ویکی‌واژه fawiktionary https://fa.wiktionary.org/wiki/%D9%88%DB%8C%DA%A9%DB%8C%E2%80%8C%D9%88%D8%A7%DA%98%D9%87:%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87%D9%94_%D8%A7%D8%B5%D9%84%DB%8C MediaWiki 1.47.0-wmf.23 case-sensitive مدیا ویژه بحث کاربر بحث کاربر ویکی‌واژه بحث ویکی‌واژه پرونده بحث پرونده مدیاویکی بحث مدیاویکی الگو بحث الگو راهنما بحث راهنما رده بحث رده پیوست بحث پیوست TimedText TimedText talk پودمان بحث پودمان Event Event talk 0 220228 916808 2026-10-08T22:55:01Z NVS MHN 47119 болеть 916808 wikitext text/x-wiki == روسی == === ریشه‌شناسی === از پیشاسلاوی ''*bolěti''. هم‌ریشه با [[боль]] (درد) و [[больной]] (بیمار). این فعل دو معنی و دو صرف متفاوت دارد. === آوایش === * {{آیپا|/bɐˈlʲetʲ/}} ** تلفظ روسی: {{audio|ru|Ru-болеть.ogg}} === فعل === <div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;"> '''болеть''' (''ناقص، لازم''； ''مصدر کامل:'' [[заболеть]]) </div> # [[بیمار بودن]]، [[مریض بودن]]؛ دچار بیماری بودن. #: ''Он болеет уже неделю.'' #:: او یک هفته است که بیمار است. #: ''Она часто болеет зимой.'' #:: او زمستان‌ها زیاد مریض می‌شود. # [[درد کردن]]؛ (دربارهٔ اندام) احساس درد داشتن. این معنی فقط سوم‌شخص مفرد و جمع دارد. #: ''У меня болит голова.'' #:: سرم درد می‌کند. #: ''У неё болят зубы.'' #:: دندان‌هایش درد می‌کند. ==== صرف ==== '''معنی ۱: بیمار بودن''' {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! colspan="2" | حال ساده |- | من || болею |- | تو || болеешь |- | او/آن || болеет |- | ما || болеем |- | شما || болеете |- | آن‌ها || болеют |} * گذشته: болел (مذکر)، болела (مؤنث)، болело (خنثی)، болели (جمع) * امر: болей، болейте '''معنی ۲: درد کردن''' {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! colspan="2" | حال ساده |- | او/آن || болит |- | آن‌ها || болят |} * گذشته: болел (مذکر)، болела (مؤنث)، болело (خنثی)، болели (جمع) * امر ندارد. ==== مترادف‌ها ==== * (بیمار بودن): [[хворать]]، [[недомогать]]، [[страдать]] * (درد کردن): [[ныть]]، [[ломить]]، [[щипать]] ==== متضادها ==== * (بیمار بودن): [[выздоравливать]]، [[поправляться]] * (درد کردن): [[заживать]]، [[проходить]] ==== واژه‌های مشتق‌شده ==== * [[заболеть]] * [[переболеть]] * [[боль]] * [[больной]] * [[болезнь]] * [[болезненный]] ==== برگردان‌ها ==== {{بر-بالا|بیمار بودن}} * {{ت|ar|مرض}} * {{ت|de|krank sein}} * {{ت|en|be ill}} * {{ت|fa|بیمار بودن}} * {{ت|fr|être malade}} {{بر-پایین}} {{بر-بالا|درد کردن}} * {{ت|ar|ألم}} * {{ت|de|schmerzen}} * {{ت|en|hurt}} * {{ت|fa|درد کردن}} * {{ت|fr|faire mal}} {{بر-پایین}} ---- <div style="font-size:90%; color:#555;"> '''جستارهای وابسته:''' [[боль]] · [[больной]] · [[болезнь]] · [[заболеть]] · [[переболеть]] </div> ==== منابع ==== * ''Толковый словарь русского языка'' (под ред. Д. Н. Ушакова) * ''Толковый словарь'' С. И. Ожегова * ''Малый академический словарь'' (МАС) * [https://gramota.ru/poisk?query=болеть&mode=slovari Грамота.