука]] → [[ручка]]'' (دست → دستک، خودکار) #: ''[[нога]] → [[ножка]]'' (پا → پای کوچک) #: ''[[гора]] → [[горка]]'' (کوه → تپه کوچک) #: ''[[стена]] → [[стенка]]'' (دیوار → دیوارک) #: ''[[комната]] → [[комнатка]]'' (اتاق → اتاقک) #: ''[[ночь]] → [[ночка]]'' (شب → شب کوچک) #: ''[[дочь]] → [[дочка]]'' (دختر → دخترک) #: ''[[Вера]] → [[Верка]]'' (ورا → ورکا) — خودمانی # پسوند [[مؤنث سازی]]؛ از اسم مذکر، اسم مؤنث می‌سازد. #: ''[[студент]] → [[студентка]]'' (دانشجو → دانشجوی دختر) #: ''[[аспирант]] → [[аспирантка]]'' (دانشجوی تحصیلات تکمیلی → دانشجوی دختر تحصیلات تکمیلی) #: ''[[спортсмен]] → [[спортсменка]]'' (ورزشکار → ورزشکار زن) #: ''[[артист]] → [[артистка]]'' (هنرمند → هنرمند زن) #: ''[[журналист]] → [[журналистка]]'' (روزنامه‌نگار → روزنامه‌نگار زن) #: ''[[активист]] → [[активистка]]'' (فعال → فعال زن) #: ''[[пианист]] → [[пианистка]]'' (پیانیست → پیانیست زن) #: ''[[гитарист]] → [[гитаристка]]'' (گیتاریست → گیتاریست زن) # پسوند اسم‌ساز؛ از فعل، اسمی مؤنث (بی‌جان) می‌سازد که بر [[ابزار]]، [[وسیله]] یا [[دستگاه]] دلالت دارد. #: ''[[зажигать]] → [[зажигалка]]'' (آتش زدن → فندک) #: ''[[открывать]] → [[открывалка]]'' (باز کردن → دربازکن) #: ''[[вешать]] → [[вешалка]]'' (آویزان کردن → جارختی، چوب‌لباسی) #: ''[[точить]] → [[точилка]]'' (تیز کردن → مدادتراش) #: ''[[греть]] → [[грелка]]'' (گرم کردن → کیسهٔ آب گرم) #: ''[[заколоть]] → [[заколка]]'' (سنجاق کردن → گیرهٔ مو) #: ''[[подставить]] → [[подставка]]'' (زیر چیزی گذاشتن → زیرلیوانی، پایه) #: ''[[указать]] → [[указка]]'' (نشان دادن → اشاره‌گر) #: ''[[считать]] → [[считалка]]'' (شمردن → شعر شمارش) # پسوند اسم‌ساز؛ از فعل، اسمی مؤنث (بی‌جان) می‌سازد که بر [[عمل]]، [[فرآیند]] یا [[نتیجه]] آن دلالت دارد. #: ''[[стирать]] → [[стирка]]'' (شستن → شستشو) #: ''[[убирать]] → [[уборка]]'' (تمیز کردن → نظافت) #: ''[[варить]] → [[варка]]'' (پختن → پخت) #: ''[[заряжать]] → [[зарядка]]'' (شارژ کردن → شارژ، ورزش صبحگاهی) #: ''[[погружать]] → [[погрузка]]'' (بارگیری کردن → بارگیری) #: ''[[разгружать]] → [[разгрузка]]'' (تخلیه کردن → تخلیه) #: ''[[готовить]] → [[подготовка]]'' (آماده کردن → آماده‌سازی) #: ''[[обрабатывать]] → [[обработка]]'' (پردازش کردن → پردازش) #: ''[[проверять]] → [[проверка]]'' (بررسی کردن → بررسی) #: ''[[пытаться]] → [[попытка]]'' (تلاش کردن → تلاش) #: ''[[прогуливать]] → [[прогулка]]'' (قدم زدن → گردش) #: ''[[ездить]] → [[поездка]]'' (سفر کردن → سفر) # پسوند اسم‌ساز؛ از اسم یا صفت، اسمی مؤنث می‌سازد که بر [[نام]] [[محبت آمیز]]، [[خودمانی]] یا [[تحقیر آمیز]] دلالت دارد. #: ''[[Саша]] → [[Сашка]]'' (ساشا → ساشکا) #: ''[[Маша]] → [[Машка]]'' (ماشا → ماشکا) #: ''[[Ваня]] → [[Ванька]]'' (وانیا → وانیکا) #: ''[[Катя]] → [[Катька]]'' (کاتیا → کاتکا) #: ''[[Наташа]] → [[Наташка]]'' (ناتاشا → ناتاشکا) #: ''[[Таня]] → [[Танька]]'' (تانيا → تانیکا) #: ''[[Оля]] → [[Олька]]'' (اولیا → اولکا) #: ''[[Лена]] → [[Ленка]]'' (لنا → لنکا) ==== صرف ==== پسوند '''-ка''' اسمی مؤنث می‌سازد که مانند اسم‌های مؤنث مختوم به [[-а]] صرف می‌شود. نمونهٔ صرف با پایهٔ ''рыбк-'': {| class="wikitable" ! حالت !! مفرد !! جمع |- | فاعلی || -ка || -ки |- | اضافی || -ки || -ок / -ек |- | برایی || -ке || -кам |- | مفعولی || -ку || -ки |- | ابزاری || -кой / -кою || -ками |- | اضافی (پیشرویی) || -ке || -ках |} * در حالت اضافی جمع، بسته به ستاک، پایانه به‌صورت [[-ок]] یا [[-ек]] ظاهر می‌شود: ** ''[[рыбка]] → [[рыбок]]'' ** ''[[студентка]] → [[студенток]]'' ** ''[[книжка]] → [[книжек]]'' ** ''[[ручка]] → [[ручек]]'' ==== گونه‌های دیگر ==== * [[-очка]] (تصغیر محبت‌آمیز) * [[-ечка]] (تصغیر محبت‌آمیز) * [[-онька]] / [[-енька]] (تصغیر محبت‌آمیز) * [[-ица]] * [[-ница]] * [[-ша]] * [[-иня]] * [[-есса]] * [[-иха]] * [[-унья]] * [[-ец]] * [[-ик]] * [[-ник]] ==== مترادف‌ها ==== * [[-очка]] * [[-ечка]] * [[-онька]] * [[-енька]] * [[-ица]] * [[-ница]] * [[-ша]] * [[-иня]] * [[-есса]] * [[-иха]] * [[-унья]] * [[-ец]] * [[-ик]] * [[-ник]] ==== متضادها ==== * — ==== واژه‌های مشتق‌شده ==== * [[рыбка]] * [[книжка]] * [[ручка]] * [[ножка]] * [[горка]] * [[стенка]] * [[комнатка]] * [[ночка]] * [[дочка]] * [[Верка]] * [[студентка]] * [[аспирантка]] * [[спортсменка]] * [[артистка]] * [[журналистка]] * [[активистка]] * [[пианистка]] * [[гитаристка]] * [[зажигалка]] * [[открывалка]] * [[вешалка]] * [[точилка]] * [[грелка]] * [[заколка]] * [[подставка]] * [[указка]] * [[считалка]] * [[стирка]] * [[уборка]] * [[варка]] * [[зарядка]] * [[погрузка]] * [[разгрузка]] * [[подготовка]] * [[обработка]] * [[проверка]] * [[попытка]] * [[прогулка]] * [[поездка]] * [[Сашка]] * [[Машка]] * [[Ванька]] * [[Катька]] * [[Наташка]] * [[Танька]] * [[Олька]] * [[Ленка]] ==== جستارهای وابسته ==== * [[-ки]] * [[-ку]] * [[-кой]] * [[-кою]] * [[-ками]] * [[-ках]] * [[-ок]] * [[-ек]] * [[-очка]] * [[-ечка]] * [[-онька]] * [[-енька]] * [[-ица]] * [[-ница]] * [[-ша]] * [[-иня]] * [[-есса]] * [[-иха]] * [[-унья]] * [[-ец]] * [[-ик]] * [[-ник]] ==== برگردان‌ها ==== {{بر-بالا|پسوند تصغیر}} * {{ت|ar|ـة}} * {{ت|de|-chen}} * {{ت|en|-let}} * {{ت|es|-ito}} * {{ت|fa|-ک}} * {{ت|fr|-et}} * {{ت|it|-ino}} * {{ت|tr|-cık}} * {{ت|zh|-子}} {{بر-پایین}} {{بر-بالا|پسوند مؤنث‌ساز}} * {{ت|ar|ـة}} * {{ت|de|-in}} * {{ت|en|-ess}} * {{ت|es|-a}} * {{ت|fa|-ه}} * {{ت|fr|-esse}} * {{ت|it|-essa}} * {{ت|tr|-}} * {{ت|zh|-女}} {{بر-پایین}} {{بر-بالا|پسوند اسم عمل}} * {{ت|ar|ـة}} * {{ت|de|-ung}} * {{ت|en|-ing}} * {{ت|es|-ción}} * {{ت|fa|-ش}} * {{ت|fr|-tion}} * {{ت|it|-zione}} * {{ت|tr|-ma}} * {{ت|zh|-}} {{بر-پایین}} ==== منابع ==== * [https://ru.wiktionary.org/wiki/-ка ویکی‌واژه روسی: -ка] * [https://en.wiktionary.org/wiki/-ка ویکی‌واژه انگلیسی: -ка] * ''فرهنگ توضیحی اوژگوف'' * ''فرهنگ ریشه‌شناسی واسمر'' * ''فرهنگ روسی-فارسی'' 1as22cgv88pq7jmr1o7e7ozuus3t92y 0 220051 916549 2026-09-28T16:20:22Z NVS MHN 47119 -ечек 916549 wikitext text/x-wiki == روسی == === ریشه‌شناسی === از ترکیب [[-еч]] (پسوند تصغیر) + [[-ек]] (پسوند تصغیر) پدید آمده است. این پسوند در اصل گونه‌ای گسترده از [[-ек]] است و هم‌ریشه با پسوندهای مشابه در دیگر زبان‌های اسلاوی مانند لهستانی ''-eczek''، چکی ''-eček'' و بلغاری ''-ечек''. === آوایش === * {{آیپا|/-ɪt͡ɕɪk/}} === پسوند === '''-ечек''' (''جنسیت: مذکر، جاندار یا بی‌جان'') # پسوند [[تصغیر]]؛ از اسم، اسمی مذکر می‌سازد که بر [[کوچکی]]، [[خردی]] یا [[محبت]] دلالت دارد. این پسوند غالباً به ستاک‌های مختوم به [[-ек]] یا [[-ок]] می‌پیوندد و در این فرآیند، همخوان پایانی ستاک دستخوش [[دگرگونی آوایی]] (مانند [[к]] → [[ч]]، [[г]] → [[ж]]، [[х]] → [[ш]]) می‌شود. #: ''[[человек]] → [[человечек]]'' (انسان → آدمک) #: ''[[цветок]] → [[цветочек]]'' (گل → گل کوچک) #: ''[[платок]] → [[платочек]]'' (دستمال → دستمال کوچک) #: ''[[молоток]] → [[молоточек]]'' (چکش → چکش کوچک) #: ''[[кусок]] → [[кусочек]]'' (تکه → تکه کوچک) #: ''[[листок]] → [[листочек]]'' (برگ → برگ کوچک) #: ''[[мешок]] → [[мешочек]]'' (کیسه → کیسه کوچک) #: ''[[горшок]] → [[горшочек]]'' (گلدان → گلدان کوچک) #: ''[[дружок]] → [[дружочек]]'' (دوست → دوست کوچک) #: ''[[сынок]] → [[сыночек]]'' (پسر → پسر کوچک) #: ''[[звонок]] → [[звоночек]]'' (زنگ → زنگ کوچک) #: ''[[петушок]] → [[петушочек]]'' (خروس → خروس کوچک) #: ''[[сапожок]] → [[сапожочек]]'' (چکمه → چکمه کوچک) #: ''[[утюжок]] → [[утюжочек]]'' (اتو → اتوی کوچک) #: ''[[стишок]] → [[стишочек]]'' (شعر → شعر کوچک) #: ''[[гребешок]] → [[гребешочек]]'' (شانه → شانه کوچک) #: ''[[ремешок]] → [[ремешочек]]'' (تسمه → تسمه کوچک) #: ''[[порошок]] → [[порошочек]]'' (پودر → پودر کوچک) #: ''[[лужок]] → [[лужочек]]'' (چمنزار → چمنزار کوچک) #: ''[[флажок]] → [[флажочек]]'' (پرچم → پرچم کوچک) #: ''[[узелок]] → [[узелочек]]'' (گره → گره کوچک) #: ''[[уголок]] → [[уголочек]]'' (گوشه → گوشه کوچک) #: ''[[городок]] → [[городочек]]'' (شهرک → شهرک کوچک) #: ''[[ветерок]] → [[ветерочек]]'' (نسیم → نسیم کوچک) #: ''[[вечерок]] → [[вечерочек]]'' (شب → شب کوچک) #: ''[[огонёк]] → [[огонёчек]]'' (آتش → آتش کوچک) #: ''[[ручеёк]] → [[ручеёчек]]'' (جویبار → جویبار کوچک) #: ''[[королёк]] → [[королёчек]]'' (پادشاه کوچک) — توجه: کم‌کاربرد #: ''[[стебелёк]] → [[стебелёчек]]'' (ساقه → ساقه کوچک) #: ''[[мотылёк]] → [[мотылёчек]]'' (پروانه → پروانه کوچک) #: ''[[уголёк]] → [[уголёчек]]'' (ذغال → ذغال کوچک) #: ''[[паренёк]] → [[паренёчек]]'' (جوان → جوانک) ==== صرف ==== پسوند '''-ечек''' اسمی مذکر می‌سازد که دارای [[واکهٔ گذرا]] (е) است و در حالت‌های غیرفاعلی حذف می‌شود. نمونهٔ صرف با پایهٔ ''человечек-'': {| class="wikitable" ! حالت !! مفرد !! جمع |- | فاعلی || -ечек || -ечки |- | اضافی || -ечка || -ечков |- | برایی || -ечку || -ечкам |- | مفعولی || -ечка (جاندار) / -ечек (بی‌جان) || -ечков (جاندار) / -ечки (بی‌جان) |- | ابزاری || -ечком || -ечками |- | اضافی (پیشرویی) || -ечке || -ечках |} ==== گونه‌های دیگر ==== * [[-очек]] (پس از ستاک‌های سخت) * [[-ёчек]] (پس از ستاک‌های نرم با تکیه) * [[-ек]] * [[-ок]] * [[-ик]] * [[-чик]] * [[-ник]] * [[-ец]] * [[-к]] * [[-очк]] * [[-ечк]] * [[-оньк]] * [[-еньк]] * [[-ушк]] * [[-юшк]] * [[-ышк]] * [[-ишк]] ==== مترادف‌ها ==== * [[-очек]] * [[-ёчек]] * [[-ек]] * [[-ок]] * [[-ик]] * [[-чик]] * [[-ник]] * [[-ец]] * [[-к]] * [[-очк]] * [[-ечк]] * [[-оньк]] * [[-еньк]] * [[-ушк]] * [[-юшк]] * [[-ышк]] * [[-ишк]] ==== متضادها ==== * — ==== واژه‌های مشتق‌شده ==== * [[человечек]] * [[цветочек]] * [[платочек]] * [[молоточек]] * [[кусочек]] * [[листочек]] * [[мешочек]] * [[горшочек]] * [[дружочек]] * [[сыночек]] * [[звоночек]] * [[петушочек]] * [[сапожочек]] * [[утюжочек]] * [[стишочек]] * [[гребешочек]] * [[ремешочек]] * [[порошочек]] * [[лужочек]] * [[флажочек]] * [[узелочек]] * [[уголочек]] * [[городочек]] * [[ветерочек]] * [[вечерочек]] * [[огонёчек]] * [[ручеёчек]] * [[королёчек]] * [[стебелёчек]] * [[мотылёчек]] * [[уголёчек]] * [[паренёчек]] ==== جستارهای