ویکی‌واژه fawiktionary https://fa.wiktionary.org/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%88%D8%A7%DA%98%D9%87:%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C MediaWiki 1.47.0-wmf.22 case-sensitive مدیا ویژه بحث کاربر بحث کاربر ویکی‌واژه بحث ویکی‌واژه پرونده بحث پرونده مدیاویکی بحث مدیاویکی الگو بحث الگو راهنما بحث راهنما رده بحث رده پیوست بحث پیوست TimedText TimedText talk پودمان بحث پودمان Event Event talk 3 216047 916717 901064 2026-10-03T12:22:57Z EmausBot 19188 اصلاح تغییرمسیر دوتایی به [[بحث کاربر:IRAN]] 916717 wikitext text/x-wiki #تغییر_مسیر [[بحث کاربر:IRAN]] pbf19ij1wgbppqkre40lu7tl1yxdy6q 3 218270 916716 906153 2026-10-03T12:22:47Z EmausBot 19188 اصلاح تغییرمسیر دوتایی به [[بحث کاربر:Poulad1]] 916716 wikitext text/x-wiki #تغییر_مسیر [[بحث کاربر:Poulad1]] dd51c5yxlwdl4lpsagu9dg67m846pbc 0 220152 916718 2026-10-03T12:31:39Z NVS MHN 47119 поток 916718 wikitext text/x-wiki == روسی == === ریشه‌شناسی === از [[по-]] (پیشوند) + [[ток]] (جریان)، از پیشاسلاوی ''*potokъ''. هم‌ریشه با [[течь]] (جاری شدن) و [[течение]] (جریان). === آوایش === * {{آیپا|/pɐˈtok/}} ** تلفظ روسی: {{audio|ru|Ru-поток.ogg}} === اسم === <div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;"> '''поток''' (''جنسیت: مذکر، بی‌جان''، ''جمع:'' [[потоки]]) </div> # [[جریان]]، [[روان]]؛ حرکت پیوستهٔ مایع یا گاز. #: ''Горный поток.'' #:: جریان کوهستانی. #: ''Поток воды.'' #:: جریان آب. # [[سیل]]، [[سيلاب]]؛ جریان شدید و فراوان. #: ''Поток грязи.'' #:: سیل گل. # {{مجاز}} [[جریان]]، [[سیل]]؛ حرکت پیوسته و انبوه مردم یا چیزها. #: ''Людской поток.'' #:: سیل جمعیت. #: ''Поток машин.'' #:: جریان خودروها. # فنی، رایانه: [[جریان]]؛ ترتیب پیوستهٔ داده‌ها یا عملیات. #: ''Поток данных.'' #:: جریان داده‌ها. # {{فنی}} [[خط تولید]]؛ در کارخانه، مجموعه‌ای از ماشین‌آلات برای تولید انبوه. #: ''Автоматическая линия — это поток.'' #:: خط خودکار یک خط تولید است. ==== صرف ==== {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! حالت !! مفرد !! جمع |- | فاعلی || поток || потоки |- | اضافی || потока || потоков |- | برایی || потоку || потокам |- | مفعولی || поток || потоки |- | ابزاری || потоком || потоками |- | اضافی (پیشرویی) || потоке || потоках |} ==== مترادف‌ها ==== * [[течение]] * [[струя]] * [[поток]] * [[лавина]] (مجاز) ==== متضادها ==== * [[застой]] * [[остановка]] ==== واژه‌های مشتق‌شده ==== * [[поточный]] * [[потоковый]] * [[поток данных]] * [[людской поток]] * [[водный поток]] ==== برگردان‌ها ==== {{بر-بالا|جریان}} * {{ت|ar|تيار}} * {{ت|de|Strom}} * {{ت|en|stream}} * {{ت|fa|جریان}} * {{ت|fr|flux}} * {{ت|it|flusso}} * {{ت|tr|akış}} {{بر-پایین}} {{بر-بالا|سیل}} * {{ت|ar|سيل}} * {{ت|de|Flut}} * {{ت|en|flood}} * {{ت|fa|سیل}} * {{ت|fr|torrent}} * {{ت|it|torrente}} * {{ت|tr|sel}} {{بر-پایین}} ---- <div style="font-size:90%; color:#555;"> '''جستارهای وابسته:''' [[течь]] · [[течение]] · [[струя]] · [[поточный]] · [[застой]] </div> ==== منابع ==== * ''Толковый словарь русского языка'' (под ред. Д. Н. Ушакова) * ''Толковый словарь'' С. И. Ожегова * ''Малый академический словарь'' (МАС) * [https://gramota.ru/poisk?query=поток&mode=slovari Грамота.ру: поток] * [https://kartaslov.ru/значение-слова/поток Kartaslov.ru: поток] mza4q6fw7hfldd167t9ujkeeev0lyct 0 220153 916719 2026-10-03T12:34:34Z NVS MHN 47119 потечь 916719 wikitext text/x-wiki == روسی == === ریشه‌شناسی === از [[по-]] (پیشوند به معنای «شروع کردن») + [[течь]] (جاری شدن). این فعل بر آغاز ناگهانی جریان یا نشت دلالت دارد. === آوایش === * {{آیپا|/pɐˈtʲet͡ɕ/}} ** تلفظ روسی: {{audio|ru|Ru-потечь.ogg}} === فعل === <div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;"> '''потечь''' (''مصدر کامل، لازم''؛ ''مصدر ناقص:'' [[течь]]) </div> # [[شروع به جاری شدن کردن]]؛ (دربارهٔ مایع) به راه افتادن. #: ''Вода потекла из крана.'' #:: آب از شیر شروع به جاری شدن کرد. # [[شروع به نشت کردن کردن]]؛ (دربارهٔ ظرف یا لوله) سوراخ شدن و چکیدن. #: ''Крыша потекла после дождя.'' #:: سقف پس از باران شروع به نشت کرد. # {{مجاز}} [[به راه افتادن]]، [[جریان یافتن]]؛ (دربارهٔ زمان، جمعیت، رویداد) آغاز به حرکت کردن. #: ''Время потекло быстрее.'' #:: زمان سریع‌تر به جریان افتاد. #: ''Люди потекли на площадь.'' #:: مردم به سوی میدان به راه افتادند. ==== صرف ==== {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! colspan="2" | آیندهٔ ساده |- | من || потеку |- | تو || потечёшь |- | او/آن || потечёт |- | ما || потечём |- | شما || потечёте |- | آن‌ها || потекут |} * گذشته: потёк (مذکر)، потекла (مؤنث)، потекло (خنثی)، потекли (جمع) * امر: потеки، потеките (کم‌کاربرد) * اسم فاعل: потёкший * قید: потёкши ==== مترادف‌ها ==== * [[начать течь]] * [[политься]] * [[заструиться]] * [[хлынуть]] ==== متضادها ==== * [[остановиться]] * [[прекратиться]] * [[иссякнуть]] ==== واژه‌های مشتق‌شده ==== * [[течь]] * [[течение]] * [[поток]] * [[протечка]] * [[утечка]] ==== برگردان‌ها ==== {{بر-بالا|شروع به جاری شدن}} * {{ت|ar|بدأ بالجريان}} * {{ت|de|zu fließen beginnen}} * {{ت|en|start flowing}} * {{ت|fa|شروع به جاری شدن}} * {{ت|fr|commencer à couler}} * {{ت|it|iniziare a scorrere}} * {{ت|tr|akmaya başlamak}} {{بر-پایین}} {{بر-بالا|شروع به نشت کردن}} * {{ت|ar|بدأ بالتسرب}} * {{ت|de|zu lecken beginnen}} * {{ت|en|start leaking}} * {{ت|fa|شروع به نشت کردن}} * {{ت|fr|commencer à fuir}} * {{ت|it|iniziare a perdere}} * {{ت|tr|sızmaya başlamak}} {{بر-پایین}} ---- <div style="font-size:90%; color:#555;"> '''جستارهای وابسته:''' [[течь]] · [[течение]] · [[поток]] · [[протечка]] · [[утечка]] </div> ==== منابع ==== * ''Толковый словарь русского языка'' (под ред. Д. Н. Ушакова) * ''Толковый словарь'' С. И. Ожегова * ''Малый академический словарь'' (МАС) * [https://gramota.ru/poisk?query=потечь&mode=slovari Грамота.