ру: болеть] * [https://www.multitran.com/m.exe?l1=2&l2=1&s=болеть Multitran: болеть] * [https://www.lingvolive.com/ru-ru/translate/ru-en/болеть Lingvo Live: болеть] jyqqtb3mavat42lief38oz9k2d4ar6e 0 220229 916809 2026-10-08T22:57:07Z NVS MHN 47119 больной 916809 wikitext text/x-wiki == روسی == === ریشه‌شناسی === از [[боль]] (درد) + [[-н]] (پسوند صفت‌ساز). هم‌ریشه با [[болеть]] (بیمار بودن) و [[болезнь]] (بیماری). === آوایش === * {{آیپا|/bɐlʲˈnoj/}} ** تلفظ روسی: {{audio|ru|Ru-больной.ogg}} === صفت === <div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;"> '''больной''' (''مؤنث:'' [[больная]]، ''خنثی:'' [[больное]]، ''جمع:'' [[больные]]； ''کوتاه:'' [[болен]]، [[больна]]، [[больно]]، [[больны]]) </div> # [[بیمار]]، [[مریض]]؛ کسی که دچار [[بیماری]] است. #: ''Он сегодня больной.'' #:: او امروز بیمار است. #: ''больная женщина'' #:: زن بیمار # [[دردناک]]، [[دردآور]]؛ باعث [[درد]] شدن. #: ''больной зуб'' #:: دندان دردناک # {{مجاز}} [[بیمار]]؛ (دربارهٔ وضعیت، مسئله و...) [[دشوار]]، [[حساس]]، [[رنج آور]]. #: ''больной вопрос'' #:: مسئلهٔ حساس ==== صرف ==== {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! حالت !! مذکر !! خنثی !! مؤنث !! جمع |- | فاعلی || больной || больное || больная || больные |- | اضافی || больного || больного || больной || больных |- | برایی || больному || больному || больной || больным |- | مفعولی || больного (جاندار) / больной (بی‌جان) || больное || больную || больных (جاندار) / больные (بی‌جان) |- | ابزاری || больным || больным || больной / больною || больными |- | اضافی (پیشرویی) || больном || больном || больной || больных |} === اسم === <div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;"> '''больной''' (''جنسیت: مذکر، جاندار''， ''مؤنث:'' [[больная]]، ''جمع:'' [[больные]]) </div> # [[بیمار]]، [[مریض]]؛ شخصی که تحت [[درمان]] است. #: ''Врач осмотрел больного.'' #:: پزشک بیمار را معاینه کرد. #: ''больные в палате'' #:: بیماران در اتاق ==== صرف ==== {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! حالت !! مفرد !! جمع |- | فاعلی || больной || больные |- | اضافی || больного || больных |- | برایی || больному || больным |- | مفعولی || больного || больных |- | ابزاری || больным || больными |- | اضافی (پیشرویی) || больном || больных |} ==== مترادف‌ها ==== * (صفت): [[нездоровый]]، [[хворый]]، [[немощный]]، [[страдающий]] * (اسم): [[пациент]]، [[страдалец]] ==== متضادها ==== * (صفت): [[здоровый]]، [[невредимый]]، [[крепкий]] * (اسم): [[здоровый]] ==== واژه‌های مشتق‌شده ==== * [[боль]] * [[болеть]] * [[болезнь]] * [[болезненный]] * [[больничный]] ==== برگردان‌ها ==== {{بر-بالا|بیمار (صفت)}} * {{ت|ar|مريض}} * {{ت|de|krank}} * {{ت|en|sick}} * {{ت|fa|بیمار}} * {{ت|fr|malade}} {{بر-پایین}} {{بر-بالا|بیمار (اسم)}} * {{ت|ar|مريض}} * {{ت|de|Kranke}} * {{ت|en|patient}} * {{ت|fa|بیمار}} * {{ت|fr|malade}} {{بر-پایین}} ---- <div style="font-size:90%; color:#555;"> '''جستارهای وابسته:''' [[боль]] · [[болеть]] · [[болезнь]] · [[здоровый]] · [[пациент]] </div> ==== منابع ==== * ''Толковый словарь русского языка'' (под ред. Д. Н. Ушакова) * ''Толковый словарь'' С. И. Ожегова * ''Малый академический словарь'' (МАС) * [https://gramota.ru/poisk?query=больной&mode=slovari Грамота.