وابسته ==== * [[-ечка]] * [[-ечку]] * [[-ечком]] * [[-ечке]] * [[-ечки]] * [[-ечков]] * [[-ечкам]] * [[-ечками]] * [[-ечках]] * [[-очек]] * [[-ёчек]] * [[-ек]] * [[-ок]] * [[-ик]] * [[-чик]] * [[-ник]] * [[-ец]] * [[-к]] * [[-очк]] * [[-ечк]] * [[-оньк]] * [[-еньк]] * [[-ушк]] * [[-юшк]] * [[-ышк]] * [[-ишк]] ==== برگردان‌ها ==== {{بر-بالا|پسوند تصغیر}} * {{ت|ar|ـة}} * {{ت|de|-chen}} * {{ت|en|-let}} * {{ت|es|-ito}} * {{ت|fa|-ک}} * {{ت|fr|-et}} * {{ت|it|-ino}} * {{ت|tr|-cık}} * {{ت|zh|-子}} {{بر-پایین}} ==== منابع ==== * [https://ru.wiktionary.org/wiki/-ечек ویکی‌واژه روسی: -ечек] * [https://en.wiktionary.org/wiki/-ечек ویکی‌واژه انگلیسی: -ечек] * ''فرهنگ توضیحی اوژگوف'' * ''فرهنگ ریشه‌شناسی واسمر'' * ''فرهنگ روسی-فارسی'' conra1lpjdhcqcm8jgks9f3rhncz29z 0 220052 916550 2026-09-28T16:23:45Z NVS MHN 47119 -еч 916550 wikitext text/x-wiki == روسی == === ریشه‌شناسی === از اسلاوی کلیسایی باستان ''-ьчь'' (-ĭčĭ)، از پیشاسلاوی ''*-ьčь''. این پسوند در اصل برای [[تصغیر]] و [[مؤنث سازی]] به کار می‌رفته و در روسی نوین غالباً به‌صورت جزء سازندهٔ پسوندهای مرکب [[-ечек]] و [[-ечк-]] ظاهر می‌شود. === آوایش === * {{آیپا|/-ʲɪt͡ɕ/}} === پسوند === '''-еч''' (''جنسیت: مذکر، جاندار یا بی‌جان'') # کم‌کاربرد: جزء سازندهٔ پسوندهای [[تصغیر]]؛ به‌تنهایی کاربرد مستقل ندارد و بیشتر در ترکیب با [[-ек]] (به‌صورت [[-ечек]]) یا [[-к-]] (به‌صورت [[-ечк-]]) دیده می‌شود. این جزء غالباً پس از ستاک‌های مختوم به [[к]]، [[г]]، [[х]] می‌آید که در این فرایند به [[ч]]، [[ж]]، [[ш]] دگرگون می‌شوند. #: ''[[человек]] → [[человечек]]'' (انسان → آدمک) #: ''[[цветок]] → [[цветочек]]'' (گل → گل کوچک) #: ''[[платок]] → [[платочек]]'' (دستمال → دستمال کوچک) #: ''[[молоток]] → [[молоточек]]'' (چکش → چکش کوچک) #: ''[[кусок]] → [[кусочек]]'' (تکه → تکه کوچک) #: ''[[листок]] → [[листочек]]'' (برگ → برگ کوچک) #: ''[[мешок]] → [[мешочек]]'' (کیسه → کیسه کوچک) #: ''[[горшок]] → [[горшочек]]'' (گلدان → گلدان کوچک) #: ''[[дружок]] → [[дружочек]]'' (دوست → دوست کوچک) #: ''[[сынок]] → [[сыночек]]'' (پسر → پسر کوچک) #: ''[[звонок]] → [[звоночек]]'' (زنگ → زنگ کوچک) #: ''[[петушок]] → [[петушочек]]'' (خروس → خروس کوچک) #: ''[[сапожок]] → [[сапожочек]]'' (چکمه → چکمه کوچک) #: ''[[утюжок]] → [[утюжочек]]'' (اتو → اتوی کوچک) #: ''[[стишок]] → [[стишочек]]'' (شعر → شعر کوچک) #: ''[[гребешок]] → [[гребешочек]]'' (شانه → شانه کوچک) #: ''[[ремешок]] → [[ремешочек]]'' (تسمه → تسمه کوچک) #: ''[[порошок]] → [[порошочек]]'' (پودر → پودر کوچک) #: ''[[лужок]] → [[лужочек]]'' (چمنزار → چمنزار کوچک) #: ''[[флажок]] → [[флажочек]]'' (پرچم → پرچم کوچک) #: ''[[узелок]] → [[узелочек]]'' (گره → گره کوچک) #: ''[[уголок]] → [[уголочек]]'' (گوشه → گوشه کوچک) #: ''[[городок]] → [[городочек]]'' (شهرک → شهرک کوچک) #: ''[[ветерок]] → [[ветерочек]]'' (نسیم → نسیم کوچک) #: ''[[вечерок]] → [[вечерочек]]'' (شب → شب کوچک) #: ''[[огонёк]] → [[огонёчек]]'' (آتش → آتش کوچک) #: ''[[ручеёк]] → [[ручеёчек]]'' (جویبار → جویبار کوچک) #: ''[[королёк]] → [[королёчек]]'' (پادشاه کوچک) #: ''[[стебелёк]] → [[стебелёчек]]'' (ساقه → ساقه کوچک) #: ''[[мотылёк]] → [[мотылёчек]]'' (پروانه → پروانه کوچک) #: ''[[уголёк]] → [[уголёчек]]'' (ذغال → ذغال کوچک) #: ''[[паренёк]] → [[паренёчек]]'' (جوان → جوانک) ==== صرف ==== * این پسوند به‌تنهایی صرف نمی‌شود، بلکه در قالب پسوندهای مرکب [[-ечек]] و [[-ечк-]] ظاهر می‌شود. ==== گونه‌های دیگر ==== * [[-ечек]] (پسوند تصغیر کامل) * [[-ечк-]] (پسوند تصغیر پیش از پایانه) * [[-ек]] * [[-ок]] * [[-ик]] * [[-чик]] * [[-ник]] * [[-ец]] * [[-к]] * [[-очк]] * [[-ечк]] * [[-оньк]] * [[-еньк]] * [[-ушк]] * [[-юшк]] * [[-ышк]] * [[-ишк]] ==== مترادف‌ها ==== * [[-ечек]] * [[-ечк-]] * [[-ек]] * [[-ок]] * [[-ик]] * [[-чик]] * [[-ник]] * [[-ец]] * [[-к]] * [[-очк]] * [[-ечк]] * [[-оньк]] * [[-еньк]] * [[-ушк]] * [[-юшк]] * [[-ышк]] * [[-ишк]] ==== متضادها ==== * — ==== واژه‌های مشتق‌شده ==== * [[человечек]] * [[цветочек]] * [[платочек]] * [[молоточек]] * [[кусочек]] * [[листочек]] * [[мешочек]] * [[горшочек]] * [[дружочек]] * [[сыночек]] * [[звоночек]] * [[петушочек]] * [[сапожочек]] * [[утюжочек]] * [[стишочек]] * [[гребешочек]] * [[ремешочек]] * [[порошочек]] * [[лужочек]] * [[флажочек]] * [[узелочек]] * [[уголочек]] * [[городочек]] * [[ветерочек]] * [[вечерочек]] * [[огонёчек]] * [[ручеёчек]] * [[королёчек]] * [[стебелёчек]] * [[мотылёчек]] * [[уголёчек]] * [[паренёчек]] ==== جستارهای وابسته ==== * [[-ечек]] * [[-ечк-]] * [[-ек]] * [[-ок]] * [[-ик]] * [[-чик]] * [[-ник]] * [[-ец]] * [[-к]] * [[-очк]] * [[-ечк]] * [[-оньк]] * [[-еньк]] * [[-ушк]] * [[-юшк]] * [[-ышк]] * [[-ишк]] ==== برگردان‌ها ==== {{بر-بالا|پسوند تصغیر}} * {{ت|ar|ـة}} * {{ت|de|-chen}} * {{ت|en|-let}} * {{ت|es|-ito}} * {{ت|fa|-ک}} * {{ت|fr|-et}} * {{ت|it|-ino}} * {{ت|tr|-cık}} * {{ت|zh|-子}} {{بر-پایین}} ==== منابع ==== * [https://ru.wiktionary.org/wiki/-еч ویکی‌واژه روسی: -еч] * [https://en.wiktionary.org/wiki/-еч ویکی‌واژه انگلیسی: -еч] * ''فرهنگ توضیحی اوژگوف'' * ''فرهنگ ریشه‌شناسی واسمر'' * ''فرهنگ روسی-فارسی'' 1c5yem4ft2ujhfbo0kgvpfqtrgvvwcm 0 220053 916551 2026-09-28T16:26:11Z NVS MHN 47119 -ек 916551 wikitext text/x-wiki == روسی == === ریشه‌شناسی === از اسلاوی کلیسایی باستان ''-ькъ'' (-ĭkŭ)، از پیشاسلاوی ''*-ьkъ''. این پسوند [[تصغیر]] در اصل برای ساخت اسم‌های کوچک به کار می‌رفته و در روسی نوین به‌صورت [[-ек]] (پس از همخوان نرم) یا [[-ок]] (پس از همخوان سخت) ظاهر می‌شود. ویژگی مهم آن داشتن واکه گذرا (е) است که در حالت‌های غیرفاعلی حذف می‌شود. === آوایش === * {{آیپا|/-ʲɪk/}} === پسوند === '''-ек''' (''جنسیت: مذکر، جاندار یا بی‌جان'') # پسوند [[تصغیر]]؛ از اسم، اسمی مذکر می‌سازد که بر [[کوچکی]]، [[خردی]] یا [[محبت]] دلالت دارد. این پسوند دارای واکه گذرا (е) است که در حالت‌های غیرفاعلی حذف می‌شود. #: ''[[человек]] → [[человечек]]'' (انسان → آدمک) #: ''[[цветок]] → [[цветочек]]'' (گل → گل کوچک) #: ''[[платок]] → [[платочек]]'' (دستمال → دستمال کوچک) #: ''[[молоток]] → [[молоточек]]'' (چکش → چکش کوچک) #: ''[[кусок]] → [[кусочек]]'' (تکه → تکه کوچک) #: ''[[листок]] → [[листочек]]'' (برگ → برگ کوچک) #: ''[[мешок]] → [[мешочек]]'' (کیسه → کیسه کوچک) #: ''[[горшок]] → [[горшочек]]'' (گلدان → گلدان کوچک) #: ''[[дружок]] → [[дружочек]]'' (دوست → دوست کوچک) #: ''[[сынок]] → [[сыночек]]'' (پسر → پسر کوچک) #: ''[[звонок]] → [[звоночек]]'' (زنگ → زنگ کوچک) #: ''[[петушок]] → [[петушочек]]'' (خروس → خروس کوچک) #: ''[[сапожок]] → [[сапожочек]]'' (چکمه → چکمه کوچک) #: ''[[утюжок]] → [[утюжочек]]'' (اتو → اتوی کوچک) #: ''[[стишок]] → [[стишочек]]'' (شعر → شعر کوچک) #: ''[[гребешок]] → [[гребешочек]]'' (شانه → شانه کوچک) #: ''[[ремешок]] → [[ремешочек]]'' (تسمه → تسمه کوچک) #: ''[[порошок]] → [[порошочек]]'' (پودر → پودر کوچک) #: ''[[лужок]] → [[лужочек]]'' (چمنزار → چمنزار کوچک) #: ''[[флажок]] → [[флажочек]]'' (پرچم → پرچم کوچک) #: ''[[узелок]] → [[узелочек]]'' (گره → گره کوچک) #: ''[[уголок]] → [[уголочек]]'' (گوشه → گوشه کوچک) #: ''[[городок]] → [[городочек]]'' (شهرک → شهرک کوچک) #: ''[[ветерок]] → [[ветерочек]]'' (نسیم → نسیم کوچک) #: ''[[вечерок]] → [[вечерочек]]'' (شب → شب کوچک) #: ''[[огонёк]] → [[огонёчек]]'' (آتش → آتش کوچک) #: ''[[ручеёк]] → [[ручеёчек]]'' (جویبار → جویبار کوچک) #: ''[[королёк]] → [[королёчек]]'' (پادشاه کوچک) #: ''[[стебелёк]] → [[стебелёчек]]'' (ساقه → ساقه کوچک) #: ''[[мотылёк]] → [[мотылёчек]]'' (پروانه → پروانه کوچک) #: ''[[уголёк]] → [[уголёчек]]'' (ذغال → ذغال کوچک) #: ''[[паренёк]] → [[паренёчек]]'' (جوان → جوانک) ==== صرف ==== پسوند '''-ек''' دارای واکه گذرا (е) است که در حالت‌های غیرفاعلی حذف می‌شود. نمونهٔ صرف با پایهٔ ''кусочек-'': {| class="wikitable" ! حالت !! مفرد !! جمع |- | فاعلی || -ек || -ки |- | اضافی || -ка || -ков |- | برایی || -ку || -кам |- | مفعولی || -ек (بی‌جان) / -ка (جاندار) || -ки (بی‌جان) / -ков (جاندار) |- | ابزاری || -ком || -ками |- | اضافی (پیشرویی) || -ке || -ках |} ==== گونه‌های دیگر ==== * [[-ок]] (پس از همخوان سخت) * [[-ик]] * [[-чик]] * [[-ник]] * [[-ец]] * [[-к]] * [[-очк]] * [[-ечк]] * [[-оньк]] * [[-еньк]] * [[-ушк]] * [[-юшк]] * [[-ышк]] * [[-ишк]] ==== مترادف‌ها ==== * [[-ок]] * [[-ик]] * [[-чик]] * [[-ник]] * [[-ец]] * [[-к]] * [[-очк]] * [[-ечк]] * [[-оньк]] * [[-еньк]] * [[-ушк]] * [[-юшк]] * [[-ышк]] * [[-ишк]] ==== متضادها ==== * — ==== واژه‌های مشتق‌شده ==== * [[человечек]] * [[цветочек]] * [[платочек]] * [[молоточек]] * [[кусочек]] * [[листочек]] * [[мешочек]] * [[горшочек]] * [[дружочек]] * [[сыночек]] * [[звоночек]] * [[петушочек]] * [[сапожочек]] * [[утюжочек]] * [[стишочек]] * [[гребешочек]] * [[ремешочек]] * [[порошочек]] * [[лужочек]] * [[флажочек]] * [[узелочек]] * [[уголочек]] * [[городочек]] * [[ветерочек]] * [[вечерочек]] * [[огонёчек]] * [[ручеёчек]] * [[королёчек]] * [[стебелёчек]] * [[мотылёчек]] * [[уголёчек]] * [[паренёчек]] ==== جستارهای وابسته ==== * [[-ка]] * [[-ку]] * [[-ком]] * [[-ке]] * [[-ки]] * [[-ков]] * [[-кам]] * [[-ками]] * [[-ках]] * [[-ок]] * [[-ик]] * [[-чик]] * [[-ник]] * [[-ец]] * [[-к]] * [[-очк]] * [[-ечк]] * [[-оньк]] * [[-еньк]] * [[-ушк]] * [[-юшк]] * [[-ышк]] * [[-ишк]] ==== برگردان‌ها ==== {{بر-بالا|پسوند تصغیر}} * {{ت|ar|ـك}} * {{ت|de|-chen}} * {{ت|en|-let}} * {{ت|es|-ito}} * {{ت|fa|-ک}} * {{ت|fr|-et}} * {{ت|it|-ino}} * {{ت|tr|-cık}} * {{ت|zh|-子}} {{بر-پایین}} ==== منابع ==== * [https://ru.wiktionary.org/wiki/-ек ویکی‌واژه روسی: -ек] * [https://en.wiktionary.org/wiki/-ек ویکی‌واژه انگلیسی: -ек] * ''فرهنگ توضیحی اوژگوف'' * ''فرهنگ ریشه‌شناسی واسمر'' * ''فرهنگ روسی-فارسی'' rytl49dhre3o9rv2evkd4gtnwod5bfm 0 220054 916552 2026-09-28T16:27:54Z NVS MHN 47119 -ок 916552 wikitext text/x-wiki == روسی == === ریشه‌شناسی === از اسلاوی کلیسایی باستان ''-ъкъ'' (-ŭkŭ)، از پیشاسلاوی ''*-ъkъ''. این پسوند [[تصغیر]] گونه‌ای از [[-ек]] است که پس از همخوان‌های سخت به کار می‌رود. ویژگی مهم آن داشتن واکه گذرا (о) است که در حالت‌های غیرفاعلی حذف می‌شود. === آوایش === * {{آیپا|/-ok/}} === پسوند === '''-ок''' (''جنسیت: مذکر، جاندار یا بی‌جان'') # پسوند [[تصغیر]]؛ از اسم، اسمی مذکر می‌سازد که بر [[کوچکی]]، [[خردی]] یا [[محبت]] دلالت دارد. این پسوند دارای واکه گذرا (о) است که در حالت‌های غیرفاعلی حذف می‌شود. #: ''[[город]] → [[городок]]'' (شهر → شهرک) #: ''[[лес]] → [[лесок]]'' (جنگل → جنگل کوچک) #: ''[[луг]] → [[лужок]]'' (چمنزار → چمنزار کوچک) — توجه: دگرگونی г → ж #: ''[[берег]] → [[бережок]]'' (ساحل → ساحل کوچک) — توجه: دگرگونی г → ж #: ''[[утюг]] → [[утюжок]]'' (اتو → اتوی کوچک) — توجه: دگرگونی г → ж #: ''[[сапог]] → [[сапожок]]'' (چکمه → چکمه کوچک) — توجه: دگرگونی г → ж #: ''[[петух]] → [[петушок]]'' (خروس → خروس کوچک) — توجه: دگرگونی х → ш #: ''[[грех]] → [[грешок]]'' (گناه → گناه کوچک) — توجه: دگرگونی х → ш #: ''[[стих]] → [[стишок]]'' (شعر → شعر کوچک) — توجه: دگرگونی х → ш #: ''[[мех]] → [[мешок]]'' (خز → کیسه) — توجه: تغییر معنایی #: ''[[порох]] → [[порошок]]'' (باروت → پودر) — توجه: دگرگونی х → ш #: ''[[ремень]] → [[ремешок]]'' (تسمه → تسمه کوچک) — توجه: دگرگونی нь → ш #: ''[[камень]] → [[камешок]]'' (سنگ → سنگ کوچک) — توجه: دگرگونی нь → ш #: ''[[корень]] → [[корешок]]'' (ریشه → ریشه کوچک) — توجه: دگرگونی нь → ш #: ''[[ремешок]]'' (تسمه کوچک) — از [[ремень]] #: ''[[гребешок]]'' (شانه کوچک) — از [[гребень]] #: ''[[узел]] → [[узелок]]'' (گره → گره کوچک) #: ''[[угол]] → [[уголок]]'' (گوشه → گوشه کوچک) #: ''[[ветер]] → [[ветерок]]'' (باد → نسیم) #: ''[[вечер]] → [[вечерок]]'' (شب → شب کوچک) #: ''[[огонь]] → [[огонёк]]'' (آتش → آتش کوچک) #: ''[[ручей]] → [[ручеёк]]'' (جویبار → جویبار کوچک) #: ''[[король]] → [[королёк]]'' (پادشاه → پادشاه کوچک) #: ''[[стебель]] → [[стебелёк]]'' (ساقه → ساقه کوچک) #: ''[[мотыль]] → [[мотылёк]]'' (پروانه → پروانه کوچک) #: ''[[уголь]] → [[уголёк]]'' (ذغال → ذغال کوچک) #: ''[[парен]] → [[паренёк]]'' (جوان → جوانک) #: ''[[цветок]] → [[цветочек]]'' (گل → گل کوچک) — توجه: ترکیب با -ечек #: ''[[платок]] → [[платочек]]'' (دستمال → دستمال کوچک) #: ''[[молоток]] → [[молоточек]]'' (چکش → چکش کوچک) #: ''[[кусок]] → [[кусочек]]'' (تکه → تکه کوچک) #: ''[[листок]] → [[листочек]]'' (برگ → برگ کوچک) #: ''[[мешок]] → [[мешочек]]'' (کیسه → کیسه کوچک) #: ''[[горшок]] → [[горшочек]]'' (گلدان → گلدان کوچک) #: ''[[дружок]] → [[дружочек]]'' (دوست → دوست کوچک) #: ''[[сынок]] → [[сыночек]]'' (پسر → پسر کوچک) #: ''[[звонок]] → [[звоночек]]'' (زنگ → زنگ کوچک) #: ''[[петушок]] → [[петушочек]]'' (خروس → خروس کوچک) #: ''[[сапожок]] → [[сапожочек]]'' (چکمه → چکمه کوچک) #: ''[[утюжок]] → [[утюжочек]]'' (اتو → اتوی کوچک) #: ''[[стишок]] → [[стишочек]]'' (شعر → شعر کوچک) #: ''[[гребешок]] → [[гребешочек]]'' (شانه → شانه کوچک) #: ''[[ремешок]] → [[ремешочек]]'' (تسمه → تسمه کوچک) #: ''[[порошок]] → [[порошочек]]'' (پودر → پودر کوچک) #: ''[[лужок]] → [[лужочек]]'' (چمنزار → چمنزار کوچک) #: ''[[флажок]] → [[флажочек]]'' (پرچم → پرچم کوچک) #: ''[[узелок]] → [[узелочек]]'' (گره → گره کوچک) #: ''[[уголок]] → [[уголочек]]'' (گوشه → گوشه کوچک) #: ''[[городок]] → [[городочек]]'' (شهرک → شهرک کوچک) #: ''[[ветерок]] → [[ветерочек]]'' (نسیم → نسیم کوچک) #: ''[[вечерок]] → [[вечерочек]]'' (شب → شب کوچک) #: ''[[огонёк]] → [[огонёчек]]'' (آتش → آتش کوچک) #: ''[[ручеёк]] → [[ручеёчек]]'' (جویبار → جویبار کوچک) #: ''[[королёк]] → [[королёчек]]'' (پادشاه کوچک) #: ''[[стебелёк]] → [[стебелёчек]]'' (ساقه → ساقه کوچک) #: ''[[мотылёк]] → [[мотылёчек]]'' (پروانه → پروانه کوچک) #: ''[[уголёк]] → [[уголёчек]]'' (ذغال → ذغال کوچک) #: ''[[паренёк]] → [[паренёчек]]'' (جوان → جوانک) ==== صرف ==== پسوند '''-ок''' دارای واکه گذرا (о) است که در حالت‌های غیرفاعلی حذف می‌شود. نمونهٔ صرف با پایهٔ ''городок-'': {| class="wikitable" ! حالت !! مفرد !! جمع |- | فاعلی || -ок || -ки |- | اضافی || -ка || -ков |- | برایی || -ку || -кам |- | مفعولی || -ок (بی‌جان) / -ка (جاندار) || -ки (بی‌جان) / -ков (جاندار) |- | ابزاری || -ком || -ками |- | اضافی (پیشرویی) || -ке || -ках |} ==== گونه‌های دیگر ==== * [[-ек]] (پس از همخوان نرم) * [[-ик]] * [[-чик]] * [[-ник]] * [[-ец]] * [[-к]] * [[-очк]] * [[-ечк]] * [[-оньк]] * [[-еньк]] * [[-ушк]] * [[-юшк]] * [[-ышк]] * [[-ишк]] ==== مترادف‌ها ==== * [[-ек]] * [[-ик]] * [[-чик]] * [[-ник]] * [[-ец]] * [[-к]] * [[-очк]] * [[-ечк]] * [[-оньк]] * [[-еньк]] * [[-ушк]] * [[-юшк]] * [[-ышк]] * [[-ишк]] ==== متضادها ==== * — ==== واژه‌های مشتق‌شده ==== * [[городок]] * [[лесок]] * [[лужок]] * [[бережок]] * [[утюжок]] * [[сапожок]] * [[петушок]] * [[грешок]] * [[стишок]] * [[мешок]] * [[порошок]] * [[ремешок]] * [[камешок]] * [[корешок]] * [[гребешок]] * [[узелок]] * [[уголок]] * [[ветерок]] * [[вечерок]] * [[огонёк]] * [[ручеёк]] * [[королёк]] * [[стебелёк]] * [[мотылёк]] * [[уголёк]] * [[паренёк]] * [[цветочек]] * [[платочек]] * [[молоточек]] * [[кусочек]] * [[листочек]] * [[мешочек]] * [[горшочек]] * [[дружочек]] * [[сыночек]] * [[звоночек]] * [[петушочек]] * [[сапожочек]] * [[утюжочек]] * [[стишочек]] * [[гребешочек]] * [[ремешочек]] * [[порошочек]] * [[лужочек]] * [[флажочек]] * [[узелочек]] * [[уголочек]] * [[городочек]] * [[ветерочек]] * [[вечерочек]] * [[огонёчек]] * [[ручеёчек]] * [[королёчек]] * [[стебелёчек]] * [[мотылёчек]] * [[уголёчек]] * [[паренёчек]] ==== جستارهای وابسته ==== * [[-ка]] * [[-ку]] * [[-ком]] * [[-ке]] * [[-ки]] * [[-ков]] * [[-кам]] * [[-ками]] * [[-ках]] * [[-ек]] * [[-ик]] * [[-чик]] * [[-ник]] * [[-ец]] * [[-к]] * [[-очк]] * [[-ечк]] * [[-оньк]] * [[-еньк]] * [[-ушк]] * [[-юшк]] * [[-ышк]] * [[-ишк]] ==== برگردان‌ها ==== {{بر-بالا|پسوند تصغیر}} * {{ت|ar|ـك}} * {{ت|de|-chen}} * {{ت|en|-let}} * {{ت|es|-ito}} * {{ت|fa|-ک}} * {{ت|fr|-et}} * {{ت|it|-ino}} * {{ت|tr|-cık}} * {{ت|zh|-子}} {{بر-پایین}} ==== منابع ==== * [https://ru.wiktionary.org/wiki/-ок ویکی‌واژه روسی: -ок] * [https://en.wiktionary.org/wiki/-ок ویکی‌واژه انگلیسی: -ок] * ''فرهنگ توضیحی اوژگوف'' * ''فرهنگ ریشه‌شناسی واسمر'' * ''فرهنگ روسی-فارسی'' 6q93ff7mgtwkphmxuebgnyol2cydiuq 0 220055 916553 2026-09-28T18:34:30Z NVS MHN 47119 -ик 916553 wikitext text/x-wiki == روسی == === ریشه‌شناسی === از اسلاوی کلیسایی باستان ''-икъ'' (-ikŭ)، از پیشاسلاوی ''*-ikъ''. این پسوند [[تصغیر]] گونه‌ای دیگر از پسوندهای کوچک‌ساز است که برخلاف [[-ек]] و [[-ок]]، واکهٔ گذرا ندارد و در همهٔ حالت‌ها ثابت می‌ماند. === آوایش === * {{آیپا|/-ʲɪk/}} === پسوند === '''-ик''' (''جنسیت: مذکر، جاندار یا بی‌جان'') # پسوند [[تصغیر]]؛ از اسم، اسمی مذکر می‌سازد که بر [[کوچکی]]، [[خردی]] یا [[محبت]] دلالت دارد. برخلاف [[-ек]] و [[-ок]]، این پسوند واکهٔ گذرا ندارد و در همهٔ حالت‌ها ثابت می‌ماند. #: ''[[дом]] → [[домик]]'' (خانه → خانهٔ کوچک) #: ''[[стол]] → [[столик]]'' (میز → میز کوچک) #: ''[[нож]] → [[ножик]]'' (چاقو → چاقوی کوچک) #: ''[[сад]] → [[садик]]'' (باغ → باغچه) #: ''[[мяч]] → [[мячик]]'' (توپ → توپ کوچک) #: ''[[шар]] → [[шарик]]'' (بادکنک → بادکنک کوچک) #: ''[[ключ]] → [[ключик]]'' (کلید → کلید کوچک) #: ''[[луч]] → [[лучик]]'' (پرتو → پرتو کوچک) #: ''[[куст]] → [[кустик]]'' (بوته → بوتهٔ کوچک) #: ''[[лист]] → [[листик]]'' (برگ → برگ کوچک) #: ''[[хвост]] → [[хвостик]]'' (دم → دم کوچک) #: ''[[мост]] → [[мостик]]'' (پل → پل کوچک) #: ''[[бант]] → [[бантик]]'' (پاپیون → پاپیون کوچک) #: ''[[винт]] → [[винтик]]'' (پیچ → پیچ کوچک) #: ''[[зонт]] → [[зонтик]]'' (چتر → چتر کوچک) #: ''[[торт]] → [[тортик]]'' (کیک → کیک کوچک) #: ''[[порт]] → [[портик]]'' (بندر → بندر کوچک) — توجه: تغییر معنایی #: ''[[холм]] → [[холмик]]'' (تپه → تپهٔ کوچک) #: ''[[шум]] → [[шумик]]'' (سر و صدا → سر و صدای کوچک) #: ''[[ком]] → [[комик]]'' (توده → تودهٔ کوچک) — توجه: تغییر معنایی #: ''[[столик]]'' (میز کوچک) — از [[стол]] #: ''[[домик]]'' (خانهٔ کوچک) — از [[дом]] #: ''[[садик]]'' (باغچه) — از [[сад]] #: ''[[ножик]]'' (چاقوی کوچک) — از [[нож]] #: ''[[мячик]]'' (توپ کوچک) — از [[мяч]] #: ''[[шарик]]'' (بادکنک کوچک) — از [[шар]] #: ''[[ключик]]'' (کلید کوچک) — از [[ключ]] #: ''[[лучик]]'' (پرتو کوچک) — از [[луч]] #: ''[[кустик]]'' (بوتهٔ کوچک) — از [[куст]] #: ''[[листик]]'' (برگ کوچک) — از [[лист]] #: ''[[хвостик]]'' (دم کوچک) — از [[хвост]] #: ''[[мостик]]'' (پل کوچک) — از [[мост]] #: ''[[бантик]]'' (پاپیون کوچک) — از [[бант]] #: ''[[винтик]]'' (پیچ کوچک) — از [[винт]] #: ''[[зонтик]]'' (چتر کوچک) — از [[зонт]] #: ''[[тортик]]'' (کیک کوچک) — از [[торт]] #: ''[[холмик]]'' (تپهٔ کوچک) — از [[холм]] #: ''[[комик]]'' (کمدین) — از [[ком]] — توجه: تغییر معنایی #: ''[[столик]]'' (میز کوچک) — از [[стол]] #: ''[[домик]]'' (خانهٔ کوچک) — از [[дом]] #: ''[[садик]]'' (باغچه) — از [[сад]] #: ''[[ножик]]'' (چاقوی کوچک) — از [[нож]] #: ''[[мячик]]'' (توپ کوچک) — از [[мяч]] #: ''[[шарик]]'' (بادکنک کوچک) — از [[шар]] #: ''[[ключик]]'' (کلید کوچک) — از [[ключ]] #: ''[[лучик]]'' (پرتو کوچک) — از [[луч]] #: ''[[кустик]]'' (بوتهٔ کوچک) — از [[куст]] #: ''[[листик]]'' (برگ کوچک) — از [[лист]] #: ''[[хвостик]]'' (دم کوچک) — از [[хвост]] #: ''[[мостик]]'' (پل کوچک) — از [[мост]] #: ''[[бантик]]'' (پاپیون کوچک) — از [[бант]] #: ''[[винтик]]'' (پیچ کوچک) — از [[винт]] #: ''[[зонтик]]'' (چتر کوچک) — از [[зонт]] #: ''[[тортик]]'' (کیک کوچک) — از [[торт]] #: ''[[холмик]]'' (تپهٔ کوچک) — از [[холм]] #: ''[[комик]]'' (کمدین) — از [[ком]] #: ''[[шумок]] → [[шумик]]'' (سر و صدا → سر و صدای کوچک) # پسوند اسم‌ساز؛ از اسم یا صفت، اسمی مذکر (جاندار) می‌سازد که بر [[شخص]] یا [[دارنده]] ویژگی دلالت دارد. #: ''[[старик]]'' (پیرمرد) — از [[старый]] (پیر) #: ''[[старика]] → [[старик]]'' (پیر → پیرمرد) #: ''[[озорник]] → [[озорник]]'' (شیطان → شیطان) — توجه: گونهٔ «-ник» #: ''[[гриб]] → [[грибник]]'' (قارچ → قارچ‌چین) — توجه: گونهٔ «-ник» # پسوند اسم‌ساز؛ از اسم، اسمی مذکر (بی‌جان) می‌سازد که بر [[شاخه]]، [[زمینه]] یا [[علم]] دلالت دارد. #: ''[[физика]] → [[физик]]'' (فیزیک → فیزیکدان) #: ''[[химия]] → [[химик]]'' (شیمی → شیمی‌دان) #: ''[[математика]] → [[математик]]'' (ریاضیات → ریاضی‌دان) #: ''[[история]] → [[историк]]'' (تاریخ → تاریخ‌دان) #: ''[[музыка]] → [[музыкант]]'' (موسیقی → موسیقیدان) — توجه: گونهٔ «-ант» #: ''[[физик]]'' (فیزیکدان) — از [[физика]] #: ''[[химик]]'' (شیمی‌دان) — از [[химия]] #: ''[[математик]]'' (ریاضی‌دان) — از [[математика]] #: ''[[историк]]'' (تاریخ‌دان) — از [[история]] ==== صرف ==== پسوند '''-ик''' واکهٔ گذرا ندارد و در همهٔ حالت‌ها ثابت می‌ماند. نمونهٔ صرف با پایهٔ ''столик-'': {| class="wikitable" ! حالت !! مفرد !! جمع |- | فاعلی || -ик || -ики |- | اضافی || -ика || -иков |- | برایی || -ику || -икам |- | مفعولی || -ика (جاندار) / -ик (بی‌جان) || -иков (جاندار) / -ики (بی‌جان) |- | ابزاری || -иком || -иками |- | اضافی (پیشرویی) || -ике || -иках |} ==== گونه‌های دیگر ==== * [[-ек]] (پس از همخوان نرم، با واکهٔ گذرا) * [[-ок]] (پس از همخوان سخت، با واکهٔ گذرا) * [[-чик]] * [[-ник]] * [[-ец]] * [[-к]] * [[-очк]] * [[-ечк]] * [[-оньк]] * [[-еньк]] * [[-ушк]] * [[-юшк]] * [[-ышк]] * [[-ишк]] ==== مترادف‌ها ==== * [[-ек]] * [[-ок]] * [[-чик]] * [[-ник]] * [[-ец]] * [[-к]] * [[-очк]] * [[-ечк]] * [[-оньк]] * [[-еньк]] * [[-ушк]] * [[-юшк]] * [[-ышк]] * [[-ишк]] ==== متضادها ==== * — ==== واژه‌های مشتق‌شده ==== * [[домик]] * [[столик]] * [[ножик]] * [[садик]] * [[мячик]] * [[шарик]] * [[ключик]] * [[лучик]] * [[кустик]] * [[листик]] * [[хвостик]] * [[мостик]] * [[бантик]] * [[винтик]] * [[зонтик]] * [[тортик]] * [[холмик]] * [[шумик]] * [[комик]] * [[старик]] * [[физик]] * [[химик]] * [[математик]] * [[историк]] ==== جستارهای وابسته ==== * [[-ика]] * [[-ику]] * [[-иком]] * [[-ике]] * [[-ики]] * [[-иков]] * [[-икам]] * [[-иками]] * [[-иках]] * [[-ек]] * [[-ок]] * [[-чик]] * [[-ник]] * [[-ец]] * [[-к]] * [[-очк]] * [[-ечк]] * [[-оньк]] * [[-еньк]] * [[-ушк]] * [[-юшк]] * [[-ышк]] * [[-ишк]] ==== برگردان‌ها ==== {{بر-بالا|پسوند تصغیر}} * {{ت|ar|ـك}} * {{ت|de|-chen}} * {{ت|en|-let}} * {{ت|es|-ito}} * {{ت|fa|-ک}} * {{ت|fr|-et}} * {{ت|it|-ino}} * {{ت|tr|-cık}} * {{ت|zh|-子}} {{بر-پایین}} ==== منابع ==== * [https://ru.wiktionary.org/wiki/-ик ویکی‌واژه روسی: -ик] * [https://en.wiktionary.org/wiki/-ик ویکی‌واژه انگلیسی: -ик] * ''فرهنگ توضیحی اوژگوف'' * ''فرهنگ ریشه‌شناسی واسمر'' * ''فرهنگ روسی-فارسی'' tw3rkzbpv6y416hxpftr7sph5086sg5 0 220056 916554 2026-09-28T20:15:58Z NVS MHN 47119 -оньк 916554 wikitext text/x-wiki == روسی == === ریشه‌شناسی === از اسلاوی کلیسایی باستان ''-онькъ'' (-onĭkŭ)، از پیشاسلاوی ''*-onьkъ''. این پسوند [[تصغیر]] و [[محبت]] گونه‌ای از [[-еньк]] است که پس از همخوان‌های سخت به کار می‌رود و در ساخت اسم‌ها و صفت‌های کوچک‌ساز و محبت‌آمیز نقش دارد. === آوایش === * {{آیپا|/-ənʲk/}} (بدون تکیه) * {{آیپا|/-onʲk/}} (با تکیه روی پسوند) === پسوند === '''-оньк''' (''جنسیت: مؤنث برای اسم‌ها، بدون جنس برای صفت‌ها'') # پسوند [[تصغیر]] و [[محبت]]؛ از اسم، اسمی مؤنث می‌سازد که بر [[کوچکی]]، [[خردی]] یا [[محبت]] دلالت دارد. این گونه پس از همخوان‌های سخت به کار می‌رود. #: ''[[лиса]] → [[лисонька]]'' (روباه → روباه کوچک) #: ''[[берёза]] → [[берёзонька]]'' (توس → توس کوچک) #: ''[[мама]] → [[мамонька]]'' (ماما → مامان کوچک) #: ''[[тётя]] → [[тётенька]]'' (خاله → خاله کوچک) — توجه: گونهٔ «-еньк» #: ''[[дядя]] → [[дяденька]]'' (عمو → عمو کوچک) — توجه: گونهٔ «-еньк» #: ''[[Вера]] → [[Веронька]]'' (ورا → ورکا) #: ''[[Наташа]] → [[Наташенька]]'' (ناتاشا → ناتاشکا) — توجه: گونهٔ «-еньк» #: ''[[Маша]] → [[Машенька]]'' (ماشا → ماشکا) — توجه: گونهٔ «-еньк» #: ''[[Саша]] → [[Сашенька]]'' (ساشا → ساشکا) — توجه: گونهٔ «-еньк» #: ''[[Катя]] → [[Катенька]]'' (کاتیا → کاتکا) — توجه: گونهٔ «-еньк» #: ''[[Таня]] → [[Таненька]]'' (تانيا → تانیکا) — توجه: کم‌کاربرد # پسوند [[تصغیر]] و [[محبت]]؛ از صفت، صفتی می‌سازد که بر [[کوچکی]] یا [[محبت]] دلالت دارد. این گونه پس از ستاک‌های مختوم به [[к]]، [[г]]، [[х]] (که به [[ч]]، [[ж]]، [[ш]] دگرگون می‌شوند) یا مستقیماً به ستاک افزوده می‌شود. #: ''[[тихий]] → [[тихонький]]'' (آرام → آرام کوچک) #: ''[[лёгкий]] → [[лёгонький]]'' (سبک → سبک کوچک) #: ''[[мягкий]] → [[мягонький]]'' (نرم → نرم کوچک) #: ''[[сладкий]] → [[сладенький]]'' (شیرین → شیرین کوچک) — توجه: گونهٔ «-еньк» #: ''[[тёплый]] → [[тёпленький]]'' (گرم → گرم کوچک) — توجه: گونهٔ «-еньк» #: ''[[белый]] → [[беленький]]'' (سفید → سفید کوچک) — توجه: گونهٔ «-еньк» #: ''[[красный]] → [[красненький]]'' (قرمز → قرمز کوچک) — توجه: گونهٔ «-еньк» #: ''[[милый]] → [[миленький]]'' (عزیز → عزیز کوچک) — توجه: گونهٔ «-еньк» #: ''[[добрый]] → [[добренький]]'' (خوب → خوب کوچک) — توجه: گونهٔ «-еньк» #: ''[[хитрый]] → [[хитренький]]'' (حیله‌گر → حیله‌گر کوچک) — توجه: گونهٔ «-еньк» #: ''[[тихонький]]'' (آرام کوچک) — از [[тихий]] #: ''[[лёгонький]]'' (سبک کوچک) — از [[лёгкий]] #: ''[[мягонький]]'' (نرم کوچک) — از [[мягкий]] #: ''[[сухонький]]'' (خشک کوچک) — از [[сухой]] #: ''[[плохонький]]'' (بد کوچک) — از [[плохой]] #: ''[[глухонький]]'' (کر کوچک) — از [[глухой]] ==== صرف ==== پسوند '''-оньк''' در اسم‌ها مانند اسم‌های مؤنث مختوم به [[-а]] صرف می‌شود و در صفت‌ها مانند صفت‌های نرم‌پایان صرف می‌شود. '''اسم''' (نمونه: ''лисонька''): {| class="wikitable" ! حالت !! مفرد !! جمع |- | فاعلی || -онька || -оньки |- | اضافی || -оньки || -онек |- | برایی || -оньке || -онькам |- | مفعولی || -оньку || -оньки |- | ابزاری || -онькой / -онькою || -оньками |- | اضافی (پیشرویی) || -оньке || -оньках |} '''صفت''' (نمونه: ''тихонький''): {| class="wikitable" ! حالت !! مذکر !! خنثی !! مؤنث !! جمع |- | فاعلی || -онький || -онькое || -онькая || -онькие |- | اضافی || -онького || -онького || -онькой || -оньких |- | برایی || -онькому || -онькому || -онькой || -оньким |- | مفعولی || -онького (جاندار) / -онький (بی‌جان) || -онькое || -онькую || -оньких (جاندار) / -онькие (بی‌جان) |- | ابزاری || -оньким || -оньким || -онькой / -онькою || -онькими |- | اضافی (پیشرویی) || -оньком || -оньком || -онькой || -оньких |} ==== گونه‌های دیگر ==== * [[-еньк]] (پس از همخوان‌های نرم) * [[-охоньк]] / [[-ошеньк]] (محاوره‌ای) * [[-усеньк]] / [[-юсеньк]] * [[-ёхоньк]] / [[-ёшеньк]] * [[-к]] * [[-очк]] * [[-ечк]] * [[-ушк]] * [[-юшк]] * [[-ышк]] * [[-ишк]] * [[-ик]] * [[-ек]] * [[-ок]] * [[-чик]] * [[-ник]] * [[-ец]] * [[-ица]] * [[-ница]] * [[-ка]] ==== مترادف‌ها ==== * [[-еньк]] * [[-охоньк]] * [[-ошеньк]] * [[-усеньк]] * [[-юсеньк]] * [[-ёхоньк]] * [[-ёшеньк]] * [[-к]] * [[-очк]] * [[-ечк]] * [[-ушк]] * [[-юшк]] * [[-ышк]] * [[-ишк]] ==== متضادها ==== * — ==== واژه‌های مشتق‌شده ==== * [[лисонька]] * [[берёзонька]] * [[мамонька]] * [[Веронька]] * [[тихонький]] * [[лёгонький]] * [[мягонький]] * [[сухонький]] * [[плохонький]] * [[глухонький]] ==== جستارهای وابسته ==== * [[-онька]] * [[-оньки]] * [[-оньке]] * [[-оньку]] * [[-онькой]] * [[-онькою]] * [[-онькам]] * [[-оньками]] * [[-оньках]] * [[-онек]] * [[-еньк]] * [[-охоньк]] * [[-ошеньк]] * [[-усеньк]] * [[-юсеньк]] * [[-ёхоньк]] * [[-ёшеньк]] * [[-к]] * [[-очк]] * [[-ечк]] * [[-ушк]] * [[-юшк]] * [[-ышк]] * [[-ишк]] ==== برگردان‌ها ==== {{بر-بالا|پسوند تصغیر و محبت}} * {{ت|ar|ـة}} * {{ت|de|-chen}} * {{ت|en|-let، -y}} * {{ت|es|-ito}} * {{ت|fa|-ک}} * {{ت|fr|-et}} * {{ت|it|-ino}} * {{ت|tr|-cık}} * {{ت|zh|-子}} {{بر-پایین}} ==== منابع ==== * [https://ru.wiktionary.org/wiki/-оньк ویکی‌واژه روسی: -оньк] * [https://en.wiktionary.org/wiki/-оньк ویکی‌واژه انگلیسی: -оньк] * ''فرهنگ توضیحی اوژگوف'' * ''فرهنگ ریشه‌شناسی واسمر'' * ''فرهنگ روسی-فارسی'' 0gs62hk8wkpt0qsl9jlnjcom1ulep4w 0 220057 916555 2026-09-28T20:26:27Z WolfCapitan 41989 صفحه‌ای تازه حاوی «== {{عنوان|فا}} == === {{عنوان|اس}} === * {{آمویال آوایش|<!-- آوایش -->}} {{آمویال ریشه‌شناسی|<!-- ریشه‌شناسی -->}} # {{زمینه|را}} '''مرسانا''' <!-- عرفیدن اسم --> مرسانا نامی شخصی با ریشه ایرانی است که در منابع مربوط به دوره هخامنشی ثبت شده است. این نام در بایگانی استحکا...» ایجاد کرد 916555 wikitext text/x-wiki == {{عنوان|فا}} == === {{عنوان|اس}} === * {{آمویال آوایش|<!-- آوایش -->}} {{آمویال ریشه‌شناسی|<!-- ریشه‌شناسی -->}} # {{زمینه|را}} '''مرسانا''' <!-- عرفیدن اسم --> مرسانا نامی شخصی با ریشه ایرانی است که در منابع مربوط به دوره هخامنشی ثبت شده است. این نام در بایگانی استحکامات تخت‌جمشید، از جمله در لوح PF 522، به صورت ایلامی و خط میخی ثبت شده است. لوح مربوط به زمان داریوش بزرگ است و لوح های دیگر هم هست اما لوح نامبرده معروفترین آن است. همین نام در کتاب استر نیز به صورت عبری מַרְסְנָא آمده و به صورت مارسنا آوانویسی شده است. پژوهشگرانی مانند ریچارد تی. هالوک، ادوین یامائوچی و رودیگر اشمیت/اِگو درباره این نام و صورت‌های زبان‌شناختی آن بحث کرده‌اند. <!-- نوع اسم را برگزین! --> <!-- {{ردال|فارسی|اسم|صدرامیک}} --> ==== {{عنوان|بر}} ==== {{برگردان-بالا|<!-- عنوان معنی -->}} * انگلیسی: <!-- معادل‌های انگلیسی: {{t+|en|meaning}} --> {{برگردان-پایین}} 0nk3142jpgph6ym5dwmg2f65cggg5hf