ру: потечь] * [https://kartaslov.ru/значение-слова/потечь Kartaslov.ru: потечь] c76zyawnjvfsqioj0v6blj41rrczirm 0 220154 916720 2026-10-03T12:57:28Z ВМНС 10005 صفحه‌ای تازه حاوی «= پالی = ===اسم=== '''{{PAGENAME}}''' # [[زبان پالی]] [[رده:زبان پالی]] [[رده:اسم‌های پالی]]» ایجاد کرد 916720 wikitext text/x-wiki = پالی = ===اسم=== '''{{PAGENAME}}''' # [[زبان پالی]] [[رده:زبان پالی]] [[رده:اسم‌های پالی]] 9am82n18tmyzmj932427igdkzrqctk7 0 220155 916721 2026-10-03T13:00:21Z ВМНС 10005 صفحه‌ای تازه حاوی «= پالی = ===اسم=== '''{{PAGENAME}}''' # [[گاتا]] [[رده:زبان پالی]] [[رده:اسم‌های پالی]]» ایجاد کرد 916721 wikitext text/x-wiki = پالی = ===اسم=== '''{{PAGENAME}}''' # [[گاتا]] [[رده:زبان پالی]] [[رده:اسم‌های پالی]] rujig4b8rvivxaoji65wfw0zwjx84n1 0 220156 916722 2026-10-03T19:03:49Z NVS MHN 47119 течение 916722 wikitext text/x-wiki == روسی == === ریشه‌شناسی === از [[течь]] (جاری شدن) + [[-ение]] (پسوند اسم‌ساز). === آوایش === * {{آیپا|/tʲɪˈt͡ɕenʲɪjə/}} ** تلفظ روسی: {{audio|ru|Ru-течение.ogg}} === اسم === <div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;"> '''течение''' (''جنسیت: خنثی، بی‌جان''، ''جمع:'' [[течения]]) </div> # [[جریان]]؛ حرکت پیوستهٔ آب، هوا یا مایع. #: ''Морское течение.'' #:: جریان دریایی. #: ''Течение реки.'' #:: جریان رود. # [[جریان]] زمان؛ گذر و سپری شدن. #: ''С течением времени.'' #:: با گذشت زمان. #: ''В течение дня.'' #:: در طول روز. # {{مجاز}} [[جریان]]، [[مکتب]]؛ گرایش فکری، سیاسی یا هنری. #: ''Литературное течение.'' #:: جریان ادبی. #: ''Политические течения.'' #:: جریان‌های سیاسی. ==== صرف ==== {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! حالت !! مفرد !! جمع |- | فاعلی || течение || течения |- | اضافی || течения || течений |- | برایی || течению || течениям |- | مفعولی || течение || течения |- | ابزاری || течением || течениями |- | اضافی (پیشرویی) || течении || течениях |} ==== مترادف‌ها ==== * (جریان آب): [[поток]], [[струя]] * (گذر زمان): [[ход]], [[бег]] * (مکتب): [[направление]], [[школа]] ==== متضادها ==== * [[застой]] * [[остановка]] ==== واژه‌های مشتق‌شده ==== * [[течь]] * [[поток]] * [[текущий]] * [[протечка]] * [[утечка]] ==== برگردان‌ها ==== {{بر-بالا|جریان}} * {{ت|ar|تيار}} * {{ت|de|Strömung}} * {{ت|en|current}} * {{ت|fa|جریان}} * {{ت|fr|courant}} * {{ت|it|corrente}} * {{ت|tr|akıntı}} {{بر-پایین}} {{بر-بالا|مکتب}} * {{ت|ar|مذهب}} * {{ت|de|Richtung}} * {{ت|en|movement}} * {{ت|fa|مکتب}} * {{ت|fr|courant}} * {{ت|it|corrente}} * {{ت|tr|akım}} {{بر-پایین}} ---- <div style="font-size:90%; color:#555;"> '''جستارهای وابسته:''' [[течь]] · [[поток]] · [[текущий]] · [[направление]] · [[застой]] </div> ==== منابع ==== * ''Толковый словарь русского языка'' (под ред. Д. Н. Ушакова) * ''Толковый словарь'' С. И. Ожегова * ''Малый академический словарь'' (МАС) * [https://gramota.ru/poisk?query=течение&mode=slovari Грамота.ру: течение] * [https://kartaslov.ru/значение-слова/течение Kartaslov.ru: течение] ``` onsev8o153827h6wgpassytg1uh7lgi 0 220157 916723 2026-10-03T19:04:51Z NVS MHN 47119 -ение 916723 wikitext text/x-wiki == روسی == === ریشه‌شناسی === از [[-ен]] (پسوند) + [[-ие]] (پایانه). این پسوند از ستاک فعل، اسم انتزاعی می‌سازد. هم‌ریشه با [[-ание]] و [[-тие]]. === آوایش === * {{آیپا|/-ʲɪnʲɪjə/}} === پسوند === <div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;"> '''-ение''' </div> # پسوند اسم‌ساز؛ از فعل، اسم خنثی می‌سازد که بر عمل، فرایند یا نتیجهٔ آن دلالت دارد. #: [[учить]] — [[учение]] (آموختن — آموزه، آموزش) #: [[строить]] — [[строение]] (ساختن — ساختمان، ساختار) #: [[двигать]] — [[движение]] (حرکت دادن — حرکت) #: [[читать]] — [[чтение]] (خواندن — خواندن، مطالعه) #: [[рисовать]] — [[рисование]] (نقاشی کردن — نقاشی) ==== صرف ==== {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! حالت !! مفرد !! جمع |- | فاعلی || -ение || -ения |- | اضافی || -ения || -ений |- | برایی || -ению || -ениям |- | مفعولی || -ение || -ения |- | ابزاری || -ением || -ениями |- | اضافی (پیشرویی) || -ении || -ениях |} ==== مترادف‌ها ==== * [[-ание]] * [[-тие]] * [[-ние]] * [[-ство]] * [[-ость]] ==== متضادها ==== * — ==== واژه‌های مشتق‌شده ==== * [[учение]] * [[строение]] * [[движение]] * [[чтение]] * [[рисование]] ==== برگردان‌ها ==== {{بر-بالا|پسوند اسم‌ساز}} * {{ت|ar|ـة}} * {{ت|de|-ung}} * {{ت|en|-tion}} * {{ت|fa|-ش}} * {{ت|fr|-tion}} {{بر-پایین}} ---- <div style="font-size:90%; color:#555;"> '''جستارهای وابسته:''' [[-ние]] · [[-ание]] · [[-тие]] · [[-ство]] · [[-ость]] </div> ==== منابع ==== * ''Русская грамматика'' (под ред. Н. Ю. Шведовой) * ''Словообразовательный словарь русского языка'' А. Н. Тихонова * ''Толковый словарь русского языка'' (под ред. Д. Н. Ушакова) * ''Малый академический словарь'' (МАС) * [https://gramota.ru/poisk?query=ение&mode=slovari Грамота.