ру: больной] * [https://www.multitran.com/m.exe?l1=2&l2=1&s=больной Multitran: больной] * [https://www.lingvolive.com/ru-ru/translate/ru-en/больной Lingvo Live: больной] 71x8viaq5k14alzh5w5al5z96jfsz2p 0 220230 916810 2026-10-08T23:03:11Z NVS MHN 47119 краснеть 916810 wikitext text/x-wiki == روسی == === ریشه‌شناسی === از [[красный]] (سرخ) + [[-еть]] (پسوند فعل‌ساز). هم‌ریشه با [[краснота]] (سرخی) و [[покраснеть]] (سرخ شدن). === آوایش === * {{آیپا|/krɐsʲˈnʲetʲ/}} ** تلفظ روسی: {{audio|ru|Ru-больной.ogg}} === فعل === <div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;"> '''краснеть''' (''ناقص، لازم''； ''مصدر کامل:'' [[покраснеть]]) </div> # [[سرخ شدن]]، [[قرمز شدن]]؛ رنگ سرخ گرفتن. #: ''Осенние листья краснеют.'' #:: برگ‌های پاییزی سرخ می‌شوند. #: ''Небо краснеет на закате.'' #:: آسمان هنگام غروب سرخ می‌شود. # [[سرخ شدن]] (از خجالت، شرم، خشم)؛ [[سرخ شدن چهره]]. #: ''Она краснеет от стыда.'' #:: او از شرم سرخ می‌شود. #: ''Он покраснел от гнева.'' #:: او از خشم سرخ شد. # {{مجاز}} [[شرمنده شدن]]، [[خجالت کشیدن]]. #: ''Не красней, говори правду.'' #:: خجالت نکش، حقیقت را بگو. ==== صرف ==== {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! colspan="2" | حال ساده |- | من || краснею |- | تو || краснеешь |- | او/آن || краснеет |- | ما || краснеем |- | شما || краснеете |- | آن‌ها || краснеют |} * گذشته: краснел (مذکر)، краснела (مؤنث)، краснело (خنثی)، краснели (جمع) * امر: красней، краснейте * اسم فاعل: краснеющий * قید: краснея ==== مترادف‌ها ==== * [[багроветь]] * [[розоветь]] * [[алеть]] * [[смущаться]] (در معنی خجالت) ==== متضادها ==== * [[бледнеть]] * [[белеть]] ==== واژه‌های مشتق‌شده ==== * [[покраснеть]] * [[красный]] * [[краснота]] * [[краснеться]] (کم‌کاربرد) ==== برگردان‌ها ==== {{بر-بالا|سرخ شدن}} * {{ت|ar|احمر}} * {{ت|de|rot werden}} * {{ت|en|redden}} * {{ت|fa|سرخ شدن}} * {{ت|fr|rougir}} {{بر-پایین}} {{بر-بالا|خجالت کشیدن}} * {{ت|ar|خجل}} * {{ت|de|erröten}} * {{ت|en|blush}} * {{ت|fa|خجالت کشیدن}} * {{ت|fr|rougir}} {{بر-پایین}} ---- <div style="font-size:90%; color:#555;"> '''جستارهای وابسته:''' [[красный]] · [[покраснеть]] · [[багроветь]] · [[бледнеть]] · [[смущаться]] </div> ==== منابع ==== * ''Толковый словарь русского языка'' (под ред. Д. Н. Ушакова) * ''Толковый словарь'' С. И. Ожегова * ''Малый академический словарь'' (МАС) * [https://gramota.ru/poisk?query=краснеть&mode=slovari Грамота.ру: краснеть] * [https://www.multitran.com/m.exe?l1=2&l2=1&s=краснеть Multitran: краснеть] * [https://www.lingvolive.com/ru-ru/translate/ru-en/краснеть Lingvo Live: краснеть] byjgmrku8i63k1st4r6p8bggcvqddga 0 220231 916811 2026-10-08T23:07:40Z NVS MHN 47119 красный 916811 wikitext text/x-wiki == روسی == === ریشه‌شناسی === از پیشاسلاوی ''*krasьnъ''، از ''*krasa'' (زیبایی). در روسی باستان به معنای «زیبا، نیکو» بود و از سدهٔ ۱۶ میلادی به معنای «سرخ» به کار رفت. === آوایش === * {{آیپا|/ˈkrasnɨj/}} ** تلفظ روسی: {{audio|ru|Ru-красный.ogg}} === صفت === <div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;"> '''красный''' (''مؤنث:'' [[красная]]، ''خنثی:'' [[красное]]، ''جمع:'' [[красные]]؛ ''کوتاه:'' [[красен]]، [[красна]]، [[красно]]، [[красны]]) </div> # [[سرخ]]، [[قرمز]]؛ رنگی مانند خون یا آتش. #: ''красное платье'' #:: پیراهن سرخ #: ''красный флаг'' #:: پرچم سرخ # {{مجاز}} کهن: [[زیبا]]، [[نیکو]]؛ در ادبیات عامیانه. #: ''красная девица'' #:: دختر زیبا #: ''Красная площадь'' #:: میدان سرخ (زیبا) # تاریخی، سیاسی: [[سرخ]]؛ مربوط به [[کمونیسم]] یا [[شوروی]]. #: ''Красная армия'' #:: ارتش سرخ #: ''красный командир'' #:: فرماندهٔ سرخ ==== صرف ==== {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! حالت !! مذکر !! خنثی !! مؤنث !! جمع |- | فاعلی || красный || красное || красная || красные |- | اضافی || красного || красного || красной || красных |- | برایی || красному || красному || красной || красным |- | مفعولی || красного (جاندار) / красный (بی‌جان) || красное || красную || красных (جاندار) / красные (بی‌جان) |- | ابزاری || красным || красным || красной / красною || красными |- | اضافی (پیشرویی) || красном || красном || красной || красных |} ==== مترادف‌ها ==== * [[алый]] * [[багровый]] * [[пунцовый]] * [[румяный]] ==== متضادها ==== * [[белый]] * [[чёрный]] * [[синий]] * [[зелёный]] ==== واژه‌های مشتق‌شده ==== * [[краснеть]] * [[краснота]] * [[красноватый]] * [[красноармеец]] * [[Красная площадь]] * [[красная рыба]] ==== برگردان‌ها ==== {{بر-بالا|سرخ}} * {{ت|ar|أحمر}} * {{ت|de|rot}} * {{ت|en|red}} * {{ت|fa|سرخ}} * {{ت|fr|rouge}} * {{ت|it|rosso}} * {{ت|tr|kırmızı}} {{بر-پایین}} {{بر-بالا|زیبا (کهن)}} * {{ت|ar|جميل}} * {{ت|de|schön}} * {{ت|en|beautiful}} * {{ت|fa|زیبا}} * {{ت|fr|beau}} {{بر-پایین}} ---- <div style="font-size:90%; color:#555;"> '''جستارهای وابسته:''' [[краснеть]] · [[краснота]] · [[алый]] · [[белый]] · [[чёрный]] </div> ==== منابع ==== * ''Толковый словарь русского языка'' (под ред. Д. Н. Ушакова) * ''Толковый словарь'' С. И. Ожегова * ''Малый академический словарь'' (МАС) * [https://gramota.ru/poisk?query=красный&mode=slovari Грамота.ру: красный] * [https://www.multitran.com/m.exe?l1=2&l2=1&s=красный Multitran: красный] * [https://www.lingvolive.com/ru-ru/translate/ru-en/красный Lingvo Live: красный] r2hcgjkxql0wb13be6qj9e0yrqt7ymk 0 220232 916812 2026-10-09T07:15:13Z Hiyuune 42117 صفحه‌ای تازه حاوی «==انگلیسی== ===آوایش=== * {{audio|en|LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-human right.wav}} ===اسم=== {{en-noun}} # [[حقوق بشر]]» ایجاد کرد 916812 wikitext text/x-wiki ==انگلیسی== ===آوایش=== * {{audio|en|LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-human right.wav}} ===اسم=== {{en-noun}} # [[حقوق بشر]] 8dkm0v3lmumi2exjoj0uab6y8y83ieu 0 220233 916813 2026-10-09T07:58:09Z NVS MHN 47119 больная 916813 wikitext text/x-wiki == روسی == === ریشه‌شناسی === از [[больной]] (بیمار) + [[-ая]] (پایانهٔ مؤنث). هم‌ریشه با [[боль]] (درد) و [[болеть]] (بیمار بودن). === آوایش === * {{آیپا|/bɐlʲˈnajə/}} ** تلفظ روسی: {{audio|ru|Ru-больная.ogg}} === صفت === <div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;"> '''больная''' (''مؤنث مفرد [[больной]]''； ''جمع:'' [[больные]]) </div> # [[بیمار]]، [[مریض]]؛ مؤنث [[больной]]. #: ''больная женщина'' #:: زن بیمار #: ''Она сегодня больная.'' #:: او امروز بیمار است. # [[دردناک]]، [[دردآور]]؛ مؤنث [[больной]] در این معنی. #: ''больная нога'' #:: پای دردناک # {{مجاز}} [[حساس]]، [[دشوار]]؛ مؤنث [[больной]] در این معنی. #: ''больная тема'' #:: موضوع حساس ==== صرف ==== صفت '''больная''' مانند [[больной]] صرف می‌شود، اما فقط شکل مؤنث مفرد آن در این مدخل آمده است. برای صرف کامل به [[больной]] مراجعه کنید. === اسم === <div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;"> '''больная''' (''جنسیت: مؤنث، جاندار''， ''جمع:'' [[больные]]) </div> # [[بیمار]] (زن)، [[مریض]] (زن)؛ زنی که