ру: -ение] hkklygqe5pdkj6qt4ka9xotcmmk54um 0 220158 916724 2026-10-03T19:05:34Z NVS MHN 47119 -ание 916724 wikitext text/x-wiki == روسی == === ریشه‌شناسی === از [[-а]] (پایانهٔ ستاک فعل) + [[-ние]] (پسوند اسم‌ساز). این پسوند از فعل‌های مختوم به [[-ать]]، اسم انتزاعی می‌سازد. === آوایش === * {{آیپا|/-ənʲɪjə/}} (بدون تکیه) * {{آیپا|/-anʲɪjə/}} (با تکیه روی پسوند) === پسوند === <div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;"> '''-ание''' </div> # پسوند اسم‌ساز؛ از فعل‌های مختوم به [[-ать]]، اسم خنثی می‌سازد که بر عمل، فرایند یا نتیجهٔ آن دلالت دارد. #: [[знать]] — [[знание]] (دانستن — دانش) #: [[желать]] — [[желание]] (خواستن — آرزو) #: [[внимать]] — [[внимание]] (توجه کردن — توجه) #: [[страдать]] — [[страдание]] (رنج کشیدن — رنج) #: [[уважать]] — [[уважение]] (احترام گذاشتن — احترام) ==== صرف ==== {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! حالت !! مفرد !! جمع |- | فاعلی || -ание || -ания |- | اضافی || -ания || -аний |- | برایی || -анию || -аниям |- | مفعولی || -ание || -ания |- | ابزاری || -анием || -аниями |- | اضافی (پیشرویی) || -ании || -аниях |} ==== مترادف‌ها ==== * [[-ение]] * [[-ние]] * [[-тие]] * [[-ство]] * [[-ость]] ==== متضادها ==== * — ==== واژه‌های مشتق‌شده ==== * [[знание]] * [[желание]] * [[внимание]] * [[страдание]] * [[уважение]] ==== برگردان‌ها ==== {{بر-بالا|پسوند اسم‌ساز}} * {{ت|ar|ـة}} * {{ت|de|-ung}} * {{ت|en|-tion}} * {{ت|fa|-ش}} * {{ت|fr|-tion}} {{بر-پایین}} ---- <div style="font-size:90%; color:#555;"> '''جستارهای وابسته:''' [[-ние]] · [[-ение]] · [[-тие]] · [[-ство]] · [[-ость]] </div> ==== منابع ==== * ''Русская грамматика'' (под ред. Н. Ю. Шведовой) * ''Словообразовательный словарь русского языка'' А. Н. Тихонова * ''Толковый словарь русского языка'' (под ред. Д. Н. Ушакова) * ''Малый академический словарь'' (МАС) * [https://gramota.ru/poisk?query=ание&mode=slovari Грамота.ру: -ание] 3189xxxrzta0i67fbm5gtlz0g0yoho8 0 220159 916725 2026-10-03T19:07:17Z NVS MHN 47119 -ен 916725 wikitext text/x-wiki == روسی == === ریشه‌شناسی === از پیشاسلاوی ''*-ьnъ''. این پسوند در روسی برای ساخت صفت‌های کوتاه و برخی اسم‌ها به کار می‌رود. === آوایش === * {{آیپا|/-ʲɪn/}} === پسوند === <div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;"> '''-ен''' </div> # پایانهٔ صفت کوتاه مذکر؛ شکل کوتاه برخی صفت‌ها را می‌سازد. #: [[ясный]] — [[ясен]] (روشن — روشن) #: [[красный]] — [[красен]] (سرخ — سرخ) #: [[умный]] — [[умён]] (باهوش — باهوش) #: [[сильный]] — [[силён]] (قوی — قوی) #: [[добрый]] — [[добр]] (خوب — خوب) — توجه: بدون -ен # پسوند اسم‌ساز؛ از اسم یا صفت، اسم می‌سازد. #: [[студень]] (ژلهٔ گوشت) #: [[зелень]] (سبزی) #: [[олень]] (گوزن) ==== صرف ==== {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! حالت !! مذکر !! خنثی !! مؤنث !! جمع |- | فاعلی || -ен || -ено || -ена || -ены |- | اضافی || -ена || -ена || -еной || -еных |- | برایی || -ену || -ену || -еной || -еным |- | مفعولی || -ен || -ено || -ену || -ены |- | ابزاری || -еным || -еным || -еной || -еными |- | اضافی (پیشرویی) || -еном || -еном || -еной || -еных |} ==== مترادف‌ها ==== * [[-н]] * [[-енн]] * [[-оват]] * [[-ист]] ==== متضادها ==== * — ==== واژه‌های مشتق‌شده ==== * [[ясен]] * [[красен]] * [[умён]] * [[силён]] * [[студень]] ==== برگردان‌ها ==== {{بر-بالا|پسوند}} * {{ت|ar|ـ}} * {{ت|de|-en}} * {{ت|en|-en}} * {{ت|fa|-}} * {{ت|fr|-}} {{بر-پایین}} ---- <div style="font-size:90%; color:#555;"> '''جستارهای وابسته:''' [[-н]] · [[-енн]] · [[-оват]] · [[-ист]] · [[-ск]] </div> ==== منابع ==== * ''Русская грамматика'' (под ред. Н. Ю. Шведовой) * ''Словообразовательный словарь русского языка'' А. Н. Тихонова * ''Толковый словарь русского языка'' (под ред. Д. Н. Ушакова) * ''Малый академический словарь'' (МАС) * [https://gramota.ru/poisk?query=ен&mode=slovari Грамота.ру: -ен] 9o6mrmo7fmduo3aolqgw8n0ozxdx0ii 0 220160 916726 2026-10-03T19:08:45Z NVS MHN 47119 -оват 916726 wikitext text/x-wiki == روسی == === ریشه‌شناسی === از پیشاسلاوی ''*-ovatъ''. این پسوند از ترکیب [[-ов]] (پسوند صفت‌ساز) + [[-ат]] (پسوند صفت‌ساز) پدید آمده است. گونهٔ دیگر آن [[-еват]] است که پس از همخوان‌های نرم و صفیر به کار می‌رود. === آوایش === * {{آیپا|/-ɐˈvat/}} === پسوند === <div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;"> '''-оват''' </div> # پسوند صفت‌ساز؛ از صفت، صفتی می‌سازد که بر [[کمی]] و [[ضعف]] ویژگی دلالت دارد؛ معادل «کمی، تا حدی، نسبتاً» در فارسی. #: [[белый]] — [[беловатый]] (سفید — سفیدک، کمی سفید) #: [[красный]] — [[красноватый]] (سرخ — سرخک، کمی سرخ) #: [[сладкий]] — [[сладковатый]] (شیرین — شیرینک، کمی شیرین) #: [[глупый]] — [[глуповатый]] (احمق — کم‌عقل، کمی احمق) #: [[грубый]] — [[грубоватый]] (خشن — کمی خشن) # پسوند صفت‌ساز؛ از اسم، صفتی می‌سازد که بر [[داشتن]] ویژگی یا [[شبیه بودن]] به آن دلالت دارد. #: [[вор]] — [[вороватый]] (دزد — دزدصفت، حیله‌گر) #: [[плут]] — [[плутоватый]] (شیاد — شیادصفت) ==== صرف ==== {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! حالت !! مذکر !! خنثی !! مؤنث !! جمع |- | فاعلی || -оватый || -оватое || -оватая || -оватые |- | اضافی || -оватого || -оватого || -оватой || -оватых |- | برایی || -оватому || -оватому || -оватой || -оватым |- | مفعولی || -оватый || -оватое || -оватую || -оватые |- | ابزاری || -оватым || -оватым || -оватой || -оватыми |- | اضافی (پیشرویی) || -оватом || -оватом || -оватой || -оватых |} ==== مترادف‌ها ==== * [[-еват]] * [[-ист]] * [[-н]] * [[-ск]] ==== متضادها ==== * — ==== واژه‌های مشتق‌شده ==== * [[беловатый]] * [[красноватый]] * [[сладковатый]] * [[глуповатый]] * [[вороватый]] ==== برگردان‌ها ==== {{بر-بالا|کمی، نسبتاً}} * {{ت|ar|ـ بعض الشيء}} * {{ت|de|-lich}} * {{ت|en|-ish}} * {{ت|fa|-ک، تا حدی}} * {{ت|fr|-âtre}} {{بر-پایین}} ---- <div style="font-size:90%; color:#555;"> '''جستارهای وابسته:''' [[-еват]] · [[-ист]] · [[-н]] · [[-ск]] · [[-ов]] </div> ==== منابع ==== * ''Русская грамматика'' (под ред. Н. Ю. Шведовой) * ''Словообразовательный словарь русского языка'' А. Н. Тихонова * ''Толковый словарь русского языка'' (под ред. Д. Н. Ушакова) * ''Малый академический словарь'' (МАС) * [https://gramota.ru/poisk?query=оват&mode=slovari Грамота.ру: -оват] 07jtpg0j3ta362gk6sy2oplb160fdzd 0 220161 916727 2026-10-03T19:09:56Z NVS MHN 47119 -ов 916727 wikitext text/x-wiki == روسی == === ریشه‌شناسی === از پیشاسلاوی ''*-ovъ''. این پسوند در اصل برای ساخت صفت‌های مالکیت به کار می‌رفت و سپس برای ساخت نام خانوادگی و اسم نیز گسترش یافت. === آوایش === * {{آیپا|/-əf/}} (بدون تکیه) * {{آیپا|/-of/}} (با تکیه روی پسوند) === پسوند === <div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;"> '''-ов''' </div> # پسوند صفت‌ساز مالکیت؛ از اسم، صفتی می‌سازد که بر تعلق یا مالکیت دلالت دارد. #: [[отец]] — [[отцов]] (پدر — پدری، مال پدر) #: [[брат]] — [[братов]] (برادر — مال برادر) # پسوند نام خانوادگی؛ از اسم یا نام، نام خانوادگی روسی می‌سازد. #: [[Иван]] — [[Иванов]] #: [[Пётр]] — [[Петров]] #: [[Сергей]] — [[Сергеев]] # پایانهٔ حالت اضافی جمع برای اسم‌های مذکر و خنثی. #: [[стол]] — [[столов]] #: [[дом]] — [[домов]] #: [[окно]] — [[окон]] ==== صرف ==== {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! حالت !! مذکر !! خنثی !! مؤنث !! جمع |- | فاعلی || -ов || -ово || -ова || -овы |- | اضافی || -ова || -ова || -овой || -овых |- | برایی || -ову || -ову || -овой || -овым |- | مفعولی || -ов || -ово || -ову || -овы |- | ابزاری || -овым || -овым || -овой || -овыми |- | اضافی (پیشرویی) || -ове || -ове || -овой || -овых |} ==== مترادف‌ها ==== * [[-ев]] * [[-ин]] * [[-ский]] * [[-овск]] ==== متضادها ==== * — ==== واژه‌های مشتق‌شده ==== * [[отцов]] * [[Иванов]] * [[Петров]] * [[Сергеев]] * [[столов]] ==== برگردان‌ها ==== {{بر-بالا|پسوند مالکیت}} * {{ت|ar|ـ}} * {{ت|de|-s}} * {{ت|en|-'s}} * {{ت|fa|مال}} * {{ت|fr|de}} {{بر-پایین}} ---- <div style="font-size:90%; color:#555;"> '''جستارهای وابسته:''' [[-ев]] · [[-ин]] · [[-ский]] · [[-овск]] </div> ==== منابع ==== * ''Русская грамматика'' (под ред. Н. Ю. Шведовой) * ''Словообразовательный словарь русского языка'' А. Н. Тихонова * ''Толковый словарь русского языка'' (под ред. Д. Н. Ушакова) * ''Малый академический словарь'' (МАС) * [https://gramota.ru/poisk?query=ов&mode=slovari Грамота.ру: -ов] anpsh9s7y5rnfvy4syjqaskeond2rpi 0 220162 916728 2026-10-03T19:11:33Z NVS MHN 47119 -ин 916728 wikitext text/x-wiki == روسی == === ریشه‌شناسی === از پیشاسلاوی ''*-inъ''. این پسوند در اصل برای ساخت صفت‌های مالکیت به کار می‌رفت و سپس برای ساخت اسم نیز گسترش یافت. === آوایش === * {{آیپا|/-ʲɪn/}} === پسوند === <div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;"> '''-ин''' </div> # پسوند صفت‌ساز مالکیت؛ از اسم، صفتی می‌سازد که بر تعلق یا مالکیت دلالت دارد (معمولاً از اسم‌های مؤنث و اسم‌های مختوم به -а/-я). #: [[мама]] — [[мамин]] (مامان — مال مامان) #: [[папа]] — [[папин]] (بابا — مال بابا) #: [[сестра]] — [[сестрин]] (خواهر — مال خواهر) #: [[Илья]] — [[Ильин]] (ایلیا — مال ایلیا) #: [[Пушкин]] (پوشکین) — نام خانوادگی # پسوند اسم‌ساز؛ از اسم، اسمی می‌سازد که بر یک فرد از یک گروه یا یک واحد از یک مجموعه دلالت دارد. #: [[Грузия]] — [[грузин]] (گرجستان — گرجی) #: [[Осетия]] — [[осетин]] (اوستیا — اوستی) #: [[горох]] — [[горошина]] (نخود — یک نخود) #: [[солома]] — [[соломина]] (نی — یک نی) #: [[виноград]] — [[виноградина]] (انگور — یک حبه انگور) ==== صرف ==== {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! حالت !! مذکر !! خنثی !! مؤنث !! جمع |- | فاعلی || -ин || -ино || -ина || -ины |- | اضافی || -ина || -ина || -иной || -иных |- | برایی || -ину || -ину || -иной || -иным |- | مفعولی || -ин || -ино || -ину || -ины |- | ابزاری || -иным || -иным || -иной || -иными |- | اضافی (پیشرویی) || -ине || -ине || -иной || -иных |} ==== مترادف‌ها ==== * [[-ов]] * [[-ев]] * [[-ский]] * [[-инск]] ==== متضادها ==== * — ==== واژه‌های مشتق‌شده ==== * [[мамин]] * [[папин]] * [[сестрин]] * [[грузин]] * [[осетин]] * [[горошина]] * [[соломина]] ==== برگردان‌ها ==== {{بر-بالا|پسوند مالکیت}} * {{ت|ar|ـ}} * {{ت|de|-s}} * {{ت|en|-'s}} * {{ت|fa|مال}} * {{ت|fr|de}} {{بر-پایین}} {{بر-بالا|پسوند اسم‌ساز (یک فرد یا واحد)}} * {{ت|ar|ـ}} * {{ت|de|-er}} * {{ت|en|-er}} * {{ت|fa|-ی}} * {{ت|fr|-ien}} {{بر-پایین}} ---- <div style="font-size:90%; color:#555;"> '''جستارهای وابسته:''' [[-ов]] · [[-ев]] · [[-ский]] · [[-инск]] </div> ==== منابع ==== * ''Русская грамматика'' (под ред. Н. Ю. Шведовой) * ''Словообразовательный словарь русского языка'' А. Н. Тихонова * ''Толковый словарь русского языка'' (под ред. Д. Н. Ушакова) * ''Малый академический словарь'' (МАС) * [https://gramota.ru/poisk?query=ин&mode=slovari Грамота.ру: -ин] rd5w2z5shuswjzlmaxe8j854uk9csie 0 220163 916729 2026-10-03T19:12:55Z NVS MHN 47119 -ев 916729 wikitext text/x-wiki == روسی == === ریشه‌شناسی === از پیشاسلاوی ''*-ovъ''. گونه‌ای از پسوند [[-ов]] که پس از همخوان‌های نرم، صفیر ([[ж]]، [[ш]]، [[ч]]، [[щ]]) و [[ц]] به کار می‌رود. === آوایش === * {{آیپا|/-ʲɪf/}} (پس از همخوان نرم) * {{آیپا|/-ef/}} (پس از صفیر و ц) === پسوند === <div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;"> '''-ев''' </div> # پسوند صفت‌ساز مالکیت؛ از اسم، صفتی می‌سازد که بر تعلق یا مالکیت دلالت دارد. #: [[Сергей]] — [[Сергеев]] (سرگئی — مال سرگئی) #: [[воробей]] — [[воробьёв]] (گنجشک — مال گنجشک) #: [[соловей]] — [[соловьёв]] (بلبل — مال بلبل) #: [[медведь]] — [[медведев]] (خرس — مال خرس) #: [[князь]] — [[князев]] (شاهزاده — مال شاهزاده) # پسوند نام خانوادگی؛ از نام یا اسم، نام خانوادگی روسی می‌سازد. #: [[Сергей]] — [[Сергеев]] #: [[Алексей]] — [[Алексеев]] #: [[Николай]] — [[Николаев]] # پایانهٔ حالت اضافی جمع برای برخی اسم‌های مذکر و خنثی. #: [[брат]] — [[братьев]] #: [[стул]] — [[стульев]] #: [[лист]] — [[листьев]] #: [[перо]] — [[перьев]] #: [[крыло]] — [[крыльев]] ==== صرف ==== {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! حالت !! مذکر !! خنثی !! مؤنث !! جمع |- | فاعلی || -ев || -ево || -ева || -евы |- | اضافی || -ева || -ева || -евой || -евых |- | برایی || -еву || -еву || -евой || -евым |- | مفعولی || -ев || -ево || -еву || -евы |- | ابزاری || -евым || -евым || -евой || -евыми |- | اضافی (پیشرویی) || -еве || -еве || -евой || -евых |} ==== مترادف‌ها ==== * [[-ов]] * [[-ин]] * [[-ский]] * [[-овск]] ==== متضادها ==== * — ==== واژه‌های مشتق‌شده ==== * [[Сергеев]] * [[Алексеев]] * [[Николаев]] * [[воробьёв]] * [[соловьёв]] * [[медведев]] * [[князев]] ==== برگردان‌ها ==== {{بر-بالا|پسوند مالکیت}} * {{ت|ar|ـ}} * {{ت|de|-s}} * {{ت|en|-'s}} * {{ت|fa|مال}} * {{ت|fr|de}} {{بر-پایین}} ---- <div style="font-size:90%; color:#555;"> '''جستارهای وابسته:''' [[-ов]] · [[-ин]] · [[-ский]] · [[-овск]] </div> ==== منابع ==== * ''Русская грамматика'' (под ред. Н. Ю. Шведовой) * ''Словообразовательный словарь русского языка'' А. Н. Тихонова * ''Толковый словарь русского языка'' (под ред. Д. Н. Ушакова) * ''Малый академический словарь'' (МАС) * [https://gramota.ru/poisk?query=ев&mode=slovari Грамота.ру: -ев] 7zuiecc45btqdf1ymvslw52ta8cg97m 0 220164 916730 2026-10-03T19:13:53Z NVS MHN 47119 -овск 916730 wikitext text/x-wiki == روسی == === ریشه‌شناسی === از [[-ов]] (پسوند مالکیت) + [[-ск]] (پسوند صفت‌ساز). این پسوند از اسم‌ها، صفت‌های نسبی می‌سازد. === آوایش === * {{آیپا|/-ˈofsk/}} === پسوند === <div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;"> '''-овск''' </div> # پسوند صفت‌ساز؛ از اسم، صفتی می‌سازد که بر نسبت یا تعلق دلالت دارد. #: [[отец]] — [[отцовский]] (پدر — پدری) #: [[Пётр]] — [[петровский]] (پتر — پتروفسکی) #: [[Москва]] — [[московский]] (مسکو — مسکویی) #: [[Ленин]] — [[ленинский]] (لنین — لنینی) #: [[Пушкин]] — [[пушкинский]] (پوشکین — پوشکینی) ==== صرف ==== {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! حالت !! مذکر !! خنثی !! مؤنث !! جمع |- | فاعلی || -овский || -овское || -овская || -овские |- | اضافی || -овского || -овского || -овской || -овских |- | برایی || -овскому || -овскому || -овской || -овским |- | مفعولی || -овский || -овское || -овскую || -овские |- | ابزاری || -овским || -овским || -овской || -овскими |- | اضافی (پیشرویی) || -овском || -овском || -овской || -овских |} ==== مترادف‌ها ==== * [[-евск]] * [[-инск]] * [[-ск]] * [[-анск]] * [[-янск]] ==== متضادها ==== * — ==== واژه‌های مشتق‌شده ==== * [[отцовский]] * [[петровский]] * [[московский]] * [[ленинский]] * [[пушкинский]] ==== برگردان‌ها ==== {{بر-بالا|پسوند صفت نسبی}} * {{ت|ar|ـي}} * {{ت|de|-isch}} * {{ت|en|-ian}} * {{ت|fa|-ی}} * {{ت|fr|-ien}} {{بر-پایین}} ---- <div style="font-size:90%; color:#555;"> '''جستارهای وابسته:''' [[-ов]] · [[-ск]] · [[-евск]] · [[-инск]] · [[-анск]] </div> ==== منابع ==== * ''Русская грамматика'' (под ред. Н. Ю. Шведовой) * ''Словообразовательный словарь русского языка'' А. Н. Тихонова * ''Толковый словарь русского языка'' (под ред. Д. Н. Ушакова) * ''Малый академический словарь'' (МАС) * [https://gramota.ru/poisk?query=овск&mode=slovari Грамота.