تحت [[درمان]] است. #: ''Врач осмотрел больную.'' #:: پزشک بیمار (زن) را معاینه کرد. #: ''больные в палате'' #:: بیماران در اتاق ==== صرف ==== {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! حالت !! مفرد !! جمع |- | فاعلی || больная || больные |- | اضافی || больной || больных |- | برایی || больной || больным |- | مفعولی || больную || больных |- | ابزاری || больной / больною || больными |- | اضافی (پیشرویی) || больной || больных |} ==== مترادف‌ها ==== * (صفت): [[нездоровая]]، [[хворая]]، [[немощная]] * (اسم): [[пациентка]]، [[страдалица]] ==== متضادها ==== * (صفت): [[здоровая]]، [[невредимая]]، [[крепкая]] * (اسم): [[здоровая]] ==== واژه‌های مشتق‌شده ==== * [[больной]] * [[боль]] * [[болеть]] * [[болезнь]] * [[больничный]] ==== برگردان‌ها ==== {{بر-بالا|بیمار (صفت، مؤنث)}} * {{ت|ar|مريضة}} * {{ت|de|krank}} * {{ت|en|sick}} * {{ت|fa|بیمار}} * {{ت|fr|malade}} {{بر-پایین}} {{بر-بالا|بیمار (اسم، زن)}} * {{ت|ar|مريضة}} * {{ت|de|Kranke}} * {{ت|en|patient}} * {{ت|fa|بیمار}} * {{ت|fr|malade}} {{بر-پایین}} ---- <div style="font-size:90%; color:#555;"> '''جستارهای وابسته:''' [[больной]] · [[боль]] · [[болеть]] · [[болезнь]] · [[пациентка]] </div> ==== منابع ==== * ''Толковый словарь русского языка'' (под ред. Д. Н. Ушакова) * ''Толковый словарь'' С. И. Ожегова * ''Малый академический словарь'' (МАС) * [https://gramota.ru/poisk?query=больная&mode=slovari Грамота.ру: больная] * [https://www.multitran.com/m.exe?l1=2&l2=1&s=больная Multitran: больная] * [https://www.lingvolive.com/ru-ru/translate/ru-en/больная Lingvo Live: больная] 2bj1uqdkq7qvouyy2gegrk2kyiqcit4 0 220234 916814 2026-10-09T07:59:39Z NVS MHN 47119 -ая 916814 wikitext text/x-wiki == روسی == === ریشه‌شناسی === از پیشاسلاوی ''*-aja''. این پایانه در اصل برای صفت‌های مؤنث به کار می‌رفت. === آوایش === * {{آیپا|/-ajə/}} === پسوند === <div style="background:#f5f5f5; border-right:3px solid #999; padding:8px 12px; margin:8px 0;"> '''-ая''' </div> # پایانهٔ صفت‌های مؤنث در حالت فاعلی مفرد. #: [[красный|красная]] — سرخ #: [[большой|большая]] — بزرگ #: [[новый|новая]] — نو #: [[хороший|хорошая]] — خوب #: [[рабочий|рабочая]] — کارگری ==== صرف ==== {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! حالت !! مفرد مؤنث |- | فاعلی || -ая |- | اضافی || -ой |- | برایی || -ой |- | مفعولی || -ую |- | ابزاری || -ой / -ою |- | اضافی (پیشرویی) || -ой |} ==== مترادف‌ها ==== * [[-яя]] (پس از ستاک نرم) ==== متضادها ==== * — ==== واژه‌های مشتق‌شده ==== * [[красная]] * [[большая]] * [[новая]] * [[хорошая]] * [[рабочая]] ==== برگردان‌ها ==== {{بر-بالا|پایانهٔ صفت مؤنث}} * {{ت|ar|ـة}} * {{ت|de|-e}} * {{ت|en|-}} * {{ت|fa|-ه}} * {{ت|fr|-e}} {{بر-پایین}} ---- <div style="font-size:90%; color:#555;"> '''جستارهای وابسته:''' [[-ый]] · [[-ой]] · [[-ое]] · [[-ые]] · [[-яя]] </div> ==== منابع ==== * ''Русская грамматика'' (под ред. Н. Ю. Шведовой) * ''Толковый словарь русского языка'' (под ред. Д. Н. Ушакова) * ''Малый академический словарь'' (МАС) * [https://gramota.ru/poisk?query=ая&mode=slovari Грамота.ру: -ая] * [https://www.multitran.com/m.exe?l1=2&l2=1&s=ая Multitran: -ая] * [https://www.lingvolive.com/ru-ru/translate/ru-en/ая Lingvo Live: -ая] awu3bxsvc14ztsnf2ltlv2beeusi98a