ру: -овск] jxwqdodpxgf6ky51kdcb16kxccmggqa 0 220165 916731 2026-10-03T19:59:35Z NVS MHN 47119 -инск 916731 wikitext text/x-wiki == روسی == === ریشه‌شناسی === از [[-ин]] (پسوند مالکیت) + [[-ск]] (پسوند صفت‌ساز). این پسوند از اسم‌ها، صفت‌های نسبی می‌سازد. === آوایش === * {{آیپا|/-ˈinsk/}} === پسوند === <div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;"> '''-инск''' </div> # پسوند صفت‌ساز؛ از اسم، صفتی می‌سازد که بر نسبت یا تعلق دلالت دارد. #: [[Екатерина]] — [[екатерининский]] (کاترین — کاترینی) #: [[сестра]] — [[сестринский]] (خواهر — خواهرانه) #: [[мать]] — [[материнский]] (مادر — مادری) #: [[Пушкин]] — [[пушкинский]] (پوشکین — پوشکینی) — توجه: گونهٔ «-овск» #: [[Кубань]] — [[кубанский]] (کوبان — کوبانی) — توجه: گونهٔ «-анск» ==== صرف ==== {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! حالت !! مذکر !! خنثی !! مؤنث !! جمع |- | فاعلی || -инский || -инское || -инская || -инские |- | اضافی || -инского || -инского || -инской || -инских |- | برایی || -инскому || -инскому || -инской || -инским |- | مفعولی || -инский || -инское || -инскую || -инские |- | ابزاری || -инским || -инским || -инской || -инскими |- | اضافی (پیشرویی) || -инском || -инском || -инской || -инских |} ==== مترادف‌ها ==== * [[-овск]] * [[-евск]] * [[-ск]] * [[-анск]] * [[-янск]] ==== متضادها ==== * — ==== واژه‌های مشتق‌شده ==== * [[екатерининский]] * [[сестринский]] * [[материнский]] * [[отцовский]] * [[пушкинский]] ==== برگردان‌ها ==== {{بر-بالا|پسوند صفت نسبی}} * {{ت|ar|ـي}} * {{ت|de|-isch}} * {{ت|en|-ian}} * {{ت|fa|-ی}} * {{ت|fr|-ien}} {{بر-پایین}} ---- <div style="font-size:90%; color:#555;"> '''جستارهای وابسته:''' [[-ин]] · [[-ск]] · [[-овск]] · [[-евск]] · [[-анск]] </div> ==== منابع ==== * ''Русская грамматика'' (под ред. Н. Ю. Шведовой) * ''Словообразовательный словарь русского языка'' А. Н. Тихонова * ''Толковый словарь русского языка'' (под ред. Д. Н. Ушакова) * ''Малый академический словарь'' (МАС) * [https://gramota.ru/poisk?query=инск&mode=slovari Грамота.ру: -инск] clp9n1u8pao8tirwpf8bpkmqz0ofagx 0 220166 916732 2026-10-03T20:00:30Z NVS MHN 47119 -ск 916732 wikitext text/x-wiki == روسی == === ریشه‌شناسی === از پیشاسلاوی ''*-ьskъ''. هم‌ریشه با پسوندهای مشابه در دیگر زبان‌های اسلاوی مانند لهستانی ''-ski'' و چکی ''-ský''. === آوایش === * {{آیپا|/-sk/}} === پسوند === <div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;"> '''-ск''' </div> # پسوند صفت‌ساز؛ از اسم، صفتی می‌سازد که بر نسبت یا تعلق دلالت دارد. #: [[море]] — [[морской]] (دریا — دریایی) #: [[город]] — [[городской]] (شهر — شهری) #: [[дети]] — [[детский]] (بچه‌ها — بچگانه) #: [[Русь]] — [[русский]] (روس — روسی) #: [[брат]] — [[братский]] (برادر — برادری) ==== صرف ==== {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! حالت !! مذکر !! خنثی !! مؤنث !! جمع |- | فاعلی || -ский || -ское || -ская || -ские |- | اضافی || -ского || -ского || -ской || -ских |- | برایی || -скому || -скому || -ской || -ским |- | مفعولی || -ский || -ское || -скую || -ские |- | ابزاری || -ским || -ским || -ской || -скими |- | اضافی (پیشرویی) || -ском || -ском || -ской || -ских |} ==== مترادف‌ها ==== * [[-овск]] * [[-евск]] * [[-инск]] * [[-анск]] * [[-янск]] ==== متضادها ==== * — ==== واژه‌های مشتق‌شده ==== * [[морской]] * [[городской]] * [[детский]] * [[русский]] * [[братский]] ==== برگردان‌ها ==== {{بر-بالا|پسوند صفت نسبی}} * {{ت|ar|ـي}} * {{ت|de|-isch}} * {{ت|en|-ian}} * {{ت|fa|-ی}} * {{ت|fr|-ien}} {{بر-پایین}} ---- <div style="font-size:90%; color:#555;"> '''جستارهای وابسته:''' [[-овск]] · [[-евск]] · [[-инск]] · [[-анск]] · [[-янск]] </div> ==== منابع ==== * ''Русская грамматика'' (под ред. Н. Ю. Шведовой) * ''Словообразовательный словарь русского языка'' А. Н. Тихонова * ''Толковый словарь русского языка'' (под ред. Д. Н. Ушакова) * ''Малый академический словарь'' (МАС) * [https://gramota.ru/poisk?query=ск&mode=slovari Грамота.ру: -ск] d1qmajtvnbjr9lo198sb95gp2gycmkc 0 220167 916733 2026-10-03T20:02:16Z NVS MHN 47119 русский 916733 wikitext text/x-wiki == روسی == === ریشه‌شناسی === از [[Русь]] (روس) + [[-ск]] (پسوند صفت نسبی). === آوایش === * {{آیپا|/ˈruskʲɪj/}} ** تلفظ روسی: {{audio|ru|Ru-русский.ogg}} === صفت === <div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;"> '''русский''' </div> # [[روسی]]؛ مربوط به [[روس‌ ها]]، [[زبان روسی]] یا [[فرهنگ روسی]]. #: ''русский язык'' — زبان روسی #: ''русская литература'' — ادبیات روسی #: ''русская культура'' — فرهنگ روسی === اسم === '''русский''' (''مذکر، جاندار'') # [[روس]]؛ شخصی از تبار روس. #: ''Он русский.'' — او روس است. === اسم === '''русский''' (''مذکر، بی‌جان'') # [[زبان روسی]]. #: ''Он учит русский.'' — او روسی یاد می‌گیرد. ==== صرف ==== '''صفت''' {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! حالت !! مذکر !! خنثی !! مؤنث !! جمع |- | فاعلی || русский || русское || русская || русские |- | اضافی || русского || русского || русской || русских |- | برایی || русскому || русскому || русской || русским |- | مفعولی || русского (جاندار) / русский (بی‌جان) || русское || русскую || русских (جاندار) / русские (بی‌جان) |- | ابزاری || русским || русским || русской / русскою || русскими |- | اضافی (پیشرویی) || русском || русском || русской || русских |} '''اسم (جاندار)''' {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! حالت !! مفرد !! جمع |- | فاعلی || русский || русские |- | اضافی || русского || русских |- | برایی || русскому || русским |- | مفعولی || русского || русских |- | ابزاری || русским || русскими |- | اضافی (پیشرویی) || русском || русских |} '''اسم (بی‌جان، زبان)''' {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! حالت !! مفرد |- | فاعلی || русский |- | اضافی || русского |- | برایی || русскому |- | مفعولی || русский |- | ابزاری || русским |- | اضافی (پیشرویی) || русском |} ==== مترادف‌ها ==== * (صفت): [[российский]] (در برخی بافت‌ها), [[великорусский]] (کهن) * (اسم، شخص): [[россиянин]], [[русак]] (عامیانه) * (اسم، زبان): [[русский язык]] ==== متضادها ==== * (صفت): [[нерусский]], [[иностранный]] * (اسم، شخص): [[иностранец]], [[нерусский]] ==== واژه‌های مشتق‌شده ==== * [[русскость]] * [[русскоязычный]] * [[русификация]] * [[обрусеть]] * [[русский язык]] ==== برگردان‌ها ==== {{بر-بالا|روسی (صفت)}} * {{ت|ar|روسي}} * {{ت|de|russisch}} * {{ت|en|Russian}} * {{ت|es|ruso}} * {{ت|fa|روسی}} * {{ت|fr|russe}} * {{ت|it|russo}} * {{ت|tr|Rus}} {{بر-پایین}} {{بر-بالا|روس (شخص)}} * {{ت|ar|روسي}} * {{ت|de|Russe}} * {{ت|en|Russian}} * {{ت|es|ruso}} * {{ت|fa|روس}} * {{ت|fr|Russe}} * {{ت|it|russo}} * {{ت|tr|Rus}} {{بر-پایین}} {{بر-بالا|زبان روسی}} * {{ت|ar|الروسية}} * {{ت|de|Russisch}} * {{ت|en|Russian}} * {{ت|es|ruso}} * {{ت|fa|زبان روسی}} * {{ت|fr|russe}} * {{ت|it|russo}} * {{ت|tr|Rusça}} {{بر-پایین}} ---- <div style="font-size:90%; color:#555;"> '''جستارهای وابسته:''' [[Русь]] · [[Россия]] · [[россиянин]] · [[русскоязычный]] · [[русский язык]] </div> ==== منابع ==== * ''Толковый словарь русского языка'' (под ред. Д. Н. Ушакова) * ''Толковый словарь'' С. И. Ожегова * ''Малый академический словарь'' (МАС) * [https://gramota.ru/poisk?query=русский&mode=slovari Грамота.ру: русский] s4iul6ztel9fqkd4nrjaiug5oao4i91 0 220168 916734 2026-10-03T20:04:17Z NVS MHN 47119 Русь 916734 wikitext text/x-wiki == روسی == === ریشه‌شناسی === از اسلاوی شرقی باستان ''Русь'' (Rusĭ). ریشهٔ دقیق آن نامشخص است، اما احتمالاً از یک زبان فنلاندی یا نورس باستان به معنای «مردم قایقران» یا «مردم شمالی» گرفته شده است. هم‌ریشه با [[русский]] (روسی) و [[Россия]] (روسیه). === آوایش === * {{آیپا|/rusʲ/}} ** تلفظ روسی1: {{audio|ru|LL-Q7737 (rus)-Cinemantique-Русь.wav}} ** تلفظ روسی2: {{audio|ru|Ru-Русь.wav}} === اسم === <div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;"> '''Русь''' (''جنسیت: مؤنث، بی‌جان، تنها مفرد''， ''اضافه:'' [[Руси]]) </div> # تاریخی: [[روس]]؛ دولت قرون وسطایی اسلاوهای شرقی که در سدهٔ نهم میلادی شکل گرفت و مرکز آن [[کی‌یف]] بود. #: ''Киевская Русь — древнее государство.'' #:: روس کیف یک دولت باستانی است. #: ''Русь приняла христианство в 988 году.'' #:: روس در سال ۹۸۸ مسیحیت را پذیرفت. # شاعرانه، کهن: [[روسیه]]؛ سرزمین روس‌ها. #: ''Святая Русь.'' #:: روس مقدس. #: ''Матушка Русь.'' #:: مادر روس. # {{مجاز}} [[مردم روس]]؛ جمعیت اسلاوهای شرقی. #: ''Вся Русь поднялась на борьбу.'' #:: تمام روس برای مبارزه برخاست. ==== صرف ==== {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! حالت !! مفرد |- | فاعلی || Русь |- | اضافی || Руси |- | برایی || Руси |- | مفعولی || Русь |- | ابزاری || Русью |- | اضافی (پیشرویی) || Руси |} ==== مترادف‌ها ==== * (دولت باستانی): [[Киевская Русь]], [[Древняя Русь]] * (روسیه): [[Россия]], [[Российская Федерация]] * (مردم): [[русские]], [[россияне]] ==== متضادها ==== * — ==== واژه‌های مشتق‌شده ==== * [[русский]] * [[Россия]] * [[россиянин]] * [[обрусеть]] * [[русификация]] ==== برگردان‌ها ==== {{بر-بالا|روس (دولت باستانی)}} * {{ت|ar|روس}} * {{ت|de|Rus}} * {{ت|en|Rus}} * {{ت|fa|روس}} * {{ت|fr|Rus}} * {{ت|it|Rus'}} * {{ت|tr|Rus}} {{بر-پایین}} {{بر-بالا|روسیه (شاعرانه)}} * {{ت|ar|روسيا}} * {{ت|de|Russland}} * {{ت|en|Russia}} * {{ت|fa|روسیه}} * {{ت|fr|Russie}} * {{ت|it|Russia}} * {{ت|tr|Rusya}} {{بر-پایین}} ---- <div style="font-size:90%; color:#555;"> '''جستارهای وابسته:''' [[русский]] · [[Россия]] · [[Киевская Русь]] · [[Древняя Русь]] · [[россиянин]] </div> ==== منابع ==== * ''Толковый словарь русского языка'' (под ред. Д. Н. Ушакова) * ''Толковый словарь'' С. И. Ожегова * ''Малый академический словарь'' (МАС) * [https://gramota.ru/poisk?query=Русь&mode=slovari Грамота.ру: Русь] 8fy3gwx6ud1tbe5faqao1zlknj4c2c7 0 220169 916735 2026-10-03T20:06:02Z NVS MHN 47119 Россия 916735 wikitext text/x-wiki == روسی == === ریشه‌شناسی === از یونانی ''Ρωσία'' (Rosía)، که خود از ''Ρως'' (Ros) گرفته شده است. این نام در روسی از سدهٔ پانزدهم میلادی رواج یافت و جایگزین نام کهن‌تر [[Русь]] شد. === آوایش === * {{آیپا|/rɐˈsʲijə/}} ** تلفظ روسی: {{audio|ru|Ru-Россия.ogg}} === اسم === <div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;"> '''Россия''' (''جنسیت: مؤنث، بی‌جان، اسم خاص''， ''اضافه:'' [[России]]) </div> # [[روسیه]]؛ کشوری در شرق اروپا و شمال آسیا، بزرگ‌ترین کشور جهان از نظر مساحت. #: ''Москва — столица России.'' #:: مسکو پایتخت روسیه است. #: ''Россия граничит с Китаем.'' #:: روسیه با چین مرز دارد. #: ''Я живу в России.'' #:: من در روسیه زندگی می‌کنم. # تاریخی: [[روسیه]]؛ امپراتوری روسیه، اتحاد جماهیر شوروی یا فدراسیون روسیه. #: ''История России богата событиями.'' #:: تاریخ روسیه پر از رویداد است. ==== صرف ==== {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! حالت !! مفرد |- | فاعلی || Россия |- | اضافی || России |- | برایی || России |- | مفعولی || Россию |- | ابزاری || Россией / Россиею |- | اضافی (پیشرویی) || России |} ==== مترادف‌ها ==== * [[Русь]] (شاعرانه، تاریخی) * [[Российская Федерация]] (رسمی) * [[РФ]] (مخفف) ==== متضادها ==== * — ==== واژه‌های مشتق‌شده ==== * [[россиянин]] * [[россиянка]] * [[российский]] * [[по-российски]] ==== برگردان‌ها ==== {{بر-بالا|روسیه}} * {{ت|ar|روسيا}} * {{ت|de|Russland}} * {{ت|en|Russia}} * {{ت|es|Rusia}} * {{ت|fa|روسیه}} * {{ت|fr|Russie}} * {{ت|it|Russia}} * {{ت|tr|Rusya}} {{بر-پایین}} ---- <div style="font-size:90%; color:#555;"> '''جستارهای وابسته:''' [[Русь]] · [[Российская Федерация]] · [[СССР]] · [[Москва]] · [[россиянин]] </div> ==== منابع ==== * ''Толковый словарь русского языка'' (под ред. Д. Н. Ушакова) * ''Толковый словарь'' С. И. Ожегова * ''Малый академический словарь'' (МАС) * [https://gramota.ru/poisk?query=Россия&mode=slovari Грамота.ру: Россия] retmso4eu8vd74bw2ov9896n0a0co0y 0 220170 916736 2026-10-03T20:07:47Z NVS MHN 47119 России 916736 wikitext text/x-wiki == روسی == === ریشه‌شناسی === از [[Россия]] + [[-и]] (پایانهٔ حالت اضافی، برایی و اضافی پیشرویی مفرد برای اسم‌های مؤنث مختوم به [[-ия]]). === آوایش === * {{آیپا|/rɐˈsʲijɪ/}} ** تلفظ روسی: {{audio|ru|LL-Q7737 (rus)-Infovarius-России.wav}} === اسم === <div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;"> '''России''' (''اشکال صرفی [[Россия]]'') </div> # حالت اضافی مفرد [[Россия]]؛ [[روسیه]] (در نقش اضافی). #: ''столица России'' — پایتخت روسیه #: ''границы России'' — مرزهای روسیه # حالت برایی مفرد [[Россия]]؛ [[روسیه]] (در نقش برایی). #: ''к России'' — به سوی روسیه #: ''по России'' — در سراسر روسیه # حالت اضافی (پیشرویی) مفرد [[Россия]]؛ [[روسیه]] (در نقش اضافی پیشرویی). #: ''в России'' — در روسیه #: ''о России'' — دربارهٔ روسیه ==== صرف ==== {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! حالت !! مفرد |- | فاعلی || Россия |- | اضافی || style="background:#ffe;" | '''России''' |- | برایی || style="background:#ffe;" | '''России''' |- | مفعولی || Россию |- | ابزاری || Россией / Россиею |- | اضافی (پیشرویی) || style="background:#ffe;" | '''России''' |} ==== مترادف‌ها ==== * [[Русь]] (شاعرانه، تاریخی) * [[Российская Федерация]] (رسمی) * [[РФ]] (مخفف) ==== متضادها ==== * — ==== واژه‌های مشتق‌شده ==== * [[Россия]] * [[россиянин]] * [[россиянка]] * [[российский]] * [[по-российски]] ==== برگردان‌ها ==== {{بر-بالا|روسیه (اضافی)}} * {{ت|ar|روسيا}} * {{ت|de|Russlands}} * {{ت|en|of Russia}} * {{ت|fa|روسیه}} * {{ت|fr|de Russie}} * {{ت|it|della Russia}} * {{ت|tr|Rusya'nın}} {{بر-پایین}} {{بر-بالا|روسیه (برایی)}} * {{ت|ar|إلى روسيا}} * {{ت|de|nach Russland}} * {{ت|en|to Russia}} * {{ت|fa|به روسیه}} * {{ت|fr|vers la Russie}} * {{ت|it|verso la Russia}} * {{ت|tr|Rusya'ya}} {{بر-پایین}} {{بر-بالا|روسیه (اضافی پیشرویی)}} * {{ت|ar|في روسيا}} * {{ت|de|in Russland}} * {{ت|en|in Russia}} * {{ت|fa|در روسیه}} * {{ت|fr|en Russie}} * {{ت|it|in Russia}} * {{ت|tr|Rusya'da}} {{بر-پایین}} ---- <div style="font-size:90%; color:#555;"> '''جستارهای وابسته:''' [[Россия]] · [[Русь]] · [[Российская Федерация]] · [[Москва]] · [[россиянин]] </div> ==== منابع ==== * ''Толковый словарь русского языка'' (под ред. Д. Н. Ушакова) * ''Толковый словарь'' С. И. Ожегова * ''Малый академический словарь'' (МАС) * [https://gramota.ru/poisk?query=России&mode=slovari Грамота.ру: России] ecf7y7s6co4oqwh8sb7o2n49ncw3e7y 0 220171 916737 2026-10-03T20:09:45Z NVS MHN 47119 -ия 916737 wikitext text/x-wiki == روسی == === ریشه‌شناسی === وام‌گرفته از یونانی ''-ία'' یا لاتین ''-ia''، از طریق زبان‌های اروپایی. این پسوند در روسی برای ساخت اسم‌های انتزاعی، نام کشورها، علوم و فرایندها به کار می‌رود. === آوایش === * {{آیپا|/-ʲɪjə/}} === پسوند === <div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;"> '''-ия''' </div> # پسوند اسم‌ساز؛ از اسم یا صفت، اسم مؤنث می‌سازد که بر [[مفهوم انتزاعی]]، [[علم]]، [[نظریه]] یا [[سرزمین]] دلالت دارد. #: [[философ]] — [[философия]] (فیلسوف — فلسفه) #: [[историк]] — [[история]] (تاریخ‌نگار — تاریخ) #: [[Россия]] — [[Россия]] (روسیه) #: [[демократ]] — [[демократия]] (دموکرات — دموکراسی) #: [[гармония]] — [[гармония]] (هماهنگی) ==== صرف ==== اسم‌های مختوم به '''-ия''' در حالت برایی و اضافی پیشرویی مفرد به '''-ии''' تغییر می‌کنند. نمونه: [[история]] (تاریخ). {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! حالت !! مفرد !! جمع |- | فاعلی || история || истории |- | اضافی || истории || историй |- | برایی || style="background:#ffe;" | '''истории''' || историям |- | مفعولی || историю || истории |- | ابزاری || историей / историею || историями |- | اضافی (پیشرویی) || style="background:#ffe;" | '''истории''' || историях |} ==== مترادف‌ها ==== * [[-ация]] * [[-ение]] * [[-ство]] * [[-ость]] * [[-изм]] ==== متضادها ==== * — ==== واژه‌های مشتق‌شده ==== * [[философия]] * [[история]] * [[Россия]] * [[демократия]] * [[гармония]] ==== برگردان‌ها ==== {{بر-بالا|پسوند اسم‌ساز}} * {{ت|ar|ـية}} * {{ت|de|-ie}} * {{ت|en|-ia}} * {{ت|fa|-یا}} * {{ت|fr|-ie}} * {{ت|it|-ia}} {{بر-پایین}} ---- <div style="font-size:90%; color:#555;"> '''جستارهای وابسته:''' [[-ация]] · [[-ение]] · [[-ство]] · [[-ость]] · [[-изм]] </div> ==== منابع ==== * ''Русская грамматика'' (под ред. Н. Ю. Шведовой) * ''Словообразовательный словарь русского языка'' А. Н. Тихонова * ''Толковый словарь русского языка'' (под ред. Д. Н. Ушакова) * ''Малый академический словарь'' (МАС) * [https://gramota.ru/poisk?query=ия&mode=slovari Грамота.ру: -ия] 83re3cc5cbajgi7bwmgmurjn6bmjt2c